Skip to main content

Full text of "Epistolæ et privilegia, ordine chronologico digesta"

See other formats 


Google 


This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  prcscrvod  for  gcncrations  on  library  shclvcs  bcforc  it  was  carcfully  scanncd  by  Googlc  as  part  of  a  projcct 

to  make  the  world's  books  discoverablc  onlinc. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  cxpirc  and  thc  book  to  cntcr  thc  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subjcct 

to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expircd.  Whcthcr  a  book  is  in  thc  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 

are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  cultuie  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discovcr. 

Marks,  notations  and  other  maiginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  flle  -  a  reminder  of  this  book's  long  journcy  from  thc 

publishcr  to  a  library  and  fmally  to  you. 

Usage  guidelines 

Googlc  is  proud  to  partncr  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  thc 
public  and  wc  arc  mcrcly  thcir  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  tliis  resource,  we  liave  taken  stcps  to 
prcvcnt  abusc  by  commcrcial  partics,  including  placing  lcchnical  rcstrictions  on  automatcd  qucrying. 
Wc  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  Wc  dcsigncd  Googlc  Book  Scarch  for  usc  by  individuals,  and  wc  rcqucst  that  you  usc  thcsc  filcs  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfivm  automated  querying  Do  nol  send  aulomatcd  qucrics  of  any  sort  to  Googlc's  systcm:  If  you  arc  conducting  rcscarch  on  machinc 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  laige  amount  of  tcxt  is  hclpful,  plcasc  contact  us.  Wc  cncouragc  thc 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attributionTht  GoogXt  "watermark"  you  see  on  each  flle  is essential  for  informingpcoplcabout  thisprojcct  and  hclping  thcm  lind 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatcvcr  your  usc,  rcmember  that  you  are  lesponsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
bccausc  wc  bclicvc  a  book  is  in  thc  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countrics.  Whcthcr  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  wc  can'l  offer  guidance  on  whether  any  speciflc  usc  of 
any  speciflc  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearancc  in  Googlc  Book  Scarch  mcans  it  can  bc  uscd  in  any  manncr 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liabili^  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Googlc's  mission  is  to  organizc  thc  world's  information  and  to  makc  it  univcrsally  acccssiblc  and  uscful.   Googlc  Book  Scarch  hclps  rcadcrs 
discovcr  thc  world's  books  whilc  hclping  authors  and  publishcrs  rcach  ncw  audicnccs.  You  can  scarch  through  thc  full  icxi  of  ihis  book  on  thc  wcb 

at|http://books.qooqle.com/| 


PATROLOGIiE 

CURSUS  COMPLETUS 


OMNIUM  SS.  PATRUM,  DOCTORUM 
SCRIPTORUMQUE  ECCLESIASTICORUM 

SIVE  LATINORUM,  SIVE  GRAECORUM 


ACCURANTE  J.-P.  MIGNE 

Bibliothecac  Cleri  Univcrsac 


BREPOLS     —    TURNHOUT 


0 


S^GULUM  XII. 


C(ELESTINI  m 


ROMANI  PONTIFICIS 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA 


ORDINE  GHRONOLOGIGO   DIGCSTA. 


ACCBDIT 


mHI  «IRCM8IS  IHOMCHI 


KT 


JOANNIS  ALGRINI, 

» 

coonoifBnTO  ab  AbbaiiiviUa^  t.  ».  b.  CABMiiALit,  raBOLoai  DOGnstiiii, 

GonnEBrTARiun  in  c  antigji. 


ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 

BIBLIOTHBCS     CLBBI     QltlTBBtS 

SITB 
CUilSUIili  COMPLBTOBUIi    IN   SIKGDI.OS   tCIBMTIJC   KCCI.BSUSTICA   BAMOS    BIHTOBB. 


PATROLOGIAE  LATINAE  TOMUS  206 


TURNHOLTI  (BELGIUM) 
TYPOGRAPHI  BREPOLS  EDITORES  PONTIFICII 


ELENCHUS 


MIOTOBIIH  BT  WtMOtm  QDI  ni  HOO  TOHO  OOVI 


THOM AS  CISTERGIBNSIS  MONACHUS  BT  JOANNES  ALGRINUS  S.  B.  E.  CABDINAUS. 

Commeotarittm  in  Cantict.  CoL     9 

COBLESnNUS  UI  PONTIFEX  BOIUNUS. 
Eplttola  et  priYilegii.  863 


Original  edition  published  by  J.P.  Mignc,  Paris  18  5  5 
Reprint  by  Brepols,  Turnhout  (Belgiuin)  1979 


^^    520ST  005 

ff\ff^i  iTV  OONTHOk 


2056 


THOHAS  CmCIBMS 


ET 


JOANNES   ALGRINUS 

SANCTiE  ECCLESIiE  ROMANiE  CARDINALIS 


NOTITliE 


(  OuDiN ,  Commentarii  de  icriptoribui  ei  icrhiis  ecciesiaitieh ,  loiii.  II ,  col.  IS7i  ;  lom.  (111,  rul.  43) 


I. 


TnoMAS,  Cisterciensis  abbaiis^  monacbiis,  circa 
nnnuro  iiSO  clarus  non  tanlum  In  boc  archicoeiio- 
liio,  sci)  ctiam  In  ordinc  oinni  Cisterciensi  exsiitit. 
lii  vir  docius  aKfiie  Scrtpturis  volvendis  assiduus, 
qiius  iii  inanibns  perpeiiio  liabcbat,  menteque  jiigi- 
ler  inedimbatur,  sciipsil  cuni  inullo  lalioie,  ad 
Poiuiiim  Claromoniaiiuin  epii^copuni,  insignein  et 
prolixuin  slnuil  Commeniariunt  jH,rit  XII  in  Cantiea 
ianticorum^  ciijns  epislola  dedii:aloria  incipil  :  V«« 
hementer  obnupesco,  et  utira  quam  dici  pouit^  ad" 
rnrari  non  desino^  eic.  Prologiis  incipil,  Tria  sunt 
Epitltdtar.iif  primum  historicum^  etc.  Libcr  prinius 
iucipit,  Osculetur  me  oschIo  oris  sui^  Uwc  est  vox 
Synagofiaf,  eic,  qiiein  vidi  ins.  in  niullis  bibliollie- 
cis  abbatiaruni  ordinis  Clsterciensis,  imo  et  iin- 
pressum  Parisiis  a.i5il»  ivpis  Joiloci  Badii  Asceiisii» 
et  Lugduiii  iteruui  a.  i5u,  ct  alibi.  Tempusquo 
bunc  Commentariuui  scripsit  Tboiiias  Cislerriensis 
coiijicere  licct  ex  pra:faiioiie  ad  Pontium  Claro* 
montanum  episeopum.  At  certuiii  oninino  est  ex 
CuUia  Chrisliuna^  toino  li,  pag.  5i8,  in  Claromod* 
taiiis  episcopis,  buiic  Poiitiuiii  ex  abbate  Grandis- 
sslvic  el Clarxvalhs»  es&e  a.  il70  crealum  episco- 
puiii  Claromontaiiuiii,  quam  sedeni  lenuit  usque  ad 
a.  1189,  quo  moiitur  die  2  Aprilis.  Uiide  Claromon- 
taiius  episcopus  uominaiur  a.  il73  iu  instrunieuto 
Silviniaceiisis  abbali;e,  aniio  ii74  ia  cbarta  S. 
Maitini  Turoneiisis,  et  a  ii75  cuin  Aiiiardo  Saiicti 
liluiii  abbate,  cujns  successori  Ponlio  coiilirtnat 
doiiiiin  ecclebijc  dc  Yalbellez.  Exstat  epistola  illius 
ad  Mauriliiiiii  Parisieiisem  episcopuin  ct  Stepha- 
iiiiiu  S.  Lvurtii  abbalem,  qua:  esi  teriia  apud  Ste- 
pliaiiuui  Toriiacen!>eiii,  queiii  ediliuncs  nialc  Petrum 
pro  Puiiiw  appellaruiit.  Scripsit  ergo  lioc  opus  Thu- 
iiias,  iiiter  aitiiuiu  il75,  quo  eleclus  est  in  episco- 
puui  Claruiuuiilaiiuui  Poiitius,  el  aiiuuui  1181),  quo 
iiiurtuus  legiiur  diu  i  Apnlis.  Iluuc  seiius  quam 
par  cbt  culiucasse  videiur  Guiiieliuus  Cavus  ad  au- 
iiuiii  liUi,  iu  Htstoria  scriptorum  ecclesiasticorum^ 
pjg.  701,  quo  tenipore  jaui  uioruius  luidse  vidctur, 
qiiippc  qiii  jaui  ab  auuo  ilUO  UorebMt.  Dicitur 
vixibM!  UMtue  ad  aiinum  iiOO,   iuio  usque  ad  ilOO. 

Scrip^eruiil  luulti  de  auctore  Commenicrii  pne- 
fali,  i|ui  lcre  ouiiies  suiit  decepii.  Priuius  ouiuium 

Patrol.  CCVi.     . 


A  Carolus  ile  Viscli  in  Bibliotheca  scripiornm  ordinit 
tiitercieniii ,  impressa  Coloni:c-Agrippina»  aiino 
i054,  in-4*,  apud  Joannem  fius«uin,  el  Duaci  nnno 
i6i9  ,  in-4«,  apud  Joannem  Serruvier,  auctorei 
iiiijiis  Commeniarii  facit  tres  Thoinas  diversis  locis» 
pnginis  nimirum  310  et51i  su.i;  BibHothecof,  unuin 
Cistercii  inoiiachum,  aberiim  Perseniue,  ac  lertium 
De  Valcellis  iii  dioacesi  Caiiieraceiisi,  illosque  oiii- 
nes  hujus  opnris  auciores.  Deceptus  fuit  Vischius 

'  cx  inscripiioiie  inss.  codii-um  hiijus  Commentarii  im 
Cantica,  qni  saepisiime  Inveniuntur  sub  iioniiiio 
'  Thom»  Valcelleiisis,  ut  in  biblioiheca  Colbertina 
cod.  2783;  in  Victorina  Parisiensl,  litiera  F.  i8. 
Secundos  ,  loaunes  L<*p.ifge,  avctor  Bibliotkeeaf 
PranttOMtrateHsis^  lib.  i,  cap.  17,  pag.  507,  qoaB 
Parisils  in-fol.  inno  1633  prodiii  ipud  ifiuriauum 
Taupiuard.  Hic  ex  affectatioiie  aut  flde  alieiti  banc 
Conimentariiim  Thoma^  cuidam  canonico  Vleonieiuie 
EccleiitB  attribnit,  ut  absque  dublo  ordineui  iuuui 

B  scriptore  extrineo  ditarei.  Guin  iuque  i.  iil80  Vi- 
coiiiae  haud  paroro  leaiporls  hxrereiu,  oiiinet4|ue 
insigiiis  olim  hujus  bibliutbeco:  niauuscripios  codi- 
ces  cxcutererar  honc  Conimeiiiarium   tenui,  volvi^ 

^  legi  :  quem  anoiiymum,  si  solum  Thoniae  iiomen  ei 
appictum  etcipias,  inveni,  iiec  ullain  illic  htteru- 
lam  reperi,  qua  Viconieiisi  canonico  alicui  aitri* 
bueretur.  Gum  vero  in  muliis  jam  alioruiu  ordiuuiu 
biblioihecis  eumdem  Goiiinieuiarium  reperissein, 
sxpius  aiioiiymum,  aliquaudo  cum  Tlioinae  istius 
Ci^tercieiisis  expres>o  nomiue,  et  Epistola  praeia 
ad  Pontium  Claromonlanum  eptscopum  :  inio  et  pri* 
uias  tam  epistolae  quam  pnerationis  ac  libri  priini 
syiiibulas  iiieiiioriter  possiderem  :  intellexi  staiim 
esse  ipsum  opus  Thoina.*,moiiachi  Cistcrcieiisis,  uiu 
sa^iie  a  me'  visum  in  bibliotbecis  aliis.  itaijue  vcl 
boiius  Joaiiiies  Lepaige  opiuatus  est,  qiiidquid  ano- 
nyuiumiumss.inveniebatur  Vicoiiieiisibus,  spectaie 
aa  fratres    Vicoiiieuses ;  vel  ;.lius  quis  forbitan  ex 

C  cauouicis  Viconieiisibus  satis  in  sui  gratiam  cre- 
dulis  ipsum  fefellit,  quod  de  Bclgis  omuibus  Frau* 
cico:  vel  liispaiiicx  douiinatiouis,  absque  dissiuiu* 
latioue  vel  iuvidia,  atliriuare  licei.  Tcrtius,  apcrto 
Martecollutisque  »iguis«  Coniiiientariuui  buiic  au- 
uori  Frau':iSi:aui  orUiiiis  vindicare  imo  furari  oiu« 


11 


THOMAS  CIST£RC.  ET  JOAN.  ALGlilNUS. 


19 


iiigenis  cavillaiionibus  conaliis  est.  Hic  Paulus  A 
Realinus,  miiiorita  observantinus,  qui  lelo  iu  Joan- 
iieiii  Sroluin  siium  praeposlero,  ut  Fraiiriscanum 
liuiic  quem  doctorem  $ublilem  appellanl,  sulTurniis 
adliiic  scriptis  clariorem  cxtcris  cbnrioremqite  Fra- 
triliiis  Minorihus  redtleret,  ausu  lemerario,  scd  ir- 
liio  landem  conatu,  evulgare  buiic  Commentarium 
aggrcssus  est  Uomae  aiino  1655,  in-rolio,  ex  typo- 
gr:iplii:i  Slfphani  Caballi,  snhfalsoac  flrto  iiomine 
Jounms  Duus  Scoii ,  doctoris  sublHiSt  super  Canti* 
cum  cauticorum  Salomonis,  Qiiod  cuin  r«scivissf  l 
Joannes  Malgorins ,  Buiiac    Comhsc    monacbus   et 

!>i-iivisur  geiieralis  ordinis  Cisterciensis  in  curiu 
(omaua,  iiefiiriis  Pauli  Reaiiiii  coiiaiihiis  pro  parte 
onlinis  siii  se  opposuily  impressioiicni(iiie  jaiii  fa- 
rinni  sub  Joaniiis  Sioii  iiomine  dislrihuciidam  pro- 
bihuit.  lulerca  nec  ab  iiicospto  Paulus  Renlinus 
desliiit,  qui  siiam  audacium  titiiluiii  sibi  jiislum 
repiiiaus,  Malgoriuin  Cisterciensoiii,  rcum  simul 
el  insoiitein,  i.i  ruusuni  iraxit.  Iiilcittaia  liie,  ru-  g 
tionibus  hinc  atqiie  iiide  piolatis,  chariis  aiqiie 
prubatiouibus,  ex  mss.  codicibiis  ac  veluslis  edi- 
liuiiibus  iii  inedium  pruductis,  Joaiines  Ouiis  Sco« 
tus  buc  Commentario  in  Caiiiica  cauticonm  de>ti- 
luliis  abiit,  ac  Paul.  Rcutiiius,  iiiiiiurtla  obscrvau- 
liiius  coiiliisus,  leiiierilatis  et  audacia:  iiituierahilis 
cuiiviclus.  Senieiitia  definitiva  in  forma  publica  re- 
vereudissimi  J^airis  mngisiri  sucri  patatii  aposlolici, 
iinitaia  a.  iG55,  iuilictiuiie  viii,  die  veru  deciiiia  quinia 
Mai  lii,  qua  delinilive  pronunti.ivii ,  Librum  sui.er 
Cantica  canticorum  fuisse  et  esse  compositumf  confe» 
ctuin  et  edi.uin,a  R.  P,  Ihoma  Cisierciense  (i),  eic* 
Vidi  unum  ei  i&lis  RoinaiKe  impressionis  exem* 


plarihus  in-folio,  in  Biblioihcra  Bcnefliclinnnim 
Sancli  Germnni  Parisicnsis,  uhi  a  pagiua  prtuia  ;id 
pnginam  403  ei  ullimam,  inscribilur,  Jiia!I!iih  diss 
ScoTi  iN  Cantica,  elc,  jnxla  cilatam  Pauli  Realini 
ininorits  edirioiiem.  Sed  froniispiciiim  ac  primx 
pngiiiac  adjiiticins  litiilus,  Thomas  Cisteiicil3i«(IS  I!I 
Cantica  CANTicoBiM,  opus  conctonatotihus  Hiiiissi- 
mtim,  ad  emiunuisumnm  et  rererendissimum  prinei^ 
pem.  Jacobum  S.  It,  E.  cardinnlem  Sininm.  sticri 
palaiii  apostolici  prafectnm,  ei  sacri  ordims  Cisler" 
ciensit  proieciorem  clementisiimnm,  i>i>Iiiil  pio  ul 
dubio  Paulus  Rratinus  qiio  I  Jouniiom  Sroiuiii  Saii- 
clo  Thoiiix  Aqiiinaii  himilem,  per  furiivaui  Cum- 
meutarii  hiijus  in  Canlica  « anlicorum  snhsiiiiiiio- 
nem  facere  iioii  poiuil.  Alqiie  utinaui  ausus  similcs 
ceusura  siniili  cunipiiiuereniur,  neque  toi  pro  iu- 
bitu  pariiuniquc  siudio  sciipluruui  aiionyuiuruui 
pareiites  invcnireiilur.  Mulia  ba;«:  quiiifiii  ,  ii«.*c 
breviuribus  luiueu  liiei»  batic  mihi  depingcre  li- 
ciiit  ;  de  qiio  nus  itcrum  paucis  puslca  uil  aiiiium 
i!fiO,  Ui)i  de  Ju:iiiiiis  de  Abhaii»viila  scriptis  disse* 
re.itus.  Ul  aiiiciii  &up|iosiiioneiii  suain  iiiipuiic  et 
iiiipiideiiier  i\iuliis  iteaiinus  laceiei  pnclanuncui 
opens  Puiiliu  Claroiiiontaiiu  cpia»copu  Jactaiii  abs- 
tuleral,  et  nuincii  JjJiiuis  Scuti,  qui  ueciluin  naius 
erat  leinpure  Inijus  e|iiscupi,  qiio  cciiiiini  ei  qua- 
drugiiita  iirciier  aiiuis  pu&tcnor  esi,  uucioniaie 
prupria  appusiieiat.  Agnnl  de  ihunia  Cistcri  lensi 
Carulus  ViSwbius  in  bibttotheca  scripiorutn  orainis 
Cisterciensis,  p.  5iO;  Auiouius  Pu5»evinus  lu  A;i- 
paratu  sacro;  Uuillcimu»  Cavus  lu  iiistorta  scripio^ 
rum  ecclesiasticoruin  aJ  aunuuii20i  uiale,  ui  supra 
dixinius* 


11. 


Joannes  Algrinos,  S.  R.  Ecclesix  carJinalis,  Sa- 
binensis  episcupiis,  cogiiomeiito  de  Abbatisvilla,  a 
natali  solo,  ex  bac  enim  urbe  Pontivi  primaria  ori- 
undiis  fuil.  Ducior  iheolugus  Parisieii^is,  aniio  iiiO 
ob  doctrinam  nlebre  sibi  in  Galliis  iiomen  acqnisi- 
vil.  iJude  faciiim  ul,  probis  itiorihus  hiiic  cximiae 
ineiitis  erudiiioiii  acce»eiitihus,  posiea  Ambiaiicndis 
i^cclesiue  cclcbcirimx  decanus  factus  sit,  qui  ut 
Albericus  qU(M|iie  in  Chroivco  nis.  sirib>t,  anuo 
iii5,  in  archiepiscopuni  Disiiiiliacnscni,  posiridie 
saiicii  Luca:  evuiigclisl^c  consecraliis  est.  Ideiii 
Aiiagniu!  a  Gregoriu  IX,  qui  euui  in  niagislerio 
scbularum  I*uriseiisi  noverat,  iiiense  Scpteiiihri 
aiini  i2i7  cardiiialis  creaiur  liluli  Suiicta:  Subiiiu) 
episcupiis,  starniiquc  ad  cruciatam,  ut  vocaiii,  ad- 
versiis  Saraieiios  pnedicaiidam,  iii  Lnsilani.im  et 
ilispaniam  lcgaiirs  miltiiur.  Iiide  ab  eodeiu  ad  Fri- 
dericum  II  iiiiperalorcm  delegatur,  qucm  ad  pacis 
aiuicus  compusiliones  adduxit.  llic  adjecil  breves 
no'as  ad  Coiiiiiicnlarium  protixuui  Thoinu!  Cisier- 
ciciisis  iii  Caiiiica  cuiilicorum,  quaruin  prulugus  in- 
cipil  :  Ad  honorein  Matris  et  Filti  Cantica  caiuicO' 
ruin  expositurus,  eic,  quas  cuiii  dicto  Cuiiinientario 
Thoiii£  Cistercieiisis  lihris  xii  distiiicto  edidit  in 
lolio  Parisiis  aniio  i52i  Judocus  Dadius  Ascensius. 
Hus  autein  breves  notas  dicto  Tlioma!  Cislerciensis 
CouHiieiilurio  Juanncs  Algriniis  anno  1253,  tenipore 
doiuiui  Gregorii  pupac  IX,  adjecil,  ut  iiidicai  ciiaia 
l^ari^ieiibis  edilio  Asceiisii,  iiisi  quod  plausibiliiis  uc 
verisiiiiilius  tsi  uirumque  Cuiiimeiilariuiu  siiiiul 
Jungcre  in  editiune  alluta  Asccnsio  pro  lubilu  pla- 
cuerit.  Exstui  eiiim  ms.  iu  bibrioiheca  i*ari»rensi 
iiholetaiia  cud.  57,  Jounuis  de  Abbatisvilla  in  Can- 
tica  caiiticoruin  Exposiiio  a  iioinaiia  licclesia  uppro' 
bata  anno  ii55,  ul  bubet  inaiiuscripti  liliilus.  Idciu 


G  opiis  sub  nomii.e  Joniins  cardinalis  et  episcopi  Subi' 
nensist  ins.  iii  Ullrujectensi  hiblioiheca,  nuiu.  ioi. 
K.  K.  It.  ideiii  cu!ii  Dcda  et  ahis  sif/.i;r  Cii/ff«cii  num. 
245,  f.,  iil  Cuialigiis  linhei,  parie  i,  pag.  99,  libro- 
riim  iuipressuruin  el  ii.auusciinlunini  hii^us  hiblio* 
tliica',  qui  anno  it>70  in-iuliu  tlinijecii  eciiius  e>l. 
Scripsii  idem  Jo.iiiiics  Loniiiien;ariuin  bcu  bcitiio- 
nes  iii  i^^alierium,  qni  ex>laiil  iii^s.  iii  bihliuikeca 
Clara!vallis  et  Lungipoiiiis  Liliera  A.  4,  in  foliu.  In 
qiia  uiraque  bihlioibeca  exstani  rji&dcrn  Joamnisde 
Abbalisvitia  Sermones  in  efistotas  ei  evungeiia  lo^ 
iius  uuni^  mss.,  sicui  ei  in  a.inaiiis  Sau«  t;i.'  Tiiniia- 
tis  Viiiiiucincnsis  et  Dciilu:  Man;p  d<:  Lyr.i  urdiuis 
divi  Dciicdicii,  et  alihi  s:i*piii».  Sciipst  igilur  Ser" 
moues  Ue  lemjtore  ei  de  sunciis  ^er  anuuin,  ue  qui- 
bus  ilu  luqiiiliir  llciiricus  G  iuiaxciisiis  iu  1  bro  iM 
scripioribus  ecciesi.isticis,  tu)>.  58  :  Jnannes,  iliitus 
dc  AhhuliiViiJa,  ex  iiiagi>lrc  tbeulog  ;e  i'aiikiis  ar- 
chicpiscupus  Disuiiiiuuai,  ei  iuiie  Ikuiiiu;  episcopiis 

D  cartiiiialis,  sciip^it  serinoiies  lain  de  Duiiiiuicii 
quaiu  de  fcsiivitatibus.  LcHriiones  evaiigeiicas  et 
apostul.cus  bieviier  exposuii :  post  b.cc  scrinoiics 
vulde  prolixos,  lut  iiidui.lis  Scripiuraruui  saiu  loruui 
lesliiiiuuiis,  quot  vix  possint  luciiiorix  coiniiie..(iari. 
ilabeniur  Sermones  prolixius  compositi^  mrs.  Laii- 
tahr  gi.c  in  bibtioihcca  puMua,  cod.  40,  et  iii  archi* 
Yiscullcgii  Caii,  cudice  41 ;  brevias  cutem  eomposni 
ciiiu  Kulis  lcclioiiuiii  ei  a|Hi&tulicuruni  lire\ibiia  cx* 
pubit  oiiihiis,  Uxoiiii  in  hibl.uib  ca  collegii  Liinut- 
nieii^is,  codice  z7i;  Caiiiabiigiu*  in  biiili«*uicca 
l*eiiilirotliiuiia,  codice  i(>9.  It.  pnvalini  iii  biblio- 
ihcca  buroiiid  Luinlrji,  cud.  165.  lii\euiuuuir  puriier 
iii  iiisigiiiohbus  Galliuruiii  bibiiotneci.*»,  uuinrum  iu 
Dc«;iu  i^uris.eiisi,  cod.  4\)i\i,  io-iul.,  qui  leniie  40U 
an  .oruiii  est,  cuiu  labala  malcriarum.  Iiici|iittut : 


(I)  ViJe  inicgrain  scntcn;iaiu  infra. 


IS 


l«OTITIi& 


11 


Cmm  Mcroianda  maln  BceUila,  eic.  Sermo  primug  A 
di  Evangeiiit^  Ciim  appropinquastel  Jesu$  Jerosoly- 
iiiit,  Hc.  Etangetinm  iitnd  detervii  dmabn$  Domini' 
eitt  eic.  Iiem  coil.  4387,  a  fol.  19,  ad  fiiiem  el  4512, 
iii-4,  5il0  aiinnrum.  lileni  in  bibliolheca  S.  Vicloris 
pMrisiensis,  liliera  Q.  Q.  18,  Sermonei  de  Evangeliis^ 
foi.  1.  Sermoneide  Epi$loli§,  M.  i09.  Sermonet  de 
Stniclorum  Fettit ,  fol.  i54,  etc.  Alii  item  litteris 
O  0  0  7.  et  U.  R.  4.  1n  bibliotbcca  Saiicli  Germani 
rarisiensis.  coild.  403  et  6i>4,  sed  male  boc  nltiiiio, 
siil»  noniine  Joaifnfs  de  Rupella  pro  Joanne  de  Abbo' 
litvilla  :  nain  incipiiint  iisileni  verbis  quibus  alii 
iinines  niss.  codices,  de  qiiibns  supra.  Dcniqiie  iii 
celeberrinia  Colberiina,  cod.  1075  et  1744,  et  In 
rdebri  bibliotbera  Yallis  Liiceiisis,  ordinis  Cister- 
cieiisis,  pnlpito  24,  Liileris  M.  il.  L. 

Kevcrsiis  Uoniaiii  aiino  1^250,  ve!  polius  1237, 
qnarlo  K:ilendas  Octobris  obiil,  de  qiio  vide  Fnm- 
ciscniii  CbifDeiiiiin  \i\GaltiaClirisiiana  rnitrnin  Sani- 
iiiarilianoriiin,  toino  priiiio,  veibo  BitoiUinentet  ar^  ^ 
chiepitcopi;  ct  J.icobinn  Clilflleiiuni  iii  opere  iii- 
scriplo  :  Xetuntio  Seqnaiiorum  metropolis,  Exstaiit 
»piid  Matilijpuiii  Wcsiinoiiasteriensein,  ad  annnni 
I:t37,  iiitera!  iiiagistii  Joannis  de  Colunina,  cardina* 
lis  diaconi,  ad  Otluboniini,  logatuni  lioc  unno  apo- 
stidicuni  in  Aiigli»,  Sancti  Nicolai  in  Carccie  Tnl- 
liano  diaconuin  curdinaleui,  de  slaln  UoinaiKe  tlc- 
clesix,  a  qna  Grxci  se»e  let-enter  di\ulser.inl,  qii:e 
Joaiincin  de  Abbatisvilla  cardinalcm  boc  aniio  nior- 
tuiini  esse  testaniur  ;  quibiis  in  lilteris  bonorabi|ein 
fjcii  M.  Joannis  de  Abr.atisvilla  doctoris  Paiisicn- 


•is,  oUm  archieplscopi  BlftOAtinl»  postea  eardinalb 
episcopi  Sabinensis  inenlionem.  c  Accedil,  inqnil, 
ad  doloris  cuinuluin,  iiobtlis  illa  columna,  qtm  uini 
niagnifice  siructuram  Eccleside  siisientabat ,  reco- 
lendx  videlicet  meinori.i;  doniinus  S.«biiieiisis,  sii. 
bito  subiracius  de  niedio  :  inolcstiae  dolore  primuiu 
percussiis,  ac  poi^irenium  inlirmitate  leiita  vexaiiis 
abiit  iii  Domiiii  potentias  ingressnriis,  luijiX  casnni 
occasionaiiter  inatri  rcliiiqiiens,  cuin  geinitn  ci 
mcrrore.  i  Cunsa  inoproris  pra^ciima  erat  scbisuia 
Graecornm  qiii,  cxpulso  iniperatoie  siio  Laiii.o  Bal- 
dniiio,  Pelri  Antisstoilorcnsis  coniitis  liiio,  Gernia- 
liuin  patriarcbain  Consiantinopoliianum  constitu* 
erant  antipapain,  et  vetenbus  enoiibus  novos  ad- 
diderant.  c  Yisa,  inquit.  laiiia  nislitia  et  oppres- 
sioiie,  erigitiir  Gisei  a  £c.  Ie»i.i  conlra  Itoinanain, 
IniptTaiorein  siiiiin  expelleiiiio.  cl  soli  arcbiepiscopo 
Siio  Cunsiaiiiiiiopolilaiio,  noiniiie  Geiinano,  obe- 
diendo,  qui  procaciier  Gixcoruni  errores  iion  lan- 
tuin  veiercs»  iino  iiovos  et  adinvenios  difl^undens, 
eiiorniiter  a  religione  catboiica  delirat.  i  Agnnt  dc 
Joaniie  Abb.itisviileiisi  llenricns  GaiiJavcii£is  in  li*« 
bro  De  tcriptoribnt  eccletiatticit,  cap.  58;  Aiibcriu? 
Mirscus  ad  diciuin  capnt  iii  sdioliis  snis;  Aiiionius 
Posseviniis  toino  I  Apparatut  tacri,  fol.  810  ;  Sx'cu- 
Inin  Y  Uittcrice  univertitatit  Paritieutit^  aU  aniiuiii 
1257,  fol.  1b5,  et.in  Catalogo  illnstriuin  aca<icini* 
coruin,  fol.  69i;  Guiliehnus  Caviis  in  Uistoria  /t(- 
teraria  Scrij^oruin  eccletiutticorum^  :id  aniinni  iS27, 
P*ig.  713,  ubi  inale  ipsuin  aniio  1250  uiortuuni  scri- 
Lii. 


SENTENTIA  DIFFINITIVA 

IN  FORMA  PUDLICA 

i 

i 

UEVEUENDISSIMI  PATUiS  MAGISTUI  SACUI  PALATII, 

Qua  diffinilire  pronuntiatit  librum  super  Canlica  canticorum  fuisse^  et  es$e  composUum^ 

confeclum^  et  editum  a  Reverendo  Patre  Thoma  Cisterciense^ 

■ 

Et  erronnee,  oc  porpcTaiD  per  U.  P.  Paulum  Uoatinum  Minorilam,  el  alios  litis  consorlra 
procuratum  fuisse  et  esse,  impriuii»  et  publicari  sub  nomine  Scoti,  cum  inhibiliono 
nesubnomine  Scoli  imprimatuPy  vendatur»  et  usu  recipiatufy  sed  sub  solo  noaiiiie 
Thotii»  Cisterciensis. 


In  nomine  Dominl.  .\nien. 

Pr.Tsemi  pnblico  tnstrnnienlo  cnnclls  nliqiie  pateal  e>n'denler,  et  sit  notum  qnod  anno  a  Nativiiaie 
D.  N.  JbSU  CIIUISTI  inillesiino  sescentesimo  qninqnagesimo  qninlo,  indictione  octava,  die  vero  deciina 
fpiiiila  Martii,  Sede  vacaiiie  lel.  rec.  Innocentii  pafMe  decinii,  Pro  Uev.  P.  Joanne  Malgoirez  Procnraiore 
gonerali  Ord.  Cistercien.  principali  sive  eic.  conira  Uev.  P.  Panbiin  Ueatinnm  Ordin.  Min.  Observan. 
b.  Francisci  noniinibnseic.  Caiolns  Einineniisa.  D.Cardinalis  Vicarii  Mandatariiis  se  die  nndecima  ejns- 
dein  corani  Sac.  Palatii  Apostolici  Magistro  ennidem  citasse  ad  Viden.  prsevia  repositione  a  quocuinqno 
decreto  prirjudiciali  reilerari  oiniies,  et  singiilos  lerininos  snbstantiales  nnlliier,  et  incnlcate  teiilos  in 
viin  qnainnicniique  faculiatuni  viden.  instantein  absolvi  a  censnris  ad  elTectum  concludenduin,  et  uii- 
diendnni  senieniiani  tliflinitivam  ad  p.  d.  inslanie  eodcin  principali  sive  etc.  Idem  peiiit,  et  obiinnit  ni 
aupra,  ncc  non  cencbidi,  pronnnciari,  et  sententiari  pront  in  Cednla  quain  prae  manibus  dictus  Uevc- 
rendissiinns  Pater  Magister  bubciis,  vidit,  leait»  elsnbscripsil,  et  deinde  niibi  consignavit  tenoris  inrortns 
registrandi,  snper  quibns  eic.  Actum  in  Monte  Qnlrinali,  et  stantiis  babiiationis  dicii  Ueverendiss.  1*. 
Magislri,  prxsentibns  Kr.  Antonio  Posierla  Uomano  Ord.  i'raHl.  et  D.  Sebastiano  Trifoglio  Nepc«uii«f 
te>tibns.  ad  pra*dicla  oinnia,  et  singula  vocatis,  babitis  specialiier,  aiqiie  rogatia.  Tenor  vero  supradicta: 
Ceduiae  de  qna  siipra  fuit  racla  ineniio,  talis  est  pront  inlra  seqnitur,  viilelicet,  CliKISTI  noniiiie  invo 
calo  pro  Tribnnali  sedeiiies,  el  sotnni  Denm  pra*  o«'iilis  liabtMitcs,  per  banc  nostranidillinihvani  scnien- 
liani  qiiaiii  de  jurisperitornin  coiibilio  reriiinis  in  bis  scripiis  in  causa,  et  causis,  qiix*  piinio,  ci  in  prima 
inler  U.  P.  Paulnni  Ueatinuin  Ordinis  iMiiiornin  Observaii  S.  Fraiicis^ci,  ei  litis  coii5oric*»  aciorcs  e.\  una. 
et  Uev.  I\  Jo-niieni  M.dgoirez  i^rocuraiorein  generalcin  Ordinis  Cisiercieii.  rf nni  convcniuni,  do  ei  super 
iinpressione,  ct  pnblicatione  Libri  lntitulaii  snperCantica  Camicuruni  sub  noniine  Scoii,  et  dcclaraliJDd 
tiou  fuisse  conipositnm,  et  conrcctuiu  a  Ucv.  P.  Iliouia  Ci^tcriien.  rcbusquc  aliis  cic.  coram  oobis  versx 


15  THOMiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  iO 

iiint»  ei  Yerlunlur  instantiaR  ad  nos  etiam  per  Eminentissimum  CZardinalem  Julium  Saccbeitnm  Sig.  Ja- 
siilis  Praefectum  uUiuio  loco  remissam  partibus  ex  altera;  Dicimus,  pronunciamus,  decernimus,  eidir- 
finiiiTe  senieniiamus  supradictum  librum  super  Cantica  Caniiconitn  luissCy  el  esse  coinposiiitm,  confe- 
ctum,  et  editum  adicioq.  R.  P.  Thoma  CiKten-.ien.  eterronee,  ac  perperain  per  d.  R.  P.  Pauluin.ei  alios 
lilis  consortes  procuratum  fuisse  et  esse,  imprimi,  et  puhlicari  sub  nomine  Scoti,  ac  propierea  diciiiin  li- 
brum  siib  dlcio  nomiiie  Scoii  non  debuisse,  nec  potulsse,  iieque  deberl,  ac  posse  puhlicari,  veii«li,  ei 
usu  reclpl,  et  ad  istum  efleclum  fuisse,  et  esse  cisdein  inhibendnin  ejusdem  libri  editioneiii.  veiuliiid- 
nem,  et  respective  sub  dlcto  nomine  Scoii,  et  ejus  loco  /^uisse,  et  esse  apponeiidum,  et  iiiipriiiieiuliiiu 
iiomen  dicii  P.  Tbomae  Cisierrien.  proul  inbibeinus,  et  prbbibeuius;  molcsiatioiies  quoqiie  \exaiioiics, 
perturbaiiones,  et  prxtenllones  per  dictuin  PaCrem  Paulum,-et  alios  iilalas,  fartas,  el  babiias  fnisNe,  ci 
esse  erroncns,  ac  defacto  facias,  et  babitas,  ac  de,  et  snper  prxmissls  eldein  P.  Paulo,  ei  litis  consoi- 
tibus  perpeiuum  silentium  imponen.  fuisse,  eresse  proul  lalesdicias  iicolestias  etc.  ileciaraiinis.  peipe 
tuuiiique  silentium  elsdem  imponiinus,  dictunique  R.  P.  Pauluni,  et.ruis  consortes  jusiis  de  caiibib,  aiii- 
uiuin  noslruni  iiioveulibus  ab  expeiisis  absolviuius,  qiiatcjius  lainen  buic  iiostrae  scnienliae  ac^uie^caui, 
ain  miuus  condcmnamus.  Et  ita  diciiuus  etc.  uoii  suluui  eic.  ^ed  ouini  etc. 

Ita  prouunciavl  £go  Raimundus  Capisccgiis  Ord.  Pned.  Sac.  Apost.  Pahiiii  Mag. 

Ei  quia  de  pntmiuit  D.  Joannes  Garxiai  Valehtinus  Curia  Cau9,  Eminea* 

lissimi^  ei  Heverendissimi  D,  Cardinalis   Vicarii  Notarius  rogaius  fnif. 

Loco  't'  signi.  Ideo  ego  Anlonius  Franciscns  Maria  Simius  Pisciensist  el  Civis  HomuHM 

Noi,  publicus,  ei  in  Archivio  Romame  Curia:  deseripiut  Adminisiruicr 
officii  praidieii  D.  Jo.  Cartim^  prwuns  senieniiof  JnsirumfniuM  subicn- 
psit  ei  publicaei,  meoq.  soliio  Signo  signavi  rog.  et  requisitus^  elc. 

ROMjEf  Ex  Tupogravhia  Rev.  Cam.  Aposiolicas, 

MDCL  V. 

Superiorum  permistu* 


CANTICA  CANTICORUM 

Cum  duobus  Commentariis  plane  egregiis,  altero  venerabilis  Palris  F.  THOM^  Cister- 
Giensis  monachi;altero  longe  reverendi  cardiualis  M.  Joannis  HALGRINI  ab  Abbaiis- 
villa. 

(loipensls  et  accuralione  Jodoci  Badli  Asceosii,  blbliopol»  juraU  In  inclyta  Parisloram  Academia,  ad  oonas  Febr.  sub 

Pascba,  i:»i,  in-fol.) 


EPISTOLA   DEDICATORIA. 


Jodoeus  Badius  Ascensius,  intcr  prunos  ohservando  Palri  D.  F.diic!«do  Clarissima  domus  ClarcetaUis  Ci* 
slercien.  ordinis  ttniisM  prudentisstmo  S.  D. 

Eccos,  abba  venerande,  diu  muliorvmque  cffttgitationibus  expetiios  pra^docii  et  perqnam  religiosi  Pain$ 
Thomte,  monachi  CislerliensiSt  in  Canlica  caniicorum  Commeniarios,  reverendas  paterniiati  tuoB  prius  ac 
prelo  nosiro  commiiiereniur^  visos  qui  impPimerenlur  quam  dignissimos  {nam  eorum  tidendi  anno  Sftiieriort\ 
cum  apud  Parrhisios  ageres,  potestaiem  fecimus)  ei  nunc  demum  impressos^  eidem  multas  ob  causas  e:  huh' 
cupatos  ei  dicalos.  Quarum  primapccurrtt  quod  ipsorum  aulhor  non  solum  isliuscfdinis  ac  professionis,  sal 
eiiam  domus  ac  eokabitationis  fuisse  mihi  visus  est,  Pree  se  fert  enim  diligenlem  melliflui  doctoris  diti  Dtr- 
nardi  in  divinis  Scripturis  exerciipiionem^  et  lacieam  eioauentiam^  et  in  eoiligenllis  furis  e  sacrop  Scriptuns 
floribiis  DiFdaleamei  plus.quam  Vipiitam  seduliiaiem,  Aliera  quodin  lanio  ordine  nullam  domum  tionm^e 
qua  (quod  ciira  minus  cognitarum  prajudicium  dixerimus)  plures  prodierinl  diviute  sapienli(e  illustratoui 
ei  librorum  non  vulfarium  exculiires,  Tertiaquod  cum  uullis  nlterius  ctrnobii  Pairibus  lanta  nitlii  tiacteim 
iniercessii  [amiliantas  ac  cum  venerandis  isiis  Palribus  a  Vepria,  a  Cangeyo  :  per  qHot  non  ptiucos.  nec 
pesniiendos  hand  prius  in  Gallia  impressos  emisimus  libros,  et  qunm  hic  studereni^  cum  cltirissimiM  iheo^o- 
gice  professoribus  magislro  Joanne  de  Burrey,  M.  Nicolao  Boucherafo,  et  nuue  cum  proxime  tid  lauieam 
vocando,  M,  Francisco  Mauroyo^  eandidissimis  profecto  animis,  Qw^rta,  aique  ea  sii,  ne  loiigum  facinni, 
ultima^  quod  tenerabilis  humaniiaSf  comiias,  et  prudentia  iua  ante  mihi  fun  («tuod  mennniiti)  Itouesiisti- 
mis  perspecla  oficiis,  quam  isti  professioni  dedita.  Unde  miris  Itiudibus  i,  se  mihi  exiollere  toleo  cmttvbii 
isiius  Patrum  ei  modesiiam  ei  prudeniiam.  Motlestiam  quidem^  quod  neque  a:laiis  hepue  na:alium  in  dc.i- 
gendo  antistiie  raiionem  habuerint^  prudentiam  vero  quod  iudolis  iuw  vires  ac  frucns  vet  in  flore  agnovennt. 
Boni  itaque  consute,  vrwsidium  nostrum  dulcissimum^  atque  hos  Commenlanos  mulia  laude  diyni^smoi 
hoc  nomine  laudabilipres  existima  quod  eos  candidissimo  nomini  tuo  nil  tale  exspectaitii^  nuncuuari' 
mus.  Vate. 

Ex  chakographia  nostra  in  inclyta  Parrhisiorum  Academia  ad  Idus  Februarias,  annoad  calculum  Ro* 
manum  M.U.XXL 


17 


COIIMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  PUiEFATlO. 


18 


THOMiE  CISTERCIENSIS 

PRiEFATIO 

AD  PONTIUM  CLXROMONTCNSEM  EPISCOPUM. 


Reverendo  Palri  domino  Pontio,  Dei  gratia  Cla-  A 
roinontensi  episcopo»  F.  Tuoiias  quaiiluluscunque 
Cisiercicnsis  tnonachus,  sc  loluin   iu  exseqnendis 
mandaiisejus  iiiipendere. 

Vehemenier  obsiupeseo,  ei  uUra  quam  dici  poiest 
admirari  non  desino,  qiiod  tam  tublimis  tam  par- 
>iiin,  tam  diserius  tam  imperiium,  lam  spirilualia 
i:ini  irreligiosum,  ad  exprimendam  dc  CantUh  ean" 
ticorum  spirilnalem  dulcedinein  non  tain  blandl* 
iiicmis  iiiviiaverii,  qiiam  fl.ngello  facto  de  funiculis 
cliariiaiis  coegeriu  Quis  euim  credal  quod  posi 
Orlgenis  mella,  Gregorii  pigmenta,  Bedse  odora- 
inenia,  beaii  Bernardi  balsania,  quorum  muliiplicea 
iion  numeranturopes,  in  ainurca  litterae  relinquaiur 
saltetn  guita  spiriiualls  intelligentiae  posteris  expri- 
liieiKia?  Iiaqne  c  angustix  niihi  sunt  undique.  Coar- 
ctor  ciiiiii ,  ei  e  diiobus  quod  cligam  ignoro  *.  i  Si 
cnitii  hoc  egero,  liineo  confusionem  insnfilcientia;. 
c  Si  aniem  non  egero,  non  eOugiam  >  foTearo  ino- 
bedientije.  Me  igiiur  obrevereniiam  tam  excelleniis 
personx,  exponens  hominum  ludibriu,  aitendensque 
illnd  Danielis  :  c  Periransibunt  plurimi  et  mullipicx 
erit  scientia  *,«  cum  Ruth  Moabltidei  quc  dicitur 
Inspirata,  i:i  agro  Booz  *,  qiii  dicitur  iit  fortUudme^ 
ii*  est  iii  Scriptura  Clirisii»  qui  est  Deus  fortis,  posl 
Ohgenem  ei  alios  prapfatos  messores,  spicas,  id  est 
Beiiientias  palea  lilter»  involutas  satago  colligere. 
Verum  singulos  versiculos  ab  integumento  paleaeabo 
sol  vo,brevi  sivc  conipeniliosa  expositione.Deinde  eno- 
daiam  senteutiam,mnliiformidisponensdistinciione;  G 
postmoduin  quasi  apis  argiimenlosa  percurrens  (los* 
culos  Scripiurarnm,  quae  cxposila  sunt  ei  distincta, 
eorum  roboro  attestatione.  Quae  cuin  fuerit  nostrae 
Noenii,  qiiac  dicitur  putchra^  praesentala,  scilicet 
dcsiderio  tanti  patris,  etsi  non  suflictant  ejus  ani- 
iiiam  satiare»  derectum  lamen  scribenlis  poterunt 
excusare  :  animam,  inquani,  pulchram  quae  lam 
speciosa  forma  est  et  auavis  in  deliciis  sponsi,  ul 
conQdenter  ciaroet:  cOsculeiurme  osculo  oris  sui  S 

De  tribut  epithalamiii. 

Tria  sunt  epithalamia  :  primum  hisloricum,  se« 
cundum  philosopbtcum,  tcrtiuro  theologicum,  Pri* 
mum  agit  de  legitima  copula  maris  el  feminae;  se- 
cuDduin  ezpriroitcoujunciionem  trivialia  eloquentiae 
ei  quadrivialis  sapieniiae;  tertium  conjunclioiiem 


iponsae  et  sponsi,  Dci  ct  aniin»,  Christi  et  Ccclesi;r« 
Primum  insiiiuit  Deus  in  Adaro  et  Eva,  diceoa : 
c  Proptcr  hoc  relinquet  homo  patreni  et  roalrero  et 
adhaerebit  uxori  suac>;  i  secundum,  Mariianus  ageni 
de  nuptiis  Philologiae  ei  Uercurii;  lertium,  Salo- 
roon  in  boe  opere  tractans  de  nuptiis  tpiritualibui 
sponsi  et  sponsae.  In  primo,  procreantur  liberi  ad 
servienduin  Creaiorl  suo;  in  secuudo  instruuntur 
utcognoscanl  aliquid  deDeo;  in  lertio,  infitantur 
ad  fruendum  ipso.  Sed  qui  ad  prirouro  pertinenl, 
c  servieruiii  magis  creaturae  quam  Greatori  * ;  i  ei 
qui  ad  sccundum,  c  cum  cognovissent  Deuro,  non 
sicut  Deuro  gtorificaverunt,  aut  gratias  egeront*.  > 
Ideo  loco  terlil  t  tliesaurixant  iraro  in  die  irae  el 
revelationis  justi  judicii  Dei'.  >  Propterea  t  Pater 
misericordiaruui  et  Deus  totiua  consolationis  *  i  ot 
bomiiiem  perditum  ad  regna  ccelesiia  revocaret, 
cum  supernis  civibus  habiio  conailio,  boc  haboit 
consilil  ut  Filiussuus  bac  iegatlone  fougeretur.  Ad 
qiiem  Patcr : 

**  Fide  miniiter^  at/,  juuorumf  nate^  meorum^ 
Vides  qiiod  c  terra  data  est  in  manus  iuipii  '*.  > 
Periit  sanctus  de  lerra,  Justus  it:  bominibus  noii 
esi.  Omnes  uisidiantur  In  aanguiiie.  Yir  fra* 
trein  suum  venaiur  in  roortem  **•  Et  nunc  quid  roibl 
e^i,  dicil  Doininus  :  quia  ablatus  est  populus  roeus 
graiis  **.  Nosti  quia  fratres  tui  pascuni  oves,  scl- 
licet  ir  Sichirois.  Vcni,  raittam  te  ad  eos  ut  fideas 
si  cuncta  prospere  agantur  erga  eos.  Quo  rcspon- 
deute :  Praestosum  *",  adjecit  Pater:  Est  Ibi  virgo 
decora  nimis  David  de  semine  regis,  qnxi  roihi  grau 
semper  exstiiit  et  merito  castitatis  ac  nostr»  pro- 
fessione  virtutis.  Fiat  tibi  sponsa  c  ad  procreandos 
noYOS  fllios,  quos  In  novaro  roihi  nutriat  gratiae 
roater  infantiani  *S  i  llanc  eniro  tibi 

Connubio  jungam  ttabili  propriawque  dicabo  ". 
Verumtamen  c  roisericordia  et  veritas  prxcedent 
faciero  tuam**,i  cbaritascoroiiabitur  gressustuos.fa' 
cietenim  misericordia  eam  sine  macula,  feriias  sine 
ruga,  charitas  sine  duritia;  sine  roacola  impuritaiis. 
sine  ruga  duplicltatis,  sine  duritia  obstinationis. 
Verius  iustruii  ad  fidero,  roisericordia  eriget  aJ 
spem,  charitas  ad  dilectiooem.  Tunc  rex  ut  prope- 
rarent  illis  praecepit«  Al  lllae  haud  secui  ac  jussae 
curront  Tclocius  aura. 


« Philipp.  I ;  Dan.  13. 8.  *  Dan.  li.  «Rutha.  ^Cant.  «.  •Gen.«.  *  Roro.  f  • 
*  II  Cor.  i.  •'  Ovid.  Met.  lib.  ii.  '•  Job  9.  "  Mich.  7.  "  Isa.  3i.  "  Gen.  57. 
Muct.    '•  Virg.  JEneid.  lib.  i,  v.  63.    >•  Psal.  88. 


Mbid.    •Raro.S. 
>'  Oflic.  inSabb. 


19 


TIIOMi£  CISTCRC.  CT  JOAN.  ALGRINI 


SO 


Veiilumerat  adportas.iiincYeritasiiisempergau- A  l>0us  el  laudabilit  niiiiis  in  civiiaie    Dci  iiosifi  in 

•  ••  ■  •  .  s«  -.>  -.  .•  »»  A  ■•  ■•«•  •  ■ 


itens  Terborum  nuililale  clamavit :  c  Erce  ego  slo  ad 
08t<um  et  pulto  ".  i  At  misericor.Iia  ul  compatiens 
Terecuiidiae  virginali.  modesiiuA  adjuniit :  c  Siquis 
apenieril  niilii  intrabo  ad  illum,  et  coRiiabo  ciiin 
iUo  et  ipse  mecum  ".  i  Tunc  Virgo  Tcnit  arcaiiis 
pudibuiMla  tcnelifis  progrediens:  facili  paiuerunt 
cardiue  valvap.  Obslrptiit  primo  aspei  t<i  puklierrima 
Virgo.  At  ilix  salusaverunt  eain  verbis  pacificis  in 
boiio.  Ttiuc  veritas  nemitiem  palpans  ai; :  c  Dominus 
lunnircste  veniet»  Dominus  nosier  non  silebit.  Iguis 
in  coii^pectii  ejus  exardescet  et  in  circuiiu  ejus 
tcnipestas  valida**  i  Ai»  ilia  asperitaie  horum  territa 
verboruin,  resiion.lit: 

Pacem  affertit  an  arma  ' 


mouie  saneto  ejus  '*.  i  Audi  diviiias  ejiis  :  lpsi:m 
Paier  constiluit  liaeretlem  uuivcrsoruni  *''.  Audi  Sa- 
pieniiam  :  c  Per  quein  fecit  et  saecula  *K  »  Pub  ber 
esl  €  cuni  sil  splcndor  glorise  el  ligura  sub»lauti« 
ejus  **  .  1  Po!ens  esl :  i  porians  oninia  Terbo  TirUi* 
tis  ejus  **.  I  Audi  quod  operetur  :  c  Purgalionem 
peccatorum  faciens  *^  i  Audi  celsiliidiiieni  :  c  Scdet 
ad  dexterain  niajeslatis  in  excelsis  *'.  i  Audi  isla 
plenius  :  Dives  est  cui  i  omnia  subjecil  Palcr  sub 
pedllms  ejus  oves  et  l)oves  universas  insupcr  ei 
pecora  cainpi  ".i  Sapiciis  est  quia  iii  eo  csunt  om- 
iiesihesaurisapieniix  eiscieniiaeabsconditi*\i  Pid 
clier  est,  quia  i  speciosus  i  sponsus  c  foriiia  pr.c  filiis 
liominum  *',  i  cujus  pulchrtludineiii'  sol  ei  luna  uii- 


Kt  vo»  qui  tandem^  quibuiadoenistit  ab  ani**.        B  raniuf.  i  liiquein  desiJcraul  angeli  prospicere  *Vi^ 


Tuiic  luisericordia  quadam  screnitate  modesta  verba 
temperaus.placido  sicoreprofaiur  :  c  Audi,  filia,  et 
vide  ei  incliiia  aureui  luam  et  obliviscere  pairem 
luum  ct  domtim  patris  lui  et  concupiscet  rex  deco- 
rem  tuum  **.  i  Nun  vocaberis  ultra  derelicta,  et 
icrra  tua  iioii  voc.ibi  ur  desolala,  quia  cnmplacuit 
Dqiuiiio  in  le.  Ilabilabii  enim  juvenis  cum  virgiue, 
et  gauilcbii  sponsMS  stiper  sponsam  et  gaiidebit  sii- 
per  ic  Dcus  luus  **.  Nos  incolx  hujus  inundi  non 
tuimns,  sed  advciix;  nec  sic  veuiinus  in  orbein  ler^ 
raruin  ut  in  eo  libeat  consistere»  sed  pertraiisire, 
c  Pruperamus  eiiiin  ad  metaiii  uiiaiu  omoes,  cuii- 
Tcrsatio  uostra  in  ccrIis  est*'.  i  Unum  Salvatorein 


cCaiidor  eiiim  est  lucis  xternae  *^.i  Potens  est  qui^ 
ccjiis  potesias  poteslas  est  qux  noii  auferetur,  ct 
regnuui  ejus  quod  iion  corniiiiiietur  **.  i  Bonum 
operalur  quia  per  euin  c  cxci  >ideiit,  claudi  ainbu* 
laiit,  lcprosi  mundautur,  surdi  audiuul,  nioriui  le- 
surgunl,  patiperes  evaiigelixaiilur  **.  i  Excclsus  esi 
c  qiieui  adoraut  duminalioiies,  ireuiuut  potesiute* 
^.  I  Talis  est  rex  nosier  :  c  Ego  suui  vcriias  ^'.  i 
Uic  cst  luisericordia.  PaciiiLO!  veniinus.  Nain  rci 
nosler  est  pax  nosiia  c  qui  fecit  uiraque  uiiuin  ^*.  i 
llic  est  fraus,  iu  ccelis  esl  pax.  Nam  paceni  sumuia 
leiienl,  miuiuias  discordia  reruin  tiirbal,  sed  pax 
erit  iii  terra  Rosira,  cuin  veiierii.  N.uii  c  Gloria  in 


exspectas.   Ilic  locus  est ;  quem.si  verbis  audacia  ^  exceisis  Deo  et  iu  tcrra  pax  hoiuiuibus  boiiae  vo- 

. !...._      l..>...l    ..^..:.Ia..«     i:..>Ani>k  .k.An.tS   jIivicca  nalfklia'  ...  ^  ;_.    _i :•«,.       ^^    ^...^      .«Aa 


«lelur,  haud  equidem  tiiiieaiii  niagni  dixisse  palalia 
regis,  Ibi  regia  fulvis  eiuicai  aub  stoiis.  Ibi 

•       ,    ,     .    •     .     yellere  prariu»  albo 
\irginttt  Agnut  ovit,  grexque  omnit  candidut  tit/ral. 
ililuibut  tua  porta  patet;  qui  miliiat  inirat, 

Indc : 

m 

Jam  nova  progeniet  ca*lo  demittitur  alto. 

II ac  duce  ti  qua  manent  tcelerit  vettigia  nottri 

Jriila  perpeiua  tolvent  furmidine  panat  *^. 

El  ilia  sic  ail : 

Baud  equidem  tanto  me  dignor  honore'**^ 

tamen  hsec  de  ore  veriiatis  audire  desidero.  Tuiic 

Teritas  :  Quid  quaeris  audire  ?  Nescis  quia  c  magnus 


lunlatis  ".  i  Cuin  eo  veuiei  cbaritas,  ex  qua  per 
iutercessiouein  uosiram  percipies  graiiaiii.  Kex  vcro 
ipse  dabit  gloriaiu.  Quia  eniui  c  uiis>ericordi,aiu  et 
veritaiein  diligil  Deus,  gratiaui  el  gloriaiii  dabit 
Dotiiiiius^^  I 

Hinc  ut  virgiueo  fuerat  perfuta  pudore^ 
Flava  verecundut  tinxerat  ora  rubor^ 

et  subjecit :  c  A  Doiuino  factuin  est  isiud,  el  est  mi* 
rabile  iii  oculis  nostris^'.i— c  Ecce  ancilla  Domiui; 
fiat  niiiii  secundum  verbuin  tuum  ^*.i  Veniat  igitur 
rex  iiosler  ei  c  of^uletur  oscuio  oris  sui  ^^.  » 


JOANNIS  HALGRINI 

AD  ABBATISVILLA 

Decani  AmbiaDensis  el  caatoris  AbbotisTills,  cardioalis  Sabioeosis, 
AD  LADDEM  VIRGINIS  MARIiE  COMMENTARIORUM  IN  CANTICA  CANTICORUM 

PRO(EMIUM. 


.\dhoiiorero  matriset  FHii  Caniita  «iiH<on.iii  Deuiilinin  ii»lrU,ell>eoeacUiiDFilii  soppliclterpelo, 
exposiiiirus,  cgo  seosu  paupcr  ei  inodicus  luiploro     ui  qui  Vcrbuio   aiernuni  gennii    in    tempore.  lo 

I»   A.W,/.    X      !•  ii.iil      ••JPoal     M        **  Wrg.  jEneid.      •' Ps»l.   U.     "  Isa.  6».      "  Pliilipp.  5. 
"  V.frLMv7     5  U    '"Ihid.      "Psal./^^       "  llehr.  1.      ••  Ihid.    "  Ihid.     "  Ibid.      "  Ibid. 

;:'^1iiss.  '^"W   l"^^^^^^^^  -P»al.83.^'Psal.ll7.    '•  Luc.  1.     "  Cul.  i- 


«»  COMMEiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  I.  S2 

Vcrbi  latidibiiB  ▼crbiim  impclrei:  cl  Ycrbiim  Palrls  A  Hicciiiniapplauitil  malcrFilio.  Ilic  Filiusjucundator 

in  maire.  Uic  malris  privilegia  dcscribil  Filius.  Ilic 


bumaiialuiii  in  Virginc,  in  mairis  prxconiis  sug- 
gerai  Terbum.  Igitur  cuin  c.iiiiicum  «licalur  meniis 
exsultalio,  caiiticiim  isiuJ  pro  excelleiitia  persoiia- 
ruui  ad  se  invicein  exsullaiitium  iii  eodeni  Cauticum 
c.nnticorum  nieiito  nomina  ur.  Coniinet  mim  lioc 
canticuin  matiis  ct  Filii.  bcatas  scilcct  Virginis.  et 
Dom  ni  Jesu  Cliristi  applausuiu  jucumlum  ei  inuiuum. 


exccllentiam  Filii  describit  ctmaler.  Loquuntur  au- 
tem  iiiboccaiitiaiquatuorpersonae,  videlicet  mater, 
etFiliiis,  et  angeli,  qui  Fillo  assisluut  ui  Domiiio, 
«:i  adulescciiiulae,  qii»  tanquam  suae  dominae  adsisiunt 
Virgini,  sicut  seiiiieus  ScriplurdB   series  dcciarabil. 


REVERENDl  PATRIS  THOM^ 


CISTERCIENSIS  MONAClll 


m  CANTICA  CANTICORUM 

ERUDITISSIMI  COMMENTARII. 


LIBER  PRIMUS. 


(1  CAPUT  PRIMUM. 

Oicutetur  in#  o«cic/o  orti  sui, 

j[TflONAS.]  llaec  vox  Synagogx  cst,  qux  Chri- 
&IUIU  ii?  iiiundum  venturum  didiccral  ab  aii- 
gelis,  audierat  a  propbeiis.  llaqiie  ejus  iuflam- 
inata  de&idcrio  ,  clamat  :  Osculetur  me  oscuto 
oris  cni,  boc  est  ad  erudiendum  et  salvan- 
i!um  me  :  non  jaoi  angelos,  non  patriarcbas,  non 
mittat  prophelas;  sed  i|  se  <|ui  veniurus  est  veniat 
iii  propria  persoiia.  Oscuium  ejus  est  proprii  oris 
«rrudilio.  Veniat  igituret  eriidiut  me  proprio  ore. 
Sed  ei  mei  oris  taclum  suscipiat  paticnier,  id  est 
nie  de  via  rsiutis  interroganlem  audire  non  spcr- 
iiat.  Moc  adimpletum  crediinus  dosiderium,  qiiando 


B  lerlium  bonum ;  quarlum  melius.  Quia  vero  pri- 
mum  est  impudicum,  secundum  iniquum,  icriiuni 
cognatum,  quartum  religiosum  :  istud  quartuni 
prx  cxteris  elegitanima  sancia.  Primum  eniih  spei^ 
nil ;  secundum  refiigil;  tertium  practerit;  qiiartum 
concupiscit.  Uiide  clainat :  Osculelur  me  osculo  oris 
•Nt.  Tria  in  osculo  notantur  :  Osculantium  labia  se 
consociant,  interiores  aiibelittisconspirant,  coruora 
sibi  appropinquanl.  In  primo  copjunclionaturaiuro; 
io  sccundo  unio  spiriiuum  ;  iu  tcriio  compariicipa- 
tio  flt  passionum.  Nalurarum,  scilicet  boroinis  et 
Verbi ;  spiriiuum ,  diviui  el  buiuani ;  passioniim, 
Cbristi  et  Ciir^i'"ni.  IJc  priuio  :  c  Vcrbum  caro 
factiMn  est'^;>  cieheciindo  :  cQui  adhaeret  Deo,  iinus 
sp'riliis  est  cum  eo  ";  i  de  terlio  :  c  Si  complan- 
sedens  in  moiite  docebat  discipulos  siios,  diccns.  ^  tati  facti  sumtis  similiiudine  morlis  iliiiiSy  simul  et 


c  Beali  paupercs  spiriiii,  qiioniam  ipsoruin  cst  re- 
gnuui  c(eloruiti  ^*.  i  elc.  Ibi  osculumdedit,  quiaape- 
rieiis  os  suiiin,  gaudium  regiii  coelerlis  aposloiis 
proiitisil  £t/*s.  Est  auiem  osculum  quadruplex  : 
osiulum  carnis,  osculuui  dxnio.iis,  osculuui  boiiii- 
nis  et  osculum  dilecti.  De  primo  siiscipitur  osculum 
luxiiriosuui,  de  secundo  vencnosum;  de  teriio  do> 
meiii  iiiii;  de  quarto  saiicium.  Deprimo  dicilur 
in  Proverbii.de  r  uliere  h.^ia  :  Apprebeudit  ji:ve« 
neiii  el  deosculata  est  eum  ^*.  Secuiidum  dedit 
Joab  Auiasa:;  quando  apprebeudens  meiitum  ejus 
osculatus  cst  eum,  dicens  :  tSalve,  fraier,  et  occi- 
diieum  **,!  et  Jiidas  dedit  Cbrislo,  dicotis  :  c  Avc, 


rcsurreclioniseriiuus'*.» — cSi  cnim  coiupalimur,  et 
coureguabimus  ".  i  liein  moraliter  labia  sunt  iii* 
strumenlum  sermonum  ;  idco  de&ignatur  in  eorum 
conjuiictione  mutua  vicissitudo  fraieriiarum  ora- 
tioniim.  In  conspiratione  anliclitus,  uuaiiiiiiitas  vo* 
lunlaluiii.  In  coiijunciione  corporum,  supportalio 
oricriim.  De  primo,  Jacobus  aposlolus  :  c  Orate 
pro  invicem  ut  si^lvemiiii  **;i  de  secundoin  Aclibus 
npostolorum  :  c  Miillitudiais  crcdentium  erat  cor 
unum  et  anima  uiia  *'•  i  Item  :  Unus  spiritus,  et 
c  una  fldes  **  i  erat  in  eis.  De  lertio  :  c  Alier  ;.lte- 
rius  onera  portaie;  et  sic  adimplebitis  legem 
Cbristi  **.i  Debis  tribusait  Apostolus  :  cDeusPa- 


r.ibbi,  et  lradiditeuin**.»Terliumdedii  Isaac  Jacob  ^  ler  det  vobis  Idipsum  sapere  in  alierutnim  ut  una- 
filio  suo,  dicens  :  i  Da  inilii  osculum,  flli  mi  **.  i  nimes  uno  ore  gloriflcetis  Deum  et  Palrem  Douii:ii 
De  quarloAoMsloIus:  c  Salutatc  iuvicem  iu  osculo  UDStii  Jcsu  Cbristi  **.  i  Idipsum  sapiuut  in  aliem- 
tancio**.  I  Priinum  est  malum,  secui  duin  p^Jus,      truiii,  qui  alituas  passioues  in  corde  compatiendo 

*«  Matlh.  5.    **Prov.  7.    *•  11  Reg  20.    *»  Malib.  i6.    ••  Geu.  i7.    •*  Rom.  16.    "  Joan.  I.    ••  I 
Cor.  f %     **  aom.  6.     '^  II  Tim.  2.    •*  Jac.  5.    •»  Aci.  4.    *•  Kphes.  4.     ••  Gabt.  6.      **  I  Cor.  iS. 


13 


THOMiE  aSTEIiC.  ET  JOAN.  AIjGRIM 


U 


et  eorpore  paliendo,  alicnos  dolores  tiios  cum  eis  A  nicAS  pelliceas  indiicns;  lcriius,  aiiimalum  corpas 


dolenflo  faciunt.  Est  autciu  in  bac  osculatione  de- 
si«ler.ila,  Verbuni  osculans,  est  cnro  osculatMm.  est 
bonio  Dous  osculuni.  itcni,  est  osculuni  ad  pedcs, 
pro  pcrcaloruin  remissiouc ;  osculuni  ad  manus , 
pro  gralianiin  actione;  osculuni  ad  os,  pro  dilc- 
ciioiic.  Iii  prinio,  priinordia  iiosira*  conversationis 
«lcdimiiiur  ;  sci-unduni,  proricientibus  indulgetur; 
lcriiiiiii  boh  raiionis  pcrfeclio  experitur.  itein,  pri- 
niiiiii  cst  iii  conrcNSione,  secundum  in  devotlono, 
tenliiin  in  cunteinplaiione.  Itcni,  PatiT  osculans, 
Filius  osculalus,  osculum,  Spiritus  sanclus.  isiud 
icriiuni  osnilum  sapit  suavius,  gust.itur  rarius,  in- 
leiligitur  diflicilius.  Non  quxrii  suavium  quod  est 
iiiipiKlicaruni   luulieruni;    iiou   ba^iuuit  ^wh\  est 


sumens.  Primus  celslludinem  tliYiuam  iodignatiis 
est ;  secundus  obetlicntiam  dedignalns  esf;  tertits 
do  Yirgiiie  nasci  dignatus  est.  Primus  pro  justitij 
dedil  iniquilalcm,  secundiis  pro  glorij  accepit  !»• 
relicitatem ;  lerlios  proccdeusi  bomo  sine  seniae 
largilus  esl  nobis  siiam  llcilalem*  Prinium  ergo 
nicrilo  dicitur  cisccrabile ;  quia  illod  fecit  insidia- 
tor  gcncris  bnmaui  serpcntis  formani  assumeos,  qai 
ceUitudlnem  diTinam  imlifnatasy  dcdit  pro  Josiitia 
iniquiiatem.  De  quo  Paulus  :  c  Ego  auleiu  camalis 
8UIU,  vsDumlalus  siiU peecalo*'. »  Et  Isaias :  c Gratis 
va^nundali  esti«  el  alMique  argento  redimcmini  *^.  i 
lii  eo  conYenemut  diabolus,  Eva,  Adaro.  Dicitoni- 
n;s  emptor  :  c  lialum  esl,malum  est**.»  Adam  tert 


•  '  .  B  —  —  —     — • —  

coiijugaloruiii ;  sed  osculum,  qiuKl  cst  aiuicorum,  *^  ei  Eva  dixeniDt  :  Bonom  esl,  bonom  e»l  **.  Diabo 


ut  osciileliir  sponsus  sponsam,  Cbrisius  Ecclesiain, 
Dcus  aiiiniain.  Sponsi  labia,  sunt  iniscricordia  ct 
vciiias.  L:ibia  sponsi,tlnior  et  aiiior.  Ean  vero  qiue 
peiii  uscnliini,  necesse  est  tria  hal)crc,  sciiicet  poe- 
niiciiliani,  puriialcni,  spirilualcin  fervortfiu.  iioruni 
|iiiii>uiii  iiidulgcutiam,  secniiduni  illuniinationein, 
icriiuui  virhiiuiii  aiigmentum  coiiquirii*  Dcbetcnini 
fsse  1  ociiiieiiiia,  qua  dc  iiialis  pncicriiis  crubcscal. 
Puriias,  qua  per  l:onaui  conscieiiliani  conspectui 
Crealorirf  cuiii  Oducla  niundain  se  rcprxscntel.  Spi- 
riuialis  fcrvor,  quo  ad  subliiuiora  virUiiutn  studia 
sc  seuipcr  acccndal.  in  boc  fervore  consideramla 
suiit  ainor  et  deiideriuin  :  ainor  ,  quo  lioua  qua: 


lus  dixtt  :  t  Unum  slt  marsupium  onmiam  no- 
strum  ".»  Dialtolus  in  eo  potuil, primot  blaiidimenU 
adulationb;  secuiido,  acumen  sulHilis  lenlationb ; 
tertio,  (leceptiouem  falsae  promissiouis ;  qoarto, 
grave  poudiis  permaiisuRe  iuiquitatis.  Unde  Ese« 
cliicl  (cap.  xxvii)  :c  Cartbaginienses  negociatores  tui 
Iniplevenint  Dundinas  tiias,  argcnlo,  ferro»  statiuo, 
pliinibo.  »  Primum  accipitur  iti  caiidore  et  sonori- 
lateargenli;  secundnin  ii!  acumine  ferri,  lertiuin 
in  nitore  slanni,  quarium  iii  gravediue  pluinbi.  iu- 
qiie,  in  boc  marsupio  ponit  diabolus  suggeslioiiefli, 
Eva  ddecuitioneni,  Adani  coiisensum,  omiies  pari- 
ler  peecaium.  Itaque  iu  prNiio  commercio,  emoat 


Dcusei  contulit  ardenler  diligat;  dcsideriuin,  P<-*r^  denies  serpentinos,  iu  secundo,  spinas  el  Iribulos, 


qiioil  ad  ca  qu»  nondum  Mpprcbcndit  alacritcr  cur- 
rai.  ilic  possuinus  Iria  osculn  coiisidcrare  :  recon- 
cilintoriuui ,  remuueratorium ,  conicuipUtoriuiu. 
Piiiiiuuiad  pedes;  sccuuduin  ad  niauiis;  lcrtium 
ad  os  suniiiur.  In  priiuo  accipiiur  icinissio  pecca- 
lonini;  iii  secun.lo  luuuus  viituiuin;  iii  tertio  co- 
gnilio  ^ecrciorum. 

itcm,  est  osculuni  docirinae,  csi  iislurae,  est  gra- 
tiap.  iii  prinio,  pcr  pru;dieatores  siiani  nobis  insi- 
iiiial  Deus  dilectioncni ;  iii  seciiiido,  boiii  naturalis 
clarilaic  nus  illcstrai;  in  tcriio,  gralix*  spccialis 
uos  f  barisinalilius  exallai,  Itaque  babenius  de  pri- 
Rto  cliariiaicin;  de  sccuiido  claritaieui;  de  tertio 
graiiani  mulliforiuciu.  Ilcin,  iu  lioc  sxf  ulo  mirabile 


in  tertio^Deum  ct  angelos.  Aiidi  dentesserpentinos: 
c  Mulier  couterel  caput  tuuni,  et  tu  iiisidiaberis 
calcaneo  ejus  **. »  Audi  secuiidum  :  c  Cum  operatas 
fueris  terrain,  iion  dabit  fructus  suos;  sed  spiuas 
ct  iribulos  germinabit  tibi  *';  >  de  terlio  :  c  Ye- 
iiilc ,  eniiie  absqiio  argeuto  ct  absqiie  ulia  coin- 
niutationc  vinum  et  lac  **.  >  Yiuuin  est  Cbristi 
diviniias,  lac  vero  cjus  liuuianilas  :  nain  bc  de 
cariie  nascilur. 

Secunduni  GOiumerciuin  fuit  miserabilc  ;  in  qno 
propagator  generis  buinaiii  tuiiicas  pelliceas  in* 
duit;  quia  obedientiam  dedignalus  esi,  el  accepit 
pro  gloria  iiifeliciuteni.  Quippe  c  bomo,  cum  in 
iioiiorc  csset,  non  iiilellexit;  coroparatus  est  ju« 


(|u:crebat  sponsa  commerciuiny  scilicct  ot  ven^ret  D  nicnlis  insipientibus,  et  similis^actus  est  illis  ^*. 


divinitas,  cul  nosira  Jungerctur  liuinanitas.  Indc 
canit  FJcclcsia.  c  0  adniirabile  commercium !  > 
Crealor  generls  bumaiil,  animaluin  corpus  sumens 
ile  virgiiie  iiasci  dignatiii  est,  et  procedens  bouio 
siiic  seiniiie,  largiius  est  nobis  suain  Deitatcm.  » 
Coiiimerciuin  dlcitur  a  com  et  mercorl  Triplex  est 
coiiiinerciuiii.  Priinuin  Tuit  exsecrabile;  seciindum 
luiscrabilo,  lertiuni  adiniraliile.  Prlmiim  fccit  iiisi* 
dialor  geiiciis  biiniani;  secundum  propagator  gc- 
neris  liiiiiiaiii ;  tertitim  Creator  feneris  buinani. 
Priiniis,  figuram  serpculis  assumens;  secundus,  tu- 


lii  hoc  scilicet  comroercio  :  c  Commuuverunl  enirn 
gloriam  suam  in  siroilitudliiem  vituli  coiiiedentis 
fcuum  ^K  >— c  Dederunt  enim  pretiosa  quaeqiie  pn» 
cibo  ad  refocillandam  aniniam  ^**.  i  Mauibiis  enim 
et  pcdibus  arcesserunt  sibi  moriein.  Iii  lioc  enini 
emerunl  sibl  spinas  et  tribulos :  tribulos,  id  est  ten- 
tationes,  qiiae  corpiis  aflligant  exterius;  sfdnas  quas 
profundius  penelranl,  id  est  spiriiuales  suggestio- 
iies,  qu»  pungant  interius.  in  primo  igitur  coiumer- 
cio,  liomo  qai  desceDdebat  ab  Jerusalem  in  iericbo, 
spoiiatur,  iDiecundo,  vulueratur,  in  tertio,  vulnus 


••  Kom.  U.     '^  Isa.  4i.    ••  Prov.  iO.     ••  Ccn.  3.    •»  Prov.  i.    ••  Gen.  ,3. 
»•  l\-al.   18.     '•  r^al.    109.    "'  Tbren.  I. 


••  Ibid.     ^  Isa.  5S. 


COMSIENT.  IN  CAiNTlCA  CAiNTrG.  —  UB.  I. 


iG 


viiio  el  olto  {>erfii!idiliir  •>.  S'ioliaiiir  boiiit  gr.iiiii-  A  expcdl»l;  secunduin,  iil  dialioli  versulias  iinpediai; 


lU;  fuliieralur  in  natur.*ilibus  donis;  perfuuditur 
oleo  spiriius,  el  vino  Domiiiici  sanguiiiis. 

Terguni  commerciuni  fuil  adniirabilc ;  quia  c  Crea- 
lor  geiierishuniani  anirnaium  corpus  «suinensdc  Yir- 
giiie  niisci  dignalus  csl,  el  proceiiens  horno  sine  se- 
niine  largitiis  est  nobis  suain  DeiUteni  ^"\  i  Divina 
cnim  s.ipientia  incarnala  fuit  illa  forlis  niulier,  qiiae 
c  consideravit  agruiii  et  einil  illuni :  de  fruciu  ina- 
nuom  snamm  planiavil  vineam  ^*.  i  Ager  est  mun- 
tkis;  viiiea  est  Ecclosia.  Ergo  c  einpli  estis  prelio 
maffno.  Gloriflcnte  et  porlate  Deum  in  corporo 
Tcsiro  **.  I  Ecre  nit :  i  yenlo  ciio,  et  inerces  mca 
ittecuin  est  **;  procul  et  de  oltimis  flnibns  preliuni 
<^us  **.  I  Ergo  ot  saiureiiilni  ad  hoc  commereiuin 


lcrliu:n,  ut  slola  jucunJilalis  bomiiieiii  Insiguiai. 
De  primo  :  i  Peccaia  iiostra  ipse  perlulil,  i  sciiicet 
lin  corporesuo  super  lignum  **^,ide  secundo :  cCoti- 
iribulasli  capiUi  dracouuiu  in  aqilis.  i  —  cConfregisli 
capila  draconis  **;  i  de  leriio  :  c  Cito  proferle  sto- 
lain  primam  ".  i  iiem  :  c  Etiieiites  veierem  lionu* 
neni  «'um  actibos  suis,  induite  novuni,  ul  in  novi- 
taie  vii»  ambuletis  **,  >  Ecce  beniguiias.  Seqiii- 
tur  humililas;  quia  de  Virgiiie  nasci  dign.ilus  esi; 
de  ccbIo  in  Nasarelb  descendil,  iii  Dcibleheni  nasci 
voluit,  in  Jenisalein  mori  susliuuii.  llic  dcsrensus, 
niedianie  Virgine,  factus  esl.  Ipsa  <:niin  c  facla  est 
qn.isi  navis  Insliloris,  do  louge  portuns  panem 
8uiim'\  I  quia  virgiiiali  navigio  venitdeNasaretb  iu 


properaie,  emite  et  comedile.  Sed  dicunt  multi :  D  Beibleliein,  qoae  diciiur  doiisiis  paii^s.  Ipse  cuini  cst 


c  Dives  snm,  el  nullius  Indigeo  '*.  i  Sed  aspice,  lio» 
iiio,  quia  c  es  miser  et  miserabiils :  i  miser  in  le, 
luiserabilis  intueulibus  le.  Es  enim  cpaoper  el 
iHidus  el  excQS  *'•  i  Pauper,  quia  non  halics 
ibesauruni  in  ccelis;  nuiliis,  carens  veste  viriuiis; 
c^srcns»  non  inlelligens  mysteriom  liicarnationis. 
Ergo  in  boc  comincrcio  eme  annim  diviuiiaiis, 
vesiein  virlulis.  collyrium,  scilieel  fldeni  Incarna- 
lionis.  Aurum  auleni  ignitum  et  probalom  ei  pu- 
niin;  aurum  divinilaie  igiiitum,  cbarilate  probatum, 
passionc  purum,  siiie  peccati  pollutione.  De  primo : 
«  Caput  ejus  auruin  opilinum  ** ;  >  de  seenndo  : 
«  Dens  nosler  ignis  consunicns  esi  '^ ;  >  de  lerllo : 


f  panis  vivus  qui  do  ccslo  desccndil  '*.  i  Suni  aiileni 
trcs  paiies  2  Primus  panis  bordeaceus,  sei  uiidussub- 
cinericiust  teriius  similagineus.  Priinus  couverleH'- 
lium,  secundus  forlilcr  iniiilanlium,  leriiiisin  ccele- 
siibusdeleclanlium.  Piimusaliquid  bubei  asperiialis, 
sccundusmuliuinbuniilitatis,  teriius  plurimuin  sua- 
vilalis.  Prinius  puugit  aculeis  pcBuiteniiaey  secundus 
cinereni  liabet  dejectionis  propriae,  lerliiis  cando* 
rcm  puritaiis  innocentiae.  Primo  pavit  Cbris»lu8 
quinque  inillia  boininum  '* ;  secundum  bahuit  Elias 
in  solatiuiu  **;  lertius  de  niensa  propo&itiouis  cede* 
bat  in  usum  sacerdotam  **.  fpse  enini  Cbristus 
fuit  niaiina  iu  descrio  **,  panis  de  ccelo  iu  borlo  llo- 


c  Ctirpiis  nieuui  deiii  percuiieniibus^  et  genas  iiieas  ^  rido,  panis  angelorum  in  regno,  De  bis  tribus  Da- 

_._ii_..,iu..^      r • ■ _       _._    ••      ■     •     -    _       _«•      *^       •■  Mi    f A    t4i*_ _    _i ■ ■-    -      _•    ___. . . 


\elicnlibus,  faciemnieam  non  aveili  ab  increpanli- 
l»us,  ct  conspueinibtis  in  ine  **:  i  de  quarlo:  c  Qul 
|tcccaiuni  noii  fecii,  nec  iuveiitus  est  dolus  in  oie 
rjus  ** ;  I  dc  vestibus  :  c  Otltir  vestiuienlonim 
liioruin  sicut  odor  tburis  *^;  i  tle  collyrio  :  c  Okiiuin 
cflusuui  nonien  luutn  **.i  Igitur  emainus  auruiu  ad 
rediinciidum,  vcsicin  ad  dccorandum,  collyriuui  ad 
illuminaiiduin.  Iloc  aurum  c  redeniil  Ismcl  ex  oin* 
iiibus  iuiquiialibus  suis  **.  i  Vesiis  oriiat  ul  »it 
c  oinnis  gloria  cjus  filiac  regis  ab  inliis  in  ttnibriis 
aureis  *^.  i  Collyriuin  illuininat;  quia  per  illud 
<  vidil  lucein  magnain  popubis  geniium  qul  ambu- 
labat  in  lenebris  **. 
Ecce  admirabile  commercium.  Aodi  irta  qna 


vid  :  cPluit  illismaniia  admanducanduni,  et  paiieiu 
ccBli  dedil  eis  :  paiiem  angelorum  inaiiduravit 
bonio 


it 


Itcm  tres  snnt  panes.  Prlmns  subcinerteius ,  se- 
cundus  reversatus ,  teniirs  nec  sobclnerieius »  nec 
rcversatos.  Primus,  esi  Deiui  bomo ;  secundns,  cst 
homo  Deus ;  tertius,  Deus,  Deus  ineus.  Prinius  aiitc 
resurrcctionem ;  secundus  in  resurreciione;  lertius 
creforniabitcorpus  buniiliialis  nostrap  configuratuiii 
corpori  clariiatis  &n»  ***.  I  Prinius  csl  cilius  corporis 
et  airima:  iu  pcregrihaliono;  secundus  c>l  cibus 
aniiiis  in  exspeciatione ;  teriius  est  cibus  delica- 
torum,  in  divinilatis  aduiirationc.  Depriuio:c  Panis 
quein  ego  dabo,  caro  inea  esl  *;  >  dc  secundo  : 


scf|uuiitur.  Aniniatum  corpus  suniens»  e:c.  In  primo  D  <  figosum  panis  vtvus  qui   de  cckIo  dcscendi  *;  > 


apparuii  bcnigiiiias;  lu  secundo  osiensa  esl  lioroi- 
liUs;  in  terlio  Urgiias  Salvaloris.  Prinio  a  diaboto 
iios  libcravii ;  sccuudo  nos  sibi  conformavit ;  lertio 
iios  suo  regii^  dilavil.  Audi  pniuuin  :  Aniinaliim 
corpus  sunieiis  figurain  scrpeiiiis  roiisuinpsii,  pe- 
risomata  dissuil.  tuuicam  pelliceam  iios  exuit.  l* 
(nriiiio,  nostrain  induit  miseriaiu;  iu  secuiid«>,  dia 
lioli  deliilitavit  fallaciani;  ia  lcrlio,  liouiinem 
reparavil  ad  gloriani.  Priiiium,  ut  nos  a  pe:i-atis 


do  tcrtio  :  c  Panein  angcloruni  manducavii  ho* 
mo  *•  I  Ul  inv^niainiis  bnnc  paiiem»  transeamut 
iisqne  Deibleliem,  qii»  dicilur  domui  pam$»  Eamns, 
traiiseainus,  periranseimos.  Priinum,  nt  qnam- 
inus;  secontlum»  ut  videanras;  icrtium,  ntinveaia- 
mus.  De  primo  :  c  Ite  et  iiiquiriie  diligenler  do 
puero  ^ ;  >  tie  seeundo  :  c  Traiiseamits  nsque  Beih 
lcbemet  Tiileamus  hoc  Verbuin  qiiod  facluro  est  ';> 
do  tertio :  c  Cum  pcrtiansi»serot  inveni  quem  diligit 


"  Loc.  iO.  '*'  Oflic.  Ecclcs.  '^  Prov.  31.  ^*  I  Cor.  0.  ^*  Apoc.  iJ.  "  Prov.  51. 
'•  A|Mm:.  3.  '»  Ihid.  ••  Canl.  5.  »»  llebr.  ii.  ••  Isa.  5d.  «»  I  Pclr.  4.  •♦Cant.  4.  ••  Canl. 
\.  •MSal.  120.  *^Psal.  U.  •*  Isa.  0.  **  Pt  ir.  i.  •••  Psal.  73  ••  Ibitl.  •»Luc.  i5.  •*  Rom.  6. 
•»Prov  31.    •^Joau.  6.    •*  IbiJ.    ♦•  III  Rcs.  19.    •»  Exod.  «5.    •*  Joan.  G.    •*  Psal.  77.     »*•  Pliilipp. 


5.     •  Joaii.  G.     •  Ibid.    •  Psal.  77.    *  Matlb.  2     •  Luf.  ± 


17  TnOMie  aSTERC.  £T  JOAM.  ALGRINI 

anliDi  mea  *.  i  Autliamus  ergo  Yerboroqiiod  prola-  A  misil  angelus,  dicens  :  i  Spiriius  sauctns  siipcm 


tum  est:  c  Tideamus  Terbuni  quod  ractnm  esi*.  > 
Diliganius  Verbuin  quod  caro  factiiro  est  *.  Primum 
ab  angelo,  secuntlum  in  prjesepio,  lertium  in  Virgi- 
nb  uiero.  De  primo  :  c  Verba  mea  auribus  percipe, 
Domliie  *;  I  de  secuiido  :  c  Videamus  hoc  Terbum 
qiiod  faclum  est  ** ;  i  de  teriio :  c  Verbnm  caro 

facluro  est  **.  Primum»  est  angelicae  tocIs  Jocun- 
diias;  secunduiny  Cbristi  uativiias;  tertium,  lucar- 
Firia  Divinitas.  Audiamus  oraculum;  vldeamus  mi« 
raciilum ;  ci*rramos  ad  spectaculum*  Oraculuiu  pro- 
plieiarum,  miraculum  angelorumy  spectaculum  pa- 
storum.  Priinum  nos  cerlilicaTll ;  socundum  keiifi- 
cavit;  terltuui  nos  beatificabit.  Quid  e^o,  liomo,  cs 


uiet  iii  te  '",  >  ac  si  diceret :  Desuper  a  Palre  lunii- 
uum  in  le  veniet  Spiriius  sanclus,  ut^sicut  fil  in 
osculo,  suum  ad  te  Spiritum  spirahit  Pater.  DiciC 
ergo  beala  Virgo  :  Oscuieiur  me  Deus  Paler  oeeuU 
orh  sui^  id  esl  iii  osculo  Filii  sui  osculantis  bouia« 
nam  nalurani  :  iu  quo  osculo  liabeiur  dulcis  nnio 
et  delectabilis  conjnnciio  duarum  naluraruro  in 
Cbrislo.  Sigiium  dileclionis  ad  bouiinein  Dei,  p:ii 
qooqiie  et  recoiicili.iiio  Dei  et  bouiiuis.  Ci,  sicui  in 
bac peiilioiie  sua  bcala  Yirgo  cuiu  osciilo  Patri.ail 
seips;;m  coiijuuxil  osculuui  Filii  ad  hainanam  na* 
turam ;  sic  angelus  curo  dixisset  ad  Virgineiu  : 
c  Spiriius  saiicius  supc^veulet  in  le  '*,  »  iu  quo 
Terbo  Palris  ad  Vir^iueui  osculuiii  desiguaviiy  et 


sollicitiis  de  regali  cdifieio,  com  Deiis  tuus  jaccat  in  ^  curo  hoc  osculo  conueclcrei  osculuin  Filii  ad  buiua. 

prssepio,  et  nou  slt  ei  lotus  in  diversorio  " :  Quid 

cegitas  de  vesiimento?  Ecce  Cbristns  involutus  est 

Tili  panniculo  **.  Quid  kiboras  de  clienliom  collo- 

gio?  Salvaior  tuusjacet  cum  bove  et  asino.  Qiiid 

aniiarls  de  dominio?  Rex  gloriae  ioseph  et  Mariae 

obedit  Iniperio.  Ecce  aodisli  humilitatem ;  audi 

largitatem  :  c  Procedeiis  homo  siuc  semine  larglius 

est  iiobis  suaui  Deilai.em  *S  i  Ei  bacenim  oativiiate 

dabuiilur  nobis  pro  sterquilluio  lilia,  pro  sacco  pur- 

pura  9  pro  coufuslone  gloria.  Pro  sterquiliuio  car- 

ualis  fcsditatis,  lilla  jucundse  In  xtemum  puriiatis ; 

pro  s»eco  corniptibills  corporis,  purpura  immorta- 

Jtalis;  pro  coufusiooe  mundaiue  calamiuiis,  gloria 

divinx  couieinplaiiouis.  Ut  videamus  eum  regnan- 


itain  ualurani,  slatim  subjunxit :  c  Et  virtus  Allis- 
simi  obuuibraiiit  libi  **,i  ac  si  diccrel  :  Tibi,  id  e&( 
ad  boiiorein  luuni,  ul  l ;  malris  Dei  boiioret  nomiuc. 
Virlus  altissiuii  Dei  Palris,  sciiicet  Filius  qui  virlus 
Dei  Palris  dicitur  et  bracliium  :  ip:>;".»  inquaoi, 
obuuibrabil,  id  esl  umbraculum  faciet.  ^iam  de 
ctnie  Virgliiis  carnein  assuiiiendo,  divii;32  naturoB 
fecit  umbraculum.  ci  sub  uiiibra  cariiis,  splendoreoi 
Divinilatis  obiexil. 

fitt/a  me^iaro  sicnf  ubeia  tua  rifio. 

[TuoiiAS.]  Acsi  dicerei :  Ideo  iii  luo  adventu  luis 
ocuiis  recreari  cupio,  quia  iiiconipHrabiiiter  czrc- 
duni  omnia  doiia  qu«  per  tuos  praecones  rotsisii. 
Viuuiu  bic  accipilcr  fervor  scicn'::»  legalis.  Ubcru 


tem  cum  Patre  et  Splrilu  sancto  sioe  flne.  Amen.     C  ^^^  rudimenia   evaiigelic»  fidei.  Diidc  l*aulus  : 


OzeuletuT  me  oseulo  oris  tui. 

[Caioiiialis  (12). J  Iu  principio  igitur  bujus  eaniici 
inaier  loi|ueiis  introilucitttr ,  peteiis  Spiritus  sancti 
f^raiiani,  et  conjuneiionem  divin.T  naiurae  ad  hiima- 
iiain,  diceiis :  OscuUiur  me  osculo  oris  stti.  Tacei 
ouiero  suppusitiim  verbi  sive  noiniualivum ,  lan- 
quaiii  ccriuiu  et  iinpreuuin  inenti  suae ;  et  subiii- 
lelligilur  Deiis  Paler.  Us  aulcm  Patiis  dicitur  Fi- 
lius,  quia,  sicut  ipse  Pairis  dicitur  bracliiuin,  pro 
eo  quodper  eum  cuiiciaopcralur  Paler,  iia  eiiaui  os 
ejus  diciiur,  quia  per  ipium  nobis  loquiiur  Paier,  et 
per  ^psuui  spirat  illuin  sonuin,  de  qiio  scripiuin  est : 
cFacius  est  repente  de  ccelo  soiius  *"•**.  i  Sicut  dicii 


c  L:ic  polutii  dedi  vobis  ipou  escaiii  *'.  »  Meiiore 
SMui  igiiur  tt^era  tua  nVio,  <;  ia  rudiuieula  Novi  Te- 
slaiiienii  quoscunque  ex  aqua  etS|)iritu  regeiieraut, 
mox  viis  ccelestis  iiiiroilu^  redduut  aplos,  qitod  iex 
Don  pol-^rat  :  c  Nihii  euiiu  ad  perfc  ::uiu  adduxii 
lez  ".  »  Uabet  et  dilectns  viuuui,  scilicei  perfe- 
cltoiieiu  dociriuae,  louge  luelius  viiio  legis  Do  qno 
scquilur  louge  posi :  c  i^ibi  viuuiii  meuin  cuin  lacie 
me«i  *'.  »  Spuusus  duo  habei  ubem,  ei  sponsa  duo. 
Priiuum  spousi  esi  lougaiiiuiit.is,  quae  i:tc  bjlei, 
scilic*et  peccaloris  exspeciulioiieni ,  ui  in  P:mi!o  : 
c  An  diviiias  bonitotis  ei  paiieiiiia;  ejiis  et  lon^a- 
niiniiatis  couicuinis?  '^  »  SecuuUuiu  esi  cteiiieutia, 


Gregorius  super  illum  locum  Job  :  c  Audiet  cor  ])  ei  babet  lac,  scilicei  recepiioneni  picnitentis  vel 


roeuin  audiiioiiem»  io  terrore  vocis  ejus,  et  sonum 
decre  illius  proceilentem  ".  »  Veruin  inoscitlaiioiie 
notaniur  plurima.  Mam  persona  qnxoscuhiiuraliamy 
spiritum  soum  spirat  ad  illaan ,  et  in  hoc  intelleciu 
accipiiur  boc  Terbum  ;  Ouuteiur,  Habeiur  quoque 
in  osculo  dulcis  et  delectabilis  duomm  conjunctio. 
Sigiiom  quoque  dilectioniSy  reconciliatiouis  et  pacis; 
et  haec  oninia  osculo  eonnoianiur.  Dicit  ergo  beaia 
Virgo  :  Osculetur  me  Deus  Paier,  suum  ad  me  spi- 


faciliiatem  remiltendi ,  ut  iu  propheiu  :  c  Derelin- 
quat  inipius  viam  suam  :  ei  vir  iuiquus  cogiiatioiics 


suas 


ai 


llabet  et  sponsa  duo  iiber.i.  Prinium  congraiuia- 
tioiiis,  et  fauttii  lac  cxhorlalionis ;  secunduiii  com- 
passionis,  ei  habel  lac  consolatioiin.  Scit  cnim 
c  gaudere  cum  gaudeuiibus  el  flere  cuiii  Qcuii<« 
bus 


t« 


Ilabei  et  sponsus  duo  uhera ,  qiiae  sunt   nii  -«^ri- 
cordia  ei  vcritas  :  miseri^oniia  ad  indiilgeutluin, 


rando  Spiriium,  quam  petitionem  implendain  pro- 

•  Canl.  3.    *Liic.  2.    •  Joan.  t.    •  PsaL  6.    «•  Luc.  2.    "  Jo.m  I.      »•  I.  c.  9..    ^»  Ibid. 
Eccl.  in  ^esp.  Aniiuut.    ••-••  Acl.  «.    "  Jab.  57.  «•  Liic.  !•    »•  Ibid.    ••Ibid.    "  1  Cor.   3. 
7.    ••  Cant.  5.    ••  Rom.  «.    ••  Isai.  55.    ••  Kom.  M. 

(t)  Id  est  Joannes  Algrinus. 


•*•  Cant. 
••  Uebr. 


C0M3IEiNT.  IN  CANTICA  GANTIC.  —  LIB.  I.  30 

ad  iiislr  em  uiu.  Est  aucem  iriplf  x  Dei  mi-  A  sinisiro  uberi  sponsi.  Yeriias  igiiur  coiifessionis 


Jia  :  Priiiia  specio^fi,  secunda  spaliosa,  lerra 
a.  Speciosi  purifical  a  viiiis  aiiiinarum  et 
um  ;  spaiiosa,  locuplelat  diviiiis  spiriiualium 
iia:um;  preiiosa  accumuiat  deliciis  coelesiiuui 
dinum.  Primaesi  speciosa;quiafacilanironm 
«m,  ut  sil  omuis  gloria  ejus,  scilicet  filiae 
b  iDtiis  *^ ;  secunda  spaiiosa ,  quia  i  a  summo 
gressio  ejus  **.  i  Teniapreiiosa,quia  i  pro- 
de  uitiiiiis  fiuibus  pretiuin  ejus  ■*.  i  Prima 
iciosa,  qiiia  facit  animaiu  caiididiorein  uive, 
rem  lai!ie  ,  rubicundiorem  ebore  aniiqao, 
ro  pulcliriorein  ";  secduda  'spaliosa,  quia 
{il  a  fiiiibus  usque  ad  finem  rortiler  ** ;  i 
>reiiosa,  qii»  nos  iulroducet  cln  baereiliiaiem 
ipiibileiu,  et  incoiitaniinaiam,  et  imniarces- 


B 


obviat  prim;e  niisericordiae  Dei ,  scilicet  speciosae. 
lii  verilate  eiiim  coufessionis,  peccatorum  babelur 
remissio»  quod  esl  prima  uiisericordiae.  Yeritas 
igilur  Dei,  qux  secunda  esl,  obviai  spatiosae  luise- 
ricordiae ;  quia  super  fidem  veram  aedificauUtr  cba- 
risuiala  spirilaiia,  quae  suul  secundx  misericordic 
Tenia  veriias  qu«e  est  omiiia  vcraciier  pi^opier 
Deuni  facere,  obviat  leriix  niisericordix,  scilicel 
preiiosae.  Quia  qui  facii  opera  propier  Deum ,  pro* 
liosum  recipit  pnemium.  liem ,  ires  veriiates  Dei, 
Iribus  misericordiis  bumauis  obviaul.  Priiua  euim 
veritas  Dei  est  in  carnis  assuuiptioue.  Hjrc  obvial 
priiiias  iniscricoriiae  huuiauae »  qiiae  esi  igniiscere 
iniiuico  et  pro  eo  orare.  Ad  liuc  euim  Cliristus  ▼€• 
ram  carneui  assunipsit,  ul  luisericorditer  peccala 
Teniilierei,  et  pro  iiiiiiiicis  oraret.  Secuuda  veriias 
Dei,  quae  esi  iu  promissioiie,  obviai  secuuda  mise* 
ricordiae  hiiuiaiiae,  qu.'e  est  a  peccalo  pcccaloreui 
avellere.  Talibus  euim  reguuin  coeloruiu  proiiiiltit 
Deus.  Tertia  verilas  Dei,  qua:  esl  rciribuiiouis,  ob- 
viat  lerii»  misericordiae  buuiana^,  qua;  est  de  bouis 
temporalibtts  pauperum  iiiopiaiu  relevare,  quia  pro 
boiiis  leniporaiibiis  el  caducis  rclribuet  Deus  aeierua 
et  immuiabilia  boiia.  lu  priuia  obviatioue  Slepba- 
nus  ait :  c  Doiuine,  ne  sisituas  illis  hoc  peccatuiu^*» 
elobvial  illi  Verilas  quae  Deuse^t,  quia  cvidil  ccelos 
aperios,  et  Jesuui  stauiem  adeitris  Dei  ^'.i  £t  bo« 
nus  Pater  uiisericordia  moius  est  super  filio  pro- 


.1  Deprlma  :propiieU  :  cSpeciosa  esi  mi- 
dia  in  lempore  Iribiilaiiouis»  ei  quasi  uubes 
in  lempore  sicciiaiis  **;  de  secunda  :  c  lli- 
dia  Doiiiui  pleiia  est  lerra*^;  >  ei  :  c  Do- 
u  C(e.'o  niis<.'ritordia  tiia'' ;  i  de  teriia  :  c  Quia 
rordiam  el  verilatem  diligit  Deus,  graliam  et 
11  dabii  Doiiiiuus  **.  i  Prima ,  quae  speciosa 
.  qiiaiuor  puicbriludiues  confert  auimae  llas 
iiifra  iu  seiuiido  libro.  Priiiia  coulriliono  ror 
,  secuiida  ad  aiuorem  Dei  cor  emollit/tertia 
oruiii  boiioruui  quasi  ccelesli  rore  perfuudit : 
juxia  Iripliceni  bujus  noiuinis  inierprelalio* 
luxia  priiiiam,  dicitur  n.iserlcordia ,  quasi 
m  cor  daiis;  juxia  secuudami  dicilur  inise-  q  dtgo^*.  Prosecuuda  aii  Damel ;  c  Qui  docti  fuerinU 


a,  quasi  miiieiis  seorsum  rigoreni  cordis; 
erliam,  misericordia  dicilur  oiira  siiavitale 
corda.  \\3dc  de  primo  ubere;  secundum  cst 
.  Ilaec  veriias  est  triplex.  Prima  ost  ju  cariiis 
itiime;  secuuila  iu  prouiissione ;  lertia  in 
lioue.  De  prima  :  c  Veritas  de  terra  oria 
I  de  sccunda  :  c  Sermo  tuus  veritas  esi  ** ; » 
ia  :  c  Confirmaia  est  super  iios  uiisericordia 
I  veriias  Domini  uianet  iu  aelernum  **.  i  Si- 
sponsa  duo  babei  ubera,  scilicet  uiisericor- 
I  veritaiem.  Prima,  lac  babet,  scilicet  com- 
lem,  secuuda,  coguilionem  el  securilaiein. 
»la  triplex  esl  roisericordia.  Prima  esl  igno- 
uimico,  et  orare  pro  eo ;  seciinda  est  pecca- 


fulgebuut  quasi  spleudor  firniauieiili»  el  qui  ad 
jiistitiam  erudierint  mullDs»  quasi  siellae  lucidaB  iu 
jelcriiiiate^.»  Jesiis  Christus  roiserlus  est  roatris  ju- 
veuis  qui  jam  sublatus  eral  exira  porlam,  rooriuus 
^^  .De  terlia  scriptum  est  :  c  E^rivi  el  dedisii 
mibi  uiauducare  ^,  »  eic. 

Sequitur  veritas  proiuissionls  :  c  Veniie  •  bene- 
dicti  Patris  roei  ^*.  » lude  Sauiariianus  roisericor- 
dia  wotus  vuliierato  a  laironibiis  iufudit  vinum  ei 
oleum ;  ei  dedil  pro  eo  duos  deuarios  ^^.  lu  deoa- 
riis»  temporale  subsidium ;  in  viiio,  iaetitia  dautis ;  iu 
oleo,  suavitas  roaiisuetudiuis  desiguatur;  quia  <  bi- 
lareiu  daiorem  diligit  Deus  ^,  i  et  mausueiuiu  iu 
pauperem.  Uae  obviationes   sunt    in  roiseric<»rdia 


ivellerea  suo  peccato;  lenia  esi  paiiperum  ^  l>ei  triplici  :  speciosa,  spatiusa,preiiosa.  c  Aitiugit 

euim  a  fiiie  usque  ad  fiuem  fonitcr  ^*,  i  id  est  te  iiou 
deseril  a  priucipio  luae  coiiversiouis,  si  tauieu  to- 
luitein  habeat  veritatem.  Istae  euiro  le  couiiuutur, 
te  praeceduul,  te  sequaiitur.  Prima  obvia  pr»i*edii; 
secuiida  coiuiiaiur;  leriia  sequilur.  Praecoduut; 
uude  Dafid  ;  c  Misericordia  et  veriias  pRrcedeut 
faciero  luaro**.  i  Comilautur;  uodeidem  :  c  Qiiq* 
niam  misericordia  aedificabitur  inccelis,  praepara- 
bitur  veriias  lua  in  eis  "*.  >  Sunt  autero  quidaw  qui 


n  relevare  de  proprio.llem  ires  suiit  verliaies 
s.  Priuia  est  veriias  confessionis ,  secunda 

fidei,  teriia  verilas  universae  operaiionis. 

igiiur  sponsa  pelit  osculum,  videt  h«c  ubera 
viare  in  appropinquatione  corporum,  ut  sil 
I  sponsi  conlra  dexieram ,  et  dextera  conira 
im.  Uirobique  dextera  est  Terilas,  sinlsira 
:ordia.  Iiaque  Ires  ▼eritates  humanae  iribus 
isericordiis  obvianl.  Dexterum  uber  spousae 


^al.  U.  "  Psal.  «8.  ••  Prov.  31.  »•  Tliren.  4.  •'  Sa».8.  "1  Pclr.  I.  "  Eccle.  55.  ^  PsaL 
'  Psal.  55.  »•  Psal.  85.  "  PkjiI.  8i.  »•  Joau.  17.  ••  Psal.  il6.  *•  Acl.  7.  *'  ibid.  *•  Liic. 
'  Dau.  17.    ^*  Liic  7.    *•  Maitli.  25.    *«  Ibid.    *'  Luc.  10.    ^  II  Cor.  ».    *•  Sap.  8.     ••Psal.  58. 


51  THOMiE  CISTEnC.  ET  JOAN.  ALGRIMI  3» 

liat  niisericordiAi  ropelliinl,  siinl  qiii  ncgllgiint,  A  opus  noslne  redemptioiiis  :  in  qiio  conlineliir  iito^ 
sniit  qiii  babenl  momenianeam,  sunt  qui  liabetit 


coniinoam.  Primi  sunt  crimlnosi ,  sccundi  sunt 
lepldls  teriiiinuiabiles,  quarli  conslantes.  Do  priinis 
3  dit  prophela,  c  Non  est  misericonlia,  non  est 
vcritas,  non  esl  seientia  Dei  in  terra.  Malediclum 
fsi  mendacium,  furtum  et  bomlciilium,  et  adtilte- 
riiim  inunJaTerunt,  etsanguissanguiiiem  letigii  **,i 
desecundis:  iJiidicium  sinemisericordia  ficl  ci  qul 
non  recerii  misericordiam  **;  i  deieriiis:  cMiseri- 
cordia  ▼esira  quasi  nubes  malulina  :  el  quasi  roa 
inane  periransieiis  "^ ;  i  de  quartis  Job  :  c  Mecum 
crcvil  miscMtio,  et  de  uiero  matris  niex  egressa  cst 
mccum  *'y  »  scd  notanduro  quod  dicitur  Deus  iiiise- 
ncordi.i,  ut  illud :  «Deus  meus  misericordia  inea**.» 
Diciior  et  Dd  misericordia.  Unde  :  c  Misericordia 
Boniini  plena  est  terra  "^;  >  dicilar  et  boininis  mi- 
sericordia.  Unde  legiiims  :  c  Misericordias  David 
fideles  "*.  I  Misericordiam  qu»  Ueai  eit  suscepe* 
ruut  palres  anliqnl  in  oilio  teinpli,  per  fidem  et 
propbeiicaro  reTclationero.  Nos  Cbristiani  suscepi* 
miis  in  niedio  tenip!i,per  ejus  incarnationem.  Sus- 
cipient  beail  in  sacrario  lempli  per  glorificaiionem. 
Iiem,  beaia  Virgo  suscepil  iii  osiio  lempli  sui  in 
angelica  annunliatione,  in  medio  teropli  In  conce- 
ptione,  in  sacrario  tcmpli  in  sui  assumptione.  Nos 
quoque  tres  istas  Dei  misericordias  suscepinius  : 
primam  in  ostio  lempli,  quando  purificati  de  tene- 
bris  ad  locem  translinus ;  secundam  in  roedio  lem- 


B 


dus  cl  fruclus.  Audi  frucmin  :  c  Mciisuram  bonam 
ct  conferiam  ei  coagiiatam  ei  sup<*rvinueQien[i  da- 
bunt  in  siniim  Testruin  **.  i  Bonn  cril  inensora  lit 
generali  resurrectione,  conferia  in  corporum  soli- 
ditaic,  coagi4ata  in  aKiiitale,  supcrelDucns  in  ckiri- 
tate  et  divina  Tisione.  Sed  est  ffuens,  ei  esl  efllueiis, 
et  esipereflluens»  ctest  supereffluens.  Fluensesi  in 
prinia  purgaiione  peccatomin ;  eflluens  est  in  graiia 
Yirlutuin,cuin  daturproximoesemplum ;  p:?nflliiens 
est  devotus  iierleciiis  usque  ad  obiium  :  snpercf- 
fluens  est  abundanlia  beatitudinuin,  quando  facie 
ad  faciero  videbiinus  Deuin  :  sed  in  auiina  suus  erit 
frucitts.  Nuuc  in  aninia  videnius  rationem,  volun- 
tatem,  meinoriam.  llis  ralio  saepe  in  jiidiciis  fdlli- 
tur,  volunlas  periorbatione  jnctalur,  inemoria  ob  i* 
vione  confunditur.  Sed  Dem  rationi  erit  plenitiido 
lucis,  voiuntali  mullituilo  pacis,  memoriae  conti- 
noatio  aelernitalis.  rriinum  faciet  Deus  veriias; 
secondom  Deus  charilas,  lertiiim  Dcus  aeternitas. 
Mea  trinitas  se  intricavil  erroribiis,  doloribus,  timu- 
ribus.  Unde  :  c  Cor  meuin  contiirbatuin  esl  **:  i  el 
iude  dolor.  c  Dercliquit  nie  virlus  inea  *^:  i  et  inde 
pavor;  c  Et  luinen  oculorum  ineorum,  el  ipsuin  non 
est  mccum  **;  »  et  inde  terror.  Sed  lunc  recedet 
error  a  raiione,  dolor  a  voluntnte,  tiinora  mcnioris. 
Modus  noslrc  redemptionis  fuit  exinaniiio  Cttii- 
sti,  qui  se  eiinanivit  usqiie  ad  camein,  ad  crnceui, 
ad  niortem  **.  Primum  fuit  buniiUiatii,  secundum 


pli,  quando  in  odore  virtuturo,  Christo  obviamu^ ;  G  digiiaiionis»  tertium  mansuetudmis,  sciticet  carne 


lertiam  suscipicinus  in  sacrario  templiy  quaiido  vi- 
denies  Deum  in  siia  claritate  perpetoo  com  angalis 
laudabimos.  islx  sunt  tres  filis  Job :  Priina  est  illa 
quae  dicitur  Dies,  secunda  Cassia,  teriia  Cornus- 
tibil  **,  qnia  perpetuo  Deom  laudabimiis. 

Fragranlia  unguentit  oplimts^ 

[Tbo.]  Uiiguenta  opiiinasunt  dona  Spiritussancii, 
quibus  verba  Clirisli  fragrant,  quia  viri  aposlolicl 
ministratores  laciis  evangelici,  unclione  spiriius, 
Virtutum  amore  proficiunt;  de  qua  Joannes:  cUn- 
ctionem  quam  accepistis  ab  co  in  vobis  maneat  *'.i 
liem  ungiientis  opiiinis  fragrant  lioiiae  o[>iiiionis 
eujus  odorem  longe  lateqiie  diffiindunl  vel  pracdici- 


indui,  cruce  torqueri,  inorte  niulclarl.  llaec  unguenia 
dicunlur  vel  inleliiguntur  dona  gratiae  spiritualis, 
quaecorda  mortalium  consolaniur,  refovoni,  reG- 
ciunt  et  confurtant :  Consolantur,  trislitiam  remo- 
veiido ;  refovent,  fragilis  conditionis  onera  relevan- 
do  :  reficiunt,  iulerna  dulcedine  sanando  ;  confir- 
mant,  clypco  paiienlix  inuuicndo.  De  prinio  Pauias: 
c  Coiifinnate  in  eo  chariiatein  *',  eic.  Pro  secnnJo 
David  refovit  puerum  Ainaleciten,  ut  dux  ejiis 
ficret.  Pro  lerlio  ait  Sponsa  :  c  Coniedite,  nmici  ei 
iiiebriamini  chiirissimi  **;  i  pro  qiiarlo  raiiiiis: 
clu  oninibos  sumcnies  sculuin  fidci  in  qiio  possilii 
omnia  tela  nequissimi  igneaexstingucre''.iliein,sunl 


tores  scut  ipsi  aiunt :  c  Deo  aulem  gratias  qui sein-  ^  «ngue"la  hona, sunt  meliora, sunt optinia. Bona  &11111 


per  irinmphat  nos  in  Christo  Jcsu,  et  odorem  snae 
notitiae  manilestat  pernos  in  omni  loco  *^i  Cst  un- 
guentum  coniritinnis,  et  esi  unguentum  devoiionis, 
et  estpiciatis:  Primom  pungilivum,  dolorem  faciens, 
secundom  temperativom,  dolorem  leniens,  teriiuro 
sanativum,  etiam  morbum  expellens.  Primuin  fuii- 
ditur  super  pedes  Christi ,  secundum  super  caput , 
terliom  supertotum  corpus.  Primum  booum.secun- 
duro  melius,  tertium  optiinuin.  De  primo  liabemus 
beneflciuro  remissionis ;  de  secundo  solatium  cx- 
sultaiionis;  iii  tertiogratiasagimusChrisiopropter 


cousolalionis  in  reconciliationepeccatorum,  nielion 
chariiatis  in  coUatione  virtutum,  optima  coiitcmpla- 
tionis  in  revelatione  coelestium.  Sed  causuin  banim 
nuptiarum  videainus  : 

Cum  suromus  Ariifex  regni  coelestis  jura  di- 
spoiieret,  tribus  virtutibus  oronem  sui  regni 
cominisit  providentiam  :  potenli»  coronam,  sa- 
pientiae  sceptrom ,  iienignitati  sigilluin  crediJit. 
In  corona  siiigularis  eminentia  divinae  dignitatis,  io 
sceptro  censura  justae  severitaiis,  iii  sigillo  con&o* 
latio  incxhausi»  pieutis  accipitur.  Dictt  potCRtia: 


"  Ose.  A.  "  Jac.  «.  "  Ose.  6.  "  Job.  311.  ••  Psal.  58.  "  Psal.  3«. 
Joaii.  i.  •»  II  Cor.  2.  ••  Luc.  C.  ••  Psal.  54.  «^  Psal.  37.  •'  ibid. 
••  Canl.  5.    ••  Kplic  .  G. 


••  Isa.   55.    ••  Joh.  ii.    ••  I 
••  Philipp.  2.     *^  11  Cor.  1 


S3  GOMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  I.  U 

c  Honorem  meuro  altcri  non  dabo  **.>  De  sapienlia  A  Osiendam  ei  ego  scienliam  meam  **. »  Contra  inr- 


dicitur:  cSapieniia  vincit  malitiam  *';  >  de  pieiate: 
fl  Mlseratioiiefl  ejus  super  omnia  opera  ejus  ^*.  > 
Potentiae  igitur  est  supernl  gloriam  lionoris  inviola- 
biliter  defciidere ;  sapientiae  conteniptores  ejusjusta 
sef  eritale  depriinere ;  kenigniiatis»  post  casuin  ini- 
sericordiani  petentibus  tgiioscere.  Potestatem  bu* 
jusinodi  Lucifcr  ilic  vuluitappetere,  ^dtanta*  gloriae 
possessorem.necvi  conslringerepotuit,  qiiia  suinine 
potoiis  erat,  nec  fraude  circumvenire,  qnia  suninie 
sapiens ;  ncc  odio  sitonini  eipellere,  quia  summe 
Lenignns;  nec  successione  subsequi,  quia  iinmorta- 
lis.  Itaque  parturivit  injustitiam  snperbi»,  concepit 
dolorein  invidiae,  et  peperit  iniquitaiem  contuniacis 
audaciai  ^*.Prima  quia  prsferri  non  potuityCoa^quari 


iium  aiebat  ille  Pbarisaeus:  t  Deus  graiiasago  Ubi, 
quia  ncm  sum  sicut  caeteri  bominum  raptores,  aduU 
leri;  jejuno  bis  in  Sabbato  *S  etc.  > 

Seciindum  qnod  liabet  vlr  vitae  irreprehensibilis, 
ex  quatiior  flt.  Debet  eiiim  esse  irreprebensibilis  in 
conspectu  Det»  in  conspectu  niagistri,  in  consiieiiu 
fratris,  in  conspectu  inimici.  Priinnm  fleri  debet 
pura  conscientia,  secundum  obcdientia,  tertium  di« 
scipliiia ,  quartum  abstinenlia.  De  priiiio  Job : 
c  Neqiie  enitn  reprehendit  me  cor  meuin  in  oinnl 
vita  mea  "* ;  >  de  secundoDominus  repreliendit  Adani 
diceiis  :  «  Qiiia  obedisti  voci  uxoris  iux  plusquani 
mes,  inalediclus  eris  super  terrain  '* ;  >  Et  Sanioel 
ad  Saul :  flMelior  est  obedientia  quam  victimaB"^;> 


ftc  Conditori  appeiiit;  secunda  de  gloria  ejus,  cui  B  je  tertloreprebendiiPauliisPetruin:cRestiil,  ait,ei 


aa^cquari  non  potuil,  contabuii ;  tertia  eum  cujus 
inajestalc  est  oppressus,  contenipsit. 

Item,  esi  unguentiitn  bonum»  est  mellus,  est  opti- 
mum.  Primuni  iutcrius  snnat  et  exterius  fuscal ; 
secundum  interius  roborat  et  exierius  pusinlas  le- 
vigat;  tertium  exbilaral.  Primum  est  buinilitatis» 
tccundum  puritatis,  lertium  religioss  boneslatis. 
De  hoc  diciiur  inC\odo :  <Carolioniinis  iion  ungctur 
e\eo^\  >  Spiritus  honiinisdiciinr  vir,  el  ungitur 
liGC  iriplici  uiiguenlo.  Fetnina  dictlur  caro  bomknis» 
c*l  perhibcnlur  ungi  islo  secundo  lii  qui  fcmineain 
ilucunt  vilam.  Undc  in  Vcterl  Tesianicnlo  non  ntu- 
lieres  legimus  nnclas,  sed  viros.  Tres  viri  bis  tribus 


iiifaciem,  quia  repreheosibilis  crat**.  >  Coutebatur 
enimincircuiucisis;  deqiiarto  Apostolus:flSitis8ine 
reprehensione  iii  medio  nationis  prav»  el  perversx, 
inter  quos  Utetih  taiiquam  luminaria  In  inondo  '*.> 
£t  Pelrus  :  fl  Obsecro  vos  tanquam  adveiias  et  pe« 
regrinos,  abstinere  vos  a  carnalibos  deslderits,  quae 
militaiit  adversus  animam,  conversationem  vesirain 
Inter  gcntes  habentes  bonain,  ut  qui  in  eo  qiioddc- 
tractant  de  vobis  tanquam  de  malefactoribus  ex 
bonis  operibiis  **,  >etc.  Tcrtium  quo  utitur  vir  vit;e 
yenerabilis  fll  ex  quatuor.  Primum  est  doctrinae 
veritas;  secundum  in  affabiliiate  et  vultu  bilaiitas; 


tertium,  disclpliiiae  gravitas;  quarttim,  persoiiaruro 
iinguntur  :  primus  cst  cornin  liourmibus  vir  vit»  digniias.  Primuiu  erudit  ad  veriutem,  secumlum 
coniemptibilia ;  sccundus,  vir  vitae  irrcpreheiisibilis;      osicndit  < 


iertius,Tir  viix  veiierabilis.Perpriiiiuiu  iu  intirinis 
repriiiJtur  vana  gloria ;  pcr  secundum  :  c  Obstm- 
cium  est  os  loqueiitium  iniqiia^';  >  per  lertiutn, 
perficitur  vita  ct  docirina.  Inde  dicitur  prinius  vir 
viiaiis.ruinam,  secutidiis  vir  vigens  rigore,  tertius 
vir  viain  justiti»  regcus.  Per  primuni  novella  re- 
ligio  defendiiur  a  vana  gloria,  per  secundum  robo- 
ratur  vlrlutum  copla,  per  tertium  floret  et  fructifl- 
cat  gratiarum  abundaniia.  Unde  poeta  dc  priino : 

Diim  novui  in  viridi  coaltscil  cortice  ramuh^ 
Coucttiiat  tenerum,  qutvtibet  aura  cadet  '*. 

Dc  secunilo  : 

PoU  etiam  veulis  spatio  durala  reiistil  *^. 
De  leriio : 

Firmaque  adoptivas  arbor  habebit  opes  ^'. 
rriiiiuin  ungiienlum  quod  habct  vir  vitx  contempli- 
iiilis  ex  tribus  ili.  Primo  enim  sedemonstrat  pecca* 
lorciii ;  secuikdo,  abjeclum  et  vileui ;  terlio,  servuin 
inutiletn.  Taliier  eniin  hiiinilis  forniani  peccatoris 
prxiendit.  Gralias  teinporules  abscoiidit.  Bona  qii» 
lacil  parvipendit.  De  primo  dicebatille  publicaiius: 
«  Deus,  propitius  esto  mitii  peccatori  ^*.  >  Contra 
secundum  aiebat  Eliu,  cum  diceret  :  «  Plenus  sum 
serinonibus  ct  coarctat  me    spiritus  uterl  mei.  > 


cordis  benlgnitatein,  tertium  cxcliidit  levi- 
tatem,  quartuin  dat  caeteris  anctoritaiem.  Joli  talcm 
se  exbibebal.  Unde  alt:  «Exspectabant  roe  sicut  plu- 
viam  et  aperiebant  os  suum,  siciit  ad  imlirem  sero- 
tiiiiim  ** ;  >  ecce  primuin  :  fl  Si  ridebain  ad  eot  nou 
credelant  *' ;  >  ecce  secondom. «  Et  lux  vultus  mei 
non  cadebat  ad  terrain  '*  ;  >  ecce  teriium.  c  Si  vo* 
lulssom  venire  ad  eos,  sedebam  priinos.  "•  >  Sc^l 
ne  bic  superbiam  redoleret,  ait :  c  Cumqiie  sederem 
quasl  rex,  circumsiaiite  exerciiu,  eram  taiiien  iiioe- 
rentium  ronsolator  **.  >  Priiiio  itaque  erat  unctii;! 
Job,  sedtsns  In  sterquilinio  et  radens  ulcera  ".  Se  • 
cuiido,  Daniel  in  qiio  ul  avellereiur  a  laieieregis, 
non  esi  inventa  malitia  '\TtTtto,  Moyses;  cuni  enim 
D  ingredcretur  ad  tabcmacolum,  fllii  Uracl  staiites  in 
ostiis  papilionum  suoruni,  cjiis  inspicielaut  postc- 
riora  **.  In  flgura  primi,  pelles  supcr  taberoacnluui 
byacinihinx,etpellesarictuni  rulricaiai,  tcgehantur 
sncco  cilicino.  Sed  juxta  textus  ordineiii,  videior 
quod  pelles  hyacinthinx  supponereniur  **.  Sed  quia 
dicttDeda  quod  saga  cilicina  in:eriorem  purcbritu- 
diiiem  a  tenipesiaie  aeris  defendebaiit,  potuit  fleri 
ut  saga  in  tempestate  supponerentiir  ad  defcnsio- 
neni ;  serenu  vero  aere,  pelles  ruhricatc  ct  hya  iu- 
thinx  supponerentur  in  decorcm.  Et  sic  inielligcu 


'Msa.  42.    '*  Sap.  7.    "  Psal.   144.    '»  Psal.  7.     '^  Exod.  30.  '•  Psal.  Ci.      "  Ovi.l.    "  Ihid- 

"  Ihid.    '•  Luc.  18.    ••  Job  5i.     •»  Liic.  18.     •»  Joh  27.     •*Gen.  3.  •*  I  Ucg.  15.    •'  Gal.  2.     '•  Ph- 

lil.p.2.    •MPetr.2.    ••  Job  29.    ••  Ibid.    ••  Ibid.    •»  Ihid.    ••  Ibid.  •»  Job  2.    •*  Daiiicl  C.    •»  E\oJ. 
52.    ••  Exod.  26. 


S5  TllOUie  aSTERC.  ET  joan.  algrini 

clam  est  sicubi  in  boc  opere  alisit  invenialiir.  In  A  tnper  capol.  Formalor  soper  pedtfs  aflbetonn,  ilBn 


flgora  iecumli,  arca  Ula  eral  inlus  ei  rorit  bitomine 
**«  nc  rima  alii]ua  locuin  inlrandi  darei  diluvio.  In 
flgura  leriii,  arca  leslainenii  deauraia  erai  iiiiu$  el 
foris  aiiro  purissiino",  ul  clara  apparerei  hoininibus 
el  Deo.  Yir  viue  veiierabilis  Tuil  bealus  Reneiliciua. 
Bene«lictus  inuiiere,  graiia  praivefiienle ;  Bene- 
crtnus  noiiiiiie,  l>onum  odorcm  faiii«  elfuiideiilr ; 
B<*ii«^(licliis  niiiniiie,  oiiiuia  perflcieiiie,  lu  kis  auieai 
iribiis  esliriplei  graiia.  Priina  e^t  cousuiuens,  se- 
cuuda  conseuiiiians,  lerlia  consuuimaus  :  coiisu* 
niens  peccaia,  cuuseuiinans  opera  boiia,  consum- 
iiiaiis  inerila.  De  priina  Paulus:  c  Cuni  autein  placuil 
ci  qui  iiie  segregavil  es  iilero  nialrift  niea',  el  voca« 
vil  pfTgraiiain  suam  **;>  de  secumla,  ideiu  :  c  Plus 


per  bonam  volnnlalem  eleclis  in  libro  ▼§!«  aggre> 
gatur;  flrmalor  aoper  maniis,  dum  ez  operibiis  bo- 
nisei  leslimoiiliim  rtdJitnr,  Confirmaiur  auperca- 
pui,  dum  mcrilis  ipsius  corona  glori«  retribuiiiir. 
CbHslus  fonnalum  oslendii :  c  In  capile,  aii,  libri 
acripluui  c:si  de  me  *.  >  Umle  ai^  disci|»ulis  suis  : 
c  Gaudeie  et  exsuliale  quouiam  nomina  veytra  scrl« 
pia  suul  iu  coelis  '*.  »  De  tesliinonio  openim  ait : 
c  Opera  quae  ego  facio  leslinioniuni  perbibenl  dc 
me  ".»  Et  Aposiolus :  cTesliuioiiiuiu  batienies  ab  iis 
qoiinliissuut,  el  a!»  iis  qui  foris  ^*.>  Auili  in  Cbris.o 
confirmalom  per  sigiltuir.  :  c  Vidil  Joannes  in  Apo- 
calypsi  angcluin  descendeulem  de  coeio,  et  coroua 
aorea  in  capiie  cjus  **.   >  £l  alibi  in  eodcni  libro: 


oinnibus  laboravi,  non  auieui  ego,  sed  gralia  l>ei  B  El  irisin  capiic  ejus*^;  cl  iu  eodeiuju  figura  uicm- 

brorum  Cbrisli  vidil  alios  babenles  sigiium  Dci  vivi 
in  froutibus  suis  in  siguuin  qtiod  leslameuiuui  Gr- 
naiuui  esl  super  capita  coriim  ^*. 


niecuiii  *** ;  >  dc  lertia,  Joannes  :  c  De  pleuiuidiiie 
ejus  lios  omnes  accepiiiius  graliam  pro  graii^  *.  > 
De  prima  :  c  Cognovil  eum  in  bcnedicliouibus 
auis*,  >  eic.  Et:  c  Magnificavil  coram  ocuUs  Doiuiui.  > 
c  Doiiiiiie ,  ait  ,  ,  prxveuisti  in  lienedicliouibua 
dulcedinis*.  >  lla*cconsuuiilpeccala.  Audi  consciui- 
nanicin  per  boiiuiu  odoreiu  nominis: «  Ecce,  inquily 
odor  filii  mei  sicuiodor  agri  plenicuibeiiediiii  Do* 
miniis  \>  — cMoliusesl,  ail.SapicDS,  iiomcn  bonuui 
quaui  unguenta  preiiosa  '.  >  Qui  eutiu  consemi- 
uai,  id  esi  pcr  bonum  odorcm  cum  aliis  seiuiuaii 
iiomine  a:>*terno  bjerediiabit  illuin  Douiinus  Deus 
iiosler*.>  Audi  coiiseminaulem :  cDencdicius  virqui 
coiifidii  in  Doinino,  el  ^rit  Doiniuus  fiducia  ejiis. 


Oleum  efutum  nomen  lunm. 

[Tno.]  DicilurCbristusoleum  propier  onctionero 
Spiiiius  sancit,  quam  non  ad  ineiisurani ;  sed  |.le- 
iiaiie  accepit.lnde  dicitur  effusumt  ncin  stillatuiii. 
Uiideel  Cbrislus  d  citur  uuclus.  lude  David  :  c  Uc- 
xil  le  Deus  Deus,  luos  oleo  la:liii;e  pr;e  consorti- 
bus  luis  '*.>  0/eifm  igilur  effuium  divitur,  qiiia  plc- 
niisest  Spiritu  sancto,  queui  abundantrr  cffudit  posi 
aacensionem  suam,  non  soluin  iu  Judacos,  sed  etia» 
in  alios,  sicut  praetiixeral  per  propbcuui :  c  Effuu- 


Erii  tanquani  lignum  quod  planiatuui  esl  secus  dc-  ^  ^^^  ^^  spiriiu  ineo  siqier  omneiu  canicin  *^.  i  Est 


cursiis  aqiiaruin ;  quod  ad  bumorem  luiitit  radi* 
ces  suas ;  cl  nou  tiinebil  cum  venerii  xsius.  Ei  crii 
loliuin  cjus  viride,  el  iu  leiupore  sieciiatii  non  eril 
sulliciiuiu,  ncc  aliquando  desinel  facere  fruciuiu^.> 
Audi  gratiain  consuinmanlciu  in  qua  esi  Beuedicius 
nuiniiie  :  c  Benediciionein ,  aii»  ouiniuui  gentiuui 
dedit  illi  Doiniiius  :  el  teslamenlum  suum  coufiriua- 
vit  super  caput  cjus  *•  >  Tres  euim  suiil  geiites  qua- 
rum  beuediciioneui  babuii :  Esi  geus  paganorum ; 
cst  gens  JudfCoruiii,  est  gens  Christianoruin.  Bcne- 
dictioiieui.  pagaiioruui  liabuii  duiu  fugieus  idolola- 
lri«)in  uuius  veri  Dci  cultuni  ieuuit.  Beuediclioueni 
Judaeoruu)  proiiieruii,  sequeudo  uou  litieraui,  sed 
spirituin,  iion  cxreinouias»  sed  sacrainenluiu ;  non 


olconi  Spiriius  saiicli.  L-nde  :  c  Ui  sugerel  luel  dt 
peira,  oleumqoe  de  saxo  durissiuio  '*.  >  Et  Job: 
c  Peira  fuiidebal  milii  rivos  olei  **.  >  Ei  propbcla  : 
c  Cumpuirescei  jugum  a  facie  olci  **.  >  Est  et  oleuio 
misericordije.  Uude  David  :  c  Ei  caro  mea  immu- 
tata  est  propter  oleum  *^  >  Est  ei  oleutu  bilariutii. 
Uiidc  David:  >Ul  cxbilarcl  faciem  iii  olco  **.  »  Em 
et  oleuni  cbariialis.  Uude  Saloiuon  :  c  0%qm  lem- 
pore  siui  vesiiuienla  iua  caudida,  ei  oleuiu  de  ca- 
pito  luo  iioii  defiiijt  **.  >  Est  et  oleum  boiiae  coo- 
scieutia;,  quod  c  prudeutes  quinque  accepcrunl  in 
vasis  suis  cum  laiupa Jibus  **.  >  Esl  ei  oloui»^  conso- 
lationis,  quod  Sainariiaiius  Tulneraio  a  lalrouiboi 
infudit  *'.  Dicilur  ei  olcum  sermo  adulaiioiiis.  Unde 


ii        • 
4  duritiaui  legis,  sed  grali;e  leuiperauientuin.  Be-  "  David  :  c  Oleuin  auiem  peccatoris   iiou  iinpiiiguet 


iicdirtioiieniCbristiaiioruuimeruit,  fugiendo  de  pec- 
caio  ad  sanciiiaicm,  ascendendo  de  viriute  iu  vir- 
lutem,  iranstiMido  de  miseria,  uiiindi  ad  beaiitu- 
dinem  :  luiic  eiiiin  lesiametituin  suum  confiriuavit 
Buper  capui  cj  ts.  Teiilamenlum  priiis  formalur » 
sciumlo  firuiatur  ,  terlio  coulirinatur*  Foni  atur 
duni  scrbitiir  ;  firniatur,  duin  leslcs  adblbeiiiur ; 
confiiinalur  ,  duiu  sigilluiu  appouttur.  Formatur 
snper  pcdes,   firmalur  super  inanus,  lonfiniialur 


capui  ineuiii  **.  >  Esil  cl  oleuni  bxrciicoruni  subii- 
lis  et  blanda  decepiio.  Uiide  Salomon  de  vaga  nMi- 
licie  :  c  Et  nitldius  oleo  guttur  ejus  **.  >  O  dulcii 
olci  (de  qiio  bic  scrnio)  efl^usio.  inebrians  angeios, 
satiai.s  sauctos,  vivificaus  uiortuos,  pec-catores  ja- 
siificaus,  moestos  la*tificans,  iu(erosdisMpjns«  redi- 
niens  inuuduni,  rcparans  cuelnui !  Iluc  oleuui  se- 
piies  osciiare  fecit  qiiarti  Ueguiu  puenim  **.  Ila- 
ruin  osctiatiouum  qua  uor  ad  sensuin  conipuiictii>- 


*»  GoM.  ().  •«  Exoil.  25.  ••  Gal.  I.  "*  I  Cor.  15.  •  Joan.  I.  *  Eccli.  44.  »  Psal.  20.  ^  Cen. 
r.  •  l»iov.  S2.  •  Etvli.  15.  '  Jer.  17.  •  i%ccli.  44.  *  llcbr.  10.  **  Luc.  10.  »'  JiMn.  5.  "I 
Cni.  Vk     «>  Apor.    10.     «^   Ibid.     ••  Apoc.   9.     "  Psal.  44.     »Msa.    44.      »*  Hcul.    32.      »»  Joh  i9.    ** 


l«i.  1«.     "  iSal.  10«.      ••  PshI.  105.    •'  Eccle.  9.      **  Jilaiib.2j.      *»  Luc.  10.      ••  P*4l.  UO, 
5.     ••  iV  Uig.  4. 


%i 


V(w. 


COkMENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  LlB.  I.  81 

ires  periinent  td  sonum  confestionit.  Inlerlo-  A  fidelli  contiliit  In  tribus,  fcilicei  ti  habeil  tpeni 


itieusiim  reparat  qiiailruplicl  compnnctione, 
sl  gi^mino  piiilore  et  geinlno  meiu.  Prius  co- 
k>uiinui»  luum,  facloreui  tuuin,  beiiefactorein 
m  Deuui.  Ail  priinum  et  uliimum  respoiideat 

IUU8,  ad  duo  media  pudor.  Purgauir  con  • 

la  iriplici  judi«!io  :   Proprio,   aliciio,  diviiio. 

Paulus  :  f  Pro  iiiiuiino  niihi  esl  ul  a  vobis  ju- 

aut  ab  buiiiano  die  **,  i  hoc  alieuuiu.  «  Sed 

nieipsiiiu  jiiilico  '*,  i  lioc  propriuin.  c  Qui 
I  juihcal  iitc,  Douiiuus  est  **,  i  ho<:  diviuum. 
io  jutllcaulur  ipsi  uola ;  alieuo  diibia  ;  diviuo 
is  igiinl.1.  Propriiiui  lil  ad  dilnendam  culpaui ; 
ui  ad  irrigauihtiii  proiimo  infaiDiaui ;  divU 
le  per  occullum  pcccalum  iucidut  i|uis  in  ge 


venic,  spem  graiiae,spem  gloria :  tpem  venl»,  qua 
peccaiom  rcmitlaiur;  graiiae,  qua  bonum  opereiur; 
glorias.qiia  bonnm  qiiodagit  reuiuneretur.  Vel,  sio- 
ut  ait  sapicns  quidam,  qualiior  suul  Judlcia,  te^ 
ciinduiii  prvscieuiiami  seciiiiiluui  cauMim,  secuiidam 
operailouein,  secundum  opcniiiouem,  secunduin  re* 
irihulioiieui.  Secuuduin  prxscleiiliam,  ablniiioJo« 
dicaii  sumus;  secuuduni  causam,  qiioiidle  inlut 
judicamur ;  sccuudiim  operalioiieiii.  judicaiiiur  forlt 
ex  operihus  ;  tccuiiduin  rclrihutioiieui,  iu  geiierali 
Judicio  jiidicabiniur.  Ex  his  diio  priuia  suut  occulia, 
duo  uliiuia  iuauife>lii.  lu  duohtis  occullis  Jiidicium 
huinauuni  non  recipiiur;  in  Judirio  operatiouis,  a 
Dco  polestas  houiiuibiit  com-edilur  ;  Judicio  reiri- 


:u.  Priniiini  ilaque  cst  diligculer  facienduin,  ^  buiiouis  quisqiie  coraui  hoiuiuibus  a  Deo  Judicabi- 


lur.  Primuui  occultum  esi  el  imuiuiabile,  secun- 
duui  occultum  et  luuiabih^,  leniiim  nian>fetluin  ei 
muiabile, quarlum  manifestuin  et iinmulable.  Iieni, 
dicitiir  Judiclum  ubi  seulenlia  dirlalur,  el  dicilur 
Jiidicium  ubi  senteniia  profertur.  lu  diclaiida  ten- 
teulia  oiunis  judicii  Judicant  siinul  Paler  el  Filius, 
el  .Spirilus  saiicliis.  In  proferenda  seuleniia  judicat 
solus  Filiiis,  quia  in  diviiiiiale  Feiiieuliaui  dictat 
cnm  Patre  et  Spiritu  taiicto.  lu  bumanilale,  tolut 
habet  pruferre  kenteutiam.  Unde  de  dictanda  ten- 
tcnlla  tecunduni  huiuaiiitaiein  diiit :  c  Ego  iioii  ju» 
dico  quemquam  ^*.  >  Secuiidum  prolatioiiem  seii- 
teulise ,  alt :  c  Sicut  audio  ,  sic  judico  ^^.  i   Itein 

Juilica  mc  Deut».  ei  discernc  causain  meam  c  ^*^^^"''-  «Omne  Judlcium  dedit  Fiiio  *•.  >  Slcul  enim 

audit  in  dictalioiie,  sic  dicit  in  pndatione.  Nomen 
dilecil  iripliciter  acripiiur.  Dicilur  eiilin  nomen 
diviua  sapieutia  ;  diciiiir  et  deChrisio  opinto  boiia; 
dicitur  quoqiie  «pccialis  nolitia.  De  primo :  c  Ecce 
nonien  Doiiiiui  veiiit  de  longiiiqiio  **•  i  De  tecuiido  : 
c  lleliut  est.nomen  bonuiu  quam  oiigucnta  pre- 
tiota  **.  I  De  lertio  ad  Moysen  dixlt ;  c  Novi  te  ez 
noniiiie  *^  >  Prinium  est  oleum  efltisuiiiy  tecuiiduiii 
dilTutum,  tcriium  profusum.  Primuui  de  cqbIo,  te- 
cuudum  in  Judaiftmo,  leriiuni  in  inuudo.  Priroum 
exiiianitioue  ;  tecundum  doctriua,  miraculis,  con- 
versaiione ;  lertliiui  evaiigellca  et  aposlollca  praedl- 
catione.  Iloc  oleuin  elTusum  est,  ut  vulncraii  a  la- 
iroiilbus  vuliieris  dolor  niiieKeret  ;  diff*isuin,  ut 


lum  viriliter  sustineuduui,  leniuin  ardenler 
induni.  In  priiiio  f.icil  Judicium  et  jusiiliamy 
imdo  proxiinus  nequiliam,  iu  lertio  Dciis  ini- 
rdlani.  De  prirno  :  c  Jusie  jiidicate,  filii  honii- 
'.  I  lieni:  c  Feci  Jiidiciuin  et  Jiistiliaiu  *'.  > 
c  Dilijeiie  Justiliain  qui  Judicatrs  '\  >  De  se- 
:  c  Tu  quis  es  qui  Judicas  fratrein  tuuiu  "?  > 
c  eniiii  qiiod  aliuui  Judicas ;  tcipsuui  condem* 
I  licin  :  c  Nolite  Judicare  et  iiou  Judicabl- 
'.  >  licui :  c  Nolite  antelempusjudicare  qiio- 
veiiiat  Dominus,  qiii  ei  illuiuinabit  abscondlla 
aruin  et  nianifesiahit  consilia  cordium  *•.  > 
lio :  c  Qiii  auieui  Jiidicat  uie  Dominus  e»t  **.> 

i:e  non  saiicta  ^.  i  liem  :  c  Duin  Judicamur, 
liuo  corripiiuur  ,  ut  non  cuni  hoc  muiido 
uiur  ^*.  I  Ecce  qualiior  oscilatioiies  et  tres  in 

Jiidicio  vcl   tres  iu  coufcssiouc  sinl»  ticut 
ituiu  csl. 
in  coufessione;  debeteniinestehuinilis,pora, 

Est  autem  huniilitas  Incipicus,  est  profi* 
esi  perUcieus.  Priuia  esl  in  corde,  tecunda 
e,  lcrtia  in  susietilatioiie.  Priuiam  parit  ve- 
I  cordc  ex  sui  cogniiioue,  secuudaui  ezbibet 
is  in  opcrc  cx  houa  coiiversaiioiie,  lertiaui 

chariias  iu  suslcntatione  aruiata  clypeo 
iM, :  h;cc  est  huinilis  confessio.  Secuudo  de- 
i  pnra.  Quatuorsuni  quae  resciiidunt  pnrita- 


nfessionis.  Sunl  cuim  qui  quacdam  |)cccata  D  JudoM^rum  duriiia  raollesceret;  iierfnsum.  ut  occul- 

tiiiii  sacrauientuui  S|dendesceret.  Primum  ad  re- 
nii^ioneiu,  secundum  ad  devotionem,  tertium  ad 
tideui.  Inligura  priini,fuit  oleumqiiod  Sainaritauut 
Infudit  vuliierato  **.  In  figura  tecumli ,  c  ere- 
xil  Jacob  lapidem  iu  lituloro,  fuudens  olenni  detu- 
per  "•  >  In  figura  leriii,  dixil  Dominusad  Moyten: 
cFacifs  oleuiu  purisksimum  deolivis  ad  couciuuaiida 
luiuiuaria  '\  »  Priniuni  illud  oleuui,  scilicet  diviiia 
sapicntia  est  cffiituni,  est  pnrfusuui»  ett  infusum. 
Effusum  de  Patrit  solio ;  profusuui  de  Yirghiis  gre- 


ilur,  qu;edaiii  uoii :  hoc  desigualum  esl  in 
et  Sapiiira ,  qui  paneiu  preiiorum  agri 
runi  ^*.  Alii  toiuni  couficeninr,  sed  moduin, 
ircuinslanlias  lac4Mit.  Qnod  desiguavit  David, 
:erel  de  Saul  ei  Juiiaiha  :  c  Quoinudo  cect* 
fortcs  in  belio  ^*.  i  Alii  excusaut  ut  Adam  : 
r,  iiii;uit  9  (tedii  inihi  et  coiucdi  ^.  >  AIU 
lis  verbis  tegiinl  iiinliiludiueni  peccatonim 
;nitudiiieni :  h:rc  snul  perizoiuaia ,  quihus 
t  Sva  texcruiit  pudenda  ^*.  Confesbio  au;em 


r^t.  -4.     «•  lliiJ.     ««  Ibid.     "  Psal.  57.        "  Psal.  11«. 

M.iiili.  7.      »•  I  Cor.  4.     »•  Ibid.     *•  Psal.  4«.  *'  I  Cor.  tl. 

••  Joaii.  8.     *'  Ja.ui.  5.     *•  bid.    *•  Ua.   5.  ••    Lccle.   7. 
ir....i    \^ 


£\od.  55. 


••  Sap.  I.     ••  Roiu.  !4.      ••  Itom. 

"Aci.  6.    *»  II  Itcg.  I.    **Ceii.  3. 

••Eit^i.  35.     ••Liic.  10.     •»Gcii. 


59 


noyiJR  asTERc.  et  joan.  alcrlm 


40 


mio»  iNfutain  eordl  bumaiio.  Prlmani,  ui  bominero  a  (^'rnae  iiabuerunC  in  ClirisU)  Tenluro.  Hiue  esl  qood 


perdituro  td  regnt  emlestin  revocarei ;  iecvndnro , 
ut  Abrahae  in  sinn  eoUocarel ;  teriian,  nl  cor  bo- 
minis  quc  surson  snnt  saperet.  Propter  primuro 
dictum  est  ad  Samnelero :  c  Suroe  como  old  ut  nn- 
gas  filiumlsai  ■*.  i  Paterenim,  qul  poientla  dicltur, 
per  cornu  designatury  In  quo  ett  tota  defensio 
cornuiorum  animalium.  Propter  secundum  eidem 
diciiur  :  c  Sume  lenticulam  olei  et  nnges  Sanl  '*.  » 
Leniicula  est  vas  ficiile,  sed  qnadratuni.  Haec  est 
Virgo  llaria  ;  ficiilis  fult,  id  estfragiris,  quia  mor- 
lalis;  sed  quadrata,  id  est  solida,  quia  iuYiolata. 
Propter  ieriiuin,  c  prudentes  Tirgines  acceperunt 
oleiiro  in  lampadibus  '^  »  0  Tenerabilis  effusio,  per 
quaiii  facu  esi  infusiOy  data  esi  perfusio,  procurau- 


desiderioin  suum  eiprimcntes  eos  sic  repraeseatat 
Eeclesia  annuatirocanenJo  solemniier :  0  Adonai  et 
dux  doDiOs  israel*',  qui  Hoysi  in  igne  Ibninue  ralil 
apparuistl  ^\  et  ei  in  Sina  legem  deilisti  ^%  Toni  ad 
rodiroenduro  nos  in  bracbio  estenio  ^*.  Qnia  popolns 
sedeus  iu  tenebris  et  urobra  roortis^*  Clirisinro  ao- 
dierat  Teninruro,  qui  eos  a  jugo  serTiiuils  liberarei, 
qui  in  bello  praecederei,  qul  ad  Tirtuiein  inflamma- 
ret,  qni  Tium  ordinarei,  clamat:  c  O  Adoiiai,  i 
eic.  Attendcnduro  quatuor  esse,  Doroinum,  duceni, 
Igiiem,  legislaiorem.  Esi  Dominus,  a  quo  proiega- 
mur»  dux,  quem  sequaiuur,  ignis  quo  acccndaninr, 
legislalor  quo  insiruamur :  Dominus  qno  proiega- 
mnr  a  conTenlu  malignantium ,  dux  quem  sequamur 
est  refiisio,  toHelur  coufusio !  lufusio  diTiniutiSy  B  ^d  pnKliuni,  ignis  quo  accendamur  ad  diligendaai, 


perfusio  devoiioiiis,  refusio  incorruptionis,  confu- 
sio  xiernae  examtnationis.  Prinia  lu  Virgine,secunda 
in  corde»  teriia  in  corpore,  quaru  In  bonorum  ot 
nialoruni  discussione.  Deprimo:  c  Descendet  sicut 
pluTia  in  tcIIus  **.  >  De  secundu  :  c  Ego  Tcro  dele- 
ciabor  in  Doiiiiuo  "*• »  De  iertio:  c  Videbiinns  eutn 
sicuii  est ,  quouiam  similes  ei  erimus  **.  »  De 
quaao  :  c  1n  die  illa  non  confnndeqs  super  cunctis 
adiuveuiionibus  tuis  »  quibnt  praeTaricati  es  in 
roe  **.  »  lufusio  facia  esi»  quando  c  Verbum  caro 
facluni  esl**.  i  Perfusio  dcTotionis,  quia  c  babilavit 
in  nobis  *'.  >  Kefusio  corporis  quaudo  c  Tidelduius 
gloriam  ejiis,  gloriam  quasi  unigeuili  a  Pairc  *^.  » 
Tulleiur  coiifusio  iniquiiaiis »  quaudo  c  Tidebiiuus 


legislator  quo  instmamur  ad  religiose  TiTendum. 
Domiuus  quo  prutegainur  aconTentu  iiialigiiaiitiuiu, 
ut  llbcremnr  a  Jugo  diaboli,  c  erepti  dc  durissiaiu 
Pbaraonis  iutperio  *^,»  dux  quem  scquauiur  ad  pr»- 
liuin,  ut  possimus  resislere  tn  die  malo  ^'  ;  ignis, 
qiio  accendamnr  addiligendum,  ut  audiamut :  c  Ego 
diligentes  roe  diligo;  et  si  quis  diligit  nie  diligetnr 
a  Paire  nieo  ^* ;  »  legifer»  quo  inslruawur  ad  reli- 
giose  TiTendum,  ut  c  sobrie  el  jusle  ei  pie  viTanos 
iu  lioc  saeculo  **.  »  De  primo :  c  Protcxisii  lue  a 
coiiTeiitu  nialignaniiuuiy  a  inuliiiudine  operaniiuDi 
iuiquilatem  **;  »  de  secundo :  c  Dux  fui^ti  iu  uii* 
seriLordia  iua  populo  iuo  qiicm  redeiuisti  *' ;  »  d« 
tertio :  c  Igiiem  veni  luiiiere  in  icrraui  ei  quiJ 
cuin  plenum  graiiac  et  verilatis  **.  »  Iteut  triplcx  esi  ^  voio  iiisi  ui  ardeat**?»  Quariuui  quarrebat   Dj- 


Dei  iioiilia.  Prima  quia  sit  ;  sccunda  quid  iiou  sit ; 
tenia  quid  sii.  De  priina :  c  Accedeniein  ad  Deuia 
primum  oporiet  crodere,  quia  est  **.  »  Do  secunda : 
Nun  parva  poriio  intelligenliae  est»  duai  nouduin 
possuiuus  iuielligerequid  Deus  silt  inielligcre  quid 
iioii  sii.  De  ierlia :  c  Tuiic  cognoscaro  eum  sicui  et 
coguiius  suin  *^.»Priroa  muudat  ab  insipientia  brula, 
secuuda  pur.ficat  ab  idololatria  stuliat  tertia  sau- 
ciificai  ei  liberai  a  morte  secunda.  Proiegii  iios  nuuc 
Paier  per  so,  nuuc  pcr  Filium,  nuuc  pcr  Spiriium 
sauciuiu.  I)c  priino  ad  Leviatban  de  Job :  c  VeruNi- 
Uiiieu  auiuiam  ejus  serva  **. »  De  secuiido  :  c  Scuio 
circuuiJabii  ie  veriias  ejus  *'•  »  De  icriio  :  c  Sculo 
bouae  voluiilaiis  iuae  corouksti  nos  ^*.  > 

Jdeo  advleiceniutce  dHexerunt  te  nimti. 

['iuo.lA(/o/fsceii(ii/ff  suiiiauiuiasiu  Cbrisio  reuakpy 
abjecii»60idibus  veierisbouiiuis:quje  ideo  dileclutn 
diliuuiii,  qiiia  ab  eo  remissioneni  peccaioiuin  coii- 
secuiae  buiii,  ei  doua  Spiriius  saucti«  quibiis  ad  vir- 
iuies  proliciaui,  perceperuni.  Uude  aiuiii :  c  Glia- 
II. as  Dei  diffiisa  est  iu  cordibus  iiosiris  per  Spiii- 
iiiiii  sanciuiu  qui  dalus  esi  iiobis  ^^  »  Fueruui  eiiaiu 
.:dcles  aiiiiqui  adolcsceiiiulo;,  qui  ei  speai  vii;e  ;e- 


Tid  cum  diceret :  cLegem  pone  luibi,  Dominc,  ia 
Tia  tua ,  et  dirige  me  In  seinlta  recta  »  propt.  r 
l.:iiNicos  nieos  *^.  »  Dominus  a  Palrilios  autii|u  s 
quaerebaiur  cum  diceret  :  c  0  Adonai  **  :  »  5 
quod  interpreiaiur  Dominus*  £i  merito  prinio  qna.*- 
ruiii  Dominuro  qui  in  iribus  eis  subvenirei,  i|tt«  ad 
Dominum  spectant.  Debct  enim  esse  jusius,  clebet  tm 
misericors,  dcbei  esse  benigiius.  Juslus,  qal  rebel- 
lcs  puniat ;  niisericors,  qui  bupprcaniibut  iiidulgea. ; 
bciiiguus,  qui  diligentibus  rctribuaU  Uu.ie  boc  uu- 
nicu  Doiuinus  tripliciter  inierprelaiur  :  juxia  pri- 
inuiu  diciiur  Domiuiis,  scilicei  d  .iis  luiiias.  Jaxia 
sciuiidum  dicitur  Dominus,  scilicei  dolores  iui:i* 
I)  gans  unus;jux(a  teriiuin  dicilur  Doiniutis  daiis  ma- 
iius.  Audi  justuiu  :  i  Deus  judex  jiisiua  furiis  ei 
pniiens.  Nunquid  irascilur  per  singulos  dios**?»  l)e 
uiisericordia  audi  David  :  c  Si  diccba:ii :  Muiu^  e»i 
pes  nieus,iniseriordialua,Domiiie,a<ljuvabat  inc*^i 
Audi  benignuin.cEieuini  dabilDouiiiiusbenigoiuieui 
et  lerra  noslra  dabit  fruclum  suaui  **.  »  Ben:guiias 
eiiim  esi  largiias  reruin.  Quid  euiin*  largiiis  putuit 
dare  quaiu  seipsiiin,  quein  Paires  desideraiites  cla- 
luabanl  :  c  0  Adoiiai  **. »  Ipse  euiiu  Doiuiuus,  ip>e 


*»  l  Reg.  16.    *•  I  Ueg.  10.      •'  Mailli.  iS.    **  Psal.  71.    *•  Psal.  105.    *•  I  Joan.  5.      •«  Sopho:i.3. 


««  Joau.  1.     •*  Ibi.l.    **  Ibid.    ••  Ibid.    ••  llcbr.  11.      •M  Cor.  13.      •*  Job  2.     *»  Psal.  90. 


••  i> 


V^A. 


5.  "  Rom.  5.  ^*  OtHc.  Ue  Adventn.  »»  Exod.  3.  'M:xo«I.  19.  "  Exod.  6.  '•  Liic.  i.  •Mlyui». 
Ecirles.  ^*  Lphes.  6.  "  Joan.14.  **  Ti».  2.  *»  l*sal.  03.  *'  Exod.  15.  *»  Luc.  ii.  •^  Pial.  tb.  ** 
Judilh.  10.     ■*Psal.  7.    *^  Psal.  93.      *»  Psal.  84.     *»  Judilli.  10. 


41  COMMCNT.  IX  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  1  4t 

•to.uinator*  ipse  ifomiiiaiis.  Dniiijniiis  in  xlcrniuiie,  A  oralioneni  el  maiiiiiiin  lloyMS  cl<*valionein  '.  Lli;it 


tloiuinalor  ei  lcniporr.  «loiiiinniis  in  opcrc.  1'niniini 
nalnraliter  liabci  iii  liabiiii,  scciiiidiini  in  iis»n,  tcr- 
linni  ineffccln.  Lsiitn  citim  rci  «|uaii(loqiic  iiabcnnK, 
etti  iion  «cinm,  ul  Cf|iins  i:i  .«>labulu  habct  nsnni  ambii- 
laiiili,  elsi  non  ainbnir.t.  De  prinio:  c  Dixit  Duminifs 
Doniiiio  inco  :  Scde  a  ilcMris  iiieis^* ;  i  de  scciindo : 
Kcce  ailvcnit  doniinaior  Doniinu.^**;  iilc  tcrliu:  llc- 
corclarciiicl,  DcnsoninlpiUcnl:iiu<i  «loniin.nns  **.»ltlco 
invocat  Cbrisium  Adunui,ut  iiui  «lounnaiur  ab  xtcr- 
iiii  Palri  :n|aulif,  doniiiiclur  usii  \onicns  »tl  ntcrnai 
iualri'1,  doniinctnr  nctn,  reiiiiiiens  a  caicere  dxmonit. 
Sijsiianicr  fiosilnm  cst  boc  noincn  Adouai,  quod 
^l  ses  litteraruni,  quia  Kcnariuft  prinius  perrcctus 
cslt  ut  denionsirclur  p'*rrei*lc  doininari  dnm  creat ; 


fidaiinni,  dnin  angfliis  atlulit  aqnain  ct  siibcincri- 
viuni  pan<*m  '.  Vidcamus  crgo  qttoinoilo  dur.is  liiijus 
•««msilium  iii  iiericulo  lilicrat.  Ilxc  in  Susanna  ap- 
Ifarcut.  Prius  di\il :  c  Aii};u.sli;c  mibi  sniil  uiidii|iic, 
ri  quid  cligani  ij^Non»  '.  i  S<'d  aiidi  clcrlioiicm  : 
«.Mcliuscstniibi  incid«:rc  iu  niaiius  boitiiuuiu,  qiiant 
«(•.-rclinqucrc  lcgcin  Dci  mci.  i  Dissipavii  l):iiii(^l 
ciMi^iliuin  sac(*rduluin  sic  :  c  Stqiaralc  cos  ab  invi- 
«'(*m«  ci  dijiidicalMi  cos.  •  £l  cos  cmivit-il.  Audi  lilic- 
rtlam  a  pcrplcxilalc  :  <  Et  salvaliis  csl  Kangiiisi  iu- 
iio\iufi  in  dic  illa.  i  lilccc  dux  nostcr  dcdil  cousilium 
iii  pcrlcnlo.  Audi  auxilinm  in  pixUo  :  qnod  nobis 
osieiidUur  in  licllo  Jtidx  MacbaUci.  Judas  liucba- 
b.x*uscum  reveriitiir  de  prxlio,  exlrcmus  scquiiiir 


pirfecie,  dnm rccreat;  pcirccte,  dum  rcparat.  IM-  *^  exircnium;  dispetsos congrcgat,  quia  advcrtm«  mo- 


uun  ostcudit  iu  mntidi  creatioiic,  sccundutn  in  pis- 
iione^  lertium  in  naiivitate.  Undc  onanlum  ad  pri- 
inuiii  cuncia  creavit  scx  dicbus,  et  Adain  scxia  fcria 
creatus  *'.  Quanlum  ad  sccundum,  scxta  fcria  cst 
patsus  *S  Qnanlum  ad  tcriiom,  ul  aiuiit,  scxlafvria 
naius  sine  peccati  corruptioiic,  ul  bunio  ab  li.tc 
iiiorlalitale  per  ciiin  rcsurgcrci  incorrnptus.  Si  an- 
leni  prr  Dominnm  lilicrantur  a  diaboli  jiigo,  qnia 
c  adbuc  grandis  rcslal  via  *' ,  i  in  qna  c  mililia  csl 
viia  lioininis  supcr  icrram  **,  i  oporlct  nt  sit  dnx 
donius  Isracl  :  dus  in  pcriculo,  dux  inpnclio,  dni 
in  peregrinando.  In  |)erirnIo,  qiio  ni.iloruiu  anibi- 
guitale  iioscoarctit  pcrfilcxitas;  in  prx*lio,  qiio  ad« 
versariorum  iios  oitpriinit  iiii|>ortnuiias;  in  percgri-  q 
n:indo,  ne  l;cdio  iios  faiigct  pnsillanimilan.  In  primo 
crgofiidux  i:»lccoiiftiliaiur,  iu  scrundo  auxilialor, 
iii  icriioconsoUlor.  Consiliaior,  nl  in  rnga  pcrplcxita- 
lia  sintus  dfscrctiorcs ;  auxiliator,  ut  in  licllosiiniis 
foriiorcs;  consolalor,  ni  pcrcgrinemur  abicriorcs. 
Prinium  putcsl,  quia  ipsc  esi  c  admirabilis,  consi- 
ll^rlns  *^.  1  Quare  crgo  mccrore  contiirbarisT  mm- 
f|iiid  consili;irins  iton  csi  tibi,  ant  consoiator  luus 
dirfeeii?  Ktinsocnndo  dicns  :  i  Dominus  Dens,  an- 
liliator  mens,  et  i«k*o  non  sum  confusus  **.  i  In 
tertioclamat  :  c  Cousolamini,  ronsolamini,  po|mle 
incus  **•  1  Iste  est  vcre  dux  doiuus  hracl,  quia  iu 
prinioeduxil  cosde  leueliriset  uiubra  morJs  '**,  scl* 
licct  pcrplcxilatis;  iii  sccundu  c  de  ncccssilaiibiis 


tiis  aiiiini  ad  nnitatem  mcniis  rcvocai ;  rcbsos  crigit, 
dum  cousolaiur  eosquos  itineris  proiciiki  labor  slrin» 
gil  cl  fraiigii ;  tardos  iitcrcp;it  ct  conim  pigrittain 
no  «*npianiur  ub  liosiibus  acciisai  ;  vnlncruios  ne 
dcspcrciit  inslruit;  scd  ad  spcin  salulis  inslruit , 
rcvocui  ct  acccndii;  oncraios  su!i!(*v;<t,  ci  iic  stic- 
cumbant  oiicri  vcrbis  ct  cxcmplis  iiiviiat.  Ynlncraiot 
dicimus  qtios  diabuli  spiculis  |>crcus  os  csso  vide- 
mus.Oneraii  sunt  qni  siib  oiK^rc  b»ii;i;c  cnuvcrsaiio- 
nis  gcmunl  dolculcs.  llorlabalur  piipitlnm  pcr.viaiu, 
donco  vcniieiit  in  tcrrani  Juda,  id  i!si  coiircssimiis, 
iion  solum  |>cccati ;  scd  ciiain  liilci  ct  diviuas  lauJis. 
Kcce  auxilium  in  prxlio. 

Scqiiiiiir  cunsolaiio  in  pcrcgrinando. 

Consolutur  dux  istc  pcr«»grinanlcs  iribus  Mdjiiiii, 
scilicei  dileciiotie,  ntcdilaiionc,  Iccliunc.  Il.cc  suni 
Iria  <|Uac  iii  iciKploSaloiiioiiis  cratii  **.  Allare  durouui, 
liicnsa  aurca,  candclabrum  aurciiuu  Sii  igitur  allaro 
dilcclio,  nicii&a  lcciio,  caiidirlubrum  incdiiuiio.  Pu- 
lilas  uuri  in  allaii ,  ca  uuiniuspcifcciiis  in  dile* 
riioiic;  pnrilas  anri  in  mcnsa,  sanus  inlcllcctnt  in 
I<*ciionc;  puritasauri  in  candclabro.  puriif  alTcclus 
iu  mediiaiionc.  Iiaquc  iiibil  carnalcquxrai  dilcciio, 
nibil  lixrciicumdorcatlcciio,niliil  icrieiinm  cxopiei 
incliiatio.  In  altari  acccnduiitur  ibyniianiata,  in 
ntiusa  ponunlur  pniics,  in  candclubro  luccrna. 
Tltymiamata  oraiiouis ,  pancs  rcfcctionis,  liicerna 
roguiiionis.  Pcr  oraiioneni  quxritur  Dcus,  per  re- 


coiumeduxit  eos  *,  i  siilicct  dc  pr^dio;  in   tcrlio  ^^  fcciioncm  grtslalur,  in  luinitie  cofuitionit  vidctur. 

^ujRrcndo  desitlcratur,  gusialus  diilccscil,  cogniins 
anialnr.  Ilnbcnt  tliymiamaia  odorcm,  paiics  saporcBi, 
c«»giiiiio  amorcni.  Oraiio  siquidcm  redolct  Dcum, 
pancs  sapiuni,  cogniiio  diligil.  Iiifumiii  autcni  Dcns 
otlori  suaviiaicm,  sapori  dulccdincm,  ainori  dclc- 
rialioncin.  Siicrgo  odortuavis.  gusius  dulcis,amor 
dclcctabilis.  llabcs  igitur  a  ducc  tsio  in  poriculo  con- 
silium,  in  pnclio  anxilium,  in  pcrcgrinamto  tola- 
tium.  Ilabes  Domiuum ,  habes  duccin.  Sc«|ittliir  ct 
appiircai  iii  ignc  |)er  rubum. 


f  deiluxit  eos  iu  viatn  rcctain,  i  scilicct  pcregrina« 
tlonis,  c  ui  ireiit  in  civiiatcm  babiialionitt  *.  i  In 
imnsilu  niaris  llubri  Aloyses  fuit  diix  in  pericnlo  *, 
Jutias  MaVbabocus  iu  pr.Tliu  ^,  R:iphacl  angclus  Tobic 
pi!regriiian.lo'.Sub  priuio  perplcxus  popidus  evtsii, 
tnb  seciindo  iriiimpbavil,  sub  icrtio  pairi  nicdici- 
nani  Tubias  aliiilii.  Sub  pcrplcxiiate  vidcamus 
Susannam ,  sub  prxlio  Josue ,  sub  percgrinatione 
•ubter  Jnniperunl  Eliain.  Susaiina  babuit  consiliuio 
•ub  lioc  duce  pcr  Danicleni  *;  Jotoe  auxilium  pcr 


••  Psal.  109.  *•  Isai.  5.  **  Jer.  15.  *•  Ccn.  I.  *^  llatih.  27.  *•  III  Kcr.  10.  *•  Jub  7.  *»  <Mi,  0. 
••  Isai.  50.  •*  liai.  40.  '**  Psul.  lOG.  ■  Ibid.  •  Ibid.  .*  Esud.  U.  ^  I  \lucb.  3,  ctc.  •  Tub.  5,  clc. 
•  Oan.  13.     '  Cxod.  17.     •  III  iicg.  i^.     *  1  Alacbab.  4,  5,  ctc.     '*  III  Kcg.  7. 

PlTMOL.    CCVl.  2 


41  TROlfiE  aSTEHC.  ET  iOAN.  ALGKIKI  u 

« 

Aiperiut  rabi  M  oiro  mortalU  plena  doloribns,  A  conconliain ,  Meomft  ail  cordis  dariiiair ;  lertia  ad 

cbarilails  sbonUanlisiiii.  In  primt  eiiiai  tgilnr  de 


de  Tlrgine  asstimpsii.  Ignis  amorein  designai» 
crga  nos  babuil,  cum  in  mnndiim  tenii.  Rii- 
b«s  combnri  visns  esi,  el  non  esi  oomhustus  ** ; 
fna  caro  ejns  qus  amore  nostro  moriua  esi,  visa 
^  pnlrcilini  dala»  cum  tamen  gloriosior  surreveriu 
Igiiis  ergo  est  amor  I>ei,qui  sei  habet  proprielaies; 
Esi  eaim  siccns,  est  calitlns,  est  lcYis,  est  mobilis, 
rsi  sabiilis»  esi  acuius.  Siccus,  ut  bumidoaexsiccel; 
iil  frigiilos  inflammc.l ;  leris,  ut  graves  su- 
,  mobilis,  ut  pigrosexcilei,  fiublilis,  nt  gros- 
exieniiet;  aciiius,  ut^urospcnelrei*  lluniidos, 
is  fpluptalc,  rrigidos  tiinorc,  graves  mundi  sol- 
llciiodiiie,  pigros  pusillaiiimitatc ,  grossos  sensunm 
l^bclalioiic,  dnrosolislinalione.  Ilnmidos  desicret 


possessione  acquirenda ,  retinenda,  irecoperanda  ; 
in  secnnda  suni  pnmpia  qoaedam  dura,  qoadam 
c»remonialia,  qiiaedani  moralia;  in  lenit  doceiar 
peccanti  indulgere,  pro  persecotoribiis  exorare « 
inimicos  dillgere.  Sed  est  lex  moralis,  qtue  doccl 
virtutes  ordiiiare,  de  diabolo  Iriuinpbare,  ei  qaod 
bouuin  cst  in  cordo  cOectui  mancipare.  Ilsc  tuot 
illa  Iria  qu»  in  parieie  lempli  eranl,  clieriibim  el 
palinap,  ei  Tarias  pictune  promincniea  **.  CbrnibiBi 
dicilur  pUniiudo  icienlitr^  ut  sciamus  coniponere 
mores,  babcntesxeiuin  Dci  sccunduin  scieatiaui  ", 
ut  SQi^mus  c  csurirc  et  saturari,  ei  abundafe  ct 
pennriam  pati  **.  i  Sciamusqne  Tolarc  doabus  alis, 


absiiiientiam,  Trigidos  inflammet  ad  poiniien-  D  scilicct  spc  et  ainore,  et  duabus  velaro  faciem  no- 


liam,  gratcs  sublevct  sd  snpcrna  desideria.  pigros 
susriiel  ad  cbariiatis  opcn,  grossos  exienoel  in- 
ieHig*nlia,  duros  pcnelrct  amorosa  sapicntin.  lln- 
Hiiilos  cxsiccat,  dc  qiiibns  diccbnlur  :  c  Qni  in  sor- 
dnbasest,  sordcscal  adliuc  amprins  ".  i  Qui  claina- 
baini  :  c  Infixus  sum  in  rtnio  profnndi,  et  non  esl 
ftsLsianlia  **.  i  Scd  sicrnii  dicniit  :  c  Edu&it  mc  de 
hca  miseri»,  et  dc  lulo  fa^cis  *^.  >  Frigidos  infl:iin« 
mat :  qni  dicebant  :  c  Factus  suni  sicut  uier  in 
pnmm  **.  >  Nhnc  vcro  i,iiflammatiim  est  cor  mcuin, 
ri  renesmci  coininulali  sunl;  ut  jumenlum  faitus 
S9W  apnd  le  '*,  >  portando  oiius  paenitcntix.  Gra- 
Tt^snblcvat,  quibns  dicohalur  :  i  Filii  bominuin, 
loeqiio  gravi  corde  ",  >  Expandit  alas  siias,  et 


strain  conira  vanitateni  gloiix.  Prima  csi  religiosa 
verecnndia,  qua  cnni  Aebccca  pallio  **  raciciu  of- 
sirani  leginius /lolcntes  viilcri;  sccnnda  estconieiB- 
ptus  favorabilis  ajrepopuli,  ut  ampuiata  turecoB 
Malclio  a  Petro  gladio  vcrbi  Dei,-  postmodom  a 
C.iristo  increauinr  saiiari  **,  ut  oblurcinus  aurem 
nosiram,  ne  andiarous  sanguiiicni  vaiia.*  glori»,  ecct 
cbernbiiii.  Sunt  et  palinae,  id  est  de  diabolo  trinni* 
phus.  In  boc  dcbenius  primo  opporliiuitaiem  coa- 
grcdiendi  considerare ,  sccundo  viriliier  re»islere, 
tertiodetriumphogratiasDcoagercSic  iodith  ei- 
spectavit  donec  ebrium  et  dormientein  Imreniret 
Helorernero ;  secundo,  capnl  amputavii,  leriio  co- 
nopoenm  cum  capile,  cum  gratiarum   aciione  io 


cos  aique  poriavit  in  bumeris  snis  ul  q  lem|do  obtulit  *^  Eccede  diabolo  vicloria.  ETectoi 


quoque  niancipare  debcmus  bonum  quod  Intnsha- 
bemus  :  et  h«  suni  piciunc  prouiiitentes,  id  est 
Inierius  in  opere  procul  manentes,  verbi  gratui, 
ut  a|ipareat  benignitas  in  vultu,  miserlcordla  bi 
efliectu,  humllitas  in  bakitu,  mansuetudo  in  cobabi- 
tatione,  patientia  in  iribulaiione.  Bcnignitas  appa- 
ret  iii  vultn,  cum  boino  cst  mitis  aflalu ,  dnkis 
aspcctu,  verccundus  in  gestn.  Misericordla  apparel 
kr  efleclu,  qnabdo  compatitur  roiscrum  ,  subveolt 
cgenls,  flet  cuin  flentibus  pro  peccatis.  Iloroiliias 
apparet  in  babitu,  si  fucrit  pauperlas  In  veslilmi, 
vllitas  iaoperibus,  snbjcctio  in  inrerioribiis.  Apparel 
mansueiudo  in  cohabitationesi  lihenterrraininioiiers 
poriai,  si  discordantes  reconciliat,  si  raslldioso  so- 
|ier  propheiam  :  c  Scimus  quia  durns  es  tu  et  frons  D  latiuin  prxstat.  Apparet  paticntia  in  trlbulatione, 

si  malediccnli  sc  non  remaledicil,  si  peicutienleui 
non  rcpercntit,  si  rapienti  sua  tribuit.  Istc  soDt 
piciura^  proininentes. 

Quia  ergo  l'aires  antiqui  primam  legem  non  qnae- 
rebanl,  alterani  qiioque  ahhorrebaul,  qiula  tosien 
erat,  ct  neminein  ad  perfecinm  adduxll  **,  ideo 
qaxrcbanl  non  ut  jam  per  Moysen  vetus  lcx  dareinr 
eis,  sed  ipse  veniret,  ut  educeret  nos  de  ctrcere 
teiiebroso,  scilicet  redimens  In  bracbio  exienao  bi 


dicml :  c  Anima  mca  desidcraijit  te  in  nocte,  scd 
ei  spiriins  mcus  In  pVxcordiis  nicis,  de  niane  vigi- 
iabil  ad  le  ".  >  Pigros  excilnt  qui  audierunt: 
c  Pigcr  propter  fi-igus  ararc  noluil,  niendlcabit  ergo 
!■  cslaie  et  non  dahilnr  ci  ^'.  >  Sed  jain  exciiati 
diCMil  >  t  Manus  nustnc  tornatileset  aurex  plonae 
lijacinibls  **.  i  Tornaiilts,  quia  sinc  scrnpulo  va- 
Mlaiis;  aurex  proptcr  opera  charilatis;  pleiix  hya- 
ciniis,  quia  indc  esspcelatur  rctribulio  coclcsiis. 
Crossosextenual.qui  erant  c  sicut  cqnus  ctmulus, 
ipiibas  non  est  inleileclus**.  >Qui  c  nescicruntneqne 
inldlcxcnint***.  >  iam  proinitlittir  cis :  c  Iniellecium 
dibeet  instruam  te  in  via  ".  >  Duros  obstina- 
pcnetrat  amorosa  snpicnlia.  llis  dicebaiur 


".  >  Jam  vero  qux  sursum  quxrunl,  qux 
siint  sapiunt  *^.Panem  enim  de  cQeiodedistl 
Domiiie,  onine  delcc.amentuin  saporis  hahen- 
irm  **•  Ccce  hahes  Dominum,  habes  duccm,  habcs 
igftcai.  Scd  nisi  in  his  omnibus  ordinate  procedat, 
ttihil  aciam  esl.  Ideo  sequitur  :  Ct  ei  iu  Sina  legem 


Lex  iriplcx  esl :  Cst  enim  lex  humana,  lex  Mo- 
tjica,  lex  evangclica.  Prima  dala  esi  ad  civilem* 


••  Esml.  5 
«.  ••Prov 
1«.    *«lllRcg 


.5.  ••Apoc.  «•  «•Psal.W.  "Psal.  59.  «•  Psal.  M8.  »•  Ps.nl.  7i.  *'  Psal.  4.  ••  ls:.i. 
rov.  iO.  ••  Cnnt.  5.  •*  Psal.  51.  •»•  Psal.  81.  ••  Psai.  51.  ••  Iswii.  i«.  •♦  Coloss.  3  ••  bap. 
I  Rcg.  0.     •'  Uom.  10.     ••  Philipp.  4.    *•  Gen.  24.    *•  Luc  2i.    **  Judlth  lO-U.    ••  llebr.  I. 


i5  COMMKNT.  IN  CANTICV  CANTIC.  -  Lin.  I.  46 

cr«ee;ei  •icposscnt  sitb  CYangelica  i4i  T«riiaie  vi*  A  Propier  liaecnmnia  diligeinlus  est  ililcctus,  quia  ab 


ycft^  ampleiu  eius  asinc(i,ui  possenl  clamare  cum 
spoiisa  :  c  Lxva  ejus  sub  capiic  meo,  et  clc&tcra 
cjiis  amplcxaliiiur  inc  "•  •Tribus  moUis  (iileiii  iios: 
Diilciler»  sapienler,  rorliier.  Dnlre  iuii,  c|itoil  pro 
uobis  carnem  induit;sapicntia,  ({uod  culpain  cavii; 
forie,  quod  moricni  Bustinuiu  Uai|ue  iios  in  carae 
qu;esiYil,in  sapiculia  dilesii,  in  virluie  rcdemii,  in 
caruis  assuuiptiouo  coudesceodii  luilii,  lu  culp« 
Yiiationc  consuluit  sibi,  in  iiiortis  suscepiionc  satis- 
fccii  Pairi.  Aniicus  dulcis,  consiliarius  prudens,  adju- 
tor  fortis.  lupriiiio  sal?  arc  uic  vult;  iu  secundo  salvare 
me  novit,  iu  tcriio  salvarc  me  potest :  c  Va  'e,  cl  lu 
fjc  similiicr  *\  i  Dilige  dulciter,  sapicnlcr,  rortiier. 
Dulriier,  ne  iilecti :  sapicnicr,  ne  dccepii ;  roriiler,  ne 


eo  suul,  ui  ait  Jacobus:  c  Oume  daiuui  optimum 
itiquit,  ct  omnc  donum  pcrrcciuni  dc  sur.-um  ess 
dosccndeus  a  Palrc  lumiuum,  apiid  qiiem  iioji  est 
iransinutaiio  ncc  vjcissitndiiiis  obuiiibraiio  ^*.  i  Est 
c  liui  daliuii  bouum,  est  mclius,  cst  opiimum,  cst 
perrccium.  Dalum  bouuin  siint  boiia  lemporalia, 
quibus  suitoutainur.  Daiuin  melius  cst  mlsericordi:!, 
qua  pcccaia  remiiluntur.  Daiuiu  optimuni  esl  gra- 
iia,  qua  de  virlulc  in  viriulem  asrendimus.  Datiitn 
perfecium  est  gluria,  qua  perpciuo  frucmiir.  De 
priino  in  Ev.ingeiio :  c  Si  nosiis  bona  data  darc  filiis 
Tcstris  cuin  siiis  luali  ^',  i  clc. ;  dc  sccundo  :  Quo- 
niam  melior  esi  miscricordia  tua  super  viias  ^';  i  de 
terlio  :  •  Oplimum  est,  graiia  stabilire  cor  ^* ;  i  dc 


opiiressi  abamorc  Doininl  avcrtamur,  ne  niundi  glo-  B  quarto  :  i  Occurrcmus  omncs  in  virum  perrectuni. 


ria  seu  carnis  voliipiaie  abducaris.  Dulcescat  iU>i 
pr»  bis  sapieniia  Cbristus  :  nc  seducaris  spiritu 
erroris,  luccscai  tibi  vcrilas  Cbrisius  ;  ne  advcrt!- 
taie  rr.ing:iris,  conrorict  le  virlus  Dei  Chrislus. 
0  Zelum  tuuni  iuflamnici  cb;iriias,  iiiformet  scicn- 
tia,  firmet  constantia ;  sit  amor  fcrvidas.  sit  circum- 
specius,  sii  invictus,  ncc  ie|H>rem  babeal,  iicc  dis- 
crelioiie  carcat ,  nec  limidus  fiai.  Uiide  in  Cvaii- 
gelio :  c  Diliges  Dominuiii  Deum  tuuin  ex  tolocorde 
iuo  et  ex  toia  anima  iua,  ci  ci  lota  virtuic  tuji  ".i 
Ergo  dilige  tota  cordis  aCrcctioue,  dilige  auima,  Id  est 
loiacircttiiispcciionc;diligctota  viriuie,utttcc  iiiori 
limeas  pro  cjus  amore. 


in  mensuraro  a:tatis  plcniiudinis  Cbrisii '*.  i  Pii- 
mum  csl  de  dcorsum,  quia  tcmporalia  nascuntur  de 
tcria;  et  sccundum,  quia  miscricordia  est  de  pec- 
caiis  qux  suni  de  mundo ;  tertium  ci  quartum  de* 
sursain  suiit,  id  est  grjiia  ct  gloria,  quia  daium 
opiimuin  ei  donum  perfcctum  descendii  a  Paire  lu- 
niinum  '*.  i  llaec  boiia  suscepe:at  J«;b  de  nianu 
Domini.  Aydi  icniporalia  tM>na  :  c  Crani  ei  quin- 
gcuta  juga  boum  et  quingeuia;  asin.-e  ",  i  cic.  Audi 
inelius  biiiium,  scilicct  nitsericordix  :  c  Vitani  ct 
miscricordiam  tribuisii  mibi,  ci  visiraiio  tua  custo- 
divit  spirUuiu  mcuni  *K  i  Aiidi  tiTtium  optimuiii 
bonum,  scilicct  graii;im,  qua  de  virtulc  in  ▼irtutcm 


liem^dilige  propler  temporalia,  propier  spiriliia-  ^  asccndil,  ui  Deum  contcnipletur :  c  Audilu,  iuquil. 


lia,  prvpier  sierna  bona.  Propicr  tcmporalia,  quo- 
iii;iin  c  iiibil  decsi  timeiiiibus  Deuin  »  :  iiec  iis  qui 
cuni  diligiint  iu  vcrilaie.  Propier  spirilualia  :  quo- 
niin  duo  suni  gciiera,  prxmium  et  inisericordia. 
Unde:  cOut  diligiiis  Doniinum,  odiie  malum,  cnsto- 
ilit  Dominus  anintas  sanctorum  suorum  '*•  i  Secun- 
«lum  gratia.  Unde  David  ;  i  Diligaui  lc,  Dominc,  for- 
tiiudo  mea  **,  i  etc.  Item  proplcr  xtcriia,  quia  Deus 
diiigcntibus  sc  bona  invisibilia  pra^ravit,  ui  ipsum 
lii  omnibus  ci  super  oinnia  diligeutes  promissiones 
«jos,  qu«  oiniie  desitlerium  superaiii  consequamar. 
bla  sttiii  sex  al;e,  sex  seraphim  :  c  Sex  alae,  inquii, 
nni  et  sex  altcri  **.  >  At»  scx  sunt  sex  opcra  mise* 
ricordix  **,  pascere  ct  potare  esurientes,  ut  Job  : 


auris  audivi  le*  Nunc  auleai  oculus  iiieus  videt  te. 
Idcirco  nie  rcprclieudo  ct  ago  pfjuniieniiam  in  favlila 
ct  ciiicre  *\  i  Audi  quarlum  pcrfectain  bonum  quod 
exspectabat,  scilicet  Dci  visioncm  :  c  Sciu  eniiu 
quoJ  Rcdemptor  meus  vivii  ci  in  iiovissiiiio  die  de 
icrra  surrcclurttS  suni,  et  in  vamc  niea  videbo 
Deum  salvalurcm  nieum  **.  i 

Coiitra  li«c  quatuor  bona  sunt  quatuor  mala,  id 
est,  qaatuor  gcuera  aflliciionum  :  quas  pat  eutcr 
susliiiere  debcuius  :  DamnuRi  rcrum,  afllicfo  cor- 
|:oruro,  (oninmeliac  sermonom,  aiigarla  operum. 
llxc  Dominus  in  Cvangclio  coiomcmorat  sic  :  Da 
primo :  c  Si  abstulerii  quis  tibi  tunicaro,  da  ei  ct 
paUiuni  **.  i  Islud  snslinuii  Job  qoaiide  amisit  om- 


c  Si  comedi  buccellam  uiearo  solus,  et  pupillus  non  D  nein  substaniiam  suam  ".  c  Sl  te  pcrcussserit  qtiis 


comedit^cx  ea  ^.  i  Vesiire  uuJuin ,  idcro  :  c  Si 
Bon  benedixcrint  mi!ii  laiera  cjus  ci  de  vclleribus 
oviuni  niearuni  calcfactum  esi  ^*.  i  Suscipere  pcre- 
grinuin,  Idem  :  •  Foris  non  ir.ansii  pcregrinns,  et 
oslinm  incuin  patuit  vialori  ^*.  i  Cotisolari  dolen- 
tem,  idem  :  c  Cumquesedorem,  qu;isi  rex  circum- 
sianie  exerciiu,  erani  inoBreniium  ronsolalor  ^*.  > 
Visitare  innrnios  ct  incarcerntos,  idcm  :  c  Bene- 
dictio  pauperUm  supcr  uie  vcniebai  ^.  i  Sepelire 
moriuos  :  Ibcc  crat  virtiis  Tobiae  ^'.  Cccc  sex  alae. 


in  maxillam,  prxbe  ei  cl  alteram  **.  i  Dc  accundc 
diciiur  boc.  Ilanc  sustiouit  iob  percussus  uleere 
pessiiuo'*.  Dc  icriio  :  c  Orate  pro  persequeniibus  cl 
calumniantibus  vos  *^.  i  liem  :  c  Denedicite  ct  no- 
lite  malediccrt  *K  i  lloc  quoque  sustinuit  Job. 
Un Jc  ipse  ait  :  c  Ad  inrrepaiiduin  me  vf rba  coin  • 
pouiiis  :  t  veruin  lamen  qu;c  cogitaiis  cxpleic  *'.  i 
Dc  quarlo  :  <  Si  angari.ivcrit  te  quis  irc-  ununi 
milliare ,  v.ide  cum  co  duo  milliaria  '*.  i  Isiiid 
quoque  sustinuit  David.  Cuin  cniin  cogcret  fcum 


••Cant.  «.    »^Ltic.  10.    ••  Marc.  !«.    ••  Psal.  96.    •' Psal.  17.    " '^'»',  ^     .."./'IVV' %.V  ^  iV 
•.|bi.|.    •Mbid.    ^JobiO.    •Mbid.    '•TobM,«,elc.   ^•J.-ic   I.  ;MI;iiiIi.7.    ^-Pj^^^^^^^ 
••CDbes.4.    •«Jac.l.    ••Jiibl.    ••  Job  10.- ••  Job  a.    ••JoblO.    ••  M:mli.  5.   "  iob  I.   •»  Luc.  U 


Cpl 
••  Job.  i.    ••  Luc.  6. 


••  Rom.  li.     ••  JobU.    ••  Matib.  5. 


il 


TBOMAS  C1ST£RC.  ET  JOAN.  ALGUINUS. 


fi 


nigenis  cavillaiionibus  conaliis  est.  Hic  Paulus  A 
Reatinus,  minorila  observantinus,  qui  leio  in  Jonn- 
nem  Scoluni  suum  pnepostero,  ul  Franriscanum 
Imuic  queni  doctoum  tubiilem  appellanl,  sufliiralis 
ailliiic  scriplis  clartorein  cxlcris  clinrioremque  Fra- 
irilHis  Minoribus  reilUerei,  ausu  leinerarlo,  scd  ir- 
liio  lanitem  conalu,  evulgnre  liuuc  Commenlariiim 
aggressus  esl  Romae  aniio  i653.  in-folio,  ex  (ypo- 
gr:iplii:i  Slepiiani  Cabalii,  siibfalsoac  firio  noniinc 
Jounuit  Duns  Scoii ,  doclorlt  subliiit,  super  Canli' 
cum  canlicorum  Salomonis»  Qiiotl  cuni  rescivissei 
Jo:innes  Malgorins ,  Boiinc   Coiiibac    inonacbus   el 

Jnovisur  generalis  ordiniit  Cislerciensis  in  curia 
loin:ina,  nefariis  Panli  Reatiui  conaiibtis  pro  parle 
oniii;is  siii  se  opposuil»  impressionenniue  jam  fa- 
rlnm  sub  Joannis  Scoli  nomiiie  (listrihticiulnm  pro- 
bibuil.  Inlerca  nec  ab  iiicoBpto  Paulus  lle:ilinus 
desliiil,  qui  suam  auUacium  lilnlum  sibi  jusiuiu 
reputans,  Malgoriuni  Cisierciensciit,  reuni  simul 
cl  insonlcm,  i.i  causani  traxil.  Iiilenlaia  lite,  ru-  g 
lionibus  binc  atque  inde  piolatis,  cbarlis  alque 
prub:itiouibus,  ex  mss.  cudicibus  ac  veluslis  edi* 
liuiiibus  iii  niedium  prodnclis,  Joauncs  Duns  Sco* 
lus  buc  Commentario  in  Caniica  canticort.m  de>li* 
liiliis  abiii,  ac  Puul.  Reuliiius,  nrniunta  obscrvun* 
tiiius  coiilnsiis,  temeril:iiis  et  audaci;e  iiilulerabilis 
cuiivictus.  Senlentia  definitiva  in  forma  publica  re- 
verendittimi  J^airis  maguiri  tucri  pataiii  aposiotici, 
nrolala  a.  11)55,  iiiilictiune  viii,  die  veru  decima  quinla 
Mai  lii,  qua  delinilive  pronunii.ivii ,  Librum  «tt;.er 
tanttca  cunticorum  fuitte  et  ette  compotitum,  confe" 
cium  et  eduum^a  H.  P.  Ihoma  Citierciente  (1),  etc. 
Vidi  unuui  ex  i&tis  Hoiuaux  iinpressiunis  exeiu* 


plaribns  In-folio,  in  Biblioihcra  Benediclinoninn 
Sancti  Germnni  Parisieiisis,  ubi  a  pagisia  prinia  »d 
pnginam  i03  ei  ulliinani,  iRtcribilur,  Joa!i?iih  di'5S 
ScoTi  iN  Cantica,  etc,  joxla  rilatam  Panli  Reaiini 
minorits  editioneni.  Sed  fronlispicinni  ac  primaB 
paginx  adjiiiicius  lilnlus,  Thomas  Cistcbcicnsis  i!f 
Cantica  canticorim,  oput  couctoHatoiibu»  Hiiittsi' 
mum,  ad  t»mineniit^imum  et  rererendittimum  prinei" 
pem.  Jacobum  S.  li,  E.  cardinniem  Sinium.  sucri 
patalii  aposlotici  prcefectum,  el  sacri  ordimls  Cisier^ 
cientiM  proieciorem  clemeuliMsimum,  Doliiil  pro-  ul 
dubio  Paulus  Uealiniis  qiio  I  Jounneni  Scoium  S.ni- 
cto  Tlioma)  Aqiiinaii  similem,  per  furiivam  Cuui- 
mentarii  biijiis  in  C:intica  raniicoruni  subsiiiulio- 
iiein  facere  nou  potuit.  Alqiie  ulinani  ausus  similes 
censura  simili  cumpiimereniur,  nei|ue  lol  pro  lu- 
bilu  pariiumque  sludio  sciipluruni  aiiunymurniii 
pareiiies  invcnirenltir.  Muliu  busc  quiiinii ,  iiec 
breviuribus  lamen  liteui  baiic  luilii  depingcre  li* 
cuii  :  de  qno  nus  ileruui  paucis  iiustea  ad  aiiiium 
iiiO,  ui)i  de  Juaiiiiis  do  Abliaii»villa  scriptis  disse* 
re.iius.  Ul  auleiu  supi>osiliunem  6ii.im  impuiic  el 
iiiipudenter  Pauliis  Ueaiiniis  laceiei  prielaiiuiieni 
opens  Puiiliu  ClaroimMilaiio  episcupu  iactam  abs- 
luleral,  et  numeii  Jjaiinis  Sculi,  qui  necduin  nutus 
erat  leiupure  bnjua  ejdscupi,  qiio  ciiilum  ei  qua- 
dragiiila  circiier  aiinis  pubicrior  esl,  auciuriiale 
prupria  upposueial.  Agnnl  de  I  boma  Cister*  leiisi 
Carulus  ViSwbius  in  bibiiotiteca  scriptorum  oramit 
Cisierciensis,  p.  oiU;  Auiuiiius  Pu»sevinus  lu  A,f- 
pfiralic  tacro;  Guillelmus  Cavus  in  ttistoria  scripto^ 
rum  ecclesiasiicorum  aJ  aunumi201  male,  ui  bupra 
diximus. 


II. 


Joannes  Algrinus,  S.  R.  Ecclesise  cardinalis,  Sa- 
binensis  episcopus,  cogiiomeiilo  de  Abbalisvilla,  a 
nalali  solo,  ex  bac  enim  urbe  Pontivi  primaria  ori- 
undiis  fuit.  Ducior  tbeologus  Parisien^is,  aniio  liiO 
ob  doclrinani  cclebre  sibi  in  Galliis  iioinen  acqiiisi- 
vil.  Uiide  factum  ut,  prubis  moiibiis  biiic  eximix 
ineiiiis  eruditiitni  acce«<eiilibus,  posiea  Ambianeuais 
Lcclesiue  celebeihmue  ilecanus  factus  sil,  qui  ul 
Albericus  quoqne  in  Cltromco  nis.  S(Tib«i,  anno 
ii25,  in  arcbiepiscopum  Bisuutiiienseni.  posiridie 
SHiicti  Lucx  evaitgHisl:e  consecralus  esi.  Ideiii 
Anagniu!  a  Greguno  IX,  qui  euni  in  iiiai;islerio 
scbolarum  Parisensi  noveral,  niense  Sepiembri 
unni  i227  cardinaiis  rreaiur  lituli  Saiicla:  SabiuUi 
episcupiis,  slaiiiiique  ad  cruciatam,  ul  vocani,  ad- 
versiis  Saraieiios  pnedicaiidani,  in  Liisilani.iin  el 
llispauiani  lcgaiifs  iniltiiur.  Iiide  ab  eodem  ad  Fri- 
dericiim  II  imperaloiem  delegaiur,  queiii  ad  pacis 
ainicas  compositiones  adduxil.  Ilic  adjecit  breves 
noias  ad  Commenlariuni  piolixuui  Tboinu!  Cisler- 
cicnsis  iii  Cantica  canlicorum.  quarum  pruiogus  in- 
cipil  :  Ad  honorem  Mairis  el  Filti  tantica  caniico- 
ruin  expositurus^  elc,  quas  cum  dicto  Commeniario 
Tboiii»  Cislercieiisis  libris  xii  distincto  edidil  in 
fulio  Parisiis  auiio  i52l  Jodocus  Uadius  Ascensius. 
Has  autein  brevet  notas  diclo  Tlioinac  Cisierciensis 
ConHiieiitario  Juanues  Algriniis  anno  1253,  lemporo 
doinini  Gregorii  papx  IX,  adjecil,  iil  indical  ciiala 
Parisiensis  editie  Ascensii,  nisi  quud  plaiisibilius  ac 
verisimilius  esl  uirumqiie  Cumineiitarium  simul 
Jungere  in  ediliune  allata  Asceusio  pio  lubilii  pla- 
cueril.  Exslal  eiiiui  ms.  iu  bibliuibeca  i*ari2>ren.si 
illiolelana  cod.  37,  Joanuis  de  Alfbaiisvilia  iu  Can' 
ticu  canlicorum  txposiiio  a  liomnna  luclesia  appro- 
bata  anno  ithZ,  ul  liabel  mauuscripli  liliilus.  Mciu 


C  opus  sub  nomiite  Jonnnt  cardinatis  tt  episcopi  Stibi" 
nensitt  ins.  iii  Ultrajecieiisi  bibliolbeca,  iiuin.  25i« 
K.  K.  ll.  idem  cum  Bcda  el  aliis  tii^er  Cfrii^r«i  iiuiii. 
243.  f.,  lil  Caial')gus  babei,  parie  l,  pag.  99,  libro- 
ruin  impressoiuni  el  ii.auusi-iintoniin  bii^us  liiblio- 
llicca',  qui  anno  1670  iii-:uIiO  tltmjecii  eutlus  e»l. 
Scripsit  idem  Jo.iuiics  t.omiiientarium  seu  bcrnio* 
nes  iii  Psilteriuni,  qni  ex>lanl  luss.  iii  bibliuibeca 
Clara:vallis  et  L<iiigipoiiiis  Liliera  A.  4,  in  folio.  In 
qiia  uirat|iie  bildiUibeca  exstaut  t*jihdeio  Joauuit  de 
Abbalisviiia  Scriuones  iu  ei-isiolns  et  evungeiia  fo* 
Itut  auni,  inss.,  sicui  ei  in  a*uiaiiis  San<  ti:  Tiiiiii:i* 
lis  ViiKtucincnsis  ct  Beala;  Maiiap  dc  Lyn  uriiiiiis 
divi  iJoiiedicii,  ei  aliiii  sa'pio&.  Scrips  l  igilur  Ser- 
moiies  de  temiiore  ei  de  sunctts  /  er  iiuuum,  iie  qiii- 
biis  iia  lofiiiilin  ilciiricus  G  ii<la\en^is  iii  I  bro  iM 
tcrtptoribus  eccieti.islicis^  cap.  58  :  Jiiannes,  diclus 
dc  .Abbalisvilia,  ex  magi>lrc  ibeolog  :e  l'aiisits  ar- 
cbiepiscupus  Uisiiiitiuus,  ei  iuiie  Kuma*  episcopus 

0  caruiiiulis,  sctip>ii  sernioiies  tam  de  buniiiiicii 
quaui  de'  festivitatibus.  Lectioiies  cvaiigeiicas  el 
aposlul.cas  bieviier  cxposuii :  pusl  b.ec  si:rmunes 
valde  prolixos,  lol  induciis  Scripiurarum  sancloruin 
teslimuniis,  quot  vix  possiiil  inemuriae  conime..dari« 
llabeiilur  Serinonei  prolixius  composili,  mts,  Caii- 
tabr  gi.e  in  bibliotbcca  puMua,  cod.  40,  et  iii  arciii* 
viscollcgii  Caii,  codice  41;  brevias  Lulem  compostti 
Ciim  Kolis  lcclioiium  ei  apo&tolicuruni  lirevilms  t-x- 
pusit  oiiibiis,  Uxoiiii  in  liibl.utb/ca  colle|;ii  Lim  ui* 
liieiidis,  coiiice  271;  Caiiiabrigia:  iu  tiiidinUicca 
l^eiiilirucbiaiia,  cudice  109.  li.  pnvaiiin  iu  bibliu- 
tbeca  baruiiid  Luinlrji,  cu«i.  155.  lii\euiuutur  pariter 
iii  iiisijjnioriiius  Galliarum  liib!itiineci>,  nimiruin  in 
Itcgia  Pjris.eiisi,  cotL  40i\},  iu-iul.,  qui  lerme  4UU 
an.oruiiiest,  cum  labala  matcriarum.  Incipiunl  : 


(I)  Vide  ii^icgram  scntcn;iaiu  infi-a. 


IS 


MOTITIiE* 


fl 


Cum  9MCWMncia  ««Ire  BccUsh,  eic.  Sermo  primu»  A 
di  EvMngetili^  Ctim  appropinquassel  iesus  ierotolj^ 
luity  eic.  EMiifWtiim  i»tud  deurvh  duabui  Domtni- 
cis,  eic.  Iiem  co<l.  1387,  a  fol.  19,  ad  finem  el  4512, 
iii-4,  SiiO  annorum.  Meni  in  bibliolheca  S.  Viciorig 
P;iristensis,  litiera  Q.  Q.  18,  Sermonet  de  Evangelug^ 
fol.  I.  Sermoneide  Ephiolis,  fol.  109.  Sermonei  de 
Snnetonim  Feitu  ^  fol.  i5i,  elc.  Alii  ilein  lilleris 
0  0  0  7.  et  H.  R.  I.  1n  biblioibcca  Saticti  Germani 
rarisiensis,  cotld.  103  et  654,  setl  male  boc  nlliinOi 
siiii  noniine  Joaftfttf  de  Rupella  pro  Joanue  de  Abba- 
lisvitla  :  nain  iiicipiiinl  iisdeiii  vcrbis  (|uibus  alii 
«Miinps  niss.  codices,  dc  qiiibiis  snpra.  Dcniqiic  iii 
celeberrinia  Colberiiiia.  cud.  1075  et  1744,  el  in 
rdebri  bibliollieca  Yaliis  Liiceiisis,  ordinis  Cisler* 
cieiisis,  pulpilo  24,  Liileris  M.  il.  L. 

UevfrsiiS  Koniaui  anno  1250,  ve!  poiius  1237, 
quarlo  Kalendas  Oclobris  oinit,  de  qiio  viiie  Fnii- 
ciscum  Cbiffleiiuui  \u  Cattia  Chrisliaiia  rralruin  Saiii- 
uiarilianoriiin*  touio  priiiio,  vetbo  Disoiitiiienses  ar-  n 
cttiepiseopi;  ct  i.icobiiiii  Cliiflleiiuiii  iu  opere  iii- 
scriplo  :  Vesitntio  Seq'*aiiorum  metropolis,  Lxslanl 
apiid  llalilia*uiu  Wesiinoiiasieneiibein,  ad  aiMiuiii 
1257,  linera:  uiagislii  ioaniiis  de  Coluiiiiia,  canliiiu* 
lis  diaconi,  ad  Otlubouuui,  lcgaluni  liuc  uuno  apo- 
slolicuui  in  Angli:i,  Saiicli  Nicolai  in  Carcoie  Tul- 
li.iuo  diaconuin  cardinalem,  de  slalu  Uouiuii;e  fclc* 
clesix,  a  qua  Graeci  sc»e  leceiiier  di\ulser.iiit,  qii:e 
ioannoin  de  Abbatisvilla  caidinalcm  boc  auiio  nior* 
tuuiii  esse  testanliir  ;  qutbus  iii  lilteris  bonorabi|ein 
fucil  .M.  ioanuis  de  Ab;'.aiisvil!a  docioris  Paiisicii- 


sis»  ollm  •rchieplscopi  BitnAtint,  posle»  eardinalb 
episcopi  Sabinensis  inenlionem.  c  Accedii,  inquil, 
ad  doioris  cumuluin,  nobilit  illt  columna,  qua!  lam 
maguifice  siruciuram  Ecclesi:c  susieniabai,  revo- 
lendx  videlicel  .menioria;  douiinus  Sabineiisis,  j^u- 
bito  subiracius  ile  iiiedio  :  molcstiae  dolore  priinuiu 
percussiis,  ac  postreuium  iiinrmiiate  leiita  vexatiis 
abiitiii  Domiiii  poleniias  tngresstiriis,  luiiia!  casiiiii 
occasionafiter  inairi  rclinqiiens,  cuiii  geiniiu  ci 
mcrrore.  i  Caiisa  inoeroris  priccijiua  erat  sclii8:iia 
Graecoriim  qui,  cxpulso  iniperalure  siio  Laiii.o  Bal- 
duiiio,  Peiri  Aiitisslodorcnsis  comitls  liiio,  Geriua- 
liuin  palriarcliain  Constantinupoliianutn  constiiu- 
eraul  anlipapain,  ei  veteribus  enoribus  uovos  ad- 
dideraiiL  c  Yisa,  iiiquil,  tatiia  niaritia  et  oppres* 
sioiie,  erigitiir  Grasca  £c.  le&i.i  contra  Uoniaiiani, 
iuipcralorein  suuin  expelleiiilo«  cisoli  urcbiepiscopo 
suu  Cuusiiiiitiiiopolilaiio,  iioiiiine  Geiiuano,  obo- 
dieudo,  qui  prucaciier  Grxcuruni  errores  iioii  lan- 
luin  veiercs,  iiuo  novos  et  adinvenlos  diffiiiidens, 
eiiorniiier  a  religiune  catlioiica  delirul.  i  Aguut  dc 
iu:iiiiie  Alibjtis\i!leiisi  lleiiricusGaiiJ:ivciisis  in  11- 
liro  De  scripioribns  ecclesiasticis,  cap.  58;  Aiiberiu? 
Mir;pus  ad  diciuiu  caput  iii  s<lioliis  suis;  Aiitonius 
Pussevitins  toiiio  I  Apparaius  sacri,  ful.  810  ;  Sx'cu- 
luiii  V  Uisicrias  universitalis  Parisieusis,  aU  aiiiiuui 
1257,  fol.  1b5,  et.iu  Caialugo  illustriuiu  acadciui- 
coruiu,  fol.  692;  Guilielmus  Caviis  in  Historia  iit- 
teruria  Scrijitoruin  ecclesiasticoruin,  ad  aiiiitiiu  1227, 
pag.  713,  ubi  iiiale  ipsuiu  aniio  1256  inortuuui  scri- 
Lit. 


SENTENTIA  DIFFINITIVA 

IN  FORMA  PUDLICA 

t 

KEVEUENDISSIMI  PATUIS  iMAGlSTUI  SACUI  PALATH, 

Qna  diffinitite  pronuntiavit  iibrum  super   Cantica  canticorum  futm,  et  esse  composUum^ 

confecium^  et  editum  a  iteverendo  Patre  Thoma  Cislerciense^ 

£i  erroniiee,  ac  perperaiD  per  R.  P.  Paulum  Rcalinum  Minorilam,  el  alios  litis  consoih^s 
procuratutn  fuisse  el  esse,  iinpriiiii,  ei  publioari  sub  nomine  Scoti,  cum  inhibiliono 
oe  sub  nomine  Scoti  imprimalur,  vendaiur,  ct  usu  recipiaiur,  sed  sub  solo  nomiue 
ThotiiaB  Cislercieusis. 


In  nomine  Domini.  .%nien. 

Pro^eini  pulilico  iustrunienlo  cnnctis  iiliique  pateai  e^tidenler,  ei  sii  notum  quod  anno  a  Naiivilate 
D.  N.  JtbU  CIIPtlSTI  millesitno  sexcenlesituo  quinqiiagesimo  quinio,  imlictioue  oclava,  die  vero  ilerinia 
quiiiia  Mariii,  Scde  vac:inie  lcl.  rec.  Iiinocciilii  pa|M)e  deciini,  Pro  Uev.  P.  Joanne  Malgoirez  Procuraiore 
geiierali  Ord.  Cislercien.  principali  sive  cic.  cotilra  liev.  P.  Pauliiiu  Ueatinutn  Ordin.  Min.  Observati. 
S.  Francisci  nominibus  eic.  Caiolus  Einiiieuiiss.  D.Cardinalis  Vicarii  Mandatariiis  se  dienndecima  ejus« 
dem  corani  Sac.  Palalii  Apostolici  Mngistro  eiiindein  citasse  ad  Viden.  prscvia  reposiiione  a  quocuiiiqito 
decreio  pra^judiciali  reiierari  oiniies,  et  siugnlos  ieruiiuos  siibstaiitiales  nulliier,  et  inciilcaie  tetilos  iii 
vini  quaiunicuuque  faculiatum  viden.  insiuiilein  absolvi  a  censuris  ad  effectum  concludenduni,  et  aii- 
dienduin  senienliani  difliuitivam  ad  p.  d.  inslauie  eodciu  principali  sive  etc.  Idem  peiiit,  et  obiinuit  ui 
•upra,  ucc  iioii  concludi,  prununciari,  el  senlenti:iri  proui  jn  Cedula  quatii  prae  manibus  dlctus  Uevc- 
reiidissiinits  Puter  Magister  b:«bcus,  vidit,  leciti  etsubscripsil,  ei  deinde  iiiihi  cunsignavii  teuoris  inrcrius 
registraiidi,  super  quibus  elc.  Actuin  in  Moiite  Quirinali,  et  siauiiis  liabiiatioiiis  dicii  lievereiidiss.  1*. 
Nagislri,  pnBseiiiibHs  Fr.  Antonio  Poslerla  Uoniano  Ord.  Praed.  et  D.  Sebastiauo  Trifoglio  IScpe<Uiiii 
loiibus,  ad  pnedicia  ouinia,  et  singula  vocaiis,  babilis  specialilcr,  atque  rogatis.  Teuor  vero  sufiradicla! 
Cedulse  de  qua  suprai  Tuit  facia  nieniio,  taiis  cst  proiit  inlra  sequttur,  videlitci,  CIIUISTI  notuiiie  iuvo 
caio  pro  Tribuiiali  sedeules,  el  soliitn  Deuui  pra:  Ofiilis  liabrutes,  per  banc  nostramdilliniiivani  scnien> 
liAiii  qiiaiu  de  jurisperituruni  coii^iliu  reriiiius  iii  bis  scripiis  iu  causa,  el  caiisis,  qiiu:  piimo,  ci  in  prim^ 
iuler  U.  P.  Piiuluui  Uealiuuui  Ordiuis  Miiiuruiu  Observ:iii.  S.  Fraiicisci,  ei  liiis  coiiMirles  ^iciorcs  ex  una. 
elUev.  P.  Jo^niieni  M.itgoirez  Procumiorcui  geueralcin  Ordiiiis  Cisiercieii.  reuniconvctiium,  dc  ei  super 
iiupressione,  ci  publicalione  Libri  intitulati  superCanlica  Caiiticuruui  sub  nouiine  Scun,  ei  dec)araiiond 
aou  fuisse  coiupusilum,  et  conrcctuiu  a  Ucv.  P.  Tboma  Ci^tcriieii.  rcbusque  aliis  ctc.  coram  Dobis  versx 


15  THOMi£  aSTERC.  £T  JOAN.  ALGRINI  10 

siint»  et  venonlar  initantiaR  td  nos  etiam  per  Eminentlssimuin  Cardinalem  iiiliiim  Sacclicitnm  Sig.  Jn- 
•litiaePraefectum  uUimo  loco  remissam  partibus  ex  altera;  Diciiiius,  pronunciamus,  decernimus,  et  dif- 
finiliTe  tenteniiamus  supradictum  librum  super  Cantica  Canticoruin  luisse.  ei  esse  coniposiinm,  confe- 
ctnm»  et  editum  adicioq.  R.  P.  Thoma  CiKten-.ien.  eterronee,  ac  perperam  per  d.  R.  P.  Pauiuin.ei  ali(»s 
liiis  consortes  procuraium  fuisse  et  esse,  iiiiprimi,  et  pul)licari  sub  nomlne  Scoii,  ac  propierea  dicitini  li- 
brum  siib  dicto  nomine  Scoti  non  debuisse,  neo  potuisse,  neque  deberi,  ac  posse  pul»licari,  veiidi,  et 
usu  recipit  ei  ad  Istum  efleclum  fuisse,  et  esse  cisdem  inbibendnin  ejiisdem  librl  editioiieiii,  veiuliiio- 
nem,  et  respective  sub  dicto  nomine  Scoti,  et  ejus  loco  /uisse,  et  esse  apponeiidum,  et  iiiipniiieiKliiiii 
nomen  dicii  P.  Tliomae  Cistercien.  prout  liihibemus,  et  prbhibeiuus;  molesiationes  quoipie  \ei:tiioiiL*s, 
perturbatioiies,  et  praetentiones  per  diciuin  Pafrem  Paulum,-et  alios  illaias,  fartas,  et  habiias  fuis>e,  ct 
esse  erronens,  ac  de  facto  facias,  et  hahitus,  ac  de,  ct  siiper  prxmissis  eideiii  P.  Paulo,  ei  liiis  cousor- 
tibus  perpetuum  silenliiim  imponen.  fui«se,  eresse  proui  lalesdictas  iicolestias  etc.  dcc.luraniiis.  perpe 
tuumque  silentium  eisdem  inipoiiimus,  dictuinqiie  R.  P.  Pauluni,  el.litis  consories  justis  de  caii;»is,  aiii- 
muin  nostrum  iiioveiitibus  ab  exueiisis  absolviinus,  quatciius  tamen  huic  iiostrae  sententi»  acquiedcani» 
•in  miiius  condcmnamus.  Et  ita  diciiuus  etc.  uoii  suluui  eic.  ^d  ouini  etc. 

Ita  prouunciavi  Ego  Raimundus  Capisiiccus  Ord.  Praed.  Sac.  Apost.  Pahiiii  Mag. 

El  quia  de  prirmtwtf  D.  Joannes  Garzia»  Valehtinu»  Curia  Cau$,  Eminen» 

iiiiimi^  ei  Heverendisiimi  D.  Cardinalis   Vicarii  Notarius  rogatus  fuit. 

Loco  f  •igni.  Ideo  ego  Antouius  Frauciicns  Uaria  Simius  Pisciensis^  et  Civis  llomunus 

Nol.  pubticus^  ei  in  Archivio  Romaute  Curia:  descriptus  Administruicr 
oficii  pra^dicti  D.  Jo,  CarzieB^  prmsens  senteniia  Innrumniium  subicri' 
psit  ei  publtcaci^  meoq,  soliio  Signo  signavi  rog.  et  requisitus^  eic. 

9 

ROMjEf  Ex  Typograii/iia  Itev.  Cam.  Apostolicte» 

MDCL  V. 

Superiorum  permiau. 


CANTICA  CANTICORUM 

Cum  duobus  Comtnentariis  plane  egregiis,  altero  venerabilis  Palris  F.  THOMiG  Cister- 
ciensis  monachi ;  allero  longe  reverendi  cardiualis  M.  Joannis  HALGRINI  ab  Abbalis- 
villa. 

(Iinptnsls  et  accuraUone  Jodocl  BadU  Ascensii,  blbliopoIsjuraU  in  inclyla  Parislorum  Acadeinia,  ad  Donas  Febr.  sub 

Pascba,  ISal,  in-fol.) 


EPISTOL^  DEDICATORIA. 


Jodocut  Badint  Asce!(sius,  inter  prtmos  ohservando  Patri  D.  Edmu!(do  Clariaimai  domttt  Clarwtallis  Ci* 
ttercien,  ordinit  ttntisiiii  prudentissimo  S.  D. 

Eccos,  abba  venerande,  diu  muiiorvmque  efflagiiationibus  expeiitos  prwdocti  et  perquum  religiosi  Potris 
Thomtgf  monachi  Cittertiensis,  in  Cantica  camicorum  Commeittarios,  revereitdte  paternitati  luas  prius  nc 
preio  nosiro  commitlereniur^  vitos  qui  impfimereiitur  quam  dignissimos  (nain  eorum  videiuti  aniio  suiteriort', 
€um  ttjmd  Parrltisios  ageret,  potesiaiem  fecimus)  ei  nunc  demum  impressos,  eidem  multas  ob  causas  ei  iiun- 
cupatot  ei  dicatot,  Quarum  prima  pccurrtt  quod  iptorum  authot  non  tolum  istiusctdiiiis  ac  professionis,  scd 
etiam  domut  ac  cohabiiaiionit  fuiste  mihi  vitut  est.  Prm  se  fert  enim  diligentem  melliflui  docioris  divi  Ber* 
nardi  in  divittit  Scripturit  exerciiptioiiem,  et  lacUam  eloquentiam^  et  in  colUgendis  favis  e  tacra:  Scriptura: 
floribut  Dwdaleam  ei  plut.qnam  ''apinam  tedulitaiem,  Atlera  quod  in  tnnto  ordine  nullam  domum  nonm,  e 
qua(quod  citra  tninut  cognitarum  prteiudicium  dixeirimut)  pluret  prodierint  diviiia*  tapieniiw  itlusiraions 
ei  librorum  non  vulfarium  excultoret,  Teriiaquod  cum  uullii  nlteriut  cu^nobii  Patribut  tnuta  mi/ti  anciemis 
intercettit  familiantat  ac  cum  venerandit  istit  Patribut  a  Vepriu^  a  Cangeyo  :  per  qnot  non  paucot,  nec 
ptBnitendot  haud  priut  in  Galtia  imprettot  emitimut  librot^  et  quum  hic  tiudereut,  cum  clurissiinis  iheolo» 
giee  profettoribut  magittro  Joanne  de  Burrey^  M.  Nicolao  Boucheraio,  et  nunc  cum  proxiiiie  ad  lauream 
vocandOt  M,  Fraucitco  Mauroyo,  candidistimit  profecto  auiinit,  Quarta^  aique  ea  tit,  ne  longuin  fuciani, 
ultima^  quod  tenerubitit  hunianitat^  comiiat,  et  prudentia  tua  aute  luihi  fuH  (nvvd  meininibii)  hoiiesiissi- 
mit  pertpecta  oficiitt  quam  itii  profettioni  dediia,  Vnde  miris  laudibus  t,  se  mtlii  exioUere  toteo  cvnvbii 
itiiut  Patrum  et  modetiiam  et  prudeniium,  Modestiam  quidem^  quod  neque  wtaiis  ueaue  na.atinm  in  dc:i' 
gendo  aniittite  rationem  habuerint^  prudentiam  vero  quod  iiidolit  iuo!  viret  ac  fruct^s  vel  iu  pore  agnoverint. 
Boni  itaque  coiistt/e,  prtetidium  nottrum  dulcittimum^  atqtte  hos  Commentanot  mutta  taude  diyni^simos 
hoc  nomine  laudabilipret  exittiina  quod  eos  candiditsimo  nomini  luo  nil  tale  exspecianii^  mtncupuri' 
mus.  Vate, 

Ex  chalcographia  nottra  in  inclyta  Parrhisiorum  Academia  ad  tdtts  Februarias,  anitoad  catculum  Ao- 
munum  M.U.XXi. 


17 


COIIMEiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  PUiEFATIO. 


fS 


THOMJE  CISTERCIENSIS 

PRiEFATIO 

AD  PONTIUM  CLAROMONTENSEM  EPISCOPUM. 


Reverendo  Pttri  domino  Pontio,  Dei  gratia  Cla-  A 
roinontensi  episcopo,  F.  Tuomas  qnaniuluscunque 
Cistercicnsis  inonacbus,  sc  toturo   iu  exsequendis 
niandaiis  ejus  inipendere. 

Veheroenter  obstupeseo,  et  ultra  qoam  dici  poiest 
ailmirari  non  desino,  qnod  tam  sublimis  tam  par« 
\iin],  !am  disertus  taro  imperitum,  tam  spirilualis 
inni  irreligiosum,  ad  exprimendam  da  Canticis  can» 
iicorum  spiritnalem  dulcedinein  non  tain  blandi* 
nieiiiis  inviiaverit,  qn:im  fl.igello  faclo  de  funiculis 
iliariuUs  coegerii.  Quis  eiiim  credat  quod  posi 
Orlgenis  melia,  Gregohi  plgmenta,  Bedae  odora- 
inenia,  beaii  Bernardi  balsania,  quorum  muUiplices 
tion  numeraniur  opes,  iu  ainurca  litterae  relinquaiur 
saltem  gnlta  spiriiualis  inlelligenti»  posleris  expri- 
liieiiila?  Itaqiie  c  aiigusiix  niihi  sunt  undique.  Coar« 
cior  eniiii ,  et  e  diiobus  quod  cligam  ignoro  *.  i  Si 
enim  hnc  egero,  ilmeo  confusionem  insnflicienlia;. 
c  Si  aniem  non  egero,  non  eflugiam  i  foveam  ino» 
bedieni(;e.  Ile  igiiiir  ob  reveremiani  tam  excelleniis 
personx,  exponcns  hominum  ludibrio,  allendensque 
illud  Danielis  :  c  Penransibunt  piurimi  et  rouhiplcx 
erit  scientia  *,«  cuin  Ruih  Moabitides  qiiae  dicltur 
iMpirata^  i;i  agro  Baoz  *,  qui  dicitur  in  fortiludine^ 
id  esl  iii  Scripiura  Cliristi,  qni  est  Deus  fortis,  posi 
Origenem  ct  alios  prap/aios  messores,  spicas,  Id  est 
senieniias  palea  litler»  involutas  salago  colligere. 
Verum  singnlus  ver&iculos  ab  integuroento  palexat>* 
soho,brevi  sivc  compendiosa  expositione.Deinde  eno- 
daiam  senlentiam,mnliiformidisponensdistinctione;  C 
postniodum  quasi  apis  argumeniosa  percurrens  flos* 
culos  Scripturarum,  quae  cxposita  sunt  et  distincta, 
eorum  roboro  ailestatione*  Quae  cum  luerit  nostrae 
Noenii,  qiiac  dicilur  pulchra^  praesentala,  scilicet 
desiderio  tanli  patris,  elsi  non  suflicianl  ejiis  ani- 
inam  satiare»  defectum  tamen  scribentis  poterunt 
excusare  :  animam,  inquam,  pulchram  quae  taro 
speciosa  forma  est  et  suavis  in  deliciis  sponsi,  ul 
confldenter  ciamet:  cOscuieturme  osculo  oris  sui  \ 
D$  tribui  epitlialamiii. 

Tria  sunt  epiibalaroia  :  primum  hisloricum,  se« 
candum  pbilosophicum,  tcrtium  theologicum«  Pri- 
mumagit  delegitima  copula  maris  etfeminae;  se- 
cuDdttin  exprimitcoujunctionem  trivialis  eloquentiae 
et  quadrivialis  sapientiae;  tertium  conjunctionem 


sponsae  et  sponsi,  Dci  ct  aniinae,  Christi  et  EcclesiSo 
Primum  instituit  Deus  in  Adam  et  Eva,  dicens : 
c  Propicr  hoc  relinqiiet  homo  patreni  et  matrem  et 
adhaerebit  uxori  suae*;  i  secundum,  Mariianus  agens 
de  nuptiis  Philologiae  et  Hercurii;  tertiuro,  Salo- 
mon  in  boc  opere  tractans  de  nuptiis  spiriiualibus 
sponsi  et  sponsae.  in  pririio,  procreantur  liberi  ad 
servieiiduin  Creatori  suo;  in  secundo  instruuntur 
utcognoscant  aliquid  deUeo;  in  lertio,  invitantur 
ad  fiuenduin  ipso.  Sed  qui  ad  primum  pertinent, 
c  servieruiii  magis  creaturae  quain  Creatori  ' ;  >  ei 
qui  ad  secundum,  c  cum  cognovissent  Deum,  non 
sicut  Deum  glorificaverunt,  aut  graiias  egerunt'. » 
Ideo  loco  tertii  c  thesaurizant  iram  in  die  irae  ei 
revelatioiiis  justi  judicii  Dei '.  i  Propterea  c  Pater 
misericordiaruin  et  Deus  totius  consolationis  *  >  ut 
bominem  perditum  ad  regna  coelesiia  revocaret, 
cum  supernis  civibus  babito  consilio»  boc  liabuit 
consilii  ut  Filiussuus  bac  legatione  fungeretur.  Ad 
qiiem  Paicr : 

**  Fide  wimslert  «if,  /iffforiim,  nale^  meorum^ 
Vides  qiiod  c  lerra  daia  est  In  manus  iinpii  **.  > 
Periit  sanciiis  de  lerra,  justus  in  liominibus  non 
esl.  Oinnes  hisidiantur  in  sanguiiie.  Yir  fra« 
irein  suum  venaiur  in  morlem  *^  Et  nunc  quid  mibl 
e^i,  dicil  Doininus  :  quia  ablaius  est  populus  meus 
gratis  **.  Nosti  quia  fratres  lui  pascuni  oves,  sci- 
licet  ir  Sicbtmis.  Vcni,  mitiam  le  ad  eos  ut  videai 
si  cuncta  prospere  agantur  erga  eos.  Quo  rcspon* 
«lente :  Praesio  sum  ",  adjecit  Pater:  Est  ibi  virgo 
decora  nimis  David  de  seroine  regis,  quae  mihi  grata 
seniper  exstiiit  et  merito  castitaiis  ac  nosirae  pro- 
fessionc  virtutis.  Fiat  tibi  sponsa  c  ad  procreandos 
noYOS  filios,  quos  in  novam  mibi  nuiriat  graiis 
mater  infantiani  ^^  i  llanc  cnim  libi 

Coniiu^to  jungam  ttabili  propriamque  dicabo  *'. 
Verumtamen  c  misericordia  et  veriias  prxcedent 
faciem  tuani**,i  cbaritascomitabiturgressustiios.fa' 
cietenim  misericordia  eam  sine  macula,  veriias  sine 
roga,  cbaritas  sine  duritia;  sine  macula  impuritaiis, 
sine  ruga  duplicitalis,  sine  duritia  obstinationis. 
Vcrius  iustruit  ad  fidem,  misericordia  erigct  aJ 
spem,  charitas  ad  dilectiooem.  Tunc  rex  ui  prope- 
rarent  illis  prxcepit,  At  illae  haud  secus  ac  jussae 
currunt  velocius  aura. 


« Philipp.  I ;  Dan.  f  3.  8.  •  Dtn.  li.  *Ruth2.  ^Cant.  1.  «Gen.S.  •Rom.l.  Mbid.  •Rom.3. 
» II  Cor.  I.  ••  Ovid.  Met.  lib.  ii.  ••  iob  9.  "  Mich.  7.  "  isa.  34.  «*  Gen.  57.  »*  Oflic.  iii  Sabb. 
sanct.    "  Virg.  jEneid.  lib.  i,  v.  63.    '•  Psal.  88. 


1» 


TIlOMiG  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


SO 


Ventumerat  adpona5,iiincYeri&asiUsemperg.iu- A  I>cu8  et  Iniidabilis  nimis  in  clviiaie  Dci  uosifi  iii 


dens  ▼erboriim  nudilate  clamavit :  c  Erceego  sio  ad 
ostiiim  ei  pulso  *\  >  Al  misericor.lit  ui  compatiens 
Terecundi»  virginali,  modesiiuK  atljunxit :  c  Siquls 
•penierit  mibi  iiilrabo  ad  iUuin,  et  coRnabo  cuin 
itlo  et  ipse  mecum  *'•  »  Tunc  Virgo  vcnii  arcaiiis 
pudibttuila  tcneliris  progrediens:  facili  paiuerunt 
cardine  valvsp.  Obslipiiit primo aspet t*i piibiierrima 
Virgo.  Al  illac  <>alusaverunt  eain  verbis  paciflcis  in 
boiio.  Tiinc  yeritas  neiuinem  palpans  aii :  c  Domiiius 
lunniresie  veniei,  Doiuinus  iiosier  nou  silebit.  igias 
in  couiipeciu  ejiis  exardescet  ei  in  circuiiu  ejus 
icmpestas  valida**  >  Ai»  illa  asperiiaie  borum  territa 
verboruin,  resiion.lit: 
•    •    •    •    Pacein  affertn  an  arma ' 


moiiie  sancio  ejus  '*•  >  Audi  diviiias  ejus  :  ipsiiin 
Paler  cousiiiuit  bseredom  uiiiversoruni  '^.  Aiidi  Sa- 
pieniiam  :  i  Per  quem  Tecii  et  saecula  *K  >  Pub  ber 
est  c  cuni  sii  splcndor  glorise  el  ligtira  subsiaiiti« 
ejiis  *^  .  >  Po!ens  est :  c  porians  omnia  verbo  viitu- 
tii  ejus  **.  >  Audi  quod  opereiur :  i  Purgationem 
peccalorum  faciens  '^  >  Audi  celsitiidineni  :  c  Srdet 
ad  dcslerain  inajestalls  in  excelsis  ".  >  Audi  isla 
plenius  :  Dives  est  cui  c  oniuia  subjecit  Palcr  sub 
pedibus  ejiis  oves  et  boves  universas  iiisupcr  et 
pecora  campi  **.>  Saptciis  est  quia  in  eo  tsuni  om- 
iies  ihesauri  sapientiae  eiscientia  abscondiii  *^.  >  Pui 
cberesl,  quia  c  speciosus  >sponsusc  foruia  pr.cfiliis 
bominuin  *',  >  cujus  piilcbrUudineiii'  sol  ei  luna  nii- 


Ei  vo$  qui  tandemf  quibiuadvenistis  ab  oris'*.       B  raniur.  c  iiiqucm  desidcranl  angeli  prospicere  **.i^ 


Tunc  misericordia  qiiadam  serenitate  modesta  verba 
temperaiis.placido  stcoreproraiur  :  c  Audi,  filia,  ei 
vide  ei  inclina  aurein  tuam  ei  obliviscere  patreni 
luuui  ci  domum  palris  lui  et  concupiscet  rex  deco- 
rem  tuum  *'.  >  Non  vocaberis  ultra  derelicia,  et 
lcrra  tua  iion  voc.ibi  ur  desolaia,  qiiia  complacuit 
DQiniiio  in  te.  Ilabitabii  enim  juvenis  cuni  virgine, 
et  gautlebii  aponsus  super  sponsam  et  gatidebit  sn- 
per  te  Dous  luus  **.  Nos  incol;e  bujiis  inundi  non 
tmnins,  sed  advciix;  nec  sic  veuiinus  in  orl>ein  ler^ 
rarum  ut  in  eo  libeat  consisiere,  sed  periratisire« 
c  Properamus  eiiiin  ad  inelatii  uiiaiu  omnes,  cun- 
versaiio  uostra  lii  ccelis  est  **.  >  Unum  Salvatoreui 


cCandor  eiiiin  esi  lucis  xiernae  *^>  Poiens  est  quii 
ccjus  polesias  poiesias  esi  quae  noii  aurcretur,  ct 
regnuiu  ejus  quod  noii  corriiiii|>eiur  **.  >  Bonuin 
operaiur  quia  pereum  c  cxci  \ideiil,  cluudi  aiubu- 
laiit,  lcprosi  mundaiilur,  surdi  audiunt,  nioruii  le- 
surgunl,  patiperes  evangclizaiilur  *•.  >  ExccUus  esi 
c  quein  adorant  dominalioiies,  ireuiuni  poicslale4» 
w.  >  Talis  esl  rcx  iiosier :  c  Ego  suni  vcrilas  ^*.  > 
Uic  cst  luisericordia.  Pacilic»  veniinus.  Nain  rex 
nosicr  est  pax  nosira  c  qui  fccit  uiraque  uiiuin 


%■ 


Uic  est  fraus,  iii  ccelis  est  pax.  Nani  pacem  suuima 
leiieni,  miuiuias  discordia  reruin  lurbat,  sed  pax 
erit  in  lerra  nostra,  cuiu  venerii.  M.uii  c  Gloria  io 
exspecus.  llic  locus  est;  queni  si  verbis  audacia  ^  excelsis  Deo  ei  in  terra  pax  boiniuibiis  boiiae  vo- 
ileliir,  baud  equidein  tiiiieani  niagni  dixisse  palalia'  luniaiis  ^*.  >  Cuin  eo  veuiei  cbariias,  ex  qua  per 
regis,  Ibi  regia  fulvis  eiuicai  aubi  stolis.  Ibi  iuierct-ssionem  iiosiram  percipies  gratiain.  Uex  vcro 

VeUere  pravius  albo  ijise  dabit  gloriain.  Quia  eniin  c  niibcricordiain  et 

VirjtitMs  Agnus  ovit,  grexque  omnii  candidus  intral,      verilaieni  diligil  Deus,  graiiaui  et  gloriain  dabit 
UUuibus  sua  porta  patei ;  qui  milital  inirat, 

inde : 

Jani  nova  progenies  ca'lo  demiltitur  atto. 
ilac  duce  si  qua  manent  sceleris  vestigia  nostri 
Jrrita  perpeiua  soiveut  formidine  pcenas  *^. 

El  ilb  sic  ail : 

Uaud  equidem  lanio  nm  dignor  honore'**^ 

Umen  baec  de  ore  veriiaiis  audire  desidero.  Tuiic 

veritas  :  Quid  quaerisaudireTNescis  quia  c  roagnus 


Douiinus^.  > 

Hinc  ut  virgiueo  fuerat  perfuta  pudor^ 
Flava  verecundus  tinxerat  ora  rM^or, 

et  subjecii :  c  A  Doiuino  facluin  esl  islud,  eiesi  mi- 
rabile  in  oculis  nosiris**.>— c  Ecce  ancilia  Doniiiii; 
fiat  niilii  secundum  verbuin  iuum  **.>  Venial  igiiur 
rex  noster  et  c  o^culetur  osculo  oris  sui  ^^.  > 


JOANNIS  HALGRINI 

AB  ABBATiSVlLLA 

Decani  Ambianensis  et  caatoris  AbbatisTilla.  cardioalis  Sabineosis* 
AD  LACDEM  VIRGINIS  MARlJE  COMMENTARIORUM  IN  CANTICA  CANTICORUM 

PROGEMIUM. 


AJ  bonoram  matriset  Filii  Caniica  cantUorum  D  M\\\\um  mstris.ttbeoeftcluniFilli  «uppliciter  pelo, 
cxposliiiru»,  cgo  sensu  paupcr  ei  niodlcus  lii.ploro     ul  «j.il  Vcrbuin   asiernuni  geuiiU    in    lerapore,  in 

I»  A~.,  n  ■•  ihM  ••IPmI  19  **  Mra.  jEneid.  •' Psal.  44.  ••  Isa.  6».  "  Pliilipp.  5. 
•♦  V.^rfic/  .»  7  5  14  '••?uid  ••PWI.4Y  "llebr.  I.  "  ll.i.l.  ••  Ibi.l.  ••  IW.I.  •'Ibi.l. 
"£^-  -'tZ'l'  "'coVols.  *."..Ps,l.44'  ..lPe,r  1  •' Sap.  7.  ••  D.n.  7.  ••  MaUli.  II.  -Jra|. 
I.,i.  niiss.    *•  4..ai..   It.     •'  lii.lK!s   «.    *•  L.ic.  4.    '♦  Pwl.  83.    "  Psal.  117.    "Ut.  I.     "Cai.1.  1. 


57 

lUoi.  Prima  est  at]iia  iii  Joriclio  cornipia  '* ; 
cunda  eal  aqna  llara  in  de^teriu  ainara  **;  lenla  e$C 
aqua  qaaro  eduxit  Uoyses  de  petra**.  Primaesf 
aqua  Jericlio  qus  iiilelligiiur  muiidtts »  id  evl 
axcularls  prudcniia  quac  cormpia  esl :  si  aliud  inde 
t|n«ritur  qa:im  gluria  Dei.Sed  Clisaeus»  id  est  Deui 
iiicus  Donilnus  iii  vase  noTO,  iJ  est  in  corde  nuper 
coiiTerso  aal»  id  est  Dei  saporein  ponii,  bcnedicii; 
ponit  in  aquam,  ct  sic  dicit  Etisxus  :  cEcce  sanAvi 
aqiias  istas,  et  noa  erit  iii  vU  uUra  nior^  ncqiie  cor* 
ruptio*'.  Et  kic  sxcularis  pnidcniia  acrvit  Dco» 
aicque  desinit  csse  cornipia.  Mara  vero,  id  est  lit- 
leralis  scientia  amara  est  aniinae  rcligiosx»  nisi 
lignnin  in  ea  ponaiur,  id  cst  crux  Cliristi  in  ca 
pr:c<licetur,  ut  Pauliis  :  i  Mbil  jndicavi  iiie  sciro 
inlervos,nisiJcsuinCliris(nnieiliuiiccriicifisuiii*'  » 
Teriia  est  aqua  do  petra;  quaro  percussit  Moyscs 
virga**:c  Pcira  auteni  crai  Cbristus*\»qui  in  cruce 
percussns,  aquani  de  laicrc  produxll*'et  Spiritnni 
saiictum  ini>it**.  Ilic  est  caumiiiis  iinpclns  qni  Ix- 
tificat  civiuiem  Dei*\»  foiis  liorioruui.  In  ccUu 
auieui  esi  iriplex  viiium.  Primum,  quandode  prinia 
couversione  agiiur  Deo  gratia.  Unde  :  c  Obedisiis 
auiem  ex  corde  in  eaui  forinam  doctrinx,  iii  quitiu 
iradiii  esiis  **.»  Serundum  est  de  coiiscieniix 
floria.  iudc  idein :  cGloria  iioslra  bacc  est  icsti- 
iiiouiuni  conscicuiia  nosirx  **•  >  Teriium  est  de 
infiisione  grati.t!  lclitia.  Uude  Idem :  c  Cbaritas  Dci 
isifusa  csl  in  c  t  iibns  iiosiris  per  Spiriium  sancium 
qui  daius  est  iiobis  »•*•»  lu  cellario  ccelcstis  patria 
auni  quaiuor  aiiavitates  olei,  scilicet  corporum  glo-  ^ 
rificat.o,  angcloruin  consociaiio,  ad  dcxteram  Pairis 
coofessio,  Dci  visio.  Hxc  est  iiia  Apoiioli  supcr- 
eiuiiicns  niagniiudo  :  cDeus,  iuquit,  dci  Tolds  illu- 
minatos  oculos  cordis  Testri,  ul  aciatis  qua»  sit  su- 
pereroincns  magiiitudo  Tiriutis  cjiis  '•>  Uaneiia 
nagniiudo  esi  corporum  glorificalio ,  eroiiiens  est 
angelorum  cousociatio,  pereminens  esl  ad  dexteram 
Patris  aeuio,  snperemiueua  Oit  Dei  Tiaio  facie  ad 
liciem.  Qui  vult  videre  Deuro  facie  ad  faciem, 
oponei  eum  esse  prope,  ad  ipsum  conTertl ,  et  nul- 
lum  iuterponatur  obsiaculum.  Iiaqne  ul  eum  con- 
tompleinur,  simus  pro|)e  per  studia  Jusiiti»,  omno 
obsiaculuui  pcccaii  remoTeanius  a  nobis  per  cusio* 


COMMENT.  LN  CANTICA  CANTIC   —  UB.  I.  o$ 

A  cbarilalis  exaininati  rorvore,  placitam  Deo  rcfeclio- 
BCin  cxbibeniil.  Ciii  olTeralnrei  Tinum  lcrnixRpi- 
rituulis,  quia  c  bilareni  datorcin  diligit  Dciis\» 
liaqne  per  ista  nieretur  Palris  bencdiclionein,  sci- 
licct :  c  Dcl  libi  Dciis  de  pingnciiinc  tArr.T,  id  i^^ 
inferiorem  compunciionem  ,  ct  dc  rorc  cirli  abnn- 
daniiam  *,  id  e>t  snperiordni  coiDiMinclioncin.  Fi- 
dclis  itaqiie  aniina  aninindTertciis  lales  Doi  conso- 
lationes  snlijnngit  : 
JnlToduxii  me  rex  in  cettaria. 
[CAan.]  /n  eetlaria  cettenia^  ut  de  |iolioribus  lionia 
suis  me  rcficial.  Videntes  auieni  t:ani  aiigcli  qnl 
assistnnt  Filio  cxaliatain  snper  cboros  angelorum 
ad  coetcsiia  rtgna,  el  exsullanies  de  ipsins  exalia* 
tionesubjnnguni : 

g     Exsutiabimui  ef  (cetabimur  in  te :  memoret  vbernm 
tuorum  snper  vinum. 

LTho.]  Qiiasl  dicerel :  Nequaquam  Ipsi  nos  de  pcr- 
ceptis  mnneribiis  exlollimus,  sed  in  onini  qtiotf  lcue 
Tivimus  scniper  exsuliabimus  el  Ixlabininr  in  ina 
iniicricorJia ;  ineniores  per  oniiiia,  qnnnia  nos 
pictatc  rerreare,  qualiier  ansieritaicin  legis  gratia 
fidei  evaiigt!lic«  roitigare  dignalus  cs :  verac  consa« 
laiiones.  Audite  quid  recerit  Jacob  cuin  occurrit  ei 
fratcrcnni  qnadringentis  viris,  id  cst  \iliis  priiici- 
palibns,  scilicet  limoris,  cupiditaiis,  gandii,  doloris. 
Inde  |K>eta : 

/ii  fiielMdif ,  capiHNl,  gaudentque  doteniqm;  nee 

\tmrns\ 

Retpiciunt,  clausi  tenebris  et  carcere  ia:co  *. 

Prinio  ancillas  com  flliis  suis,  secundo  Lia  cum 
libei  is  suis,  leriio  Racbel  ei  iosepli  opiHinunlnr  '. 
Pcr  ancitlam  Lix  timor  praT»  actionis,  per  ancillam 
Racbel  timor  erroria,  per  filios  eoruin  bona  quae  do 
illis  procedunt,  signaniur;  per  Liain,  vtia  acilva; 
prr  filios  ejos,  virtotes»  qiiae  iude  procetlunt ;  per 
llacbclcm,  vita  coDtemplatiTa ;  per  JoM*pb,  qul 
aN^menliim  dicitur,  prorcctus  dciriderii  signaiur. 
Propter  boc  dicit :  £xsultablmu$  $l  tiCiabimur  in 
t$f  memores  uberum  tuorum  super  riimtii.  Duobus 
roodis  boino  trabitur,  scilicet  liniore  et  cuiisola* 
tione.  In  viuo  limor,  in  ubcribus  blandiincnlnin 
cousolatioius  signatur.  Unde  plus  propter  consola- 
lionem  quain  timorem  laciabininr.  Uiide  proplieia  : 


diam  iiinocenti^.  Ad   ipsuin  conTcrtimur  dcvolo  D  «LAl^re,  Jerusalem,eirestum  agiie,  omncsqui  di-« 


oCfectu  iofatigabilis  diligeniiae.  Sic  Jacob  angclos 
Yidlt  *,  sed  prius  Titia  supplautaTiu  Et  quomo  lo  ? 
videamos.  Prius  occidlt  bxd*is ,  sfcundo  excoriavii, 
lertio  coxit  *.  Isti  duo  basdi  carpus  nosiruni  suul 
ei  aniina.  lli  occidendi  suni,  qnia  auinia  est  occi- 
deiida  a  viu  pervcr»«  Toluula  is,  el  moriiOiandii 
caro  ab  excrcitatione  perTcrsje  tcI  praT»  actionia* 
8uul  el  excoriandl,  quia  ub  ipso  «iuistrae  iutcntionis 
affccto  auima  cstdiTidenda  ct  a  delecuiione  volop- 
tolis illiciue  caro  exspidiauda.  Suui  et coioendi,  ut 


ligitis  eain,  gaudete  gaiidio  niagno  *  i.  Priino 
laetandum  esl  nobis  de  ejectione  calainiiaiis.  Se- 
cundo  aginius  diem  festuin  in  adoptionc  aliciijns 
festivilatis  Tcl  dignitalis.  Tertio  gaudenins  gaudio 
maguo  propter  possessionein  rdiciiaiis.  Lxiiiia  fnit 
populo  Israel  cum  mare  trausiret ;  diem  restum  egit 
cum  lcgem  acciperei  et  tabcrnaculuiu  Deo  consti- 
tuit ;  gaudio  magno  gaTiaus  est,  cum  in  lerrani  pro- 
roissionis  bxredilaten  accepit.  Prinio  potatur  lacte ; 
secundo  satiatur  ab  ttberibus  coubolationis  ejui  * , 


••IVReg.  «.    •*Exod.  1$.     *•  Exoil.  17.     ••  lY  Reg.  «.     •*  I  Cor.  «.     **£votl.  15.     •♦  I  C«r.  U. 
••  Juan.  10.     ••  AcL  i.     •»  Psal  45.     *•  Kom.  («.     ••  II  Cor.  I.     '•*  Roro.  5.    »  Eplicb.  I.    •  Ceii. 


•Geu.  17.    ^  II  Cor.  9.    •  Geii.  27.    •  \  ri*.    ^  Gcn   53.    *  IntndU  wiss.  l»om.  iv  Una  rag.    *  Uai.  6G. 


tl 


THOMiE  CISTCRC.  ET  lOAN.  AIXRI.NI 


U 


ei  corpore  paliendo,  alicnos  dolores  siios  cum  eis  A  nicas  pelliceas  indiicns;  lcrtiiis,  nnimaluin  corpiis 

~  sumens.  Priinus  cclsiludineui  divinam  indi^naiu» 

esl;  secundus  obedicniiam  dedignaius  est;  lertius 
d«;  virgine  nasCi  dignalus  csl.  Primus  pro  justitia 
dedil  iniquilalcm.secundns  pro  gloiia  accetut  in- 
felicilalem;  leriius  procctfeitH  liomo  siiie  semine 
largilus  est  noljis  suani  Dciialem.  Priniinu  ergo 
nierilo  dicilur  cisccrabile;  quia  illud  fccii  Insidia- 
tiir  gcncris  boiuani  serpcnlin  forinam  assumens»  qui 
ccbitudinein  divinam  indignalus,  dcdit  pro  justitia 
iniquiialem.  De  qiio  Paulus  :  c  Ego  aulein  canialis 
suin,  ▼a^nomlaliis  suUpeecalo**.»  Ct  Isaias:  cGmtis 
va*nundali  esti»  el  alisqite  argento  redimcniini  *^.  » 


doleiitlo  faciuiit.  Est  autein  iu  bac  osculalione  dc- 
sitlcf.ita,  Vcrbum  osculans,  est  cnro  osculatum,  est 
bouio  Dous  osculum.  Ilcni,  cst  osculum  ad  pedcs, 
pro  pcccaloruin  rcmissipnc ;  osculuin  ad  inanus , 
pro  graliaruin  actione;  osculum  ad  os,  pro  dilc- 
cliono.  Iii  priino,  primordia  nostne  conversationis 
d(!dic:iiiiur  ;  sccundum,  proficientibus  indulgclnr; 
lcriiiiiii  sohi  raiiouis  pcrfcctio  experitur.'  Itein,  pri- 
niiiin  cst  in  coiife^sione,  seciindum  iu  devotlone» 
leriliim  in  cunteuiplaiione.  Iicin,  Palcr  osculans, 
Filius  osculaliis,  osculumy  Spirilus  sanclus.  Islud 
icriiuin  osciiliim  sapit  suavius,  giisl.itur  rarius»  in- 
lelligilur  diflicilius.  Non  qu;crii  suavium  quod  est 


In  eo  convencrtiiit  diabolus,  Eva,  Adam.  Dicitom- 
iiiipnilicaruni  niulieruni;  iion  babiuui»  quoil  cst  nis  cmplor  :  t  llalum  eslymalumest*'.»  Adatn  vero 
coiijugaioruni;  sed  osculum.  qiiiKl  cst  amicorum,  ^  |.|  £^3  dixerunt :  Bonnm  esl,  bouum  cat  **.  Diabo- 


III  osciilciiir  8|ionsus  sponsam,  Cbrislus  Ecclesiaiu« 
Dciis  aiiiniaui.  Sponsi  labin,  sunt  nilscricordia  ct 
vcriias.  L:ibia  sponsi,timor  et  aiuor.  Ean  vero  quas 
peiil  osculum,  necesse  est  tiia  balicrc,  sciliccl  pce- 
uitciiliam,  puriialcni,  spirilualcm  fervorem.  Ilorum 
priiiiuin  indulgculiam,  set:uiidum  iUiiniinationem, 
teriium  virtutuin  augmentum  coiiquirii*  Dcbetcnim 
cssc  I  ociiiteiiiia,  qua  dc  malis  pnclcriiis  criibcscal. 
Puritas,  qua  per  boiiam  conscieutiaui  cons|iectui 
Crealoris  cuiii  Qducia  mundam  se  rcprxsculel.  Spi- 
ritualis  fervor,  quo  ad  subliiuiora  virliilum  studia 
sc  scnipcr  acccndat.  In  lioc  fervore  consideranda 
suiit  amor  et  desiderium  :  amor  ,  quo  liona  quas 


lus  disit  :  t  Unitro  sit  niarsupium  omoium  no- 
sirum  ".»  Diaboliis  in  co  posuil,  primo,  blaiidimenla 
adulationls;  secuudo,  acumen  subtilis  tentationis; 
tcrtio,  «leceptioueni  falsae  promissionis ;  quario, 
grave  pondus  pcnnausune  Iniquilalis.  Unde  Exe- 
chicl  (cap.  xxvii)  :c  Cartliaginieuses  negociatores  tui 
iinplcvenint  oundinas  tiias,  argcnto,  ferro,  siaiino, 
plunibo.  »  Primum  acctpitur  iu  candore  et  sonori- 
taieargenti;  secundum  in  acnniine  fcrri,  tertium 
in  niiore  slauni,  qiiarium  iu  gravcJiue  plumbi.  Ita- 
que,  in  boc  marsupio  ponit  diabolus  suggeslioiiem, 
Eva  delectationem,  Adani  conseusum,  omnes  pari- 
ler  |>eccaium.  luque  in  primo  commercio,  emunl 


Dcusci  conlulit  ardenter  diligat;  dcsiderium,  pi-*r^  denies  serpentinos,  in  sccundo,  spinas  et  tribulos. 


quod  ad  ca  quse  nondiim  apprclicndil  alacritcr  cur- 
lai.  Ilic  possumus  tria  oscula  consitlcrare  :  recon- 
cili.itorium ,  remuiieraloiiuui,  conlcniplalorium. 
Piiiuuni  ad  pctles;  sccuudum  ad  niaiius;  lcrtium 
ad  os  suniiiur.  In  primo  accipiiur  iciiiissio  pecca- 
toruni;  iu  secun.lo  muuus  viitutum;  in  lerlio  co- 
giiiiio  ^ecrciorum. 

licm,  est  osculuni  doclriiise,  cst  naliirae,  esi  gra- 
\\x.  In  prinio,  pcr  pru;dicatorcs  siiain  nobis  insi- 
iiiial  Deus  dilectioncm ;  in  seriiudo,  boiii  naturalis 
i-laritatc  nos  illcstrai;  in  tcriio,  gralix*  ^pccialis 
nos  ( barismatibus  exaliau  Itaque  babenius  de  pri- 
Rio  cbaritalcm;  de  sccundo  clarilatem;  de  lertio 
graiiam  mnltiforincni.  Iicm,  in  lioc  sxf  ulo  roirabile 


in  tcrtio,  Deum  et  angelos.  Audi  denies  serpentinoi : 
c  Miilier  couteret  caput  tuum,  et  tu  insidiaberis 
Ciilcaneo  ejus  **. »  Audi  secuiidum  :  c  Cum  operalus 
fueris  terrain,  iion  dabit  fructus  suos;  sed  spinas 
ct  iribulos  germinabit  tibi  *';  »  de  tertio  :  c  Ve- 
nilc ,  einite  absque  «rgeiilo  et  absqiie  ulla  coin- 
niutationc  vinuni  et  lac  '*. »  Yiuuin  est  Cbristi 
divinilas,  lac  vero  ejus  huiiianilas  :  nain  lac  d« 
cariie  nascilur. 

Seciiiidum  couimercium  fuit  miserabilc  ;  in  quo 
propagator  generis  bumaiii  tunicas  pclliceas  in* 
duil;  qiiia  oi»edientiam  dedignalus  esl,  et  accepit 
pro  gloria  iiifeliciuteui.  Quippe  c  boino,  cum  in 
boiiore  cssct,  non  intellexit;  coroparalus  est  ju« 


in.-crebat  sponsa  conimerciuin,  scilicet  ut  ven^ret  D  „iciiiis  insipientibus,  ct  similis-faclus  esl  illis  ^^  » 


divinitas,  cui  iiostra  Jungerclur  bumanitas.  Iiidc 
canit  Ecclesia.  c  0  admirabile  commercium !  » 
Creator  generis  biiinani,  animaium  corpus  suinens 
de  virgiiie  nasci  digiiatus  esi.  et  proeedens  bouio 
siiic  seinine,  largitus  est  nobis  suaui  Deitalem,  » 
Coimncrcium  dicilur  a  com  el  mercorl  Triplex  est 
coiiiincrcluni*  Primuin  fuit  exsecrabile;  seciindum 
niiserabilc,  lerlium  admirahile.  Primuin  fecit  iusi- 
dialor  geiicris  bumaiii;  secuiidum  propagalor  gc- 
ueris  liuniaui ;  lerli:iin  Creator  feneris  bumani. 
Priinus,  figurain  serpcutis  assiimens;  secuodus,  tii- 


In  liocscilicet  comroercio  :  c  Commuuveruiit  eiiiin 
gloriam  suam  in  ftiroilitudlnem  viiuii  couiedeiiiis 
fvuum  ''K  »— c  Dedcrunt  enim  preiiosa  qugeque  pni 
cibo  ad  refocillandam  aniniam  ^**.  »  Manibus  eiiini 
et  pcdibus  arcesseriint  sibi  mortein.  In  lioc  eniin 
emeruut  sibi  spinas  et  tribulos :  iribulos,  id  est  ten- 
Utiones,  qnae  corpiis  aflligant  exlerius;  spinas  quas 
profundius  penetraut,  id  est  spirilualcs  suggeslio- 
iics,  quac  pnngant  interiiis.  In  primo  igilur  conimer- 
cio,  liomo  qui  desceodcbat  ab  Jerusalem  in  Jericbo, 
spoliatur,  iosecundo,  valueratur,  in  tertio,  vulnus 


"  Uom.  U.     «^  Isa.  43.    ••  Prov.  40.     ••  Gcn.  3.    •»  Prov.  I.    ••  Gen.  '3.     ••  Ibid. 
'»  IVal.  48.     "  Pbul.    109.    '••  Tbren.  I. 


'•  Isa.  5S. 


61 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -UB.  L 


62 


«eilicel  qiiiiiiilo  halicnt  spiriuim  iriiolligcnti.x  qui  non  j|  Ocnm  viclcnles.  Prinii  Jicnnl :  c  Cxsnliate  Deo  ailju- 


•initcos  crrarc.  Oeo  resiiltanl.  grnlias  ngcnlcs.  In 
tribnit  gralias  .tgnni  Dco:  Dc  innlis  qtix  per  graliani 
Dci  polncnint  riigerc;  (!o  Iidiiis  qu:r  Deo  aiictorc  pos- 
snnt  raccrc;  ilc  lionis  coclcsiibus  qn»  cxspcclantcx 
ejns  proniissione.  Dc  iis  (ilii  Isracl  posl  iransitnm 
maris  Riiliri  graliss  ngcbnnt  Dco,  cnni  diccrent  : 
€  C.^intcnins  Domino  ,  gloriosc  cnim  liOnorincalnscst 
qiianilo  cqnnni  ct  asccnsorcin  projccil  in  innro  *\  > 
Errc  prinijim  :  i  Foriiindo  mca  ct  taus  mca  Domi- 
niis  *'.  I  De  sccunilo  ;  i  Dui  rnisli  iii  vila  tiia  po- 
piiio,  qiicin  redemisli ;  ct  porlnsti  rinn  in  rortilu- 
iliiie  lunnd  balitaciilnm  sancium  tnum  '*,iccce  tor- 
linin.  Do  priir.o.  Dati.t  :  i  EripuiHii  aniinMm  mcnm 
ife  irortc ,  oculos  nicos  a  lacryniis«  pedes  mcos 


tori  nostro  '*.  >  Sceundis  dicilur :  i  Kxsiiltale,  jnsii, 
in  Doniino,  rcctos  dccet  colbudaiio  '*.  i  Dc  tcrtiis  : 
I  0  qnam  gloriosnin  est  rrgnnm  in  qno  cnm  Cbrisio 
gaudeiit  omiies  sancti  'M  >  In  priniis  aliqnid  est 
amaritndinis;  In  secundis  ninlinni  snavitalis;  in 
tertiis  totum  fclicilaiis.  Dc  priinis  :  i  Ibani  afiobtuli 
gnndcntes  in  conspccln  concilii,  qtioiiinin  digiil  ba* 
bili  sunt  pro  nomine  Cbristi  conlnnieliam  pnii'\  > 
De  sccundis  :  i  Gnndcns  gaiUlcl>o  iii  Domino,  ct 
cxsnltabit  aninia  nica  iii  Dco  inco,  qtiin  intluit  mo 
vcslimenlis  satulis  ".  i  De.  ii^riiis  :  i  Eisuitabunt 
sancti  in  gloria,  I.Tlabun!nr  iu  cubilibus  snis  ".  > 
Isli  suiit  meinorcs  iibcrnm  Spoiisi,  qiix  sniit  con- 
solalioncs;  sed  bis  diffcrcnler  nluuiur.  Insullanies 
a  Inpsu  ";  >  ecce  piiinnin.   De   sccnndo  :  i  Can*  D  cnim  san&uincm  cliciunl,  saliantcs  lac  sngnnt,  rc* 


labo  Domino  qni  bona  iribuil  inibi  " ;  >  de  ler- 
tio :  I  PUccbo  Domiiio  in  regione  viYornin  **,  >  liein 
de  primo  :  i  Bcnedic»  aniina.mea,  Pomino  **.  > 
Qnare?  qnia  c  propitiatnr  omuibus  ininiicis  inisqui 
sanat  omnes  infirmiiatcs  luas,  qui  redcmit  ^^  >  etc. ; 
boc  dc  priino.  Dc  sccuiido  :  i  Qui  coronat  ic  in  ini- 
•ericordia  ct  niiscraiionibus,  qui  rcpiet  iii  bouis  de- 
sidcrinin  tnnm  ^*.  >  Dc  lcnio  :  c  Ucnovahilur  nt 
aqnil«T  juventns  tna  ^*.  »  In  flgiira  borum  trium 
In  Leviiico  iiiveniTnns  Irin  gciicra  aniinaliom  Do« 
miiio  sacrificata  ^^,  scilicct  animalia  immunihi,  ut 
est  cnpm,  qitic  luxuriosnm  cst  aniiunl ;  ct  hoc  pro 
primo.  Aniiiialia  muuda,  ni  bos,  ovis,  scilicct  iu 
flgiira  secttndi.  Turlur  i^t  colnmba,  qii»  snrsnin  vo« 


siiliantcs  viiium  e\priinuiii.  Guuilenies  adoraincnia 
periipiunl,  sanguinem  iicquiliff,  lac  doclrin;c.  vi- 
nuin  spiritualis  fcnroris,  odorainciitii  superiix  sua* 
vitatis  :  sangiiinem  qui  jusluiii  iiilcrliciat,  lac  qu«>«l ' 
parvulos  nulrial,  vinum  qtiod  lcpidos  calclacJJi, 
odoramcntn  quibus  anima  in  pace  in  idipsnm  dor- 
luiat  ct  rcqnicscat  *\  >  Dc  primo  dicitiir  :  Qui  vc- 
hcmentcr  prcniit  ulicra,  elicit  sanguiuein.  De  sc* 
cnndo  :  i  Ut  poieiniiii  a  Incte,  et  sugciis  ab  uberi- 
bus  consoblionis  cjiis  "•  >  Dc  tcnio,  iii  bbc  opcre 
seqnitur  :  c  Lt  cruntubera  tna  sicni  botri  vinca* ".  a 
•  Dc  quarto  jaro  dictiim  est  in  boc  opcre :  Ueliom 
SNfil  ubera  iua  riiio,  fragraniia  ungaenlii  oplimii. 
Prinii  snni  mem»re$  nberum  burutn  cotiira  vinuiiu 


lant  in  flgnr;i  lcriii.  Dco  exsiillanl,  Ixtiliain  do  sn«  ^  sccniidi  infra  viuuni,  t<:nii  proplcr  viuum,  quarli 
pcruis  in  corde  suo  concipienlcs.  Iii  tribns  est  lia!c     supcr  vtiiuin. 


cxsui:aiio.  Exsnltaiis  eniin  dcbct  babcre  jubiluni  in 
ore,  psalterinin  in  corde,  lyinpnnum  in  corpore. 
Jiibiluni  scilicct  vocem,  qua  Deiini  laudat ;  psalie- 
rlum  scilicet  spirilnalem  la*^tiiiam  de  stipemis  qn» 
clc»siderat;  tyropanum,  scilicet  gestnm  corporis  in 
qiio  tttruroque  expriiiiat.  Inde  David  :  c  inbilatc  Dco 
Jaeob,  somile  psalicriuro,  ct  date  tympanoro  ^.  > 
—I  Psallaro  splritu^psallnniet  nicnle^,  >  aitAposto- 
lus  de  duobus  primis.  i  Dc  tcrtio  :Gloriflcate  et  por* 
laie  Deum  in  corpore  vestro  ^\  >  llxc  tria  agcliat 
David,  cnm  adduccret  arcam  Domini  in  ierusalein. 
f  Deducebal,  ait,  arcam  de  jubito  ^;  i  boc  de  primo. 


ExzuUabimue  «f  latabimnr, 
[Card  ]  ExsuUabimuB^  quasi  qiioibini  gcsiu  iiosirttiu 
exprimciites  gaudium.ci  viente  l»t;ibiinnr  in  le.  Quia 
vcro  prius  diserant  angeli  ad  bcatam  Virgineni : 
Ideo  adoleicentula  dHexerunt  te  uimii^  quia  meliorm 
iuat  ubera  tua  tmo^  ne  in  saiic|is  aniniabus,  qiias 
adolcsceiitnlas  vocabant  noinen  fcminini  gciicris  ali- 
qiiid  infirmiihtis  innucrct,  eamdcui  sententiam  re- 
plicant,  et  easdcm  aniinas  qnas  vocaverant  adolc- 
sccutulas,  rcctos  vocaut,  quasi  viriles  ,  nou  cflcnii- 
nnlos ;  rectos,  non  senectute  vitiosa  cnrvatos.  ct 
dicunt : 


l)c  sccundo :  c  Domine»  ait,  universa  bxc  libi  Ixuis  D     Recti  diligunt  te. 


dituU  ^*.  >  De  tcrtio  dicilor  quod  vidit  Micbol  filia 
Ssul  David  snliaiitero  corani  arca  Domini»  et  sprevii 
ciim  in  cordc  suo  **. 

Notandum  quod  cxsoltaniluro  quidaro  exsultanl 
Doinino,  quidnm  in  Domino,  quidam  cum  Domino : 
Ik>roiiio,  a  pcccatis  ct  tribulatienibus  libcrati ;  ln 
Do:ninoJusii;  cnm  Doiuino,  bcati.Priroi  prolibcra* 
t|OBC scilicct  sua  gratins  ageiites ;  scenndl  pro  suis 
tetieflciis  Dcum  landautes;  lerli',  f;icie  ad  raci«*m 


ITno.]  Idco  noii  in  nobis  ipsis,  ^cd  iii  te  cxsuilabi- 
mus  ineinorcs  douonim  tuoruro,  quia  oniucsqui  non 
curvo,  sed  rccto  sunt  corde,  te  autc  omnia  ct  supcr 
oronia  diligunt ;  nec  rocti  esse  possuiit,  qui  tuo 
aroori  aiiquid  prsponunt.  Curo  vero  snpcrius  diie- 
rit:  Adoleicemnlm  dilexerunl  («,  adolcscentiaw , 
rordis  rcctitudiuero  dixit.  Item,  recti  diligunt  le, 
quia  niilli  nisi  recti  vere  Deom  possont  diiigere. 
Qniconque  rectitodinem  josUtUe  acto,  vel  verb0| 


•*  Exod.    15.     ••  Ibid.     ••  Ibid.     •»  Psal.  W.     ••  Psal.  li.      ••  Psal.  14.  ••  P>al.  104.     **  Ibid. 

••IWiU    ••ISiil.    ^^Uv.n.    '•Ps:il.  80.    *«lCor.  14.     'M  Cor.  «.    *•  II  llef .  6.    ••  Pnr:.lip.  i9. 

■•II  Ref;  fl.    ■'  P*;il.  ».    •'  Ps:il.  5i.    •»  Ofilc.  Krcl.    ••Act.  .mu    ••  Isai.  01.  ••Pwl.  119.    •'  Pst.  4. 
•■  l>ai«  C6.     ••  i:aiit.  7* 


65  TllOMifi.  CISTERC.  ET  iO.\M.  ALGRINI  «4 

Vtfl  cogii.i:toi!o  violMvii,  friistrai  sc  D«miiii  diligcre  A  citra  reiiianeanl;  in  numero  affecilonla,  kfett  i« 


crcMlit.  IItc  rcriitihfo  infniis  csl,  noii  corporis, 
qiiamvis  fi;rl«'  ail  Imc  lulical  liO!t:o  oiMiloii  ail  cu  liim 
crrrios.  Oui  ciiiiii  qifirriii.l  lornna,  ciir\l;  qni  cob- 
tcstin,  rccti  siiii!.  <  Q:t:c  siirsntii  »uiil  i|rixiilc,  noii 
qii3p  siiiil  siipcr  lcrruiii  ••.  i  UnJc  pocta  •*  : 

Pionnqnc  cum  $pfcteiit  animnlia  Cftlera  (f rriiin, 
O*  hoiwni  inb'iine  dedit,  ccelnmqHe  tneri 
Jnssit,  et  ercctos  ail  littera  loitere  VHltu», 

Ciirviis  cs,  si  propri.iiii  glori:iin  qu.Tris.  florcnti  iii- 
vi«lc"i,  absiMiti  cleinliis,  ropools  hiMloiiti  tc.  Rocli- 
lu  o  liu*c  iiiiiltis  iiioiHs  sorvnnd.i  cst.  Sit  quisquc  re- 
rliis  co;;iiaiionc,  voliiiiinie,  actioiic,  oOicio.  bil  re- 
ciuscogit;itioHC,  ul  ilclusoria  plinnl  .siifala  r^spii.it ; 
soli  sc  inlelligcntin  verit:iii8  oMeciel.  Uutle  D.tvi(| : 
«  Tii  parnsii  (lirociioncs,  ju«!iriuin  cl  jnsliliniu  in 
Jaoo!)  tu  rocisii  •*•  i  Dircctio  i:aquc  ail  ralionciu, 
jiiiliciiiin  ad  iiilcUccluiu,  jiisliiia  ad  eliMiioiiem  rc- 
feriur.  Naiii  ralio  i!i  i^li^  iirl^llcrlus  jiidicai.  vuluiiins 
eligii.  Ad  fcciitudineui  igiiiir  cogitationum  speclal 
o.Mii:cs  iiiolus  cordis  ail  iioruiam  ratiouis  dirigerc, 
jiidicio  veritaiis  pis  incdiiniiouibus  iulixrere.  Sc- 
ruiido  ifilellcciui  Deo  |dncit:c  volunlalis  alfcrtus  in- 
floiibiliUT  sodarc.  Nnin,  sioul  ail  licntus  Augusti- 
nus,  spiriluaiis  vir  sicul  in  corporc  saliilcui,  tn  co- 
gila  ione  solam  veriiaiem,  il.i  el  in  acllone  solam 
iiiiitur  pacem  observnrc.  E»!  ci  rcctiludo  ofllcii  cum 
pro  oflicio  sibi  iiijiiucto  quod  ulile  cl  lionesiuni  csl 
cxs^^qui  coiiiendit.  Esl  cl  reoliludo,  nim  quis  rocli 


B 


forma,  na  iuformit  et  liicomposlU  remaneit;  ia 
imndcre  aniorls,  ul  sclamus  quantnm  qiiilibet  peMfl 
dcboal ;  in  u.ensura  operum,  ul  ilc:»  majori  sabje- 
ciioncui,  pari  sociclnteni,  inreriori  proleclioNew; 
iu  nioiisura  sernionuiii,  libi  confcssioticm,  proii«o 
ptxdicatiouem ,  lilii  ct  proxiino  oraiiouem ,  Deo 
laudcm ;  iu  numero  dcbet  limor  Det  motos  seiisoa- 
litniis  rcrrenare  «  inlentio  ad  dcbilnni  finem  saspi- 
rnrc,  rulio  luoduin  ilmbulandi  cllsponere,  ailcctio- 
iic,  sicul  ralio  orditiaveril,  ainlNilara;  imponilere 
aiuoiis,  ut  \idcnuius  quid  sil  npiieteiidum,  quid  fa- 
gicuduin,  quid  pra^poiiendum,  quid  poslponendnoi. 
Ad  lilleram  dicit  Augiistinas  :  In  nicnsura  scificei 
iu:igniludinis  cl  par«ilati.s  in  numcro  inulliiudinb 
ol  paucii.ilis,  iu  poiide:e  lcvitatis  cl  gravit^ills.  Itcai, 
Dous  cst  iiicii»ura  siiic  uicnsura,  nuuiemt  siitc  no- 
mero,  poudus  hiiie  pondere.  Iiem,  recliludo  nibil 
aliod  os:  qitaiu  jusliiia  quac  pacem  operatur»  Unde 
diciutii  esi  :  c  Juslilia  ot  pax  osculaise  snut  **,  >  y 
csi  jiisliiin  bomiiiis  el  pax  Dci.  Ilein,  Jiisiitin  Dei  el 
pax  liiiniiiiis.  Triplox  es  Jiisiitia  honihiis.  Prima  CM 
iiniiiralis  xquitas;  sociinda,  virlutuni  suli  ciiarllals 
sooiotas  ;  lortia  csl  peocali  immuiillas.  Prima  ei- 
tliidit  iiijiiriosuui,  secunda  facil  religlosum,  lertia 
r:icil  gloriosum.  Priniam  docebat  Cbrislus  c«m'ii- 
fcrcl :  <  Qiiod  libi  noii  vis  fleri,  M  ne  r«fcerlsi^'.  i 
Scouiidaui  sic  :  <  Nisi  abuiidaveril  juslilia  vcslra 
plus  i|uaiii  Sciibarniu  et  Pliarisaeoruin,  iion  inirabi- 


litdincoi  cordis  cxtendlt  ad  rcciiludiiieni  scriHonis.  q  tis  iu  reguuio  coelorum  '^  >  Tertiam  sic  :  c  Fd- 


Uiidc  Paulus  :  i  Ut  siiis,  inquil,  siuipltccs  ct  filii 
Dei  •*,  I  id  est  siiiccri  puro  corde,  cl  siiiiplioes  iu 
«oriiioiic.  Esl  ct  rcciitudo  qiiando  niciilos  iu  pro- 
Kporitase  posit»  diviuam  clementiam  Inudani,  in 
:i.Iversiiale  sua  pcccala  accusanU  liide  David  : 
f  Quam  botius  Israel  Deiisiisqui  reclosunt  corde*^!  i 
Est  el  iila  rccliiudo  super  omnes  soi  vandn,  quando 
ouiite  opiis  qiiod  agilur  por  reclani  intentioiiem  ad 
coclcstia  dirigitur. 

Igiiur  recii  diliguui  Deuin,  qui  sula  divina  qus« 
riiiil,  sola  ooele^tia  diliguiii,  solis  «lernis  bonis  per* 
rmi  coiiiupiscuni.  Dulict  csse  rcciiiudo  iu  corde,  in 
opcre,  in  sormoiie.  Iii  cordc,  liona  cogitando,  quia, 
<  juxla  esi  Doiiiiitus  bls  qui  recio  suul  corde  •';  > 


gebuut  jiisti  sicul  sol  in  rcgiio  Poiris  eoram  **.  i 
Prinia  declinat  a  nialo;  secuuda  facil  bonm; 
torlia  nietot  in  gaudio.  Prima  vital  culimm» 
rccia  via  currit  ad  pairiam,  lertla  roci|iiel 
ctioiiis  gloriam.  De  priiiia  Davld :  c  Fecl  j«diciai 
cl  jiistitlam,  iion  Iradns  ine  calunniautilMis  ae**;! 
de  secouda  :  <  Justuin  deduxit  Dominus  per  via 
rectas ,  el  oslendii  ilii  regoum  Dcl  ^\  »  <ie  lenia  * 
f  Glorinbuntor  In  te  omnes  qul  ililiguiii  nema 
luuin,  qiioniam  lu  benedices  juslo  '*•  » 

Iteniytres  sunt  paces  Dei.Prima  ab  bomlnum  pervc& 
sitato,  secuuda  a  lentiiione,  tertia  a  corrupiionbdo« 
lore.  Ilas  coiumemorai  David.  De  prlma :  c  Propter  fra> 
trcs  me<M  et  proxinios  meos  loquebar  pace:u  de  le'*.^ 


in  opere,  faciendo  boua,  quia  <  pedcs  eoruni  pedes  ^  De  secunda:<Fiaipaxin  virtutetiialO  elalNimlaa 


re<'ii  ••,  I  otc.  Iii  scrmone,  bona  dicendo.  Uude  : 
€  Da  scruiouciii  icotiiui  ct  bonc  soitaiitein  in  os 
mciiui  •'.  >  De  priuio  diciiur  du  Job  :  <  Ei-at  vir  ille 
siiiiplex  et   rcotus  •* ;  i  de  secondo  ad  eumdem  : 

<  Si  iniindus  cl  rccius  iiicesseris,  slatlm  Domiuus 
evigilabit  ad  le  ••.  >  De  lertio  dicilur  atnicis  Job  : 

<  Noii  estis  locuii  reeiiim  iu  conspeciu  meo  slcul 
servus  iiicus  Job  '••  >  Iteui ,  debei  esse  rectitudo 
iii  pondere  ei  numero  ei  mensara  '••  In  mensura 
operum  ei  seriiionum,   ne  ultra  modum  eanl  vel 


tia  in  turribua  tuis  ••;  >de  tertia  :  •  Rogaie  qnsad 
pnceiii  sunt  Jcrusalcm  et  abundantia  <l:ligenllbv 
le  *'.  >  De  piiiua  Job  :  <  Destiae  terrae  paclict 
eriint  tibi  '*.  >  De  sccunda,  idem  :  t  Si  diluculo  ser- 
roxeris  ad  Deuin  et  omiiipoleniettt  fuerla  <leprecaM; 
si  niundus  el  rectus  iucesserls,  statlui  evigilabiiad 
te  ei  pacnium  reddel  babilaculum  Jttsiilim  IM*.> 
l)c  lertin  David  :  <In  paee  in  idipsttm dormlt 
qulescnui  '^i  Priiiia  pai  etpriiiia  jiistilias 
lur.  Uiidc.  <  Suscipiniil  uioctcs  |iaccitt  popnie  <C 


•• 


••Coloss.5.    •»Ovid. 
*•  Jub   I.     ••  Job  8.     »•  Job  44.      'MSap 
^»  Mai.b    13.    »•  l»s;il.    118.     "  Ofllc.  Ecolcs. 
•*  Jub  8  •*  rs.il.  4. 


Psal.  98.    ••  Pbilipp. «.    •♦  Ps:il.  7i.    ••  Psal.  33.    ••  Esecb.  I.     «lobl 
lob  42.      **  ISap.  II.      '•  Psd.   Ni.     «•  Jub  4;  Mallb.  7.      *^  Malib.  k 

'•Psnl.  S.     '•  PsaL  lil.    ••  iWd.     ••iblJ.    ■•JubSb 


COMXIK.NT.  IN  rANTICA  CANTiC.  -  l.in.  I. 


M 


COl!et]uMUbiii*'. »Scciinilnp:ii  cl  M^uiiiln  jiisiilia  m?  A  liin<i  *^,  »  quibiis  no^  tfinrs  iim.Kift  $;iti!>racrioiiis.  I»e 
•sailnntor.  Dmlc:  <  Orif^tiir  iii  (lichiis  cjiis  jiistitin,      srriiiido  nit  llli^  Sniliirus'^*  : 


el  sibHntbbll  p:i&  *'.  »  Tcilin  pnx  et  lcriia  Jiisiilia 
sr  osciilaMtiir.  IJiiilc  :  f  Miihiplicabitiir  cjus  iiiipc- 
riiuu  et  pncis  noii  crit  fiiiis.  Sii|)er  soliiim  David  cl 
super  rcgmim  ejiis,scillccl  iitconlirmcl  illiid  et  corro* 
l»orcl  in  judicio  ct  jiislitia  *\  >  Ucm  cconvcrso 
Iriplex  cst  jiistitia  Dci ,  cl  iriplex  pni  bominis  : 
q«iv  se  iiiviccm  osciilniiliir. 

Prima  igitiir  jusiiti:i  cst  iii  icrum  ordiiiationc , 
fcciinda  in  judicionim  aR.|uitalo ,  lertia  csl  in  poo 
catoruni  iiuniuiiitPtc.  rriiiia  :  O.Tinia  disponuiilur 
Ib  poudcre,  e(  numcro,  ct  mensiini  ^;  secunda  : 
Rcddel  unicuique,  justn  opera  '*;  lcrtia  cst  in 
diviiiaesscntia.  Deprimadicitur  :  c  Crcatoromnium 


Anhnum  rcgc  ,  qui  nisi  pnre\ 
Impernt :  hunc  freni$t  tiunc  iu  eontundc  pagellit, 
IH:  tcrtio  :  c  Visitavit  uos  oriens  cx  allo,  illuminnrc 
bis  qiii  iu  tcncbris  ct  in  umbra  morlis  scdcnl,  ad 
dirigciidos  petlcs  nostros  in  viain  p.icis  *".  »  IViiui 
diligcic  incipiuiil ,  fcrundi  in  dilcclionc  crescunt, 
t(M'tii  ad  siiinuiuui  dilcctioiiis  gradum  i.crvciiiunt. 

Recti  diligunl  te  mewora  nlterHm  tuorutn  $uper 
r/fiif  III. 

[Card  ]  Ac  si  dicat  :  V.cn  tc  dili^^uiii,  qiiij  iu 
mcniorin  6ua  rixiim  gcrunl,  quin  incliorn  siinl  u!icia 
liin  super  vinum,  sicut  in  prniiisNis  ost  cxpositum. 

Nigra  sifiti,  ted  formo$a,  filia:  Jerutalem» 


rerum  Deiis,  terribilts  ct  fortis,  justiis  cl  miscri-  I^    [Tno.]  Postqunm  snncin  Ecclcsia  in  rellariaCbri. 


cors  ** ;  >  de  sccunda  :  Jusiu.s  cs,  Doinine ,  ct  rc- 
ctum  judtcium  luum  ** ;  »  de  lcnin  :  c  Jiiaiilia  laa, 
Ju«titia  in  aclcrnuiu  **.  »  Primn  ducem  liabcl  sa- 
picnliam,  sccuuda  comiicm  babct  misericordiam , 
lcrtia  pcrlinel  ad  poteuliaiii,  sapieuiiam  :  qux  csi 
Filius.  Iliscricordiam  dal  Spiriliis  saiiclus.  Polcn- 
ifa  esl  Palcr  stcrnus.  Priina  ciiiiu  |icr  sapictiliain 
gnbcmaiur,  sccunda  pcr  miserieordiam  leuiperalur, 
tcrtia  pcr  potcnliam  absquc  dereclu  possidclur.  Dc 
|>rima  :  c  Doiiiinus  sapie:ilia  ruiidavit  lcrrnm  :  sla- 
iNliTil  cfclos  prudeniia**;  >  de  sccunda  :  c  Exor- 
Inm  csl  in  tcncbris  luiiicn  rcclis,  luisericors  et 
niiscrator  ei  jiistus  *^;  dc  leriia  :  c  Polesias  ejus, 
poicslas  «tcrua,  quas  non  aurcretur,  et  rcgnuni  cjus 
«inod  non  corrunipcliir  **•  > 

£x  iis  peodenl  ircs  paces,  qiix  eas  osculantur: 
r.ix  luuiidi,  pax  gciieri^  liumani,  pax  Oci.  Prhna 
CKl  in  iiatura,  secunda  cs  gratia,  lertia  eril  iii 
glotia.  Prtma  probibcl  eleinciitornm  concursum; 
secuuda  facit  odire  lualum ,  el  diligcrc  Deum  cl 
prokiniuni;  m  lerlia  Dcus  imperlurbjliis  ut  oou 
accedal  ad  cum  malum  el  flagcllum  **.  Priuia  pax 
el  priiua  jtisiiiia  sese  osculantur;  tcconda  pas  ci 
secauda  jusiiiia  ;  teriia  pax  ei  lertia  Jusiilia.  Priuia 
pax  csi  cx  pro|»oriionaia  crealione  mandi ,  secliuda 
ex  lifliorc  judicii,  tcriia  quia  non  potesl  csse  lurba- 
lio  apud  Deum ,  ubi  Don  esl  macula  pcccati.  Ad  boc 
rccic  haboranl  ul  pcr  primam  bic  babeani  iccupora« 


sti  pcrdutta  i*st ,  scilicct  pcr  cognitiorcni  cl  spem 
rrRlcsiiiini  boiiorinu,  postquam  rccto  corde  dilig«*re 
stquc  in  cjus  solum  graiinm  gnndcrc  cl  exsultare 
didicit,  rcsint  oslcndi  quid  pro  codcm  ainore  illiiis 
ac  pro  nrquisiiionc  bonomm  qua;  gcstavit  ccrtami- 
nis  sulient,  quid  .tniictionis  tolercl :  lioc  scilicct 
qiiod  dicil,  A^ij^ra  CMut  •  $ed  formota,  Nigra  adversl* 
liic  prcssurarum,   sed  roriiiosn  decore  viriulaui  : 
imo  lanlo  in  coiifip*'clu  Dci  formosior  quanlo  aiii- 
plioribus  insipicniitim  vcxala  pressuris.  Filias  Jcm- 
sulem  quiliiis  lirc  loquiiur,  nniuias  dicil  ca^leslibrs 
sacraiiicnils  iinbulas ,  cnlcstis  bnbitalione  patrlc 
suspiraulcs.  Quia  dixeral :  Rectl  diligunl  f«,  iie  forlo 
non  recta  vidcrctur   iiifirmioribns ,  qiios  bic  vocat 
filias  Jcrusalcm  pmptcr  tr.biiUliones  qiias  sasrmcl, 
ait,  etsi  suro  nigra  liibulatioiiibus ,  lainen  inleriiis 
suiu  formosn  cbariiate.  Nigra  suin  pressaris,  for- 
niosa  virtutibus.  Mgra  suni  stuilio  biiiuilitjiis  ,  scd 
formosa  coBlcslibus  dcsidcrii^ ;  uigrn  oculis  insipien- 
liurii ,  sed  forinosa  iniellcclibus  prudcntium }  nigra 
proptcr  memoriam  peccaiorum,  sed  formosa propicr 
couiciiiplalioncin  coclestium ;  nigra  pcrverkC  \iveu- 
tibus,  xlcran  sapplicia  comminando;  furmosa  san- 
cte  convefSanlibus,  arlcrna  gaudia  proniilleiido;  ni* 
gra  pcrcorporis  vlliiaiemrtbuiuiliuicin,  forinosn  pc  r 
animie  sanctilatem.  Nigra  suui  in  lcrris,  l.innoNa  in 
c<clis;  uigra  mala  fcnipornba  patcinlo,  furino  a 
bona  sempitcma  spcfaiitlo.  Audi  formosaui :  t  Spc, 


lcm  tranquillitaleni,  pcr  secaudara ,  cordis  puiila-  ^  inquit,  gaudciilcs  **.  >  Audi  nigrain  :  c  Iii  tiibula- 

leni ,  pcr  lertiam ,  sumtuain  illam  beaiitudinciu. 

Scd  rccti  ad  rcclitudinciu  triplici  gradu  asccnduiit. 

Priioo  ciiim  corrigunl,  secundo  rcguni ,  terlio  diri- 

gouU  Corrigunl  iuiquilntein ,  regunl  suam  siinplici* 

tatem,  diriguni  gressiis  suos  ad  illam  pacis  cifila- 

tCM.  Corriguul  per  saiisfaciioncin ,  rcgaul  per  do- 

cuinaia  regalarcro,  diriguni  per  inierioris  contem- 

plaiionis  clarilaiero.  Corrigunl  per  contriiioncm , 

conrettioiiem ,  Mlisfaciiotiem.  Ulc  esl  perreclio  re- 

diUfdlnis.  De  priroo  David :  c  In  quo  corrigil  ado- 

lciceniior  Tiaro  saam,  in  cusiodieado  sermooes 


tionc  palientcs  ***.  i  Migor  cral  Paulus  Upidaius', 
formosusad  lerliuin  cceluro  raptus*.  Nigcr  diccbat: 
c  Tanquam  purgainenta  bujus  mundi  suiuas  onmiani 
peripicma  ns'|ue  adhuc  '.  >  Formosus  diccbai ; 
c  UevcLala  lacie  apeculamur  Del  gloriam  ^.  >  Tri«^ 
bulalio  praecipua  esi  via  ad  Dcani  vcl  regnum ,  qtiia 
c  omnes  qui  pie  voluni  vivcre  in  Cbrislo  JcdU, 
pcneculionem  patiuntur '.  >  Idco  isla  in  bac  iicrc- 
grinalionc  posita  :  cUiiiat ,  Sigra  tum,  $ed  for^ 
mo$a, 

Tria  sanl  qox  pcrrgi  iiianles  aflliguut :  DiiHcul.as 


Ut^^^SI  ^.ir'^'*^"*;..  .'^T/;.  •^Ww.  •'Psai.m,    •'•iionit.  .-luc  i.  •• 

"*  lliid.    •  II  Cor.  II.    •  Ibid.    •  I  Cor.  4.    *  II  Cor.  3.    •  11  Tiro.  3. 


*•  II  il. 
lioui    il. 


31  THOMiE  CFSTEnC.  ET  JOAN.  ALGRINI  S» 

lisiB  misericordljis  repelliinl ,  siinl  qiii  ncgligtint*  A  opus  nosirap  redemptionis  :  in  qiio  continetiir  iiio.. 

dus  cl  fruclus.  Audi  rnictum  :  f  Mensuram  boiiain 
et  conferiam  ei  coagiiatam  el  suprrvlHuenlem  da- 


sunl  qiii  babenl  momenianeam,  sunl  qui  liabent 
continuam.  Primi  sont  criminosl ,  sccundi  sunt 
leiiidi»  teriiimuiabiles,  quarti  constantes.  Do  priinis 
3  ait  propheta.  f  Non  est  niisericonlia,  non  cst 
Ycrltas,  non  est  scientia  Dei  in  terra.  Maledicium 
fst  mendacium,  furtum  et  bomicidium,  ct  adulte- 
riiim  InundaTerunt»  etsanguissanguinem  tetigii  ",i 
desecundis:  cJudiciuinsineniisencordia  fiet  ei  qul 
non  fecerit  misericordiam  '*;  i  deieriiis;  cMiseri- 
eordia  Tesira  quasi  nubes  maiulina  :  el  quasi  ros 
mane  periransiens'^;  i  de  quartis  Job  :  c  Mecum 
crcvit  miseratio,  et  de  uiero  matris  iiieaD  egressa  cst 
mcoum '%  I  scd  notandum  quod  dicitur  Deus  mise- 
ricordi.i,  ut  illud :  «Deus  meus  misericordia  mea'*.i 
Diciior  et  Dei  misericordia.  Unde  :  c  Misericordia 
Bomini  plena  est  terra  ";  i  dicitor  et  hoininis  mi- 
fcricordia.  Unde  legiiims  :  c  Misericordias  David 
(ideles  ".  i  Misericordiam  qu»  Deos  est  suscepe- 
ruiit  palres  aniiqui  in  osiio  teuipli»  per  ftdem  et 
propheticaro  revclationem.  Nos  Cbristiani  suscepi- 
inus  In  niedio  teinpli,  per  ejus  incarnationem.  Siis- 
cipient  beaii  in  sacrario  lempli  per  glorificaiionem. 
Item,  beaia  Virgo  suscepil  iii  ostio  lempli  sui  in 
angelica  annuntiaiione,  in  medio  templi  in  conce- 
ptione,  in  sacrario  templi  in  sui  assumptione.  Nos 
quoque  tres  istas  Dei  niisericordias  suscepinius  : 
primam  in  ostio  lempliy  quando  purificati  de  tene* 
brls  ad  lacem  transiinus ;  secondam  in  medlo  lein- 


B 


bunt  In  sinum  vestruni  **.  i  Bona  crit  iiiensura  iii 
generali  resurrectione,  conreria  in  corporuin  s<ili- 
ditate,  coagi^ata  in  agiliiate,  superefDuens  in  clari- 
tate  et  divinaTisione.Sed  est  fliiensy  ei  est  effluens, 
et  est  perefDiiens»  etest  superellluens.  Fluensest  in 
prima  purgatione  peccatorum ;  eOluens  est  in  gratia 
virUititin,cuin  datur proxiinoesemplum ;  pt?niDnens 
est  devotus  iierlectus  usque  ad  obiium :  siiperef-' 
fluens  est  abundanlia  beatiludinum,  quando  facie 
ad  raciero  videbimus  Deuin  :  sed  in  aiiiina  suus  erit 
fruclus.  Nuuc  in  anima  videmus  rationem,  voiun- 
tatem,  merooriain.  llis  ratio  sxpe  in  judiciis  falli« 
lur,  volunias  perturbatione  jactatur,  inemoria  ob  i* 
vione  confiinditur.  Sed  Deus  rationi  ertt  plenitiulo 
lucis,  voiuntali  multituilo  pacis,  memoris  conii- 
iiuatio  clernilalis.  Priinum  faciet  Deus  veritas ; 
secundum  Deus  charilas,  lertium  Dcus  aeierniias. 
Mea  trinilas  se  intricavil  erroribus,  doloribus,  timo- 
ribus.  Unde  :  c  Cor  meum  contnrb.')(uin  est  **:  »  et 
iude  dolor.  c  Dercliquii  nie  virtus  mea  *^;  i  et  inde 
pavor;  c  Et  luinen  ocuiorum  ineorum,  et  ipsnin  iion 
estinecum*';i  et  inde  lerror.  Sed  tunc  recedet 
error  a  raiione,  dolor  a  voluntnle,  timora  mcmorin. 
Modiis  noslne  redemptionis  fuit  exinaniiio  Chii- 
sti,  qui  se  exinanivil  usqiie  ad  camem,  ad  crucein, 
ad  nioriem  **.  Prinium  fuit  humiliiatis,  secundum 


pli,  qnando  in  odore  virtutum,  Cbrislo  obviamus;  C  digiiaiionis,  tertium  mansuetudmis,  scilicet  carnc 


lertiam  suscipicmus  in  sacrario  teinpli,  quando  vi* 
dentes  Deum  in  sua  claritate  perpetao  cum  angelis 
iaadabimas.  Ist»  sunt  tres  fllix  Job :  Prima  est  ilia 
qiis  dlcitur  Dies,  secunda  Cassia,  teriia  Cornus- 
llbil  **,  qnia  perpetuo  Denm  laudabimus. 

Fragranila  unguenUi  opiimis» 

[Tbo.]  Unguenla  opliinasunt  doiia  Spiritussancii, 
qiiibus  verba  Clirlsli  fragrant,  quia  viri  aposiolici 
mlnistraiores  lacils  evangelici,  unctione  spiritus, 
virtutum  amore  proficiunt;  de  qua  Joannes:  cUn- 
ctionem  quam  accepistis  ab  eo  in  vobismaneal  **.i 
Iiem  uuguenlis  opiimis  fragrani  boiiae  ot^inionis 
cujus  odcrem  longe  lateque  diffundunt  vel  pncdica- 


indui,  cruce  torqueri,  inorte  niulclarl.  ilaec  unguenia 
dicunlur  vcl  inlelliguntur  dona  gratias  spiritualis, 
qiiaecorda  mortaliuni  consolantur,  refoveni,  refi- 
ciiint  et  confurtant :  Consolanlur,  tristitiam  rcino- 
veudo ;  refovent,  fragilis  conditionis  onera  relevan- 
do  :  reficiunt,  inierna  dulcedine  sanando  ;  confir- 
manl,  ciypeo  paiientix  muuiciido.  De  primo  Paulus: 
c  Coiifirinute  in  eo  chariiaiein  *\  etc.  Pro  secinulo 
David  rofovit  puerum  Ainaleciten,  ut  dux  ejiis 
flerel.  Pro  tertio  ait  Sponsa  :  c  Coinedile,  .nmici  et 
iiiebriamini  chiirissimi  ** ;  >  pro  quarlo  rauliis  : 
cln  oinnibus  sumcnies  scutuin  fidci  in  quo  possiiis 
omnia  tela  nequissimi  igncaexsiiiigucre**.il(eiii,suiit 


tores  scul  ipsi  aiunt :  c  Deo  aulem  graiias  qui sein-  r.  unguenla  bona,sunl  meiiora, sunt oplinia. Bona  siiiit 


per  iriumphat'  nos  in  Christo  Jcsu,  ct  odoreni  siiae 
notiliae  manllestat  pernos  in  omni  loeo  *^>  Est  un- 
guentum  coniritionis,  et  est  unguentum  devoiionis, 
cl  est  pletatis :  Primam  pungiti vum,  dolorem  faciens, 
•ecuiidnm  temperativum,  dolorem  leniens,  teriium 
sanatlvum,  etiam  morbUm  expellens.  Primuin  fun- 
ditur  snper  pedes  Chrisli ,  secandain  super  caput , 
tertiam  supertotum  corpus.  Primum  booum.secun- 
dum  melius,  tertlum  optimam.  De  primo  (labemus 
beneflcium  remissionis;  de  secundo  solatium  cx- 
iuluiionis;  iii  tertio  gratias  agimus  Chrisiopropter 


coiisolationis  in  reconciliationepeccalorum,  nieliura 
charilatis  in  collaiione  virtulum,  optima  contcnipla- 
tionis  in  revelalione  coelestium.  Sed  causain  harniu 
iiuptiarum  videainus  : 

Cum  summus  Ariifex  regni  ccelestis  jura  di- 
sponeret,  tribus  virtutibus  oronein  sui  rcgni 
coromisit  providentiam  :  potenliac  coronain,  sa- 
pientiae  sceptrum ,  iienignitati  sigillum  credidii. 
In  coroiia  singularis  eminentia  divinae  dignitatis,  in 
sceptro  censura  justae  severitatis,  in  sigillo  con&o- 
latio  incxhaustae  pieUtis  accipilur.  Dicit  potcntia  : 


"Ose.  4.  "  Jac.  «.  «^  Ose.  6.  ••  Job.  31.  ••  Psal.  58.  •^  Psal.  3«. 
Juaii. «.  ••  II  Cor.  2.  "  Luc.  0.  ••  Psal.  54.  •*  Psal.  57.  ••  Ibid. 
••  Canl.  5.    ••  E|ilic  .  0. 


••  Isa.   55.    ■•  Joh.  42.    ••  I 
••  Philipp.  2.     •'  11  Cor.  %. 


S3  COMMCNT.  IN  CANTIGA  CANTIC.  —  UB.  I.  S4 

c  Honorem  meum  altcri  non  dabo  ^*.»  De  sapieniia  A  Osiendaro  et  ego  scieniiaro  meam  **.  i  Coniri  inr- 


diciiur:  cSapieniia  vincit  malitiam  ^^  i  de  pieiaie: 
«  li:serationet  ejus  auper  omnia  opera  ejus  ^*.  i 
Potenlix  igiiur  esi  supernl  gloriam  lionoris  inviola* 
kiliier  defendere ;  sapieniiae  conienipiores  ejusjusta 
severiiaie  deprimere ;  lienigniiaiis,  post  casuin  mi- 
sericordiam  pelentibus  igiioscere.  Poiestatem  hu- 
jusmodi  Lucifcr  iile  vuluit  appeiere,  >edtanta*  glorix 
pos&essorem,iiec  vi  conslriiigerepoiuit,  qtiia  sumine 
poliMts  erai,  nec  fraude  circurovenire,  qiiia  su:iinie 
sapiens ;  nec  odio  siioruni  expeilere,  quia  summe 
benignus;  nec  successione  subsequi,  quia  immoria* 
lis.  Ilaque  parlurivil  iiijustitiam  snperbi»,  concepii 
dolorem  invidiae,  et  peperii  iniquitatem  coniumacis 
audaciae  ^*.  Prima  quia  prsDrerri  non  poluiifCoa^quari 


tium  aiebal  ille  Pliarisaeus:  « Deus  gratiasago  ilbi» 
quia  nmi  sum  sicut  caeieri  bominuro  raplores,  aduU 
leri;  jejuno  bis  in  Sabbato  ",  etc.  i 

Seciinduro  qiiod  babet  vir  vltse  irreprehensibilis, 
ex  quaiuor  fit.  Debei  eniro  esse  irreprehensibilis  in 
conspectu  Dei,  In  conspeciu  niagistri,  in  eons|ieitu 
fratris,  in  conspeclu  inimici.  Priinum  fleri  debet 
pura  conscientia,  secondum  obedientia,  tertium  di* 
scipliiij ,  quarturo  absiinenlia.  De  priiiio  Job : 
«  Neqiie  eniin  reprebendii  me  cor  meuin  in  oinni 
viia  mea  '* ;  >  de  secundoDominus  reprebendit  Adani 
dicens  :  «  Qiiia  obedisti  voci  uxoris  iua:  plusqiiam 
me£«  inaledicius  eris  super  lerrani  " ;  i  Ci  SaniaeS 
ad  Saul :  «Melior  esi  obeilieniia  quam  victinue  *^;i 


sc  Condiiori  appeiiit;  secunda  de  gloria  ejus,  cui  B  j^  iertlore|>rehendilPauliisPeirum:€Restili,  ait,ei 


adsquari  non  potuil,  coniabuii ;  ieriia  eum  cujus 
majesiaie  esl  oppressus,  contempsit. 

liem,  est  unguentum  bonum,  esi  roelius,  esi  opti- 
mum.  Primuni  iiitcrius  sanai  et  exierius  fuscat ; 
secundum  interius  roborat  et  exierius  pusiulas  le- 
vigai;  iertium  exbilaral.  Priinum  esl  humilitatis, 
secuiidum  puritalis,  lerlium  religios»  bonestalis. 
Dehoc  diciiur  inC\odo:  «Carolioniinisiion  ungciur 
exeo^V  >  Spiriius  boniinisdiciiur  vir,  el  ungiiur 
hcc  Iriplici  uiiguenlo.  Feuiina  dicitur  caro  homkiiis, 
et  perhibcntur  ungi  islo  secundo  hi  qui  fcinineain 
ducunt  vitam.  Undc  in  Vclerl  Testanscnlo  non  niu- 
lieres  legimus  unclas,  sed  viros.  Tres  viri  his  iribus 


iiiraciem,  quia  repreheosibilis  crat*'.  i  Coutebalur 
enimincircumcisis;  deqiiario  Aposlolus:«Silis8iue 
reprehensione  iii  medio  naiioiiii  pravx  el  perversx, 
inier  quo^  liicesis  taiiquam  luminaria  inmundo  **.  > 
£i  Pelrus  :  «  Obiccro  vos  lanquam  adveuas  et  pe- 
regrinos,  abstinere  vos  a  carnalibos  desideriis,  qua 
miliiaiit  adversus  animam,  conversationero  vestrtin 
Inter  gcnies  habentes  bonani,  ut  qui  in  eo  qiioddc- 
traciant  de  vobis  tanquam  de  maleractoribus  ex 
bonis  operibiis  *^,  letc.  Terlium  quo  utitur  vir  viuc 
Tenerabilis  fli  ex  qualuor.  Primum  esl  dociriii:c 
veritas;  secumlum  in  affabiliiaie  et  vulto  hilaiitas; 
ierlium,  discipllnae  graviias;  quartiim,  persoiiaruro 


unguoiur  :  primus  csl  corain  hominibus  vir  viiac  digniias.  Primuiu  erudit  ad  veriutein,  secundum 
foniemptibilia ;  sccundus,  vir  vii£  irrcpreheiisibilis;  Mtcndit  cordi^  benlgnitatein,  terlium  cxcliidii  levi- 
ieriius,vir  vitx  veueiabilis.Per  primum  iii  inflrmis     latem,  quailum  dai  Cjeieris  aiicioritatem.  Joh  lalcm 

se  exhibebat.  Unde  ait:  «Cxspeciabaut  me  sicut  plu- 
viam  ei  aperiebani  os  suuro,  siciil  ad  inr.»rein  sero- 
iiiium  " ;  I  ecce  primum  :  «  Si  ridebam  ad  eos  nmi 
credebant  '* ;  i  ecce  secunduro. «  Ct  lux  vultus  mei 
non  cadebai  ad  terram  ** ;  i  ecce  ieriiuro.  «  Si  vo- 
luisscin  venire  ad  eos,  sedebam  priuiiis.  *'•  i  Sed 
ne  hic  superbiam  redoleret,  aii : «  Cumqiie  sederdin 
quasi  rex,  circuinsiante  exerciiu,  eraui  tauien  nioe- 
rentium  ronsolator  **.  i  Priino  itaque  erat  unciitn 
iob,  sedtsns  in  slerqullinio  et  radens  ulcera  **.  Se 
cuiido,  Daiiiel  iu  quo  ut  avellereiur  a  laicieregis, 
non  csl  inveiita  maliiia  '^Trrtio,  Moyses;  cuni  eniiu 
D  iiigredcretur  ad  tabernacQlum,  fllii  Isracl  stanles  in 
ostiis  papiliouuni  suorum,  ejiis  iiispitieLani  poste« 
riora  *'.  in  flgura  primi,  pelles  supcr  taberoacnluui 
byacinihinx,eipellesaricluui  rulricaia»,  tcgehaniur 
sncco  cilicino.  Sed  juxta  textus  ordineai,  videiur 
quod  pclles  hyaciniliiiise  supponerentur  **.  Sed  quia 
dicitUeda  quod  saga  cilicina  interiorcm  purchritu- 
diiiem  a  teuipestaie  aeris  defeudebaui,  poiuii  flcri 
ut  saga  in  teropestaie  supponerentnr  ad  dercnsio- 
neni ;  sereno  vero  aere,  pelies  rubricate  ei  bya  iu- 
thiux  supponerenlur  in  decorem.  Ct  sic  iuieiligoa 


repriiiJtur  vana  gloria ;  per  secundum  :  c  Obslm- 
ctiim  csl  os  loquentiuiu  iiiiqua^*;  i  perterliuin, 
perficitur  vita  el  docirina.  Inde  dicilur  priinus  vir 
vitans.ruinam,  secuiidiis  vir  vigens  rigore,  terlius 
vir  viaiu  justiii£  regcns.  Per  primuni  novella  re- 
iigio  defendiiur  a  vana  gloria,  per  secundum  robo- 
rator  virtutum  copia,  per  tenium  floret  et  fruciifl- 
cat  gratiarum  abundaniia.  fnde  poela  dc  primo : 

Diiiti  iiorifi  iu  tiridi  conlescii  corlice  ramu^t 
Concutinl  tenerum,  qu(vlibet  aura  cadet  ^*. 

Dc  secundo  : 

Po%t  etiam  veutii  gpatio  durala  reiislit  ^^. 

De  lertio : 

Firmaqne  adoptivui  arbor  habebit  opet  ^*. 
Priiiium  unguenlum  quod  habct  vir  vilxcoiitempti- 
biliis  ex  tribiis  fli.  Primo  eiiim  se  ileiiionslrat  pecca- 
loreiii ;  secuiido,  abjecluni  et  vlleiii ;  lerlio,  servuui 
iimiilein.  Taliier  eniin  huiuilis  forniaiu  peccatoris 
praetendit.  Gratias  teniporaies  abscoiidit.  Doua  qiix 
facit  parvipendit.  De  primo  dicebatille  publicaiius: 
«  Deus,  propilius  esio  inilii  peccalori  '*.  i  Contra 
secundum  aiebal  Cliu,  cum  dicerel  :  «  Plenus  sum 
sermonibus  ci  coarciat  me    siuritus  uierl  mci.  » 


f*lsn.  42.    ^*  Sap.  7.    »•  Psal.   144.    '»  Psal.  7.    '^  Cxod.  30.  ^»  Psal.  6i.      »•  Ovi.l.    "  ll.id- 

«Ibid.     '*Luc.  18.    ••Job  oi.     *»  Liic.  18.     **  Job  27,     •»Geu.  3.  «M  Ucg.  io.    •' Gal.  2.    *»Pli- 

li|.p.2.    •MPetr.l    •*  Job  «9.    •*  Ibid.    ••  Ibid.    •»  Ibid.    *»  Ibid.  *»  Job  «.    •*  Da:iicl  C.    •»  EvoJ. 
di.    ••  Cxod.  26. 


35  TllOUiC  aSTEnC.  ET  JOAN.  ALGIUNI  S6 

ilttni  est  sicubi  in  lioe  opere  aiias  inTenieinr.  In  A  snper  capul.  Fomiatar  super  pedtst  affBctvnm»  ilnm 


flgnra  iecnmli,  arca  lila  erat  inlui  ei  rorii  biinmine 
**,  ne  rima  aliqua  locuin  inltandi  daret  diluvio.  In 
flgura  leriii,  arca  testainenti  deaurata  erat  iutus  et 
furis  auro  purisstino**,  ui  clara  apparerei  hoininibns 
et  Deo.  Vir  viiae  vetierabilis  fuil  beaius  Renedictus. 
Benedictus  inuiierp,  graiia  prxveuieiite  ;  Bene- 
dirtiis  nouiiiie,  bonum  odorcni  fam«  effiiiideiite ; 
B<*iiedictus  nuiniiie,  oiiiuia  perflcieiite,  lu  liis  autem 
iribus  est  iriptex  graiia.  Priina  e»t  cousumens,  se- 
cuuda  conseuiiiians,  leriia  coiisuiumaus :  consu- 
luens  peccata,  couseuiinans  opera  boua,  consum* 
niaus  iiierita.  De  priina  Paulus:  c  Cuni  auiein  placuit 
ei  qui  uie  segregavit  ex  iilcro  uialris  niea",  et  voca* 
vit  pcrgraliaui  suam  **;.!  de  secuuda,  ideiu  :  c  Piiis 


per  bonaro  volnnialem  electis  in  libro  ▼§!«  agf  re- 
gatnr;  Armalnr  soper  manus,  dnm  ex  operibua  Im>- 
nis  ei  leaiiiiioulnm  redditnr.  Conflrmatur  auper  cn- 
pui,  dum  mcriiis  ipsius  corona  gloriae  relribuiiur. 
CiiHstus  fonnatum  osiendit :  c  In  capite,  aii,  libri 
tcriptuin  esi  de  me  *.  i  Umle  ai^  discipulis  snis  : 
)  Gaudeie  ei  exsullale  quouiam  noiniua  veyira  scri- 
pla  suul  iu  coelis  **.  i  De  lestinioiiio  opcmm  ail : 
c  Opera  quae  ego  facio  leslimouiuni  perbibeui  dc 
me  ".I  Et  Aposioliis:  cTestiuioiitum  babenles  :ib  iis 
quilntnssuut»  et  ab  iis  qui  foris  **.i  Aiidi  in  Cbnsto 
conflrmatom  per  sigilluir. :  c  Vidit  Joannes  iii  Apo- 
caljrpsi  angduin  descendeiitem  de  coelo,  et  coroua 
anrea  in  capile  cjus  ".   i  £l  alibi  ui  eodem  libro : 


ouiuibus  laboravi,  non  auleui  ego,  sed  gratia  Dei  B  Ei  irisin  capiie  ejiis'^;  ct  iu  eodeniju  flgura  lucin- 

bnirum  Cbristi  vidii  alios  liabenies  siguutu  Dui  vivi 
In  froulibus  suis  in  Sigiiuiu  quod  toslameuiuin  flr- 
matiitti  est  super  capila  ooruiu  ^*. 


niecuiu  '** ;  i  dc  teriia,  Joaunes  :  c  De  pieuiiiidiiie 
ejus  iios  omiies  accepiinus  gratiam  pro  graiiu  '•  i 
De  prima  :  c  Cognovit  eum  in  bcnedictiouiLus 
suis*,  I  eic.  El:  c  Maguiflcavii  coram  oculisDoiniui.  i 
c  Doiiiiiie »  ail  ,  ,  prxveiiisti  in  lienedictiouibus 
dulcedinis*.  i  lla*cconsuiuitpeccata.  Audi  consciui- 
iiantcm  per  bouuai  odoreni  nomiuis :  c  Ecce,  tnquil, 
odor  fliii  mei  sicuiodoragri  plenicuibeiiediiii  Do* 
minus  \i  — cMcliuscst,  ail.Sapiens,  nomcn  boiiuni 
quain  ungueuta  pretiosa  '.  i  Qui  euiin  consemi- 
nat,  id  est  per  bonum  odorcm  cum  aliis  seiuinal» 
noinlne  arierno  bjereditabit  illuin  Doiuiiius  Deiis 
iiosier  *.  I  Audi  couseminantem :  cUcncdicius  vir  qui 
cotifldii  in  Doinino,  et  ^ril  Doiniuus  flducia  ejus. 


Oltwm  efuium  nomen  /iiiim. 

[Tiio.]  DicilurCbrislusoleum  propler  onctionem 
Spiiiius  saucii,  qiinm  non  ad  ineusuiaiu ;  sed  |.le- 
uaiie  accepit.lnde  dicitur  effusum,  non  stillaiuiu. 
Uiideel  Cbrislus  d  cilur  uuctiis.  lude  David  :  c  Ui:- 
xil  le  Deus  Deiis,  luus  oleo  larliii^e  prx  cousorii- 
bus  luis  ".1  Oleum  igilur  effusum  didiur,  qiiia  plc- 
niis  esi  Spiriiu  sanclo,  queiu  abundaiilt  r  cffudii  post 
aacensionem  suani,  non  soluui  in  Judacos,  sed  ciiaui 
in  alios,  sicut  praeuixerat  per  propbciaui :  c  EflTuu- 


Lrit  lauquaui  iignuin  quod  planutuui  esl  secus  dc-  ^  ^^^  ^^  spiriiu  meo  siiper  oinneiu  carncin  ".  »  Esl 


( ursus  aquaruin  ;  quod  ad  bumorein  luiiiii  radi- 
ces  suas ;  cl  uou  liinebil  cum  vcnerii  xsius.  El  crit 
,  luliuiii  cjus  viridc,  el  in  leuipore  siccilaiii  noii  erit 
suiiiciiuni,  iicc  aliquando  desinel  facere  frucliiiu^.i 
Audi  graliaiu  coiisuinmanleiu  in  qua  esl  ileuedictus 
iiuiniiie  :  c  Beuediciioiiem ,  ait,  oiuuiuui  geuiiuui 
dedil  iili  Douiiiius  :  el  leslameiiluin  siiuin  confiriiia- 
vii  super  capui  ejus  *.  i  Tres  euiin  suiil  geiiies  qua- 
ruin  beuediciioiieiu  liabuil :  Esl  geus  pagauorum ; 
csi  geus  Judicoruui,  esi  gens  Cbribiianoruiu.  Bcne- 
diclioiiein.pagaiioruui  liabuii  duui  fugieiis  idolola- 
triiiin  uiiius  vori  Dci  culiuni  lenuil.  Beiiediciioueiu 
Jiidaeoruiu  proineruii,  seqiieiido  iioii  iilieraui,  sed 
spiriluui,  non  cxreinonias,  sed  sacraineiiluin ;  non 


olcuui  Spiriius  sancli.  Uiide  :  c  Ui  sugerel  luel  de 
peira,  oleumque  de  saxo  durissiaio  '*.  i  Ei  Job  : 
c  Pelra  ruiidebat  luibi  rivos  olei  ^*.  i  El  propbcta  : 
c  Cumputrescei  jugum  a  facie  olci  **.  i  Est  ei  oleum 
roisericordix.  Unde  David  :  c  Ei  caro  mea  iinmu- 
lata  csl  propter  oieuin  *'.  i  Esl  ei  oleuiu  bilaritalis. 
Uudc  David:  lUl  cxhilarci  racieni  in  olco  *'.  i  Est 
et  oieum  cbarilalis.  Uiide  Saloinon  :  c  Omui  lein- 
pore  sinl  vesliuicnla  tua  candida,  el  oleuin  de  ca- 
pilc  luo  iion  defliiji  **.  i  Est  et  oleuiu  bouae  con- 
scieulix,  quod  c  prudeuies  quinque  accepcrunl  in 
vasis  suis  cuin  laiupaJibus  *^.  i  Esi  ei  olouui^  ccniso- 
lationis,  quod  Saiiiariiauus  vubieraio  a  latroiiibus 
inrudit  *'.  Dicilur  et  olcum  sernio  adulationis.  Uiide 


4  duriiiaui  legis,  sed  graliae  teiuperanicntuui.  Be-  ^  David  :  c  Oieuin  auiem  peccatoris  uoii  iiiipiiiguel 


iicdirtioiieuiCbristianoruinineruii,  fugiendo  de  pec- 
caio  ad  sanclilalcm,  asceiidendo  de  viriute  iu  vir- 
tuicni,  transeundo  de  iniseria .  uiiindi  ad  beaiitu- 
diiiem  :  tuuc  euiin  lestameuluin  suuni  coiifiriuavii 
super  caput  ej  is.  Teiitaineuiuni  priiis  forinaiur , 
sccuiido  flrmatur  ,  teriio  couflriiialur.  Foru  atur 
duiu  scr>bilur  ;  flnuatur,  duiii  leslcs  adblbeulur ; 
confliiiiaiur ,  duin  sigiiluiu  a|)poiiitur.  Forinaiur 
super  pcdcs,   firinaiur  super  maiius,  (onfiriuaiur 


capul  uieuiii  **.  i  Est  ct  oleuui  bxreiicoruni  subii- 
lis  ei  blanda  decepiio.  Uiide  Saioinou  devaga  inu- 
licrc  :  c  Et  uiiidius  oleo  gutiur  ejus  *^  i  0  dulcis 
olci  (de  quo  liic  sernio)  elTusio.  inebrians  augelos, 
saliai.s  saiictos,  vivificans  uioriuos,  peixaiores  ju- 
siiflcaiis,  nioestos  lai*iificans,  iu(<T08di8!!>ip.ins,  rcdi- 
n:eiis  niuiiduui»  rcparans  cieluui !  Iloc  oleuiu  se- 
piies  oscilare  fecii  quarli  Keguin  pucrum  **.  Ila- 
ruin  osciiaiiouuui  qua  uor  ad  scusuni  couipuiictio- 


•'  Goii.  6.  ••  Exo.l.  25.  ••  Gal.  \.  "*  I  Cor.  15.  *  Joau.  I.  *  Eccli.  ii.  *  Psal.  20.  ^  Ceii. 
r.  •  l>iov.  22.  •  Ec.  li.  15.  '  Jer.  17.  •  Kccli.  U.  *  llcbr.  10.  »•  Luc.  10.  »•  J*»:hi.  5.  »  I 
Coi.  r,,  "  Apor.  10.  «^  Ibid.  »■  Apoc.  9.  "  Psal.  44.  "  Isa  44.  »•  Dcul.  52.  «•  Jol.  i9.  •• 
Iw.  10.  *»  ISal.  10«.  ••  PshI.  105.  »'  Ecclc.  9.  **  Maiib.2j.  ••  Luu.  10.  ••  P»jI.  \iO.  «^  Prov. 
5,    *•  iV  l;rg.  i. 


57  COMMENT.  IN  CANTIGA  CANTIC.  —  LtB.  I.  81 

uls  :  ires  periinent  ad  sonom  conressionis.  Inierio-  A  flilelis  consliiii  in  iribus,  fcilicet  bI  habeSI  t|iM 


rem  assensnm  repsrai  quailruplici  compimclione» 
s«  ilicei  g.^mino  puJore  et  gemino  meiu.  Priu<  co« 
i:iia  Doniinum  tuum,  ractorem  tuum,  benefiiclorcm 
Pairem  Deuiii.  Ad  priinum  el  uliimum  rcspoiideni 
liiiior  tutis,  ad  diio  media  piidor.  Purgaiurcon- 
scientia  Iriplici  jiidirio  :  Proprio,  aliciio,  diviiio. 
kide  Paulus  :  f  Pru  itnniiuo  mihi  est  iit  a  Yobis  ju- 
tiicer,  aul  ab  bHiiiaiio  die  **,  »  hoc  alieufiin.  <  Sed 
iieqiic  meipsiim  jinlico  ",  »  hoc  propriiiin.  <  Qui 
aiiiem  jinKcat  mi%  Domiiins  est  **,  »  ho<:  divimim. 
Proprio  judicanlur  ipsi  uola ;  alieno  dubia  ;  diviuo 
prorsus  ignou.  Propriiim  iil  n\  diliiendam  culpain  ; 
alieuiiin  ad  irriganduiii  proxiiiio  iuraiDiam  ;  divi- 
niim  ne  per  occulium  pcccaium  incidat  quis  in  ge 


veni«,  spem  gralis.spem  gloric :  spem  feni.-e,  qiia 
pecealum  rcmitlatnr;  graiiae,  qua  bonum  operetur; 
gloria!,qua  bonuin  qiiodagit  reuiunereiur.  Vel.  sio- 
ut  ait  sapicns  quidam,  qiiaiiior  suiil  jiidlcia,  se« 
cunduin  pra*scieuiiam»  seciinduiu  causam.  secnudam 
operaliouem,  secundum  opcraiionem,  secundum  re* 
irihulioucui.  Secuiiduin  prxscienliain,  ablnlliojtt* 
dicaii  sumus ;  sccuiiduni  causam,  qiiotidie  inios 
Judicainur ;  secundum  operalioiteui.  Judicamur  forii 
exoperihiis;  secuiidum  rclrihutioiiesii,  iu  geiierali 
Judicio  judicabiiuur.  Es  his  diio  priina  sniil  occulia, 
diio  uliiiiia  mauire>l:i.  lo  duohtis  occullis  jiidicium 
bumauuiu  non  recipiiur;  in  judirio  operaiiouis,  a 
Dco  |M>lestas  hominihus  conredilur  ;  Jiidicio  retri- 


beiinam.  Primuni  iiaque  csl  diligciiler  racienduiii,  ^  buiiouis  qiiisqiie  coraiu  homiuibus  a  Deo  judlcabi- 

lur.  Priuium  occullum  esl  cl  imiiiulabile,  secun- 
duiii  occullum  el  mulabile,  lertiiim  manireilum  et 
muiabile,quarluin  maniresluut  eiimmulab.le.  iieiiiy 
dicitiir  Judicium  ubi  seulenlia  dlrialur,  el  dicitar 
Jiidicium  ubi  sentcniia  prorertur.  lu  diclaiida  sen- 
teiiiia  ouinis  judicii  judicanl  siinul  Paier  et  Filius, 
et  Sptriius  saiicltis.  lu  profereuda  seuleiiiiajudical 
soliis  Filiits,  quia  in  divliiiiale  Feuleuliaiu  dictal 
cum  Palre  el  Spiritu  saiicto.  lu  bumauilale,  solus 
babel  proferre  ftentenliam.  Unde  de  diclauda  sen* 
tcntia  secundum  bumauilaiem  dixii:  <  Ego  non  Ju» 
dico  quemquam  ^*.  i  Secundum  prolaiioiiem  seii- 
ienli.e ,  ait :  <  Sicul  audio  ,  sic  Judico  ^'.  i   Iiein 


sccuuiluin  viriliter  suslinendum,  lerlium  ardenier 
appetenduiu.  In  priiiio  f.icil  Judicium  el  justiiiamy 
in  seciindo  proximus  nequiliam,  iii  leriio  Dcus  mi- 
Sfricordiam.  De  priuio  :  <  iusie  Jiidicate,  fllii  honii- 
i:uin  '*.  >  liciu :  <  Feci  Jiidiciuin  et  Juslitiaiu  **.  i 
liem  :  <  Diligiie  Justitiam  qui  Judicalrs  *^.  >  De  se- 
cundo  :  <  Tu  quis  es  qui  Jiidicas  fralrem  luuni  *'?  i 
<1ii  boc  euiui  qiiod  aliuiu  Judicas ;  tcipsuni  coudem* 
i:as  **,  >  licui :  <  Nolile  Judicare  et  iioii  Judicabi- 
miui  ",  >  Iteni :  <  Nolile  aulelempusjudlcare  qiio- 
osque  veuial  Domiuus,  qui  ei  illumiiiabit  abscondila 
teuebrarum  el  nianifcsiahii  consilia  cordiuin  **.  i 
de  tcrtio :  t  Q.ii  auiem  Judical  lue  Dominus  e»t  **.i 


lu^m  :  t  Judica  mc  Dciis,  et  discernc  causam  meam  q  ^'i^^i^"!':  cOmneJudicium  dedit  Filio  ^.  >  Sicul  eniin 


de  gen:e  non  saiicta  ^.  »  liem  :  <  Dum  jiidicamury 
a  Douiino  corriptmur  ,  ut  non  cum  lioc  muiido 
!!amueiuur  ^'.  >  Ecce  quaiiior  osciiatioiies  et  tres  in 
••riplici  Jiidicio  vcl  tres  in  coufcssiouc  siul,  sicut 
proposituiu  csl. 

Tres  in  coiifessione;  debelenimessehumilis,para, 
fideiis.  Est  autem  humiliias  incipiciis,  est  proQ- 
cieiis,  est  perliciens.  Priuia  esl  in  corde,  sccutida 
iu  opcre»  lertia  in  susietitatione.  Primaiu  parit  ve« 
lius  in  corde  ex  sui  cogiiiiioiie,  secuiidain  exbihei 
sanctiias  in  opcre  ex  lioua  couversaiioiie,  lertiam 
perlicit  chariias  iu  suslciitaiioiie  arur.ila  cljpeo 
patienlia*. :  liacc  esl  huiuilis  confessio.  Sccuudo  de- 
iielesse  piira.  Quaiuorsuni  qux  resciuduul  purila- 


audii  in  dictalioiie,  sic  dicil  in  pnilaiione.  Numen 
dilecii  iripliciier  acripitur.  Dicilur  eiiiiu  noinen 
diviiia  sapieutia  ;  diciiur  et  deChristo  opiuio  bona; 
dicitur  quoque  spccialis  noliiia.  De  primo:  <  Ecce 
nomcn  Domiiii  veiiil  de  lougiiiqiio  **.  >  De  secuiido  : 
<  Melius  est.nomen  bouuin  quatn  oiigiicnta  pre* 
tiosa  '*.  >  De  tertio  ad  Mojrsen  dixit ;  <  Novi  te  ex 
noiniue  ".  >  Priiuum  est  oleum  eirusum»  secuudum 
diifusbm,  tcriium  profusum.  Primuui  de  coelo,  se- 
cuudum  iu  Judaittino,  tertium  iu  inuiido.  Priroum 
exitiauitioiie  ;  secundum  doctriiia,  miraculis,  con- 
Tersaiioiie ;  lcrtium  evaiigeiica  ei  apostolica  pracdi- 
catioue.  lloc  olcuin  effusum  esi,  ui  vuliieraii  s  fs- 
troiiibus  vuliieris  dolor  niilesceret  ;   diff'isum,  ul 


lem  confessiouis.  Suiit  ciiim  qui  quxdatn  pcccala  D  Judxorum  duriiia  mollesceret;  |)crf«sum,  ul  occul. 


couOieiitur,  qu;edaiu  iioii :  hoc  desigiiatuui  esi  in 
Auania  el  Saphira,  qui  parieni  preiiorum  agri 
retinueruni  ^*.  Alii  toium  conrneiitur,  sed  moduin, 
id  est  circutiislantias  tacciii.  Quod  desi^uavit  David, 
tuB  dlcerel  de  Saul  et  Jouaiha  :  <  Quoiuudo  ceci- 
denint  forlcs  iu  bello  ^*.  »  Alii  excusaut  iii  Adam  : 
<  iiiilier»  iui;uit  9  dcdii  luihi  et  couicdi  ^\  >  Alii 
pbaleralis  verbis  tegiiiit  iiiiiliiludiiieiu  peccatorum 
vel  luaguitudiiiein :  b:cc  siiut  perizomaia ,  quiiius 
Adam  el  Eva  lcxeruiit  pudeuda  ^*.  Coufes^io  au;em 


tuiu  sacrauientuiii  splendescerel.  Primum  ad  re- 
nii!»sioneiu,  lecuudum  ad  devoiionem »  tertium  ad 
ndeiu.  luligura  primi.fuit  oleumquod  Sauiaritauus 
Infudii  vuliierato  '*.  in  figura  secuudi ,  <  ere- 
xit  Jacob  lapidem  in  titulum,  fuudens  oleuni  desu- 
per  '*.  »  lu  flgura  leriii.  dixil  Dominusad  Mojseu: 
<Facies  oleuiu  piirissimum  deolivis  ad  coiiciuuauda 
luiuiuaria  '\  t  Priinuui  iltud  oleuiu,  scilicel  diviua 
sapicutia  est  cffusum,  est  pnirusnui»  esi  infusum. 
Effuium  de  Patris  solio;  profusum  de  Virghiis  gre- 


••  I  Cor.  A.     ••  |bi,|.     •!  Ibid.      «*  Ps.ll.  57.        •*  Psal.  ii«.  '*  Sap.  1.     •»  Boiu.  14.      *•  Rom. 

t.     *»  Mjiih.  7.      **  I  Cor.  4.     »•  Ihid.     *•  iSal.  At.  *»  I  Cor.  il.  **  Aci.  6.    ^*  II  Hcg.  I.    **  Ccu.  3. 

••ihid.     ^Joau.  8.    *»Juaii.  5.    **  iL;id.    **  Isa.  5.  »•   Lccle.  7.  •»  EiH.  33.     •*  Liic.  10.     "" 
18.      **  £\od.  55. 


Ccii. 


59 


TDOMiE  CISTEHC.  ET  JOAN.  ALCRIM 


40 


iuio,  iiifusaiD  cordl  bumaiio.  Primani,  oi  boiiiinein  a  t^^rnae  liabuenint  In  Cbristo  Teuturo.  Hiue  est  qood 


perdiuim  ad  regnn  ccelettin  revociret ;  teciindum , 
ul  Abrabae  in  sinu  coUocaret ;  tertiom,  ut  cor  bo- 
mlnis  qoaB  sursum  iont  saperet.  Propter  primum 
diclum  est  sd  Samuelem :  c  Sume  cornu  old  ut  un- 
gas  filiumlsai  **. »  Pater  enim»  qui  polentia  dicitur» 
per  comu  designatur,  in  quo  est  tota  defensio 
cornutorum  animalium.  Propter  secundum  eidero 
diciuir  :  c  Suine  lenticulam  olei  et  ungcs  Saul ". » 
Leniicub  est  vas  ficlile,  sed  quadratuni.  Hxc  est 
YirgoMaria  ;  ficlilis  fult,  id  estfragiiis,  quia  roor- 
lalis;  sed  quadrata,  id  est  solida,  qula  inviolaia. 
Propier  lertiuin,  c  prudentes  virgiiies  acceperunt 
oieum  in  lampadibus  *K  »  0  venerabilis  effusio,  per 
quain  facla  est  infusio,  dau  est  perfusio»  procurau- 


deslderium  suuro  exprimcntes  eos  sic  repraesentat 
Ecclesia  annuaiimcanenJo  soleroniler :  0  Adooai  et 
dux  domus  Israel  ^\  qui  lloysi  in  igne  flanimae  rubl 
npparuisti  ^\  et  ei  in  Slna  legem  dedisii  ^%  Toni  ad 
redimendum  nos  in  bracbio  esteulo  ^*.  Quia  populiis 
sedeus  in  tenebrls  et  umbra  mortis^*  Cbristura  au- 
dierat  ▼eninrum»  qui  eos  a  jugo  serviiuiis  liberaret, 
quiin  bello  praecederei,  qui  ad  Tirtuiein  inflamma- 
rety  qui  vitaro  ordinarel,  clamat:  c  0  Adoiiai, » 
eic.  Attendendum  quatuor  esse,  Doroinum,  duceiu, 
Igiiemy  iegislalorem.  Esi  Dominus,  a  quo  proiega- 
mur,  dui,  quem  sequaiuur,  igiiis  quo  acccndaniur, 
legislaior  quo  insiruamur :  Dominus  quo  proiega- 
mur  a  convenlu  maligiiantiuni,  dux  quem  sequaiuur 


est  refusio,  tolleiur  coufusio !  lufusio  di¥lnilatis»  B  ^^  praeliuni,  ignis  quo  accendainur  ad  diligenduui, 

perfusio  devotioiiis,  refusio  incorruptionis,  eonfu« 

sio  aeiernae  examinationis.  Prlma  in  Virgine,secunda 

In  corde»  teriia  in  corpore,  quarU  iu  bonorum  et 

nialoruni  discussione.  Deprimo:  c  Descendet  sicut 

pluvia  in  veilus  '*.  »  De  secundu  :  c  Ego  vero  delc- 

clabor  in  Douiino**.  »  De  tertio:  c  Videbimus  euin 

siculi  est ,  quouiam  similes  ei  erirous  **.  »  De 

quaao  :  c  1n  die  ilia  non  coufnnder|S  super  cunctis 

adinveulionibus  luis »  quibus  praevaricata  es  in 

roe  *^  »  liifusio  facia  esl,  quando  c  Yerbum  caro 

facluni  esi*'.  >  Perfusio  devotionis,  qiiia  c  babilavit 

in  iiobis  **•  »  Uefusio  corporis  quaiido  c  vidcbiuius 

gloriani  ejiis,  gloriam  quasi  unigeiiili  a  Pairc  *\  » 

Tulleiur  coufusio  iniquilalis ,  quaudo  c  videbiuius 

cum  pleiiuin  graliac  et  vcrilatis  *'. »  Iteuitriplcx  esl  ^ 

Dei  iiotilia.  Prima  quia  sil  ;  sccunda  quid  iiou  sit ; 

teriia  quid  sil.  De  priuia  :  c  Accedenlein  ad  Deuin 

primum  oporiet  credere,  quia  est  **•  »  De  secuiida : 

Nuii  parva  poriio  intelligentiae  est»  duvi  iioudum 

possumus  iuteliigere  quid  Deus  bii»  inielligcre  quid 

iioii  sil.  De  lertia :  c  Tunc  cognoscam  euiu  sicut  et 

cogniius  suui  *^»Priina  luuudat  ab  insipienlia  brula, 

sccunila  pur.ficat  ab  idololatria  stuiia»  tertia  san- 

ctiUcai  el  liberai  a  morte  secunda.  Protegii  iios  nuuc 

Paier  per  sc,  uuiic  per  Filiuuiy  nuuc  pcr  Spirilum 

saucluin.  Dc  priino  ad  Leviatban  de  Job:  c  Verum* 

Uiiieu  auiuiam  ejus  serva  **. »  De  secuiido  :  c  Scuio 

circuuidabil  le  verilas  ejus  **.  »  Dc  icrlio  :  c  Sculo 

boiiae  voluulaiis  luae  corou;isli  nos  '*.  » 

Jdeo  aUolescfntulce  dilexerHnt  U  nimit. 

[Tuo.lAdo/eiceiKu/ffsuiilauiniasiu  Chrihlu  reuaUF» 
abjeciissoidibus  velerisbouiiuis:qu<e  ideo  dileclum 
«liliKUiil,  quia  ab  eo  reiuissioneui  peccaioiuiu  con- 
secuiae  suiit,  et  doua  Spirilus  saiiclif  quibiis  ad  vir- 
tuici  proficianl,  perceperunt.  Uude  aiuiil :  c  Clia- 
11. ua  Dci  difl^iisa  esl  iu  cordibus  iioslris  per  Spii  i- 
luiii  siiiicluiu  qui  dalus  esl  uobis^^  »  Fiieruul  eiiaiu 
.dcles  auiiqui  adulcsceululx*,  qui  el  speui  viiae  u:- 


kgislator  quo  instruainur  ad  religiose  vivenduiu. 
Domiuus  quo  prolegainur  aconveutu  lualigiiaiitiuiii, 
ot  llbcremur  a  jugo  diaboli,  c  erepti  dc  durissimn. 
Pbaraouis  liuperio  ^^,»  dus  quem  scquauiur  ad  pra»- 
liuiny  ut  possimos  resistere  in  die  malo  '* ;  ignis, 
qiio  acceudaninr  ad  diligendum,  ut  audiamus :  c  £go 
diligentes  roe  diligo ;  et  si  quis  diligit  nie  diligeiur 
a  Paire  nieo  ^* ;  »  legifer,  quo  insiruamur  ad  reli- 
giose  vivendnm,  ut  c  sobrie  ei  juste  ei  pie  vivamus 
iu  boc  sacculo  '*.  »  De  primo :  c  Prolcxisti  lue  a 
couveiitu  nialignaiiliuui,  a  luuliiludine  operaniium 
iuiquiuieni  **;  »  de  secundo:  c  Dux  fui^ti  iu  uii- 
sericordla  lua  populo  luo  qucm  redeiuisii  '* ;  »  de 
teriio :  c  Igiiem  veui  luiiiere  in  terraui  et  quid 
volo  nisi  ui  ardcat  '*  ?  »  Quartuiu  quafrebat  Ua  • 
tid  cum  diceret :  iLegem  pone  luibi,  DouiiiiCv  in 
vla  tua ,  et  dirige  me  in  seiuiia  recla ,  propi.  r 
l.:iiMicos  nieos  *^.  »  Domiuus  a  PalrilNis  autiqu  s 
quaercbaiur  cuni  diceret  :  c  0  Adouai "  :  »  5 
quod  interprelalur  Dominus.  Ei  merito  primo  quii:- 
ruiit  Dominum  qui  in  iribus  eis  subvenirei,  qu»  ad 
Domiuum  specuiit.  Debet  enim  essejustus,  debet  e«so 
misericors,  debel  essc  beuigiius.  Juslus,  qui  rebel- 
lcs  puuiai ;  niisericors,  qui  buppl!caniibus  iiidulgeai ; 
iiciiignus,  qui  diligenlibus  rciribuaU  Uu.le  lioc  no- 
nicu  Doiuiuus  tripliciler  interprelalur  :  juxla  pri- 
niuui  diciiur  Doiniuus,  scilicei  d  .us  uiiiias.  iaxia 
sccuiiduni  dicilur  Doniinus,  scilicei  dolores  iui;i- 
I)  gans  unus;juxia  teniuin  diciiurDomiuiisdaiis  iiiu- 
uus.  Audi  jusiuui  :  c  Deus  judcx  jusiiis  furiis  ci 
paiiens.  Nunquid  irascilur  per  singulos»  dlos'*?»  l)e 
uiisericordia  audi  David  :  c  Si  diccba:u  :  Moiu^  cst 
pes  nieu8,niiseriordialua,Domiiie,adjuvabal  iiic*^i 
Audi  beuiguuni.cEieuini  dabiiDoiuiitusbenlgniiaieui 
ei  icrra  iioslra  dabil  fructuin  suain  ". »  Benigiiius 
eiiim  esl  largius  reruiu.  Quid  euiiulargius  puluii 
dare  quaui  seipsuin,  queiu  Palrcs  dcsidcrautes  cla- 
niabant  :  c  0  Adouai  '*. »  Ipse  euiui  Duiuiuus,  ip>c 

••IReg.  16.  ••lUcg.  10.  •»  Mallli.  215.  ••  Psal.  71.  ••  Psal.  103.  ••  I  Joan.  5.  •»  Sophou.  3. 
"  Juan.  i.  «•Ibid.  *Mbid.  ••  Ibid.  ••  licbr.  II.  •»!  Cor.  13.  ••  Job  2.  ••  Psal.  90.  ••  Ps;.l. 
5.  »»  Roui.  5.  "  Ofiic.  Ue  Advenin.  '»  Exud.  3.  »*  Kxod.  19.  "  Exotl.  (5.  '•  L»c.  i.  -^  llyiuii. 
Eccles.  »•  l£phes.  6..  "  Joanii.  ••  Tii.  2.  •»  Psal.  03.  •*  Exod.  13.  •'  Luc.  ii.  •♦  Psal.  iO.  •• 
Judilb.  iU.     '*  Psal.  7.    •^  Psal.  93.      ••  Psal.  84.     ••  Judilh.  10. 


•7 


CO&IJillLiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LID.  I. 


78 


Yanam  gloriain  de  boiiis  quae  agis  deirshci.  Tiriix  A  vero  in  agro  laborant  fiiscos  solent  liabere,  iia  Ec- 


dicuntiir  pelles  Adam.  Fecil  enim  Domintis  ci  post 
peccalum  lunicas  pelliceas  '*,  id  esl  vcstivii  liac 
leniporali  miseria,  ulpalereuir  in  mundo  prcssuras. 
In  hoc  loco  balientur  scilicet  quarlae  qus  dicunlnr 
pelles  Saloniouis.  Primae  sunl  pilosx ,  scciindx 
maculos:!^,  torliae  rubricaiae,  quarlaa  by.icinlliiirwi!. 


clesia  in  pace  candida  videtur :  qui  vero  ardcntiiis 
ad  studia  splritualia  se  accingit,  eo  ardeuiius 
adversiis  eanr  diaboli  saevit  lentatio.  Quia  igitur 
sponsa  interius  fide  ex  virlulibus  est  decora»  exte- 
riiis  Iribulaiionibus  adusta,  causam  esse  Cbristum 
dicil.  Triplex  esl  color  animae  sanctae  i  Primiis  siib- 


Priinae  pilosac  sunl  boedoruin,  quos  Jacob  palri  suo      limslas,  secundus  voliiptas,  lerlius  cbarilas.  Subli- 


paravit,  et  se  ut  pilosus  pulareiur  eis  lexil  '*.  Ilic 
rtiii  Clirislus  qui  in  simililudiiiem  carnis  Palri  ap- 
p.iriiil  *^.  Secundae  maculosae  dicunlur.  Unde,  in 
lege  aiiiiual  quod  liabel  maculam  a  ^acrificiis  pro- 
bibetnr  *'.  Maculain  eniin  habel  qui  bcne  faciens 
inde  landes  humanas  quaerit  **.  Tertiae  dicuntur  ru- 
bric.nt.T  propicr  efTusionein  sanguinis  in  marlyribus, 


miias,  qiiia  map;iius  coram  Dco  et  bomitiibus  re- 
puiaiur;  voluptas.  qua  spirilualiter  In  Deo  delecta- 
lur,  cbarilas,  qua  coerestia  contemplatur.  De  primo 
Aposlohis  :  €  Sic  nos  existimcl  bomo  ",  elc.  > 
Usm :  c  Providcntcs  bona  non  lantum  coram  Dco, 
scd  **,  I  ctc.  De  scciindo  David  :  c  Menioriam 
ahuiidanti.ne  stiavitatis  tuo)   cruclabunt  et  justilia 


el  eiiam  in  aliis  qui  paraii  sunt  sangiiinem  suuni  B  ^^^    exsullabunt    *^.  i     De    voluptate     legiiur  : 


effiindere  proChristo,  qui  el  circuierunl  iii  inelo- 
li^,  in  pellihus  caprinis  ".  Qunrtae  dicuntur  Iiya- 
cinlhinae  propier  pulcbriiuilinem  viix.codlesiis,  Inde 
sponsa  dicitur  hic  formota,  ticut  pellet  Salomonit, 
De  bis  diiobus  dicilur  :  c  Super  laberuaculum  foedc- 
ris  eraut  pelles  hyacinthiiue,  cl  pellcs  arielum  rn- 
bricai»  '*.  >  Aliis  prxiermissis  againus  de  pellihus 
Saloiiioiiis. 

Islae  a  irihus  suiit  commrndabilcs  :  a  rortitndine, 
a  iMolliiie,  a  puldnitndine.  Primum  facil  paiientia 
in  adveisis,  secundum  obedienlia  exbibita  magi- 
stris,  tcrliuni  variiis  ornatus  virlulis.  Primo  i^^itur 
]iellcs  i:>ta:  conriciuniur,  secundo  unguntur,  tertio 
pinguntur.  Conficiunlur,  conrcctioiic  disciplinae  rc- 
gulnris;  ungiintur  uiictioiie  gratije  spiriiualis*  piii- 
guniur  virtulibiis  variis.  Ad  priumm  nos  mitlil 
Aposlolus  diccns :  i  Exuenics  vos  vricreiii  boniiiicm 
cum  actibus  suis ,  induiie  novuni  boniinenr**.  > 
£t  Salomon  :  c  Fili,  audi  disciplinam  patris  lui,  cl 
legcm  malris  u\x  ne  dimiiias**.  >  De  secuiido: 
c  Vofl  U1U  tionem  balietis  a  Spiriiu  sanclo,  ei  ipsa 
clocel  vos  de  omuibus  [Vm'^.,  el  nosiis  omnia]*'.  > 
De  terlio  :  cOmnis  gloiia  ejus  filiae  regis  ab  intus, 
In  fiinbriis  aurcis  circunidaia  varielaie  **.  >  De  priino : 
«  Pcllcm  pro  pelle,  ci  quidquid  babet  homo  dabit 
ftro  aniina  sua  '*.  i  De  secundo  :  c  Exlendeiis  cos- 
liim  ficul  pellem.  i  llic  terliuin  coinmendaiur 
cuin  dicilur  *^ :  Sponta  (ormota  ticut  pellet  Salo" 
wonis. 

NoUie  contiderare  quod  fntca  tim  quia  decoloravit 
me  toL 

[Tao.]  Quasi  diceret :  0  animae  Deo  devoiae,  no- 
liie  niirari  quod  boininibus  despecta  sim»  quia 
tent»iioiium  aestus  quas  pro  inleriia  mea  pulcbri- 
indine  ilisiinere  non  cesso,  foris  ine  reddil  obscu- 
raiD,  quain  tanien  gratia  coeleslis  interius  venusiam 
etse  donavit.  Verua  enim  Sol  justiiiae  pro  ciijus 
sniore  haec  suslinco  est  in  causa.  Sirot  enim  ii  qui 
ckHiii  resident  arius  solent  habere  candidos,  qui 


<  Planiavcral  DominusL  (^radisum  voluptalis  a 
principlo**;  i  cl  :  c  Qni  vescehaniur  volupiuose 
inlcrierunl  in  viis  **,  i  et ;  •  liiebriabunlur  ab 
■beriate  domus  luae ;  ei  lorrcniis  voluptatii  tuae 
poiabis  eos  •♦.  i  Do  tertio :  i  Revelaia  facic  spe- 
culamur  gloiiam  Dci  *^*i  De  iis  diclum  est  ad 
Abrabam  :  c  Ibat  Abraham  succrescens  **.  >  Hic 
esi  priinusi  ei  profidcns  **;.  Hic  esl  secundus*  c  ad 
meridicm  *\  >  Ecce  tcriias  c  Donec  magnus  facius 
est*'.  I  Et  in  Chrislo  hos  ircs  colores  invenimus: 
Sublimiiatem  in  miraciilorum  ostensiohe,  volupta- 
lem  in  oralione ,  claiitilcm  in  iransfiguratione. 
De  primo  dicilur,  quia  <  sicut  propbetani  euui 
habcbant**.  >  De  sccundo  ad  sepulcrum  Laxari : 
I  Gralias  tibi,  Pater,  qiiia  semper  nie  audis*^.  i 
De  tenio  :  i  Rcsplenduit  facies  ejiis  sicut  sol,  et 
vcslimenla  rjus  sicul  nlx  candida,  qualia  non  po- 
lcst  facere  rullo  super  ierra:n  '*.  >  Sol  vero  roultis 
modisaccipilur.  Ilic  iiiveninius  tres  soles,  qui  ipon- 
sam  bic  triplici  culore  decolorahl.  Primus  soi  est 
Christus,  sccundus  lyraunica  persecuiiov  lcriius 
tenialio.  De  primo :  c  Sol  et  luna  sleierunl  In  ba- 
bilaculo  suo  ** ;  de  secundo  in  Evangelio  :  c  Sc- 
miiia  quae  nou  babebant  radiccin ,  orto  sole  arue- 
runl  ^* ;  I  de  leriio  in  lege  :  <  Si  quis  pollutus  fuo- 
rit  nociijrno  somnio,  maueat  extra  castra,  ct  lotus 
aqua  post  occasum  solis  redeal  iii  casira  ^^  >  Pri* 
mus  sol  decoloral  amore»  secundos  dolore»  teriiut 
I)  mocrore.  Primus  sol  dccolorat  aniniam,  dum  ejua 
amore  de  sublimitate  dcsccmiit  ad  humilitalem ; 
sccundiis,  duin  voluplas  qua  dclectalur  in  Do- 
miiio  minuiiur  per  tribulationem ;  lerlius  dum  cla« 
riia»  qua  coelestia  speciilatiir»  obsouraiiir  per  im- 
mundani  suggestionem.  De  primo  dat  exemplum 
David,  dum  de  (ublimitaie  regia  amore  primi  solis, 
id  est  Cbrisii,  quasi  scurra  nudalus  descendit  a.l 
sahandum  corain  arca  Domiiii  ^*.  De  secando  Job. 
Ilic  eiiim  secundo  sole,  Id  est  Satanae  persecu- 
tioiie,  ustuB  a  deleciaUouc,  quam  habebat  in  Deuin 


"Gen.    5.    "  Geii.  «7.      •*  Rom..8.     *■  Levil.  *,  elc.     >*  llalih.  6      "  Hebr.  H.      "  Exod.  i5 

••  Ephes.  i.      **  Prov.  I .     *»  Joaii.  2.      *«  Psnl.  44.  «*  Joh  2.       *•  Ps:il.  103.    *•  I  Cor.  i.    ••  Roro.  13 

^  Psal.  iU.    ••  Gcn.  2.     *•  Thrcn.  4.    ••  Psal.  55.  *»  ll  Cor.  3.     •«  Gen.  26.    **  Ibid.     **  Ibid.    •■  ibid. 

••Malili.lS.    •'Joan.  II.    »•  Marc.  X     »•  ilahac.  3.  *•  .Malth.  13.    ••  Deul.  23.    **IIReg7. 


79  TH(>Mi£  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  80 

seqaeretor  diminutumv  sic  iliccns :  c  Versa  est  in  A  rains  erat  Aposioliis,  eom  diccrel :  c  Cum  Mien 


liictum  citbara  mea,  el  gaudiiim  roeum  in  Toces 
fieniium  ^.  i  Tertio  soli  decoloratuui  se  qncrilur 
Psalmisla,  dum  osiendil  per  lentationem  se 
a  superna  speculaiione  lapsum ,  scilicel  dicens : 
c  Cor  ineum  ronturbatum  est,  derelinquit  mc  ¥ir- 
lua  niea,  el  lumen  ociilonim  et  ipsum  non  csl 
mecum  ^.  >  Sccundo  quoqiie  sole,  id  est  iribula- 
tione.  Ab  iis  tribiis  coloribus  decolnralur  aniina. 
Unde  in  Job,  de  printo  :  c  Cum  sederem  quasi  rex» 
circumstanic  exercilu »  eram  tamen  mQeremiuia 
ronsolator  ^',  >  eccc  siiblimilas.  c  Nunc  dcrident 
mc  juniores  tempore  ^*,  >  ecce  buniilitas,  qiix  dc- 
rolorat.  De  sccundo  :  c  Lavabam  pcdcs  meos  but]rr.o 
et  petra  fiindebat  mihi  rivos  o)t\  ^^,  i    boc  csi  in 


placuit  13  ei  qui  me  segregavil  ei  olero  malris 
meae»  et  vocavit  per  gratiam  suam,  coniiouo  mi 
acquievi  carni  ei  tangulul  *^  i  Decoloraiot  erai 
Ezechias  cum  diceret :  c  Praecisa  osi  velot  m  leienie 
vjia  mea,  dnm  adhuc  ordirer  loccidil  mo  **,  •  scifi- 
cet  graliam  subtrabens.  Recolomri  ▼olelMit  Davtd 
post  peccnii'm  cum  dicerct :  c  Redde  mlhi 
salutarls  tni  *••  i  Prinius  igilur  sol  facil  aoi 
amore  pallidam,  sectindus  laLore  fuicoiB,  lertias 
moerore  bumidam.  Flet  enim  ob  Iripliccm  cansaa; 
tiinet  eniin  p'^.»*  lentaiionem  incurrero  lurpiuidi- 
ncm,  iiitirmitaieni,  niortem.  Anima  enini  Inierpie- 
taiioni  succunibcns,  prinio  fit  turpis,  secondo  ia- 
firma,  tertio  mortua.  Tur^>is  esl  in  prima  cogita* 
Deum  exsiillatio.    c  Taedel  animam    mea-M    vitx  ^  tionc.  Unde  non  polest  dioi:  7o/a  fin/cAra  ct,  mifi 


nicx^,  I  ecce  dccoloralio.  De  leriio:  c  Qins  mibi 
dct  ut  sin)  juxfa  menses  prisiinos  :  in  quibus  Deus 
cuslodielat  inc,  quando  splendebat  lucerna  rjiis 
super  cspnl  nicum,  el  ad  lumcn  ejus  ambulabani  in 
icncbris  ^*.  i  Eccc  clariias  spcculaiionis.  c  Cur  f.i- 
i-iem  tuani  abscondis,  et  arbilraris  nie  inimicum 
luum'*?  I  ccce  dccoioralio  tcriio  quoqiic  sole,  id 
esi  tentatione.  Ab  bis  tribus  coloribus  decoloratur. 
Uixlc  Jeremias  in.  Lamcntationibus  de  primo : 
c  Princcps  provinciarum  facla  est  sub  tributo'*;  i 
dc  secuiido  :  c  Qui  vescebaiitiir  voliipluosc  iwtcrie- 
runi  in  viis.  Qui  nutricbantur  in  croceis,  amplexati 
suiitstercora**;  I  da  tertio:  c  Quomodoobtexitcali- 


mea.  Infirma  fit  in  cogitalionis  •deieclnlione.  Uode 
rlamal :  c  Sana  me,  Dominev  et  saiiaborv  salvaai 
me  fac  ei  salvus  ero*\  i  Morlus  in  peccnii  perpe- 
traiione.  Unde  :  c  Aniina  qux  peccaverit,  ipsa  oio- 
rietur.  i 

Sciendum  quoque  quod  auims  devola  quainor  cl- 
ruiidii  gr.iicra  lacrymarum.  Flei  eniin  pro  incolati 
biijus  miscrix;  sccundo,  pro  tristiiia  ciilpae;  lerds^ 
pro  borrore  gebennx;  quarto,  pro  dc^iderio  patrix. 
Priinx  ivtant  sitientem  animamy  secund:e  iavaat 
immundam,  lertise  bumeclanl  animam  artdaRi.qnsr- 
lae  rigant  jnin  recundam.  De  priiuis  dicitnr :  c  Pi- 
tuin  dabis  nobis  ia  lacryinis  in  mensura  **;  »  de 


giiio  iti  furore  suo  Dominus  vir|;inem  fiiiam  Sion  ".i  q  secunJis:    c    Lavabo  per  singiilas   nocles  lctuui 


llein,  primus  sol,  id  est  Cbristus  Ecclesiam  colo- 
ravit,  dccoloravit,  rccolornvii.  Coloravii  in  naii- 
vilate,  decoloravit  in  passionc,  recoloravU  in  re- 
snrreclione.  In  nativiiate,  nova  clariiale.  Unde: 
f  lil^ortum  cst  in  tcnebris  lumen  rectis'^;>  et: 
Habitanlibus  in  regione  umbra;  moriis  lux  orta 
i-st  cis  **.  I  In  passione  tenebrarum  obs;-uraiioiic. 
Unde:  c  Tenebrae  facix  sunl  siiper  univerbuin  ler- 
rain  '*  *  duin  penderct  in  cruce.  Et  etiain  dcspera- 
lioiie  quorunidam,  el  timore  ct  fuga,  qux  coiiliglt 
iliscipulis  ejiis  in  passionc.  In  resurreclionc  rcco- 
loravit  carnis  glorificaiione,  et  ({iiiiruJo  Kstelevaius 
l:i  nubibus  el  spem  fecit  quod  reformabit  curpus 
buriilitatisnoslrai  configuratum  corpori    clarilatis 


mcuin,  lacrymis  mris  siralum  meuin  rigabo  **;  i 
de  teriiis:  c  £ripuit  Domintis  aniinam  meaa  de 
mortc,  oculos  :neos  a  lacryniis,  pedes  nieotab- 
psu*^;  >  .  c  q«  artis:  c  l.acrymis  meis  s' ralnm 


ri  ;a>>;  ^*,  i  hn.  sunl  quaiuor  flumina  qn;i  cieu:! 
de  po  adi.o.  Primae  suui  priiiiiis  fiuv^as-:2ui  dicii:'* 
Pbison  qtiod  iuierprciatur  mulaiio  orjs,  c  qaidr- 
cuil  tcrram  Evilatb  **;  •  quod  inlerpretainr  ptrla- 
nVni,  quia  ibi  sunt  cum  lacrjniis  isiis  doloces  it 
parlurieniis,  pro  miseriae  pondere  mulniio  oris,  H 
est  corrupiio  in  corruptioncin  circuuiUabtl,  iki 
eiiam  nasciiur  aurum  optimum,  quia  de  bac  lem 
corrjptibili  fict  aurum,  id  est  incorropiibile  corpv, 
qiiando  omncs  plaieas  ierusalem  slemeotor  atn 


t-uo!  'Y.  Iste  quoque  sol  beatam   virginem  coloravii  D  iiiiindo  ^*.  Sccuiidae  lafTymx  sunl  secundus  tivis 


iu  couc-cplione,  decoloravii  tn  passioiic,  recoloravit 
i:t  assuinpiione.  Coloraiio  fuit  gniiix  subvenienlis; 
de<u;loraiio,  dolor  passionls;  recoloralio,  gloria 
immortaliiatis.  Audi  colorem  :  c  Ave,  Marifi»  grulia 
plena;  Dominus  tccuin  '*•  i  Aiidi  dccolorationcm : 
«  Mulier,  ecce  filiiis  tms  '*.  i  Audi  rccoloraiionem: 
«  Viul  spociosam  ascendentcni  sicut  columbam  de- 
snpcr  rivos  aq>arum**.i  Animaiu  qiioque  isie  sol 
cotoral  graiix  infusione,  dccoloral  cjusdem  sub- 
tractionc,  recoloral  subtractionis  reparalione.  Colo- 


qui  dicilur  Gehon  id  est  liiaius  terrte^  et  c  dfcail 
terram  iCtliiopiae  **.  i  iEibiopes  poccatoribns  cso- 
p.iraiilL.r  propter  nigredinem,  quia  lacrync  pif 
pcccaiis  ila  circucunt  peccatores,  ot  inducaatMi- 
tum  tcrrx,  id  est  cordis  per  confessiooeni.  Tcflit 
lacrymae  sunt  tertius  fluvius  qui  dicitur  Tigrifl,pr^ 
pter  vciiUaicm,  cl  c  vadil  contra  Afisyrios  **.  i 
Assyrios  iii  multis  locis  pro  adversoriis  invenicM 
sicut  bic,  qiiia  muhum  adversali  suu(  Gliis  brad. 
Vidcntes  cni< .  ;)cccatores  pcenas  quas  odTersariiitf 


I 
i 
I 
I 


»•  T!i 
*•  G 
**P 


Jol.50.  **Psal.  57.  *»Joh**.9.  **Job50.  *^Job.29.  **  Job  10.  *»Job«9.  ■•JoblS.  •*  Thres.1. 
Iiron.  i.  »*  Tbrrn.  2.  •^  r.ral.  i  1 1.  *•  Isa.  9.  ■«  M.inb.  27.  "  Pbilipp.  5.  •*  Liic.  I.  ••  ;oaa.l. 
ai.  i.  •' Isai.  38.  «M\s:150.  *' Jer.  i7.  ^•fc^.^!..  18.  "  l»s;il.  7i>.  ••  Psal.  6.  ••  Psal  lOi. 
su!.  U.    •»  Geu    i.    '•  Tol).  13.    »»  Gcn.  ±    "  IbiJ. 


t$  COMMKNT.  IN  CANTICV  CAxMIC—  LIB.  I.  46 

crvee;  et  sic  possent  snb  evangelica  Ui  Terimte  vi*  A  Propter  lixc  oiiinia  diligeiKlus  est  ililcctus.  qnia  ab 


Tcre,  amplciu  ej.us  astricli,ut  possent  clauiare  cnni 
sponsa  :  f  LaeTa  ejiis  sub  cnpitc  meo,  et  dc&tera 
fjiis  amplcialiitur  mc  **.  •  Tribus  niodis  dilexit  nos: 
Dulciter,  upienter,  rorliier.  Dulre  iuii,  cpuid  pro 
nobts  camem  induit;  sapientia,  quod  culpain  cavil; 
forte»  quod  nioncni  sustinuit.  liaque  iios  in  carae 
qujesivjlfiu  sapiculia  Jilexii,  in  virlute  rcdeinit,  in 
caruis  assuuiptioiic  coiidesceodit  luilii,  iu  culpae 
vitationc  consuluit  sibi,  iii  luorlis  susceptionc  satis* 
fecit  Patri.  Amicos  duicis,  consiliarius  prudeiis, adju- 
tor  fortis.  lupriuio  saUarc  uic  vult;  iii  secundo  salvare 
me  novit«  iu  tcrtio  salvare  me  poiest :  t  Va  'e,  ct  tu 
fjc  similitcr  *\  I  Diligcdulciter.sapicnlcr,  rortiter. 
Dolriier,  iie  illecti :  sapicutcr,ne  dccepii ;  fortiier,  ne 


co  sunl,  ut  ait  Jacobus :  <  Oiiiiie  datuiu  optiiuum 
iuquit,  ct  omnc  donum  pcrrcctum  dc  surum  ess 
dosccndeus  a  Patre  luurniuiu,  apud  qiiem  iion  cbt 
transuiutatio  nec  \icissitiidiiiis  oliuaibratio  ^*.  i  Tst 
c  liui  daiiiiu  bonuni,  est  niclius,  cst  optinium,  Cbt 
perfcclum.  Datuin  bouuin  sunt  bona  teinporalia, 
quibus  sustontainur.  Daluin  nielius  cst  nilsericordia, 
qua  pcccata  remiituntur.  Datum  o|itiinuni  est  gra- 
tia,  qua  de  virlutc  in  virtutem  asrendimus.  Datum 
perrecium  est  gluria,  qua  perpcluo  frucmur.  De 
priino  in  Evangclio :  f  Si  nostis  bona  data  darc  filiis 
Tcstris  cuin  silis  iiiali  ^^,  i  clc. ;  dc  secuudo  :  Qiio- 
niain  nielior  e&t  niiscricoi-dia  tua  super  vitas  ^*;  i  ilt 
tertio  ;  «  Optiuiuin  est,  gratia  stabitire  cor  ^* ;  i  ilc 


oppressi  abauiore  Doraiui  avcrtamur,  ne  niundiglo-  B  quarto  :  i  Occurrcmus  oinncs  in  virum  perfectuiu. 


ria  aeu  carnis  voluptate  abducaris.  Dulcescat  tibi 
prae  bis  sapicntia  Cbristus  :  iic  scducaris  spiritu 
erroris,  luccscat  tibi  vcriias  CUrislus  ;  ne  advcrs!- 
tate  fr.iiig:iris,  cnuforict  le  virlus  Dei  Christus. 
0  Zeluui  tuuni  iiiflainniet  cbariias,  iiiforinet  scien- 
tia,  firmet  constantia ;  sit  amor  fcrvidos.  sit  circuiii- 
spectuf.  sit  invictus,  ncc  teporem  liabeal,  iicc  dis- 
cretioue  careat »  nec  tiuiidus  fiai.  Undc  in  Evan- 
gelio :  <  Diliges  Dominuui  Deuui  tuum  ex  totocorde 


tuo  el  ex  toia  auiina  tua,  ct  cx  tota  virtutc  tua  ".i 
Ergo  dilige  lota  cordis  aflcctione,  dilige  auima,  id  est 
lota  circauispectlooe ;  diligo  tola  virtute,utncc  iiiori 
iimeas  pro  cjus  ainore. 


in  inensuraro  a:tatis  plcnitudinis  Chrisli '*•  i  Pii- 
mum  cst  de  dcorsum,  quia  tcinporalia  nascunlur  de 
tcrra ;  et  sccundum,  qiila  miscricordia  est  de  pec- 
catis  qux  sunt  dc  mundo ;  tertium  ct  quartum  de- 
sursuui  suiit,  id  est  grjtia  cl  gloria»  quia  daUim 
optiniuin  et  donum  perfcctuin  descendit  a  Paire  lu- 
luinum  '^  i  llaec  boiia  suscepeiat  Jcb  dc  nianu 
Domini.  Avidi  tcuiporalia  boiia  :  f  Erant  ei  qiiin- 
geiita  juga  bouin  et  quingeuta*  asiu.e  ",  i  cic.  Audi 
inelius  bouuiii,  scilicct  misericordiac  :  t  Vitain  cl 
misoricordiam  iribuisti  mibi»  et  vi$i:atio  tua  custo- 
divit  spirUuiu  mcuni  '*•  i  Atidi  tortium  optiiuiiiii 
bonum,  scilicct  grati4iu,  qua  de  viriulc  in  virtutcni 


Itemvdilige  propter  temporalia,  propter  spiritiia-  ^  ascendil,  ut  Deum  coutcnipletur :  t  Auditu,  iuquil 


lia»  prapter  aeieriia  bona.  Propicr  toii>poralia,  quo- 
niani  <  iiihii  decst  tiinentibus  Deuui  i  :  iicc  iis  qui 
cuttt  diligunt  iu  vcrilaie.  Propier  spirilualia  :  quo- 
min  duo  sunl  geiiera,  prxmiuin  et  inisericordia. 
|]nde:  cOoi  dlligitis  Dominum,  odiie  muluuiy  cnsto- 
iil  Douiinus  auinias  sanctorum  sunrutn  '*.  i  Secun- 
iluin  gratia.  Unde  David  :  i  Diligaiu  tc,  Doininc,  for- 
llittilo  mea  '^,  i  elc.  Item  proplcr  xtcriia,  quia  Deus 
tf llf CBllbus  sc  bona  invisibiiia  prarparavit,  ut  ipsuin 
Itt  oronibtts  ct  super  ouinia  diligentes  promissioues 
«j«s«  quse  otiuie  desideriutn  superaiit  consequaniur. 
bu  Sttul  sex  al:e,  ses  seraphim  :  <  Sex  alx,  inquit, 
tttti  ettex  alteri'*.  i  Alas  scx  sunt  sex  opera  mise* 
ricordlae  ",  pascere  ct  polarc  esurieiites,  ul  Job  : 
c  Si  coniedi  buccellam  uieam  solus,  et  pupillus  uon  D  nein  substantiam  suam  ".  <  Sl  tc  pcrcussserit  qiiis 


auris  audivi  le.  Munc  auteai  oculus  iiieus  vidct  te. 
Idcirco  nie  rcprcheudo  cl  ago  pacniteiiiiam  in  faviila 
ct  ciiicre  '\  i  Audi  qiiartuui  pcrfectum  bonum  quod 
exspectabat»  scilicet  Dci  visioneai  :  <  Scio  eniiu 
quoJ  Rcdemplor  meus  vivii  ct  iu  iiovissiiiio  die  de 
tcrra  surrccturus  suin,  el  iu  camo  niea  vldebo 
Deum  salvaturein  nieum  ".  i 

Contia  liaec  quatuor  bona  sunt  quatuor  niala,  id 
est»  qoaluor  gouera  afllictiouuni  :  quas  |>at  eutcr 
sustinere  debciiius  :  Damnufn  rt^rum,  afllicto  cor- 
porum,  (ontuineliuL*  sermonnm,  angaria  operum. 
Ilacc  Dominus  in  Evaiigclio  coioincmorat  sic  :  De 
priiuo :  <  Si  al>stulerit  quis  tibi  tunicam,  da  ei  el 
pallium  ".  I  Istud  snstinuU  Job  quaiido  amlsit  om- 


cooiedil^cx  ea  ^.  i  Vestire  uuJuin ,  idcm  :  <  Si 
Bon  beuedixeriiit  mi!ii  laicra  cjus  ct  de  vclleribus 
ovittui  mearum  calefactuni  est  ^*.  i  Suscipere  pcre- 
grinum,  ideui :  <  Foris  non  n.ansit  pcregrinus,  et 
osiittm  ineuin  pntuit  viatori  ^*.  i  Consolari  dolen- 
tem»  ideni :  <  Cumquesed«*rein,  quasi  rex  circiim- 
siante  exercitu ,  erani  inoerenliuin  ronsolalor  ^'.  i 
Yisilare  iufirmos  ct  incarcerntos,  idcm  :  <  Dene- 
dieiio  pattperiim  super  uie  vcniebat  ^.  i  Sepelire 
flBorluoa  :  Ikec  erat  virius  Tobix  ^'.  Eccc  scx  alx. 


iu  maxillam»  prxbe  ei  ct  alieram  ".  i  Dc  sccundc 
diciiur  hoc.  Ilanc  sustlouit  iob  percussus  ulcere 
pessiino'*.  De  tertio :  <  Orate  pro  per&equeutibus  ci 
calumniantibus  vos  '^.  i  liein  :  <  Deaedicite  ct  no- 
lite  malediccrc  '*.  i  lloc  quoqne  sustinuit  Job. 
UuJc.  i|)so  ait  :  <  Ad  increpaiiduin  ine  vcrba  coin  • 
ponitis  :  <  veruin  lamen  quj^  cogiiaiis  cxpleie  ".  i 
Dc  qnarto  :  <  Si  angariavcrit  te  qnis  \n  nnuni 
milliare,  vade  com  co  duo  milliaria  ".  •  Islud 
quoque  sustinuit  David.  Cnin  cnim  co};cret  fcum 


«Ca«l.«.    •^Liic.iO.    "Marc.  1«.    "  Psal.  96.    "  P"!.  17.    "  Isoi  6.    •' M;ltl    «^^^ 
Mliari.     "Ibid.    "Jiob«9.    *Hli«d.    "Toh.  «,«.etc.   "Jac     .  ;'>aHli.^ 
••  EDhes.  A.    ••  Jac.  l.    "  Jtd»  I.    "  Job  10.-  "  Job  il.    "  Job  iO.    '•  M:ilih.  5.   •'  Job  l.       Luc.  t. 


Epl 
■•  Job.  i.    ••  Lue.  6. 


•»  Roin.  li.     "  JobG.    "  Matih.  5. 


6  TNOMiE  QSTERC.  ET  iOAN.  ALGRIM  tl 

Uiiif  pasta  cfi  detrimeniun!.  Tciljus  csi  flos  aiMyg-  A  ct  an;;eloruin  reTclatioiie ;  in  openilio«e,  miraeula- 


dali,  qn;e  pnR  €s:eris  arliorilius  florciu  proilucit, 
quia  Cbristns  resnrrexit  prlmitiae  dormicniiuiu  '% 
Ycl  moricnlium,  sive  priraogeiiitns  mortuoruni  '*. 

Igitur  qui  mundi  a  peccatis  esse  quxriiis,  qnasi 
rosa  plantala  super  rlTos  aquarutu  fructificate.  Qui 
virgiiiliati  studetii,  qnasi  liliiim  odorcm  sua%iutis 
liabete.  '^\  ad  resurrectionein  aspiralis,  respicitc 
amygdalum,  per  quaro  redibit  bomo  in  domum 
ntcrnilatis  sua  "\  llaee  ainygdalus  babuit  fuliuin, 
liabuit  florciu,  babuit  rrucluin.  Fuliuui  scilicet  ver- 
Luui  erudiliouis,  florem  jocuiidiiatis  resurrectinnis, 
fructum  paternap  confessionis.  Primuui  iii  prxdica- 
tione,  secuiidiini  in  rcsiirrectione,tertiuin  iu  asccn' 
sioue.  Per  priinum  habuimus  oogiiiiioncm  Tcriiatis; 


ruui  cxbibitione;  lu  transfignratioiie,  fulaHrs  gloric 
manifestaiione.  In  primo  m9osimUir  quodTenerii; 
i:i  sccundo,  ooisTencrii;  in  terlio,  nii  qoid  ¥ei«rii. 
Quod  vcnerit,  4|ocm  praedtxeral  proplieiin.  Qnisie- 
ncrit,  scilicet  Del  Tirtos  et  Oei  sapionlia  **•  Adqiid 
leneri^,  scilicei  nt  irausferal  nos  ad  glorinm  ab  kt: 
iniscria.  Audi  prtmum :  c  Orielur  TolMa  limcniibas 
nouieii  roeum  Sol  jnstiiix  '*.  •  Uode  in  oriu  Douuai 
canit  l£cclesia  ^ :  i  Lus  fulgebil  hodie  soper  nss 
qnia  naliis  est  nobis  Douiinus ;  •  de  lecundo:  c  Sol  cl 
luna  steteniui  in  babitaculo  sno,  in  lueem  sagitla- 
ruro  tuariim  **,  i  id  est  in  splendore  fulgorls  hafai- 
laiionis  inx;  de  lcrtio:  c  Respleoduit  facies  cjos 
sicut  sol,  el  Tcstimcula  ejus  alba  sicut  nix  **•  i  i\ 


per  sccuudum  babcbiiniis  slobm  jacunditatis;  pcr  ^  *»«<^  «>^c  sic  rcfulgeuic  acc^iisus  esl  igulsmagtttts. 


lcriiuin  clariialcmdiTinitalis.  De  priuio:  t  Et  foliuiu 
fjus  nou  drfluct  **.  »  licm:  <  El  crit  foliuiu  rjus 
Tiridc*^;  »  dc  sccuudo:  <  Slola  jocuiidiiatis  induit 
euin  Doiuinus  **;  >  dc  tcrtio,  c  Cbrifica  lue,  i*uicr, 
apud  (ciiiclipsutn  claritale  (|iiniii  bnbui  |jriiis(|iiniii 
inunilus  ficrct  '*•  i  Ck^co  vcslii  sordida,  cccc  caro 
florida.  Seqiiitur  faeics  spleiidida.  I>e  bac  diciiur: 
SplciiUida  facta  est  f;icics  Moysi,  duui  respiccrct  iu 
euiu  Douiiuus  *'.  lioyscs  ille  Christus  est,  queui 
respe&il  Dominns»  dum  suscltaTii  eom  a  moriuis. 
Vnde:  <  Deus  Tcro  susciiaTit  Jcsum  a  mortuis  ler- 
lia  die  *'.  »  luqoe  refulsit  sol  qui  prius  crat  iu  nu- 
Lilo»  sol  cniiii  iste  fulsit,  iufuisil,  refuUit.  Fulsit  in 


Igiiis  jste  triplex  est:  Ignis  in  8epiiii*ro,  iguis  io 
a|K>stoIoruiu  collegio,  Iguis  iii  corde  liuniano.  Pri- 
luus  fulgct  aunualitcr,  sccuudus  senicl  et  siiigolarH 
tcr,  tcrtius  frcqiientor  el  spiriiuttlilcr.  Priiuns  fail 
iiiagnusetiu  tesliuiouiuiu  resurrectionis  Cbristi; 
secuudus  m:iguus»  et  in  siguum  adTenientis  Spiritas 
saiicii;  tcrtius  maguus,  quem  Doiuiuas  nosteclesu 
Cl.ristus  luisil  in  terrain,  ct  voluil  Tebemeiiler  ac- 
ccndi  **.  lu  prinio  omiics  admirauiur  resurreciioois 
Filii  Teritaicm;  iu  secuiido,  Palris  potenlium  el  na- 
jcstalem;  in  teriio,  sancii  Spiriius  benignitatCM. 
Primum  ignem  figuravil  ignis  lUe  queni  Moyses  ri- 
dilin  rubo  '^  Sicut  etim  iguis  iiie'nibuiu  qui  cor- 


glorincata  carne,  iiifulsit  iii  fldcli  mente,  refulsil  C  '""/P^  vidcbatur,  incorriipUbilem  deniousiraTit,  sie 


i:i  nosiro  corporc.  Priino  exsusci^atic  carnis  gloria, 
sccuqilo  dcvolione  et  inteUigeutia,  tertio  operc  ct 
patieiitia.  De  priroo  Joanues  iii  Apocalypsi  '*,  vidit 
viruiu  ct  <  facies  ejus  sicut  sol  fiilgct  in  Tirtuie 
sua.  I  De  sccundo  Aiubiosius: 

Verutqne  iol  iUabere^ 
Mlcam  nitore  perpetif 
Jttbarque  sOiicft  SpiniHi 
likfumie  HOiirii  iehtibm. 

Oude :  <  Nova  uicuiis  r.t:sirx  uculls  lux  clarilatia 
iufuisit  **.  I  De  teriio:  <  iUfuUil  sol  iii  clypeos  aii« 
rcos  '*.  >  Coiilra  priuiuro,  sol  iste  latiiit  iu  nubilo 
miscriae;  conlra  soi-uuduni,  niibilo  ignoraiiliac;  con- 
tra  lerlium,   in  niibilo  defornnlionis  uoslrae.   De 


ignis  ille  pascbalis,  qui  sunuatim  ad  sopulcrum  di- 
\iuitus^acceu(iiiur»  .Teraiu  Domini  resurreciioftai 
tesutor;  de  secundo:  <  Apparueruni  sposloiisdi- 
spertiix  liiigiiac,  tauquam  iguls,  sedilque  snprs 


gulos  coruiii*';  i  de  tertio  dixil  ipse  Sol»  scilied 
Cbristus:  <  igncui  Tcni  mitiere  iu  lerrauiy^i  qoiJ 
vplo  nisi  ut  ardeat  **?  »  iiic  iguis  esl  ciisrilas. 

Nigra  stim,  eed  foriuota^  clc 

[Casd  ]  Moie  propbets  procedil  boc  csnticae, 
nain  subito  uiulal  personas,  subiio  itiulal  el  leai- 
|)ora.  Locuta  ouiiu  erai  paiilo  anto  lic^la  Virgo  lie 
gandio  assuorptiouis  sus»  el  de  eodciu  iocoii  eraol 
angeli :  iiunc  bcata  Virgo  Ib<|uitur  do  doiore  quen 
liabuit  tcmpore  passiouis  filii  sui :  ei  couvertil  scf- 


primolu  Apocal.  ••:  <  Faclus  estsol  quasi  saccum  ^  ">oucm  suumad  adolesceiilulas.  dicciis:  Ni§ra  $am 

cilicinuin ; » de  secundo :  <  Siciii  cera  qux  fluit  aufe- 

rculjir,  supercecidil  iguis  ei  iiou  vid  runtsolciu**;» 

de  terlio  iu  Apocal. :  <  Uiiiis  desoplciu  angelisqui 

babebal  septein  pbialas  plenas  ine  Dei,   rlTudii 

pbialaui  suam  in  sole  *%  »  id  est  in  Cbristo.  Pbiala 

iijB  Dei  cfl^unditur,  duni  peccalis  nostris  exigenti 

lius,  a  nobis  patientiaCbrisli,  el  forma  operandi,  vd 

nobis  iion  coiifertor,  vel  collala  non  conservatur. 

Iieiu  sol  isltt  rcfulsil  lu  nativiiaie,  rcfulsit  In  opera- 

Uonc,  reAiUitin  iransflguraiione.  io  iiaiiviute,(tcllx 

"i  Cor.  «5.  "Coloss,  I.  »»*  Ecr le.  14.  »  Psal.  I.  «*  Jer.  17.  ^Ecdt.  45.  »•  loan.  17. 
«7Exod.54.  "Acu  13.  ••  Cap.  1.  **  Prafat.  mUs.  *>  I  Macbab.  6.  »  Apec  6.  •*  PsSL  &7. 
*'  Apoc.  1.  *s  i  Gor.  i.  •*  MaUc  4.  *^  Hiss.  iu  gatli  cantu.  ^*  Uabsc^  5.  •*  Htiub.  i7.  •*  Loc  11 
••Exod.  5.    **Aci.  2.    *'L«c.  ii.    •*  Isal.  55. 


auiiiii  inoerore  coufecla.  Vel  sic:  Nign 
cta.oiruscatay  obsi  urata,docoloraia,  ^nio  4ae9iameil 
me  $ul  luorieus;  decolorem  me  leeii  soi  oliSGaraiai 
tl  ofliiscatus :  de  qua  solis  olTnscaiioiie  ei  oliscwa- 
lione  dicii  isaias,  loqiions  de  Gbrlsii  passiooe:  t  ffoa 
est  species  neque  deoor,  ei  vldimus  euni,  oi  non  cni 
aspcctns,  despectum  el  novissimum  ▼irorofn,  vinu 
doloruin  et  scientem  iuttriuiiaiom;  e|  qussi  s|iaeM« 
diius  est  vultus  ^us,  ei  desp^us;  nude  imc  rcps- 
taviiuus  cuiu  *^.  » in  pas>ione  enim  in  Clirislo  sm 


4»  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC-  —  LIB.  I.  50 

iii«niur,  proplcr  quns  ab  ailiilcst  ciitiilts  be:ua  Virgo  A  Ac  si  diceret :  Pcr  me  iion  possum  :  fnn]  mc  trali  mt 


imirimum  ililigatur*  Lt  Ikt  diuc  tlic  iiues,  (|tiia  et 

iiico,  isesc  rcspii-iuiit.  Possuiil  nut/ni  rssc  verba  li'ii 

ad  iiialrcMK   Tussuiit  cssc  verbn  atitt-lotuui  a>l  vir- 

giiictu  :  qui  vidcnles  atUdosc  ninlas  assstcnlos  vir  • 

gini  dicnnt  a.l  eatn  :  Ideo  is:x  aihlei\en'ul(c  dile- 

Tcrittti  It  niniis,  iJ  csl  pl«n  iniutii,  qn\a  meUo^a  sitiU 

tibtra  iua  vifio,  quta  ubcra  lnn  fragraulia  siiiit  mii- 

§wnli$  opllmi$,  qiila  o/«iim  r/fuium  Cbt  nomen  titum, 

Ailotesccnlulae  vcro  dicuutur  fufelcs  nitiiii.T,   iio- 

vrllo^  per  graiiain,  nuii  vetuln!  per  ciilpaiu,    non 

sruNi   hicriles ,   scd   dotiis  reciiiidx  spiritiialibiis, 

rar*ei  uon  ut  auiis  dcbilcs,  non  cnivir  iicc  slaliicii- 

tes  €  oculos  siios  dccliit.ire  ni  lcrrain  •* :  i  so.l  pcr 

roJcste  dcsidcnutu   recta*,   et   ad  coelos  crca;c. 

Auiin.e  istx  prnc  devotioiiis  obsciiuio,  bcatx  Virgiui 

semper  assistuut  diligcntes  caui,  ct  diligenlcs  iii  ca 

lias  dileclionis  causns  potissimas,  scilicet  quia  if/«- 

iiora  $Hhi  ubera  cjn$  vino,  Meliora  cniiii  potcniioris 

et  Ubcrioris  ellicaci:e  sunt  ulicra  bcal.e  Virgiiiis 

qoani  vinnui;  nain  vinum  iiiebrtnre  potcst  bouiineui 

al  pnRlcrit.irutu  sit   imuicnior  oficiisaruui,  et  bil 

factlis  ad  coiitlouanduin  el  Inrgus  ad  dbtiauduin. 

Ubera  vero  virginis  Dcum  quasi  incbriare  poiu- 

cniut :  iiaiu  poslquain  dc  luatrls  ulieribus  lac  bibil, 

ac  ti  cuin  iaciis^ulcedine  dulccdincui  bibissct  iiii- 

kericordix  projecit  ab  oc:iliH  siiis  pcccain  no.stra 

posl  tergum  *'  :  ct  factiis  cst   largiis  ad  dandam 

peccalorum  veiiiam,  largus  ad  dandam  gi*Mtiam  ft 


:  B 


boiia  opcra  lun,  excmpla,  convcrsaiio  et  cxlera  qiiic 
rcligiosc  et  miraculose  in  niundo  cgisli.  Istc  qui 
viilt  irnbi  comparatur  c  bouiiiii  qii.creuli  bouas 
luargaritns.  Inveuia  aiitoni  uua  prctiosn  ninrgsriln 
ahiit  ct  vcndit  oinnia  qiisc  habuii  cicuiit  catu  *^  i 
IItc  innrgarita  cst  rcgnum  cu*loruui  qitod  exspc- 
clninits.  Unde  Snloniou  :  f  Gcmnia  graiissiiua  cx- 
spectatio  prx*stotautis,  quocunquc  sc  vcrterit  pru- 
denter  inteltiget  *^.  i  Est  ai  tcin  gratn,  est  gra* 
tior,  cst  gratissiina.  Gcinnia  grnia  csl  niiima, 
qiiac  adbuc  labornt  in  bac  pcrcgrinniioiic.  Gr.t- 
lior  est  qux  jatn  CMila  a  corpore  adhuc  c^t  iu 
cx>peciatione«  Graiissima  crit  quniido  roccplt» 
rorporc  plcna  frueiur  Dei  visinnc»  Dc  grata. 
7  Grnla  ibiliet  baberc  paritateni ,  lcniiatctii ,  cla- 
rilatciu.  Puritns  cst  iii  viiiorum  emeiidatiu:ic  ;  Ic- 
niias  iii  inorum  compositione ;  claritas  i:i  Oei  cou- 
leinplalionc.  Oporlct  euiiu  ut  sit  puiiias  alisqtse 
cutilagiocarnnlis  coucuptscculia!,  leiiilas  siiicsciu- 
pulo  niurmuralionis  odii  cl  itividius ,  clarilas  abs- 
qtic  scrupulo  ct  nubilo  soHicitudinis  initudan:r.. 
Audi  puritatein :  «Einundeinusnos  nb  oinni  inquinu- 
inculo  cariiis  cl  spiritus  **,  i  nil  A|)osioIus.  Audi 
lenilalctn  :  ideiu  :  f  llaieiliLimiir,  ct  henediciiiiu.s, 
pci*sccutionein  paiimur,  ci  sustitietuiis,  blasplicina- 
uittr  et  obsccr.imus  **•  i  Audi  c:laritatiMi),  idcm  : 
c  Revcbta  facic  speculaniurgloriaiu  Dei,  uttraus- 
fortneinur  iii  cnnnleiu  iniagiiictn  a  clariiaic  iu  cla- 


openim  jusiitiani.  Ideo  quoque  beatam  Virgincui  c  ritalcni  '**.  i  Gcmma  gratior  su.nu  baliet  puri:alc:u 


dlltgfinl  juvcticnbc,  quia  cjus  uliera  fragraiiliora  siini 
M^ifeiilis  optimi$.  Nam  iii  cjus  ul>eribu8  iragrxl 
o4or  »qgenlis  uliera,  qui  delibutus  unguenlis  opti- 
Bib  cuni  pleniludine  cbarismatuni  et  medicinaliuni 
fratlarum  Tcnit  ad  sponsain,  vel  aniinam  peccatri- 
ceai,  ut  eam  omni  tepra  sanarel,  quam  sacro  sibl 
cMijngio  copularet.  lueo  quoque  ab  adolesceiitulis 
betu  Virgo  nieriio  diligitiir,  quia  oteum  9ffu$um  no- 
wi  iwini.  Nam  sicul  oieuin  reram  llquorem  supei^ 
nial,  sic  ooroen  cjus  et  invocatio  nominis  ejus 
•oiiiittfii  sanctomm  nomina  ei  iiivocatioDes  nonii* 
M«  sapereicelllt,  et  iiiperat  iii  eflicacia  subveu- 
lionlf,  et  obtentu  divlnae  gralix  et  daeroonuro  fuga. 
Trake  me  po$i  te :  curremu$  in  odort  unguenlorum 


[Tno.]  llucusque  Syuagoga  :  quu;  lidc  devota  ad- 
vetttnm  Cbristi  exspectabat.  Indu  iii  principio  car- 
mlois  liujus  propbetls  res|K)udit.  0$euleiur  me 
meulo  ori$  sKt,  id  est  pra!sentiaKicr  inibi  apparcat 
d  eienipla  mihi  vivcndi  ac  doua  largialur.  Deiiide 
lersiculis  sequentibus  qoalia  suiit  ejus  doiia  qux 
iddilms  appeienda  ostendii.  Ilic  voi  Ecclcsix  sub- 
#liir»  eorum  scllicet  qai  post  lcmpora  iiicaruaiio- 
ris  sd  fidem  Teinrent.  Illa  rogabai  ut  veniret;  ista 
«ere  ot  eam  post  se  irahai  queni  jain  scit  ascendisse, 
ci  ot  eam  trabat  qoae  per  se  non  volct  ascendere. 


scilicct  non  |M>sse  peecare,  qiii.i  «  sine  inacula  suiii 
aiite  ibrouuui  Dei  '.  i  Lcnilas  cst  ibi  oiuuis  iiuiuu- 
nilas  doloris,  quia  jaui  «  abslersit  Deus  otiitieni  ii- 
cryinam  ab  oculis  sanctoruni  suoruin  ,  ct  j^iii  iiou 
eritiuctus,  neque  clainor,  ncqiic  ullu>  dulor,  qtio- 
niaui  priora  transieniul  *•  i  Claritas  lux  ilia  qua 
Ixlautur  videre  claritateui  palrias  quta  «  lux  orla 
est  justo»  et  rcctis  cordn  bciitia  '.  i  Jain  cekbnUa 
resurrcctione  geinmx  gmiissinkc»  erit  puritas  iu 
corpore,  In  corpore  ihcorruptio,  quando  corrupti- 
bilu  lioc  induet  iiicorruptclani  ^.  in  aniiua  pcrfccta 
in  Deuin,  iu  Dominuin  intensio ,  quia  adbiic  babi-ut 
nuiiiiai  aliqoero  rcspcctuin  ad  cor|>ora  sua,  uiiion 
perfectti  iu  Dcuni  intendere  doiiec  illa  reci|iinii:. 
Uude  murinurare  videntur  auiinx  sub  aliarc  Dei, 
dicetitcs :  <  Usqiiequo  iion  vindicas,  Doiuinc,  «nn- 
guinein  nostrum  ab  iis  qui  iii  tcrra  suut  *  ?  i  Le* 
iiitns  ibi  iranquillitas  eril  iuter  cot  piis  et  aniuiaiu, 
ita  ui  caro  ncc  c  coucupiscat  adversus  spirituin,  uec 
spiriliis  advcrsus  caniein  ••  iCarocnini  spirilui  obc- 
diel,  nec  spirilus  a  carne  indcbitum  aliqnid  exig<*i. 
Kauiigaudebil  sponsus  supcr  sponsam  \»  Ibi  daritas 
erit  incorpore,  de  qua  dicitur  :  <  Fulgebunt  jiisti 
sicutsol  iii  regtiu  Patris  coruin  *.  i  lii  aniiita  visio 
Dei.  Ludc  :  c  Beaii  ipundo  corde  quoniain  ipsi 
IVeuin  videbunt  *.  i  llaH:  vidciis  spoiisa  el  deside- 


•*  PsaL  16.     •• 
^  Apoe.  14.    *  Apoc. 
•  Ibiih.  5. 


Isal.   38.     ••  Mailb.  43.     •»  Prov.   17.     ••  II  Cor.  7.      ••  I  Cor.  4.    •••II  Cor.  5- 
.tU    •  Ps:il.  tlu.    H  Cor.    15.     •  Ai»oc.   6.    •  GaU.  5.    »  Jsai.  Oi.    •  Matth.  15. 


47  THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALCRINl 

Saul  qnsprcre  renliini  prappiilia  ,  Folvii  diiccnta  *^  A     MWe  mete  Sicuth  irraiil  In  moMikn$  nQfnri 
Dieilor  Deiis  P«tcr  liiminuni  **,  quia  fecit  i|un-      cli;  sa|ncntia  : 


1% 


ti.or  luminaria.  Priiis  eiiiin  fecit  firmaiitendini,  sc- 
cundo  lumiiiaria,  scilicel  solcin  el  Itniam  :  posica 
(Itiitur,  ct  slellas  '*,  harc  liis  qualuor  donis  assi- 
gnnntur :  Lttx  stcllarum  pcr  varios  rndios  dislin- 
guitur.  |]:ec  est  singnlaris  pnidcntia,  qun  usinn 
uniiis  rei  ab  usu  alterius  disiingucre  sciamns  ct 
non  pcccemus  crrore.  Hoc  cst  lumen  quo  illuniinat 
Deos  omnem  honttnein  Tenienicin  in  liunc  inun- 
dum  *^,  id  csl  raitone  discerncndi.  Liinn  qux  in 
norie  lucet  est  Inspiratio  divinn,  qua  peccaia  m.« 
stra  cognoscimus.  Unde  David  :  t  llluniitta  oculos 
mcos  ne  nnquani  obdormiam  in  moric  *'.  t  licm  : 
f  Dcus  inciis,  illumina  tencbras  mcns  **.  i  Sol  qui 


Canto  qntr  toliiu$,  $i  qnando  armenta  tocnhai. 
Ainpliion  Dirca-nt  in  Actcso  Araetfniho; 

dc  pulchritodinc  : 

Ser  $nm  adeo  UiformtK^  nnper  me  in  tblore  nidf^ 
Cum  piacidum  tenli$  tlartl  mare 

Propt^r  lixc  qnatuor  amandus  esl  De-:s.  Sapiens 
enim  est  in  crcaiione.  Unde  :  «  Dominus  sapIciiUa 
fundavit  lerram  ^K  i  Poiens  in  gubemntlone,  quia 
c  Potens  est  Deas  de  lapidibas  sascitare  filios 
Abrnbae  *^. »  Lt  :i  Potestas  ejos  potcstas  stcma  q>:« 
non  aurcrciiir  ^*.  >  Dives  efil,  quia  f  oinnia  subj-cil 
Paier  sub  pcdibus  ejus,  ovct  et  bpvest  volucres'*.  > 
Scctindum  buroaniiatem  :  f  Speciosiii  forma  pr» 


de  die  lucct  est  spirilualis  intelligentia,  qtia  coelcstia  ^  filiis  boininom  "*.  i  Sccundum  divinitatem  :  c  (ian- 


sapimus  .ct  contcinplamur.  liide  Duirid  :  <  Eniitfc 
liKom  lunnrct  vcritati^m  luam;  ip^a  me  deduxc' 
ritni  '*.  I  Firmninentum  qiiod  aniplius  liiccl,  cst 
Haritas  «etcrna.  Unde  :  <  Civitas  illa  non  indiget. 
sole  aut  luna  ut  luceant  in  ca  ,  quin  cl.iritas  Dei 
iiiuniinairtl  cam,  el  Agnus  erit  lucernn  ejus '-'.  i  Et 
hioc  dicla  suni;  secunduin  qualiior  InlLTprclaliones 
hujns  iiomiiiis,  lonien.  Priinuin  enitn  dicitur  lumen, 
iil  c^t  lnen$,  nicne  \wiif]  id  est  defectum^  qudc  esl 
ignorantia  rerum.  Secunslum  diciinr  luincn,  id  ett 
luens  nieniis  noctcm,  Id  est  tcncbras  pcccntonim. 
TcrtMiui  dic  iiur  luincn,  id  cst  lux  mcntii,  qua  incns 
illiinruialtir  ad  cognoscendum  Deuin.  Undc  cuio 


dor  est  lucis  xtcrna^  ct  spcculuiii  sine  inacola  ** ,  i 
<  in  qiiem  desidcrant  angeli  prospiccre  **•  i  De  his 
Paulus  :  <  Qnem  constitult  b.Trc(!em  universo* 
mm  **,  >  ecce  dives ;  <  per  quem  (ciU  et  saccula *\  • 
ecce  sapiena ;  <  qiii  cuni  sit  sphrndnr  glorlx  et  figora 
substaiitia:  **,  >  eccepulchritudo;<  portaniique  oinn  a 
verbo  virtulii  su«  *',  i  ecce  potentla.  Pro  his  aman- 
dus  est. 

Iiem,  nlius  esl  amor  a<lolcscetiliilanim,  alius  jo- 
vcnnm,  alios  senutn.  Adolcscentubnim  eiiiiii  est 
diilrior, juvenom  foriior,  senuin  maturior.  In  prmo 
esi  remissio  pe.cntoiom;  in  secuiido,  excreiiiom 
virlutitm ;  in  tertio  perfcc  tio  eanim.  rriinus  in  Na« 


caeco  dicerctur :  <  Quid  vis  ut  faciain  tibi  ?  oixit :  ^  ria  peccante  bumilis,  iu  Pctro  fervens,  in  Joaniie 

Vk i„^    ...  -.11 I-.— .^„  T«    -   ir.  f\^..:.i  .  -  ■?.>.:■•«       ^! ^»  j.-i  .•_     <* •- • •- •_   •■ 


r^ominc,  ut  videain  lunien  '*.  i  Ei  David  :  <  Cniiite 
Incein  et  veritatcni  luam  *'.  >  Qiiartuni  dicilur  l.i- 
niea,  id  est  lux  muudi :  <  Dcaii  eitini  mnDdo  coide, 
qiiotiiain  ipsi  Deum  vidcbunt  in  pcrpetuum  ^K  > 
Qiioniam  apud  euin  <  non  est  iraiisniolatio  nec  vi« 
cissiludiuis  obuinbratio  '*.  >  Duo  notat  quibtis  ob- 
scnratur  notitia  reruni  apud  nos,  scilicct  substan- 
tiaruin  transinulatio,  ci  accitlcuiium  sibi  succedcn- 
tium  vicissititdo.  Tr.insinutni»o  substaniiarum  cst 
elemeutoruni  reciprocatio,  quia  terra  siibtiliaiur  iii 
aquam,  aqiia  in  aerem  aer  in  ignem  :  et  ccouverso. 
Jgtiis  deiisatur  in  aeietu,  aer  in  aquain,  aqiia  iu 
terram ;  et  hacc  mutatio  facit  ut  res  minus  cogiio- 
sentur.  licui,  accidenllum  vicissitudo,  quia  res  qux 


pios  et  dulds.  Secondos  dormit  a  srcnlaribus,  vi- 
gilat  In  spiriloalibus,  Inngoei,  quia  defccil  iu  salo- 
tare  Del  anima  ejus  *\  Tcriius  audit  vcrba  incffjbi- 
lia,  silcniium,  paceni  scilic  et  ilbm  <  qna  eisup*  ral 
tronem  seninni  **.  i  Primrs  oves  suas,  id  est  sou- 
snaliutis  affeclos  mlnat  ad  interiora  deserti.  Yidens 
mbom  qui  non  comborchaiur  "*.  id  est  niysieriiin 
incaruationis ;  secundus  ascendil  in  moni*  ro  ei  ao- 
dit  a  DominOy  id  esl  abKonditar  in  abscondiio 
faciei :  <  Tu  vcro  hic  sta  mecom,  ct  dccebo  te  le|^ 
ct  ninndnta  qux  proponas  filiis  Israel  **•  >  TerCios 
iii  monte  sepelitur  a  Domino,  id  cst  abscoiiditur  in 
nbscondlto  faciei  ^us  *^  i  Primos  audit  ab  homiui- 
bus  :  <  Ubi  est  Deus  tuusT  Sccundui  recordatur,  i 
modo  est  alba,  modo  cst  nigra,  modo  est  sedens,  ^  eieirundit  iii  se  animam  sunm  ••.  Terlius.transit 


niodo  est  stans»  etc.  Et  kxc  vicissitudo  obscurat 
rcruni  noiitiaro.  Scd  ibi  iiihii  borum  :  et  ideo  ibi 
cril  pleu9  notitia  Creatorisetcrcaiuiae.  Itcm,  adhuc 
liabeo  unde  Deus  diligatur. 

Quaiuor  sunt  propter  qox  homines  diligontor  : 
Potciitia,  sapientia,  diviti»,  pulcliritudo.  Unde  Vir- 
gilius  ad  qiiemdam  a  quo  volebai  amari :  De  di- 
vitiis  : 

Lac  mitii  non  (Bitato  iioiwii|,noii  [rigort  doiit; 
de  poteotia : 


iti  locum  tabernaculi  admirabilis  usque  ad  dorouni 
Dci  ••.  >  Primus  servit  fidei,  seeundiis  speiy  teiltus 
chatitati.  Et  sieiit  fidcs  nos  Deo  gcaerat,  spcs  nu- 
trityCharitasconsunimat  :sic  primns  siatiis  in  nobis 
humanum  aflcctum  Dco  dedicai,  secoudus  exuit  ve- 
lerein  bomiiteiu  com  oi-tibos  sois»  lcrlios  coiuun* 
mal  Dcoqoe  conforuial. 

Quia  meliora  $nnl  ubtra  tna  vino. 

[Cari».]  In  liac  vcrborom  seric  sub  bac  dlcttone 
trcs  colliguntur  cbusuhe ,  quibus  Ires  caiiSie  red* 


^•*IReg.  18  et  alib.      ••  Jac.  I.     ••Gen.l.     •»Joan.  I.    ••  Psal.  12.     •»  Psal.  17..   ^•Ps.l  1%. 

.    p^r*''!**''^^  ^*^^^^  "IPetr.4.    ••  llehr.  I.    «Mbid.    "  Ibid.    ••  Pwl.  IW 

•'  PhihDp.  4.     ••  Exod.  5.    ••  Deul.  5.     ••  Psal.  50.     »»  Psal.  il.     •«  Ibid.     ••  Ibid. 


99 .  COUUFJn.  IN  CANT1CA  CANTIC.  -  UB.  n. 

lertia  Tiriliter  retislenduiu.  InUe  :  <  Reftlniie  dia-  A  ipso  TiTenle  relim|uatur  ;  de  tertla   Inebrlaior 


Lolo  et  fugiel  a  Ttfbia  **.  •  Sed  4e  bis  in  ae«|ueiiiibu8 
diffiisiua  dicetnr. 

Fi/ii  niMirls  nif«  pngnaweninlf  etc. 

[CAan.]  Filii  niairis  nie»  Synagngae  pognaTerunl 
eonira  nie  nfgaiiles  me  nialreiu  Dci^  ei  tliiuni  ineum 
neganiea  Deuiu ;  et  quia  rc|*uleruul  opem  nieam 
ci  operam ,  rclicla  eoniin  perflitiji ,  Iranaivi  ad 
coaio«liain  genlium  Adeliuiii.liuc  cst  quod  aequiiiir : 

Pe<«#niNl  «e  cmtodem  in  vineii  :  tineam  Imeam 
nen  nisiedivl. 

[Tao.]  Ac  sl  diccrel  :  lloe  conseciiia  siim  de 
persecutione  ul  fif  rem  cuslos  plurium  Tineamro  id 
cal  Ccciesiarom ;  poslquam  ilU  primi'.iva  llieroso- 
lyiiiis  fundaia  eslv  quaui  eonini  lurbo  dii|>ersiL 
Kon  custodisse  auteni  Tlneaui  uoii  ad  meulcm  sed 
ad  locuin  rerereuduin  esl.  Naiu  cisi  niaieria  de- 
striicla  sil,  taiiien  iulcgrius  fldei  perniansil.  Lo- 
quiiur  spoiisa  aliquaudo  lu  pcrsona  subditoniin, 
aliquaiido  in  pcrsoua  prajaloruiu  ul  bic.  Viiica 
isla  esi  Eeclcsia  vel  auiiua  in  flde  planiaia,  iu 
cliarilate  radicaU,  sarculo  disciplinx  derossa,  pcB- 
uiientiuui  lacryuiis  siercorala,  pr.cdiCiiniiHiu  ver* 
bis  rigain  ;  cl  sic  exuberal  Tino  in  qiio  esi  la!tiiia, 
id  esl  dcToiio  sancia.  Iiein  liiijus  Tineas  dicauiiis 
fldein»  Tiicin ;  Tiilulca,  paliuiles ;  boiruiu,  opus; 
dcToliooein«  Tinuin.  Keligio  est  Tinea.  ciijus  Taier 
agricola»  FiliusTilis,  jiisli  suul  paliuiles.  Paier  esl 
agricola,  quia  fodit  in  coufessione  el  coutritione; 
pulal  in   poeniteuliae   satisfactioue ,   siercorai  in 


SaWaior  quando  c  faclus  csl  lanquam  polens  cra« 
pulaina  a  Tino*'»>  ut  pro  ca  moriatur;  qnarlam 
planiaTit  Noc  et  incbrialus  esi,  el  iu  lalierna* 
cuio  soo  dcundalur.  et  a  fllio  cuo  illuMis  *'.  Qiiar- 
taii*  dixiiuns  coiiscieiuiaiu,  qtix  quonioilo  excoli 
dclieai,  ex  invlerialis  15  vio^i:  perpendilor  culiura. 
Inier  cxteros  apparalos  qiiaiiior  aonl  qius  ad 
cxcolendain  Tincaiu  concurruul»  oldaquealio,  pn» 
latio,  propagalio,  fossio.  Oldeaqiicare  est  lerram 
circa  radicein  apcnrc;  ei  qiiasi  lacus  facere,  per 
quos  aqua,  ne  sui  uiuiielale  noceal,  po&sit  eflDiiere; 
putare  Tcro  esl  inulilia  sarnicuta  absriuilcre;  pro« 
pagare  esl  flagclluiu  sub  terra  iu  louguiu  pmien- 
dere,  quasi  pArro  paugcrc ;  foilere  esl  circa  rndiccm 
lerram  apcriendo  viiium  exquirere.  lu  oblaqiica- 
lioiie  reincdia  coiifessiouis  accipiiuiis.  Uude  iocl : 
c  Scitidiie  corda  Tcslra  cl  iiou  Tcsiiiueula  vesira*'.! 
Puiatio  csl  per  pnBuileuliaiu  et  Tilae  niulalioiieni 
pcccaioruiu  abcisio.  Iiide  iu  coiiseqneutilH»:  c  Tein- 
piis  puiaiioiiis  adveuil  **,  i  ei :  <  Ecce  iiuuc  tcii)|)iis 
arceplabile,  ccce  uuiic  dics  salults  **.  i  Erit  cl 
aliud  putalionis  tciu|)MS,  qiiando  curru|)tibile  hoe 
indiiel  incorruplelaiu  '**.  Propagalio  cst  iii  Tirlu« 
lucn  exenrilio  couslautia.  qii»  liuuiiliiale  quasl 
Tilis  icrrai  legiiur  cespilo.  Iiitle  Apc^lolus:  c  BiNniui 
auleni  facienies  iiou  defii-iauius.  Tciuporc  cuiin  suo 
welenius  non  deficieulcs  *. »  Pcr  foksioueui  acei* 
pimiia  quolidiaiiaui  cordis  iiosiri  disciissioneiUy  ubi 
nos  oportct  priiiio  halicre  circiiiuHpeciionem,  ac* 


lactyuiamiu  effusione.  Tilis,  qu»  radicibus  adto- |^  cumlo  discreiioneiu,  lcrtio  ddiberaiioncni.ln  cir- 
ret  lerrae  esl  FiliuS  qul  fuiidatueutuin  esi  in  reli%»    cuiiispeclloiie   deprebeuditiir    peccaluin    praeseua. 


}ione;cquiafiiudaiueutuin  aliud  ue>iiopotest  poiierc 
liraeier  id  qnod  |)osiiuiu  csl»  quod  csi  Chrtsiui  Je- 
sos  ^  :  in  quo  oniiiis  aedifli-alio  cpustmcla  crescil 
In  len  pluni  saiicluin  iu  Dotuiiio  ^. »  Palmiies  sout 
josii  qui  de  Tile  Chrisio  nascuuinr»  ci  abundant 
ln  cjns  Tirore  ei  huiuore.  liaque  Pater  piirgal»  Fi- 
llua  fnudat.  Palines  in  Timre  el  buniore  exuberai ; 
Pater  porg.il,  ot  sit  c  religio  niunda  el  liuinaco- 
lala  **.  »  Filius  firudai;  ul  ail  fn  cbaritate  radicaia 
Ci  fundala  **.  Paliucs  huinore»  id  esl  gralia  Tllis 
einbcrai,  ui  iu  leniaiionibos  f  ja  preaaora  flamnia 
elrcunidedii  eani  in  medio  Ignia  non  sit 
iloaU  **.  »   Qualuor  suul  Tinca*..   Prlnia  esl  in 


pneieriioin  el  fuiuruiu ;  in  discrclione- jndic.«lur 
«ieprebeusniu ;  in  dcliberalioiie,  ordinalur  qoid  sil 
agcnduin  tcI  iion  ageiidnui.  lu  prinio  :  c  Oiuul 
cusiodia  serTa  cor  luuni,  quia  ex  ii«so  Tiia  proce- 
dit  **; »  llein :  <  Accedens  ad  serTiiuiein  D*i,  prx- 
para  aulmain  liiam  ad  lenialioneni  ei  dcpriiiie  cor 
lunm,  ei  snsiine ' :  >  depriuic,  iie  in  prosperiiaie 
exiollal;  soslinc.  ne  in  adversitale  corruai.  In 
sccundo  dicalnr  :  <  Fecl  Jndicium  ct  justiliam  \  p 
in  tertio :  c  Domine»  doce  nie  facerc  Tuluniaiein 
liiam,  quia  Dens  ineua  es  lu  \  »  Qnoniodo  aniem 
coli  debeat  h;ce  Tlnea  docoit  Dominos  Jercniiam 
sic':  c  Kceo  eontiiiui  le  sopergenies  e|  regna,  u| 


pcrilnris  gandiis  rcprobomm.  Uudc  dicilor :  c  Dc  D  eTcllas,  ei  deSlraas,  et  disperdas,  el  disaipes,  el 


vinea  Smkimornm  Tiiiea  eomni  **•  >  Sccnnda  est 
l^giciaaB  conTcrsalionis  quam  Acb«b  eoncnpivii, 
sil  aofcrrel  eam  Naboib  **.  Tenia  esi  Tinca  Ecclc- 
•im,  «lc  qoa  diciinr :  c  Vineam  de  ^gjrpio  irans- 
taliaii,  cjcciail  geniet,  ci  phiniasii  eam  **. »  Qoaria 
#al  lo  ccMcicniiia  bcmia.  ILce  esi  Tiiica  Sorec  ** 
Id  cai  dccia.  Dc  prima  Loi,  Id  ct )  deeliuana  tn 
picniiboa  dnaboa  flliinMa  sois,  tcilicei  gloria  ci 
copMiiaic  propinantlboa  inebriaturv  ci  inccalnm 
operalnr  **;   pro  aecooda  moriiur  Naboih  ^  nc 


«diflces,  el  plaiacs. »  Geuies  el  regua  snul  Tiiia  ei 
dMHMics.  Soul  crgo  qni  slaluuntur  snpcr  genles 
el  rcgiia;  sonl  qoi  iusrunnntnr  soper  gcutes 
ct  reguay  tnnt  qni  eonttiinnniur  tuper  gcniet  ei 
rcgna.  Priml  tnnt  a  CQOCtt|dsccnliit  tnls  abtlraiii 
el  illccli  * :  accnndl  leciolnm  *hih>nionit  cnati>«iiunl, 
lencnict  g^adioa  Cl  ad  bclla  dodissiini  *;  lcrtii  snnt 
trinniphalorea  d  amici  Dei  *.  Primoa  Duminua  rc- 
Tocal  de  terrliotc  peceali,  ad  graiia  libcruiem.; 
tecnmlot  iuTiial  ad  longanlmluiein ;  leriios  instraU 


»  Jac  4.    *"  I  Cor.  31.    ■•  Ephet.  i«    •^lac  I.    •*  Ephet. S^  ••  Eccii.  Sfi.    ••  DeoL  8t.  ~  III.  Rcg. 

tl.    '*  rtal.  70.    H  jojie.  |g.    N  G^  |^.    h  |||  r^,  ^^  m  |>,,|.  77.      ••  Geo.  •.  •*  Jocl  i. 

••Cniil.9.    ••ll€or.  6.    *««ICor.lS.    •Gal.  6.    '* fruT.  I.  «Sccli.i.    •Ptal.  Itl.  '  PsaL  141, 
•  Cap.  i.    •  Jac«  \.    r  tianl.  S.    *  itc,  %x 


jmHM,  CISTCIIC.  ET  JOAN.  ALGRI!I|  91 

fsBf»  aii:<  Trabe  uie  pott  le  **.  >rriino  «leprorundo  A  pne  cxteris  Aoreiii,  ei  lae  inUe  eipiiaiil«r.  Ifaee  ett 

forma  cliariiatis»  ai|iia  delieinus  iiicipere  el  par- 


peccaCoruiD  inisericoriliier  exiralicnilo.  seciuiclo  iii 
Yij  rcctil  .diiiis  perscf eranicr  dirigcmlo ,  teriio  ar- 
deniissimi  ct  sii  ivissiini  ainoris  affcctiim  in  iiitiiiiis 
cordis  cffundf^ndo.  Ista  sunt  ungiieiiia  in  qiiorum 
odore  se  currere  spoiisa  pollicetur  «  citm  subdit : 

<  Curremus  in  odore  ungneiiiorum  iiioruni.  > 
Primum  uiigneiiuiui  cst  iniscricordia ,  secunduin 

gratia,  teriioni  glorin.  0!or  primi  esl  indulgenlia ;  se- 
«undi  muninccnU.t,  terlii  inagnincentia  Dci.  Depriino: 
cSicuimyrrlia  electa  dcdi  suavilatctn  oiloris  '*.  i  Dc 
spcundo :  i  Ecce  odor  filii  iiiei  sicul  Oilor  agri  pluni,  ei:i 
beiiCtiixit  Doiiiiuns  *'.  i  Detcriio :  <  Cum  esset  rex  iii 
accubitusiio,  nardus  iiica  dedit  odorem  suu:u  ".  > 
Primuin  rrtrnhii,  secuuduin  trahit,  tertium  attra- 
liil.  Priinnui  do  prorundo  Titiorumy  secuiiduin  fu- 
niculo  viriutum,  icrtium  dulccdine  praemiorum.  lu 
odorc  priini  ambuljinus,  in  odore  secundi  cnrri- 
miis ,  iii  Oiforc  lcrtii  volamus*  l>lc  est  odor  iiieffa- 
bilis ,   su.iviias  dulrediuis   divinae.   Uudc  iacob  : 

<  tlccc  odor  lilii  inei,  sicnt  odor  a«;ri  pleniy  cui 
bciicdixit  Douitnus.  '^  >  El  Jonnnes  :  Odur  inus  in 
iiic  concupiscf^ntias  exciiavit  xtcruas.  Dc  boc  disit 
Jncob  niiis  suis  :  <  Tollite  vobiscuin  de  oplimis 
fructibus  tcrrx  :  modicum  rcsitix  et  mellis  et  slo« 
racis,  et  stacten.ct  terebinthi,  et  amygtl:ibnim  *'.> 
Sunt  boni  terrs  rructns,  sunt  meliores»  sunt  op- 
ttini.  Boni  sunt  poDniieutix  rructus  in  exstirpatione 
viiiorum.  Suiit  incliores  piii*.  devoiioiiis  In  excrcitio 


Tulos  ctinm  alienos  nntrire.  Vel  aliter  :  Amygdala 
suiit  frucius  sanativus,  hic  espressinn,  cibos  nu* 
irtiiviis.  In  Oore  exspcctationis  secoriias ;  in  jocutt- 
dilaie  floris,  artcma  jucundiias.   £si  ergo  cbaritas 
uniias   infirmomni ,  nutrimentum    panruloram , 
cxspccintio    Justomm  ,    gaodium    bealoram*.  Do 
priino  :  <  Ipse  cepit  et  saiinbit  nos  **•  S^na  me» 
Domine,  ctsauaborl**;  >  dc  secumlo  :  <  Quasi  modo 
gcniii  iiifanlcs  ralionabiles  sinc  dolo  lae  cORCupis- 
cite  **.  >  Item  :  <   Nutriet  hotno  vaecam  boom  el 
doas  ovcs,  ct  exprlmct  buiyrum  prx  eopia  lac- 
tis  **;  >  de  tertio  :  <  Esspcclans  ex^pcciavi  Domi- 
nuiu  ct  intenditmiiii  **.>  Iicm  :  <  Ksspectameio 
°  die  fesnrrectioids  mex  in  fulurttin  **;  >  de  qoano? 
<  Rcvelata  facic  spcculainurglorinm  Dei,  ut  traiis- 
forinemur  in  eanidcm  imaginem  a  clarilale  in  eto« 
riiateni  *^.  i  llxc   dicitnr  operari  chariias  :  quia 
hxc  <  operattir  Deus  iii  nobis  propier  nimiam  eht* 
ritnlcmquadilcxitnos*'.  ^llxcdoaasontDeivet  ideo 
diciiniis  : i  Currcuius in  odore nngncutoniin  tiioram. > 
Yel  sic  :  In  fuma  nominis  tui  quod  compamtiir  u:t- 
giicuio,  veltn  lide    bonorum  stemorom ,  ant  i» 
consifleraiiono  luiracoloruin  tuorom.  Curremus,  aif 
iii  odorc  unguenlontin  tuorum.  Posl  bunc  odorein 
quidain  anibulaiH,  quidain  currani,  qnidam  volant. 
Amhulant  qui  adhuc  mullis  teulationibus  snnl  ini- 
peiliti,  currunl  qui  subdiloriim  el  lemporalium  sol- 

virlutum.  Sniiloptiini  diviiwconiemplationis  in  co-  ^  licitudinc  sunt  retnrdati,  voiant  qul  omni  soUicliu- 

giiiiione  coelestium.  Pcr  resiiiam  ,  qiiaeest  amarn,      dinc  luundanasunl  cxuti.  Sic  aniinalia  ExecbieSis 

designatur  pQeuitenila  ;  per  mel  consolatio  diviua  ,     legunttsr  ambiilassc,  nt  est  unumqnodqtie  eoram 

qux  pteniieuli  dalur;  siorns  arbor  est  in  Arabia, 

de  ciijtis  virgulis  Incryiiia  Quit ;  sed  si  ceciderit  in 

terram,  immunda  esi,  qiix  auiem  deramiscolligitur 

mniida  csi.  Cuti.-c  qux  cadunt  in  torram ,  eos  desi- 

gtiaut  qni  Inciymas  funilunt  ut  sancti  videanlur ; 

qu:c  Tcro  adhxicnt  calamis,  lacryuias  nblds  solo 

Dei  atnore  fusas  dcsignanU  UudeDavid  :  <  Posuistl 

lacryinas  in  eonspeclu  Kio  **•  >  Stacten  virga  est 

lobusli  corticis  ct  purpurca  foliis;  colorcm  habct 

ut  piperis.  Virga  moderaiiien  dlscipliii:e  est,qua 

niotits  illicitos  casiigamos.  Robur  eorlicis  cst  pa« 

ticnlia  qua  viriliier  siislineamus.  Purpura  dignitas 


nnte  faciam  suam  vcl  corani  facie  sna  ambnlabal. 
Ea  cucurrissc :  <  Ubi  erat,  iuquit,  impetus  spiritus, 
illuc  gradicbanlur  **.  >  Irc  enim  in  impetn  spirilns, 
est  currcrc,  et  volassc.  <  Et  facies,  inquit,  oi  peuM 
eoram  eitcntai  erani  desuper  *%  >  et  duabus  alis 
Tolabant.  Aitlsaias:  Vosqui  tenutionibus  graTatl 
estis  **,  <  ambufate  dum  lucem  babelis  **.  Sed  tI- 
dcte  quomodo  caoie  ambnleiis  **,  >  sieut  animalla. 
Uiiumquodque  eniin  eoram  facio  sua  ambulabai  de 
Tirtute  io  Tirtntcm  proOciendo,  iion  posl  terguro 
ad  peccaia  recurreiido.  <  Beaii  immaculaii  in  via 
qul  ambulant  in  lege  Doiuini »».  Qtti  enlm  cuui  Deo 
est  rcgni  ad  quod  teiidimtis.  Caior  pipcris  fervor  D  ambiilat,  confideuierambulat**.  >  Decursusicdi 


est,  quo  semper  aecendimur  ne  tepescatnus.  Tria 
Mimqtie  sunt  qu»  sanctum  perffciunt  hominem.  Dh 
sciplina,  dignitas,  charitas.  Diseiplina  propter  de- 
prcssioiiem  vitioruin ,  dignitns  proptcr  libcrtatcm 
virlutiim,  cbariias  propicr  interui  profectus  affc- 
ctuin«  Terebinihus  generat  resinam  oinnibus  pne- 
slantiorem.  Ilxc  lacrymas  superioris  compunctio- 
uis  designai.  Inde  David  :  <  Effudi  in  me  animam 
tiicani,  quoniam  iransibo  in  locutn  tabernaculi  ad« 
inirabilis  usque  addomum  Dei  '%>  Amygdala  citlus 


ciiur  :  <  Qui  in  stadio  curruul,  omDes  i|oidem  cur- 
runi»  sed  tinns  accipii  braviuiu*  Vos  sic  eurriie  nl 
comprcbcndatis.  Ego,  ait  Apostuhis ,  sie  curro  9 
non  quasi  in  incertum  **.  Curramus  igitur  ad  pro* 
posltum  nobis  cerumen,  aspietenies  iu  oactorem 
fldei  et  consummatorem  iesum  **,  >  ul  dlcamus  iu 
finc^  <  Boiioui  ceriamcn  cerlavi,  cursum  consnm- 
niavi  **•  >  Itetn  t  Volate  qni  exuti  estis  a  muodana 
soHicitudine ,  scilicei  pennis  amoris  et  deslderii. 
De  quibus  philosopbus  :  Sunt  etenim  peniiqp  toIu- 


»Cant.  i.  "Eccli.  «i.  «*  Ceu.  «7.  '•Cnnt.  I.  "  Gcti.  27.  »•  Gen.  45.  "PsaL55.  "  Psal.  41. 
«•Osee.  6.  "Jer.  17.  *•  I  Peir.  2.  *•  ls;ii.  7.  **  Psal.  TiQ.  *•  Sopbon.  5.  *MI  Cor.  5.  ■•EiMieo.J. 
•«Ef^b.  I.  wibid.  **lsni.  «i.  *»  Jjutu  IJ.  ••  Ephes.  8u  •' P*al.  IW.  •*  Prov.  M>.  ••  l  Ur.  9, 
•*  Uebr.  it.    ••  11  T:m.  4. 


f5  MISDikm.  I>i  CAflTICA  CANHC.  —  LID.  U.  14 

bilit,  qnia  fecil  stepHis  refloresccre  naluram;  ama-  A  acciimulaiio  viiiorum;  lecanda  faciio  conspiraio- 

rum;  lcrtia  congrcgaiio  liaerciicorum.  Priiua  im* 


bilia«  qnia  praBiSicalione  rcpnraTil  lapsi  hominis 
Jncl«ram;  ineflabilis,  quia  in  lauile  cxcessit  generis 
Imniani  nensuram.  Priinum  nulla  comprebendit 
scienlia;  in  secumlo  rcpar^la  esi  liominb  conii«- 
neniia;  leriium  nulla  potesi  expllcari  eloqueniia. 
Foil  eniin  pliilosopliorum  prodlgium,  desolali  cou* 
sillnm,  divriKis  laudis  privilegiam..  Vert  pliiloso- 
pliomm  prodigium,  c  qui  cum  cogiiovissenl  Dcnai, 
■uu  sicul  Deum  gloriflcaveroni,  anl  graiias  ege- 
ninl.  Mco  dedll  eos  Domiuus  in  re|)ro|)um  sen- 
suiu  '*.  I  Desolali  consiliuui.  Undc  :  c  Pteiiilcnliam 
ag'.ie,  nppropinqiiavii  eniui  rogiiuiii  roeloruin  '*. » 
llabuil  divinae  laudis  priviirgiuui.  Uiidc  :  c  liiicr 
BMlos  mulicrum,  non  suricxil  ni»jor  Juauiic  Ua- 
piisia 


•t 


B 


Hic  eiiam  posilus  esl  ul  deslruat  peccali  xdifl- 
calionem.  Hcc  xdificalio  iriplcx  csl.  Esl  euim 
•dificaiio  alia  ad  geliennam,  alia  ad  pdrgi*ioriutu, 
slia  ad  gloriaui.  Pnma  eiti  peccala  inorialia,  se* 
conda  vcnialia,  icrlia  cbariiaiis  opera*  lu  priina 
xdiflcalur  plunibum «  a^,  rcrrum;  in  scciinda  11« 
fiiuiu,  renum,  slipiila;'in  lcrlia,  aurum,  argen- 
tiiiii,  lapides  preliosi.  Scd  nnnc  de  prima  quam 
«lesiruxil  Joanncs :  in  ea  esl  phinibnin  qiio«l  oppri- 
fliii,  »s  qHod  decipil,  ferruni  quod  conleril  opera; 
qiiia  esl  pouderosum,  decipil  per  culorem  anreum; 
eonleril,  quia  esl  durnin.  Priiuttm ,  quia  esi  pec- 
rtloiii  monale;  secundam  mondanum;  lenium 
dorilia  obslinalionis  in  fraiemo   odio  el  pcccaio  r  ^imb  invidlam  eliatinaL  De  primo  Abigail  ad  David 


pugnal,  qoasi  inluspugnal;  sccundaoppiiguai,qiiasi 
obedienlic  pugiiai;  lcriia  rcpiignai,  qiiasi  rcsi»icndo 
Ecclesiae  pugnal.  Priuia  lcdil  coiiiicicniiam ;  ae- 
cundt  fiigil  oliedieuliam ;  lertia  dissoKil  Drclesiae 
coiisonantiam.  De  prinio  io  Canlicis  :  c  UniuMU- 
Jiisque  cusis  super  femiir  snum  propier  liniures 
iioclurnos  *' ; »  ile  secuiido  :  Ftiit  mauis  mtte  pu* 
gnaveruHi  contra  me;  de  lerlio  :  c  Capiie  nubis 
Tulpes  parvulas  qiix  devnslani  viiicas  *'. »  licni,  do 
priiiio:  c  luiquiirics  nicx  supcrgressu;  siinl  capul 
meuin,  ei  sicul  onus  gravo  gravaia:  sunl  supcr 
mc*^;  »  de  secundo :  c  lliilaiuiis  liguuni  in  pano 
ejiis  *^ ; »  do  ieriio  :  c  Cougrcgniio  lauroriim  iu 
vaccis  populorum ,  ul  evdudaui  eos  qui  piobaii 
sunl  arjenlu  **.i  Primi  ienci  flguram  ilte  qiii  colli- 
gens  iigiia  in  Sabbalo»  lapidaius  cst ;  secuiidi  Curo 
qui  propier  conspiralioiieiu  suain  a  lerra  csl  absor- 
pliis  *^;  icriii  Acbaz  filius  Cbnruii,  qui  proplcr 
furliiiu  lapidibus  csi  obruius  '*.  Sf.MiUilur  : 

Ei  diSftipcl,sciliccliiiuros  Jerii.bo,  id  csiduriliam 
obslluaiiuiiis ,  qu«  Iripiex  csl.  Esi  enini  duriiia 
qiias  proprium  sequiiur  consiiium  cl  non  alienuin ; 
ei  esl  qu.c  reiliici  diu  peccaium  :  ei  esl  quaft'  pi* 
gruin  icdtliiboitiiaem  a.l  faciendutii  Imiiuin.  Iii  priiiio 
oiiosa  esl  discreiio,  in  secnndo  S|)criiiiur  coufessio, 
in  lenio  parvi  pcndiiur  dilenio.  Ilaiio  qiias  meniem 
iiluiLinal,  confessio  qu«  cor  cxaiuinai,  discrelio 


aposiasiae.  De  prinio «  c  Corpus  qnoU  corrunipiinr 
•ggraval  aulinam  ei  terreua  babilaiio' clcprimil 
tensom  mnlla  cogiianlem  '\  »  lloc  esl  lalenlum 
plumbi  in  ore  ampborse,  in  qiia  erai  Implelas.  De 
oecundo  sciliccl  dc  peccaio  mundano,  qiiod  esl 
fallax  gloria  el  vana,  ail  Salomon  :  c  Yaniias  vani- 
latam  el  oniiiia  faniias*';  »  el  Isaiass  c  Aarum 
luuui  «ruginaium  csi'*. »  De  isio  el  de  leriio  sci- 
licel  ferro,  dicil  propbcla*  Isaias  ^  :  c  Scimus  quia 
dums  es  lu  el  frons  lua  «nea,  el  ccrvix  lua  ncrvus 
ferrens. »  De  ieriio  ail  Stcplianus  :  c  Diira  cervice 
ci  incircumcisi  cordibiis  cl  auribus,  yos  seinper 
S;iiriiui  saiicio  resisiiiis  **.  »  Sicui  eniui  fermm 
ca*lcra  nieialla  sua  doinal  duriiia,  ila  obslinalionis 


de  viro  siio  Nabal :  c  Domiiie  bonio  islc  durus  esl, 
el  siulios  juxia  nomen  suuin  **.  »  De  secundo  : 
c  Secundum  duriiiam  auiein  luain  el  cor  impCBni- 
lens  Ibesaurisas  Itbi  iram  in  dic^*.»  Ilac  induraiom 
esl  cor  Pbaraonis  '^  De  leriio  :  c  Dura  cerviec  et 
incircoiucisi  cordibiis  et  auribns,  vos  seinper  Spl* 
rilui  saiicio  rcsisliiis*'.  »  ilein:  c  Qui  oblurat  au- 
rein  suatn  ad  clamorein  panperis,  claniabil,  ei  non 
exaudieiur  ^*. »  Vis  bas  trcs  durilias  dissipare, 
audi  qnomodo  ninri  Jericlto  Cormerunl  :  prinio 
Israclitx  muros  circuierunt;  sccundo  vucifcrali 
sunt;  lertio  lubis  sonucruiiU  Coiiira  priuiuni  erjo 
ot  dissipctar  quid  coinmodi  quid  incotitinudi  ,  ex 
proprio-vcl  aiicno  consilio  proTeniai,  dcbcs  fre- 
duriiia,  quae  est  coutra  cbarilaiciu,  Cjclcras  destniit  ^  quenier  circuire;  conlra  secundum,  coiifeSNionc  et 


virtuies.  Ubi  enini  cbariias  destruiiur,  conse- 
«fuais  esl  01  nuUa  alia  virins  rcmaiicaL  Prlinnm 
dosirucbal  in  seipso  Joanncs  camem  domando, 
duin  uiel  el  locuslas  edebal,  el  zoiia  pellicea  ciii- 
gebat  lumbos  suos**.  Sccunduin  desiniebal,  cuin 
posset  dici  Cbrisios,  noluil,  scd  ait  :  c  Non  sum 
€fo  Cbrisius  **. »  Teriium  docebat  desiroere  com 
diceret:  c  Pcsnilentiam  agile*^»  Sequilor  disperslo 
coirigationam  ImpieUtls,  qoas  tres  suut :  Plrima  est 


oralione  Tocifcrare;  coiUra  lerlium,  lubis  prx*dica- 
tionis  sonare.  De  priaio  :  c  pmnia  facilc  cuiu  cou* 
silio,  cl  post  factuni  non  pcenilebil*^; »  desecnndo: 
c  Dixi,  Coufitebor  advcrsuni  nie  iiijiisiiiiam  iueaiu 
Domino.  Pro  bac  orabil  ad  ie  umnis  saticlus^';  • 
de  lertio  :  c  Diligiie  .jiisiiliam  qui  jiidicaiis  tcr- 
ram  **. »  Sequilnr :  iEdiacen,  sciliccl  auruin,  ar- 
genlum,  iapides  preliosos  :  Aunini  rubeuiu ,  ar- 
gentum  candidum ,  lapides  spleudidos  ^*.  Aoruiu 


•^  S»p.  9.    ■•  Eccle.  I.    ••  isal.  00.    ^  Cap.  48.    ••  Acl.  7. 
Cain.  5.    ••Canl   1.    •*  Ps.il.  57.    ••  Jcr. 


•*  Rom.fi.    ••Malib.  5.    ••  Lnr.  7         ,  ,   ,.        

••llatib.  5.  ••Joan.  I.  •»Mai|b.  3.  ••  Cain.  5.  ••  Canl  t.  •*  Ps.il.  57.  ••  Jcr.  11.  ••Niun.  1.5. 
•'  Nom.  16.  ••  Josoe  7.  ••  I  Rm.  iS.  *•  Kuin.  t.  »•  Esod,  7.  "  Acl,  7.  »•  pruv.  «I.  »*Eccli.  5S, 
••Psal.31.    ^•Sapl.    "|Cof,5. 


5S  THOM^  CISTFJtC.  KT  iO.\N.  ALGRLM  5« 

Iiriniil  tcrrcnn    Ii.ibiiniio  ^(Mtsiiiii    miilin  cogiuii- A  Ju^l<i<ntApcriaest  ti*rr.ietgorniiiMYtlSsilv:ilorem'*» 


tcm  **•  lAiitliciilrsniih.Mii  jiivenciihc  assumplioncm 
ilomiii.HC  sii.c  snlijiciiitii  :  i  Ctirrcmiis  in  odo- 
r^m  iiiigiiciiioniiii  iiionidi  ^^.  i  Ciirremiis,  vcloces 
3srqiioti(ii  ilfsidorio.  Ctinomni»  forles  iu  fidc,  ctir- 
rotiiiis  tAnqiiam  lcvcs  ot  ngilos,  slciit  dicit  Apo» 
kiolits  ad  ilohr:ros :  i  Depoiiciitos  omiic  poiidus»  el 
rircumslaiis  iios  pcccalum,  per  paticnliam  ctirra- 
miisad  proposiiuiii  noiiis  certamcn,  respicicntcs  in 
niicioreni  fidoi  ot  consummaiorcm  Josnm,  qui  pro- 
posilo  sibi  gaudio  siistinuit  criiccm,  couriisione 
I  oirciiipl.i ^*. i  ('.Hrremnn,  inqu:iin,  in  odorem unguen' 
lonnn  tnoiitm.  rngiiciita  aiilom  bcala;  Virgiuis  stitit 
«-oiiri*rti(Hics  siMritiialfum  chari.^malu:o,  conjocix*  in 
ipsas  virliitinn  pinguedincs,  qti:e  ipsaiu   quasi  sua 


pcr  qiiem  facta  cst  f  celi  ei  (orra;  rcconciliatio.  R«- 
paratio  in  fiitesa^culiorit.lncollariosuiil  trcscclbe: 
Piima  discipliii:r,s<*cundajiaiurx9  tcrtiA  graliae*  lo 
prima  discisinforior  i^se,  i:i  scciinda  par»  in  lcrtta 
supcrior ,  id  est  sub  alio,  c^ro  alio,  super  aliuin;  vel 
sic  :  Subessc,  cocs«c,  pro^sc.  Prinio  cliscls  etse 
discipuhis,  secundo  sociiis,  tertio  maQlster.  Cubicn- 
lum  regis  cst  arcannm  contemplationia.  Seil  nou 
unum  solnni  csl  ciibiculuin,  quia  luultae  suot  regiii« 
ct  coiicubinac.  Muhcr  eiiini  qiigedaiu  secus  pcdes 
Domini  «orlita  cst  locnin  ^*.  Altcra  ad  capul  devo- 
tloiiem  invenit  ^*.  Tliomas  in  laicre  **,  Joaiinct  in 
pcclore  *',  Potms  iii  siiiu  Patris  **,  Pauliis  iu  tcrtio 
ccclo'*  liujus  iiccrc.i  gratiani  sunl  asscculi.  Prioia 


siil»st:miia  lo('i:;ilotaiit,  ol  nos  dokvt.idl  rragr.intia  ei  ^  mulier,  in  iiiio  humilitatis;  secunda«  insolido  spci; 


oiioris  (!olocialionc  ad  cursuni  boni  opcris  iios 
iiiviianl.  Assuitipta  vcro  ad  «'cthereum  Ihalauium 
boaia  Virgo,  el  assccufa  qtiod  pcliii,  subdii  : 

Inlrodnxit  me  rex  in  ccllaria  gna, 

[Tuo  ]  Collaria  rogis  .Tternt  sunl  intcrna  gaiidia 
paii'i;c  ciolosiis ,  in  qux  nunc  iutroducia  cst  Ecclosia 
s^ancta  per  fidem ,  in  fiituro  plenios  inirodiiccnda 
per  rcni.  Loqniiur  nutom  ad  atkdescentulas  S|N>nsa, 
id  esi  Ecclesia  Chrisii  ad  aniinas  fldcles,  sua  vide- 
licci  membra  nuper  in  Christo  renala.  Ita  idco  dc- 
prccor  Chrisium  S|)oiisum,  ut  nos  post  se  curreniet 
ipse ,  dnia  manu  ne  dcficiamus ,  adjiivet ,  qnia  jam 
ilulccdineni  rcgni  ccclcslis  pnelibavi ;  jnm  giisiavi, 


Tliomns,  in  solido  fidei ;  Joannes,  InlalochariUtis; 
Pelriis,  in  lucc  verilaiis ;  Paulus»  in  imo  Sapicotiae. 
Esl  locus  apud  sponstiui  dc  qiio  sua  Jura  dceemil  cl 
Cousilia  disponily « iii  pondcrc  cl  nunicro  cl  uco- 
sura  *^.  lEi  csi  locits  in  quo  snpcr  reprobam  aoioiain 
vcrsatur  animadvcrsio  judicis.  •  Terribilis  io  con- 
siliis  siiper  fitios  bominnin  **.!  Porro  nec  io  priioo 
ncc  in  secundo  porfocta  csl  qoics  specolaoli.  lo 
priuio  eiiiin  Dcus  apparet  lanqiiam  sollicilos ;  iii 
secundo,  lanquaui  turbatus.  Altcr  adjutoriuoi  do- 
centis ,  alter  prxiorium  Jndicls*  Sod  csl  lertius 
locus  iibi  sponsus  ccrnitur  quietus,  nou  luagislrl, 
non  judicis,  sed  sponsi.  0  veraBqiiieiis  locus  io  quo 


quimiam  suavis  esl  Doininus  **  Jani  Irona  quae  mibi  p  cst  Deus  non  qoasi  turbatus  ira»  nec  dislenlut  pro- 


parata  siint  in  coclis,  ipso  revclanie  cognovi.  Dixcrai 
quia  c.«scl  ciirrendum ,  ei  in  quo  currendiim  :  ccco 
qiio  currendum,  Sfilicei  in  cellato  vinariam,  qtio 
Jam  Introdui-ta  csl.  Ibi  homfnes  reficiuniur  a  frucio 
frumcnti,  viniciolei  sui  ^*.  Rcficiunlur  frumcnto 
ilocirinx  erudicntis.  Inebriantur  vfiio  spcci^iis  et 
spiriiunlis  forvoris.  Unguntur  oleo  siiavis  devotionis. 
Primum  sibi,  sccundum  Deo,  tcrtium  proiimo. 
Pnmum  sibi,  «  nt  paniscor  bominis  confirmet^';  i 
scciindura  Dco,  ut«  vinum  bciificct  cor  hominis  ^*,  i 
id  ost  fer\or  Iffitificet  in  Deo ;  teriium  proximo,  ui 
ri  cxlerius«  exhilarei  facicm  in  olco  ^*.  »  Dc  primo 
dicitur.  «  Confirma  hoc,  Dcus,  quod  operatus  es  io 
nohis  ^^.  iDesecundo:  iGaudetc  in  Domino  sempcr : 


spicitur  cura,  sed  videiur  voluntas  cjus  io  eo  IxMia 
ct  bcnepUcens  ei  perfecta  '*• 

Ecce  iria  teroiioray  tria  nierita»  iria  pr«roia.  lo 
horto  lcniporn,  iii  ccllario  oierita  ,  lo  iriplici  coo* 
tcinplaiione  cuLiculi  pnemla.  Isu  cellaria  tres  habent 
cellas  :  Prima  csi  ScriptoraCy  secunda  aniio»,  lertio 
coelcslis  patrix.  In  priina  sumitur  »qua  refcciioois, 
Insecunda,  vinuni  jiicundiutis ,  io  lertia »  olcom 
suavitaiis.  Aqua  prim»  triplex  cst.  Prinia  eslaae- 
cularis  prudoniia,  sccunda  liticralis  scieoiia^  lerlia 
ccelcfttis  sapientia.  Prima  esi  de  laco  torbido;  se- 
cunda,  de  rivo  fluido:  tertia,  de  foole  porlssiuio. 
Prima  de  lacu  turbido »  qnia  de  rebus  leniporalibus 
quae  ^'tnimam  pcrltirbanl;  sccunda  de  rivo  fluiilo. 


iieruin  dico  gaudctc^'.  iDe  terlio  Paulus. :  «llilarcm  D  quia  de  eloqiicntia  el  opinioiie  philosopbica,  qu« 


daiorem  diligil  Deus^*.i 

Inhocopere  videmus  sponsam  esse  velle  coin 
sponso,  scilicet  in  horlo,  in  ccllario,  in  cubiculo ; 
sii  iiaqiic  simplex  hisioria  horius,  cellariom  mo- 
ralis  srnsus ,  ciihiculum  conlcmplationis  secreium. 
In  hisloria  suiii  tria ,  scillcet  oceli  ci  terr.T  crentio, 
roconciliatio,  reparntib.  Crca:io  cst  tanqnam  horli- 
sriiio  vel  plnntatio;  reconciliaiio,  ianqiiam  gcrmi- 
natio  satoruni  vcl  planiaiorum.  Tempore  oamqiie 
suo  roraniibus  coelis  desuper  et  nubibus  pliieniilius 


ciio  quasi  riviis  nostram  debeiit  iransirc  loemoriam: 
tertia  dc  fontc  purissimo,  quia  de  crolestibus  qua 
noslram  debent  rigarc  aniinam.  Isti  siinl  ircs  putci 
qtios  scrvi  Isaac  fodcruiii ",  Primum  appellavcrool 
Calumnias,  sccundum  Inimiciiias,  tcrtium  Abon- 
dnniinm ,  vel  Sepiiforrociu ,  «]iiia  pro  temporalibus 
nobis  calumniantur  Allophylii  id  esl  dxrooncs  aiiciia 
amantes.  In  liilerari  auiem  scieniia  oobis  ioimicaolur, 
n'*si  reiorqtieam.us  ad  thoologiu^  intcHigentiaiii.  I:i 
scpliformi  cnim  spiritu  babemus  gratiae  aboodan- 


n 


••Sap.  9.    "  Cant.  I.     «•  llebr.  12.      «•  Psal  9D.    «Pi^d.  4.  •  »»  P.'«il.  105.      "  Ihid.     '»  Ibid. 
INal.  67.     '»  Philipp.  4.      »•  ||  C-or.  9.      »'  Uai.,45.    '•  Liic.  7.  »•  Maiiii.  2«.     ••  Joan.  29.    •»  Joao. 
21.     "   ilaith.   16.     •»  II  Cor.  12.     •»*  Sap.  tl.    ••  Psal.  65.    ••  liooi.  12.     •^  Cen.  26. 


COyMENT.  \2i  CANTICA  CANTIC   —  UB.  I. 


57 

liaoi.  Primi  etl  ii)iia  iii  Jcriclio  corniphi  ** ; 

cunda  M  aqiia  Mara  in  de:»eriu  ainara  '*;  lerila  esC 

aqua  quaiD  eduxit  Uoyses  de  petM  **.    Prlma  es* 

aqna   Jericho  qu«   iuielligiiur  muiidus»    id    est 

U!CQlarls  prudciiiia  qux  cornipta  est :  sl  aliud  Inde 

qncrilur  qunm  gloria  Dei.  Sed  Elissus,  id  est  Deus 

iiicus  Domlnus  iii  vase  noTO»  iil  est  in  corde  nuper 

coiiTerso  sal,  id  est  Dei  saporein  ponii,  bcnedicii; 

ponit  in  aquam,  ct  sic  dicil  Elisaens  :  lEccesaniivi 

aqiias  istas,  et  noii  erit  in  ris  ultra  mors  iicque  cor- 

ruplio**.  Et  sic  sxcularis  prudcuila  servit  Dco, 

sicque  desinil  esse  cornipta.  Mara  vcro,  id  est  lit* 

leralis  scientia  amara   est  aniniae  rcligiosx,   nisi 

ligiiutn  In  ca  ponaiur,  id  cst  crux  Cliristi  in  ca 

pr.cilicetur,  ut  Pauliis  :  i  Mliil  judicavi  uie  scirc 

iuter  TOSynisi  JcsuinCliristnmeiliuuc  criicirixum**  » 

Tcriia  est  aqua  dc  petra;  quam  iiercussit  Sloyses 

virga**:€  Pcira  aaieni  erat  Cliriitus*S»qui  iu  cruce 

percussus,  aquaui  dc  latcre  produxit  *•  et  Spirituui 

saiictuin  luisit**.  Ilic  est  ifluiniuis  iuipciiis  qui  lx« 

tiacat  civitaleni  Dei*%»  foiis  liorioriiiii.  In  cclla 

auteni  est  lrip!ex  viiium.  Priinum»  quaudo  de  priuia 

couTersioue  agiiur  Deo  gratia.  Uiide  :  i  Obedisiis 

auieui  ex  corde  in  eain  furinam  doctrinx,  iii  quiuu 

tradiii  estis  **.»   Seruuduin  esi  de    couscieuiiae 

gloria.  luile  ideiu :  iGloria  uoslra  liasc  est  icsti- 

iiiouiuni  conscicnli»  nostrac  **•  »   Terlium  cst  de 

inrusioiie  graU«  losiitia.  Unde  idem :  c  Cbaritas  Dci 

bfusa  csl  iP  c  t  iibiis  iiosiris  per  Spiritum  sanctum 

gdi  daius  est  iiobis  »•*.»  lu  celiario  coelcstis  patriae 

sunt  quatuor  siiavitaies  olei,  scilicet  corporum  glo- 

rincaiiOfangeloruinconsoclaiio,  ad  dexteram  Patris 

c^Dfessio»  Dei  visio.   Hxc  est  iila  Aposioli  supcr- 

eniinciis  maguitodo  :  i  Deus,  iuquit,  dct  voliis  illu- 

minatos  oculos  cordis  Testri,  ut  sclatis  quaesitsu* 

peremincns  magiiitudo  Tirtutis  cjiis  *. »   Uaneiis 

nagniiudo  est  corporum  glorilicatio ,  emiiiens  est 

angelorum  cousociatio,  pereiuinens  est  ad  dexteram 

Pairis  sessio,  superemiueiis  est  Dei  visio  facle  ad 

laclem.  Qui  vult  Tidere  Deum  facie  ad  (aciem, 

oponet  eum  esse  prope,  ad  ipsuui  convertl ,  et  nul- 

lum  iuterponatur  obsiaculum.  Iiaque  ut  eum  coii- 

tompleuiur,  siinus  proi>e  per  studia  jusiitiae,  oinne 

ebftaculuui  pcccati  remoTeaiiius  a  nobis  per  custo- 

dtam  iunoceniiie.  Ad   Ipsuin  conTertimur  devoto  D  «Lxtare»  Jerusalem«et  festum  agiic,  omiiesqui  di- 


og 


A  cbaritalis  exaiuinati  ferrore,  placilam  Deo  refeelio- 
Bein  cxbibeaiit.  Cui  offeratur  et  Tiuum  l;cliii;e  s;»i- 
ritualis,  quia  i  liilarem  dalorcm  diligit  Dciis\» 
liaqiie  per  isCa  mereiur  Pairis  bcucdiciioiiein,  sci- 
llcct :  €  Dct  libi  Dciis  de  pingucUiue  torr.T,  id  eS^ 
luferiorem  compunciiouem  ,  ct  dc  rore  ricli  abun- 
danliam  *,  id  est  superiurdni  eoiiipunclioucin.  Fi- 
delis  iuque  aniJiia  aniiiiadverteus  ules  Doi  coiisu« 
lationes  subjuugii  : 
Inlroduxil  me  rex  iii  cellaria. 
[Card.]  /n  eellaria  cctletlla^  ui  de  polioribiis  Iioiiia 
suis  me  rcncial.  Videuies  auteui  caui  aiigeli  qui 
assistunt  Filio  cxaliataiu  super  cboros  aiigeloruui 
ad  coelcsiia  rcgna,  el  exsuhauies  de  ipsius  exaUa- 
lione  subjunguui : 

g     Ext^ltabimu»  et  (cetabimur  in  le :  memore*  vbernm 
luorum  tnper  vinum. 

ITiio.]  Quasl  diceret :  Nequaqoam  ipsi  nos  de  per- 
ceptis  muneribiis  extollimus,  sed  in  ouiiii  quod^beuo 
Tiviinus  seinper  exsuliabimus  ei  Ixtabiuiur  iii  tua 
luiscricordia ;  lueniores  per  oniuia,  qiinnia  iios 
pictalc  recreare,  qiialiter  ausierilatciu  legis  graiia 
fidei  evaugelicae  mitigare  dignalus  cs :  verx  conso- 
lalioues.  Audite  quid  fecerit  Jacob  cuin  occurrit  ei 
fialcrcum  quadringentls  viris,  id  est  \iliis  priiici- 
palibus,  scilicct  timoris,  cupidiiaiis,  gaudii,  doloris. 
Iiide  |ioeU : 

nimeluuttt^cupiunt^  gaudcniquc  doleniqne;  uet 

\aurat\ 

Respiciuntf  clausi  Unebrit  ei  carcere  tccco  *. 
^  Priiiio  ancillas  cum  flliis  suis,  secundo  Lia  cuiu 
libeiis  suis,  lerlio  liacbel  et  Josepli  oppuiiuiitiir  *. 
Pcr  nncillain  Llae  timor  pravae  aciiouis,  per  aiicillam 
liacbel  tiinor  erroris,  per  fiiios  eoruin  buiia  quse  de 
illis  procedunt,  signantur;  per  Liaui,  viia  nciiva; 
pcr  filios  ejus,  virtules,  qus  iude  proccdunt ;  per 
Uacbclein,  vita  CQotemplatiTa ;  per  Jobepli,  qiii 
augmentum  dicilury  profccius  dcbiderii  signauir. 
Prupter  boc  dicit :  EapiN/laMiiiMS  tt  Lvtabimnr  in 
fe,  memoret  uberum  tuorum  tuper  tinum.  Diiobus 
roodls  boino  trahilttr,  scllicct  liuiore  et  cunsoia- 
tiune.  In  viuo  timori  in  uberibus  blaiidiiueutuin 
cousolatioiMS  signaiur.  Unde  plus  propier  coiisola- 
tiouem  quain  tiuiorem  Ixiabiiuur.  Uiide  prupiieta  : 


•Clectu  infaligabilis  diligenlise.  Sic  Jacob  aiigclos 
Tidifysed  prius  Titia  supplautaTii.  Etquomolof 
Tideamus.  Prius  occidit  hxdos ,  sf>cundo  excoriavif» 
lertio  coxit  *.  Isti  duo  bxdi  c^rpus  nosiruui  suul 
ei  auiiua.  Ili  occidendl  sunt,  quia  aniiua  est  occi- 
deiida  a  viu  pervcr>;e  voluula.is,  ei  moriintaudii 
earo  ab  exercitatione  perTcrsje  tcI  prav»  aciionis. 
Suut  et  excoriandi,  quia  ab  ipso  siuisir»  intcntionis 
affccitt  aiiima  cstdividenda  ci  a  delecuiioiie  volup- 
Ulis  illiciue  earo  exspuliauda.  Suut  etco  ioeiidi,  ut 


ligitis  eaiii,  gaudcte  gaudio  maguo  *  ».  Priino 
keuiidum  est  nobisde  ejeclione  calaiuiiaiis.  Se- 
cundo  agimus  diem  fcstuiu  in  adoptionc  alicnjns 
festiviutis  tcI  diguiUiis.  Teriio  gaudeiuus  gaudio 
magiio  propter  possessioiiem  feliciuiis.  Lxiiiia  ruit 
populolsrael  cuui  mare  traiisiret ;  dieui  rcsiuin  cgit 
cuui  lcgein  acciperet  et  Ubcruaculum  Deo  consii- 
tuit;  gaudio  magno  gaTisus  est,  cuiu  iu  lerrani  pro- 
missionis  bxrediuteu  accepii.  Priuio  poiaiur  lacte ; 
secundo  satiatttr  ab  uberibus  cou&olationis  ejus  * , 


"IVReg.  i.  rEiod.  1$.  ••Efoil.  17.  •>  IV  Reg.  i.  ••  I  Cor.  i.  ••Evod.  15.  •♦  I  Cur.  IJ. 
••  Joan.  1».  ••  AcL  SL  •»  Psal  45.  ••  Rom.  iK  ••  II  Cor.  I.  «••  Roro.  5.  •  Eplics.  I.  •  Ceii.  i8. 
*Geu.  i7.    ^  II  Cor.  9.    •  Gen.  i7.    •  \  rg.    ^  Ccn   53.    *  liitiolt.  wiss.  Doiu.  iv  Qua  :rag.    •  ls;ii.  6ti. 


99  THOHiC  CISTERC. 

tcilicei  reciitiidine  operis,  et  seconda,  scilicet  |mi-  A 
ritaie  iiie«litalioniK.  accedaiuus  ad  lerliain«  scilicet 
tnliliiiiiiatem  coiilemplaiionis.  Ilinistrat  corpus  ex- 
teridra,  onlinai  anima  inieriora,  contemplatur  tpi- 
riiuK  siiperiora;  sic  taWabiiur  In  diem  Domini, 
spiriius,  :iiiiina,  ei  cnrpiis*  si  ille  sapiat  ccelesiia, 
ka*c  niet!iU'lur  ralionaliilia,  bic  in  sensibiis  suis 
ordinei  inferiora.  Suni  auiem  corporales  visiooes, 
suiii  |di:inlasiic9e,  suiit  inlelleciuales.  Corporales 
suiil,  per  quas  corpora  videniur ;  ph  iniasiicap,  per 
quas  corporum  siniiruudiiies  iiispiciuniur ;  inielle- 
cius  ▼ero  esi  earuni  reruin  quae  dimeiitiouiltot  ca- 
renl  Iteruni  iuiellectualium  aliae  tunl,  qnst  in  sui 
Aaiura  suiii  sine  aiigmento  ei  diminutionc,  ut  nu*. 
merus,  mensura,  pondus.  Alia  quae  tentporaliter 
accidutii  et  variabilia  suni,  ut  esl  fldet,  spes,  cba-  B 
rilas  ;  alia,  qu.i*  naluraliter  decidoni,  et  variabilia 
sunl,  iii  esi  raiio,  ingenlum,  memoria ;  alia  qiiae, 
ti  dici  poiesl,  sunt  sempiterna  Dei  virios  et  divi- 
niias.  Trium  primorum  ba!C  esi  raiio.  In  priniis 
instiiuiiur  disposilio,  In  secundis  visitaiioiiit  inspi- 
ralio,  in  ierliis  raiionalis  cogniiio.  Dispositio,  eo- 
rum  qu3!  facla  tuni ;  inspiralio,  eonim  qui  rc- 
dempli  suiil;  cognilio,  eorum  quae  naluralia  sunl. 
1n  uliimis  ornaiiir  naiura  ;  in  mediis  accipiiur  gra- 
tia;  in  priniis  con«ideraiur  omiiium  naluraliicr 
vila.  In  uUimis  inieiligil  auima  bonorem,  quo  for- 
maia  esi  ad  Dei  iniaginero,  qui  fecit  illam  *^ ;  iii 
nediis  veneralur  graiiam,  qiia  formatur  ad  simili- 
ludinem  ejus  qui  elegii  eam ;  in  prinils  speculalur 
exomplar,  ad  quod,  ei  per  quod  oronia  Dens  dis}>o-  ^ 
suii  **,  reformavii  ei  illam.  Quarla  res  qnam  Deut 
Triniias;  Tres  personae,  Paler,  Filius,  Spiriins 
tanclus.  IIujus  soliiis  coniemplaiio  tam  preiiosa 
est  quam  rara.  Hxe  divisio  triparliia  est.  Aliior 
•nlin  esi  Deiis  in  seipto ;  aliier  in  imngine  qii:iin 
fecii  ipse;  aliter  in  creaiuris  quas  fecii  ipse.  In  bac 
mansione  primum  coenaculum  est  visio  divinas 
subsiauiiiK  in  naiuris;  secundum,  visio  in  inia- 
giiic ;  ieriium,  visio  in  seipso.  Si  ergo  illo  ocnli 
spiriluales  elcvcniur,  inveniiur  dilecius,  quantuui 
daiur  iiiiiriuiiaii  nosirac  in  boc  exsilio.  Posluioduin 
auieiu  a  beaiis  plenius  invenie:ur,  el  videbitnr  iu 
regno.  c  Nunc  enim  filii  Dei  suinus,  ei  nonduiu  ap- 
paruii  quid  eriuius.  Scimus  auiem,  cum  apparuerii,  |. 
quouiam  siinileseieriinus:qitoniain  vidubimus  eum 
sicuii  esi  ** »  in  gloria  sua.  Igiiur  juxia  priiuam 
mausiotiem  videbiiur  et  Invenielur  Creaior.  17 
Juxta  tecundam  invenieiur  auiator;  juxi:i  ierliani 
iiivenietur  Salvaior,  boc  auiein  flel  qiiando  absor- 
pia  fuerit  niors  in  victoria  ".»  Quod  ub«  videbitiir, 
eril  nobis  periecu  gloria.  Sed  iiiierim  videre  ipsuin 
in  boc  exsilio,  saltcni  per  speculum  cl'  iu  aenig- 
mate  **,  »  esi  nobis  contolaiio  m.igna  ct  viae  leva- 
men. 
Diide  adverlendum  csi  quibus  modis  sc   nobis 


ET  JOAN.  ALGRIM  100 

pncseniai  in  boc  carmine.  tptum  se  qofttivir  f». 
ciebiis  praesenianiem  adterlimtts.  Aliqa:indo  enim 
Insinr  Tcrecundi  sponsi  aniinae  sauctae  secretos  peUi 
amplcxus  ct  osculis  dclectalur.  Inde  ckiniat  illa : 
Otculeiur  me  oteulo  orit  tui,  Nunc  Tero  In  olco  et 
ungueniis  medicuro  se  exhibei ,  propter  teneras  e i 
infirmas  animas.  Inde  cbmant :  C«rreiii«a  tn  oden 
ungnentorum  tuorum.  Nunc  quasl  Tialor  tponue 
simul  el  adolesceniulae  se  associai«  dulcibut  confa- 
biilaiionibus  a  laborc  T^^e  relevat,  iit  alacres  dicani: 
Trake  me  pott  te,  liem  :  i  Noiine  cor  nofttnm  ardens 
eral  in  itobis  i!um  loqucrelur  nobis  in  Tia  **. »  Ali- 
quaiidooccurril  quasi  prx.iivcs  patcrfamilias,  ostea- 
siiriis  diTitias  suis.  Unde :  c  Veni  In  bortURi  meQm, 
soror  mca  sponsa,  inessui  inyrrbam  menm  cum  aro- 
m:aibiTs  meis  **. »  Ei  sic  iniroiluxit  sponsam  in  te* 
creiis  suis.  Nec  inirum !  i  CouflJit  in  ea  cor  viri 
sui  **. »  Quam  redemit  inopem ,  prolmTii  fiilelem. 
amplexalur  am-ibileui.  lu  osculis  afleclnutom  ei 
blandum,  in  oleo  alquc  unguentis  cleinenteoi  eta^ 
flueniem  visccribus  pieiilis  ei  compassionia.  in  via 
bilarem  ei  affabilcm  plcniim  gratix  el  solatii,iB 
osiensione  diviiiaruin  largum  se  remuneralorm 
demonslrai :  Indica  mihi^  quem  dHigii  mKtma  meu, 
ubi  patcat^  ubi  cubet  in  meridie.  Ail  Sp«insa  :  c  Yias 
luas,  Doiiiiue,  deinonsira  niibi  **^ »  lU  esl  juslitbai. 
Unde  alibi :  c  Dcduxii  nie  siiper  semilas  jusiiliae^.i 
liem  alius  :  <  ludicn  ir.tbi,  cur  me  ita  judices  *\  » 
Tria  ista  aninia  curiosa  Dei  non  cessal  inqnirev, 
scilicet  jusiitiam,  judiitum,  locum  b.*tbllallonis  gh^ 
riae  sponsi,  ianquam  Tiain  in  qua  ambulel,  csBteiaai 
qiia  amhulei,  mansionem  ad  quam  anibolet.  De  qsa 
Propbeta  :  i  Uua:ii  peiii  a  DonilnOfe  lianc  requiruB, 
ut  iiibabiiem  in  doino  Domini  omnibus  diebnsviui 
meae*'. »  Mcriio  lixc  iria  qiiaerii  sponsa»  ul  de  fom 
jusiiliae  sil  forniosa,  de  judiciomm  notilia  eania, 
de  desiderio  glori»  sponsi  casia,  quia  spc»nsan  Do- 
niini  ditcei  esse  pulcbrain ,  eniditam  el  casian.  Ei 
b:ec  uliima  peiiiio  peiilur  a  sponsa.  In  meridae 
sol  csi  a'.lior,  fervcniior,  splendidior.  In  illoraa 
cordibus  Dominus  cubai  qui  iii  subliini  sancliiilts 
propoailo  inaneni.  In  illispascilur:  qui  ardorectt- 
leslis  desiderii  rervent.  Ab  illis  diligiiur  qui  dari- 
lale  supernae  sapieuliae  fulgeni«  Iiem,  cubal  in  lecla» 
qui  esi  pura  conscieuiia ;  pascitur  lu  cellarlo  cor- 
dis,  ubi  etl  viriulum  aflDueniia;  diligiinr  in  borts 
spiriiualis  affcctionis,  iibi  dcTotioiiil»us  quasi  Tcr* 
naiiiibiis  floribuji  jocuudaiur  graila. 

Iiein,  triplex  esi  meridies,  juxla  bujot 
Iriplicem  iiiierpreiaiioneni :  Priiuus  esi 
lemplaiivorum  qui  adbuc  laboranl  in  bac  peregri- 
naiioiie ;  secundus  esi  claritas  sancloruiu  qui  cxoli 
a  corporibus  adbuc  sunt  in  exspeciailone ;  teriiii 
angelorum  et  sanciorum  qui  vidcbunl  cbrius  De«a 
qiiam  secundi,  quia  facie  ad  faciein  jana  celebrsU 
resurreciione.  Primus  diciiur  nieridies  qua^i  »•- 


»*Gcn.  I. 
"  Psal.  44. 


u 
I» 


Sap.  H.    "I  Joan.  5.    "  Cor.  15.    »•  I  Cor   13.    ••  Luc.  24.    ••  Cant.  5.     ••  rroT.  SI. 
Psal.  44.     ■*  Job  tO.    ••  Psal.  4(i. 


101  COMBIENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  Ufi.  II.  \^ 

reiit  dies,  qtiia  tn  ea  cl  mfleremiis  pcccau  iioslra,  A  <  cx   pnrlo   cogiioscimus,  cl  cs   parte  proplieia< 
el  iiicreiiiur  virluliiiu  increuvula;  socundus  dicilur 
iticri«lies  quasi  medidics,  id  esl  meJia  dics,  qtiia 


mus**.  I 


elariias  cjus  cbrior  csl  priiua,  scil  oli!>curior  lcrlia; 
loniiis  (liciiur  mcriilics  qnasi  iiicia  <Iies,quia  cl.trior 
ca*leris.  Nolauiluui  quod  pnscilur  dileclus  iii  noliis 
cleleclando,  cubaliii  iiobis  quicscondo.  Pascitur  vcro 
in  liona  volunlatc ;  pascilur  iii  operibus  inisertcor- 
clia:;  pascilur  in  castitaie.  De  priiiio :  i  Meuscibus 
est  ui  raciani  voliintatcm  cjus  qtii  niisit  me  Pa- 
Iri»  ** ;  I  de  sccundo  :  c  Esurivi  et  dcdisiis  mihi 
iiianducare*^;  I  <lc  terlio  :  c  Qui  pascit  inler  lilia 
Sf^plus*',  I  elc;  Item  :  c  Qui  pascil  inlcr  lilia  doncc 
aspiret  dies  et  inclinentur  uinbnc**.  i  Idem  cubat 
•n  cliarilativis,  cubat  in  liumilibus  et  quieiis,  cubat 


Dc  boc  liiplici  mcriilie  rcspnndit  Davld  ad  Aclilst 
c  Ubiprxdatiiseslioilic?  Atillc:  Ad  iiiendiem  jMil.r, 
ad  iMcriditiin  Jcrainccl.  ad  incridii-m  Ccni  *•.  i  Pri- 
nius  cst  iiieridics  Juitxqui  dicitiir  courossio  in  quo 
pr;eda(ur  qui  vidcns  pecoalum  siiiiin  per  conrossto- 
nem  se  oripit  a  diabolo;  seciindus  csl  meiitlies 
Joratnccl ,  in  quo  praedatur  qui  pcr  Dci  misoricor- 
diam  ad  requiein  de  hac  miseria  iraiisrertiir  per  siia 
opera  :  Jcrimcel  enim  dicitiir  miurieordia  Dei,  Esl 
misericordia  Dei,  qua  hic  solviinur  a  pcccalo.  SoJ 
esl  major  miscricordia  Doi  in  occlo,  qua  liberaiiuir 
aniniaeabhocexsilio.  Uude  .1  Dimiiiie,  incatliuiiiscri- 
cordia  lua  ^*.  1  Ad  meridiem  Ceni  prxulatiir»  qiii  \ve 


in  ianclificalione  uuiiatis.  De  priiuo  :  c  Si  quls  dili-  B  ^^  practlatur  ul  in  corpore  glorinca.o  corani  Deo  iii 


Sit  me,  sermoneni  meuin  servat,  et  ad  cuiii  veiiic- 
inus»  et  maiisionem  apud  eum  racieinus  **;  1  dc  so« 
cundo  :  c  Super  quem  requiescet  spiritus  mcus,  nlsi 
snpcr  humilem  et  qoietum  et  trementein  sermonos 
lueos  "?  I  de  tertio  :  c  In  civitaie  sanciinraia  siini- 
litrr  requievi  **.  1  In  lecundo  vero  et  (erlio  meridic 
abipso  pascemur»  et  in  Ipso  rcquiesceinus.  Uiulc, 
ipsi  pascentcr  et  acrubabunl,  et  non  est  qui  oxlcr- 
reat.  In  prlnio  Abraham  cum  esset  in  oslio  labcr- 
naeuli  sui  io  ipso  fervore  meridiaiio,  vidit  ires  an- 
geios  ei  pavit  eos  sub  ilice  Manibre,  scilicei 'p.inibus 
azymis,  id  esl  anim.!:  et  cor|>oris  castitale,  et  so- 


rcgno  graiuleiir.  Ceui  enim  dicilur  iiii/im  in^iii,  vcI 
«crnriut,  vcl  fouittio  niea.  De  priuio  :  c  Passcr  in- 
vcnit  slbi  domum  ct  turlur  niduiu,  iibi  re|»oiiat  pul- 
los  suos  ^* ;  I  de  sccundo  :  c  Thosjuiizaic  vobis  ilie- 
sauros  in  coelo^*;  1  de  teriin :  c  lu  terra  siia  dupli- 
tia  possi.lcbiint  ^*.  1  Torlius  moridics  diciiur  iiiera 
dics,  quia  Dcus  luitc  iiierc,  id  est  purc  videtiiiur 
queiii  niodo  vidcnl  religtosi  pcr  spftcnluMi  el  in 
xiiigiiiale  ^S  et  quatnor  niodis.  Viileinas  ejus  nalii- 
rani,  ct  iiiisiram  dolomus  miseriain.  Sic  vidlt  A^ra- 
haih  ciim  ilixit :  4  Loqu;ir  ad  Doiiiinuui  mciiiii  t  u  u 
siui  ciuis  et  piilvis  ^.  >  St*cundo  videnliis  ejus  muii- 
diliam,  et   pcccaiorum  nostroruni  respiciunH  im« 


lirietale,  et  lacte,  scilicet  intcniioiiis  simplicilate,  el 

Lutyro.  scilicet  devotionis  piiigiiedine,  et  vitulo  ^  """""*'*•""•   ®^  enihcscimiis,   sicul  Isaias :  c  V» 

saginalo ,  siilicet  bilarl  carnis  immcdatione  »«.  In      ""*"•  *"n»»i.  q"'»  ^ir  polluius  labiis  cgo  sum,  et  hoe 


saginalo 

secundo  Jacob  in  ipsb  fer%ore  diei,  itl  cst  in  meridie 
vwc%  suas  adaquabat  In  canalibus  ubi  ponebat  vir- 
gulas  populoas  et  amygdaliiias,  et  de  pla»anis  corain 
oculis  oviuin  coeuntiniir  ex  parte  decorticatis,  ui 
ftimiles  fetas  conciperent'^.  Jacob  esi  bonus  pastor 
ille  qui  anrmam  suam  posuit  pro  ovibus  suis  **,  et 
pro  grege  suo  mori  dignaius  esi,  iit  supplaniarcl 
irilia  nosira.  Nos  aiitem  populus  ejiis  et  oves  pascux 
ejiis**.  Aqnx  sunt  supcrua  gaudia  sanctomm.  Unde : 
c  Fluminis  iinpetus  Ijeiificat  civitatom  Dei  *^.  1  Ail 
illas  nos  ducil  quotics  ad  contemplamla  l'la*g.iudia 
not  erigil.  Ibi  |)onit  virgularuui  tria  geuera,  ut  si- 


postquam  vidi  Doiiiinum  sodoutem  su|ier  sotiiiia 
excelsum^*.  I  Et  Job  :  c  Aiidiiu  au.ia  aiidivi  le, 
iiuiic  auiem  oculus  nieiis  vidcl  le  ^^.  1  Mcirco  m« 
reprebendo  el  ago  pceniientiain  in  favilla  e(  ci^ 
nere.  Tertio  videmus  ejtis  diviiias,  el  noMrain  ge- 
mimus  pauperialcm.  Uutle  Daniel  cuui  vidisset  au- 
grlum  :  c  Cecidi,  Inquii,  in  terrain,  nec  rcina:-sil 
In  nie  spirilut,  nce  habui  quidqiiain  viriuin  ^*.  1  i^ 
aiiiiiialia  EzcchiolB :  c  Cum  fieret  vox  super  firma- 
menlum  quod  eral  siipcr  cnpiia  eorum,  slaliant  ei 
sub>iiitlob:int  alassuas^*,  1  le  le.  I.  humihanila  {sic). 
post  atiditas  divitiaii,  suam  cognosceiitia  piuperta- 
lcin,  Quarlo  vitlcmiis  cnm  qiiasi  facic  aJ  faciem. 


tiiilet  fetus  faciamus,  id  cst  tanctorum  paiientiam      ^um  vidcmtis  eum  miserirordem.  ei  tle  salute  uotira 


cl  bnmilitaiem,  Chrisli  cbarltatein,  angcloniiu  pu- 
rttatem.  Primum  designalur  pcr  virgulus  pop!iloat« 
quia  de  populo  fil  unguentum  per  conlusiouem  quo 
tumores  vulnerum  resident.  Ci  h:ec  cst  tjnctoruin 
bamilitat  et  patientia.  Per  ainygdaliuas  virgas  si« 
gnalurCbrisli  cbaritas,  quia  de  eis  expriiiiitur  lac 
sd  nairiendom,  el  etl  cibiit  sanalivus.  Chariiat 
cnim  peccata  tanal,  el  nutrit  parvulos.  Per  virg.it 
de  plaiauis,  purltas  angelornm ,  quia  plalanl  frii- 
cinm  iion  faciuiit.  Ex  ptrie  tiinl  decortical»,  qiiia 


sollioltum,  sicut  Jacob  vidit:  cYidi,  iiiquil,Docniiiuin 
facie  ad  facieui,  et  saha  facta  est  anima  mea  **.  t 
Ecce  uicriilies  in  quu  Josoph  cometturut  etl  paaeni 
cum  frairibus  siiit,  id  est  Chrittus,  ticut  promisif. 
c  Vos  esiis,  inquit,  qui  permattsislit  meeiim  iu  teii- 
taiione,  ei  cgo  disposui  vobis  rogiium  nl  edalit  el 
bibaiis  tuper  mensain  ineam  iu  regno  meo  *'.  >  Jo- 
tepb  angmeniMM  interpreialur.  Chritlut  enim  aiig- 
ineutttat  cst  in  nostra  cor  riiptiune,  aetale  ei  tapien- 
lia;  iu  returreciione,  in  immorLiliiaiis  gloria;in 


••Jo.in.  4.  *MI.ilih.  45.  •*  Cniii.  IT.  **Cani.  2.  **  Joan.  li.  *Hsai.  66  *•  Eccli.  41.  »»  Ci»n. 
18.  *•  Gtrn.  50.  *•  Joan.  10.  •*  Psal.  78.  *»  Psal.  45.  ••  I  Cor.  15.  **  I  Rcji.  27.  *•  Ptal  55. 
•«  Psal.  85.  "  Mniib  G.  **  Isai.  61.  *M  Cor.  13.  *•  Gcu.  18.  **  hai.  C.  ^'  Joli  4i.  •*  Daii.  itt. 
*•  tictb.  I.    ••Gen.  5SL    *»  Ltic.  li. 


59 


THOMi£  CISTMRC.  ET  JOAX  ALGIIINI 


00 


•  •• 

iviiio  cpul.iiiir  ab  iiiiroiiii  glor'«  ejiis.  Fiura  suiit  A  <  Noft-  fjciel  qaiJqoaBi  ilve  bonuai  «ite  malttin.  • 


giMiera  consolaiioiKiin.  Esi  consolilio  in  ercpliooe 
lierculi.  Uude  DaviJ :  i  Fac  ineciiin  signuni  in 
Ifo.-iumy  uc  ▼ideaiic  qui  odernul  meet  confundanlnr, 
quoniam  lu ,  Doinine,  adjuvisU  me  ei  consolaliis  e^ 
nie  '*•  I  Est  ei  coiiso!atio  in  cousecuiione  dcsi- 
derii.  lude  Doniiuus :  cSieutmater  consolaiur  fiSlos 
suos,  iiaetcgo  cousolaborvos,  ei»  Jerusalero,  con- 
solabiniiui  **  i.  E^t  et  consolaiio  iu  meditatione 
diviiii  vcrbi.  Ilnde  Paulus  :  i  Qiiaecumque  scripta 
•uut  ad  nosinin  doctrinam  scripta  suut,  ut  per 
patieuliani  ei  consolationem  Scripluranim  spcin 
bal>cainus  *'.i  Est  coiiio/alor  in  perccpiioue  Spiri* 
tus  sancti.  Iiidc  Domiuus  :  i  Nisi  ego  abicro/Para- 
clctus  iion  veniet.  Si  autcm  assHnipliis  riiero^  miliaiu 


Il«c  autem  lnsciflatiopr^figurat;i  est  in  Samsonem  a 
Pliilistbxis  facta  insoliatione.  Prinio  enim  eiini  e&- 
cxcaveront ;  secondo ,  ad  molam  deputaverunt ; 
tertio  «Miram  se  ludere  fecenint  ".  llla  eniiii  ca*fa- 
Uo  dvsignal  cxcitaiem  illam,  qoa  potant  Dcum  sua 
ignorare  peccala.  Molx  vero  depuutio  desiguai 
Christo  ab  eis  impositam  passionem  ei  culpa  ei 
pcena,  cum  tainen  culpa  caruerit. 

Nos  vero  quasi  jtrauum  frumenti-torimor  inter 
duas  quasi  iiiolat,  sciJicot  culpani  et  poenam.  Sam- 
souein  ludero  faciuni.  duni  duluduni  ejus  fuinruni 
Judii'ium  :  scd  et  li;cc  nioralitcr  dc  spirilu.  Sauison 
est  spiriius  bumaiiiis,  Pbilislbiiin  daemones.  Honc 
priino  exc.T*cant  aufereudo  iulclligeiilia  spiritoui. 
euiu.  Paracletus  cuiui  cousolalor  iulerpreintur  '*.  i  ^  Molerc  f.iciHnl,  diiui  laborare  faciuul  operando  pec- 


Siiut  qui  Deo  insultaiit,  suut  qui  sibi  sallant, 
suut  qui  Dco  prnpsuliaiil,  sunt  qui  Deo  exsultanl. 
Primi  suut  impii,  secundi  tcntati,  (ertii  cotisolaii, 
quarti  dcvoti  ;  priuii,  Cbrislo  humililatein  et  pas- 
&ioiicm  suam  iuiperando;  secundi,  dimcultatcs 
lentalionum  tratmlicndo;  tcrtii »  de  sua  ronsola- 
lione  Dcu  grati.is  refereudo ;  quarti,  xternam  lae- 
titiaiu  diviui  ainoris  non  soluni  Toce,  sed  et  gcstu 
mcinbroruui  foris  cxprimcudo.  lusultanles  euim 
dicuiiiur  conlra  saltaiilcs.  Saltanlcs  siu)pliciti.T 
dicuiitiir  frequeutcr  salicutes.  licsuliaiites  di- 
cuniur  (|iiautuiii  ad  voccin  relrusalicnlcs,  id  esl 
lieiieficia  accepta  a  Dco  pcr  graiiaruui  actioiicin 
ei  rcddciiles.  JE^^suUaiitcs  dicuiitur  cxira  sulicuies, 


caium  Coram  se  ludcre  faciuul,  duni  liccnler  cva« 
gari  faciunt  per  oiniie  illicitam.  Dcpriuto  :  c  Quo- 
UiOdo  obtexiL  caliginc  in  furorc  suo  Dominus  virgi* 
nein  filiain  Sion**?  i  Desecundo  :  t  Omnes  perseru- 
tores  ejus  appreheiiderunt  eam  iiiter  angustias  *^.  i 
De  lertio  :  f  Peccaium  pccca?il  Jerusalem,  pro- 
plerea  iiistabilis  facia  est".  i  Saltant  sibi  qui 
trnnsiliunl  fossam  diabolicse  fraudis.  Fossam  dcspo- 
raiiouis,  fossnin  erroris.  De  prima  :  c  Vulpes  fc>- 
feas  babent,  et  voliicres  cceli  nidos  **.  iDcsecuodo : 
c  Lacuin  npcruil  et  eflbdit  cum,  ci  iucidit  in  fove.iro 
quam  fccit  **.  i  Lacus  est  muudus.  Iluuc  fodiendo 
aperll  qui  ejiis  scquitur  folupiatcs,  doiiec  in  pru- 
fuiidnin  nialoru:ii  fenicns  coniemuil  *^   Cadil  iu 


scilicoi  dc   Ixtiiia  cordis    ad    gestuin    corporis.  C  foveam,  qu:indo  propter  inagiiitudiueui  pecctloniro 


Deo  iusullabani  claiiiautes  :  c  Avc  ,  Itex  Judaeo- 
ruin.  I  **  Sibi  saliarc  doccbat  propbeia  dtcciis  : 
cEgredimini  de  Babylouc,  ct  fugite  a  Cliald«is.  i  ** 
Resulabat  ipso  Ctiri:>lus  cu.ii  dixit  :  c  Graijas 
9  tibi,  Pater,  quia  semper  nie  auilis  **  i.  ExsuUare 
(ioccbal  Daviil  cuui  diicret :  c  Ouiues  genies,  plau- 
dtie  u.auibus  **•  i  II;cc  oiiiiiiaPaulus  in  se  otiendit. 
Prius  ait  :  c  Ful  blaspbcuius  ct  persfnruior,  quia 
perseciitiis  siiin  EccL'siaiu  Del  *',  i  ecce  iusullaiio ; 
c  coiitiuiio  iion  acquievi  carui  cl  sauguini  '*,  i  ecce 
sabatio;  c  gniia  Dei  sum  Id  quod  sum  **«  i  ecce 
resulliilio.  c  Volo  viros  in  omni  loco  orare  puras 
inauus  levaulcs  *S  erce  per  manus  insullatto.  In- 


iu  dosperationeni  cadit.  Ilaiic  fecit  duin  peccaviu 
Dc  lertia  dlcilur  :  c  Si  caecus  csccuin  ducll,  noooo 
Muboiufoveam  cadiiut  **?  i  De  sal  aniibiis  ultra  fb* 
Tcas  istss  di;  it  Sauiiiel  ad  Saul :  c  Invenies  dnoi 
Tiros  Juxta  scpulcritm  Rachel  in  fiiiibus  Bci^amin 
iu  mcridie,  salieutcs  foveas  iiiagnas'*.  i  ls(i  duo  virt 
sunt  spirilus  et  corpti?.  Spiriios  est  vir,  quia  firei 
virtutibus.  Corpus  est  fir,  dum  obedit  spirilui  in 
virtmum  operibns.  Tres  isias  rofcas  saliunl.  ¥o9r 
sain  diabolicae  fraudis  saliunt  Juxta  sepulcrum  Ra. 
cbel.  Racbel  iiiterpreUitur  om  fcl  viden»  priitcipium. 
Sepulcrum  ejus  est  in  corde,  in  quo  est  of  ina  sim- 
plicitas,  et  f idendi  ad  disccrnendum  motns  f erilas. 


sultant  Dco  per  ca>cilatcin,  pn  vitx  infirmitaiem,  ^  Adversus  lales  fraodes  non  obstat  fovea.  Fofeaoi 


irominueudo  ejus  potestatem.  Per  caeciiatem,  dum 
IHilanl  Dcum  soa  peccala  latere.  Per  vita;  iiifirmita- 
lein,  dum  credunt  ipsutn  pro  delicto  proprlo  inor- 
lero  so  tinoisse ;  diminnendo  (jus  poiesiaiem,  qoia 
iion  credontqnod  sit  Tentonis  peccata  Judicare. 
De  primo  dixerunt :  t  Non  f idebil  Dominos  iieqiie 
inielliget  Dcus  Jacob  **.  i  De  secundo :  i  Dixil  insi- 
plens  in  corde  suo :  Non  esc  Deus*'.*i  liem,  Jud^' 
ad  Pilatum  :  c  Si  non  essel  hic  roalefaetor,  non  tibl 
tradidlasenas  eom  '^  »  De  lerlio  per  prophelaro  : 


desperalionis  saliuut  qui  sunt  iu  finjbus  Beigamiii* 
Denjamtn  interprelaiur  filius  dexterte^  id  est  Cbri- 
sius  qui  scdet  ail  dexieram  Pairis.  Fiiies  ejos  aonl 
scriiudum  linmauiialem,  prtncipioin  et  exilos,  fd  est 
humilitas  iialif iiatis  el  exitus  morils« 

Sequenles  igiior  bumililaietn,  confidenies  te  sal- 
tari  per  ejus  passionem.  Fofeam  desperaiionis 
aaliunl  qoi  in  finibos  Benjamin.  Benjamin  inlerpre- 
lalor  liliue  dexierm^  id  esl  Cbrstus.  Fossam  erroria 
laliont  qoando  soot  in  meridie^  id  0»!  io  mera  die» 


>•  PsaU  85.     ••  Isai.  ^6.     >*  Rom.  15.    >•  Joan.  16.      >^  Maiih,  «7.  "  Isai.  48. 

•»  Psal.  ia.     »•  I  Tim.  I.  "   Gal.  I.    •♦  I  Cor.  15.    ••  I  Tim.  i.  •*  IN;il.  93.  ••  Psal.  13. 

••Jodic.  16.    ••Tbreo.i.     •'.Tliren.  f .    ••Ibld*    ••  Matih.  8,  ••  Psal.  7,  ••  Prof.  18. 
••  I  Reg:  10* 


••Joan.  II. 

••  Joaif.  18, 

••  Jlaiih.  15. 


105 


COMMENT.  IN  CANTIGA  CANTIC.  —  UB.  II. 


106 


f  ManquiJ  el  tos  adliuc  siiie  iutelleclu  esiis  *'•»  Ad  A  mcam,  DoniineDeus  meus,  illumina  lenebrasmeas; 


sapieniiaro  Aposiolus :  i  Quss  sursum  sunt  sapiie, 
non  qux  super  lerram  **. »  Ecce  quomodo  esl  dia- 
bolus  raplor  lucis  iniernx.  Sequilur  qiiomodo  ac- 
ccndil  solem  malitis.  Iste  sol  malitiss,  nimis  inflam- 
niat,  graTiier  euiccat,  tmportune  iliuroinat,  iiiflaro- 
niat  icnialiooe,  exsiccat  devoiione,  illuniinat  osten- 
iniionc.  Conlra  priroum  promitiit  nobis  David  sic  : 
c  Per  dicin  sol  non  uret  te  iieque  luna  per  noc- 
lem  '*.!  Ad  secundum  spectat  iilud  seinen  CTange- 
licum  de  quo  Doniinus  ait :  c  Orlo  sole  exsiccatum 
est,  quia  non  liabebat  buroorem  *\»  De  tertio  Job  : 
c  Si  vidi  solemt  curo  fulgerei,  et  lunam  iiicedeniem 
clare  '*•  >  Per  bunc  solem  ipse  diabolus  perdidit 
claritaiem  angelicx    coboriis.  Conlra  enim  quod 


qnoniaro  in  le  eripiar  a  tentatione  ". »  Conlra  ler- 
liaro  ait  idein :  c  Eroiite  lucero  tuaro  et  Teritattm 
tuam  **t » id  esi  veraro  luceiu  tuam  ,  quia  nosira 
▼ana  est.  Uaec  tria  conspiciens,  dicebat  Job :  c  Qiia- 
rc  dau  est  roisero  lux ,  ct  viu  iis  qui  in  amarilti- 
dine  animx  sunt ,  qui  exspectant  niortem ,  et  non 
Tcuii,  quasi  effudientes  tbesaurum  '^?  i  Priuius  ac-> 
cendit  solem  nialitiae*  Isie  vero  sentit  solem  tribu- 
lationis  et  angusti».  Iste  sol  accendit  aesius  cania* 
liuin  leniationum «  roolestias  persecuiionuro ,  vike 
ixdium.  Primuro  trabit  ad  maculam ,  secunduro  ad 
inipatieniinm,  lcrtiuro  td  acidiaro.  De  priroo  dicitor 
in  lege:  c  Qui  pollutus  fuerit  nocturuo  soiunio, 
non  rcveriatur  in  caslra  usqiie  ad  solis  occasuiu  **  > 


peccavitpersuperbiainin  Deuro,  cCbristusexinanivit  ^  id  est  cessationero  teniationuro.  In  flgura  secuudi : 


se;iieiipsum  '*,  >  ct  cxeinplo  ejus  ne  pecccrous  in 
proxiroum.  Alioqui  c  expedil  nobis  ut  mola  asina- 
ria  suspendatur  in  coilo  nosiro  el  derocrgntur  in 
proruiidum^^.i  Necsiinus  obstinaii  sicut  ipsc,  qula 
Doininus  i  gladiumsuuro  vibravit.arcuro  suuro  leien- 
dil ,  et  poravii  illuro  **,  »  ut  Ules  c  mittat  in  lene- 
bras  exleriores,  ubieriifletus  et  stridor  deniiuni 
^*.  »  Ecce  quod  prirous »  id  esi  diabolus  fuit  cor- 
rucns. 

Sequitur  quod  boroo  prirous  fuil  rooriens  pcr  ip- 
ftum.  Unde  in  Apocalypsi :  c  Noinen  illi  mors**.» 
Iloritur  ergo  liomo  lemporaliter;  moritur  spiritna- 
liter  et  uiiliter;  moriiur  spiritualiter  el  darouabili* 
fer.  Priroo  moriiur  generali  moricndi  lege;  secuiido 


c  Solexarsit  super  caput  Jonae  propbetae**.»  Une 
et  iinpaticns  facius  est.  lu  figura  tertii :  Sol  calefe- 
cit  caput  pueri  filii  Sunamitis,  qui  claroabat :  c  Ca« 
pul  mcuin  doleo  **.»  H«c  tria  sensit  Elias  curo  essoi 
sub  junipero '*  :  tentatioaem  carnis  fugiebal,  cuo» 
fugcrei  a  facie  Jexabel  **;  persccutionero  per  acii- 
leos  juniperi ;  tertium  cum  peterel  animae  su»  ol 
inorerelur.  In  orlu  solis  justittx  mundus  rejuve* 
nescit;  in  splendore  reflorescit;  apparente  sole  reca- 
lescit.  Aejuvcnescii  eroergente  rerum  noTitate; 
reflorescii  explosareruro  varietate;  recalescit«  ex- 
pulsa  noctls  frigiilitaie.  Ecclesia  quippo  reooTaiur 
in  Cbristi  iocamatione;  reflorescit  iu  resurrect.oue; 
recalescit  in  asccnsionc  :  iu  lncamtiio:ie  ,  peccalo* 


inoriiur  culp» ,  tertio  justitiae.  Primaro  Cbristus  ^  '"■»  iudulgenUa;  in  resurrectioiie,  lauiUa;  iu  ascen- 


suscepit ,  secuodaro  docuit ,  tertiam  damnavil.  De 
priina  frequenier  auditur  in  Cenesi  :  c  Yiiit  tol 
anuis  et  niorluus  est ".»  De  secunda :  c  Mortui  cnini 
estis  et  Tiia  vestra  abscondita  est  cum  Christo  in 
i>co  '*.»  De  terUa  :  c  Anima  quae  pcccaTerii  ipsa 
snorictor  **.  »  Diabolos ,  qui  corraens  fuit  irreroe- 
diabiliter;'bomo  vero  moriens  reparabililer.  Venit 
Cbristus  oriens,  non  ot  ille,  sed  isie  reviviscerel 
misericorditer.  Ille  fuil  raptor.lucis  intem»;  iste 
babiialor  lucis  seternae.  Propter  hoc  venit  spiendor 
lucis  xiernae;  lux  sterna  quaro  babitat  boroo,  plena 
esi  niiseriis  *^.  Ilabei  eniro  Intermptionein ,  babel 
teiiUtionem,  habel  decepiionero  :  interraptioncin, 
interpolatione  nocUuro  ;  tenuUonero,  qoia  occurrit  D     Nouodum  quod  sol  Iste  orilur  de  nobis;  oritur 


sione,  inissa  septiforiuis  Spiritus  gnitia.  De  priroo : 
Eccc  vcniet  propheia  niagnus ,  et  ipse  reiiovabii 
llierusalem.  Et :  c  Vidi  civitalenrsaiicUm  ll.eru- 
salein  novam  *'.»  £l  angelus  :  c  Ecce  nova  facio 
omnia  *^. »  De  secundo :  c  Florebil  amygdalus ,  et 
Impingiiabilur  locusia,  et  dissipabitur  capparts  **•  » 
c  £i  vidi  fortem  angelum  desceodeoUio  du  ccslo  # 
et  tou  terra  illuminau  esl  gloria  cyus**.»  De  ter* 
Uo  :  c  Igncm  veni  mittere  In  lerram ,  et  quid  volo 
nisi  utardeai?!  *^  Unde :  c  SteUt  angelusjuxta  aran 
templi  babens  thuribulum  aureuro  in  manu  sut  : 
et  implevii  illud  de  igne  aluris    et  misit  lo  ler* 


ram*'.» 


torba  concupiscibilium  ;  dcceplionein  ,  quia  buma- 
nuro  sxpe  falliiur  judicluro.  Per  prirouro  igiiur  de- 
flcii;  per  secunduro  interficii;  per  terUuro  adversi- 
tatis  inquisitionem  non  suflicit.  Contra  priuiam 
|>elcbatqiii  dicebat : 

Lvniffi^iitf  nox  tpirat  norumt 
Quod  nuUa  nox  inurpolet^ 
tidtqui  jugi  luceat^ 

Contra  secundaro  David  :  c  To  illuroinas  luceraaro 


in  nobis  ,  oritur  pro  nobis.  De  nobis  corporaliter, 
in  nobis  spiritualiler,  pro  nobis  caiisaliter.  Tem- 
poraliter  ct  corporaliur,  unde  susiinuii  morUs  do» 
fecium  ;  spiritualiter  ,  inspirando  sui  amoris  aflec- 
lum;  causaliter  ,  quia  ortus  ejiis  fuit  causa  ut  coo- 
sequeremur  salutis  eflectum.  De  primo :  c  Oriiur 
sol  ei  occidil,  et  ad  locuro  suuro  revertitur  ** :  » 
De  secundo  :  c  Ortus  est  sol  et  congregaU  soot,  el 
io  cubilibos  suis  collocabuntur  ***.  »  Coogregabon- 


•tMntth.  15.  "Coloss.  5.  «  Psal.  m.  '*  Mallh.  13.  '»  Job  31.  "  P1"»'PP; «;  /'  Mal»h.  *«. 
»•  Psal  7  »»  Matih.  4i.  ••  Apoc.  C.  ••  Gcn.  5.  •"  Coloss.  3.  •»  Ezcch.  18.  •*  Job  li.  ••  Psal. 
S7  •*>*;.!.  «.  •Mob3.  ••Deul.  23.  •»  Joii.  i.  ••  IV  Rcg  i.  •Mll  licg  19.  ••  Ibi.l.  •>  Apoc. 
21 .    "•  fbid.    •»  Ecclc.  12.    ••  Apoc.  18.    •^  Luc.  12.    ••  Apoc.  8.    »•  Eccle.  l.    •••  P^^al.  IU5. 

Pathol.  CCVI.  * 


€S  TIIOMie.  CISTERC.  ET  JOAM.  ALGRINI  U 

Vtfl  cogii.i:ioi!o  viobvii,  rrustra  sc  D<^uiii  diligcrc  A  cim  reuiaDeanl ;  in  nttmero  tffeciionis,  kTetl  in 


crctlii.  Uxc  rcc-iitii.!o  iiifniis  cst,  noii  corporis* 
quamvis  riTl<^  a«l  linc  halical  bo!i:o  ociilos  ail  cu  liiin 
crrrios.  Qiii  ciiiiii  qi!xriii.l  lorr.  na,  cur\l;  qui  cob- 
lcslin,  rccii  sun?.  i  Q:i:c  sursufii  »uul  (|(ixiitc,  uoii 
qua»  suul  supcr  lcrraiii  ••.  •  UnJc  pricla  ••  : 

Prounqne  cum  fpfcieiil  animalia  Cfrtera  (erram^ 
Ox  hoiivm  siib'inif  deJil,  ccelnniqne  Ineri 
Jn$$ii,  et  ereclot  ad  udera  lolUre  tntlHs, 

Ciirvus  cs,  si  propriaui  gloriam  qu.Tris,  florcnii  iii- 
Ti^fc-j.  al)«i*uti  deiniliis,  ropoiiis  laHleiili  lc,  Recli- 
tu  o  lia'c  niuliis  luoilis  serv.iiula  cst.  Sil  quis<]uc  re- 
rlus  co;*iiaiionc,  voluniatc,  adioiic,  oflicio.  bil  re- 
etuscogitatioHC,  ul  dclusoria  pliant  .stifaia  r^spiiat ; 
soli  sc  inielligcnlia  verilalis  olilcctet.  \j\u\t  D.ivid : 
<  Tii  parnsii  dirccliouos,  juillriuin  el  jiisliliaui  in 
Jaro!i  tu  recisii  **•  »  Direclio  l:aquc  ad  raiioncui, 
juiliciuin  ad  intclltTtnui,  jiisliiia  ail  eli'«iioiiein  rc- 
Teriur.  Naui  ratio  i!i  igit,  irlelleriiis  jiidicat.  voluulas 
«ligii.  Ad  rcctiiudineni  igiiiir  cogilaiionum  speclnl 
oturct  niolus  cordis  ad  iiontiatn  ratioiiis  dirigerc, 
judicio  Tcrilalit  piis  nicdilaiiouibus  iuliaerere.  Sc- 
cuiido  iulellectiii  Deo  idacila»  voluntalis  alfccius  in- 
flcsibililcr  soi  iarc.  Nain,  sicut  ail  bcalus  Augusti- 
nus,  spiritnalis  fir  sicut  in  corporc  saliilciii,  in  co- 
gita  ioiie  solam  Tcritaiem,  it.i  et  in  actioiie  solain 
iiiiiiur  pacem  ob<ervarc.  Ebt  ct  rcclitudo  oflicii  cuni 
pro  uflicio  sibi  iiijuuclo  quod  ulile  ct  bonesiuni  csl 
cxs^^qui  coniendil.  Eslct  reclitudo,  rum  quis  rocli 


rornia,  na  lurormis  ei  iDcomposila  remaneat;  iii 
l>o»dere  anioris«  ul  sciamut  quaolum  qiiilibet  petidl 
dcbi*at;  in  u.eiisara  opcruin«  nl  dcs  majori  lobjc» 
ctionciii,  pari  socictatein,  iureriori  prolcctionem ; 
iu  ineiisura  bernioniiui,  tibi  conrcssioncni,  prosimo 
prxdicutiouem  •  lilii  ct  prosiino  orationem ,  Qeo 
laudem ;  iu  ntimero  debet  timor  Dei  niotas  scnsaa- 
liiatis  rerrenare  «  iiilenlio  ad  debitnni  finem  snspi- 
rarc»  rutiu  nioduin  ilmbulandi  dfsponere,  affcclio- 
iic,  sicut  ralio  ordiuaveril,  auibutare;  impomlere 
auioris,  ul  \idcatuus  quid  sit  ap|M*tendum,  qaiJ  fit- 
gieiMiuin,  quid  pra*|iOiien<luui,  quiil  poslponendnni. 
Ad  lilierani  dicit  Augu9iinus  :  In  nicnsara  scilicei 
niagniludinis  ct  parvitaiisy  in  nunicro  multiindiniii 
tl  paucitatis,  iu  ponde.e  levitatisctgrafitalis.  Iicni, 
Dcus  est  iiictibura  sitic  uicnsura,  nntnems  siuc  nn- 
mcro,  pondiis  siue  poiidcre.  Item,  reclitudo  nihil 
aliiid  es:  qiiaiii  jusliiia  qux  pacein  operatnr.  Unde 
diciuiu  esi  :  I  Juslilia  cl  pas  osculatx  sunl  **,  i  iJ 
cst  jiistitia  homiuis  et  pai  Dei.  Itein,  Jusiitia  Dei  el 
pax  boniiiiis.  TripLs  es  jnstitia  boniinit.  Prinia  etl 
iiahiralis  xquitas;  sccunda,  virtutam  sub  cliaritalo 
iMicictas  ;  tertia  cst  pcccati  immuuitat.  Priina  ei* 
cliidit  iiijitriosum,  secunda  facil  religiosum,  lerlia 
racit  gloriosum.  Priniam  docebal  Cbristus  comili- 
cercl  :  i  Qiiod  tibi  nou  vis  fieri,  sdii  nc  recerii»  **.  » 
Secuiidam  &ic  :  i  Nisi  abundaYCrit  jiistitia  vcttra 
plus  ituaiu  Sciibarum  et  Pliaritxorum,  non  iulrabi- 


titdincm  cordis  cxtendil  ad  reiiiiuditieni  scriiionis.  c  lis  in  regnuin  cceioruin  '^  >  Terliatn  tic  :  c  Ful 


Uiidc  Paulus  :  i  Ut  siiis,  inquil,  simpliccs  cl  filii 
Dei  *',  I  id  est  siiiceri  puro  corde,  cl  simptices  iii 
siTiiioiic.  Est  ct  rcctttuilo  qiiando  niciitit  iii  pro- 
sppriiate  posita»  divinain  cteineiiiiain  laudani,  in 
a.lversiiale  sua  pcccaia  accusanl.  Iiide  David  : 
f  Qiiam  botiuslsraelDeiisiisqui  rei:iosuutcorde*^!  i 
Esl  et  illa  rectitudo  tupcr  omiics  sorvanda,  quaudo 
<»niiie  opiis  quod  agilur  por  rectain  intentioiiein  ad 
cQDlcslia  dirigitur. 

iKitur  recil  ditiguuf  Deum,  qni  sula  divina  quae* 
runl,  sola  cQelCblia  diliguiil,  solis  acternis  bonis  per« 
rnii  coiiiupiscuni.  Debel  csse  rcciiuido  in  corde,  in 
opere,  in  sermoue.  Iii  corde,  Jiona  cogitando,  quiat 
c  justa  cst  Dotiiiiius  bis  qui  recto  suul  corde  •*;  % 


gebunt  justi  sicut  tol  in  rcgiio  Patris  eonim  **.  • 
Priuia  dccliiiat  a  lualo ;  tecunda  facil  bonam ; 
tertia  iiietei  in  gaudio.  Prinia  vital  culiiam»  tecauda 
rccia  via  curril  ad  pairiam,  tertia  recipiel  bcnedi« 
ctioiiis  gloriain.  Dc  prinia  David :  c  Fcci  judidam 


vt 


el  justiliam,  iion  Iradas  iiie  calumniautibut  me 
de  tecunda  :  c  Justuiu  dedaxii  Dominut  per  viai 
rcctat ,  ct  ostendil  illi  regnum  Dci  *';  »  de  lerlla  * 
f  Gloriabuniur  in  te  omuet  qui  diliguni   noaiet 


Tt 


luuin,  qiioniam  tu  benedicet  jutlo 

lteni|tret  sunt  paces  Dei.Prima  ab  bominnm  penrer- 
sitatc,  sccuudu  a  lentditionc,  lertia  a  corrupUonit  do« 
lore.lIat  couimemorat  David.  Deprima  :f  Propierfra» 
trcs  mcos  et  prosimot  meos  loqiiebar  paceui  de  le'*. » 


in  opere,  raciciido  boua,  quia  c  pedes  eoruni  pedes  ^  De  tecunda;cFiatpasiu  virtutctaalO  etabundan 


recii  •*,  »  ctc  lii  sermonc,  bona  diccndo.  Uude  : 
c  Da  sermofieiii  icctum  et  bcne  souaniem  in  ot 
mcnni  *^  >  De  priiiio  dicitur  de  Job  :  c  El-at  vir  ilJe 
siniples  el  rccius  ** ;  >  de  secundo  ad  eumdem  : 
c  Si  iniindus  et  rcctus  iiicesserit,  statim  Dominus 
evigilabil  ad  le  **.  »  De  lertio  dicitur  auiicls  Job  : 
c  Non  estit  locuii  reeium  in  contpectu  meo  ticul 
servus  incus  Job  ^*.  »  lieni ,  debet  euc  rectiiudo 
iu  ponderc  et  nuuiero  ei  inentun  '*•  In  mensura 
operum  ei  termonum,   ne  ultra  modum  eant  Tel 


lia  in  turribus  tuis  *•;  >de  tertia  :  c  Rogato  qii»  ad 
pacciii  suiit  Jcrusalein  et  abundantia  ditigenlibat 
le  ".  I  De  piitna  Job  :  c  Bestix  icitx  pacific« 
ernnt  libi  '*.  >  De  sccunda,  ideiu  :  c  Sl  diluculo  tar- 
rcserisad  Deuin  et  oiniiipolentehi  rueritdeprecalut; 
si  ntandut  et  rectut  incesseris,  ttatiai  evigilabil  ad 
te  ei  pacaiuin  reddet  babilaculum  justiliae  tuaa  **•  » 
De  tertia  D.ivid  :cln  pace  in  idipsum  dormiani  d  re* 
iiuiescaui  *^>  Prinia  pax  el  prinia  jtittitiateooculau* 
lur.  Uiidc.  c  Suscipiatit  nioirtcs  pacciu  populo  el 


••  Coloss.  3.  •"  Ovid.  •«  P*al.  98.  ••  Philipp.  2.  •*  PsJiI.  't.  «•  Psal.  33.  ••  Exech.  I.  •*  Job  «. 
«•  Job  1.  ••  Joh  8-  »•  Job  4«.  »•  ISap.  11.  "  Ps  I.  Hi.  "  Job  4;  Mailb.  7.  '*  MaUli*  S. 
^».Mafhl3.    *•  l*tal.   118.     "Ofllc.  Ecck».     "  Pwl.  5.     »•  PsaL  l:il.    ••  Ibid.     ••  IbiJ.    ^Juii& 


•*  Job  8  •'  rsal.  4. 


€5 


COMMF-XT.  IN  r.AXTICA  CANTiC.  -  I.in.  1. 


t« 


col!et]v!(liliani**.»Sf€nn«lnp:ix  ct  secuniln  jiisiili;i  w.  A  Itios  *^,  •  qnibiH  no^  «lorcs  imtAos  salibrjciioiiis.  I*e 
•sctil.intar.  Dndc:  i  OriiMnr  in  (licliiis  cjiis  jtiH(iti.'t«      srrttndo  .lil  illo  Sariiinis*''  : 


et  abnndabit  pax  ".  i  Tcrii.i  pax  et  teriia  jiisiilia 
sfi  osciilaiitnr.  IJntle  :  i  MiiliipticabiUir  cjiK  impc- 
riiuM  et  pacis  noii  crit  (iiiis.  Snpcr  sornim  Daviil  ct 
super  rcgnuni  cjtis,sciliccl  iit  confirmcl  iliud  cl  corro- 
borct  in  judicio  ct  jiislilia  *\  i  Itcni  cconvcrso 
triplcx  cst  jtistitia  Del ,  cl  iriplex  pax  lioniinis  : 
qiiK  se  invicciu  osciilaiiliir. 

Prima  igiiiir  jiisiitin  cst  in  icriim  ordinalioiic, 
lecunda  in  judiciornin  a!«|uitaic ,  lertia  est  i:i  pc«> 
catoruni  iiumunitale.  Priiiia  :  O.iinia  disponuiilnr 
in  pondere,  et  numero,  ct  mcnsiini  ^;  secunda  : 
Rcdilei  nnicuiqtie,  juxla  opera  '*;  tcrtia  est  in 
diviiiaessentia.  Depriinadicitur  :  i  Crcaloromnium 


Aniinnm  rcgc  ,  ^rti  nhi  pnre* , 
Itnpernl :  hnnc  frenii,  hnnc  tu  coniundc  flagellis. 
De  tcrtio  :  <  Yisiiavit  nos  oriens  cx  allo,  iiluiuinarc 
bis  qiii  in  tenebris  ct  in  nnibra  morlis  sedcni,  ad 
dirigcndos  pedcs  nostros  in  viain  p.icis  *".  i  Priini 
diligcrc  incipiuiit ,  fcrnndi  in  diloclionc  crcscunt, 
t<M'tii  ad  sttnimuin  dilcciionis  graduin  icrveiiiuut. 

Recii  dititjnnl  le  meniores  nberum  iHornm  $uper 
vinnm. 

ICard  ]  Ac  si  dicat  :  I.!«m  le  dili;;uut,  qiit;i  in 
incnioria  €ua  rixtim  gcrunty  quia  incliotn  siinl  u!i«Ma 
liia  super  vinum,  sicul  in  pr:riuissi>  t^  cxposituiu. 

Nigra  srrm,  $ed  formoia^  ftlia  Jeruuilem, 
ftrum  Deiis,  Urribilis  ct  forti»,  justus  et  miseri-  I^    [Tno.]  rustquum  sancia  Ecclcsia  in  rcllariaCbri. 


cors  ** ;  •  dc  sccunda  :  Juslu.4  cs,  Doinine ,  et  rc- 
ciuiii  jttdicium  tuuni  ** ;  i  de  tenia  :  c  Jua!itia  laa, 
JM»titia  in  actcriiuiu  **.  i  Pritna  ducem  liabct  ta- 
picnliam,  secunda  coiuiicin  babct  niisericordiam, 
lertia  pcrtinet  ad  poleuliaui,  sapieniiaro  :  qtix  csl 
Filius.  Iliscricordtam  dat  Spiiiius  saiictus.  Potcn- 
tfa  thi  Patcr  sternus.  Prima  ctiiui  per  sapientiain 
giibemaiiir,  secunda  per  misericordiam  leuiperatur, 
trrtia  per  potcnliam  absquc  derectu  possiilctur.  Dc 
prinia  :  c  Domiuus  s:ipie:itia  ruiidavit  terrani  :  sta- 
biliTit  ccelos  pruileniia**;  i  de  secunda  :  c  Exor- 
inm  cst  in  lenebris  luiuen  reciis,  inisericors  et 
niiscrator  et  jiistus  *^;  dc  teriia  :  c  Potestas  ejus, 
potcsias  «leriia,  quas  non  aurcretur,  ct  rcgnuni  cjus 
qnod  nou  corrunipctur  *'•  i 

£x  iispendcut  trcs  paces,  qiiae  eas  osculaiitur: 
P.«x  luuiidi,  pax  generii  buiiiani,  pax  Oe'.  Prtina 
rM  in  nalura,  secunda  cx  graiia,  lertia  erit  iu 
gloiia.  Prima  probibcl  eleineutoruin  concursum; 
secuuda  facit  odire  lualuin »  et  diligerc  Deum  ct 
proxiniuui;  m  lerlia  Dcus  impcrlurbalus  ut  nou 
accedal  ad  cuiu  maluui  et  flagellum  **.  Priiiia  pax 
cl  priiua  jusiitia  sese  osculantur;  aecQnda  pax  ci 
secanda  justiiia ;  lertia  pai  ei  lertia  Jusiltia.  Priiiia 
pax  csi  cx  pro|iortiouaia  creatione  mandi  «.secundi 
ex  llmorc  judicii»  teriia  quia  non  potest  esse  turba- 
tio  apud  Deum ,  ubi  non  esl  macula  pcccati.  Ad  boc 
rcclc  bboranl  ul  pcr  primain  bic  babcanl  tocupora- 


sii  pcrilutta  vs\ ,  scilicct  per  cogiiitioitcm  ct  spcm 
rflRlcslium  bonoruiii«  pustquam  rccto  corde  diligcre 
atquc  in  cju.s  solum  graiiam  gaudcrc  cl  exsultare 
didicil,  rcsiai  o.sfcndi  qui.l  pro  eodcm  ainore  illiiis 
ac  pro  nrquisiiionc  bonorum  qii.x  gcslavit  ccrtami- 
iiis  sulieal«  quid  aflliciionis  tolerct :  lioc  sciliccS 
qiiod  «licit,  KlgtQ  iMni,  sed  formoia.  Nigra  adversi- 
lilo  prcssurarum,   sed  fortuosa  decorc  virtulaui  : 
imo  taiiio  iu  consp^clu  Dci  forniosior  quanio  arii- 
plioribus  insipieniiiini  vcxala  pressuris.  Filias  Jcrii- 
sulem  quibiis  livc  loqtiitur,  nniuias  dicit  CQ:lostibi!S 
sacraiucntis  iinbulas ,  colcstis  babllalione  patri.c 
suspirantes.  Quia  dixer.it :  Recti  diiigHnl  /e,  ne  forlo 
non  rccta  \idcrctur   iurirniioribus ,  qiios  bic  Yocnl 
filias  Jcrusalcm  propier  tribiiUtioncs  qiias  sastiuct, 
ait,  etsi  sum  nigrn  tiibulationibas ,  tainen  inlcriiis 
suui  fonnosa  cbariinte.  Nigra  suin  pressuris,  for- 
niosa  viriutibiis.  Nigra  suni  stuilio  huiuitilaiis  ,  sc<l 
forinosa  coelestibas  dcsidcrii« ;  uigra  ocuiis  iusipien* 
liu:ii ,  sed  fonnosa  lutellcclibus  pnidcntiuiu }  nigra 
proptcr  memoriam  peccaiorum,  sed  forinosa propler 
coiiieuiplatioucin  coDlsstium ;  nigra  pcrver&e  \iveu- 
tibus ,  xlcrna  supplicia  commiiiando ;  furmosa  san- 
cte  conversantibus,  arternn  gaudia  promtliendo;  iii- 
gra  pcrcorporis  vilitaiemcibuuiiliiatcu»,  forinosa  pcr 
auima:  saiictilatem.  Nigra  sum  in  lerris,  l.iriiiosa  in 
C(jclis;  uigra  mala  femporalia  patciido,  furmo  a 
bona  sempiicma  speraiMk».  Audi  (ormosaui :  i  Spc, 


lcm  tranquillitatem,  per  secaudam,  cordis  puiita-  d  iaquit,  gaudcnlcs  *^.  i  Audi  uigraiu  :  c  lii  tiibiila- 

lem ,  pcr  terliam ,  sumiuam  illara  beatitudinciu. 

Sed  recti  «d  rcctitudinciu  triplici  gradu  asccuduiit. 

Primo  ciiiin  corrigniit,  secundo  rcgunt ,  tertio  diri- 

gont.  Corrigunt  iulquilatein ,  regunt  suam  siinplici- 

btein,  dirigunl  gressiis  suos  ad  iiiam  pacis  civiu- 

teni.  Corriguiit  per  saiisfactioncm ,  reguutper  do- 

driuam  regalarem,  dirigunt  per  iiiterioris  contem- 

plaiioob  claritaicro.  Corriguni  per  contritioncui , 

confessloiieni ,  satisfactioneui.  lllc  est  perfectio  rc- 

ciitiNliDis.  De  priino  Dafid :  c  In  quo  corrigil  ado- 

lcseeniior  Tiam  soaro,  in  custodieodo  sermoDes 


tioiie  paiientcs  ***.  i  Migor  crat  Paulus  Upidaiiis*, 
formosusad  lertiuin  coelum  rapius*.  Nigcr  diccbat: 
c  Tanquam  purgauienla  biijus  uiuiidi  suiiius  omniani 
peripicma  us<|ue  adliuc  '.  i  Foruiosus  diccbat ; 
c  Ueveidla  (acie  speculamur  Dei  gloriam  ^.  i  Tri- 
bulaUo  praecipua  esl  via  ad  Dcutn  vel  regnuui ,  «|iiia 
c  omnes  qui  pie  volunt  vivcre  in  Clirislo  Jcau, 
pcrsecutionem  paiiuntur  *.  i  Idco  ista  in  bac  pcrc- 
grinatioue  posita  :  daaiat ,  Sigra  suni,  $ed  for- 
mosa. 


Tria  sunt  qo;n  peregiiuaiiies  aflliguut :  DiiOcbl.as 
••  PmI.  71.    w  Ibld.    «  Isal,  9.    ••  Sap.  II.    ••  Rimi.  i.     ••  II  Machab.  I.     •'  Psal.  *f8.     ••  II  il. 


m*lP!-^iir^**!-."*;n-.'^T/;,    ••PmI.W.    •'Psal.m.     •'•Iloml.    .- Luc 
"»  Ibid.    Ml  Cor.  II.    •  Ibid.    •  I  Cor.  4.    *  II  Cor.  3.    •  II  Tim.  3. 


.  1.    **Kum   li. 


$7  TllOMif;  CISTEHC.  CT  JOA?(.  ALGULM 

viskniin,  fii»idiclalrfmam,  graviias  oiieniin.  Qiiaiuor  A     Sicul  ergo  in  divino  eloqiiio  ilicunlur  simpllciier 


suni  vianini  diflicullntes  :  suni  cnim  Iuiossp,  8cni|iu- 
los;e,  clivosc ,  ruiiiosx.  Lulos:e  paludibus  volupla- 
lum,  scrupulosx  hipidibus  scandalorutn ,  clivosae 
prosperilallbos  successtiuin,  ruinosx  dcfeciibus  ad- 
versilalum.  Dc  lulosis  dicium  est  :  c  Infixus  suin 
in  liino  profundi  ei  non  csl  subslanlia  *:  dc  scru- 
piilosis  :  €  ne  uniiunin  oireiid.is  ad  l.ipidcin  pedctn 
luuin ' ;  >  de  ruiiiosa  ei  clivosa  siniul :  c  Asccndnni 
iisqucad  coelos,  ei  dosccmlitnl  usqucid  abyssos*.  » 
Dcbcicrgo  Ttn  cssc  nuiudu,  rccin,  plaua,  iion  lcne- 
brosa ,  iiou  lubfira.  ydnili  sii  a  cnniali  coniagio , 
ui  illud  :  c  Dcus  nicus,  iinpollula  via  cjiis*.  »  Uecla 
iulcuiioiic,  plana  a  scindulo,  o;lio,  ira,  iuvidia, 
dclrnciione,  ul  siul  c  prnva  in  dirccia  ci  uspera  iu 


Canlica ,  ei  Caniica  caulicoruih ;  iia  el  oncra  siin- 
pliciier,  ei  oiiera  onemm.  Onera  simpliciier  sur.i 
•ingula  crimina ,  vel  slngula  iribulaiionum  genera. 
Oncra  Tcro  oneriiin  culparam  vel  iribulalionum 
iminensiiat  nimia.  Tria  igitur  suiii  onerum  onera  : 
Vaniias,  iniqnilas,  calamius.  Vanilas  mnndi,  ini- 
qiiiias  animi,  calamiias  orci.  Tafiiias  caecai,  ini- 
quilas  prsccipilal,  calainilas  cruciaL  Taniias  maudi 
coelciiium  aufcri  conieuiplaiionem,  iniqniias  animi 
Dci  ei  proxiini  dilcclioueiiT,  calainiias  iarlari  affe- 
ciuin  boni  ei  animi  devoiionem  Vanilas  mondl 
facii  viiiosum,  iniquiiasaiiimi  reddii  odiosuin,  ca- 
lauiiias  orci  suppticiosum.  Vauiias  lacii  incestumt 
ititquiias  rcddii   iurcstum,  calamilas  perpeiuu.u 


vins  plaiins  **,  *  ui  iion  sint  lciiebrosx  errore,  ncc  D  ince^iiiin.  Vauitas  d(.'priuiU,  iniquiias  curvalcigra 

liibrico!  levilalc  cl  dissolulioiie ,  ul  iion  sil   c  via 

illorum   lcnebrx   cl    hibricum  **.  »   hcm  ,  insidi:c 

latroiiuin  iii  via  aflliipiul  percgriuos.  Teiiduiil  cniin 

Inqucos  aiiquaiido  in  priiicipio  viae ,   aliquando  in 

mcdio,  aliquando  in  fiue.  In  priiicipio,  ul :  i  Pi  xoc- 

ciipaveruni  mc  laquci  inorlis  *'•  »  hi  mcdio ,  ul : 

c  lu  via  bnc  qua  ninbulabam  absconderuiil  laqueiiin 

mihi  ".  »  Dd  Inquco  qui  esl  iu  fiue  dicuui  snucli  : 

I  Laqiicus  coniiilus  csl  cl  uos  libcrali  siinius  *^  » 

rriinuin   iuvcnil  Ailaui  *' ;   sccuiiduiu    decein    viri 

qui  vciiiebaul  adorarc  iii  Jcrusalcin,  quosoccidil  in 

mcdia  \ia  Isniaci  dc  sanguinc  rcgio  ** ;  nUimutn 

Joiialbas  filitis  Saul ,   quando  in  liiic  viciorix  sitx* 

coiiicdil  ra^um  uicllis  >'',  Dc  pritno  dicilur  :  c  Facli 

s.iiii  lioslcs  cjus  in  capilc  **;  »  de  secundo  :  <  Fial 

Dnu  coluber  iii  via ,  cerasles  in  sciniia  ** ;  c  de  ul- 

limo  :  c  Mulicr  coulcrcl  captil  suuin ,  ei  lu  insidia- 

beris   calcahco  ejus  '*.   »   llem  ,  gravilas  oiicruin 

aflligil  pcrcgrinos.  Alii  dicunl  quihqiic  csse  oucra; 

:ilii  uudecim  ,  ul  Isaias  *';  alii  Iria  lautum ,  qux 

dicuniur  oiicra  oneruni.  Dc  illis  quiiique :  Piiiuutn 

dicilur  lex.  Uiide  :  lloc  esi  onus  c  qiiod  nec  nos 

nec  palres  nosiri  porlare  poluimus  **.  »  Sccundutn 

diciiur  labor  opcrutn.  Unde  :  c  Venile  ad  nte,  oiunes 

qui  luboraiis  ci  oneraii  cslis  **.  »  Terliutn  dicilur 

icuipuralis  itiiscria.  Uiide  :  c  Gravc  jugum  super 

filios  Adain  a  die  exilus  de  veuire  matiis  coruin. 


usquc  in  diem  scpullurx  in  malrem  oiuiiium 


9% 


vai,  calamilas  fraugii.  Ilorutn  oueruin  aliud  porta- 
iur  iu  capitc,  aliud  iu  bracbiis,  aliiid  in  huiiicria« 
Onus  in  capiie»  vanilas  in  menlc ;  oiius  in  bracbiis, 
iniquiias  in  opcrc.  Oniis  in  bumcris,  calamilas  gc- 
bc?iii9e.  Primn  riedai  affecium ;  sccunda  iuhoucstal 
aciuui;  lcr:la  moriificai  siibjccium.  De  liis  iribut 
per  Osce  dicitur  :  c  Araslis  liiipietaiem,  messuisiis 
iniquiiaicni,  coincdislis  frucluin  inendacii  **•  »  Iin- 
picias  aratur,  quando  quis  es  sttidio  mundi  vaai- 
iateni  incditaiur;  iuiquitatein  melii,  quando  ei  co- 
gilationc  pravuin  opus  colligii;  mendacil  fractam 
comedil ,  quainlo  proul  gessil  in  corpore  apnd  iif 
feros  rccipit.  Vaiiiiali  alii  sunt  subditi»  alii  colla- 
tcralcs,  alii  super|)Ositi.  Primi  carnales,  fecundl 
spiriiualcs,  terlii  iutellccluales.  Priini  danl  seusara 
curiositaii ;  sccundi  butnanas  nccessiiaii ;  ieriii 
couleuiplanda!  sludeui  vcrilaii.  lu  priino  ordhio 
sctisus  sordidalur  ei  cogilaiio;  lU  secuiido  oruaiar 
affcclus  ei  honcslalur  actio;  in  ieriio  subliinauir 
iiitellecius  cl  vcgciatur  raiio.  Primi  so  munlo 
spoute  subjiciont,  secuudi  iiolentes  mundo  serTianl, 
iciiii  muuduin  penilus  spernunt.  Priini  ergo  sunl 
bruii ,  secuudi  aciivi ,  leriii  conieniplaiiTi.  Sed  et 
de  iuit|niiate  bimilia  possumus  diccre.  Quidam  na:u- 
que  iMiqiiitalem  dlligunl,  sed  non  prxdicant ;  Don* 
nulli  el  diliguiU  ei  prxdicaui;  alii  diliguni  prxd.* 
cant  el  derciiduiit.  Trcs  igilur  principales  iQiquiias 
habci  species :.  iie^is,  scelus,  maliiiam:  Nefas  quan- 


Quarlutn  dicitttr  peccalum.  Indc  Isaias :  c  Dimiltc  p  tuiit  ad  Dcitin,  scclus  ad  seipsum,  maliiia  ad  proii- 


cos  qui  courracli  suui  liberos,  el  omiie  ouus  dis- 
ruii:pc  '*.  »  Quiiilum  dicilur  judiciuui  Dci,  vcl 
illi  xlerua  miscria.  Uude  :  c  Unusquisquc  onus 
suuin  porlabil  **.  »  Apud  Isaiain  uiidccim  lcgimus 
oiicra  *^ ,  bxc  scilicel  :  onus  Bubylouis ,  onus 
Pbilislhiim,  ouusMoab,  onusDaiiiasci,ouusifi^gypii, 
oiius.dcserli  maris,  onus  Duina,  ouus  iuArabia, 
onus  vallis  visionts ,  ouus  Tyri ,  onus  juuientorum 
auslri.  ILvc  ex  ipso  nuniero  Irausgrcssionem  signi- 
ficatit  peccaii. 


uium.  Ncfjrii  suiii  maudaia  coniemuendo,  acelcsil 
scipsos  iu  viiia  prx*cipilaiido ,  nialiiiosi,  prosiuios 
coriumpcndo.  Primus  ordo  csi ,  i  quoruui  Deus 
ventcr  csi,  ci  gloria  in  coiifusione  ipsonini  **;  so- 
cuiidus  ordo  esl  corum  qui  pcccaia  sua  ptaDdicave- 
runi  sicul  Sodouia  **;  leriius  corum  qui  facU  suui 
quasi  scula  fusilia  '*.  Priinus  coruui  qui  projecernai 
in  terrain  iulima  sua  **;  secundus  eoruni  qui  di- 
cunl :  c  Coroucinus  iios  rosis  antcquaui  inarccscaiil« 
quoniam  ha!C  csi  pars  nosira  ei  hxc  csl  sors  no- 


*PsaL68.  »  Ps:.L  »0.  •  Psal.  10G.  •  PsnL  17.  ••  Liic.  5.  «•  Psal.  54.  "Psal.  17.  "Psal.  Ul. 
••  Psal.  m.  ••  Gcu.  I.  »•  Jer.  41.  "  l  licg.  U.  »•  Thieu.  1.  »»  Gcn  i9.  *•  Ceu.  3.  *'  Itai.  13, 
14.  cic.  **Aci.  15.  **ll.iiili.  II.  «^  Eccli.  40.  "  Isai.  58.  ••  G  I.  0.  •MsaL  15, 14,  etc.  >*0k. 
10.    **Pliilipp  3.    ••IsaLS.    •»  Job4l.  »*Ej.ecb.  29 


115 


COMMENT.  IN  CANTICA  CAiNTlC.  -  LIB.  II. 


iU 


•T 


iiei  sancii  ejut  cum  eo,  et  crii  in  die  illa  lux  magna  A  «l  azymls  sinccriutis  el  veriCatis  '*  pasoe  peccaiortii, 

qiii  suni  lixJi  ei  immundilis  lilii  per  culpam ;  sed 
lamen  iui  sunt  per  naluramy  qui  hoftdi  suni  juxta 
labernacula  patlonm  sancloruro.  flxretici  enim  qui 
pcr  isios  liaedos  siguiflcaiiiur ,  juxla  labernacula 
patiorum  snnriorum  esse  dicuniur,  illa  raiione,  quia, 
licei  eos  impediat  falsilaiis  niisiura  ne  sint  in  laber* 
naculis  Ecclesix,  lanien  non  omnino  longe  sunt  a 
tabernaculis,  quia  aliquid  retincnt  de  docirina  fe- 
ritaiis. 

Equilalui  meo  in  eurribui  Pharaonie  aitimilavi  l#» 
amica  mea, 

[Tho.]  Id  est,  dum  inaleoperandoadhuc  esses  in  cur- 
ribus  Pharaonis,  ego  te  equilalui  meo  aitimHavi^  ai- 
tendc^ns  qiiod  te  praidesiinaYerim»  et  equis  meis  te 


>  ll;ec  Jux  facil  perrectum  usque  ad  quod  crescit 
seroiia  jusiorUtn*  Sed  noiaudninquod  esi  dies  factus, 
et  esi  dies  infectus,  et  est  dies  rerectus,  et  csi  dics 
perfecius.  Primus  fuii  gralije  infusio,  secundus  de 
peccato  confusio,  tertius  Chrisli  incarnalio,  quartus 
glorise  CKhibiiio.  Prinium  eniin  Deiis  inspiravii,  se- 
cuudum  peccatum  obscuravil,  i.crtium  reparavit, 
quartuni  Dcus  abaBlernojiislis  prasparavii.  Deprimo: 
«  Erit  lux  diei  unius,  sicut  ius  septcm  dieruiu  *',  i 
scilicel  sepiein  donorum  Spintus  sancti ,  quoi  in 
Adam  fuerunt;  de  secundo:  fPcreatdics  in  qua 
natus  sum  **,  lei :  c  Diem  hominis  noii  desidcravi, 
lu  scis  »•• ;  I  et  :  I  Dies  mei  sicut  uinbra  declina- 
veruiil  »;  I  dc  lerlio  :  i  Abraham  exsultavii  ut  vi- 
dercl  dicm  nicum  :  vidii  etgavistis  esi  * ;  idequarlo      coin|»aravi.  Oniiies  eaiin  qui  roale  vivunt  suni  equi  tA 


iii  hoc  Idco.  Item  :  i  Ei  Ihronus  cjus  sicut  dies 
coeli  *,  I  in  qua  i  videbilur  Dcus  dcoruin  iii  Sion^.t 
Ad  quam  nos  perJucat  ipse  Christus  Jesiis»  i  cui 
esi  honor  cl  gluria  in  sxcula  sascuiuruni  *.  Amen.  i 

Si  igiiornt  te^  o  puUherriiUit  inur  muUeret. 

[Card  ]  Ka^c  cniin  suni  verba  fllii,  qui  nd  niairis 
interrogaiionein  non  respuidet,  scd  inagis  ostendit 
quod  illa  quxstio  non  hnbrai  locum,  pro  eo  qtiod 
inatcr  ejiis  non  solum  iis(;ui  suni  in  grego,S(*d  etiaiu 
iis  qui  de  greee  uon  sunt;non  solum  palmilibus 
qui  suni  in  viic,  scdeiiaiu  iis  qui  dc  vite  suui  pne- 
cisi  proJesse  valeai  ei  debcat :  ci  non  solum  posbit 
justis  conservare  graliam,  sed  eiiam  rcis  veniam 


curribut  Pharaonit^  id  est  sub  regiuiine  ejus  qul 
curnis  fjiis  ducit,  scilicet  diaboli.  Omnes  enlin  qui 
bene  vivunt  In  curribus  Dei  suni«  id  esi  sub  ejus 
reginiine,  ei  ipse  est  ascciisor  eoruro.  Quia  spoassa 
prxsumpilo  dure  ei  absque  re  reprehensa  erat,  ne 
iristior  reniancret,  bona  iili  aliqua  qux  jam  acce- 
pcrat  ad  nienioriaro  re-lucuntur,  et  aliqua  qii» 
non  acceperai  promitiuniur.  Sed  ct  pulchra  perbi- 
lielur  et  appellatur  amica,  ci  dicitur :  Foriein  tt 
fcci  ui  pugues  coutra  curriis  Pharaonis.  Bellara 
istud  actuale  in  nobis  est  spiriiualc.  Ibi  popu- 
Itis  eductus  de  JBgypio,  hic  hoino  de  sxculo; 
20  il''  Pharao  cst  proslralus,  hic  diabolos ;  Ibi  cur- 


promereri.  Dicii  crgo :  Si  ignorat  le,  id  est  an  igno-  r  ^^^  Pharaonis  subvcrtiiniur  *S  hic  carnalia  desideria 

iutiari  te  cuin  ponderc  ac  sl      ^^^^  roiliiant  advcrsus  animam  subruuniur  *'.  Illl 


ras  tc;  ei  debei  proniiutiari 
dical:An  ignoras  le,  quod  sis  siella  maris ,  qux 
non  soluin  benc  rocrenies  dirigis,  sed  ciiain  cnan- 
lcs  ei  devlos  reducis  ad  poriuro  saluiis?  An  iguoras 
le,  quod  sis  mcdialrix  Dei  et  hominum,  tii  peccato- 
rcs  discordantes  a  fllio  tuo  reducas  ad  coiicordiam? 
An  ignoras  qiiod  sis  pulcherrima  inulicrum.  ei  ideo 
in  inlcrcedcndo  pro  peccaioribus  poteniissima?  An 
ignoras  quod  propter  pulchritudinem  tuaro  sii  vox 
tua  dulcis  ^,  ci  inihi  dcsiderubilis,  ei  preces  lux  va- 
lid.u?  Ciidc  inferius  :  i  Sonet  vox  tiia  in  auribus 
nicis,  vox  enini  luu  dulcis  ' ,  i  idco  quidcni  dulcis 
e.si,  id  cst  qiiia  i  facics  tua  cst  decora  '.  i  liis  tgitur 
aud.iis  el  iiitcllcctis  plenlus  iiiaier  ex  paiicis  vcrbis 


fluciibus,  ista  flciihus ;  roarini  illi ,  aroari  isii.  Tre§ 
svnt  currus  Pharaonis  :  primus  maliiiae ,  secundiis 
luxurix,  tcrlius  avariiic  Currus  malitiie  quaiuor 
habei  rolas  ,  scilicet  sscviliain,  impaiieniiaro ,  au- 
daciani,  impudeniiam.  Velox  est  istc  currus  ad 
effundenduin  sanguineni  ^*,  qui  ncc  innocentia  sisil- 
iur,  nec  paiieniia  reiardatur,  nec  tiniore  frenatur» 
nec  pudore  inhibetur.  Trahilur  autem  duobui 
pcriiicibus  equia ,  scilicct  terrena  poteDiia,  et  sascu- 
liiri  pompa.  Uis  praesideni  diio  aurig»,  scilicet  ta- 
mor  et  iivor.  Tumor  poinparo »  livor  poieniiani 
agii.  Qui  in  se  flrroltcr  stai,  lumorc  csi  pressiis » 
graviiaie   modeslus ,  humiliiate  sol  dus »  puriuie 


filii  niulla  colligensci  inlelligens»  qiiod  nou  ianium  ^  sanus.  Aura  hnjtis  vanilalis  noii  leviicr  rapietur. 


justis.  scd  pcccaioribus,  iion  ovibus  qu;e  sunl  in 
ovili.  sed  eiiaui  erraniibus  suas  dcbeai  operas,  sia- 
lim  pro  ei>  preces  assuiuii  ad  fllium,  dicens  :  tgre^ 
dere^  et  abi  pott  vetligia  greyum^  ei  patce  heedot 
iuot  juxia  tabeinacula  pnttoium.  Ac  si  dicat :  Do- 
cuisti  me,  (ili  :};iro  non  ighoro  me  slellam  maris  et 
reeoiiciiialricein  errone.iruin  ovium.  Etquia  in  hoc 
a  tc  sum  cdocla,  snpplico  iibi,  lili  charissimc,  egre- 
dere  de  claustris  severitaiis  ad  Liitudinem  niiseri- 
cordix,  ei  abi  posl  tetiigia  gregum,  ui  oves  fugilivas 
el  erroncas  in   linineri^  luis  ad   ovile   reporles  *, 


Luxurix  vcro  ciirrus  habei  qualuor  roias,  scilicet 
veniris  ingluvicm ,  coiius  libidiucai,  vesiium  inul- 
liliero,  oiii  saporisque  resoluiionem.  Trahilur 
duobus  cquls,  scilicct  prosperiiate  vit.-e,  ct  abuii- 
dantia  rcrum.  His  duo  praesident  aurigaa ,  scilicei 
ignavix  torpor,  infida  securilas.  Ili  ncc  calcaria 
nec  flagclla  habenl ;  sed  pro  his  uiuniur  conopeo 
ad  facieiidam  umbram,  et  flabello  ad  iitandum 
vetilum.  Conopeuin  est  dissimuluiio  umbraiu  fa- 
cicns  ei  proiegens  ab  aestu  curirum  ;  flabellum  ef- 
fubio  est,  venluin  adidaiionis  apporians.   Currus 


•'  OflTic.  Ercles.  »•  Uai.  50.  »•  Job3.  "•  Jer.  17.  '  P^al.  iOl.  *  Joan.  8.  *  Psal.  88.  ^  P^al.  83. 
•Uoni.K;.  •Canl.2.  Mbid.  •  Ibid.  »Luc.l5.  '•  l  Cor.  o.  ««Exod.  15,  li.  '•  I  Pclr.«.  "Psal. 
15 


115 


TII01f.£  CISTERC  ET  I0A5.  ALCR»! 


Itl 


pTariihe  qatCoor  roiii  ▼ertiMr  Tiiioniai.  Hxe  toBi  A  Mchi  cbib  tui  qii  aMort  Dei  cottihie&L  lieait 


fpotilltaimif at ,  iabamaoius»  eooieinptut  Dei, 
•blivio  mortit » Jaineaia  Irabentia  ,  lenaciiaf  ei  ra- 
pacilat.  Ilit  esi  uiaoa  aoriga,  babendi  ansor.  Hi 
frunt  currat  Pbaraonis.  SomI  et  carrna  Dei  iret. 
I.st  enim  earms  Elis,  ei  carras  £1  a5 ,  ei  comit 
eunucbi  Candacit  rexinar.  Corms  Eliat  ett  de  qoo 
claroai  Cli>ciit :  c  Paier  mi,  paier  mi,  cnrrot  Israel 
ei  auri;;aejns*^  » Qul  cniin  paiienier  porlaisubdi- 
lot,  ticucElias  Itrael,  ipveesl  curni8isie<T«iidicilnr 
^.t.ciAix  vel  pairniiiaiis.  Qnaiuor  liabel  roias  : 
Priina  lemporaliaro  adminislraiio ,  serunda  infir- 
miUlHro  operosa  conpassio,  lerlia  in  leniaiione 
coiisolaiio,  quaria  in  injuria  a  tubi'>ii>  irrogala 
(loriaiio.  De  prima  aii  Aposloliit :  c  Qui  iribuii  ih 


bue  babet  qoaioor  roias.  Pnmim  csi  CMicmpim 
coiiot ,  pro  eoniaf  io  camlis  OMculae.  Vuit  Apo- 
tiolut :  c  Omoe  peccaiom  qoccl  fccii  ho»o«  eiira 
corpot  est;  qoi  aoiem  fomicolur,  in  ONpas  wmm 
peccal  **,  I  trilicei  iltod  moculaiulii.  SenuMh  est 
cjusdem  odiom,  qoia  ra  poicsl  esse  sine  peccaii 
adinisiiooe.  tude  fomicaior  dicilur  preprie  oioris 
siuaior  ardeniior.a  Ftemiopylliagerice.  Teriia  csi 
ab.«iiit.iiiia  a  coiiu ,  quio  impciliiur  Tocoiio  Pd 
viri  et  femios  cocMcotu  ei  pruli::  educoiioiic.  Uodc 
Apo^lolus  :  c  TribublioiiCfii  bJilfClMuil  hnjaa- 
modi  **.  »  Qoaru  e>i  abttiucuUa  propier  digi:iia« 
ieni  Tiriuiis  catlimonis.  Uuclc  Aiigusiiiius  :  NuUa 
feciindiias    conjuplit    sauciae    \irgioiiaii   poieit 


sinpli(iiaie**.»ei:cQui  beiieininitiraverit,i^dum  B  coiiip^irari.  Duo  eqiii  toni  cluo  pn\ilc;:iala  min* 


bonuro  acquirei'*;  >  de  seciinda  :  c  Aller  alierius 
iNiera  portaie,  el  tic.  adimplebitlt  legem  Cbri- 
tli  ** ;  >  de  lerlia  :  c  Si  occupaiut  fuiTit  liomo  in 
aliqno  delicto,  Tot  qui  spiritalet  eslis  in»iniite 
buJusmoJi  in  spiritu  '  uitalis  **  ;  »  de  quaria  : 
c  liialeUirimur  ei  benedicimus,  persecutioneni  pa- 
iic  iies  ei  tiitiineniet  '*.  i  Duo  equi  tralMint  bunc 
curruin,  tcilicet  mitcrieordia  curo  bilaritaie,  sol- 
liciitido  dw  Iratris  taluie,  et  de  reddeuda  raiioite. 
De  his  duobus  Apoblolut  :  c  Qui  pracest  in  sol!- 
citii(liue,qui  ininistrat  iu  bilaritatc '*•  >  Aoriga  esi 
ip«<e  doctor  qui  insiniii.  Mein  eniin  curras  Israel 
et  aiiriga  ejus.  Esi  autein  curnis  Elise  igueus  ,  de 


ciila  et  tingulaiia,  scilicei  in  Cliristo  ei  llaria. 
lii  Blaria.  quia  pcpeiii  virgiiiiias;  iu  Cbrislo,q«ia 
Tirgiiie>nbaniai!itateuiiiitsibi  diviiiiias.  Auriga  tU 
prxiuiuui  in  pai  ia  Milicci  quia  \irsiuesfamibarim 
ca*ieris  Cbrisio  adb«reb«inl,  sicui  aii  .Augutiiais: 
Atii  Cbrisiom  in  regno  teqoeuiur  lu  omnibss, 
pixterquam  com  in  dccore  Tirginiiotis  loccdiL 
lu  tali  curru  sedei  eonucbos,  sciliccl  quilibei  ii 
Cbristo  coniinens.  Ei.legiior  in  Isaia  :  t  Sicniovii 
ad  orclsionem  duclut  etl  '"^ »  •  quia  lales  Cbrisii 
patsioiiem  digni  suni  prxdicarc.  Sc  d  quia  cob 
Tirgiuiias  ad  inteHigcodum  non  snlDcii ,  Pbilinias 
qui  interpretatur  os  lamptidiB^    in    eodem  carni 


C|iio  dicitur  :  i  Currus  igiieut  ei  equi  igiiei  diTi-  ^  scdci  '*,   ui  qiiod   per  te  non   poiesl   inieliigeit 


tenint  utrumqiic";  i  i»te  cti  cbariiatis.  Qualuor 
ejus  roia:  ^unt  quaiuor  fervores.  Priniu»  est  xelut 
Dei  ut  liOiioretur.  Unde  :  c  Zelus  iloiuus  tux  coine- 
dit  ine  **.»  Secumlus  esi  zclus  proxiini,  ni  salvetur. 
Unde  :  i  iEuiiilor  eniin  vot  Dei  «uiublione  **.  > 
Pro  isio  :  c  Concaluit  cor  nieum  inira  me  *S  > 
1*1 0  priiiio :  c  In  nieditatioue  meaexardescit  ignis*'.  > 
Tenius  est  fervor  inaccrandx  cariiis.  Qui  eniin 
Ciirisii  sunl,  carnem  suani  cruciflseruot  cuin  vitiit 
et  coiicupiscentiis  **.  Uiide  :  In  igne  cuiin  zcli  luei 
devorabitur  oiniiis  tcrra  "^,  id  est  oiune  terrenuui. 
Qiiai  lus  est  devoiiouis.  Uio  c  Inflainuiaiuni  est  cor 
nieuni,  el  sic  reiies  niei  coinmulati  suut  **.  >  liide 
dicium  est  ad  Gliam  :  c  Quiil  bic  agis ,  Elta  ?  Ze- 


virgo,  sufpleat  auditus  iiiagislroruni«  Cuiroslnsi- 
ria:  perse«|tiitur  Israel  •  ne  cariieiit  suaiii  com  viiiii 
et  conciipltceuiiis  cruciligat  **;  currut  OTaritiae,  m 
peccata  tua  clecmosjnit  et  iuiquiiales  suat  aiiM- 
ricordiis  pauperum  rediinat  ^*;  currus  mabtic, 
ui  uon  siuipliciter  agat ,  sed  fraircni  tuum  in  om 
oegotio  circiiuiveniat  ^*.  Hit  oppoiionior  ires  sld 
currus  :  currus  eniin  pudicilis  poriai  eot  alua 
aquas  volupiatum;  cornit  paiicniiae  ducii  eos  fs 
desertuni;  curnis  vero  cbariioiis  de  Jordaoe  iraai* 
mittit  in  terram  patrnm  toorum  ^*. 

Itaque  qui  vuluui  fugcre  iEgvptum ,  sbqsMib 
babeni  mare  aute  te,  aliquando  circa  se,  aliqaaiJf 
post  sc.  Ilare  est  nittiidus,  queni  babci  bomoaaie 


lans  xclo  pro  Doiniiio  **.  i  De  bis  duobus  dictum  w^  se  ad  inipediiucntum,  circa  tc   iu  auxilium 


est  :  I  Cre  rcues  ineos  et  cor  meum  '*. »  Duo  equi 
Irahunt  biiuc  currum  ,  scilicet  aiiior  et  desideriuuK 
De  priiiin  :  i  Fortis  cst  ut  mors  dilectio  tua,i  etc.  *^ 
Dc  secuiido  :  i  Nonne  cor  nostruin  ardeiis  erat  in 
nobi:»  tie  Jc^u,  iluiii  loqiierelur  iiobis  inviu?i** 
iliijus  aurig4  e^t  conicinpl  lio ,  qua;  ducit  equo 
i»tGS.  LiiwC  D.iviJ  :  i  Liiiiue  luceni  luain  et  veri- 
laieiii  luaiii,  ipsa  me  ilciiifx>:iiit  el  addiixerunt  in 
niniii<;iii  saiiriiiiii  luii  .1  **.  »  Lsl  cl  ciirrus  cuuuclii 
Cautlji  i»  regiiix*  *^    &cilicet  piidicitix  currus.  Eu- 


poO 
tc  in  liriuanieutum.  Ad  impedinicntuiii ,  ne  cm- 
Tcrtatur  in  auxilium.  ut  ientaiionlbus  cxercilain 
otiosus  non  inveuiatur;  ad  firmanieniuni ,  ot  pu- 
tus  abjecia  niundi  voluptate ,  dial>olo  via  tentaaji 
non  reliiiqiiatur.Inprinioest  iiiuor.iu  tecoudab* 
bor,  in  lertiodolor.  Timor  faturonin  pcricobirwo 
labor  iiistaniium  ceruminum,  dolor  prsicniorao 
nialoruin.  Tiinor  ex  pusillauimiialc ,  Jalior  in  xn- 
luie  patie;uix,  dolor  ez  coinpunciiono.  In  cam 
loxurix  seJcb;int  duo  pretbyteri  quxrcntes  :».t- 


•^  l\  Reg.  13.  •»  Uom.  12.  ••  I  Tim.  3.  «'  Gal^  6.  «•  Ibid.  »•  I  Cor.  4.  ••  Kom.  p  ••  iv  R.f 
2  "  ISuI  0«;  Jo.iu.  t,  •«  II  Coi,  II.  »•  Ps,aL  oS.  •»  ll.i  I  »«  Cal.  b.  •'Sopli.  1.  •»  Pial  Z^  »»l 
" "  -    .      r..     n  Cani.  t.       »•  Luc.  U.       **  P^al.  ■'.%.       »*  Acl.  «.      »•  1  Cur.  0.       i*  |Vor 


ill*  • 


10. 


»•  l> 


iSal. 


i^ai.  IZ.     »  AU.  8.    »•  Gal.  5.     ^  Dau.  i.     ^»  1  Thest    4.     ♦•  Eiod.  li. 


75  COMMENT.  IN  CANTIC/V  CANTIC.  -  LIB.  I.  7i 

oronlt  glorise,  sed  nihil  miseri»;  in  secnnda  mul- A  slc:  i  Nigra  $um  $icHt  tabernacula  ddar  tn  carna- 


luni  glorl»,  sed  quiildam  mi&eriae ;  in  lerlia  niul- 
inni  miseriae,  sed  vix  aliquid  gratix;  in  quaria, 
niliil  omniuo  gIori.'e,  sed  omnia  miseriae.  Prima 
igitur  sursom  liCUlur  eum  Clirislo ,  '  secunda 
prar|iareiur  sponso ,  lerlia  fornicetur  cnm  mundo, 
quaria  cnicieiur  ciim  diabolo.  Sccunda  itaqne  sic 
prxparelur  sponso,  ul  nigra  sil  per  ptieuitenciam, 
seil  foniiosa  perobedienliuin;nigraperliomililatem, 
forinosa  per  cliariiaieni ;  nigra  leniationum  pn- 
gna ,  sed  formosa  vlrtutuin  constanlia ;  iiigra  mi- 
nisterio,  $eJ  formosa  desidcrio  ;  nigra  exercitio 
reltgionis,  formosa  sinceriiale  coniemplalioiiis  ; 
nigra  in  carnnlibus,  formosa  iii  spirilualibiis;  ni- 
gra  in  aclivis,   forinosa   in   contcmplalivis.    Ipse 


libus  cl  falsis  fralribus  ;  formo$a  $icut  pelte^  SalO' 
mom$in  spiritiialibiis  Vel :  Nigra  dicitur  $icut  tabcr' 
nnciila  C£(/ar,proplcr  Christi  passionem, formofn  $ieut 
pellei  5a/omoiti«  proplercjus  gloriosam  resurreclio» 
nem.Quainor  legiinus  genera  taliernaculorum.Taber- 
tiaculutn  r.Iumaeoniin,  ab  Cdon  quod  dicilnr  edn- 
lumi;  labcrnaculum  CeJar;  labemnculum  Jacob; 
labcrnaculum  Domtni  virtutum.  De  priino  :  i  .id- 
versum  le  icstanienliitn  disposuerunl  labernacula 
Idumxorum  el  Isinadliue  **.  i  De  secundo  in  boe 
loco;  dc  terlio:  i  Diligil  Dominus  porias  Sion,  su- 
per  omnia  i.ibcrnaciila  iacob  '*;  i  de  quarlo  : 
f  Qiiain  dilccla  Inbernaciila  lua  ,  Bomine  virlu- 
tuin  ^^  9  Prtmum  esi  umbra   mundanai  voliiptalis. 


Cbrisliis  niger  fuil,  lainen  pulcber  in  sua  nigrcdine.  ^  Sccundum    afllictio  pocniteniialis.    Tertiom  oelec- 


Vide  Dignim  scilicel  paniiis  sordtdalum  ,  spotis 
illiluin,  plagis  lividuni,  morie  pallidum;  et  lamen 
€  speciosiis  forma  prae  filiis  lioiniDuni  *^.  >  Ecce 
speciosus  in  sua  nigredine,  formosus  in  Irandfigu- 
raiione,  formosus  in  resurreciione,  formosus  in  di- 
vinilale.  Similiier  aniina  furmosa  est  in  sua  nigre- 
dine.  Unde  Paulus  :  i  Non  solum  autem  scd  glo- 
rianiur  in  tribulalionibus  *'.  >  Idem  :  c  Libenter, 
inqiiit,  gloriabor  in  infirinitaiibns  ineis'*.  »  Idem: 
c  Mibl  absil  gloriari  nisi  in  cnice  Doinini  noslri 
Jesu  Clirisli  **.  >  Pulchra  esl  conscientia,  ut  illud  : 
c  Gloria  iiosira  liuer.  csl  lestimonium  conscientise 
nostras  *'.  i   Pub  hra    in  virluium   copia.   Unde : 


latio  in  snpernis.  Quarluni  fclix  Iiabitalio  snpcrnae 
civilalis.  In  primo  sunl  c  carnis  curam  facienies  in 
dcsidoriis  '*;  >  in  secundo  c  qiii  carncm  suani  cni- 
cifixerunt  cum  vitiis  et  concupiscenliis,  >  iu  lertio, 
c  quorum  conversalio  est  iu  coelis^*;  >  in  quarlo 
qui  jam  experimento  didiccrunl  quod  c  mansionet 
muliae  suni  iu  domo  Dci  Patris  ^\  >  In  primo  esl 
tnbernaculum  pecraionim,  in  sccundo  esiunibracu« 
luin  ab  xstu  viiiorom,  in  tertio  sumus  in  securitata 
a  lurbine  mundanx  conversationls,  in  quarlo  eri* 
mus  in  absconsione  a  pluvia  fluidae  mortalilaiis. 
Primos  dedit  c  Dcus  in  passiones  ignominix  et  in 
reprobum   sensuin  ut  facianl  ca  quae  non  conve  • 


i  Otiinis  g!oria  ejus  Oliae  regis  ab  intus  iu   fimbriis  ^  niuni  ^*.  i  Qui  in  secundis  sunl,  clamnni :  cPropter 

'  lc  mortincauiur  loia  die  '*.  >  Qui  sunl  in  lcrllis 
Vicuut:  c  Sicutoculi  ancillae  in  manibus  dominae 
siiae,  ila  oculi  noslri  ad  Dominuro  Deura  Doslruni 
doncc  niiscreatur  uostri  '^.  >  De  bis  qui  sunt  in 
quartis  dicilur:  c  Bcali  qui  babitanl  iu  douio  tna, 
Domine,  in  saccula  sa^^culorum  Isudabnnl  le  ^*.  >  Qiii 
in  priniissunt,  mnncnl  ctiain  cxlra  atrium  taber- 
naculi  Moysi  vagantos  liciieper  illii-ila.  Qui  vero  in 
secundis,  maneni  in  alrio  immolantes  Deo  corporis 
et  anin  ae  .Hacrificia.  Qui  «ulem  in  lertiis  manent, 
in  primo  taberu.icuIo  quod  dicilur  sancla,  ubi  sunt 
seplcm  lucenix  candelabra  data  a  Christo  septem 
Spiriius  sancli  dona.  Qui  vero  in  quariis  sunl 
maiicnt  in  secundo  tabernaciilo,  quod  dicitur  san- 


aureis  circuuidala  varielalc  **.  >  Pulchra  in  con- 
leniplatione.  Uiide  :  c  licvelata  facie  speculamur 
glorlaro  Dei  ut  transfuruiemur  iu  eamdein  imagi- 
neni  a  clariiate  in  claritatem  **•  >  Ilxcde  nigrcdine 
el  forma  sponsi. 

Sicnt  tabernacula  Cedar,  $icut  peUe$  Satomoni$, 
ITbo.]  Cedur  filius  fuit  Ismaelis .  de  quo  dictum 
est :  cMauus  ejiis  contra  omnes,  et  manus  oinnium 
coutra  eum  *\  >  De  lioc  dicium  esi  :  c  llabitavi 
tnm  habilanlibus  Cedar  *'.  >  C«cdar  icnebrae  inler- 
pieiatur.  Ab  eo  dcscendentes  popiili  paceni  ali- 
qaando  nescierunt  habere.Quid  esl  ergo,  Piigra  $um 
ud  formo$a  $ieut  tabernacula  Cedar^  $icttt  peUe$ 
Salomomi$  ?  Ita  dislingue  ut  iiigra  sil  $icut  taberua" 


tnla  Cedar^  formosa  $icut  pelte$  Salomoni$.  Sancta  D  cla  12  sauclorum,  ubi  vidcnt  cherubim,  et  arcani 


quippe  Gcclesia  iia  sxpe  obscuraiur  afniciiouibus 
infideliuin  quasi  muiidi  totiiis  geueralls  esset  mi- 
nistra.  UndeDnminus :  c  Eritis  odio  omnibiis  lio- 
miDibos  propier  iiomen  meum  **.  >  Salomon  len- 
toria  faciebat  de  pellibus  mortuorum  animalium. 
Sie  Doniinos  de  his  qui  mortificant  sc  proplcr 
eum  Ccclesiam  suam  constituit.  Inde  ipse  ail  :«Qui 
vnlt  venire  post  me,  abneget  semelipsum  et  lollat 
rmcemiuam  et  sequaiur  me*^.> — c  Moriificatc,  in- 
quil,  nienibra  vcstra  quaii  sunt  super  terram  **.  >  Vcl 


deauratam  et  propiiiatorium.  Ibi  enim  plenam  in- 
veiiiunt  scientiam.  Ibi  videnl  caruein  Chrisli  glori- 
flcatam.  Ibi  vidcni  Chrisium  advocatum  pro  nobis 
apud  Palrem,  ut  nobis  impetret,  bic  gratiam,  ibi 
gloriam.  Ilaec  quatuor  labernacula  circuivii  Elias. 
Primum  enim  vitabat  fugieiis  a  facie  Jezabel  '*;  i:i 
sccundo  habilabal,  quando  obdormivlt  subier  unam 
juniperum  peiens  animae  suao  ot  morereiur**;  a.l 
terlium  fcsiinabai,  tendens  ad  monlem  Dei  llorcb**; 
ad  quarturo  iransibal,  quando  curru  igneo  ei  equis 


•'  Psal.  U.  ••  Rom.  5.  ••  II  Cor.  12.  **  Calal.  6.  *«  II  II  Cor.  i.  «•  Psal.  44.  *»  II  Cor.  5. 
•*Cen.  16.  *»  Psal.  119.  **  Matih.  10.  •'  Maith.  16.  *•  Coloss.  3.  ••  Psal.  8«.  "  Psal.  86. 
'»  r>al.  83.  "  Roni.  13.  "  Galal.  5.  '*  Jonu.  U.  »•  Kom.  1.  **  Uom.  8.  ^»  PmI.  1«.  "  Psal.  83. 
'Mll  Urjc.  19.     ••  Ibid.    •'  Ibid. 

iAinoL.  CCVI.  3 


75 


THOMiC  OISTERC.  ET  jOAM.  ALGRINr 


7« 


ii:iifis  reicbatiir  in  coeliim  "*.  Primum  (liximiis  Un   A  tunl  labcriiacnia  Ceilar  **,  qnlt  sic  po^niieaiet  ab 


iiixoruni,  qni  sunl  impalicntes  abslineniia.  Qui 
riiiii)  iii  eo  suiit,  frangunl  |»alicntiam,  corriinipnnl 
pnjiciiiainy  evacnant  inisericonliam  :  prinii  qui:i 
snnt  mnrmnrosi,  secnmti  luxuriosi,  leriif  avari. 
Murmurosi  non  exatnlinnt  vocem  qna  corrigit  eos 
Drus;  in  Inxuriosis  non  babilat  Virginis  tillns; 
liis  qui  anlcnt  avarilia  pr»  celeris  prxparatusitst 
lj;iiis  xlernus.  De  primis  diciiur  :  c  Ei  iniirmnra* 
verunt  in  labernacnlis  sois»  iion  cxaufliet  cos 
Deus  [Vnlg.t  iion  exautliernnt  ?occin  Doniini]'^»  De 
sccnndis  Apostolus  :  f  Altare  habemus  (!e  qiio  iion 
b:ibent  potestalem  edcre  qni  tabernaculo  dcscr* 
viiint  '^,  I  1(1  cst  cariiali  voluptati.  Dc  tertiis  Job  : 
c  Ignis  (levoraliii   labcrnacula  coruni  qul  munera 


hominiiins  repntanlur  lenebrosK  Hoc  etiam  est  la* 
beniacnlum  raclum  Moysi  *^.  Secnndum  hnrum 
trium  labernaculorum  esi  Elix  facinni  **.  Iloc  «iiil- 
rons  labemaculum  Jacob  *\  In  boc  invenitur  sancti 
Spiritns  secrela  consolatio,  de  supernonini  specula- 
tiotie  ptilcbrittHlo,  do  jusiiiia  sna  et  stie  boncnim 
supernornm  in  LuJeni  proruuipens  exsultatio.  Do 
prinio  Job  :  i  QuaiHlo  Dcus  secreto  erat  iu  taberna- 
culo  meo,  et  in  circuilo  meo  pueri  niei  '** ;  i  da 
secundo  In  libro  Nunieri  ait  Balaam  :  c  Quam  |(ul- 
chra  tabernaeula  ina  Jacob,  et  tenioria  tna»  o 
Israel  * ;  de  tertio :  c  Yox  exsultationis  et  salatia  iii 
tabernaculis  jusiorum  *.  >  Teriiam  taberiiacttlum 
dicitur  Jeso,  quia  in  eo  est  sains  nostra,  lioc  eil 


llbcnter  accipiunt".  i  Quia  vero  in  boc  laberna-  q  c  nonmanuractuin,  idcstnon  bnjiis  creationis*.  » 


cnlo  non  babitas,  i  Domine,  si  vis  faciainus  bic  Iria 
tnbernaciila,  libi  unnin,  Moysi  uniiin»  Elix  nniim*^i 
ILtc  sunt  iria  labcrnacula  a  nobis  proposita,  abjc- 
clo  primo.  Ilornin  itaqne  trlum  primum  est  Moysi, 
f|!ii  dicitur  ia/v/iIki  de  aquh,  quia  in  illo  de  aquis 
|iocc:itorum  evadimus.  Scrundnni  Clix,  qni  dicitur 
Deus  weu^  Qommif^,  quia  in  illo  per  speculuni  et  in 
sciiigiiiate  Dciiin  viilcinus*'^  Tcrtium  est  Jesn  qni 
«licilnr  ft<i/|fa<or,  qnia  pcr  Jesum  salutcm  corporii 
ei  aniuiX  ibi  rccipiemus.  In  bis  tribus  dedicat!ones 
illx  rnciendx  sunl,  quns  in  Velcri  Testamenlo  legi- 
nius.  Priinain  rccit  Saionion  dcdicaiido  templum  in 
nuiuiniio*';  scciindam,  ftlii  Isniel  redeuntes  a  ca- 
piivitale  Babylonis  sub  Cyro  rcge  in  vcrc  ••;  ter- 


Ad  hoc  Iriplici  gradu  asccndilur  :  niali  vitatione, 
boni  operatione,  sccundo  oratione,  tertio  langnini* 
effuslone.  Dc  primo :  c  Doinine,  qois  habitabil  Id 
tabernaculo  tno  7  i  Responsnm  eit :  c  Qnl  ingreditar 
sine  inacula  et  operaiur  justiiiam  ^ ;  ide  secundo: 
c  Introibiinus  in  labernaculum  ejus,  adorablmaf  h 
loco  ubi  stetcrunt  pedes  ejus  • ;  i  de  lertie :  c  ChrK 
stus  asiistens  poiitirex  ruinroruin  bonorum  per  am- 
plius  et  perrectius  tabernaculum  non  mann  factomv 
id  est  non  bujus  creaiionis,  nec  per  sangulnem  bir* 
corum  aut  vitulorum  :  sed  per  propriuni  saugiilnem 
introivit  seincl  In  sancta,  xterna  redemptione  i|h- 
venta  *.  i  Itcin,  Cbristns  tria  hubuit  tabernacub 
iila.  Piiinnm  habult  taliernaculuni  Cedar  in  paa* 
t  ain,  Judas  Macliabxus  in  bienic  '*.  Prinia  dedicttio  c  sione,  et  etiain  m  toia  sua  in  mundo  converiaiioney 


«n|)pcll:iia  csl,  seciinda  scenopcgra,  tcrlia  cnrx2:ia. 
Lltiina  igitur  coiivciiil  piiino  tabernacnlo,  seciinda 
icctindo,  tcrtia  tertio.  Dcdicare  est  de  cominuni  usu 
ad  celcbrcin  ct  divinum  usuni  cvebcre,  vel  novlter 
usuni  suiim  rcincbonre.  In  primo  itaque  liornm 
triuin  .tria  inveninitis  :  Priinum,  qtiod  conicientia 
noblra  exoneraia,  quasi  quadani  pcccatorum  s;t- 
cina,  a  tcrra  ad  bcnc  operanduin  lublcvatur;  se- 
ciindum,  «tuod  in  co  tam  violcnta  quam  fraudulenia 
tcntalionc  abscondilur  et  protcgilur ;  tertium  qiiod 
pro  gravamine  quod  sentimus  iii  eo  gemimus,  ut  in 
torrtiplione  vcstiainur.  De  primo  Job  :  c  ^i  abslule- 
ris  iniquitatem  qux  in  nianu  tua  esi,  et  in  laber- 
uaciilo  liio  non  fuoril  injustitia,  tnnc  levare  poleris 


scd  curo  lanctiiaie ;  secundum »  in  resurrectioiie 
et  asccnsione;  lertlum  in  sinn  patemx  glorjx. 
Prinuim  sanctiiaic  vencrabilc,  lecunduni  clarilaia 
spectabile,  tcrtiuin  amplitudine  glorix  adinirablie» 
De  primo  :  cSanctiOcavit  labemacalum  lunin  Aliii- 
limus  ^ ;  I  in  secnndo  :  c  In  solc  posuit  labernaculttm 
suain  * ;  I  de  tcriio  :  c  Transibo  in  locnin  tnberaa* 
culi  adinirabilis  usqne  ad  doina:ft  Dei  \  »  Ecca 
quomodo  $ponta  nigra  sit  $kmt  tabernaeuia  Cidat» 

Sequitur: 

Quomodo  formota  ticui  piltei  Sa/omoaif /Qttatuor 
sunt  genera  pellitim.I  Siint  enlm  pelles  terni  Ua- 
dian,  sunt  pelles  de  sacrificiis,  sunt  pellei  Adam, 
sunt  pelles  Salomonis.  Prinix  suni  prarx  conver- 


f.icicm  tnam  absqne  niacula  **.  i  De  secundo  David:  ^  lationli  apparentia  ,  secnudx  de  boiiis  operiboi 
c  Qtioniam  abscondit  mc  in  labcrnaculo  sno,  in  dio  quxiita  gloria  vana,  lcriix  in^ressurls  palientia, 
inaloruni  protcxit  me  in  abscondito  tabcrnncnli  quartx  sunt  in  bonis  operibus  honestas  el  gralia. 
lui*'.  I  De  tertio  Apostolus :  c  Nos  qui  sumui  in   *  Primx  dicuntur  lerrx  Madian.  Madian  enim  tfe  yo» 


tab4^rnacuio  isto  ingcmiscimui  gravati,  eo  quoil 
nolun:us  expoliari,.scd  supervcstiri  *'.  i  In  bis  ha- 
biiant  qui  priinoruin  babilalioncm  refugiunt.  Undc : 
I  Klegi  abjectus  csse  in  donio  Dei  mci  inagii  quain 
babii)»re  in  tabcriiaciiiis  peccatorum  *\  c  Velox  cst 
d<  positio  taberuaculi  bujui,  i  ait  Aposicliis  *'.  Ibla 


aicio  interpretatur.  Tales  enim  turbanlur  pro  pec* 
catis  suis,  ruiuruin  timcnt  judieium.  Unde  diciiar: 


c  Turbabuntur  pelles  terrx  Madian 


!• 


Seciuidx 


Uicuntur  pelles  de  sncrificiii.  Unde  in  Levlilco: 
c  Cuni  obiuleris  sacrificium  de  bobni  vel  of  Iboi, 
dc:racia  pelle  arlui  in  frusta  concides"ti  id  «1 


•nVReg.  «.    "Pi.nM05.    "Ilebr.  15.    ••Job  13.    ••  Maitli.  17.    «Cor.lS.   ••IIPsal.7.  ••IEi'ir.d. 

••IMacliab.4.    •Uobll.    ••  Pwl.  26.     •MlCor.  tf.    •>  Psal.  85.    »MIPetr.  I    ••Cani.l.  •^Klod.tt. 

•«  III  Reg.  19.     ••  Gen.  55.     •••  Jab  29.     »  iNum.  24.    •  Psal.  117.    •  llebr.  9.    *  Psal.  ii.  •  l^ial.  IMl. 
•Mcbi.5^.    'P:al.  i5      «Psal.  18.    •P»:J.  41.    »•  llabac.  3.     »»LcTil.  I. 


191  COMMCNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  II.  122. 

conienlio  soper  principes ,  ei  errare  fecit  eot  in  j^     Collum  spont»    sunt  prardicalores  Ecdesix.  io 


hiTto  ei  non  tn  via  ^^ ;  i  de  subita  :  c  Praeoccupave* 
runi  me  laquei  morlis  " ;  >  de  occulia  :  i  Quoniam  lu 
^liiminas  lucerna'm  meam  ,  Domine  ,  Deus  meus  , 
Uluiiiina  tenobras  meas  '*;  >  de  Yiolenia :  c  Ecce 
cepeninl  auimam  meam,  irruerunt  in  mefories^';  » 
(lc  frauiluienia  :  c  Domirie,  Ubera  animam  meam  a 
labiis  iniquis,  et  a  lingua  dolosa  ^*;  >  de  muliiplici : 
c  liuliiplicaii  sunlsuperm*^qul  oderunimegMiis'*,» 
It:'ni  de  imporlana  :  c  Toia  die  impugnans  Ir.bulavil 
n:e  **;»  de  dubia:  cErraYerunl  in  soIiluJine  in  ina- 
cjuoso  '*;  »  de  subita :  Pnevenerunt  me  in  die  a(Di- 
ciioiiis  meoe  ■* ;  »  pro  occulla :  c  Ab  occuliis  mcls 
mnnda  me,  Domine«  etabalienis  parce  servo  luo  *';» 
de  Traqdulenia :  c  Qui  cogiiaverunl    supplanlare 
gressus  meos  '^ ;  »  pro  muiliplici :  c  Non  limebo 
millia  populi  circomdantis  me  *'•  »  Importun^e  esi 
animum  inquieiare ;  dubi»  animom  semper  eiagi- 
tare;  subiix,  sauciare;  occultx,  animum  eKcaecare; 
\iolenia%  animum  semper  opprimere,  fraudulenier 
infatuare ;   mtiliiplicis ,  animum  dilaniare.  Itaque 
prima  inquielal,  secunda  exagital ,  lerlia  vulneral, 
qitaria  eicxcat ,  quinla  enerval ,  sexia  infatual  , 
sepiima  dilmiai.  Ecee  pulchra  esl  una  gena ,  cum 
ftcmper  bis  verecuiidalur.  Pulcbra  eril  alia ,  si  de 
bonis  suis  iion  exioliilur  vanis  favoribus.  Solent 
iraiii  sua  bona  opera  et  ipsi  Lbeuier  aspicere,  et 
aliis  ostendcre  ;  secundo  ,  cutn  ab  aliis  laudanlur, 
libenier  audire:  lertio,  seipsos  in  corde  sno  magni- 
flcare.  Quario,  opera  sua  ore  suo  prxdicare.  Ilxc 


B 


mouirtbus  gemmae  In  auro  ponunlur.  Per  aurum 
sapieniia,  por  lapides  opera  exprimunlur.  Collom 
ergo  sponss  sicut  monilia  exislit  ,  quia  prxdicaior 
el  sapieniia  se  iulerius  induit ,  ei  opera  eiierius 
exercei  quac  in  sapieniia  videi.  Capui  spiriiiiale, 
Cbrislus;  coUum,  inieilectus;  corpus,  inoresei  afle- 
cius.  Igitur  per  collum  Islud  a  capiie  Clirisio  iu 
corpus  morum  el  affeciuum  spirilualis  gralia  qnasi 
cibus  iransfundilur.  Hoc  collum  non  laro  omalur 
inouili,  quam  comparaiur  ei,  propier  inlellecluf 
puriiatem,  Teritaiem,  lenitaiem.  Purilas  a  crimiue, 
vcrilas  in  cQelestiuro  cognilione,  leniias  in  moruro 
composiiiune.  Iiem  ,  per  collom  praedicalores  desi« 
giianiur,  per  quod  verbum  praedicaiionis  profertur, 
et  secreium  cordis  aperitur .  Ei  sic  corpus  Eccle»iar, 
capili  Cbristo  copulalur.  Monile  rero  muliebre  est 
oriiamenium,  quod  legenda  velai ,  ct  exteriora  or- 
nai,  el  corruplores  propulsai.  In  iioc  iriplci  doclo- 
rum  signatnr  Provideulia.  Quidam  enim  dicenda 
de  Scripiuris  verbis  revclanl ;  quidain  dicenda  ve- 
lant,  cl  gregem  sibi  conimissuin  a  corniploribus 
baerelicisservanl.  Preiiosuin  monile  osiendii  Moyseo 
cum  de  sacrificiis  quxdaro  soli  Deo  docuil  offerenda 
per  ignem,  quasdam  a  sacerdoiibus  lanlum,  qnaedam 
a  saccrdotibus  et  filiis  e«)ruin  ,  qiiapdam  eliam  i 
laicis  in  cibum  sumenda.  Priiiia  inlantum  suot 
occulia  ul  soli  Deo  sinl  rclinquenaa.  Unde  de  lypi- 
co  agno  :  c  Si  qiiid  residuum  fueril,  igne  coinbu- 
reiur  **•  »  Qune  a  solo  saccrdoie  siinl  comedendat 


qualuor  a  se  Job  removebal,  cum  dicerel:  c  Si  vidi  q  ea  sunl  quae  spiriiuales  capiunt ,  ut  ea  possint  ama* 


tolem  cum  fulgeret  '*,  »  ecce  primuro.  c  Et  lunam 
Incedenicm  clare  *',  »  ecce  secundum.  c  Si  laeiaturo 
est  cor  meum  in  abscondiio  '*,  »  ecce  terlium. 
c  Ei  deosculalus  suro  manoro  rocam  ore  meo  **,  » 
ccce  quarlom.  Soleip  enira  videre  cst  sua  bona 
opera  libenler  aspioere ,  et  nliis  ostendere*  Unde 
Dominos:  c  Videie  ne  jusliliam  vesiram  faciaiis 
coram  bominibus ,  ul  videamlni  ab  eis  **.  »  Luna 
splendel  cum  fama  vertatur  in  ore  populi  **,  qui 
sunl  venJilores  olei  ;  seJ  dical :  c  Oleum  aulem 
peccaioris  non  impinguei  capul  mcum  **,  »  El  Isaias: 
i  Popule  mcus,  qul  le  dicuiil  beatum  ,  ipsi  le  deci- 
piunt  *'.  »  Laeianlur  in  abscondiio  in  corde  sno , 
quando,  bis  visis  ei  auJilis ,  magitos  se  x^iimanl. 


re,uondocere.  Undeillud:  cAudivi  ineffabilia  vcrba 
quae  non  licet  bomini  loqui  •*.  »  Quac  a  filiis  sacer^ 
dotum  prxcepla  perfeciionis ,  ei  illa  siiblimia  ftdei 
mysieria,  qoac  cum  sacerdotibus  sunl  eonlraetanda 
designanlur,  quap  com  laicis  commonicanda ;  com- 
munia  vii«  salubris  insliiuia ,  qiiae  a  corruptoribus 
dcfenduni,  cuni  se  pro  domo  Dei  haerelicis  ei  scbi- 
sroalicis  et  violentis  murum  opponunl  **.  Iiero ,  ca- 
pul  no^lioroest  divinilas,  corpus  buroaniias.  Collum 
beala  Virgo  ,  iu  qua  di\inilas  humanilali  conjuncia 
esl,  qiiae  sicul  monilis  dicilur  esse,  propler  ineff:ibi- 
lem  ejuscasiilatem  qiiam  mouilissignifical.Percollum 
inierior  aer  emiiiiiur,  ei  exterior  aiirahiiur  inius, 
quia  ipsa  medianie  inierior  devoiio  nosira  Deo  prae- 


Sed  occurrit  Aposlolus :  c  Qui  se  aesiimat  aliquid  D  seniatur,  el  Dei  niiscricordia  redonatur  nobis.  Iiem, 


esse,  cum  nihil  sii,  ipre  se  seducii  *\  » Manum  suam 
ore  proprio  osculantur,  quanJo  oreproprio  sua  opera 
prxdicanl ,  ut  ille  Pharisaeus  :  c  Deus  gratias  ago 
libi  qiiia  non  sum  sicul  caeteri  hominum  **.  »  Et 
deinde :  c  Jejuno  bis  iu  Sjbbalo ,  do  deciinas  om- 
nium  qux  possiJeo  **.  »  Cum  haec  erubescii  sponsa, 
pulcbra  esl  alicra  gena,  et  dicilur  ei :  Pulehrtg  $uni 
gena  tum  iieut  turturii» 

Cottum  tuum  $icut  momlia. 


pcr  collum  saliva  a  capiiein  corpuslrahitur,quia  per 
cnm  gralia  a  Deo  humano  geiieri  impeiraiur.  hide 
Job :  c  Usqueqno  non  parcis  mihi  nec  dinililist  roe 
ut  gluliam  salivam  meam?  »  '**  Itcni,  per  i-ulliim 
verbum  eniiiiiiur,  quia  ei  ea  Verbuni  Palris  iiicar- 
nalum  nalum  esU  Verbnm,  ini|oain  ,  aciivi  generis, 
quia  c  omnia  per  ipsum  facia  suni  ei  sine  ipso 
facium  est  nihil  '.  »  Verbuni  pansivi  generis  quia 
c  passos  esl  pro  nobis,  vobis  reliiiquens  eicmptum 


»*Psal.  106.      "PsaLlT.      »•  Ibid.    ^  Psal.  58.     »•  Psal.  119.    »•  P$.il.  68.     ••  Psal.   55. 
lOG.      ••Psal.  n.    ««Psal.  18.    ••  Psal.  139.    ••  Psal.  3.     ••  Job  51.      •»  lliid.      ••  Ibid. 
••  Mallb.  6.    •'  Hicaliquid  deessc  videiur.    ••  Psal.  140.    **  Cap.  3.    ••  Cah  6«.  ••  Luc.  iti. 
•^  Eiod.  ii.    ••  11  Cor.  12.    •»  Ezcch,15.    •••  Job  I.    *  Joan.  1. 


•«  Psal. 
••  Ibid. 
••IbU. 


79  TH(nfi£  CISTEEC.  ET  JOAN.  ALGRINI  80 

teqoeretor  diininulum,  sic  iliccns  :  c  Tcrsa  est  in  A  rniiis  erat  Aposroliis,  cum  diccret :  c  Cum  «Qtem 


liictum  cilhara  mea,  el  gaudium  meuni  in  toccs 
flentinm  ^.  >  Tertio  soli  decoloratum  se  queritur 
Psalmisia,  dum  osiendil  per  leniaiionem  se 
a  supema  speculatioiie  lapsum ,  scilicet  dicens : 
c  Cor  ineum  ronturbatum  est,  derelinquit  me  vir- 
iiia  mea,  et  lumen  ocitlorum  et  ipsum  non  est 
mecuro  ^. »  Sccundo  quoqiie  sole,  id  est  tribula- 
tione.  Ab  iis  tribiis  coloribus  decoloralur  anima. 
Uiide  in  Job,  de  primo  :  c  Cum  sederem  qnasi  rex, 
circumstante  exercitu ,  eram  tamen  moerentiun 
fonsolator  ^*,  i  ecce  siiblimilas.  c  Nunc  derident 
me  juniores  tempore  ^*,  >  ecce  buniilitas,  qux  dc- 
foiorat.  De  sccundo  :  c  Lavabam  pedcs  meos  buiyro 
et  petra  fundebat  mibi  rivos  Oiei  ^^,  >    boc  esl  in 


placuit  13  ei  qui  ine  segregavit  ei  ulero  roalria 
ine»9  et  vocaTit  per  gratiam  auam,  coniinuo  mon 
acquievi  carni  et  aanguini  **•  >  Decoloratoa  erat 
Ezecbias  cam  diceret :  c  Praecisa  esi  velui  a  texenie 
viia  mea,  dnm  adbuc  ordirer  succidil  me  **,  >  sciii- 
cet  gratiam  subtrahens.  Reeolorari  volebal  David 
post  peccaUtm  cum  diccrcl :  c  Redde  mihi  lciiiiaro 
salutaris  tni  •>.  >  Prlmus  igitur  sol  facil  auimaro 
amore  pallidam»  secundus  laLore  fuscaro,  lertiua 
mcerore  buroidam.  Flei  enim  ob  iripliccm  cauaam: 
tiinet  eniin  p".»'  leutationem  incurrere  lurpiiudi- 
ncm,  iuUrmitaiem,  niortem.  Anima  enini  inierpre- 
taiioni  succumbens,  prinio  fit  tnrpis,  secundo  in« 
firma,  tertio  mortua.  Tur^is  est  in  prima  cogiia- 


Deum  exsiiltalio.    <  T^edet  animam    meaMi    vitx  ^  tione*.  Unde  non  potest  dioi :  Tota  pulchra  es»  ami$a 


niex^,  >  ecce  dccoloraiio.  De  tenio:  c  Qufs  inilii 
det  ut  sim  jiixia  menscs  pristinos  :  in  quibus  Deus 
cuslodieLat  mc,  quando  splcndebat  lucerna  ojns 
super  capnt  mcum,  et  ad  lumen  ejus  ambulabaui  in 
lciicbris  ^*.  I  Eccc  clariias  spcculalionis.  c  Cur  f.i- 
i-iem  tuain  abscondis,  et  arbilraris  nie  initiiicuin 
tuttm**?  >  ecce  dccoloratio  tcriio  quoqiie  sole,  id 
est  lentatione.  Ab  bis  tribus  coloribus  decoloratur. 
UikIc  Jereiuias  in.  Lamcntatiouibus  de  primo : 
c  Princcps  provinciarum  facia  est  sub  iributo**;  i 
dc  secuiido  :  c  Qui  vescebaitUtr  voliipinosc  iutcrie- 
runt  in  viis.  Qui  nutricbantur  in  croccis,  ainplexati 
auntslercora";  >  da  lertio:  c  Qiiomodooblexitcali- 


tnea.  Infirma  fit  iu  cogitatiouis  •delectatione.  Unde 
clamat :  c  Sana  me,  Domiiie,  el  saiiabor,  salvum 
me  fac  ei  salvus  ero*\  >  Mortua  in  peccaii  perpe- 
tratione.  Unde  :  c  Aniina  qux  peccaveril,  i;>sa  nio- 
rietur.  > 

Sciendum  quoque  quod  auima  devota  quatuor  el- 
fiiMdil  gciicra  lacryinaruin.  Flet  eniin  pro  iiicobitu 
biijus  miscriae;  sccundo,  pro  tristitia  culpae;  leriiOy 
pro  borrore  gebennx;  quarlo,  pro  desiderio  patrix. 
Priinae  v '.lanl  sitieuieni  aniinam,  secund.x  lavant 
iininundam,  icrliae  bumeclant  animam  aridar.i,  quar- 
ise  rigant  jain  recundani.  De  priuiis  dicitur  :  c  Po* 
luin  dabis  nubis  u\  lacrytnis  in  mensura  **;   >   de 


giiio  iti  furoresuo  Dominus  virgineuifiliam  Sion '*.>  (^  secunJis:    c    Lavabo  per  singulas  noctes  lcctuin 


Itetn,  priinus  sol,  id  est  Cbrislus  Ecclesiam  colo» 
ravit,  dccoloravit,  rccolornvii.  Coloravii  in  naii- 
vilate,  decoloravit  in  passione,  recoloravU  In  re- 
surreclione.  In  nativitate,  nova  clariiale.  Unde: 
c  Exorturo  cst  In  tcnebris  Sumen  rectis'^;i  et: 
Habitanlibus  in  regtone  urnb'nc  moriis  lnx  otia 
fst  eis *'.  >  In  passione  tenebraruni  obs^uraiionc. 
Unde:  c  Tenebre  facix  sunt  snpcr  universuin  ter- 
rain  **  »  dum  pendercl  in  cruce.  Et  etiain  dcspera- 
lioiie  quorunidum,  et  timore  el  fuga,  quae  conliglt 
•liscipulis  ejiis  in  passionc.  In  resurreclionc  rcco- 
loravit  carnis  glorincatione»  et  qii:.n«io  estelevaius 
I:i  iiubibiis  el  spem  fecit  quod  reforinabit  corpus 
bni.iiliiatisnosirai  configuratum  corpori    claritatis 


mcuin,  lacryiiiib  mcis  slraluin  meum  rigabo  **;  > 
de  tertiis:  c  Eripuil  Doininus  aniuiaui  mearo  de 
morle,  oculos  .'iieos  a  lacryniis,  pedes  lueos  a  ia- 
psu*';  >  .  c  q«  artis:  <  Itacryiuis  meis  sTatuin  meam 
ri.-^a-i;  *"*.  >  hu.  suni  quahtor  fliiniina  qu;^  ciicunr. 
de  |)a.;uliio.  Priinx  suni  primiis  IIuvms  ^^iii  dicil:>~ 
Phison  qiiod  inlerprcialur  mulalio  ori$^  c  qui  cir- 
cuil  lcrram  Eviiatli  **;  >  quod  interprciaiur  pnr/if- 
rient,  quia  ibi  sunt  cum  lacryniis  islis  dolores  ul 
parluriemis,  |.ro  miseris  poudere  mutalio  oris«  id 
est  corrupiio  in  corruptioiicm  circumdabit,  ubi 
eliaui  nascltur  auruin  optiinum,  quia  de  bac  lerra 
corr.iptibiii  fict  aurum,  id  est  incorrupiibile  corpus, 
qiiaiido  omncs  plateac  Jerusalein  sternentur  auro 


hux  '^.  Isle  quoque  sol  bcatam   virginem  coloravii  D  iiiiindo  ^*.  Sccittidx  larrymx  sunl  secundiis  fluvius 


iu  coiiceplioiie,  decoloravit  in  passioiic,  recoloravit 
iii  assuuiplione.  Coloraiio  fuit  graiix  eubvenlentis; 
de<u;Ioratio,  dolor  passionls;  recoloratio,  gloria 
iinmortaliiatis.  Aiidi  colorem  :  c  Ave,  Marii,  gratia 
plena;  Dominus  tccuin  '*•  i  Aiidi  decoloraiioiieui : 

•  Mulier,  ecce  filiiis  tius  ".  >  Audi  rccoloraiionem: 

•  Vidi  speciosam  ascendenlcni  sicut  columbam  de- 
supcr  rivos  aqtarum",^  Animatu  qiioque  iste  sol 
coloral  graiiae  infusione,  dccolorat  ejusdem  sub- 
Iraciione.  recolorat  subiractionis  rcparatione.  Colo- 


qui  dicilur  Gchou  id  est  hiaius  urra^  et  c  circuit 
tcrram  iEtliiopix  ^^  i  ifliliiopes  peccatoribus  com- 
p.iraiiu.r  propter  nigrediuein,  quia  lacrymae  pro 
peccaiis  ila  circucutit  pcccatores,  ut  inducant  hia- 
tuni  tcrr;e,  id  est  cordis  per  confessionem.  Terli:e 
lacrynise  sunt  lerlius  lluvius  qui  dicitur  Xigris,  pro- 
pter  vu  •)^iia:cin,  cl  c  vadit  contra  Arsyrios  ".  > 
Assyrios  iu  multis  locis  pro  advcrsarits  inire*)iemus 
sicut  bic,  qiiia  multuin  adversaii  suiic  filiis  Israel. 
Vidcntes  cnii .  pcccatores  poenas  quas  adversariiisti 


"Job50.    **PsaI.57.    "Job^9.    "JoboO.    "Job.29.    **  Job  iO.    *'Job!i9.     "JobI3.    »•  Tbreo.  I. 
»•  Thrcn.  i.    "  Thnn.  2.    •*  r.^al.  III.    **lsa.9.    ••  Maiib.  27.     "  Pliilipp.  5.     "  Liic.  i.    ".oan.  t. 
"  Gal.  I.     •'  Isai.   38.     "  P.s;!l    50.     «^  Jer.    i7.     **  fc^  .......  «8.     «'  Ps.il.  79.     ••  Psal.  (J.     ••  Psal.  lOi. 

^'^  Psul.  U.    "  Geu    t.    '•  Tol).  13.    »»  Gcu.  2.     "  Ibid. 


COVIIENT.  IN  CANTICA  CAMTIC.  —  UD.  I.  8t 

Bl  aia!ii  prorumponl  Telociier  iii  laery-  A  Cbrii lo/credinlai  qoia  vlvemus  eum  ipso.  Si  enini 


al  ab  hi»  iiberari  mereaniur;  eC  tie  floTius  Isio 
▼adil  eonlra  Afsjrios.  Qoarlae  lacrymm  sonl  quar- 
lus  iovius  qui  dicilur  Euphriiies,  el  inlerprelalur 
fruaifir^  quia  lacrynuB  def otionis  roullum  fniclum 
babeaL  kie  flufius  iion  dicilur  circuire  aliquam 
iemm,  quU  devolionis  iacrynu?  ma|is  circa  pro- 
priam  eor»  quam  ad  rem  alienaro  se  diffunduoL 
Istas  riganl,  quia  cor  bominis  quadam  pinguedlue 
afficianL  llis  se  bcryrois  lavanduiu  graiulaiur  Da- 
vld  dicens:  t  LsTabis  me  ec  super  nivem  dealba* 
bor  **.  •  Sol  primus,  srilicel  Cbrislus  in  passione 
foic  decotoraius.  In  resurreciione  vero  elariiaie 
glorlae  recoloralur.  Uiide:  i  Cum  refulsit  sol  qui 
prios  eral  in  nnbilo»  accensus  esl  igiiis  magiuis,  it^ 
«I  omnes  mirarentur  *\  i  Sol  i&te  Cbristos  esi  qui 
primo  se  iuTolfii  in  nubcm»  sccundo  babuil  splen- 
dorem,  lenio  eiuisil  iguis  ferTorero»  quarto  fecit 
admiralionem:  Nubem  assumpias  inhrmitatis»  splco" 
dorem  glorificalae  bumaniiatis,  ignem  charilaiis, 
admirationem  mnjeslalis.  Priinuni,  ul  ejus  exemplo 
saslineamiis  passiones  liujus  temporis  *';  secunduni, 
at  sa<piremus  ad  glorlam  c  quae  revelabitur  in  no- 
bis'*;  »  lenium  ul  i  ch^^ritas  Dei  diffusa  sil  In 
cordibns  nostris'';  >  qnartum,  ui  TiJeamus  quam 
oiirabilis  sil  Deus  iii  sauelis  suis  '*.  Juiu  primntn 
sol  jastili«  habuil  ortuin.  habuit  obscuruin,  habuii 
occasom :  ortom  in  slabulo,  obscurom  in  nubilo» 
occasum  in  paiibulo.  Primuin  nascondo  de  Virgine, 


compkinCail  faeii  sunius  simililiidliri  morlis  Ipsiui 
simul  el  resurreclioiiis  erinius  *'.  » lii  primo  sumus 
rogatf,  io  secundo  planlatl,  1n  lertio  coinplaiiiati : 
rigati  rore  graiiae»  planlaii  lldei  radicaiione,  com- 
planlali  rooriis  panicipatidoe.  In  primo  terra  cor- 
dis  Dfislrl  mollescil;  in  secustdo  radlx  fidei  calcs^it; 
in  leriio  homana  ualura  coalescit.  DO  primo:  c  Ero 
qoasi  ros;  Israel  genniuabit  quasi  lilium  *\  i  ec 
Isaias :  c  Qiiemadnioduiii;  iinber  ei  niz  (lesceiiUit  de 
coAot  01  ioebrial  lerram  ei  iufundil  eam,  et  gsrnil- 
iiaro  eam  lacit.  sic  erii  Terbum  qiiod  tgredietur  do 
oremeo*'.  iDesecundo:  c  Vinearo  JeiEgyptotulisti, 
ejecisli  gentes  ei  plantasti  earo  *^.  i  Item :  c  Plan- 
lasli  radices  «jus  el  implevii  terram  *'•  i  He  (eriio : 
c  Si  complaulati  facti  sumus  ***  etc.  i  et  Cbristus 
Oliis  Zebedsi :  «  Polestis  biberc  calicem  queiu  ego 
bibilurus  sum  **.  i  Ecce  sol  isie  fuit  in  vesle  sor- 
dida,  in  carne  florida,  in  facie  spleiutiJa  :  iu  tcsio 
sordida  nostrae  corruptionis;  in  cariie  floriJa-resur- 
reclionis;  iu  facic  splendida  pateruae  cUrilicatioiii*. 
In  priino  c  vidimuseum  quasi  lcprusuiii  et  percussum 
a  Deo  ei  humiliaturo*';  i  iu  secuiido  Pater  c  jocuii- 
ditalem  el  exsuhationcin  thesaurizavil  su|)cr 
eom  **.  I  Tertium  esl  c  lu&  vera  qii»  illumiuai 
omnem  hominem  Tenieulem  in  liuuc  mundum  ^**.  i 
Amli  Testem  sordidam:  c  Quare  rubruin  csi  iiidu- 
menium  loum  ei  Tesiiinentiim  tuum  sicui  calcau- 
tium  In  lorculari  *  ?  i  lleui :  c  As|>ersus  csi  sanguis 


seeunduro  i»  camis  velamine,  tcriium  passionis  q  corum  super  vesiiraeuta  uica  ci  om:iia  iiidumeuia 
groTaroine.  Deprimo:  c  Orlus  cstsol  elcongregati  ttiea  iiiquiuaTi  *.  i.  Hic  eiiim  csl  Jcsus  sacerdos 
sunc  ^*.i  De  stabiiloaitllabacuc:  c  ConsideraTiope-  magnus  qui  iu  Zacharia  tisus  est  iii  sorJiJis  vcsti- 
ra  ina  el  expavi  **  In  medio  duuin  anlmalium ;  i  de.  ^"*  *•  Veslis  lixe  esi  lunica  Joscph  quam  fratics 
secundo:cDahi**consuinmatume8settabernaculuin»      liuxeruul  sanguine  hoeJi  ^.    Ilac  veste  sorJiJa  iu- 


dutuscslante  resurrectionem.  lu  resurrectionc  veru 
carne  flurlJa.  UiiJe:  c  £t  rcnurui!  caro  uica'.  tccc 
h:ciiisirausiit,florcs  apparucruiii  iii  tcrra  uostra*.  i 
Yereflores.  TrilNiseuiin  floribus  priTilcgiata  floriiit 
caro  Cliristi.  Primusfuit  rosa,  id  est  flos  canipi, 
secundus  liliuin  coiivalliumt  tcriius  flos  aniygdaii. 
Priiuus  fuii  pcccati  imuiuuiias,  sccuudus  de  Tirginc 
Tirginius,  tertius  resurrectionisjocunditas.  Priiuus 
iiascitur  de  lerra  spinosa  siiie  spiua ;  secuuJus,  Jo 
lcm  inculta  siuc  macubi;  tertius  de  pctra  sino  Ju- 
raic  gralia  Dei  salvaioris  nostri  omnibus  hominibos  ^  rliia^  l^rimos  euim  de  populo  Judaiiro,  scx:uuJus  Je 

Vlrginis  utero»  lertius  de  scpulcni.  Primus  est  de 
Tirga  Aaroiif  qux  floruil  ^ ;  secundus»  de  radiio 
Jesse  proccssii  *»  lertius  de  amygdalo  quae  floruii*. 
per  quain  homo  in  donium  asteruiialis  redibit.  Pri- 
mus  est  flos  campi».  iJ  esi  rosa  qiiae  oascitur  do 
spina  Desciens  aculeum,  quia  Chrisius  utlus  esl  dc 
peccaloribos,  c  qui  nou  fecil  peccatum  **.  i  Secim- 
dus  esl  Tsdeiis  ci  iiascens  de  Tirenli  stipile  liliuin, 
quia  Virgo  Tirginem  Christom  peperil,  nec'Tirgini* 


nubescoopeniit  lllud,  i  et:  c  Solero  nubetegam**;  i 
el :  c  Ascendcl  Domiiius  super  nubem  lcTem,  el  iii- 
gnsdietur  iEgTpium**;  i  dfvterllo:  c  Sol  cognoTil 
occasum  fuuni  •\i  el :  c  OrciJei  sol  In  inerlJle*'.i 
In  primo  appanill  noTa  gralia,  In  secoiido  Del  la- 
loli  sapieniia.  in  tenio  osiensa  csl  pnidentia.  Prl- 
miim  a  J  nioruni  confirinalionem,  secunduro  ad  fiilei 
probaiionein,  leniuro  aJ  resurrecllouein.  Primuiu, 
ai  bcmesie  TiTanius;  secundum,  ol  credamus;  ler- 
liam«  01  com  ChHsio  Tivamos.  De  primo:  c  Appa- 


eradieos  nos,  ui  abneganles  impieiatem  ei  sascubria 
desideri.i  sobrie  ei  iiisie  ci  pts  vivamus  in  hoc  sae- 
calo**.i  liesecandoail  Martha:  c  Ego  credi Ji, quia 
lu  es  Chrislus  Filins  Dci  vivi,  qui  iu  huoe  ronuJuio 
Teiiisii  *^i  El  Peinis:  c  To  es  Chrisios  Fiiius  Dei 
riTl  **.  I  Uode:  c  Fides  esl  sobsuniia  rerom  spe 
modonim,  argomeolom  non  appareoiium  "*.  i  Ve- 
hia  fuii  sspieoiia,  qoaodo  c  Verbom  caro  facloin 
€si  "*•  I  De  tenio :  a  Si  eniin  rooriol  somos  cum 


:•  • 


TNOMiE  QSTERC  ET  JOAN.  ALGRIM  M 

uiii  patta  cil  dciriinenlun!.  Tciijus  csi  flos  anyg-  A  ct  an^^elorum  reTclatione;  in  operaliooe.  miraculo- 


dali,  qn»  pnn  cscserii  arborilMis  florcin  producil, 
quia  Cbriflos  resorrciil  priniiliae  dormicntiuin  **» 
vel  moricniium,  sive  priinogeniliii  inorUioruni  **• 

Igilnr  qni  mundi  a  peccalii  esse  qiiacriiis,  qnasi 
rota  planlala  tiiper  rivos  aqnaruni  fructificaie.  Qiii 
virginiiati  i ludelis,  quaKi  lilinm  odorcm  suavitalis 
babeie.  ^ai  ad  returreciionein  aspiralis»  res|Mcilo 
imygdalum,  per  quam  redibit  homo  in  domam 
Alcrnitaiii  su»  "\  llaee  ainygdalus  babuii  fuliuni, 
liabuii  florcin,  babuil  frucluin.  Fuliuin  tcilicetver- 
buin  erudilionif ,  florein  jocunditalis  rcfturrectinniSy 
fnictum  paterna'  confessionis.  Primnni  iii  prxdica- 
tione,  secuiiduni  in  rc>iirrcctioiie,iertiuin  in  nsccn' 
sioiie.  Per  primum  habnimus  rogniiioncm  vcriiatis; 


ruin  cibibitione;  In  transOgiiraiione,  fuiulrae  gloriae 
manifesiatione.  In  primo  monsiraturqiiodTeiierii; 
i:i  sccundo,  auis  veiicrit ;  In  terUo,  ad  quid  vaierit. 
Quod  vcnerii,  4|ucm  praedixerat  propheiia»  Qaisfe- 
iierit,  scilicet  Dci  virtus  et  Dci  sapientia  *'.  Ad  qnid 
\enerit,  scilicetul  transferat  nos  ad  gloriam  ab  btc 
intscria.  Audi  priroum :  c  Orietur  Tobis  limenlibns 
nonicii  menm  Sol  jiisliii»  '*. »  Uode  in  ortu  Domiui 
canit  Ecclesia  ^  :  i  Lui  fulgebit  bodie  soper  nos 
quia  natus  estnobis  Doininus ;  >  desecundo:  c  Sol  ei 
luna  sieleruni  in  babitaculo  sno,  in  luoem  sagitta- 
ruro  tuariiro  ",  i  id  est  in  splendore  fulgoris  babi- 
lalionis  tuac;  de  lcriio:  c  Resplenduit  facies  cjiis 
sicut  sol,  et  vcstiincuta  ejiis  alba  sicut  ois  **.  •  E\ 


per  sccundum  babcbimiis  sloram  jacundilaiis;  |M5r  ^  *»«c  sole  sic  refulgenic  aco^jisus  cst  igiiis  inagnus. 


tcriiuin  clarit.ilcm  divinilalis.  De  priiiio:  i  Ei  fuiiuni 
rjus  non  d«  fluct  '*.  »  licm :  i  El  crit  folinni  rjus 
Tiridc*^;  i  dcsccnndo:  i  Stola  jocundr{.iii8  indu:! 
euin  Doniinus  '*;  >  dc  tcrtio,  c  Cluriflca  ino,  Puicr, 
apud  tcinctipsuin  clarilalc  (|iiaiii  linbiii  |iriu8i)tiniii 
inundus  ficrct  '*•  >  Eccc  vcsti^  soniida,  cccc  c:iro 
fiorida.  Sequitur  facics  spleiidida.  De  bac  dicitur: 
Splendidu  facia  cst  facics  Sloysi,  duin  respiccrci  in 
euin  Doniinus  '^.  Iloyscs  ille  Chrisius  esl,  queni 
retpeiit  Dominut ,  dum  susciiavit  eum  a  moriuis. 
Unde:  i  Dcus  vero  suscilavit  Jctum  a  mortuis  tcr- 
tia  die  ".  >  Itaqqe  refulsit  tol  qui  prius  erai  iii  nu- 
Lilo,  sol  eniin  iste  fulsit,  infulsil,  refulsii.  Fulsii  in 


Igiiis  iste  iriplcx  esi:  Ignit  in  tepiiltTo,  iguis  iii 
aposioloruin  collegio,  tgnis  in  corde  huniano.  Pri* 
nius  falgci  aiinualitcr,  scciindus  scnicl  et  siiigulari- 
tcr,  tcriius  frcqucoicr  et  spiritualitcr.  Priinus  fuit 
niagnus  et  in  iestinioniuiii  resurrectionis  Cbrisli ; 
secuiidus  m:ignus,  ei  in  siguum  advenieniis  Spiritus 
saiicti ;  icriius  maguus,  quem  Doniinus  nostec  Jesus 
Cl.ri»ius  niisii  In  ierrain,  ci  voluil  vebemenler  ac- 
ccndi  '*•  In  priino  omiies  admiraniur  rcsiirreciiouis 
Filii  vcriiatcm;  in  secundo,  Patris  polenliam  et  ina- 
jcsiatein;  in  teriio,  sancti  Spiritus  benignitntem. 
Primum  ignero  Oguravit  ignis  llle  qucm  Moysei  vi* 
diiin  rubo  ".  Sicut  eUm  iguis  iileVubuiu  qui  cor- 


glorlficaia  carne,  iiifulsii  in  fidcli  nienie,  refulsit  C  '"""^f  vidcbatur.  incorriipilbilem  demonstravit,  sic 


i:i  noslro  corporc.  Priiiio  eisusci^atae  carnis  gloria, 
tecunilo  dcvoiione  ei  intelligeniia»  tertio  operc  ci 
patieiiiia.  De  priroo  Joannes  iu  Apocalypsi  '*,  vidit 
Tiruui  ci  c  facies  ejus  sicut  sol  fulgci  In  virlutc 
sua.  I  De  secundo  Ainbiosius: 

Verutqui  $ol  iilabtre^ 
hlicam  nUore  perpHit 
Jubarque  ntiicft  Spiriiui 
li^fuHdi  noiirii  iehiibni. 

Unde :  c  Nova  nicnlis  lu.slnc  oculis  tu»  clariialis 
infulsii  **.  I  De  ienio:  c  Refulsii  sol  iii  clypeos  uii- 
rcos  ".  I  Contra  priinuro,  sol  isie  latuit  iu  nubilo 
miscrix;  conlra  sc('Uuduiii,niibilo  ignorauti»;con- 
ira  ieriiufn,   in  niibilo  deforniiiionis  nosirae.   De 


ignis  ille  paschalis,  qui  anouaiiiu  ad  acpulcruni  di- 
\iiiiiu8  acceniiitur,  Tcraiu  Domini  resurrcciioiion 
iesiaiur;  de  sccundo:  c  Apparuerunt  aposiolis '  di- 
speriitx  liiigux,  iauquaro  iguis«  scdiique  ^npra  siii- 
gulos  coruiii";  >  de  leriio  diiit  ipse  Sol,  scilioct 
Chrisius:  c  Igncin  vcni  niittere  in  ierrain,<et  quid 
Yplo  nisi  ui  ardeai  **?  >  Uic  ignis  esi  cbaritas. 

iVf^ra  ium,  ad  formoia^  ctc 

[Card  ]  More  propbets  procedit  boc  caniicuro, 
naro  subilo  lautat  personas,  subilo  luuiat  et  tero« 
|iora.  Locula  euini  erat  paiilo  anic  bca^ta  Virgo  de 
gaudio  assuirpiionis  su«,  ci  de  codciu  locuti  crani 
angeii:  nunc  beaia  Virgo  nMiuiiurde  dolore  qiiem 
liabuii  icmpore  passiouis  fllii  sui:  et  convcrtil  scr- 


primoiii  Apvical.  ••:  <  Faclus  esisol  quasi  saccum  ^  «»0"c««  «uumad  adolesccntulas,  dicciis:  Nigru  $um 


cilicinum ;  i  de  secundo :  c  Sicui  cera  quae  fluit  aufe« 
rcntjir,  supercecidit  iguis  et  noii  vid  runi8olcni**;i 
de  tertio  in  Apocal. :  c  Unus  de  septcin  angelis  qui 
babebai  septem  pbialas  plenas  ine  Dei,  rirudii 
phialain  suam  in  8oie  '\  >  id  esi  in  Chrislo.  Pbiala 
ii«  Dei  efl^undiiur,  duni  peccaiis  nostris  eiigenii 
bus,  a  nobispaiienilaChrisii,  et  forma  operandi,  vcl 
nobis  iion  conferlur,  Tel  collata  non  conservatnr. 
lieni  sol  iste  refulsii  in  naiiviiate,  rcfuUii  in  opera- 
iiunc,  reftilsitin  iransfiguraiione.  In  iiativiiaie,(tcllx 


auiiiii  inoerore  confecta.  Vel  sic:  Nigru  shm,  detpc- 
cia,,offuscaia,  obsi  uniia,decoloraia,  quim  4ecoioru9it 
me  iul  moriens;  decolorein  iiie  fecii  sol  obscuraivs 
cC  ofliiscaius :  dc  qua  solis  ofluscaiione  et  obscura- 
tione  dtcii  Isaias,  loqnens  de  Cbristi  passione:  c  fion 
esi  species  nequedeoor,  et  Tidinius  euiu,et  non  erat 
aspcctus,  despecium  ai  novissiroum  Tiromm,  Timui 
dotoruin  et  scienicm  iuttrmitatem ;  e|  quasl  a|HCoo- 
diiiis  esi  vulius^us,  et  despectut;  uudo  nec  repci- 
laviiuut  cuin  ^,  >  In  pat iione  eniro  in  Cbritlu  noa 


"I  Cor.  15.  ••Colost.  I.  »»*Ecfle.  15.  »•  Psal.  I.  »*  Jer.  17.  »EccIe.  45.  »•  Joan.  17. 
•7Esod.34.  '*Act.  13.  ••  Cap.  I.  **  Pra-niL  mits.  •>  I  Uacliab.  6.  ••  Apoc.  6.  *•  PsAl.  57. 
•'  Apoc.  I.  '•  1  Gor.  t.  ••  Bialac.  4.  «^  Miss.  iu  galli  cantu.  H  Uabac.  5.  ••  Uaiib.  17.  ^  Luo.  It. 
•»  Exod.  5.    "  Aci.  2.    •*  Uc.  \%.    •*  hai.  55.  ,  * 


•8 


COHMfiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.    -*  UB.ll. 


86 


appamit  tpeeics  xe\  decor  iiiajesuiis,  scd  quasi  A  calae  vero  SalDmoni,  Cliristo  vero  paciflco.  Nain, 


leprosifs,  ob  simililuiHneni  camis  peccaii  repulaius 
esiu  Unde  Isaias:  «  Kt  polavimus  cumquasi  lcpro- 
soni  ^,  >  absconditus  eniro  fuit  Inco  vultus  poieuliaB 
divius,  et  apparuit  in  doioribos  infirmitas  liuman» 
14  nalune.  Unde  el  liabiius  cst  dcspcctus  *\  ncc 
repuiatiis  cst  Dci  Filius  '^.  Ip&o  igilur  sic  dcipccio, 
despecta  cst  ct  maler;  ipso  s:c  offuscato,  oflTuscat» 
esl  iiiaicr,  ncc  Dei  Gcniirix  rcpuiaia  esl.  Dicii  crgo : 
^igra  ium  iii  appareniia  ct  iu  opiiiionc  liominuin 
infldeliuin,  ied  iu  vcriiate  formoia  suin.  Nigra  ium 
In  appareiilia  ct  despecta  lanquam  mater  lcprosi, 
iid  formoia  iu  vcritatis  ifxistculia,  ct  tauqiiaui  vcri 
Dei  Geiiitrix  gloriosa.  ?iigra  ium  iicut  tabernacuta 
Cedar;  quia  iion  reputor  tabcruaculum  n*gis  jusii- 


sicut  illae  pclles  arr-aro  typicam  continiicrunl,  sic 
cgo  inlra  nica  visccra  veram  arcam  continui»  ChrK 
siiim  vidclicet,  cujus  caro  significatur  per  arcani, 
ciijus  auima  designalur  per  urnam  aurcam,  qus 
crat  in  arca,  ct  Dcitas  designatiir  in  manna:  cl  sic- 
ut  pelles  proiegcbaiit  totuin  tabernaculuin,  sic  sub 
iiinbra  nica!  dereiisionis  protego  totam  Eci-lesiaro. 
Ego  quidein  siuiilis  pclli  rubricatae;  quia  per  coro- 
passi  .!'(^m  doloris  tiucta  suin  iu  pnssionc  Filli.  Si- 
niilis  quoque  pelli  byaciiithinae  contcinplationc  coe- 
lesiiuu:  et  ainore.  Kolite  crgo  comiderare,  o  fHim 
Hieruialem,  quod  fuica  ium;  sed  considerate  quod 
formoia  ium,  Nain  idco  fuica  i':'^'^  quia  decoloratti 
me  lo/,  cui  iiipassione  sua  c  iiou  fuit  specics  iicquo 


tiac,  sed  sicut  caeterae  uiaties,  quaruiu  vcnires  taber"  B  Jecor  **.  i  Recipiet  autcm  specicm  et  dcc^^rem,  ci 
ttucula  sunt  filioruiu  nioeroris  et  teuebraruui :  sic  cgo  cum  ipso  siniililer  recipiam.  Nain  per  gloriaiii 
rcputata  suut  inlcrlo(ieriiat'u//i  Cedar,  quod  iuler-  rcsurrectionis  crcdeiur  ipsc  Deus;  credar  ct  cgo 
pretaiur  tenebroe  vel  mocror.  Yeruniianicn  cgo  [or'  Gciiitrix  Dci.De  Iiacauteni  obfusciitioncbcaiae  Virgi* 
Jtttfso  ium  iicut  peliei  Suloironii.  Sicut  pel'a  dedi-      uh  iu  opiiiionc  Jud»;orum  iufidclium,  subtlit  ipsa : 

••  Ibid.      »•  Isal.  53.      "  Marc.  «3.      »•  htxi.   33. 

^—  .  —————  I  I  H  ——I  ■!■       ■■ 

LIBER  SECUNDUS. 


Fiiii  matrii  mea:  pugnavetunt  contra  me. 

[Tho.]  Vox  hx*c  est  primiiivae  Ecclesiae  qusc  ab  ipsa 
S/uagog.i,  de  qua  carnis  origiiicin  duxil,  tribuia- 
lionuin  i>ella  susiiuuit,  sicut  Actus  aposlolorum 
plcnissiine  docent.  Una  auicm  erat  llierosolymis 
tcclcsia  qiiae  per  orbciu  terraruin  dispersa  est,  per 
pugiiain  isiain  ut  plures  cx  ea  iiasccrentur.  Muter 
nostra  cst  Lva.  llu;c  trrs  gcnuit  filios.  Ipsa  euiin 
cst  niater  oinniiiai  viveniiuin.  Trcs  Olii  qnos  genuit 
sunt  nioliis  cuipabilcs,  aCDiciioues  poeiiales,  per- 
vcrsi  fraires.  luv  ea  u;iiiiqiie  culpa  babuit  iuiiiuin, 
niiseria  veuit  iu  inuiidum,  naiuiii  csi  cx  ca  gcuus 
bujnai.uin.  I&ti  sunl  filii  uiatris  nostia!  qui  piignaut 
contra  nos,  secuuilus  circa  nos;  leriins  coiiira  nos. 
Dc  priino  ait  Aposlolns  :  c  liivenio  aliaiu  legem  in 
rocmbrisnicisrepugnaniem  legi  inenlis  mexclcapii- 
vantcin  niesublcge  peccaii**.  i  De  secundo  David: 
f  Circunidederunt  ine  dolorcs  inorlts,  ct  pericula 
inrerni  iuveneruul  nie  ^*;  i  dc  teriio  In  libio  M.i- 


pulum  mcuui  sub  mc^*.i  Dc  sccuiidis  conqueritur 
Aposlolus,  diccus  :  c  Inrelix  ego  sum  boino,  quis 
me  libcrabit  de  corpore  niortis  biijus  ?  Gratia  Dei 
per  Jesuiu  Cbristuin  ^* ;  i  de  tertiis  roj^aiiat  David, 
dicens  :  c  Eripe  lue  de  iuiniicis  meis,  Detn  roeus,ct 
ab  insurgentibus  in  nic  libcra  me^*.  >  Iteni  de  bis; 
c  Siii>ra  dorsuin  meiun  fabricavcrunt  pcccato-^ 
rcs  ^*.»  Itcm  :  c  llomo  pacis  inex  in  quo  spcrubain, 
qui  cdebat  paues  nieos  niaguificavii  supcr  uie  siip- 
planiatioueui  ^*.  i  De  bis  tribus  rogabat  cuiu  dicc- 
ret  :  c  Eripe  ine  de  luto  ut  non   iufigar  **,  i  ecco 


priini.in  ;  c  libera  ine  ab  his  qui  odcruut  iiie*S  i 
er.cc  teniuui,  c  et  dc  prufuudis  aqunruin  **,  i  cccs 
sccnniiuui.  Scd  quoinodo  de  his  valeas  triuiiiphare. 
Audi  cuiitra  priinuin  :  llabeto  ante  oculos  niortis 
coinmcmoratioucin  ;  conlra  secundum  :  Fac  de 
necessitaie  vlriutcin;  contra  tcrtiuiu  :  In  oiunibiis 
leipsum  pnebc  irreprchensibilcni.  Morlis  cuini 
commeinoratio  raciet  nc  priini  hoslcs  id  est  niolns 
chal»a'oruiu  :  c  Coiigregal;e  suiit  gentes  iu  uiulii-  D  iHiciti   habeant  effecluui.   Nccessilas  convcrsa   iu 


tuJiuc  gravi  ut  diiniccnt  contra  iios  ^^  i  Priini 
piigiiaut  inamlaudo,  secundi  inoitificaudo,  tcrtii 
inurtnurando.  Dc  pritnis  conqiieriiur  Psalinista, 
dii-cns  :  c  Deus,  vciierunt  gcnics  in  baercdilalein 
luam,  polluerunt  tcmpluui  sanctuiu  tuuin^*.i  Ceutcs 
illae  ^uni  turpcs  luotus  ;  ha*rediins  debet  csse  cor 
nostruiu.  Dc  secundis  :  c  Circnindcderunt  ine  do* 
lores  mortis  ^*.  i  Ail  ideui  de  tertiis  :  c  Qnorum 
os  lualcdictione  et  aniaritn;linc  plenum  est  ^^.  i 
De  priuiis  se  lil>cralum  gloriatur  Psalmisln,  diccns: 
c  Protcctor  nicus  et  iu  ipso  speravi  qui  subdis  po^f 


virluiciUy  afferet  libi  merilum.  Si  te  in  omnibus 
prurbeas  irrepreheiisibilcm,  conruudes  adversariuui. 
Andi  dc  priiiio  :  c  Fili,  ait  Sulomon,  memorare 
novissiina  tua  ct  in  xicrnum  non  peccabis  **•  i  Sic 
enini  scriptum  cst :  c  0  luors  quam  ainara  cst  me- 
uiori<i  tua  honiini  justo  *\  i  il;ec  amariiudo  rerre- 
iiabit  dclectaticiDes  cogtationuui.  Audi  de  sccuudo: 
c  Paier,  ait  Salvator,  si  ficri  potcsl,  trauseat  a  me 
calix  istc.  Sin  autein  non  potest  transire  nisi  bibau\ 
illuin,  liat  voluulas  tua  '•.  i  Si  sic  iiecessc  est,  aii 
Jacob  flliis  snis,  rncite  quod  vultis  •*:  >  ergo  ct  t;^ 


••  Rom.  G.  **Psal.  17.  "I  M.idiab.  I.  *•  Psal.  Tg.  *•  Psal.  17.  ^  Ps.il.  13.  ^  Psal  ii^ 
*•  Ruin.  7.  *'  Psal.  58.  *•  Psal.  148.  *»  Psal.  40,  ••  Psal.  68.  •»  Ibid.  »•  Ibid.  •*  tccli.  > 
■^Ecill.  41.    ••Maith.  io.    ••Ccii.  43.  ^ 


87  THOMiE  ClSTeRC  ET  JOAN.  ALGRINI 

lanlis  cxeniplis  provocatus  in  omui  angusli*  tua  dic  A     ft«  P«'«'  ^fl^  dthH  •ifar#  mfMMu 

^     ^  ^  Qm%  jaeet  in  Hff^  iim  A*to  iHMfr  €Mdai. 

Diaco  Tcro  qui  fcrTeiiiii  ctt  Mtorae,  slgnifieat 

iniiuodcrauiD.  De  liac  ait  SaWator :  c  Qui  irascllor 


Doniiuo  :  t  Fial  voluntas  tua  '^.  i  Audi  et  de  teriio 
quid  dicat  Apostolus  :  i  In  oiniiibus  tcipsuin  prsbe 
cxcmpluin  bonorum  operuiu»  in  doctrina,  in  gra* 
Yiiate,  in  intcgriuie,  vcrbum  sanum,  irreprclieiisi- 
bilCt  ut  is  qui  cx  advcrso  est  vcrcaiur,  oihil  lii* 
|pei9  diccre  malum  de  nobis'*.  > 
"'  lii  figara  boruro  trium  cuin  tribas  pagniTcmnl 
filii  Isncl»  lendcnles  id  terram  promissioiiis  ciim 
bcstlis  et  scrpcniibus,  cum  spinis  et  tribulis  de« 
serti,  curo  idversariis  bominibus.  Isti  scrpcnica  el 
bcsiiap  sant  molus  aniins  Tcnenosi  et  bcstiales* 
Isti  autcm  motus  animae  principalcs  sunt  c^oituor 
ad  quos  omncs  alii  refcrniitur,  scilicct  amor  to- 


rratri  Buo,  rcus  erit  consilio  ^*. »  Audi  poctan : 

Qiil  lioM  modera^imr  irir» 
infecinm  vniH  tue  ddor  qnnd  imnterii  et  «iftti. 

Idero: 

Iru  furor  krewit  ea-:  animumrf$e:  ^iii  «iil  jNifVf, 
imperni :  Itnne  IrenU,  knnc  f«,  eoninnde  fa§elUu 

c  Irasciminl,  el  ilolite  peccare  **. »  Huroannn  m 
irasci :  sed  Titium  esi  dia  iu  ea  morarL  Umle  ail 
Horatitts  de  scipso : 

/rasrj  fneiiit^  tnmen  ni  pineaMtt  ettem. 
Ecce  primas  bostis»  cum  quo  pagnamus,  scilicet 


luplatis,  InTidia  qu»  est  odium  ^llicn»  relicliatis,  ^  motus   illiciti,  qui  snnl  filii  matris  nosirae  Et». 
amor  subllmitatis,  ira  indomabilis.  Ilxc  quaiuor     qoia  \of/f^  gciiuit. 


cxprcssit  Psalinista,  cum  diccrct :  c  Super  aspidero 
ct  basiliscum  ambulabis  et  conculcabis  lconem  ct 
draconem  **.  i  Aspis  igiiur  est  amor  Toluptatis, 
Sicut  enim  aspis  blaiidiiur  facie  cl  babet  aculeuin 
in  cauda  quopungit,  sic  Toluplas  blanda  cst  unde 
In  usu  babctur,  scd  pungit  in  fine,  duin  poeoiteniia 
agitur»velin  liiferno  puniiur.  Scripiam  cst  eniin : 
c  Voluplas  babct  poenam  **.  »  UnJc  ait  poeU  **  : 
Sperne  voluplaiet,  nocet  empta  doiore  voluoiat. 

£t  alius : 

Pauca  toiuptali^  debentur  plura  taiuti. 

Qui  sic  agit»  ambulat  supcr  aspidcm.  Basiliscus 


lsi«  suiit  liestic  et  serpentcs  cnro  quibas  pugna- 
Tcrunt  filii  Israel.  PugiiaTcrunt  etiain  c  cuin  spinis 
et  tribulis  in  deserio  ^^ :  i  per  qii»  iiostra  designa- 
lur  miseria.  Cam  prioiis  pugnavinitis  morlem  ro* 
rocmorando»  cuni  bis  Tcro  de  ncccisitato  Tirialcni 
faciciido,  et  sic  lucruin  nobis  faciemus  cuni  iufir- 
miiatcm  noslram  recognosccniiis.  Unde  DaTid : 
c  ConTcrsus  sura  in  xruuina  nica,  dum  coiifigitur 
spina  '"•  I  Hxc  est  Adae  nialcdiciio :  c  Cnm  opera- 
tiis  fucris  lerraro,  ait  Deos,  non  dabit  fnictus 
siios  *%  scd  spioas  et  tribulos  genninabit.tibi  '^.  t 
Hic  boslis  nunqoam  deficiet,  donec  impleatnr  illiid 


,    . ..        .    .^        „.  ...  propbet»,  scili^t  Oaee :  c  Addacet  Dominas  von- 

invidiam  significal    S.cut  en.ni  basil.scus  Tisu  suo  ^  |„„  «rentem  de  deserto.  et  rigabit  torreniero  spl- 

iiaruro,  et  slccabit  Tcnas  uiorlis  '*•  i  Inlerin  Cbri- 


cccidit  cuinquem  videt,  sic  inTidusaliena  limalcom- 

iiiOda,  et  scipsum  posnis  prius  occidit  quain  aliiim. 

U.ide  Saloinon  :  c  lloniinem  stultum  occidit  invidia , 

ct  parvulum  intcrficit  iracundia  *'.  i  Et  pocta  : 

Jutiiut  invidia  nihii  ett ;  qute  protinut  iptum 
Aiictorem  rodit^  exi^ruciant  animum* 

Scinpcr  cniin,  ut  idcm  ait  ** : 

Invidut  aitiriut  rebut  macrenit  opimtt^ 

Unde  illud  poelx  *^ : 

Inviiiia  Sicuii  non  invenere  lyranni 
Majut  iormenlum. 

Ei  alius  •• : 

£ii*or  inert  vitium^  moret  non  exit  in  aitotf 
Utque  iatent  ima  vipera  terpit  liumo. 


stus  adTcnfens,  graUa  sua  spin:«s  rigaTii,  ul  leTios 
possent  sastineri.  Ultimas  liosii»,  scillcet  firaier  de* 
irahens.sicutdicturo  per  Irreprebensiliiliuiem  Tin« 
citur.  Uiide  in  Epistola  canonica :  c  Qiiis  sapiciis 
ct  disciplioatus  Inler  tos  ostendal  ex  bona  coiiTer- 
satione  opera  saa  ot  facial  obmutescere  inrprudcn* 
tlaro  borolnuro*  et  ignorantiam  ^*  ?  »  liein  piignaiit 
eonini  nos  filii  ancilbe*  filil  noTcrcae,  aiil  aororis, 
filii  matris.  JKoTorca  nostra  csl  Synagoga  Judso* 
run  Tcl  paganonint  quonim  pugiia  satls  est  fre- 
quens  el  aperta.  De  qua  blc  non  agitur.  Sed  pu« 
gnant  contra  nos  filii  auciiUB,  id  esi  inotus  carnis» 
Lco  Tcro  qui  rcx  dicitur  aniinaliuro  significat  aroo-  ^  et  filii  sororls»  Id  est  Ecclesiae  inilitantis»  id  est 
i-it^.t.^..-    II! 1  • ^.       prxlatl,  tjfraniiit  baereiici.  I>e  qiia  :  cSoror  nostra 


rom  sublimiiatis.  Ilis  autcm  qul  banc  appetunt  di- 
citur  :  c  Noli  altum  sapcre»  sed  tiine  **.  i  c  Excel- 
sus  eiiiin  Doniinus  buinilia  rcspicit,  et  alta  a  loiige 
cognoscit  **.  I  c  Vox  enim  Doinini  confringentis  ce- 
dros,  et  confringct  Dominus  cedros  Libanl  **,  i  Id 
est  sublimes.  Unde  ipit  Doroinus,  qui  est  sapientia 
Patrls  ait :  c  Gyrnni  cnll  circuiTi  s6la  ***•  ^t  iub- 
seqaitur  :  c  Et  omniuiu  superbonim  et  subliroiun 
propria  Tlrtuto  colla  calcaTi  **.  i  El  in  Psalroo : 
c  Dejccistl  eos  dqni  allevareiitur^^ »  Propterea  : 

"  Uattb.  «6.    ■•  Tit.  «.    ■•  Psal.  90.    ••  I  Joan.  i 
•^  Ibi.l.    ••  Ovid.  De  Pont..  iii.  3.  m.    ••  Rom.  1 1 
''  PmiI.  n.    »■  Uaitb.   5.    '•  Psal.  4.    »•  liidic.  8. 
'•  Uc.  5,    *•  Cant.  8.    •'  I  Cor  f>.    ••  ^ac,  \. 


pahrula  esl,  el  ubera  iion  babut  ••.  i  Pugnant  ci 
fllii  niatris,  id  est  Jerusalero  qux  Ubcra  cst»  ci 
sursum  est  qnae  Cst  inater  nostra»  scilicet  uiali  an- 
geli ;  qai  ob.  snperblam  reccsseruut  ab  ea.  Priiua 
igltur  can  corpore  imiro;  secunda  cum  prarlalo, 
ljranpo«  bcretico;  lerlia  cini  diabolo*  |u  prina 
est  fogieadam.  Uude  Apostohis :  c  Fugite  foruica^* 
tlonem  ^Ki  In  KCunda  est  pailenter  sastineiidun. 
Inde :  «Boatus  Tir  qui  suffert  leaiatloiien  *•«  i  la 

•>  Horat.  1,  I,  55.    ••  lobl  5.    **  Horat.  u  %  57. 

*  P»al.  157.    ••  Pial.  S8.  ^*  Eccla.  «t.    »•  IWd. 

•  Paal.51.    «•Gen.    4.    **Coii.3.    ^*  Oot.  i5. 


19 .  COSIUEflT.  IH  CANTICA  CA9IT1C.  -  Ua  n. 

leiiii  Tiriliier  retiiCenduni.  Inde  :  i  Retltilie  dle-  A  ipto  YiTente  relint|uaiur  ;  de  tenla    Ipebriatnr 


bolo  ei  fugiet  i  Toblt  **•  i  Sed  4«  bis  in  iei|uenlibas 
difutiiift  dicetur. 

Fi/li  mmirii  m§tg  pu§na»ernnlf  etc. 

[Cinn.]  Fiiii  niairis  nie»  Synagogc  pognaTerunt 
cottira  me  negaiiles  me  niatrem  Dci^  ei  fllium  meum 
negantcs  Deuin ;  et  quia  rc|>aleruut  opcm  meam 
ei  operam ,  rciicla  eoruin  perflili^ ,  iransiTi  ad 
CttSiodiam  gentium  fldeliunulloc  est  quod  sequiiur : 

PouufUHi  fm$  €u$iodim  in  viHm  :  9iuiam  yuoam 
nen  mfioditl. 

[Tio.]  Ac  sl  diccret  :  lloe  conxccuia  sum  de 
perseculione  ul  flcrem  custos  plurium  viiiearum  id 
csl  Ecclesiamm ;  poslquam  illji  |»rimi'.iTa  llieroso- 
lymls  fundala  esl»  quaui  eoruni  lurbo  di^iersiu 
Kon  cuslodisse  aulciu  Tiucain  uou  ad  menlcin  sed 
ad  locum  rcferenduin  est.  Nam  eisi  niaieria  de- 
slriicta  sil,  taiiien  iiilrgriias  fldci  pcrinaiisil.  Lo- 
quilur  spoiisa  aliquando  lu  persona  snbdiloruui, 
aliquaiido  in  pcrsoua  pr.i'blorum  ul  bic.  Viiica 
ista  est  Ecclcsia  vel  auima  in  fitlc  pbniala,  iu 
cliaritale  radicau,  sarculo  discipliiix  dcrossa,  pce- 
uilcnlium  lacrjuiis  sicrcorata,  pr45dic.iniiuui  ver- 
bis  rigai.-i ;  et  sic  eiuberal  Tiuo  in  qtio  csl  la.*lilia, 
id  cst  dcToiio  saucla.  Ilein  liujus  vineaB  dicauiiis 
fldem,  Tiiein;  Tiiiuies»  palniites ;  bolruiu,  opus; 
deTotlonein,  Tiuuin.  lieligio  esl  Tiiiea,  ciijus  Taier 
agricola^  FiliusTitis,  justi  suul  paluiilcs.  Paier  est 
agricoby  qiiia  rodit  in  confessione  ct  couirilioiie; 
pntat  in  pcenileuliae   salisraclioue ,   slcrcoral  in 


SalTaior  quando  c  facius  est  lanqoam  poiens  cra« 

potaios  a  %ir«o*\>  ui  pro  ca  moriatiir;  qnariam 

planiaTil  Noe  el  incbrialns    csl,  cl  iu   lalicma- 

cuio  soo  dcuuilaluf.  el  a  fllio  cuo  IUumis  **.  Quar- 

laii!  diiiiuns  couscieuliain,  qtix   qiionioJo    eicoli 

dclieal,  ei  mdlerialis  15  viii^^  pcrpendilnr  ciiliura* 

Inier  cxleros  apparalos  quaiuor    sunt  qu«  »d 

cicolendam  vineain  concurruiii»  olilaqiiealio,  pii» 

lalio,  propagaiio,  rossio.  Olileaqiicarc  est  lerram 

circa  radicein  apcrirc;  cl  qiiasi  lacus  Taccre,  per 

quos  aqua,  ne  sui  nihiielate  noi-e:il,  pos^il  cflDiierc; 

puiare  Tcro  est  iRulilia  sartiienia  abs«-iuilcre;  pro- 

pagaro  est  flagciluui  sub  lerra  iu  longuui  pmien- 

dere,  quasi  porro  paugcrc ;  foilere  esl  circa  rndiccm 

lerram  apcriendo  viiium  eiquirerf.  lu  oblaqiica- 

lioiie  rciiicdia  coiiressioiiis  accipioius.  I3iide  Jocl : 

f  Sciniliie  corda  Tcslra  cl  iiou  Trsliiiieula  vesira**.» 

Puiatio  esl  per  pasiiilculiaiu  ct  Tilae   luularioiicin 

pcccaloriiui  abcisio.  Iiide  in  coiiscqneulilMis:  i  Teiiv 

pus  puuiiouis  advouil  **,  i  et :  c  Ecce  iiiiuc  leinpiis 

arceplaliile,  ccce    iiuiic    dics  .saliitis  **.  i  Eril  ct 

aliud  putalionis  tcuipus,  quaiido  curruplibile  boc 

inducl  iiicorruplelaiu  '**.  Pnip.i{{alio  cst  iii  virlii- 

imn  eierciiio  conslaulia,   qiia  liuiuiliiaie   quasl 

vilis  lerras  legiiur  cespiio.  Iu«le  A|i<|»udus:  c  BiHtuui 

auiein  facienies  iioo  dcflciauius.  Tcuiporc  cuiin  suo 

meienius  non  deficieuics  *.  •   Pcr  rossioiieui  acci- 

pimus  quolidiaiiaui  conlis  iiosiri  discussioncni,  ubi 

nos  oportol  priiiio  babcre  circuiuspcclioiiem ,  so- 


iacryniamiii  eirusione.  Yiiis,  qua;  radicibus  adiiar-  ^  cumlo  discreiioncui,  tcrlio  dcliberaiioncni.  In  clr- 
rel  lerrae  esl  FiliuS  qui  riiiidjuiculuin  est  iu  reli^    cunispectloiio   deprebeutlilur    peccalum    pranens» 

pncieriium  el  fuluruin  ;  in  discrclione.  judicilur 
deprebeiisum ;  in  dclibcratioiic»  ordinatur  qnid  slt 
agendiim  vel  non  agendnin.  Iii  prinio  :  c  Otuui 
cusioilia  scrva  cor  luuui,  quia  ci  i|>so  Tiia  proce* 
dit'*;  >  iiein :  c  Accedeiis  ad  servituieiu  D*i,  prx- 
para  auimam  luain  ad  lcnialioiieiu  el  dcpriiue  cor 
lunm,  et  susiine  ' :  >  depriuie,  iie  in  prosperiiaio 
eitollat;  sosline,  ne  in  adversiiale  corruaL  In 
secundo  dicatur  :  c  Feci  judicium  et  justitiam  ',  p 
iu  tertio :  c  Domine,  doce  nie  facere  Toluiiiaieiii 
liiam ,  quia  Deus  lueus  es  lu  ^.  >  Quomodo  auieui 
coli  debeal  hstc  Tinea  docnit  Dominus  Jereiuiam 
sic':  c  Eceo  cmisiiiui  le  supergenies  fl  regna,  u| 


gione;cquiafiindaiiieutuin  aliud  iieiuopotesl  poiierc 
praeler  id  qiiod  iiosiluiu  csl,  quod  esl  Cbrisius  Je- 
sos  *^  :  in  qiio  ouiiiis  aedifirmio  cpuslmcla  cresclt 
in  teii  pium  saiiciuin  iii  Doiuiuo  ".  >  Palmiies  suul 
jusii  qni  de  Tite  Cbrisio  nascuutiir,  et  abundant 
In  cjns  Tirore  ei  buniore.  Ilaque  Pater  purgal,  Fi« 
lius  ruiidai.  Palmes  in  Tirore  et  bumore  eiuberai; 
Paler  porg.il,  ot  sit  c  rcligio  munda  et  iuiiuacn- 
lala  **.  >  Filius  fuudai;  ul  ait  lu  cliarilale  radicaia 
d  fuiidala  **.  Paluics  humore,  id  est  graiia  Titis 
eioberai,  ut  iu  icniaiioiiibos  c  jk  iiressnra  flamnia 
qw  eircumdedil  eani  in  medio  Iguis  non  slt 
sslnala  **.  >   Qualiior  sunl  TincaR*  Prinia  esl  In 


perilnris  gaudiis  rcprobomm.  Unde  dicilor :  c  De  D  eTollas,  et  deilruas,  et  disperdas,  ct  dissipes,  et 


Tinea  Smlomorum  Tiiiea  eomui  **•  >  Secnnda  est 
tellgkisaB  conTcrsationis  qnam  Acb«b  concnpivii» 
Ht  avferret  eam  Naboib  **.  Teriia  est  viiiea  Ecclo- 
sim»  de  qua  diciinr :  c  Vincam  de  ^gjpio  irans- 
Inlitll»  ^eclftii  genies»  ei  pbiniasil  eam  *^  >  Qoaria 
oal  itt  coMcieniiis  btniis.  Uaec  est  Tiuea  Soree  ** 
M  001  decia.  De  pHma  Loi,  id  er)  deer<iians  in 
monilbM  doabos  A\\ibu%  snis,  scilicet  gloria  el 
copkliiaie  propinaniibot  Incbriator,  et  inceslnm 
operatur  **;   pro  secunda  moriiur  Naboib  *^  no 


aediflces*  et  planics.  >  Ceuies  el  regua  sniit  viiia  ei 
daemones.  Suul  ergo  qni  siaiuunlur  snper  genies 
el  regiia;  snnt  qui  institiinuiur  super.geuies 
et  regiia,  sunt  qni  consliiuuuiur  siipcr  genles  ct 
regiia.  Primi  snul  a  concupisi:eutiis  suis  ebslracii 
el  illecii  * :  soenudi  leelulnm  ^kinionis  cnsloiiiuni, 
lenenies  gladios  et  ad  belia  doctissiini  ^ ;  lenii  sunl 
triuniplialores  el  amici  Dei  *.  Primos  Dominiis  ro» 
vocat  de  serriuiie  peceati,  ad  graiius  libertatem.; 
secundos  iuTitat  ad  longaniinllatein ;  lcrlios  inslruit 


MJaci.    «^lCor.  S.    ••Eiibes.i.    ••lae  I.    •*  Epbes.S     « Eccli.51.    •^DeoLtt.  ••III.  Reg. 

%\.    •^  Psal.  79.    ••  Jodic*  Ifl.    ••  Geo.  III.    ^  III  Reg.  Sl.     ••  Pnl.  77.     ••  Gen.  9.  **  Joel  t. 

••Conl.S.    **IICor.  6.    •••ICor.lS.    •  Gnl.  6.    •*  PruT.  4.    •Sccli.i.    •Psal.  ISl.  'Pial.l4i, 
•Co^i.    •Jac.  {•   rCanl.S.    *4:e«S, 


91  rnOMiE  CISTERG 

ad  fnilram  uliliutem.  Primi  Kervientes  iii  luto  el 
Intere  ;  de  iEgypto  egredluntur  cum  Moyse  '*;  se- 
CQiidi  cum  Amalecitis  pugnant  sub  Jusue  *';  lertii 
praBdicanles  Cliristo  viam  prxparant  cum  Joan- 
ne  '*.  Prinios  plaiigit  Ccclesia,  qiiia,  c  parvuli  eorum 
ducii  snnt  captivi  ante  faciem  subsequentis.  Oiunes 
enhii  persecutores  ejus  apprchenderunt  eam  inier 
angustias  '*.  •  Inde  Paulns  :  c  Siirge,  qui  doniiis» 
et  exsurge  a  mortuis  et  illuininabit  le  Chrislus  '^.  i 
Et  Doniinus  per  prophetam  :  c  Qiiid  est»  Isracl, 
quod  in  terra  iniinicorum  es;  iuveterasti  in  terra 
afiena,  coinquiiiaius  es  cum  morinis,  deputaius  es 
cum  desceiideiitibus  in  inrernum  *'.  i  Inde  pro- 
plieia  :  c  Excutere  dc  piilvere,  coiisurge,  sede,  Jo- 
nisalem,  solve  viiicula  colli  lui»  captiva  fllia  Sion'*.i 
liem  :  c  Ejtrediinini  de  nabylone,  et  fifgite  a  Chal- 
daeis  ".  1  Secundis  dicitur  :  c  Esiote  forles  in  bello 
el  pugnaie  cum  aniiquo  serpente;  non  eniin  coro- 
nabilar  iiisi  qui  legilime  certaverit  '*.i  Itein :  Non  est 
corona  ubi  non  est  pugna,  sed  loiiganimes  estole, 
quia  Hnis,  non  piigna  coroiiat. 

Qui  ergo  pugnat  debet  a  iioxiis  absliricre,  xtcrna 
prxmia  respicere,  caute  iniinicuni  appelere.  De  bis 
tribus  ait  apostoliis  Paulus  **.  c  Omuis  qui  in  agono 
coniendit,  ab  oniDlbusseabsiinei,  i  ccce  de  primo  : 
i  Ego  igitur  sic  curro  non  quasi  in  incerium ;  i  ecco 
de  secundo  :  c  Sic  ptigno  non  qiiasi  aerein  verbe- 
rans;  i  ecce  de  tertio.  De  teriiis  :  c  Pasciie  qui 
In  vobis  est  gregem  Domini,  non  lurpis  lucri  gratia, 
nec  quasi  douiiiianti*8  in  cleris  **.  i  Debent  ergo 
pnecepta  Dei  siinpliciter  disiribuere,  super  gregem 
Dei  sollicitudineni  gerere,  peccatoribus  misericor- 
diier  imlulgere.  Inde  Pauliis :  c  Qui  tribuit  in  sim- 
plicitale,  qui  prxest  in  sollicitudinc,  qul  iniseretur 
in  hilaritate  *'.  i 

Debet  ergo  arguere  nvitos,  obsecrare  benevolos, 
increpare  obstinatos. Itide  Aposlolus :  c  \rgije,  obse- 
cra»  increpa  **.  i  Hxc  iria  iiiveiita  suni  in  Joanne. 
De  prinio  :  c  Arguebat  Joauncs  Uerodein  propier 
Herodiadeiii  ** ;  i  de  sccundo  :  c  Poeiiiientiam  agile, 
appropinqtiabit  regnum  cotilorum  *^;  i  de  tcrtio  : 
c  Geniniina  viperaruin  qiiis  vos  docuit  fugcre  a 
venlura  ira**?i  Quia  ergo  Joanncs  priuios  perrecil, 
c  coiistiluit  euin  Dominus  priiicipeui  super  omiiem 
terraiu  **,i  quia  benc  pugiiavii  cuin  secundis,  c  sia- 
tuit  ei  Dominiis  testaiiieiiiutn  pacis  "  i  quia  alios 
instruxit :  fuit  c  ftdelis  fcrvus  ct  prudcns  qtiem 
constituit  Dominus  supra  .familiam  suam  **,  i  qiiia 
qui  docti  fucrint  fiilgebunt  quasi  splendor  firiiia- 
roenti,  et  qui  ad  ju&iiiiain  erudiuiil  mtilios  quasi 
slellas  in  perpctuas  aeternitatcs  **.  i  IJeo  consliluit 
eum  Dominus  ut  eveilai  **,  id  est  ut  oinnis  plan- 
tatio  qiiam  non  |>lantavii  Pater  ineus  *^  evellatur; 
ei  destruat,  scilicet  ut  onine  quod  aedincat  ad  gc- 


.  ET  JOAN.  ALGRINl  H 

A  hennani  destruaJur;  ut  disperdal**,  scilicei  ut  fasci- 
culi  depriiiienles,  et  omnes  colllgatiuiies  impietaiis 
dissolvantur  **,  et  dissipet  inuros  Jericbo  in  vocife- 
ratione  *^,  et  a^dificet  aurum,  argentum,  lapides 
pretiosos  in  dilectione  **.  Et  plr.nlet  lignum  c  pul- 
chrutn  visu ,  et  ad  vescendum  suave  **.  »  Iiem, 
evellat  inilium  malae  volunlatis,  et  destruat  plam- 
buni,  ses,  ferrum  ponderosx  impietatiG,et  disperdat 
muliitudinem  aggrcgatae  iniquitatis ,  et  dissipel 
duriliam  obstinaiicnis ,  et  xdificet  babitaculnm  di- 
lectionis,  et  planiet  virorem  supernxdelectationis  ". 
Evellere  ergo  debemus  radicem  malam  de  r>gro 
quem  dicit  Salomon  :  c  Trattsivi  per  agrum  hominis 
pigri,  et  per  vineam  viri  slulii,  et  ecce  urtics  re- 
pleveraot  omnia,  et  spinae  opcruerani  supcrficiem 

g  ejus  **.  I  Si  harum  herbarum  noii  evellas  radicem, 
c  evellet  te  Deus  de  laliernaculo  tuo  et  radiceai 
taani  de  terra  viventium  **.  i  Jain  enim  securis 
posita  est  ad  radicem  arl)Oi'is  luae  ^*.  Ergo 

VenUnli  occurriie  morbo, 
Nam  mata  radicei  altius  arbor  agit. 

Ergo  si  vis  radicein  externiinare  malx  voluntatls» 

Principiis  obsta,  sero  medicina  paratiir 
Cum  maia  per  loiujas  contaluere  moras  ^*. 

Qui  hanc  radiccni  vull  evciiere,  prius  debel  ligO|;e' 

terram  aperire,  sccundo  radicem  ;iperlam  niauu 

apprebeiidcre  ct  extrahere,  tertio  furca  extractaiu 

dispergere  :  ligone    confessionis ,  manu    saiisfa- 

ctiouis,  furca  objectioiiis.  De  primo  :  c  Aperi  luihi, 

soror  iiiea  sponsa  ^*.  i  Iteui  :  c  Pessuluin  oslif  niii 

G  aperui   ditecto   ineo  :*  at  ille  deciinaverat  alquu 

transicrat  ^*.  i  Inde  ad  Ezcchiel  :  c  Fili  hoiuini.s, 

fode  parietem  ^^  i  Appone  iiKinum  ut  evellas,  quia 

«bi  dolor  ibi  manus,  ne  qua  radix  aniari.udinis 

sursum  germinans  inipcdiat  ut  per  eani  inquiuentur 

multi.  Si  c  abscondit  piger  nianum  suaiusubascella, 

iiec  ad  os  suuin  applicat  eam  ^*.  i  Tertio  appoiiatur 

et  furca  dispersionis  ut  dicatur  :  c  Iniquitatem  od!o 

habui  et  aboniinatus  suin  ^*.  Qui  eniin  baptizat'tr 

a  mortuo,  si  iterum  tangil  mortuum,  quid  prode^t 

lavatio  illa^*?  i  Scd  nuiic  laudemus  viruni  gloriu- 

suin,  qui  proposiius  cst  nobis  ut  evellat;  niirabi- 

lein  nativilate,  niirabilcm  utilitate,  uiirabilcm  sati- 

ctitate.  Naiivilaic  uiiraculosa,  ulililaie  frucluosa, 

_  sanctitate  gluriosa.  Vere  nativilate  miracuUsa,  iu 
D 
qua  steriliias   fecundatur;  utilitate  frucluoaa,  qua 

pcccator  justificatur ;    sanciitaie  gloriosa,  qtia  a 

Douiino  coiiimeiidatur.  Audi  primuiu  :  c  Uic  iiiensii 

est  sexius  illi  quae  vocatur  sterilis  ^*;  i  de  sccundo  : 

c  Qui  viatn  Doinini  prxparavit  in  ercino^*;ide 

teriio :  c  Inler  natos  mulierum  non  surrexil  niajur 

Joanne  Baptista  **.  i  Vir  iste  fuit  mirabilis,  aina- 

bilis,  inefTabiiis.  Mirabilis  in  iiativitaie,  laudabilis 

in  prxdicaiiotie,  iueO^abilis  in  conversationc.  Mira- 


UinilkXI.  I3i  CANTtCA  GA!<T1C.  —  LIB.  U.  u 

bllit»  quia  fecit  ttevHii  refloreftccre  naiurani;  ama-  A  acciimubiio  vitiorum ;  secunda  raciio  conspirato- 

rum;  lcrlia  congregalio  lixrcticorum.  Prliiia  im- 


Mli»,  qnia  prctlicatione  rrparavii  lapsi  bominii 
Jnclvram;  ineflabills,  quia  in  lauiie  excesstl  generis 
h«niuil  nensuram.  Primum  nnlla  comprebendit 
scleBlia;  in  secuiit|p  repar;»la  esi  hominis  conii<- 
nenUa;  teniuni  nulla  polesi  explicari  elof|uenUa. 
Fyit  eniin  pbilosopliorum  prodigiiim»  desolali  coii- 
silinm,  difhiw  laudis  privilcgiuui..  Vere  pliiluso- 
plioram  prodigium,  c  qui  cnm  cognovissent  Dco:ii» 
■ou  stcut  Denin  gloriflcaveront,  aut  graiias  ,ege« 
miit.  Meo  dcdit  eos  IKmiiiiiis  in  re|iro|)um  sen- 
suiii  '*•  >  Desfilati  consiliuiii.  Uiidc  :  i  Pieiiilcntiam 
ag'.ie,  appropinqiiavit  eniui  rrgiiuiii  coDlorum  '*.  > 
llabuit  divinae  lauilis  privih*giuiii.  Uiidc  :  c  Iiitcr 
nalos  niulicrum ,  non  soncxil  niajor  Juaniic  Ba- 
piisia 


li 


B 


llic  eiiam  posilns  est  ui  destruat  peccati  xdifl- 
catioiiem.  Hcc  xdificatio  iriplcx  esl.  Est  eiiiin 
•iliflcalio  alia  ad  gelieniiam,  alia  ad  ptirg:*ioriuiUy 
alia  ad  glorlauu  Prima  esi  peccsla  mortalia,  se- 
cnmbi  venialia,  tcrtia  cbaritatis  opcra.  bi  prlina 
jcdtflcatur  pluiiibum ,  a^,  fcrruiii;  in  scciinda  li« 
giiuin,  reiiuin,  siipiila;*in  lcrlia,  aiirum,  argeii- 
liiin,  lapides  prciiosi.  Scd  nunc  de  priiiia  quam 
desiruiit  Joanncs :  in  ca  esl  pliinibtiiii  quoil  oppri- 
mii»  se%  qllod  decipil,  rerrum  quod  conterit  opera; 
q«ia  est  pouderosuui,  decipit  pcr  colorem  aureuni; 
eonlerit,  quia  est  dnrnm*  Primum ,  quia  esi  pec- 
catvm  moriale;  secundam  mumlanum;  lertium 
darltia  obstinationis  in  fraterno   odio  et  pcccato  q  qua  invidiain  eli:iiinat.  Ue  primo  Aliigail  ad  David 


pugnat,  qnasi  intiispugiiat;  sccuiidaoppugual^qiiasi 
obcdieutic  puguai;  tcriia  repiignat»  qiiasi  rcsii»li!ii(lo 
Ecclesiae  pugnat.  Prima  Lcdit  coiisoieiiiiam;  ae- 
cundi  fiigit  olicdieuiiam ;  terlia  dissoUil  Erclesia 
cousonaniiam.  De  priiiio  in  Canticis  :  c  Uniuscu- 
Jiisque  cnsis  super  femur  siiuni  propter  liniures 
uocturiios*';  >  de  secondo  :  Fi/it  mairh  mea  p«- 
gnatenml  contra  m$;  de  terlio  :  c  Capiie  iiubis 
vulpes  parviilas  qiix  devastaiil  vincas  **.  >  llem,  dc 
pi-iiiio*:  c  luiiiuitxtcs  lucx  supcrgressu;  suni  caput 
iiieuin,  ei  sicui  onus  gravc  gravatao  sunl  supcr 
mc'^;  >  de  secundo:  c  Miitaiuus  liguuni  in  pano 
ejus'^;^  dc  teriio  :  c  Coiigregalio  tauroruin  iu 
vaccis  populorum ,  ui  etclinlaul  eos  qui  pioliati 
sunl  arjcniu  **.!  Priuii  tenci  figuram  ille  qui  colli- 
gens  ligtia  in  Sabbalo»  lapidalus  est ;  sccuiidi  Coro 
qui  propler  cons|iiraiioiieiii  siiain  a  terra  csi  absor- 
ptiis '^;  tcrtii  Acliaz  filius  Cliaruii,  qiii  propicr 
furtuiu  lapidibus  csl  obrulus  ^^  Sc(|uilur  : 

Ei  dis»ipct,scilicciuiuros  Jeritbo,  id  cslduritiam 
obstiuaiiunis »  qtiae  Iriplex  cst.  Est  eniiu  duriiia 
qiias  proprium  sequiiur  consiliiim  ci  non  alicuuni; 
et  esi  qu4S  reiiiici  diu  peccatuiu  :  ei  csl  quA'  pi« 
gruiu  rcd.liilioiiiiiieui  a.l  facienduiu  iNnium.  lu  priino 
otiosa  csi  discretio,  iu  secuudo  spcrniiur  coufessio, 
in  tertio  parvi  pcnditur  dileciio.  Uaiio  qiiae  nieuteui 
liluii.inat»  confessio  quae  cor  cxaiuiiial,  discretio 


apoaiasise.  De  priiiio<  c  Corpus  quoil  corruuipiiur 
aggravat  auimam  et  lerrcua  babitatio '  dcprimit 
sensvm  malta  cogitauteni  '\  >  Iloc  est  talenlum 
plumbi  in  ore  amphorae,  in  qua  erat  Impietas.  De 
seenndo  scilicct  de  peccaio  luundano,  quod  est 
Callax  gloria  et  vana,  ail  Saloinon  :  c  Yanitas  vani- 
latain  et  omnia  vauilas";  >  et  Isaiass  c  Aurnni 
luuin  seruginaium  esi  '*•  >  De  isto  ei  de  leriio  sci- 
licel  ferro,  dicil  propbcia>  Isaias '^  :  c  Scinius  quia 
duras  es  lu  et  frons  ina  aenea,  et  cervix  lua  ncrvus 
ferreits.  >  De  terlio  ail  Stcphanus  :  c  Diira  cervice 
el  liicircumcisi  cordibtis  ct  auribus,  vos  senipcr 
Spiritui  saiicto  resistilis  **.  >  Sicul  eniui  ferrum 
ca*tera  nietalla  sua  donial  duritia,  ila  obslinationis 


de  viro  suo  Nabal :  c  Domiiie  lioiuo  islc  dnrus  esl» 
et  aiulius  fuxia  nouien  auum  **.  >  De  secundo  : 
c  Secundum  duritiain  auiein  luam  el  cor  iinpCBni- 
lens  tbesaurizas  tibi  iram  in  dic^*.»  Ilac  induratum 
esl  cor  Pharaonis  ^^  De  leriio  :  c  Dura  cervicc  et 
incircuuicisi  cordibus  et  auribns,  vos  seniper  Spi- 
riiui  s;incio  rcsisiitis  ^*.  >  Itcui :  c  Qui  obiiirai  au- 
reui  suaiu  ad  clamoreni  panperis,  claiuabit.  el  non 
exaudietur  ^K  >  Vis  bas  trcs  durilias  dissipare, 
audi  qnomodo  iiiuri  Jericho  Cornieninl  :  priiiio 
Israclitae  inuros  circuicruut;  sccunito  vocifcrali 
sunt;  tcrlio  lubis  soiiucruiiU  Coiitra  priuiuui  erjo 
ut  diskipctur  quid  coiuiuodi  quid  incouiinodi  ,  ex 
proprio-vcl  alicno  consiho  proveiiiai»  drbcs   fre- 


dnritia,  quae  est  contra  cbarilaiciu,  ca:icras  destruii  ^  quenter  circiiire;  conlra  socunduni,  confes^ioiic  et 


virtutes.  Ubi  enim  charitas  deslruilur,  conse- 
queiia  esi  ut  nuUa  alia  virtits  rcmancaL  Priinum 
dcstrucbat  in  selpso  Joanncs  camein  doniando» 
duin  iiiel  et  locuslas  edebal»  el  zoiia  pellicea  ciii- 
gebal  luuibos  suos  **•  Scciinduin  desiniebal,  cuin 
possel  dici  Chrisios,  noluil,  scd  aii  :  c  Non  sum 
^  Christus  **.  >  Teriium  docebai  desiraere  cani 
diceret :  c  Poenitenliam  agite*^»  Seqoiiar  dispersio 
coHiptionam  Impleutls»  quae  tres  suut :  Prima  est 


oralione  Tocifcrare;  coiUra  lertiuui,  tubis  prasdica- 
tionis  sonare.  De  primo :  c  Omuia  facilc  cuin  ciin- 
silio,  cl  posi  faciiim  iion  poeuilebii^^;  >  desccnnit^: 
c  Dixi,  Coiifitebor  advcrsuni  iiie  iiijustiiiani  tiicaui 
Domino.  Pro  bac  orabit  ad  le  otniiis  saiictus^';  > 
de  tertio  :  c  Diligite  .jiistiliani  qui  jndicalis  tcr- 
ram  ^*.  >  Sequitur :  iEdifices,  sciliccl  auruui»  ar- 
genium»  lapides  preiiosos  :  Auruni  rubeuni ,  ar- 
gentum  candidum ,  lapidea  sptendidoa  ^\  Auruiu 


■•  Rom.  I.  ••  Natib.  5.  "  Lur.  7  "^  S»p.  9.  •■  Eccle.  I.  ■*  Isal.  00.  ^  Cap.  48.  ■•  Acl.  7. 
•»  Matlb.  5.  ••  Joan.  I.  •».\laiih.  3.  *•  Canl.  5.  ••  Canl  «.  ^  Psal.  57.  ••  Jcr.  II.  ••Num.  I??. 
•"Nam.  16.    ••  Josoe  7. '  ••  I  IU|^.  i5.    *•  Koin.  2.    »•  Exod,  7.    ^•.Ut,^.    '•  pruv.  «I.    '*Eccli.58, 

■m  ■% ■    «■         ■■  o^^    ■         *T  ■  /^.-    v 


'•psal.SI.    »*Sap.|.    "|Cor,5. 


95  THOMJE  CISTERC.  ET  JOA!l.  ALGRIM 

rubettm  cit  cbariiaiit  inflauiniaiio^.argciauiii  caii*  A  forMia,  seU  fonMns;  dob  yctBlriufci 


didttiD ,  inoocciitit  niagiiiri  praedicaiio;  lapides 
iplcndidi»  per  bona  opcra  fralris  illttmiuatio.  El 
palniiiet  plautet.  Iloc  liguam  ett  Chrittut»  qol  plau« 
landttt  est  iu  cordibut  iiotlrit.  Ipsum  euim  in  lacla 
lene,  pulcbrum  vltu»  ad  Tetcenduiu  suavc.  Primnm 
in  mondaua  civilaie»  tecundom  deposita  mortalitale, 
teriium  in  aetema  felicilate.  Primum  in  paiien- 
lia;  tecttuduin  in  resarrectionis  gloria;  de  lor- 
tio :  c  Panein  angelorum  inauducavit  bomo  ^*  f  in 
gloria. 
FiMMnmi  me  cn$lodim  itt  riiuif  geHlium, 
.  [CAtn.]  Vineain  uieain  de  qua  uaia  suui»  scilicet 
Syiiagogain»  propter  suam  iiifldeliiatem  non  cusio- 
divL  IQ  Quia  Virgo  beata  cuslodem  se  diicrat 


corporit,  sed  Istiflcant  llMiem  eordb;  gratn  ai 
manere»  noncolore.  Ilnnc  dileeliwi  qaKraaiali- 
qnando  boui,  ailqttando  maH ;  aei  qamranl  ino 
d.ffcrenti»  quia  invenittnt  boni  xUledanit  00«  Invo-' 
nlttnt  mali ;  et  quxrnni»  qnln  imni  eooTonlfnter 
qtt«rttnl.  c  Akyctot  enim  dicii»  Noo  etl  In  om,  ei 
mare  loqttitnr»  Moa  ec:  oaeenm*  Sod  neqoo  lavenitar 
in  lerra  tnavitcr  vivcniittm  **•»  Abyttos  etlpro- 
fonda  cnriosiiat ;  o^are  inmor  tsenli ;  lerra  taa- 
viter  viveniittm  carnaiit  vobiput.  Non  etl  hie  ted 
c  prornl  et  de  abimia  fliiibot  preilnm  qiat**.» 

Qaatnor  tunt  tine  qaibnt  nemo  perveniel  ei 
inirolblt  In  poientiat  Domiui :  Scieuiia  vim«  tom- 
ptnt,  eauiela  in  via  eonlra  botlet»  dui  vl».  Via 


viiiearamy  ut  tciat  quis  paluies  sit  iu  vite«  et  quit  ^  facit  ne  errct,  taniptnt,  ne  deflciat;   cnnteb,  ui 


cxlra  viiem  iudicari  sibi  peiil  a  filio  de  ovibos,  quas 
sit  in  grege  Domiui,  qua  sit  extrn  gregem»  ne  taii- 
qiiaui  iiicerla  vngetur  et  dubia^  quibus  suas  im- 
peudat  openis.  Dii-it  ergo  : 

ludicu  iMJAi  qnem  diligii  amma  meo  %bi  pa$ca$ 
ubi  eubes  in  meridie, 

[Tno  J  Ac  bi  diceret :  idcirco  te  loUi  niente  dl- 
ligo,  qiiia  sincgraiiatiia  niliil  iiio  virtutis  babere 
fNisse  toiispicio.  Ipsuiu  ciiaui  pastorcin  designat, 
cuiii  tlicit,  ubi  pascas,  iuxta  illuJ  Evangelii  :  c  Ego 
sum  |iaiilor  liouus**,»  qui  pasco  ovcs  meat.  et  iuler 
eas  cuLo  iu  lucridie.  Corda  cniin  suoruin,  ne  iule- 
rius  trescaui,  u  einoria  su|)erii«  suavifaiis  reficil» 


tibi  prxvideat »  dui  dedacit  el  prsliel  naxitiuiu. 
Sic  recte  qucrit,  tecurat  ineedlt,  Istnt  accedit,  d 
dicilur  tibi  :  ciiitra  iu  gaudlam  Domini  tui'*'.» 
liocat  igitur  tpocui  ad  gaadium»  via  ad  couipcn- 
dittm,  taroptut  ad  victam,  caotebi  ad  docomentuu*, 
dux  ad  obsequium.  De  via  alt  Salvator  :  c  Ege 
tam  via»  veritat  et  vita  ^.i  De  tumpiu  :  a  Quit 
volent  cdificare  turrim,  non  print  compaial  sam- 
ptus  qui  nccessarii  siiiii  *^?  t  De  eaatela  z  <  Kttoie 
prudeulct  ticut  terpcniet»  el  timplicet  tical  co- 
iumbae  *'•>  De  ducibut :  Angeli  aornm  temper  vi- 
deut  faciem  Patrit  qui  etl  bi  coelit  **.»  Ulilit  eigo 
esl  scienila  vi»;  qnia  tanl  vim  qaat  videnlar  bo« 


et  qiiasi  iiicndiaiio  fcrvorc  igne  cliaritatis  acctfn-|«  minibut  rectmetnon  tnnt»  elcaalela  ncMqttidcm 


dii.  Quia  dixerai :  c  Pohttenint  iiie  cuttoilem  iu 
viiicit**,!  id  esl  ad  servaudat  Ecrlesias,  auiiiias, 
coiisciciitias  :  et  non  balet  uude  custodiat ,  si 
Ipsuiu  rujus  suut  igiiorat  :  claiiiat :  iMdica  mihi 
^rfii  ditigit  auima  mea.  In  rcgiio  apprebit  ouiiiibus 
sicut  est  *' ;  lii  exsilio  qualuor  luodis  apparet. 
Priuio  iu  rebus  creatis :  c  Invisibilia  euim  a  crea- 
lura  niuudi  per  ea  quas  facta  sunt  iiitcllecu  conspi* 
ciuntur  "*,•  quia  iii  bis  apparet  Dei  polentia  ct 
8apieuti.i.  Sccuuilo  sicut  Sfipaniit  autiquit  visibilibus 
flguriji,  ui  in  Igne  •»,  nulie  •*.  columba  ••,  ct  iu 
spci  ic  augelica,  ut  Alirah»  ••.  Tertia  in  cariie,  in 
qua  c  visiis  cst  In  lcrris,  ct  ciim  boniiiiibut  coiiver- 
saius  est  •^  1  Quario  spiriluaiiier  in   conleuipla- 


mundi,  quia  c  pradenlia  carait  inimleaetl  Deo  •*.! 
Suiiiptns  quoqtte  non  de  cfermeoto  malitlc  el  nequi- 
ti«,  sed  iu  aiyuiis  tineeriuiit  ei  veritatia  •*•!  Esl 
dux  babendat,  iion  qui  te  trantflgnral  Ih  angdam 
lucit  ••»>  cujas  dttclu  mora  iutroivil  in  orlMmi  ter* 
rarnm  *••  :  sed  qni  sll  benevoloa,  provldat»  invi-' 
ctut.  Bcuevolut,  ut  cougaudeat;  providut»  at  con- 
tulat ;  iuvictut,  ut  dcfeiidau  Primo  iui|ne»  videa- 
dum  eti  de  via,  tecundo  de  tnmptn»  tertio  de  ean- 
lela,  qaarto  de  duce.  Ad  cogniiionem  vim  bce  tria 
coiicurruui :  via,  tignum,  linaierat.  in  via  Iribailar 
conipcndium,  certitudo  per  tignnm,  mytieiii  pro* 
faudiut  a|ieritttr  per  numeram*  In  vla>  pertonam 
Bedempiorit  adoro ;  In  tigno,  Intiramenlam  taiaiit 


tioiie.   iloc  iiiotlo  tpoiita  detiderat    vidcro  cam  D  agiiosco;  in  naoiero,caatat  mytierioram  inteUigo. 


dicit :  Indica  mi/ii  quem  diligU  anima  mra,  al 
posica  videai  cuiu  in  patria,  tleuii  ctt  ••,  nbi  non 
f^rsiidicl  avidiias,  nou  se  subiraliet  suavius,  iion 
frandabit  vcrilat,  iion  deficiet  sternilat.  iude  prae 
desiderio  clanial  :  c  Auima  ineo  detidcrabit  u 
lu  uocie,  ted  et  spiritu  nieo  iii  praecordiis  meis  ••^» 
Scd  iulcriiu  verbuui  Dei  f^piritualiUr  se  maul- 
fesiat  iuius;  quia  vfrbuiu  est  min  sonans,  seil  po- 
lictrans;  non  loquax,  sed  eflifax;  non  auribus 
obstrepens,  scd  afllectibus  blandie.  s ;  radrt  ctt  non 


Senariut  nuinerat  pertonam  deslfnal  bowlnlt»  qni 
texio  die  conditut  *  ejntdem  qaoqae  dbd  cai  bora 
texu  roparaiut.  Via  ergo,  et  nnmerat,  el  tlgnnm 
tant  Redempior,  redemptat,  nwdutqao  redempibH 
nit*  luqiie  via»  Cbristas  etl;  crax  vlm  tigaain,  ted 
f  tignum  cui  cmiiradleebatttr  ".i  Taii  via  Toail  ad 
not  Cbrittttt»  tcilicei.atpera  tobenndo,  ol  illiemi 
tlbi  iiot ;  taitttarla  doeendo,  nt  intlnierei  not;  te- 
digua  peiferendo»  ni  aeqnirorel  noi;  pro  nobit 
morieiido,  at  redimerei   noe.  liaoe  ¥iam  rallqail 


..  ..  ^^K  ^l-.  '•  ^®»"-  ^^-  ••  C»"^  *•  ••  »  iwin-  5  ••  Rom.  «0.  ••  Biod.  5,  •*  Kiod.  ISw 
••  Maiili.  5  ••  Ccn.  2«.  •'  B:iruib.  5.  •.••  i  Joan.  3.  ••  l»ai.  «G.  ••  Job  «.  •*  Prar.  51.  •• 
K?*.'.'*  *^;  ••Joau.  14.  •M.oc.  14.  ••  Ma.ib.  10.  ••  SUiib.  IS.  'Mlom.t.  '•ICor-S.  ••liCor.tU 
•••  lloiu.  5.     •  Geii.  I .        •  I.MC,  «. 


191  COMMENT.  IN  CA.NTiCA  CAMIC.  —  LIB.  II.  lii. 

conienllo  soper  principes  ,  el  errare  fecii  eos  in  j^     Colluro  sponss    sunl  prvdicvlores  Ecclesix.  lo 


hiTio  ei  non  in  via  ^^ ;  »  de  subiu  :  c  Praeoccupave- 
runi  me  laqiiel  rooriis  ^* ;  i  de  occulta  :  c  Quoniani  lu 
illiiminas  lucernarm  meam  ,  Domine ,  Deus  ineus  , 
Uluuiiiia  lenobras  meas  ^*;  i  de  fiolenia :  c  Ecce 
cepeninl  animam  meam.  irruerunl  in  mefories^^;  i 
tlc  frauJulenta :  c  Domine,  libera  animam  meain  a 
labiis  iniquis,  et  a  lingua  dolosa  ^';  i  de  rouliiplici : 
fl  liuliiplicaii  sunl  super  mi* qui  odeninlmegruis'*,i 
Il.*ni  de  imporlana  :  c  Tota  die  impugnans  Ir.bulavit 
n.e  *';i  de  dubia:  cErraverunt  in  soliludine  in  ina* 
fiuoso  '*;  >  de  subita :  Praevenerunt  me  in  die  aflli- 
ciioiiis  niene  "  ;  i  pro  occulla :  t  Ab  occultis  meis 
mtinda  mc,  Tlomine»  etabalienis  parce  servo  luo  ";i 
de  Traudulenta :  c  Qui  cogiiaverunt    supplantare 
grcssus  meos  '^ ;  i  pro  niultiplici :  c  Non  tiinebo 
millia  populi  circorodantis  me  *'.  i  Iniporlunae  est 
aiiinium  Inquieiare ;  dubiae  aniinum  semper  eiagi- 
tare;  subitx,  sauciare;  occultae,  animum  excaecare; 
violenias  animum  semper  opprimere,  fraudulenier 
infaluare;  nnilliplicis,  animum  dilaniare.  liaqiie 
pitma  inquielal,  secunda  exagilat,  lerlia  vulneral» 
quarta  excxcai ,  quFnta  enervat ,  sexia  infaluat  , 
sepiima  dil  miai.  Ecee  pnlchra  esl  una  gena  ,  cum 
semper  bis  verecutidalur.  Pulcbra  erii  alia ,  si  de 
Lonis  suis  iion  extollitur  vants  favoribus.  Solent 
vaiii  sua  bona  opera  el  ipsi  libeiiier  aspicere,  et 
aliis  osiendore  ;  lecundo  ,  cuin  ab  aliis  laudantur, 
libenter  audire;  lertio,  seipsos  !n  corde  suo  magni- 
ficarc.  Quarto,  opera  sua  ore  luo  prxdicnre.  Ilxc 


B 


nionilibus  geromae  In  auro  ponunlur.  Per  aurum 
sapieniia,  por  lapides  opera  exprimontur.  Collum 
ergo  sponsae  sicut  monilia  exislil  ,  quia  prabdicator 
et  sapicniia  se  Inlerius  Induit ,  et  opera  exierius 
exercet  qu«  in  sajiieniia  videl.  Caput  spiriiuale, 
Cbrisius;  colluro,  intellectus;  corpus,  inoresot  affe- 
cius.  Igitur  per  colluro  Istud  a  capiie  Cbrislo  in 
corpus  morum  et  affectuum  spirilualis  graiia  qoasi 
cibus  iransfunditur.  Hoc  colluro  non  laro  ornaiur 
inonili,  quam  comparatur  ei*  propler  intellectus 
puriiaiem,  Teritaiem,  lenitaiem.  Puritas  a  crimlue, 
vcritas  in  coelestiuro  cognilione,  lenilas  In  morum 
compositione.  Iiem  ,  per  collum  prxdicatores  desi- 
gnantur,  per  quod  verburo  pracdicaiionis  profertur, 
et  secreium  cordis  aperitor  •  Ei  sic  corpus  Eccleiiae, 
capiti  Cbristo  copulalur.  llonile  vero  muliebre  est 
ornamentum,  qtiod  legenda  velai,  ct  exieriora  or- 
nai,  ct  corrupiores  propulsai.  In  boc  Iriplcx  doclo- 
rum  signatnr  Provideiilia .  Quidam  eniin  dicendi 
de  Scripturis  verbis  revclant ;  quidain  dicenda  ve- 
lani,  cl  gregem  sibi  contmissutn  a  corniploribus 
baereticisservanl.  Pretiosuin  monile  osiendii  Moysct 
cum  de  sacrificiis  quaedam  soli  Deo  docuit  offerenda 
per  ignem,  quasdam  a  sacerdolibus  lanlum,  qtiaedam 
a  sacerdoiibus  et  filiis  eoruin  ,  qiiaedain  etiam  a 
laicis  in  cibum  sumenda.  Priiiia  inlantuni  sunt 
occulta  ut  soli  Deo  sinl  rclini|uenaa.  Unde  de  typi- 
co  agno  :  c  Si  qiiid  residuuin  fueril,  igne  contbu- 
retur  **•  i  Qu.«e  a  solo  saccrdoie  sniit  comedenda* 


quaiiior  a  se  Job  removebal,  cum  diceret :  c  Si  vidi  q  ea  suni  qiiae  spiriiuales  capiunt ,  ul  ea  possiut  aiiia* 


solem  cum  fulgeret  *%  i  ecce  primuro.  c  Et  lunam 
incedenicm  clare  '^,  i  ccce  secundum.  c  Si  laelatum 
esi  cor  ikicuro  in  abscondiio  **»  i  ecce  tertiuro. 
c  Ei  deosculatus  sum  roanoro  rocam  ore  meo  '*,  > 
ecce  quarlum.  Solerp  enim  videre  cst  sua  bona 
opera  libenter  aspicere »  et  nliis  ostendere»  Unde 
Domiiios:  c  Videte  ne  Justiliam  veslram  faciatls 
coram  honiinibus ,  ul  videamlni  ab  eis  **.  i  Luna 
splendet  cum  fama  vertalur  iu  ore  populi  *S  qui 
sunl  vendilores  olei  ;  seJ  dical :  c  Oleum  aulein 
peccatorls  non  impinguel  caput  mcuni  **•  i  El  Isaias: 
fl  Popule  mcus,  qui  le  dicutit  beaium  ,  ipsi  le  deci« 
piunt  *'.  I  Laeianiur  in  abscondito  in  corde  suo , 
quando,  bis  visis  et  audiiis ,  magitos  se  aesiiinant. 


re,iion  docere.  Undc  illud :  cAudivi  ineffabilla  verba 
quae  non  licet  bomini  loqui  •*.  i  Qu»  a  filiis  sacer^ 
dotum  prapcepta  perfeciionis ,  ei  illa  sublimia  fidei 
roysteria,  qux  curo  sacerdoiibus  sunt  contracianda 
designanlur,  quae  com  laicis  communicanda ;  com- 
munla  vii«  salubris  insiiiuta ,  qiiae  a  corruptoribua 
dcfenduni,  cuni  se  pro  domo  Dei  baerelicis  el  scbi- 
smaticis  ct  violentis  roururo  opponunt  **.  Iiem ,  ca- 
put  nosliumest  divinitas,  corpus  bumaniias.  Cotlutu 
beata  Virgo ,  in  qua  di\initas  humanilali  conjuncta 
est ,  quae  sicut  monilis  diciiur  esse,  propler  ineffabi- 
lein  ejuscastilatem  quam  niouilissigniflcai.Percollum 
inierior  aer  emitiitur,  ei  exterior  aiirabiiur  inius, 
quia  ipsa  niediante  inlerior  devotio  nostra  Deo  prae- 


Sed  occurrit  Apostolus  :  c  Qui  se  aesiimat  aliquid  D  seniatur,  et  Dei  niiscricordia  redonatur  nobis.  Item, 


esse,  cum  nibil  sii,  ipre  se  seducit  *^.  i  Manum  siiam 
ore  proprio  osculanlur,  quando  ore  proprio  sua  opera 
praedicant ,  ut  illc  Pharisaeus  :  c  Dens  gratias  ago 
tibi  quia  non  suin  sicut  caeteri  honiinuin  **.  i  Et 
deinde :  c  Jejuno  bis  in  Sabbato ,  do  deciinas  om* 
nium  qux  possideo  **.  i  Cum  haec  erubescil  sponsa, 
pulchra  esl  alicra  gena,  ei  dicilur  ei :  Pulchras  $uiu 
fente  luai  sicul  lurturis* 
Collum  tuuin  sicut  monilia. 


pcr  collum  saliva  a  capiic  in  corpus  lrahitur,quia  per 
cnm  gralia  a  Deo  humano  generi  iinpetraiur.  Inde 
Job :  c  Usqucqiio  non  parcis  mihi  nec  dinilitis  ine 
ul  gluliam  salivam  ineam?  i  ***  Iteni,  per  colhim 
verbuni  eniiitilur,  quia  ex  ea  Verbuiu  Pairis  iiicar- 
naluro  natum  esL  Vcrbiim,  in(|nain  ,  aciivi  geiieris, 
quia  c  omnia  per  ipsuin  facla  stiiit  ei  siue  ipso 
facium  est  nihil  ^  i  Verbum  paHsivt  gciieris  quia 
c  passos  est  pro  nobts,  vobis  reliiiquens  excmpluni 


'*Psal.  108.      "PsalI7.      »•  Ibid.     ^  Psal.  58.     '•  Psal.  119.     »•  Psal.  68.     ••  Psal.  55. 
lOG.      ••  Psal.  17.    "Psal.  18.    •*  Psal.  139.    ••  Psal.  3.     ••  Job  51.     •*  ll.id.      ••  Ibid. 
••  Matlh.  6.    •*  Hic  aliquid  deessc  videiur.    ••  Psal.  UO.    •>  Cap.  3.    *•  Cah  G. .  ••  Luc.  11$. 
•'  Exod.  it.    ••  II  Cor.  12,    •»  Eicch.I3.    •••  Job  I.    •  Joan.  I. 


••  Ibid. 
••Ibid. 


99  THOMifi  CISTERC. 

scilicet  rcf  rilndine  operit,  el  secanda»  scillcet  pa*  A 
riiate  ineilitationii,  accedainni  ad  lertiam,  scllicet 
snliliniitaiein  coiiteinplationis.  Ilinistrat  corpus  ex- 
leriiira,  orilinat  anima  interiora,  conteniplalur  spi- 
riins  supetiora;  sic  salvabitur  In  diem  Domini, 
spirilns,  ftniina,  et  cnrpus,  si  ille  sapiat  ccelestia, 
ka-c  ine<!itclur  ralionahilia,  hic  in  sentiibiis  suis 
ordlnet  inferiora.  Suiit  auiem  corporales  visiones, 
suiit  |fh:inlasiic9C,  suiit  iniellcctuales.  Corporales 
sniit,  per  quas  corpora  vldentur ;  pb  intastic»p,  per 
quas  corporuin  siniiruudines  hispiciuntur ;  intelle- 
cius  Tero  est  earuin  rernni  quae  dimensioiiibas  ra- 
ren!  Reruin  iniellectualium  ali»  sunl,  qii»  in  sui 
tialura  sunt  sine  aiigniento  et  diniinutionc,  ut  nn-. 
inertis,  inensura,  pondus.  Ali:i  qtiae  temponiliter 
•cciduiit  et  variabilia  sunt,  ut  est  fldes,  spes,  cha-  D 
rilas  ;  alia,  qn.i^  nnhiraliier  decldont,  et  variabilia 
sunt,  nt  est  ratio,  ingenlum,  niemoria ;  alia  qu», 
si  dici  potesi,  sunt  sempiterna  Dei  virias  et  divi- 
tiilas.  Trium  priinonim  hacc  est  ratio.  In  priinis 
instituilur  disposilio,  In  secundis  visitationis  inspi- 
ralio,  in  tertiis  rationalis  cognitio.  Dispositio,  co» 
rnm  qiia!  facia  sunt;  inspiralio,  eonim  qiii -rc- 
dempti  sunt;  cognitio,  coruin  qu»  naiuralia  sutil. 
In  ultiinis  ornatur  natnra  ;  in  niediis  accipitiir  gra- 
tla;  in  priinis  con«ideratur  oimiiom  naluraliicr 
viia.  In  nliimis  intelligit  iniina  honoreni,  quo  for- 
maia  est  ad  Dei  imaginem,  qui  fecit  lllam  *^;  in 
nediis  veneralur  gratiam,  qua  rormatur  ad  simili- 
tudinem  ejus  qui  elegit  eam;  in  priniis  speculaiiir 
e\emplar,  ad  quod,  et  per  qiiod  oronia  Dens  dispo-  ^ 
suii  *",  teformavit  et  illam.  Quaria  res  qnam  Deiis 
Trinitas;  Tres  persoii»,  Pater,  Filius,  Spiriins 
sanctus.  Uujus  solitis  contemplaiio  tain  preiiosa 
est  quam  rara.  Hxc  divisio  tripnrtita  est.  Aliicr 
•nim  est  Deiis  in  seipso ;  aliter  in  imngiue  quain 
fecit  ipse;  aliter  in  creaiuris  quas  fecit  ipse.  In  hac 
inansiono  primuro  cQcuaculuin  est  visio  diviiiai 
subsiantiai  in  naturis;  secunduin,  visio  in  inia- 
ginc ;  terliumt  visio  in  seipso.  Si  ergo  illo  ocnti 
spiriluales  elevcniur,  invenitur  dilectus,  (luanitiMi 
datur  inlirniitaii  nostrae  in  hoc  exsilio.  Posliiioduin 
auteni  a  beaiis  plenius  invenie:ur,  ei  videbiinr  \n 
regno.  c  Nunc  enini  filii  Dei  suinus,  et  nonduin  ap- 
paruit  quid  eriinus.  Sciinus  antem,  cum  apparuerii,  |^ 
quoniain  siinileseieriinus:qtioniain  videbiinus  eum 
sicuti  est  ** »  in  gloria  sua.  Igitur  juxia  priinam 
niansionem  vldebiiur  et  invenieinr  Creaior.  17 
Juxia  •ecundam  invenietur  aniaior;  jaxta  terliani 
iiivenietur  Salvaior,  hoc  autem  fiet  qiiaudo  nbsor- 
pia  fuerit  mors  in  victoria  '*.i  Quod  ubi  Tidebitnr, 
erit  nobis  perlecu  gloria.  Sed  interim  viilere  ipsum 
in  boc  exsilio,  saltcni  per  speculum  ct'  in  aenig- 
inate  **,  i  est  nobis  consolatio  inngna  ct  viae  leva- 
men. 

Uiide  adveriendum  est  quibus  modis  se   nobis 


ET  JOAN.  ALGRINI  100 

pra^sentat  in  lioc  carmine.  tpsam  le  qoaCiuir  fa- 
ciebus  prsesentanlem  adverlitnas.  Aliquando  enim 
instnr  vcrecundi  sponsi  aniina^  sanct»  secretos  petit 
ainplexas  et  osciilis  deleclatur.  Iiide  claniat  illa  : 
Oiculeiur  me  oiculo  orii  ini.  Niinc  vero  in  oleo  et 
unguenlis  medicnm  se  exhibet ,  propler  teneras  et 
inflrmas  aniinas.  Inde  clamant :  CtfrreniMi  tn  odore 
unguentorum  tuorum,  Nunc  qnasi  vialor  sponsae 
simnl  ei  adolesceniulse  se  associat,  dulcibus  confa- 
bnlaiionibus  a  hibore  vine  relevat,  nt  alacres  dicani : 
Trahe  me  pott  te.  Item  :  i  Noiine  cor  nosiruro  ardcns 
crat  in  nobis  dnm  loqiicrelur  nobis  in  via  '*.  i  Ali- 
quandooccurril  quasi  ptaeJivcspalcrfamilias,  osten- 
snrus  divitias  suas.  Uiidc :  c  Veni  in  horlum  meum, 
soror  inoa  sponsa,  inessui  inyrrham  meam  cum  aro- 
mniibiTs  meis  **.  i  Et  stc  iniroduxit  spoiisaui  in  sc* 
cretis  snis.  Nec  inirum !  c  ConflJit  in  ea  cor  viri 
sui**.»Quam  redemit  inopem,  proliavit  fideleai, 
ampiexalur  amnbileui.  In  oscnlis  affectuosum  ot 
blandum,  in  oleo  aiquc  unguentis  cleinenien  et  a^ 
Oueittem  visccribus  pietilis  et  compassionis.  in  via 
hilarein  el  affabilcm  plcnum  gralix  el  solatii,  in 
ostensione  diviiiarutn  larguni  se  reinnneratorem 
demonslrat :  Indica  mihi^  quem  ditigii  auimu  mea  , 
ubi  paicat,  ubi  cubei  in  meridie.  Ait  Sponsa  :  c  Vias 
luas,  Doniiiie,  detnonstra  niihi  *',  i  id  est  juslitiain. 
Unde  nlibi :  c  Deduxil  nie  siiper  semilas  justitise  **.» 
Iiein  alius  :  c  Indicn  n.ihi,  cur  ine  ita  judices  *\  » 
Tria  isia  aniina  curiosa  Dei  non  cessat  inqoirei;^ 
scilicet  justitiam,  judiciuniy  locani  hnbilalionis  glo- 
ria:  sponsi,  tanquain  vinin  in  qua  ambulet,  cautelam 
qiia  aniliulet,  inansioiiem  ad  quam  anibulel.  De  qua 
Proplieta  :  c  Una.ii  petii  a  Doniino»  hanc  requiram, 
ut  inbabitem  in  doino  Domini  omoibus  diebus  vitae 
meae**.  >  Mcrito  hxc  tria  qii«rit  sponsa,  ut  de  forma 
justiliae  sit  forniosa,  de  judiciorum  notitia  cania» 
de  desiderio  glori»  sponsi  casin,  quia  sponsam  Do- 
Diiiii  ditcet  esse  pulchrain ,  eruditam  et  castain.  Et 
li.'ec  ultiina  petitio  petitur  a  spoiisa.  In  meridie 
sol  cst  a'.tior,  fervcntior,  splcndidior.  In  illorum 
cordibus  Dominus  cubal  qui  in  subliini  sanctitaiis 
proposilo  manenl.  Iii  illis  pascilur :  qui  ardore  coe- 
leslis  dcsiderii  fervent.  Ab  illis  diligilur  qui  clari- 
latesupemae  sapienliA  fulgenl.  llein,  cubat  in  leclo, 
qui  est  pura  CQnscieiiiin;  pascitur  iii  ceUario  cor- 
dis,  ubi  est  virluluin  aflluenlia;  diligiiur  Id  horto 
spiriluulis  affcciionis,  nbi  dcvotionibus  quasi  ver- 
naulibiis  floribus  jocuiidntur  graiia. 

Iiein,  iriplex  est  meridies,  juxla  hujus  'noroiais 
tripliceni  inierpretationeiii :  Priinus  est  claritas  con- 
templativorum  qui  adhuc  laborant  in  bac  peregri- 
natione ;  secundus  esl  claritas  sanctoruni  qoi  exuti 
a  corporibus  adhuc  sunt  in  exspectatione;  terlius 
angelorum  et  sanctorum  qui  videbunt  clarius  Denm 
quam  secundi,  quia  facie  ad  faciein  jam  celebrata 
resurrectione.  Primus  diciiur  nieridies  quasi  nioe- 


•^Gcn.  1.    "Sap.  ii.    ••  I  Joan.  S.    "  Cor.  «5.    «•  I  Cor   13.    ••  Lnc.  2^.    ••Canl.5.    •»  Prov.  51 
••  P^al.  «4.    ••  Psai.  52.     «^  Job  iO.    ••  Psal.  «U. 


iOl 


COMMENT.  LN  CAiNTICA  CANTIC.  -  Uil.  II. 


iOH 


reiis  dies,  quin  in  ea  cl  mcerennts  pcccati  noslra,  A  <  cx   pnric    cogiiosciinus ,  cl  ex   parte  proplieta- 

et  incremur  virtuliiin  iiicrenvMila;  sccuikIiis  Jiciliir      nnis**.  i 

mcriilics  quasi  meiliilics,  id  est  tneJi;i  Jies,  quia 

elariias  rjtis  clarior  cst  priina,  soJ  obscurior  tcrlia; 

lcnius  dicilur  incriJics  qunsi  iiicra  ilies,qiiiu  cl.trior 

€a*lt^ris.  NolanJuin  quoJ  pascilur  dilecius  in  noI>is 

deleclanJo,  cubatin  nobis  qiiicsconJo.  Pascilnr  vero 

in  liona  voluniatc ;  pascilur  in  operibus  inisericor- 

dlae;  pascitur  in  castilaie.  De  priino :  c  Meuscibus 

est  ut  faciam  vulunUtcni  cjus  qtii  ntisit  ine  Pa- 

tri>  ** :  I   de  seciindo  :  c  Esurivi   et  JeJisiis  niihi 


iiiaiiducare*^;><le  terlio  :  c  Qui  pascit  inler  lilia 
sf  plns  **,  >  elc;  Iiem  :  c  Qui  pascil  inicr  lilla  dunec 
aspiret  dies  et  inclinentur  uinbra:'*.  >  iJeni  cubnt 
in  cbarilativis,  cubat  in  buinilibus  et  quieiis,  cubat 


Dc  boc  Iriplici  mcriJie  rcspnnJii  DavlJ  nd  Aclils: 
(  Ubi  prxJalus  es boilic?  Al  illc :  A J  iiiefiJicni  JiiJa\ 
aJ  ineridiotn  Joraincci.  aJ  nicriilirin  Cenl  ".  >  Pri- 
nius  est  inert Jics  Ju Jne  qni  diciliir  courcssio  in  qiio 
pr;cJa(ur  qiii  viJciis  peccaliiin  siiiiin  |ier  conrossio- 
nein  se  ciipit  a  diabolo;  seciinilus  est  ineritlics 
Jcrainccl ,  in  quo  praJntur  qui  pcr  Dci  inisiTicor- 
diain  ad  requiem  de  bac  iniserin  iratisrertiir  per  siia 
opera  :  Jerimcel  enim  diciliir  miuricorJia  Dci,  Esl 
inisericordia  Dei,  qua  hic  solvimur  a  peccalo.  Scil 
esl  inajor  inisericonlia  Dci  in  ca*lo,  qua  libcraniur 
aniinaeablioccxsilio.  Utide  .c  Domiiie,  inccftloiniscri- 
cordia  lua  ^*.  >  Ad  ineridieni  Ceni  pr;uJalur,  qiii  bfc 


in  sanctificatione  unliatis.  De  priiiio  :  c  Si  quis  dili-  B  ^^  prxdatur  nlin  corpore  gloridca.o  corani  Deo  In 

regno  sraluleiar.  Ccni  eniin  Jicilur  tii(/ii<  meui.  vrl 
wrnrini ,  vel  poisf ii/ o  mea.  Dc  priino  :  c  Passer  in- 
veiiit  sibi  Jomum  ct  luriur  iiiJuin,  ubi  rei»oiiat  pul* 
los  suos  ^' ;  >  Je  secunJo  :  c  Tbcsiuiizaic  vobis  ilie- 
sauros  in  coelo**;  >  Je  terii.i :  c  lii  terra  siia  dnpli- 
iia  possi.lcbiint  ^.  >  Tcrlius  mcridics  dicilur  niera 
dics,  quia  Dcus  luiic  merc,  id  est  purc  videliiiur 
queiii  ni04lo  viJcnt  religiosi  per  spcrnluni  el  in 
xniginale  ^S  et  quainor  moJis.  ViJentus  ejus  natii- 
rain,  cl  nosiram  dolcmus  miseriain.  Sic  vi.iit  Alira- 
baifi  cttm  Jixit :  «  Loqthir  ad  Dominum  inciiiu  cu  n 
sifti  ciiiis  ct  piilvis  ^*.  >  SccunJo  vicfeiiluK  ejus  ntun- 
diiiam,  el   pcccaionim  nostroruin  rcspieimus  ini- 


git  ine»  sermtmeni  meum  servni,  et  aJ  enm  venie- 
inuf»  el  maniionem  apuJ  euin  raciemus  **;  >  Jc  so« 
cuiido  :  c  Super  qiiem  requiescet  spiriius  incus,  nisl 
super  humilem  et  quielum  et  tremenlem  sernioncs 
mcos  **  ?  >  de  tertio  :  c  In  civitaie  snncitfiraia  simi- 
litrr  requievi  **.  >  In  secundo  vero  et  leriio  meriJie 
abipso  pascemur»  et  in  ipso  rcquiescemus.  UnJc 
ipsi  patcentcr  el  acrubahunt,  et  non  est  qui  cxlcr- 
real.  In  prinio  Abraham  cnin  essct  in  osiio  lahcr- 
nneuli  sui  Irt  ipso  fcrvore  meridiaiio,  vidil  ircs  an- 
geiof  ei  pavit  eos  sub  ilice  Manibre,  scilicefp.inibus 
azymis,  id  esl  anim.i:  el  corporis  caslitate,  et  so- 


hrietate,  et  lacte,  scilicel  inleniionis  simplicilaie,  cl 

butyro,  scilicet  devotionis   pingtieJine ,  el   viiulo -,  "'*"J*"/*-""  •   «^  enibcscimus,   sicnl  lsai«s  :  c  V;e 

saginalo,  stilicet  hilari  carnis  iminolalione  •*.  In      ""'"»  \\\({\\\\,  qnia  vir  polluiuslabiis  cgo  sum,et  lioe 


secundo  Jacob  in  ipso  Tervore  diei,  Id  est  in  meridie 
uves  fluas  adaquabat  in  canalibus  ubi  ponebat  vir- 
gulas  populcas  et  amygdalinasy  el  de  pla>anis  corain 
oculifl  ovium  coeuntinnT  ex  parte  decorticatis,  ni 
similes  fetas  conciperent  '^.  Jacob  est  bonus  pastor 
ille  qni  anrinam  suam  posuit  pro  ovibus  suis  *'»  et 
pro  grege  siio  mori  dignaliis  esl,  iil  siipplaniaret 
viiia  nosira.  Nos  aulein  popiilus  ejtis  et  oves  pascu.'e 
ejiifl'*.  Aqn»  sunl  supcrna  gaudia  sanclornm.  Umlp: 
c  Fluininis  inipetns  Ixiificat  civitnlcm  Dei  *^«  >  AJ 
illas  nofl  ducil  quoties  aJ  conlemplanJa  l'la*gnudia 
nofl  erigit.  Ibi  ponit  virgularuin  Iria  geiiern,  ui  si- 


poslqunm  viJi  Domiiiuin  sedontem  su|icr  soliniii 
excelsnm^*.  >  Et  Job  :  c  Atiditu  au.is  aiidivi  le, 
iiuiic  auiein  oculus  nietis  vidcl  te  ^^. »  IJcirco  ma 
reprehenJo  et  ago  poenileniiain  in  favilla  el  ci^ 
nere.  Tenio  viJemus  ejits  diviiias,  el  nosirara  ge- 
niimus  pauperialcin.  Unilc  Daniel  cuin  vidtssei  an- 
gilum  :  I  Cecidi,  iuquii,  in  terrain,  nec  rcina:sit 
In  nie  spirilus,  ncc  hahui  quiJqiiain  virinin  **.  >  El 
aniinalia  EzcchicrB :  c  Ctiin  fieret  vux  super  firina- 
nientum  quotl  erat  siiper  cnpiia  eonim,  slaliant  ei 
sub>ciittcb:inl  alassuas^*,  >  le  le.  I.  hiiinilsanlia  (itr), 
post  aiidltas  diviiins,  suam  cognoscciitia  pnuperta- 
lem,  Quarlo  vidcinns  cnin  qtiasi  racio  aJ  faciem. 


mitefl  rettts  faciamus,  iJ  cst  sanclorum  palientiam      c„,„  vidcm.ts  eum  miscrlrordem.  ei  de  saluie  nosira 


el  bamililaiem,  Christi  cbaritaletn«  aiigclorum  pu- 
ritaiem.  Priinnm  designatur  pcr  virguljs  popjileas, 
quia  de  popnlo  fil  ungiientum  per  conliiMioiiein  quo 
lomores  vulnenim  resident.  Ei  h:ec  cst  saneloruin 
bbmHitas  el  paiienlia.  Per  ainygdaliuas  virgns  si- 
gnalorClirisli  cbaritas,  quia  de  eis  cxpriitiilur  lac 
ad  nnirlendum,  el  est  cibus  sanaiivns.  Chariias 
enim  peecata  sanal,  et  nntril  parvulos.  Per  virgns 
de  plnianis,  puriias  angelornin ,  quia  plalani  rni- 
elnin  non  raciunl.  Ex  parie  siinl  deconicalae,  qiiia 


solliciluin,  sicul  Jacob  viJit:  c  YiJi,  lnqull,Doiniuuiii 
facie  aJ  faciem,  cl  sal%a  facia  est  aniina  tnea'*. » 
Ecce  mcriJies  in  qno  Joscpb  comeslurus  esi  panero 
ciiiii  rralribus  snis,  id  esl  Chrislus,  sicut  promisir. 
c  Vos  esiis,  inquil,  qui  permaiisistis  iiiecitm  lit  ten- 
lalione,  ei  cgo  disposul  vohis  n*giium  ul  edalis  el 
bibaiis  snper  inensain  meani  in  regno  meo  *'.  >  Jo- 
scph  augmeainm  inlerpretaltir.  Chrisius  eniin  aiig- 
inenlatoB  cst  in  noslra  coi  rupiione,  «taie  et  sapieii- 
tia;  in  resurreciione,  in  itnmott:iliiaiis  gloria;in 


«•Joan.  *.  *»Mnlih.  25.  •■  Cnnt.  (^.  ••Canl.  2.  »*  Joan.  ii.  •»  Isui.  6«  **  Eccli.  2i.  •«  Ceo. 
18.  •*  Geii.  30.  »•  Joan.  10.  ••  Psal.  78.  »M»sal.  45.  ««I  Cor.  I.V  *•  1  Rfjj.  27.  ^«  Psal  55. 
*«  PsaL  85.  *»  Malih  0.  *»  Isai.  61.  •M  Cor.  13.  *•  Qcu.  i8.  **  Isai.  C.  ^'  Jo'.i  44.  ••  Dan.  itt. 
••Exccb.  I.    ■•Gen.  52.    ■«  Ltic.  M. 


103 


TIIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIN! 


iOI 


ascentione,  exaliaiione,  iii  Pairis  dextera :  io  ge-  A  Primas  dlci*ur  vagiis,  qnasi  ?aria  agens,  scilicel 


iierali  resiinFeciionc.cuin  ad  euni  coHigeiiir  miliuns 
Eccleria.  Talein  oplal  viilcre  in  liac  peregriiialione 
spoiisa  cuiii  dicii :  Indica  mihi  quem  diiigii  anima 
mea.  Qnia  sine  visione  ejus,  de  racili  potesl  de- 
vi:»re. 
Ni  incipiam  vagari  posf  gregei  iodalium  tuorum* 
[Tiio.]Soi!ales  possunl  ap|>ellari  hxrelici,  in  eo  quod 
noiiiiiiis  ejus  vel  coiifcssioneni  vel  inysteria  circnm* 
ferrui.  Sodales  qiioqiie  ejus  diciintur  quilil>el  fideles 
qusmvis  niali,  scliisinaticl.  fures,  mercenarli,  Simo- 
niaci,  elc«ieri  tales:  qiionim  greges  vagaudo  inii- 
tatsr,  qiiicunqiie  pravis  eornm  vel  doguiatibiis  vel 
operibiis  se  conforroat,  ignorans  quid  de  eis  Deo 
plareal  vel  displiceat.  Idcirco  sponsa  se  illuinin.iri 


corrumpenilo  unitaiem  fiJei.  Secundus,  id  est  scbi- 
smaticus,  dicilur  vagus,  id  est  vns  agonts,  dum  ago« 
nibiis  siiis  turbat  pacein.  Tertius,  id  est  male  vi- 
vens  Calbolicus,  dicitur  vagiis,  id  est  vana  giistans, 
duin  cogitaiione,  locutione,  operaiione,  inundi  gu* 
slat  vanitalem.  ltein,scio  qnid  dixeril ,  daeinoiics 
merito  dici  sodales,  eo  quod  se  traosfigurent  in 
angelum  liicis  **,  quos  non  ignoramus  sois  versiitils 
boiiiines  decipere,etsa>pe  greges  Christi  in  snos  gre^ 
ges  transferre,  et  suos  facere.  Propierea  aiiliqnf 
Patres  clamabant  mngno  desiderio,  ut  oriretur  els 
Sol  jusiitic ,  sic  :  Oriens  splcndor  liicis  xtenuD  et 
Sol  justltiae,  veiii;  et  illumina  sedentem  in  tenebris 
et  utiibra  moriis. 


peiil  illa  meridiana  liicc,  quam  sursum  iiibabitat  r     Tres  nobis  occurninl  longe  dissimiles  :  Diabolua, 


dilecitis,  quia  oiniie  datum  optiinnm  et  omne  do- 
nuin  perfectum  desursiini  est  descciitlens  a  Pntrc 
luniinuni ".  Ubi  Ciit  meridies  inconiniutabirts.  Tria 
dicuntur  genera  sodulinm  Cbrisii.  Noinine  iion  nu- 
miiie,  nuniero  non  merifo,  corpore  non  mentc. 
Primi  suiit  ba>relici,  secundi  scbisiiiniici,  lertii  niale 
Tiventes  Calbolici.  Vel  Christus  dicilur  babere  so- 
diles,  scilicel  viriuies.  Scd  quia  vitia  se  pallianl, 
lionesiale  virtutuni,  banc  tiinet  vngatioiiem.  Nam 
Insidia  prudcnliam,  lemerius  fortiludineiu,  contii- 
roacia  libertaiem,  Inquieiiido  strenuitatem,  pigritia 
niorum  graviuiem  simulant.  Vagatio  nutem  pliires 
lial)ei  exitufy  scilicel  cogitationis,  locutionis,  0|ie- 
raiionis.  De  vagatione  cordis  ait   Dnvid  :  i  Cor 


Adam,  Cbristus.  Priiiius  fuit  initium  culpae,  secun- 
diis  biiinanaB  miseri.-e,  tenius  redeuiptionis  et  gra- 
ti».  Primus  eniin  fuit  cornieiis,  sccuiidus  babitator 
lucis  xtcrn«T,  terlius  elevans.  Priniiis  ascendil  solem 
nialiii.T,  secundus  scnsit  solein  tributationis  et  ao- 
gusiia:,  tcrtius  Sol  est  justiiise.  Primus  perdidil  cla- 
riutem  angelicae  cobortis,  secundiis  descendii  in 
caligincm  misei-ae  soriis,  tertius  venit  illuminaro 
sedentcin  in  lencbris  et  unibra  inortis  *'.  Prinius 
luque  diabulus  corruit  tripliciicr:  corruit  de  ceelo» 
corriiit  in  niundo,  corruit  in  inferno»  Prinio  propier 
superbiam;  secuiido  propter  Cbiisli  victoritfin; 
teriio  cadit  in  gehennam.  Hiinc  triplicem  cisuni 
commeniorat  Isaias  sic  :  t  QiiomoJo  cccidisiit  Liici« 


roeuro  dereliquit  me  **.  >  Dc  vagaiione  locniionis  ^  for»  deco^lo»  qui  mane  oriebaris  *^;  >  ecce  priinum. 


Saloinon  :  c  In  manibus  lingux  morii  et  vita  '^.  i  £t 
Jacobus  :  t  Liiignam  nullus  boininom  doinare  po- 
lest  *'. »  De  vagatione  nperuni  Isaias  :  c  Manus  dis- 
soluias  ec  genua  dcbilia  roborate  ".  >  Isiti  sicnl 
Cain  ''  vagi  sunt,  per  inordinalam  concupiscea- 
tiani ;  profugi,  per  peccalricem  conscieniiain*  Inde 
apte  conip<*lil  cis  qiiod  dixit  Cain  :  c  Quicuiiqne  in- 
vcnerit  nie,  occidei  me  **.  >  Mentem  eniin  diviuo 
desertam  consilio^  quxcunque  tentatio  iinpctierit, 
subverlil.  Item,  bzrctici  faciunt  vagari  greges  siios 
dogmate,  scbisiiialici  conspiralionc ,  niale  viveiites 
Catholici  exemplo  convcrsaiionis  inalo^.  Priini  gre- 
ges  sequuntur  in  fidei  errorem,  secnndi,  in  pacis 


c  Corruisli  in  tcrrani  qui  vulnerabas  genies  ** :  > 
ecce  secundum.  Et  paulo  post  a!t :  c  Usque  in  In- 
fcrnuin  detraheris  **,  >  ecce  leriiuin. 

Primo  itique  docet  nos  noii  snperbire,  ue  pecce- 
mus  in  Deum ;  secundo  non  invidcre,  iie  pecce;iiiis 
in  proxinium;  in  tertio  non  esse  iii  iiobis  obstiiia- 
los,  ne  descendamus  iii  infernuiu.  Isie  fuii  rapior 
lucis  iniernae.  Ilaec  est  ratio  buinana  illuuiinata  a 
Dco  Iriplici  ratione,  scilicet  scienlix,  intclligcn- 
X\x  et  s:ipientis.  Scientiue,  qna  usus  reruin  tenipora- 
llnin  19  discernnniur;  intelllgciitiae,  qua  do  iiivisi- 
bilibus  philosopharciur ;  sapientiae,  qua  Detis  co- 
gnosceretur  et  amarclnr.  Ilxc  sunt  Iria  Inniiiiaria. 


lurbationem,  tertii,  in  niorum  dissolutionem.  Figu- D  De  quilius  dictuni  est :  c  Fecit  Dciis  diio  niagiia 


rain  priinoruin»  id  est  h.treiiconim  tenel  Ismnel 
qui  sepjraliis  est  ab  Isaac  fratrc  siio,  cum  quo  hnle- 
liat,  ut  aiiint,  aliter  quain  oporieret ".  Dicitur  enim 
qnod  eum  cogebat  adorare  idola  sna ;  secuiidoriiin» 
id  cst  schisnialicornm,  flguram  tenet  Cain,  qiii  pri- 
inus  paccni  turbavll  occidendo  fratrem  siiiim  " ; 
lertiorum,  id  csl  male  viventium,  tenet  flguram 
Plna  fllia  Jacob  qux  egressa  cst  de  castris  Israel,  ul 
vidercl  mulieres  regionis,  et  rapuit  earo  Sicbem 
fllins  Enior,  et  corrupit".  Alii  tros  vngi  dicuntur 
secundum  tripliceai  hiijus  nominis  inlerprclationem. 


Inniinaria,  luminare  majiis,  nt  praeess<*t  diei ,  ci  lii- 
niinare  roinus  ut  praeesset  iiocii,  et  stellas  *^.>  Sed 
diabolus  scienliain  rapnil  quamlo  fecit  ut  Atiam 
converterel  usuni  in  abusinn,  inielligcntiam  in  igno- 
raniiam  ,  sapieiiiiam  in  oblivioncro  Dei.  Ad  scien- 
tiani  instiuebalTobias  liliiiin  snum  bic :  c  Si  mulluin 
tibi  fuerit,  abundantcr  tribue ;  et  si  exigiium,  etiain 
illiidstndelibenteriiiiperliri'";  >  et:  <  Qui  bene  niini- 
Slravcrit,gradumbonumsibi;icquiret".>  Ad  inielli- 
gciiliam  Dnvid  :  c  Et  nniic,  n'ges,  iiilclligile,  eruili- 
niini,  qni  judicaiislerrani^*.i  £l  Doniinus  discipuiis: 


•»  Jae.  I.  "Psal.  30.  '^  Prov.  18.  ■•  Jac.  5.  ••  Isai.  35.  "  r.cn.  A.  »•  lliJd.  '•  Gen.«l. 
«•  r.»:ii.  4.  •»  Ctn.  M.  "  II  Cor.  II.  •»  Liu-.  I.  «*  Isai.  U.  "  Ihid.  ••  Ibid.  *'  Cen.  i.  ••  Tol,. 
4.     *•  l  Tiis:.  3.     '•  Psal.  2. 


fOS 


C03IMCNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  UB.  II. 


106 


fl  NanqaiJetTOs  adliuc  liite  inlellccin  esiift*^»  Ad  A  mcam,  DoniineDeui  meas,  illumina  lenebrumeat; 


sapientiaro  Aposiolas :  c  Quas  sursum  sunt  sapile» 
non  qa«  saper  terram  '*. »  Ecce  quomodo  esl  dia- 
boius  raptor  lucis  inlernx.  Sequiuir  quomodo  ac- 
cendit  solem  malitic  Isle  sol  malitix»  nimis  inflaro- 
niai,  graviier  exsiccat»  iniporlune  illuroinal,  inflaro- 
mat  (cnialione,  exsiccal  doYOiione,  illuroinat  oslen- 
laiionc.  Contra  priroum  promitiit  nobis  Oavid  sic  : 
c  Per  diein  sol  non  uret  le  iieque  luna  per  noc- 
lem  '*.»  Ad  secundum  spectat  illud  seinen  cTange- 
licum  de  quo  Ooniinus  aii :  c  Orlo  sole  exsiccatum 
est«  quia  iion  babebat  humorem  ^^.i  De  leriio  Job  : 
c  Si  vidi  solenit  ciim  fulgerei,  ei  lunani  iiicedeniem 
clare  *'•  >  Per  bunc  solem  ipse  diaboius  perdidit 
clariiaiem  angelic»    coboriis.  Conlra  enim  quod 


quoniam  in  te  eripiar  a  tenuiione  ". »  Conlra  ter- 
(iam  ait  idein :  c  Eroilie  lucero  tuaro  et  veriiaifiii 
tuam  *\  >  id  est  veram  luceni  tuam  •  quia  nostra 
vana  esi.  Uxc  tria  conspiciens»  dicebat  Jub:  c  Qua- 
rc  dau  est  roisero  lux,  cl  viu  iis  qui  in  amaritu- 
dine  anirox  sunl ,  qui  ezspecuni  niorlero ,  el  non 
venii,  quasi  effbdienies  tbesaarum  *^?  i  Priinus  ac« 
cendii  solein  inalitix«  Isle  vero  scnlil  solem  Iribu- 
laiionis  et  angusiix.  Isie  sol  accendil  xsius  cariia* 
liuui  icniaitonuro ,  moleslias  pcrsecuiionum  »  viias 
ixdiuni.  Priniuin  trabit  ad  maculam ,  secunduro  ad 
inipalieniinm,  lcrtium  ad  acidiam.  De  primo  dicilor 
in  lege:  c  Qui  poilulus  fucrit  nocluruo  soninio» 
non  roveriaiur  in  casira  usqiie  ad  solis  occasuin  **  > 


peccaviipersuperbiamin  Deum,  cCbrislusexinanivit  ^  id  esi  cessationein  leniaiionum.  in  figura  secuiidi : 


seziieiipsum  ^*,  i  ct  cxempto  ejus  ne  pccccmus  in 
proximuro.  Alioqui  c  expedit  nobis  ui  roola  asina- 
ria  suspendatur  in  colle  noslro  ct  derocrgaiur  in 
profuiidum  ^'.i  Nec  simus  obslinali  sicul  ipsc,  qu:a 
Douiinus  c  gladiumsuum  vibravil,arcum  suum  teieu- 
dit ,  ei  paravil  illum  ^',  >  ul  tales  c  mitlai  in  tene- 
bras  exleriores,  ubieriifleius  ei  siridor  deniiuni 
**.  »  Ecce  quod  primus »  id  esi  diabolus  fuii  cor- 
racns. 

Sequitur  quod  bomo  primus  fuit  moriens  pcr  ip- 
sum.  Unde  in  Apoealypsi :  c  Noinen  illi  niors**.i 
lloriiur  ergo  liomo  (eroporaliier;  roorilur  spiriiua- 
liler  ei  uiiliier;  morilur  spiriluaiiier  et  daronabili* 
ter.  Priroo  rooriiur  generali  moricndi  lege;  secundo 


c  Solexarsit  supercapul  Jonae  propbelae  **.  >  Une 
ei  iinpaiicns  faclusest.  lu  figura  lerlii :  Sol  calerc- 
cil  capul  pueri  filii  Sunamitis,  qui  clamabal :  c  Ca- 
pul  mcuin  doleo**.!  H«c  iria  sensii  £liascum  essci 
sub  junipero  *'  :  lenlatioaem  carnis  fugiebat,  cum 
fugcrei  a  facie  Jezabel  ** ;  persccutionem  per  acn- 
leos  juniperi ;  tertium  cum  peieret  iniins  su»  ol 
inorerelur.  lii  ortn  solis  jusiiliae  mundus  rejuve» 
nescii;  in  splendore  reflorcscit;  apparenie  sole  reca- 
lescit.  Rejuvenescit  emergenie  rerum  noviiaie; 
reflorescit  cxplosarerum  varieinie;  recalescily  ex« 
pulsa  nociis  frigiiliiaie.  Ecclesia  quippe  renovatur 
in  Cbrisli  incarnalione;  reflorescit  in  resurreciioue; 
recalcscil  iii  asccnsionc  :  iu  incarnaiione  ,  peccaio- 


moriiur  culp» ,   lerlio  jusiiiia.  Primam  Clirisius  ^  runi  indulgenlia;  in  resurrectione,  la^iitia;  iu  ascen- 


sione»  inissa  sepiirorinis  Spirilus  graiia.  De  primo : 
Eccc  vciiiet  propbeia  niagnus ,  ct  ipse  renovabit 
liierusalem.  Et :  c  Vidi  civiiatenrsancUui  ll.eru* 
salem  novam  **.  i  £t  angelus  :  c  Ecce  nova  Tacio 
omnia*^.  I  De  secundo:  c  Florebit  amygdalus,  ct 
inipinguabitur  locusla,  et  dissipabitur  capparis 


#• 


susccpit ,  secundam  docuil ,  lerliam  damnavil.  De 
priina  frequenier  audilur  In  Cenesi  :  c  Vixit  lol 
anuisei  niortuusest*'.i  Desecunda:  c  Mortui  cnim 
esiifl  el  Tiia  vesira  abscondiia  est  cum  Chrisio  in 
Dco  '*.!  De  lertia  :  c  Anima  quae  pcccaverii  ipsa 
roorictur  '*.  >  Diabolus  ,  qui  corruens  fuii  irreme- 
diabiliier^boroo  vero  moriens  reparabiliier.  Venil 
Cbristufl  oriens,  non  ot  ille,  sed  isie  reviviscerel 
Diisericordiier.  Ilie  fuil  raptor  Jucis  inlcrnx;  iste 
babiiaior  lucls  aeternae.  Propier  lioc  venit  splendor 
lucis  aeiernae;  lux  acterna  quaro  babiial  boroo,  pleiia 
est  roiseriis  *^.  Ilabet  eniro  interruptionein ,  iialiel 
lenuiionem,  habel  deceplionem  :  inlerrupiioncm, 
inierpolatione  iiociium  ;  lenuiionem,  quia  occurrii  D     NoUndum  quod  sol  iste  orilur  de  nobis;  orilur 


c  £i  vidi  forlem  angelum  descemlenUiu  de  coelo  # 
el  lota  icrra  illuminau  est  gloria  cjus**.i  De  Ur« 
tio  :  c  Igiivm  veui  miiiere  in  lerram ,  et  quid  volo 
nisi  utardeaiTi  *'  Unde:  c  Sietit  angelusjuxia  aram 
lempli  habens  iburibulum  aureum  in  mauu  sua  : 
ei  implevii  illud  de  igne  aluris  el  luisit  in  ler- 
raro  ••.i 


inrba  concopiscibilium  ;  deccptionein  ,  quia  buma- 
num  s»pe  faUiiur  judicium.  Pcr  primum  igiiur  de- 
ficii;  per  secunduro  inlerficli;  per  leriiuro  adversi- 
lalis  inquisilionero  non  suflicil.  Contra  priinam 
pelcbai  qiii  dicebal : 

Lifiti^n^iie  nox  spirat  novum, 
Quod  nulla  nox  inUrpoiet^ 
tidtqu$  jugi  luceaU 

Gonira  secundam  Dnvid  :  c  Tu  illuminas  lucernaro 


in  nobis  ,  orilur  pro  nobis.  De  nobis  corporaliier, 
in  nobis  spiriiualiier»  pro  nobls  caiisaliier.  Tero- 
poraliier  ctcorporaliier,  unde  susiinuit  rooriis  de- 
feclum  ;  spiriiualiter  ,  inspirando  sai  amoris  afleo« 
tum;  causaliler  ,  quia  orlus  ejiis  fuil  causa  ut  con- 
sequeremur  saluiis  eflecium.  De  prlmo :  c  Oriior 
sol  ei  occidil,  et  ad  locum  suum  reveriiiur  ** :  i 
De  secundo  :  c  Orius  est  sol  et  congregali  saol,  el 
in  cubilibos  suis  collocabuntur  ***.  >  Congregabuu- 


•tMnilh.  15.  "Coloss.  5.  "  Psal.  m.  '*  Mallh.  13.  "  J»h  31.  '•  Philipp.  2.  "  MaUh  18. 
»•  Psal.  7.  ^*  Matih.  ti.  ••  Apoc.  C.  •'  Gcn.  5.  •«  Coloss.  3.  •»  Ezccb.  18.  •*  Joh  ii.  •■  Psal. 
n  ••Ps;d.  42.  •MobS.  ••Deul.  23.  •*  Jon.  i.  ••  IV  Rcg  4.  •«  lU  Rog  19.  •' Ibl.l.  ••Apoc. 
51.    "^  ruul.    »*  Ecclc.  12.    ••  Apoc.  18.    *^  Luc.  12.    »•  Apoc.  8.    ••  Eccle.  I.     •••  P.<al.  iU5. 

Patkol.  CCVl.  * 


107  THOMiE  CISTERC.  ET  JOAiN.  ALGRIM  108 

tur  in  unUalem  a<iei  *,  el  collocabimlur  in  cubilibut  A  clnm  fucrai  alligabo,  el  qucid  inQrmum  cral  con- 


cordium  suorum  requiescenies  in  bima  conscieniia. 
De  lertio :  c  Orieiur  ^obis  timenilbus  nomen  meum 
sol  Jnstitia  *.i  l<lem  quoqueest  creaior  lucis  eiier- 
n»,  inspirator  lucis  intemx,  spiendor  lucis  aeiernac: 
lucis  extern»  ad  Yisionem  et  usum  creaturanim ; 
lucis  iniern»  ad  saluiem  animarum  ;  lucis  aftternfle 
ad  gloriam  liealorum.  De  primo  dixit  t  t  Fiat  lux, 
et  facia  est  lux  *•  i  De  secundo :  <  In  Ince  sagitu- 
rum  tuanim  ibunt  in  splendore  fulgurantis  basts 
tuae^i  Sagitlae  isiae  sunt  farii  moius  cbaritaiis  in 
corde*  Lux  earum  est  spiritus  intelligentiac.  De  ter- 
tio  :  Lux  perpelua  lucebit  sanctis  luis ,  Domine  '. 
iiem  de  Deo  diciiur  quod  fsolusbabet  immorialitA- 


solidaiio»  et  forte  ei  pingue  cuslodiam  **.  >  Vel  sic: 
Indiea  mihi  ubi  paseit :  ubi  Yidelicet  tu  cibas  popo- 
lum  tuum  c  panevilae  et  iutellectus,  el  poias  aqua 
sapieniiae  salutaris  *'»  >  quod  loium  lit  in  Ecclesia 
fideiium.  Indica  mihi  ubi  euba$ ,  boc  est  in  qnorum 
lueniibus  requiescas,  quia  c  Tulpes  foTcas  habcni» 
ei  Tolurres  cceli  nidos ,  Filius  autero  boiuiiils  vix 
babet  ubi  caput  raclinet  *^>  Haec  aotem  omnia  |am 
sollicite  requiro,  iie  eorum  cogniiione  el  discretione 
non  babita ,  ego  lanqnam  dubia  et  incerta ,  qnibiis 
sollidludinem  maternae  cuslodiae  debeam  inipenJe- 
re,  incipiam  tagari  et  operas  mcas  expendere  pa$i 
vagos  greges  ,  non  luos,  scd  iodalium  tuorum.  So* 


tem,  ct  lucem  babital  Inaccessibilem  *.  i  Priniam     dales  auiem  Cbristi  dicit  haercticos ,  qui  oves  de 
«iii«mnc  in  nsiivitaiik  r  ftArnndam  ni»r  RnnAuhim  fit  iii     Chrisii  ffrcffe  furaulur.  cl  cas  vacas  ct  erroneas 


fidemus  in  nativilate;  secundam  per  spcculum  el  in 
senigmate  ;  lertia  fidebimus  in  verilaie.  Prima  est 
sub  sole  ;  secunda  in  'sole ;  leriia  supra  solem.  De 
prima  :  t  Yidi ,  ait  Salomoir,  cuncia  qu»  sunt  sub 
sole  ,  el  ecce  oninia  vanitas  ^.  i  De  secunda  : 
c  Videmus  nonc  per  speculum  in  a^nigmate ,  lunc 
autem  facie  adfaciem*.  >  De  lertia:  c  Erat  liix 
vera,  quae  illuminat  omnem  bominem  venienlem  in 
kunc  mnndum  *«i  Hujus  lucis  Christus  est  splendor, 
dum,  fulgentibus  ejus  miraculis,  banc  esse  superiiis 
Insiiiuat.  Dicitur  quo^ue  Cbristus  sol  iustitiae  '*• 
Uaec  jusliiia  Iribuit ,  dislribuil ,  rclribuil.  Tribull 
dona  gratuita ,  distribuil  donata>  retribuii  prsmia 
meriiis.  De  primo  :  c  liesiJeriuin  cordis  ejus  iri- 


Cbristi  grege  furauiur,  el  eas  vagas  et  erroneas 
per  errores  deducunl  cl  devia  • 

Si  ignorai  U,  o  pulcherrima  inlefmuV.erei^  egreJera 
et  abi  pon  ve$ligia  gregum  ,  ei  paice  hcedoe  luo$ 
juxta  labernaeula  pa$iorum» 

[Tao.j  Ac  sl  diccrel  dilcctus  :  Quid  quereris  quasi 
iii  teniatione  a  me  possis  rcliuqui ,  et  te  iq  custo- 
dienda  vinea  noslra  persecuiionibus  denigratam 
quain  ]am  pulcbram  baptismatc  feci ,  et  pulchrio* 
rem  tribulai-.onum  examine  reddcndam  disposui.  Si 
vcro  hsec  ignoras,  nec  reminisceris  quia  ncmo 
c  coronabilur  nisi  qui  legitiineceriavcrit",  i  egre» 
dere  a  meo  consortlo ,  ei  abi  po$i  te$tigia  gregum, 
id  est  varios  erranliuro  acius :  muiare ,  ei  paece 


buisli  ei  *'.i  De  secundo  :  c  Dislribuite  domos  ejus,  q  hmdoe  iuo$  juxta  tabemaeuia  pa^iorum^  boc  est  per» 


ut  enirreiis  in  progenie  altera  *'•  i  Et  Apostolus : 
c  Si  disiribuero  oroncs  faeuliates  meas  in  cor 
paupenim ,  charitatem  autero  non  habcaiu ,  nihil 
mihi  prodcst  **.i  Dc  lertio  :  c  Relribue  servo  tuo; 
vivifi<^:a  me,  etcustodiam  serroones  tuos  *^.i  Prima, 
Deus  c  justificat  impium  *■<  i  secunda  ,  c  dividit 
singulis  prout  vull,  utpoie  geiiera  liiiguarum ,  in- 
terpretationes  sernionum  **.  i  Tertia,  reddet  Deus 
niercedem  laborum  sanclorom  suorum  '^.  Prima  esl 
sol  justiliae,  quia  lucel  in  corde  rcligioso;  secunda 
lucet  mundo;  terila  lucebit  In  judicio.  Prima  educit 
bomiiiein  de  lenebris  culpae ;  secunda  de  lenebris 
ignoranliae;  lertiadeunibra  mortismundaiiaemiseriae. 
Indica  mihi  qucni  diligit  unima  ttiea,  ubi  pa$ci$. 


dilos  nutri  auditores,  secuia  insipienlium  doctrinas 
magistroruin.  Te  namque  mcos  agnos  pascere  jussi 
verlio  doctrin;e  et  pro  eis  advcrsa  pati  ei  ctiain 
mori.  Si  igitur  Ignoras  te  hac  conditione  niihi  dc- 
spoiisatain  ,  tuo$  hmdo$  pa$ce  erraiicis  et  iliorum 
niagistroruni  doclriuis.  Quia  dixeral  :  Indica  mihi 
quem  diligii  anima  mea,  volebat  provehi  ad  Dei  con- 
leniplaiioncin  ,  ad  quam  vcuire  non  poterat  nisi 
prius  haberet  sui  coguitioiicm.  Ad  eani  quaerenJam 
hic  iuvitaiur  cuin  dicitur :  Si  ignora$  te^  o  pulcher" 
rima  ,  c(c.  Tnbus  iiiodis  ad  noslii  cognilioiiein 
rcdinius  :  Uiio  ,  quanJo  peccaia  iiosira  ad  menio- 
riain  rcduciiuus  ,'ci  quaiu  dcformes  in  cis  fuiinus 
retraclauius.    liiJe    DaviJ  :     <  liiiquiiaics    iiieae 


ti6t  cti6ai  tit  meridie,  ne  vagari  incipiam  pott  grege$  ^  supergressx  sunl  caput  incum,  ct  sicul  onus  gra- 


iodatium  tuorum» 

ICard.]  Ac  si  dical :  0  (ili  mi ,  qucm  aireclu 
spcciaii  diligil  anima  mea,  indica  luibi  meridie. 
hoc  est  in  picno  luniine  et  maniresta  cogniiione, 
ii6i  pmrtf ,  hoc  est  iilii  pastoris  iin|iles  ofiicium.el 
fi6i  cuba$^  lioc  est  ubi  oves  cubare  facias,  sicul  lu 
dicis  per  Ezechiel  :  c  Ego  pascani  oves  nicas ,  et 
cgo  accubare  eas  faciain  ".i  £t  de  pasloris  oflicio, 
quod  exercet,  subdit  :  f  QiioJ  perierat  requirain, 
ei  qiiod  abjectuiu  fuerai  reducam.  et  qiioJ  confra- 

•  Epl.es.  4.     «  Malach.  i.    »  Gen.  i. 


ve  gravata:  suul  supcr  me.  Putriicruiil  et  corrupiae 
sunt  cicatricHs  meae  a  facie  iiisipieniix  rocae  '*.i  Lt 
inJc  ;iit  Puulus :  c  Ego  suiu  niiuiuuis  apos:oioruui, 
qui  uon  suui  dignus  vocari  apostolus,  quouiani  pcr- 
seculus  sum  Ecclesiam  Dei  *\  i  becundus  ii.oJus 
est ,  quaiiJo  miserium  iioslram  recognoscimus,  di- 
centcs  f.um  Apostolu :  c  UiteUx  ego  sum,  quis  roe 
liberabit  Je  corpore  monis  hnjns  ?  i  *'  Prima  uos 
huniiliat  ex  nicmoria  iniquitaiis;  isia  nos  contrtsial, 
ex  conJilione  pncsentis  infelicilaiis;  illa  subniisso», 

t  h.       I      II  u  i    .      ;  -' ..  .- *  "**^*<^-  5.     •  PfiJil.  «29.    •  1  Tim.  6.     '  Eccle.  I.    •  I  Cor.  «3. 


103  COMMENT.  IN  CANTIGA  CANTIC—  UB.  II.  110 

lixc  solliciiot  reddit.  Nec  iniram  cani  se  videat  A  peninei  quod  c  Moyses  fecii  lalirum  xncam  de 


komo  perlculis  cinfnmfusuro,  dsemonum  ludibriis 
ohiioxiumy  boininnm  penrersornm  subjectum  oppro- 
briis,  frauJuleniorum  patere  insidiis,  lenlationibiis 
faiigariy  prosrveritalibiis  inipelli,  adversitalibus  ad 
letbalem  tristiliam  inpclli  vel  perurgeri.  Tertiiis 
moilus  est  cum  dignitaieni  illam  qua  sumus  ad  Dei 
siniilitudinem  et  imaginein  coiiditi'*conleinp!aniur. 
Ab  liac  contcmplatioiie  aiiiniam  negligcnlem  longe 
peregrinanlem  Proplieia  arguit  sic  :  i  Qitid  est 
hrael  quod  in  terra  inimicoruin  es?  Invctcrasii  in 
tcrra  aliena,  commoratus  es ,  vel  connnmcratus  es 
cum  morinis ,  deputatus  es  cnm  iis  qui  in  inferno 
siint  "^.i  Terra  namque  nostra  jnemoria  est  nostri 
Creaioris,  in  qua  semina  fldei  et  moriim  >ieniina- 


speculis  mulierum  qus  excubabant  ad  ostium  la- 
bernaculi  **.  i  SancUe  niulieres  sur.t  sanclx  animx, 
qux  excubant  ad  osiiuin  tabernaculi,  id  en  ad 
contemplaiioncin  patri.e  ccDlestis,  qux  esl  tabcrna- 
culum  bealoruin.  Unde  :  c  Iniroibimus  in  t-bema- 
culum  ejus  **.  •  De  speculis  earom,  Id  est  de  coo- 
tempbtiunibus  earum,  fecit  labrum  aeneum,  in  quo 
lavabanlur  sacerdoies.id  est  aflluentiamlacryinuiuni 
de  conteniplationibus  aggregaviu  De  bis  auteni 
speculis  in  seqiienlibus  dicelur  pleiiitis;  dc  bis  con- 
templatoribusaitSaloinon  : «  Seniiia  justoiuin  quasi 
lux  splendens  procedit,  et  crescit  usque  ad  peiTectuni 
diem  ^.  t  Est  semiia  seductorum»  est  Sttiniia  ini- 
piorum,  est  semiia  jusioruni.  Prima  quasi  lux  fal- 


mus,  el«x  ea  fructum  contemplationis  divina  et '^ '«"»  «»^«<*'^  «ecunda  quasi  lux  blamliens  inciilii. 


ziernae  beatitudinis  metimus.  Aliena  terra  qiiae  iiii- 
inicorum  est»  obimo  Dei  dicitur.  In  lcrra  ergo  ini- 
iiitconim  est,  qui  peccando  Dcum  oblivisciiur.  Iiiire- 
lernscit  in  terra  aliena ,  quando  pcccatum  in  con- 
sueiuilinem  trabitur.  Couunoratur  cuin  mortitis, 
quanJo  in  actu  deleclatur.  Cum  bis  qui  in  infcr- 
no  sunl  deputatur,  cum  niagttiiudine  pcccati  in  de* 
tperationem  ducitur. 

Dt  autem  anima  sui  decoris  cognitionem  babeal, 
latc  tria  coiisideranda  sunt.  Dignitas,  scienlia,  irir- 
ins.  Dignitas,  qua  se  praesure  cxtcris  aniiiialibus 
gaudeat ;  scieutia  ,  qua  eamdem  dignitatem  se  Iia- 
bere  ,  ei  a  se  non  babere  sciat  vel  cognoscat ;  vir- 


teriia  quasi  lax  splendens  procedit.  Priina  rul:»aiii 
promitlit  requiem;  secunda  allicit  per  niuitdi  hpr« 
ciein ;  tertia  crescit  usque  ad  perfectum  diem.  Do 
prinia  :  c  Fiat  Dao  coluber  lo  via;  cerasies  in  s.*« 
roita  *S  >  £i  Job :  c  Considerale  semiias  Tbemaa 
*'  I  Tbeman  dicliur  aMtur^  scilicet  vii»  di$solutiu« 
Saba  reti,  id  est  deceptio.  Ucc  excedii.  Inde  :  c  No!i 
esse  minus  justus  '*.  »  llaec  quasi  I«x  falleus  fal- 
sam  promiltit  reqoieiu,  quando  c  angelus  Satanu) 
transflgurat  se  in  angelum  lucis  *'•  »  Desecunda: 
c  Seniiia  inipiorum  tenebiosa  **.  »  Ifis  occurrtt  Do- 
miuussic  :  c  Sepiain  viani  tuaro  spinis;  et  sepiaia 
eam  maceria,  et  seniiias  iiias  noii  inveniei  '*• » llac 


los ,  qua  Deum  ad  cnjus  Iniaginein  facia  est  'S  r  incedit  quasi  lux  bKindiens.  c  Vas  ii^  qui  pntant  tc- 

quxreie,  et  invenlo  adliacrere  contendai.  Si  bxc 

igiiorat  anima ,  iion  se  cognoscii«  sed  abit  ;ioif  re- 

%tigia  gregum,  Id  est  cogiutionum  mundi  ,  vel  gre^ 

gum^  id  estanimarum  seductarum.  De  quibiis  dictum 

19  est  supcrius.  Juxta  iabernacuta  pa$:orum^  iii- 

quit.  Tabernacula  sunt  transeuiitium ;  doinus  vero 

luancntium.  Tabernacula  igilor  sunt  delcctationes 

maifdi,  quae  transeunt;  vel  corpora  nostra  volopta- 

tibus  vacaniia.  Ilorom  pastores  sunt  qui  bciie  pa« 

KDnt  ea,  vel  exenplo  siio  ad  lioc  alios  iiivitatit.  Juxia 

eos  pascuniur  boedi,  Id  esl  lascivi  molus.  Vel  pa- 

storessunt  bxresiarcbae,  juxta  quorum  tubernacula, 

id  est  eonveiiticula  pascuntur  boedi,  Id  est  peccato-' 

res.  cllomo.cum  inbonoreesset.non  in(clleiit,com< 


nebras  lucem,  et  tucem,  tenebras  ^*.  »  lisc  lux  iio:i 
cst  manens.  Inde  in  Jub  :  c  Aufcrttur  ab  impiis  lus 
sua  ^*.  »*  ll;ec  lux  esl  saeculi  biijus  quae  allicit,  c  quia 
filii  bujus  saeculi  prudeiiliores  sunt  flUis  lucis  in 
geiieratione  sua  ^*.  »  Hi  ctaudicaverunt  a  semiiis 
suis.  Nunc  ergo  reverlamur  ad  semitam  justoruin. 
Sed  est  Jusius  qui  ex  flde  vivit  ^S  et  e«t  justus 
qui  quasi  leo  confldit  ^.  Pi^iinus  a  teirenis  se  eri* 
gif,  sccuiidus  subdituin  corrigil,  lerii*^s  vebementir 
dliigii.  Prinius  rectaro  ingrcdiiur  teuiilam,  secundus 
despicit  ntortem  subium;  tertius  ad  veram  suspirjt 
vilam.  Primuro  deducit  Dominiis  per  Beroitaro  ii;aii- 
daiorom,  osiendit  prlmum  bonorum,  dai  scientiaiu 
ad  discretiouein  bonoruro  et  roalorum.  Inde  dicitui : 


paratus  cst  juroeniis  insipieutibus  **• »  Duo  ignora-  ^  *  JuMuni  deduxit  Doroinus  per  vias  rectas  ^,  »  ecco 


vii,  scilicet  se  esse  lutum,  et  In  boc  comparatus  est 
jumentis;  ignoravit  et  Dei  judicium,  quo  punielur 
lionio,  non  bcstia.  Hic  ergoabit  pott  vettigia  gregum. 
Primuniest  recedcnti  aniinae  a  Deo  igiiorarc.se,  igno- 
rare  Dci  judicium '*;  secundumesi  egredi  despiritu 
S(l  carnis  vitia,  de  bonis  aniini  ad  saccularia  desl« 
deria,  de  interna  requie  menlis  ad  niundi  strepitum 
et  onera ;  tertium  est  ire  poc f  gregum  rettigia,  quia 
qoi  modo  comparatur  Juinento  iii  lascivia,  erit  de- 
terior  jamenio  in  poena.  Ad  lianc  sui  cognitionem 


primuiii  ;  c  et  ostendit  illi  regnuin  Dei  ^,  »  eccu 
secundum;  el  dedit  illi  scicutiam  sanctorum  *', 
ecce  tertium.  De  primo  :  c  Seniiu  justi  recta  e&t, 
rectuscaliisjiisli  ad  ainbulandiim^s.  »  liero  :  c  Do- 
duc  me  insemikim  inandaluruin  tiionini,quia  ipsaui 
volui  ^*.  »  Secunduin  quaercbat  qiijc  ilicebai.  c  lii- 
dica  niilii  quein  diligit  aniina  niea  :  ub  pubcas,  ubi 
cubes  in  tneridie  **•  »  Et  Moyjies  :  c  Osi«iide  niihi 
teipsum  *'.  »  De  scienlia  :  c  Scientiaiu  Dei  volui 
plus  quam  bolocaustum  ".  >  Ac  sl  diceret :  c  Si 


»•  Gcn.  I.  •'  Barucb.  3.  «»  Gcn.  I.  ■»  Psal.  i8.  »*  Isai.  48.  **  Exod.  58.  ••  Psal.  13K  wProv.-l. 
•^Gcii.  40.  »•  JobC.  »'  Ectle.  7.  "  II  Cor.  H.  »»  Prov.  4.  ••  Ose.  4.  ••  Isai.  5.  *»  Job.  38.  •• 
Loc.  16.  ^»  llabac.  2.  •^  Piov.  8.  *•  Oflic  Eccl.  *•  Ibid.  *'  Ibid.  ♦•  Isai.  4o.  *•  Psai.  Il8.  »• 
taul.  i.     •*  Exod.  35.    ■*  Osc.  t>« 


III 


TIIOMif:  CISTEUC.  ET  JOAN.  ALCmM 


113 


selrec  palerfamilias  qua  Iiora  fur  venlrcl  in  nocie,  A  lcriius  ad  pccius.  Primus  iu  propiiialorio.  tecuii Jus 
non   siiierel  perfodi  domum  suam  ".  >  Secnndiis  "  '  '        '"    "-''  '  "'- 


jusius  nou  limel  morlemsiibilain;  Tldeieniin  para- 
luni  n^fugiuro.  Dat  Deus  malurilaicm  ad  consilium, 
Titam  immaculalam  in  excmplare  auiilium.  De 
primo: « Jusins  si  inorie  prxoccupaius  ftierli,  in  re- 
frigeho  erii*^.  »  Dc  secundo  :*c  Sencctus  veiicra- 
bills  esl  non  diuiurna  neque  iiumero  aunonim  com- 
DuUia  ".t  De  lerlio: « iElas  smcclulis  viia  imma- 
culaia  **•  >  Teriius  jam  se  gaudet  esse  in  Dci  pro- 
leciione,  in  muncre  ab  inrcrni  afniclioiic,  in  pacis 
fuiurum  dclcelatloiie.  De  primo :  t  Jusioruiu  anini» 
in  manu  Dei  sunt'' ;  i  de  sccundo : «  Ei  non  iangei 
ilk>s  tormentuin  malitiae  ■*;!  de  lerilo  :  «  Visi  suiil 
oculis  insipieiiiiuin  mori,  illi  auiein  suni  in   pace 


in  labernaculi  rcfcclorio,  lertius  iii  aureo  Salo- 
monis  rccliiiatorio.  Piintus  iii\ciilci  reniissio- 
nero ,  secundus  consolatoris  rcfcciiouem ,  ler- 
lius  pacem  el  dcvotioiicin.  Priuius  dicii : «  DciiSy 
propitius  esto  mihi  peccalori  '*;  iprosecundodici- 
lur  Elius :  «  Surge,  comcde,  grandis  eniiu  iibi  rcsi::^ 
fia  ^^;  >  el  eponsa  : «  Coincdite,  ainicit  el  Inebria- 
niiui,  cliarissimi  ^*.  >  Pro  terlio  :  «  Ego  dormio  el 
cor  meuin  \igi!al^*.  t  Primum  accipil  ad  pedes 
Duiuiiii  M.iiiu  Magdalenc  ** ;  secuuditm  aposloH  iii 
ca*iia'*,  icniuui  siipcr  f ectus  Doii.iui  recuuibcus 
evangclista  Joanncs  *'. 

Quilibcl  i»(orum  esl  qiiasi  semita  justi,  qux  qu^si 
lux  splendel.  Lox  isla  Iriplex  esl :  Esi  ciiim  lux  qiia: 


'*.  •  Isii  sunl  ires  roagi.  Primus  offeri  mjrrham,  ■'  Christuin  nuntlat;  esl  quae  ad  Christum  duclt;  esl 


sceundtts  tbus,  lertius  aurnm  '*•  Myrrbam»  scilicel 
aiiiaritudlnem  saiisfuCtionis;  Ihus  odorem  boiiaa 
upinionis ;  aurum  splendorem  supernas  illuslraiio- 
iiis.  Primus  ali : «  Maiius  mcae  dislillaveruni  myr- 
rham»  ct  digiti  mei  plcni  n  yrrha  probaiissima  *^  > 
Nec  mirom»qnia  ffasciculusmyrrhsdilcclus  mcus 
uiihi  *'.  >  Sccundis,  dicitur  :  «  Odor  Ycslimentoruni 
liioniin  sicul  odor  Ihuris  •».  >  Ncc  inirum,  quia  di- 
lecius  meus  fuil «  quasi  rcdolens  thus  iu  diebus 
a:stalis  *^.  >  Pro  lcrtiis  dicitur: «  Uerulsit  sol  in 
ilypeos  aureos  ei  srcos,  rcsplcnduerunl  inontes  ab 
eis  ".  >  De  dilecto  eniin  dicitur :  «  Gapul  ejus  au- 
ruiu  opiiinum  **•  >  Priinus  crgo  Deum  orat;  secun- 


qux  Chrisiuni  gtorifical.  ^untiat  venieulem,  deducil 
ad  subveiiiciiiem,  glorijicat  in  Christo  perTcnieiitcm* 
Proprimacaututur:cLu\ruigcbii  hodiesiipcr  nos'';> 
pro  secuuda  :  «  In  luce  siigiuurum  luarutn  ibunt  iii 
eplciidorc  fulgurantis  h.isix  tuae  ^^.  >  Pro  ;ertia  : 
«Lux  perpeiua  luccbii  sanctis  (uis,  Domiiie  *'.>  Indc 
Ires  Uk.cs  apparui»se  pro  Chrisio  legimus.  Printa 
pastoribus  in  nativilaic,  quia  «  clarilas  Dci  circuin- 
fulsit  illos  ** ;  >  sccuuda  in  stellac  appariiioiie.  Uiidu : 
«  Stella  sicui  flaioma  coruscal  *^;  i  tertia  in  iraiis- 
figuriitione.  Inde :  «  Rcfuhit  facies  ejiis  slcut  sol  *^.> 
Pcr  priiiiam  upparuit  Chrisli  bumanilas,  persectiii- 
dain  bonignitas,  per  icriiam  verilas.  Humanilas,  pcr 


iIusDeum  adorat:  lcrlius  regein  bonorat.  Primus  in  ^  quain  diaboli  niinuil  poiesiatem;  benignitas,  pcr 
spe,  secuiidus  in  fidc,  tertius  iu.charilate.  Priiuo     quain  nusirain  rclcvavit  inliruiitatem  ;  veriias,  pcr 
o„i  it. .^  rk :«^   ^.  -.-«  «...«  «T.  .      4juain  suaui  ostendit  fclicitatein.  In  priiiio  nostraui 

asbuuipsiii  iiuscriaui ;  in  sccundo  suam  fecit  nobis- 
cuni  miscricordiam ;  in  lertio  nos  ad  aiigeloruui 
sublevabil  eiiccllcnuam.  De  priina  luce  dicitur  : 
«Luxintciiebrislucei**;^  de  secunda  :«Eratlux  vc^a 
qiix  illuininat  oiiiucni  hominein  vcuieiitem  in  hunc 
inunduin  *®;  i  de  (crtia  :  c  £i  vila  crat  lux  hominls 
**.  I  Per  primani  ergo  libcraii  a  diabulo  suinus  Ix- 
tificali,  per  bccuiidain  a  Clirlsto  eiiq4i,  pcr  teriiani 
eiimus  ciallaii.  Dc  prinia  :  c  Lux  oria  est  jusio, 
et  rcciis  corj-  laititia '^  »  Uiule  lcgiiur:  «  Eral 
civiias  parva  et  pauci  vin  in  ea,  ei  lex  potcns  ob- 
scdit  eain  :  cl  iiiveiKus  esl  vir  Uiius  paupcr  in  ea, 


liicitor :  «  Subditus  esio  Domino,  oi  ora  eum  ";  > 
pro  secundo  in  Apocalypsi  atigelus  ad  Joaiinein : 
c  Dominum  adora  **;  >  pro  leriio:  «llonor  r«*gis  ju- 
dicium  diligii  **. »  In  priino  rcdempioreiu,  in  se- 
cundo  justificatorem,  in  tertio  rcparatorcm.  Priiuus 
ergo  vadii  scmitaui  durain,  secundus  seiuiiam  rc- 
ctain,  iertlu!»  seiniiain  pacificam.  Priinus  enim  am- 
bulat  in  defectu ;  secundus  iu  profectu ;  tertius  in 
affectu.  De  priino  :  «  Propter  vcrba  iabioruni  tiio- 
ruiii  ego  lusiodivi  vias  duras  ^* ;  >  dc  sccundo: 
f  Semiu  jusii  rccia  esi,rcctuscaUis  jiisii  ad  ainbu- 
landum  *S  >  de  tcrtio : « Yic  ejus  via:  pukbrx  ci  oinnes 
semitae  ejus  pacific»  ^*.  >  Priinus  suani  plangii  ue- 


gligeuiiam,  secundus  in   virluiibus  multani  habcl  D  quj  UL.cravit  eam  siipcr  sapieniiain,  et  puslea 


vigilaiiiiaiu,  ieriius  in  auiore  scrvando  muliain  ad 
hii)cl  diligcuiiaui.  Primus  suaui  conlitutur  lurpiiu- 
diiieui ;  sccui.dus  coiiiiteiH  habct  sullicitudiiicm ; 
tertius  offert  Deo  dovoiionis  piiigucdincin.  De  priinu: 
•  Justiis»  iu  |:rincipiu  accusatur  esi  sui  ^* ;  i  de  se- 
cundo :  «  Juslus  cor  suum  tradii  ad  vigibuduin 
diluculo  ad  Doiuinum  qui  fecii  iliuin  ^^;  i  de  lcrlio; 
«  Oiilalio  justi  inipiugual  allarc  ".  i  Priinus  uflcii 
wuiius  suum  ad  pedes  Christi;  secuudus  ad  luaiius; 


iienio 
rccordaius  esl  illius*'.>  Civiias  liaec  niundus  csl, 
in  quo  Christus  naius  esL  Dude  :  «  £t  hoiiio  natus 
est  in  ea  *^;i  et : « llle  liberavii  paupercm  a  p«>iei:ie, 
et  paupcrem  cui  non  crai  aiijiiior  **.  i  Pro  hac  di- 
cilur : Lux deluce apparuisii  Chiiste. Chiisius diciiiir 
uuctHs  ;  ipse  eniiu  uugii  nos.  lude  :  «Oleuni  effusuin 
nou;eu  tuum.  i  llac  luce  apparuii  hcnigniias. «  An 
ficscis  quia  benigiiiias  Dei  ad  poeniiciitiam  le  ad- 
ducii**.  I  De  lerlia  :  c  CcceDominus  veni^t,  tiom- 


«57  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LID.  II.  I3S 

Ciiristo  regnant.   De  primis  :  Peecavl  super  nii- A  applicuil  sibi  meonim  amariiuJines  peceatomm ; 


meniro  arenx  maris  :  de  scciimlis  Paulus  :  cQii.t 
postcriora  sunt  oljliviscens  ad  ca  qiiae  antcriora 
siint  meipsum  exieii(!cns,  pcrscquor  atl  bravium 
supern»  vocaliouis*^  :  >  de  tcrtiis  :  GauJeiit  in 
rcelis  animx  sanclonim,  qui  Clirisii  vcsiigin  sunt 
sccuti 

Ciim  ettet  rex  tn  accubitu  %uo,  nardu$  v,tea  (tcdii 
9doremsuum. 

[Gard.]  Nnrdusciiim  cstlicrba  liumilisct  liuinili- 
«atem  dcsignal,  csl  t*rgo  sctisus  :  Cum  e$8et  rex  im 
ccubitu  siio,  cum  adliiic  csm;!  Filius  iu  sinu 
Palris,  uoiiiliiiii  faclus  visiiiilis  :  nardus  m^a^  \A 
?st  liuuiililas  nic.i  ,  iu  <  onspcrlu  ejus  dedit  od^rem 
,uum  :  ci  sic  ei  coir.placuii.  cQuia  rcspexit  liuuii- 


in  secunda  futuram  incorruptionem  mei  corporii 
dlcaTit.  Mementote  quod  spons.i  poriavitin  aberum 
medio,  Maria  io  utcro,  Siiueon  iti  bracbio,  i  iscph 
in  humero.lnter  uiiera  pt>rlamus  ipsum  cogiiando; 
in  ulero,  sancta  dcvotione  nutriendo ;  in  bracliio, 
opera  ejiis  imUando;  in  humeris,  libentcr  ejns  pas- 
siones  susiinendo.  Myrriia  amara  est  ei  jocunda 
Oiiore  :  qiia  corpora  peruncla  nesciiint  piitrcdiiie.ti, 
scilicct  propter  amariludinem ;  sed  gratum  dedit 
odorein.  Uude  Joaiinci  audit  non  solum  boiHlnem, 
sCil  angelos  cxsuUaiites  et  diccnles  :  c  Dignus  c.*l 
Agiuis  qui  occi&us  est  accipere  virtutem,  ei  divin> 
laieiu,  ct  sapienliam,  et  foriitudinero,  et  hoiioie.:*, 
et  gloiiaiu,  ct  benedictioncm  in  saecula  sxciilcirun!. 


laiem  aucilix  SU9 ,    ccce  euiui   ex   lioc   bcalam  q  Aii;cn  *'.i  Accipit  virtuiein  in  nativilate,  qua  sine 


nic  dicciit  oiuiics  goiieralioncs  **.»  Dc  dilectione 
cro  ipsius  ad  (iliuiu. 

Fasciculut  myrrfia,'  dilcctus  meuk  mihi  ,  iner 
jbera  mea  commorabiiur, 

[Tno.]  Myrrlia  corpora  scrvai  a  putrcdine  siia 
aiiiari:udiiic.  Ilniic  corptirilius  adhibemus  ne 
put;cscnnt,  cuin  curpora  excuiplo  Christi  per 
inoiiinciiiioutMn  carnis  a  puireiliue  luxuriae  re* 
tlrin^inius,  ne ,  si  ca  reliiiqiiaiMus  siiie  coudi- 
mciito,  csca  Gnnt  vcriuibus  pcrpetiiis  :  qui  faici- 
culus  diciiur,  quia  viiliKcs  iu  ntibis  colligalap 
25  p3ium  gravedinis  difigt*iiiibus  babent.  Inicr 
ubern  coinnioraliir.  qiiia  Ui  dilcciione  Doi  ct  pro* 
titni  Cb  isto  habitiilio   pr.ratur :   antc  rcx,  motlo» 


pcccato  dc  Virgine  nalus ;  diviniiaiem  in  bapliuno» 
qiia  voce  pjicrna  Filius  Dei  dileclus  ccelitui  esi  tk- 
claralus  "  :  Sapientiam  in  prsrdicatione,  foriituiii* 
nein  in  passioue,  bouorem  in  resurrect*one,  glt»- 
riam  in  ascensioue,  benedictionem  in  eleciorum  a«l 
ccelestia  collectioue.  Ecce  ad  quaiitam  veuit  Cbri* 
itui  gloriaui  pcr  royrrbnm  et  igiiomiuiam  passo- 
nis,  ut  ejui  exemplo  animaii,  pcr  passiouciu  hpere- 
mas  peneiiire  atl  cjiii  gloriosani  resurrectionfnt. 
Ejus  tamcn  gratia  prsambula  :  c  Non  entm  sunt 
condigns  passionci  bujus  toin|iorii  ad  futurani  gto- 
riam»  qii»  reveiabitur  in  nobis'^.»  Tria  iuiii  ge* 
nera  paisionum.  Suni  eniin  passioncs  pnctcr.tl 
tcniporis;    sanl  passionei  hiijui  tcmporis;  sunt 


dilcctus  ;    aiitc   in  accubitu    regio  ,    niotlo  intrr  C  pasilonei  uaUiui  temporis.  Prima»  suut  liiflict«  ue* 


Spor.tae  ubera.  Mngiia  bumililntis  virtus,  cui  sc  di- 
iriiiilatis  Uiajeslas  tum  facile  incUuat.  Myrrha  ainani, 
res  ihira  et  aspcrn,  Iribuiniioiicin  siguilicat.  Ca  sibi 
dilccti  ciusa  iniui  iicre  prospicicnx,  grutubbanda 
i.l  loquitiir.  conliilcns  sc  ouiiiin  virilitcr  subiturnm. 
Uco  iioii  fasccin,  scd  rasciculum  dicil,  ct  pnrvuin 
diicii,  quidqiiid  pro  ejus  ainore  iustinucrit.  Bcno 
faiciculus.quia  i  parvulus  natus  csi  nobis  **,i  beue 
fasciculus.  qiiin  c  non  sunt  condignas  passloiics 
linjus  lcnipoiis  a<J  rulurani  glori^m,  qii.-c  rcvelabi- 
|;:r  in  r.ol»*rs**.»  Item,  qiiod  pr.Tseiis  est  niomcn- 
laneiiin  a«^  lcvc  suprn   modiim  in  subliuiitatc  xter- 


ccisiiatis;  aecund»  liberx  voluiitatii;  terti»  ex 
ienritute  perpetu»  corniptk^uii.  De  primli  Apoito- 
lui  :  I  Vanitatl  crealura  omuii  subjecia  eit,  non 
volen8'*;i  de  secundii  :  cNoiprimitiai  ipirittii 
habentci  ipsi  intra  noi  gemimui,  adopiionem  fiito- 
rum  Dci  exspectaniei  redemptionem  caruis  no^l:-aa 
**;»  de  lertns  :  c  Omnls  creatura  liberabitura  icr« 
viiute  Corruptionii  in  libertatem  glori»  niioriiui 
Dei  ***.  I'ritn.'e  excloierHnt  praeteritam  gloriaiu ; 
sccondae  operaatur  ad  pranentem,  ied  non  iunt 
condign»  ad  futuram  ;.  ter;be  iion  pcrtiiie.it  ad 
eam.  Prsterita glorla  fuit  in  paradiso  :  prseseii  i;i 
cordo  humano;  ftitora  erit   in  regno.  Priuia,  rx 


iiuiH  glorix  |iondiis  opcraiur  in  nobis**.»  Erit  ali- 

qoautbinobis  iugens  cuiuulus  glori:c,  qui  modoe«t  primi  ilatoi  teroperanlla;  aeconda,  in  pura  cou- 
fasc.ciilus  myriliif  •",  cl  ue  vidcaiur  dc  s«  pncsii-  *'  iclcntia;  tertia,  quando  eeiiabil  hujos  uiiseria;  nio- 
niere,  icd  dc  ntljiitorio  Dci  qiiod  babct  in  cordc,  lcslia.  Priiua  transiii,  quia  primi  pareutes  iniiia. 
«licit  :  Intcr  ubera  mea  commorobitnr.  Unde  seciire 

'    potcsi  diccrc :    <  Si    nmliulavcro  iii   medio  uuibr.-e 

»    moriis  uon  tiinolio  inaln,  qiiojiintn  lu  mecumcs**".» 

I    llyrrbniu  illaiu  niuaram  lucrito  discriui,  coiiiuiuc- 

*    li.is,  spuia,   ct)l.»|»lios,  cLivos,  cruccm,  ct  cxtcras 

^    siiuariludincs,  qnas   pro  iitibis  sustiniiit.  Noti  pr;c- 

^    leruiithiin  inyrrham    «jua  iii  cnicc  c^t  (lolaltis  ••, 

►    in:c  iUam  qiia  iu   sc|.ulrro  c£l  uiiclus  •*.   lu  priini 


vcruut  gloriam  iuam  in  iimilitudinem  Tituli  eoiii*;- 
dcntis  fcnow  * ,  ct  omnii  gloria  ejui  qiiasi  flt)4 
fcni  *.  De  secunda  qu»  cst  in  corde  dicitur  :  •Ghir  a 
nostra  lixccst,  leitiinonium  eonicieuti«  nostrx'.» 
Detertio  :  c  Sati.ibor,  com  apparucrit  gloria  tua  ^.» 
l)i  autcm  perfectum  habcnt  lestimouUim  :  rniii  i 
habeai  decoieui,  iccundo  fcrvoreui,  *  lertio  »plt*iiil*- 
rcm.  Dccorem  puritaiis,fcrvorem  cbaniatis.^pl  u- 


J       "'  riiilipp.  3.     ••  Liic.  I.     ••  l>ai.  0.     ••  Utim.  8.     '»  II  Ct»r   4.     ••  Cant.  I. 

■'   ••J.Mii    ni.     ••A|.oc.5.     •^Ila;tb.  3.     •Mto  ii.  8.     ••  Ibiit.     ••  Ibid.     «••  U  1 1. 
'   •  i1  r.or.  1.     *  IS;il.  It». 


•••Psal.22.    ••Ma  t    t.»5. 
*  Poal    105.     •  Uai   ij. 


Patrol.  CCVI. 


115 


7H0UJE  CISTKRC.  ET  iOAN.  ALGRINl 


•rariiiie  qnfilnor  rolit  ▼erlilor  Tiiiorum.  Hxc  sunt  A  nncbl  cnim  tuni  qul  amore  Dei  conlii.eiit. 


|»ttsillanimi(as ,  iuliumanilas ,  conlemplus  Dei, 
obliTio  morlis ,  Jumenia  trahenlia  ,  teiiaciias  ei  ra« 
pacilas.  Ilis  esl  unus  aurign,  liabendi  amor.  Hi 
sunl  currus  Pharaonis.  Suiil  el  currus  Dei  ires. 
Tsl  enini  currus  Eliac,  el  currus  £1  as ,  el  curriis 
euiiuclii  Candacis  reginap.  Curnis  Elias  esl  de  quo 
claniai  £li»ciis  : «  Paier  nii,  paier  mi,  currus  Israel 
ti  auri;;.iejus*^.  >  Qul  enini  paiienler  porlal  siibili- 
los,  sicu(£lias  Israel,  ip&e  est  ciirnisisienuidicilur 
p:ii  esuiae  vel  paiernilaiis.  Qtiattior  habel  rotas  : 
Pritna  lemporaliiim  admiuisiralio ,  seruiida  iufir- 
mitatum  operosa  cofnpassio,  leriia  in  lenlaiione 
coiisolatio,  quarla  in  Injuria  a  subdiiii  irrogala 
gloriaiio.  De  prima  aii  Aposloliis  :  <  Qui  iribuii  Ih 


iKie  habei  qoaiuor  roias.  Prima  esi  conl 
coiius ,  pro  couiagio  camalis  macuJae.  Vwl 
stolus  :  <  Omne  peccalum  quod  fecil  boino 
corpus  esi;  qui  autem  fornicaiur.  in  €or|Mi 
peccal  ",  I  sc-ilicel  iilud  maculandn.  Secui 
ejusdem  odium»  quia  vii  potesl  esso  siiie 
adiuistione.  Uiide  foruicaior  dicilur  proprie 
aiuaior  ardenlior,  a  Psexiopylhagorico.  Tei 
abAiiiiculia  a  coilu ,  quia  iuipedilur  tacai 
virt  ei  femiuae  consensu  el  prulis  educaliouc 
ApOblolus  :  <  Tribulatioiiein  habebuiit 
nmdi  **.  »  Quaria  en  absrtuenlia  propier  iJ 
leni  virtulis  caslimouix,  Uiide  Augustiiius 
fecuudiias    coiijugalis    saiictx    viiginiiati 


siaprK*ii;iic*',>el  :<Qui  beiiemiutslraveril.gradum  B  cumivirari.  Duo  equi  sunl  duo  privilejiiat 


bonuin  acquirel'*;  •  de  seciiuda  :  f  Alter  alierius 
onera  portaie,  et  sic.  adiuiplebiiis  legem  Cliri« 
sli  " ;  •  de  leriia  :  <  Si  occupalus  fueril  lionio  iu 
aliqiio  delicto,  vos  qui  spiriiales  e&tis  insiruite 
liujustnodi  in  spiritu  ^^uitatis  ^*  ;  •  de  quarla  : 
<  Maledicimur  ei  benedicimus,  persecutioiieui  p.i- 
ticnies  ei  siisiinentes  *'.  »  Diio  equi  irahunt  huuc 
currum,  scilicei  misericordia  cuin  hilarilale,  sol- 
liciiudo  dc  frairis  salute,  el  de  reddeuda  nilioiie. 
De  his  duobus  Aposloliis  :  <  Qiil  pracesi  iu  solli- 
citudiiie,qui  luinistral  iu  hilarilalc  **•  •  Auriga  esl 
ipse  docior  qui  insiruii.  Idein  euiin  curros  Israel 
et  aiiriga  ejiis.  Esl  aulein  currus  Elise  igueus  ,  de 


ciila  et  singulaiia,  scilicel  in  Chrisio  et 
lu  Maria.  quia  pcpeiit  virgiiiiias;  iu  Chrisl 
Tirgiiieiuhumanitateuiittiisibi  diviiiiias.  Aui 
prxiuiuiu  iu  pal  ia  sciticei  quia  virgiues  fan 
ca*teris  Christo  adhxrebunt,  sicul  uii  Augu 
Alii  Chrisium  in  regno  sequeulur  lii  oi 
pncterquam  cum  in  dccoro  virginiiaiis 
lii  lali  curru  sedel  eunuchus,  Kilicel  quiJ 
Christo  couiinens.  Etlegitur in  Isaia  :  c  Sl 
ad  orcisioiiem  ductus  esl  " ,  •  quia  talea 
passiouem  digni  sunt  prxdicare.  Sid  qi 
virgiiiiias  ad  iutelligcnduin  non  suflicit ,  Pi 
qui  iuterprctalur  o$  lampadit^    in    c<»den 


qito  diciiur  :  <  Currus  igiieus  et  equi  igiiei  divi«  ^  scdei  **,   ul  qiiod   per  se  non  poiesi   i 


ini 


serunl  ulrumqtic*';  >  i^le  est  charituiis.  Quaiuor 
ejus  rota:  suiit  quniuor  fervores.  Priiuu:»  esi  zelus 
Dei  ut  lioiioretur.  Unde  :  <  Zelus  doiuus  lux  coine- 
dit  ine  *^»  Secundus  esi  zcliis  proxitui,  ui  salvetur. 
L'nde  :  t  iEuiiilor  eniin  vos  Dei  teiuuUtione  '*.  » 
Pro  isto  :  <  Conealuil  cor  meum  inira  uie  *^  > 
PrDpniiiu:<  lu iiicdilatioiie  meaexardescilignis*'.^ 
Tenius  esl  fervor  maccrauihe  cariiis.  Qui  eniin 
Ciiiisii  suut,  carnem  suaiu  crucillxerunl  cuin  vitiis 
ct  coiicupisceniiis  *'.  Unde  :  lu  igue  cniin  zeli  iuei 
devorabitur  oinuis  lcrra  *^,  id  esl  oiuiie  terrenutu. 
Quarius  esi  devolioiiis.  Isio  <  luflaiuuiatuiii  est  cor 
ineuiu ,  el  sic  reiies  uiei  cotniiiutaii  sutit  ".  >  liide 
diciuin  e&t  ad  Gliam  ;  <  Quid  hic  agis ,  Elia  ?  Ze- 


Tirgo,  suppleul  audilus  luagistrorum.  Cuin 
ria:  persei|iiitur  Israel ,  ne  carnein  siiaiii  co 
et  couciiplsceuiiis  cruciiigai  ";  currus  STar 
peccata  sua  clecmosyuis  el  iniquitales  sua 
ricordiis  paiipcruni  rediinal  ^*;  currus  i 
ui  uon  siuipliciter  agat ,  sed  fratreni  suuni 
negoiio  circumveuial  ^^  His  oppouuiiiur  i 
currus  :  currus  euiin  pudicitix  portat  ec 
aquas  volupiaium ;  corrus  paiieniiae  ducit 
dcsertum;  currus  vero  charilaiis  de  iordan 
mitlil  in  terrain  palrum  suoruin  ^*. 

Itaque  qui  vuluut  fugere  iEgypluoi »  al 
habeul  mare  aiite  se,  aliquando  circa  se,  al 
posl  sc.  Mare  esi  iiiundus ,  queni  h«abel  boi 


laus  :^elo  pro  Domiiio  *'•  >  De  his  duobus  diclum  «^  se  ad  impediuicnluiu,  circa  se  iu  auxiliui 


est  :  <  Ure  rcues  iiieos  el  cor  meum  ".  >  Duo  equi 
Irahuul  hiiiic  ciirnim  ,  scilicel  aiiior  ei  desideriuin. 
De  priiiio  :  c  Furiis  cst  ut  mors  dileciio  lua,»  eic.  *^ 
De  secuiido  :  <  Nonne  cor  iiostniiii  ardeiis  erai  in 
nobi!>  (le  Je>u ,  duiii  loi|iierelur  iiobis  iuvia?»** 
Uiijus  auriga  Cht  conteinpl  lio,  qua;  ducit  eqiio 
istos.  Lii«:c  D.ivid  :  <  tiuiiie  lucein  luaui  et  veri- 
laieiu  luaui,  ipsa  iiie  dc4ii:x?:->ii*l  el  adduxeruul  in 
ntoiiieiii  saiK-iuiu  luii  m  ".  »  Lsi  et  ciirrus  euuuchi 
Cauilaci»  regiux*  *V  Gcilicet  pudicilix  currus.  £u- 


se  in  linuaiueutum.  Ad  impedimentuai , 
Terlalur  in  auxilium,  ut  teniationibus  exei 
oiiosus  non  inveuialur;  ad  firmamentoniy  i 
sus  abjecia  niundi  volupiale ,  diabolo  Tia  i 
non  reliiiquatur.  luprinioest  liiiior,iii  secu 
l>or,  in  lerlio  dolor.  Tiinor  fuluroruin  perici 
labor  iiisianliuin  certaminum,  dolor  praets 
nialorum.  Tiiuor  ex  pusillaniinitaie,  labor 
luie  patie;uix,  dolor  ex  couipunciiooc.  Ii 
luxurix  sedebaul  duo  presbyieri  quxrentc 


•^  IV  Reg.  13.     •*  llom.  12.     "  I  Tim.  5.     "  Gal.  6.     »*  Ibid.     »•  I  Ccr.  4.     ••  llom.    \2.     ••  | 
2      "iSai  08;  Joau.  «.     *»  II  Coi ,  11.     »*  Ps,al.  58.     "  ll.i  i      »«  Cal.  5.     »'Sopli.  1.     **  Psal.  ', 
p5al.  :5,     «•  Caiii.  t.      *■  Luc.  U.      »'  P^al.  A^.      »*  Acl.  8.      **  i  Cor.  H.      ••  j 


4' 


10. 


ao 


Isai.  bZ.    »  Acl.  8.     »•  Gai.  5.     *•  Dan.  i.     ^*  i  Thess    4.     ♦*  Exod.  li. 


117 


COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.  -  Llll.  II. 


ite 


•lare  Susaiinaiii  ^K  hi  curni  aTariiiae  tcio  sedere  A  contra  diabolum  miliuvit ,  sedeiis  ia  equo  carnis. 


Ananiam  eiSaphiram  ^^;  in  carru  malitix  JezabeS 
persequeniein  Eliain  ^.  Iiem ,  in  curru  pudiciiiae 
sedit  Susanna,  In  curru  patientias  Job,  in  curru 
charitatis  Maria  Magdalena.  Susanna  cum  recusat 
siuprum,iobinadversiiaiclaudansDeum,Mariadum 
c  diiiiissa  sunt  ei  peccau  roulia  ,  quoniam  dilexit 
roultum  ^.  I  Cantai  Susanna  :  c  Non  dereliiiqiiam 
legeRi  Dei  mei.  Melius  est  milii  incidere  in  inanuK 
liominum  ^^  i  cantat  Job  :  i  Sicut  Diimino  placuit 
iia  factum  est,  sil  nomcn  Domiiii  benedictuiu  ^;  i 
cautat  Maria  Magdalena  :  c  Tulerunt  Dominum 
nieum ,  et  nescio  ubi  posuerunt  eum  ^*.  >  In  primo 
scdens  Jesus  Christus  elcYatus  est  in  cocluin  ■*,  quia 
c  currus  Dei  deceni  millibus  muliiplex.  Dominus  in 


De  qiio  equitalu  dicit  Habacoc  ad  Doroinuro :  c  Kt 
equitatus  tuiis  salus'*.  i  Nam  equiialus  ejus  contra 
iiiculuis  diabpli,  fuit  salus  lioroinum.  la  hoe  quo- 
que  loco  dicit  alia  translatio  :  c  Equo  roeo  io 
curribus  Pbaraonls  assimilavi  le,  amlca  mea.  » 
Hic  est  ille  equus  de  quo  dicit  Zacharhis  :  c  Vidi 
per  noctem,  et  ecce  vir  ascendens  super  eqoum 
rufum'^.  I  Uic  est  equus  humanitaiis  assumpt», 
propriosnnguine  rubricalus  :  ciii  velut  eqiio  insideoa 
Dcus ,  de  diabolo  triumpliavit.  Dicil  ergo  filius  : 
In  curribus  Pbaraonis  et  exterrendis  et  conteren- 
dis.etsinon  adasquavi,  tamen  assimilavi  teequitatul 
meo, sive  equomeo.o  materdilectissima.quiajicet 
in  extcrrendis  ei   conierendis  castria  diiibpli  non 


eis  in  Sinai  sancto  '*;  i  in  secundo  sedens  Elias  ^  sdxqualur  humana  deitali  roalernalis  virginitas. 


est  translatus ,  quia  currus  igneuf  ei  equi  ignei 
eum  diviserunl  ab  Elisco  ";  in  lertio  sedens  eu- 
iiuchus  bapiizatus  est  n  Philippo  ". 

E^iitfafif j  meo.  in  curribng  Pharaonh  asiimUa^i 
U  9  amica  mea, 

[Cabp.]  Verba  sunt  filii  sd  niatrcm,  et  re«picK 
istc  versifulus  cum  sequeniibus  ad  iHum  vcrsieu- 
lum  superiorem,  scihcel  :  c  Si  ignoras  le,o  puK 
clierrima  inter  mulieresl  i  Ut  enim  iion  se  ignorct, 
§110  docei  eam  quant»  sit  poientix  contra  spiri- 
iitnles  nequitias.  El  quia  vocavit  eam  pulcherri- 
iiiam  mulieruin,  consequcnter  de  Ipsius  pulchri- 


in  his  tamen  eidem  assimilatur  prae  caeieris.  Poat 
h«c  autem  pulchritudinem  roatris  comineQdat ;  al 
dicit. 

Pulchrtr  iunt  gtna  tum  iicut  turtvris. 

[Tho.J  Consuetudo  est  luriuris  amisso  pan  suat 
alii  deinceps  adhacriere ,  sed  semper  soliiarius  esM 
geinit  abseniiain«  Uxc  est  sancta  anima,  qaasde- 
siderio  sponsi ,  id  esl  Cbrtsii  gemit »  qud  carero 
videiur,  duni  in  boc  conversatur  exsilio;  et  dom 
qiieni  diiigil  non  inveiiil ,  ab  oenni  alieno  amor^ 
sesublrahit;  el  sic  quadam  verecundia  exteriorem 
genam,  sciticel.  sioistram  el.  dexteram,  scilicei 
inieriorem  quoJam  rubore  afliciens,  puichriiudin^ 


ludine  subjiingil.  Dicil  ergo :  0  nmrVa  mea,  pr» 

caeteris  mihi  dilecta,  ego  in  curribus  Pharaonis  r  ^*'^^^il^^is  *P(<^"^l^*c^^®  ^*^'^»  *<^i^'^^^^^^^''^"^^^^ 

deterrendis  el  conierendis,  aizimilavi  te  eauiuaui      pliH^m ,   inierius  castimoniam  conservans.  Vere 


equuutui 

meo.  Currus  Pharaonis,  malitix  sunt  Saiahx,  qui 
conira  fidcles  animas  velul  in  quatuor  rotis  mi- 
litat,  in  qualtior  vitiis  quatuor  virtutibus  cardina- 
iibus  opposilis.  Equilaius  aulcm  Christi,  potesl 
iiilelligi  sanctorum  exercitus,  in  qiioruin  acie 
spiriius  corporibiis,  velut  equiies  prasidenies, 
carnem  freno  tempcraniis  retinenl,  ne  se  praecl- 
pilet  currendo  post  concupiscentias ,  et  eamdem  ne 
pigra  sit  ei  inobediens,  stiroulis  timoris  et  amoris 
ciivini  urg^nt,  velnl  calcaribus  ad  cursuin  boni 
operis.  Hi  sunt  equi,  qiios  Josue  subnervasse,  non 
ociidisse  Irgilur,  ne  nimis  currerent,  et  tanien 
aratris  et  porlandis  oncribus  coiiipeierent  '\  Caro 


ero- 

cundiam  spons^e  revelat,  laudans  eam  a  pudore» 
a  castitate.  Facies  sponsae  est  inteiitio.  Du«  gena« 
res  ei  causa ,  id  est  quid  inientai  el  propter  quid* 
Ex  his  enini  duobus,  vel  decor  anim»,  vel  defor* 
iiiitas  judicaiur.  Intendere  autem  quasi  in  Deuin 
non  in  Deum ,  sed  in  saeculum ,  sascularis  animsa 
est ,  nec  habet  aliquam  genarum  pulcbram.  Inteii- 
dere  suieui  quasi  in  Deum  et  iion  propter  Deuni 
bypocrisis  est.  Ikec  etsi  una  facies  videtur 
decora ,  eaiu  laroen  simulatio  deturpat.  Si  auleiii 
in  Deum  iiitendai  ob  ?ii3e  prxseniJs  tiecessitaleiu » 
viiio  pusillanimilatis  faciem  ejus  diciuuis  subob* 
scuram.  Sin  aulem  iti  aliud  lendat  quaoi  iu  Deum , 


euini  occidenda  non  esi,  ked  casiiganda.  ne  su-  D  lamen  propler  Deuin  olBcium  implet  Marthas,  nec 


perba  sit  et  lasciva ,  el  ut  ad  boiia  obcdiens  sit 
opera  in  servilutem  redigenda.  Equiialus  igitur 
siveexercitus  iste,  cui  assimilatur  beaia  vifgo  in 
deterrendis,  ei  periurbaiidis  et  eflugandis  spirl- 
lualibus  nequitiis,  esl  illa  sanctorum  casirorum 
^ociesordinata,quibus  omnibusipsa  una  beata  Virgo 
ooniparatur  incutiendo  terrorcai  malignis  spirili- 
btis.  Ubi  inferius  dicitur  :  c  terribilis,  ul  castro- 
ruro  acies  ordinata  ".  •  Potest  auteni  etiam  equi- 
latua  Christl  Intelligi  illa  triumphalis  militla ,  qua 


dicimus  eam  turpem ,  sed  ad  perfecium  decoris  iiou 
pervenit.  Inter  sublimia  sanciorum  exercitia  hai 
virlutes  prapcipux  sunt,  quia  et  Deo  charos  et  ho- 
niinibus  exhibeni  reverendos,  sciiicet  fides ,  ve- 
recundia,  pudicitia,  frugalilas,  huroilitas ,  inno- 
centia  ,  simplicitas ,  et  sublimis  in  divina  mentis 
intentio.  Sic  accipe  in  luriure.  Fidem  ia  viro 
serval,  dun  eo  mortuo  alieri  locari  recusai; 
verecundia  orratur»  quas  absque  legtlimo  Juro 
nuUius  copulam   patiiur;  pudicilia    fulget,  qn 


^'Dan.  13.     ^^  Act.  5.    ^*  III  Reg.  f  9.    ^  Luc.  7.    "  Dan.  13.    ^' Job  l.    *'Joan   i;i.    "  AcU  I. 
•»Psal.  67.    "  IV  Reg.  2.    •' Act.  8.    •*  Josue  li.    "  Cant.  6.    "Uabac.5.    '^  lachar.  2, 


THOlliC  aSTCRC.  ET  JOAN.  ALGRUf  ifO 

nliiil    lorbidiiiii    snis    moriiNii  A  Us  iraniMiidit;  framinlenLi,  qns  animam  sedacitt 


119 

nibil  indeeens » 
eibibet;  fragalitaie  deeoraior,  qa»  non  ear- 
nilinf»  aed  puro  grano  resciiur;  bumilltatem 
aerrat «  qaae  pro  cantn  gemitum  celebrat ;  in- 
noceiitiam  iequitur,  qoae  nec  minirois  qoidem  aui- 
malibus  Ixsionf  m  inferre  cognos<:itur ;  simpllcitate 
gaudct,  qoa  nec  cum  dolosis  avibus  dolum  eiercere 
coj^niiscitur.  Montiom  aique  arborum  soblimia 
diligil,  et  solivaga  singularliate  laciatnr.  Tria 
huiii  genera  verecundiaruro,  quo  peccala  sua  qois 
dtccre  erobescli.  Duplex  laudabile  est  :  quo 
pius  aniinos  coram  Deo  et  ho:r.iiiibna  bona 
proviJens  **  *  omne  qnod  coram  Deo  itidecens  est, 
ct  aiite  homines  indecArum,  ct  niente  ci^h- 
tare ,  lingiia  prcferre ,  ci  opere  perpetrare  omnibus 


perpleia ,  qo»  ▼ariis  vitiis  impeiiL  Oe  prima ,  qos 
diciiur  importona,  in  Job  dieilar :  c  Lapidem  eica- 
Taot  aquae ,  ei  aldovione  panhtim  lerra  eonsoml- 
lor  **.  >  Iiem  de  seconda  acilieel  dobla  In  Job : 
c  Idcirco  eogitatlones  mex  variae  soccedonl  sibit  el 
mens  niea  in  diversa  rapilor  *^  i  De  terlia  scilicel 
sobiu  ,  per  Jeremiam  diciior :  c  Yelociores  foeronl 
persecolores  noelri  aqnilis  cmli  *":  i  id  esl  specula- 
lionibus  animi.  Pro  qoaru  scilicel  occolu  Job  ro- 
gabat  [)ominum,  diceiis  :  c  Quanushabeo  iniqulta- 
les  ei  peccau ,  Kclera  mea  et  delicU  osiende 
inihi  **.  I  Item  Job  de  violenia  qiue  esl  quinta : 
c  Qtiasi  rupto  muro  et  aperta  janua,  sic  irmemnl 
in  ine  ,  et  ad  meas  miserias  evoluti  suni  *'*.  i   De 


21  inodls  erubescit.  Virliis  piidiciti;e  apud   hoini-  B  soxta  ^cillcct  rraudulenU,  ail  Salomon  :  <  Sout  vi» 


nes  nos  reddit  venerabiles ,  angelis  desiJerabiles, 
ipsi  Deo  probabiles  atqiie  amabiles.  liscc  virius  cou- 
scicnliam  mundal,  serval  afrecinm,  inle!lectnm  il!u- 
iniiial,  pinm  in  aniroo  proposilum  roborat,  araicos 
nitrahit ,  reprimit  adversos  ,  confundit  daemoncs  , 
Inviiat  angelos,  claudii  inferos,  ccclos  apcrit,  cuin 
iiducia  ipsi  Deo  assisiit.  In  lurlure  eiiain  cotnnien- 
datur  innoccnlin  :  haec  cst  firinilas  vlia",  suavilas 
conihicnlis,  iranquiiiiias  aninii ,  securitas  cordis, 
scdes  virtuiis  ,  aula  sapientix.  Couscientia  nosira 
faries  inlerioris  esi  hominis.  Unde  in  seqneulilius: 
c  Osttende  mihi  faeiem  luam ,  sonet  vox  tua  in  au- 
ribiis  meis  *'.  >  Per  eam  enim  Deo  cognosclniur. 
Iln!C  duas  hahet  genas.  Prlma  est  pudor,  qna  pnri- 


qux  vidcniur  hominibus  recix ;  novissima  aotem 
earnin  ducunt  aJ  morieni  *^.  >  Da  sepiiina,  id  est 
perplcxa,dicitnrde  Vehe:noth  :  cNcrvi  lesliculoroin 
ejus  pcrplcxi  *^\  >  Conira  has  scpiem  dixit  David: 
c  Si^piies  iu  dic  budcni  uixi  libi  *'•  >  El  uoianJnm 
qnod  priina  pcriculosior  esi  quam  secunda,  et  tertia* 
et  sic  per  ordineiu  c&icris.  Ilos  sepiem  moJos 
tculalionls  breviler  ponit  David  cuin  dicii:  c  Scuio 
circuiudabii  le  veriias  cjus  *'*.  >  Coutra  priiuaiu, 
qux  iinporiuna  esi ,  scuium  oppouimus ,  cum  dici- 
tor:  c  Scuto  circumdabit  te  verlias  ejus.  >  Contra 
dubiam  diciiur :  c  A  timore  noetumo.  >  Qu^J  eui:.i 
uocie  fit  dubium  est.  Propter  suhitam  dicilur  :  c  A 
sagitta  folante  *',  >  quia  subiio  vulnerat.  Isu  sa- 


^  ,         .  .     .  — ^ —  ,     -^  .- 

dcata  conscienii»  erubescit  pulsaia  tentatiouibus;  ^  giiU  aliqiiando  in  nocle ,  aliquando  in  dic  votaU 


secunda  est  qua  erubcscii  de  bonis  qux  ngii  vunis 
exiolli  favoribus.  Teniaiionum  aut  de  quibus  cru- 
bescit  sepiem  sunt  genera  :  prima  est  imporiuna  , 
^erutida  dubia,  lctiia  subiia.qnaria  occutia,  qninia 
violenla,  sexu  fraudulenia,  septima  perplexa:  im- 
poriuna  est  illa  quani  a  recorJaiionis  nosirai  oculis 
aniovere  vix  possnmus:  qux  sspe  amota,  sxpe 
redii  et  animuin  inqnieure  lon  desinit.  Illa  dubia 
€>l  qux  aniinum  iia  dujieiatis  nubilo  involvit,  u: 
qnid  certuni  lenere  (iebeat ,  discerncre  liesciat.  Su- 
Lila  est  qnx  judicium  raioni  praevenil,  iia  ut  mens 
iinpotn  pr«venta,ejusinsidia^  praevenire  non  possi', 
ci  ciiiiis  deieciatione  iransigiiur;  quam  circuuispe- 


In  nocte,  ut  c  Paraveranl  sagiiias  suas  in  pbaretra, 
ut  sagiitent  in  obscuro  rectos  corde  "*•  >  In  nocie 
volat  cum  subilo  animum  polsai,  et  malom  quod 
suadet  bonom  csse  dissimulat*  In  die  volal  com 
praecipitanter  nialuui  suggerit »  quod  maium  esse 
non  ignorat.  Unde :  c  A  sagiiU  volante  in  die  ",  i 
De  occuiia  :  c  A  iiegoiioperamlnilanie  lu  ienebris**,> 
quia  c  qni  male  agii»  odit  lucem  **.  >  De  violenu : 
c  Ab  incursu  ^%  »  quia  conira  violeniuin  liosiein 
fortiier  currendutn  csl.  Conira  fraudulenUm  dici* 
lur:  c  A  daemouio  meridiano  ''.  >  lu  meridie  sol  et 
spienJidior  est  ei  ferveulior.  Tunc  euim  ad  nos  dia- 
boluscnm  splendoreet  fervore  veuit,sciliceiquando 


ctione  muniatur.  OccuUa  est  per  qi-aro  flt  sxpe  ut  D  transligurat  se  in  angelum  lucis.  De  multiplici  dici- 


Ibi  negligamus  ubi  solllciii  esse  Jebeinus.  Ipsa  eniiu 
facii  ut  res  iioxia  in  consideraiioneiii  noii  adduca- 
tnr.  VioleuU  est  quae  vix  ani  nunquam  huinana 
inJuslria  supcrari  poiest.  FrauJulcnta  esi  quae  aui- 
muin  seJucit,  iia  ul  bouuin  dicat  inalnm  ei  econ- 
?erso.  Perplexa  est  qua  sub  uno  eodemque  lempore 
n^eiis  yariis  vitiis  impeiiiur,  ut  vel  in  uno  labatur. 
Iniporiuna  cst  quae  procaciter  insibiii :  dubia,  qiiae 
aniinum  iiubilo  dubiclalis  involvit;  subita,  qiiae  jii- 
diciuni  raiionis  praevcnii;  occulta  ,  quae  judicium 
deliberaiioiils  subterriiglt;  vloienia,  quae  vlres  luen- 


tur:  c  Cadetii  a  laiere  tuo  mille,  ei  deceiu  millla  a 
dexiris  luis  ^*.  >  Miles  in  sinisira  clypenm,  In  dex- 
ira  gladium  gerit.  liein  sunt  duo  genera  vitioruin, 
scilicei  carnalia  ei  spiriiualia,  ei  sic  alia  exerceulnr 
carnaliier,  alia  spiritualiier.  Carnalia  iiaque  suni 
ad  sinisiram  ,  spiriiualia  ad  dcxieram.  Uaec  ergo 
quae  sunt  ad  sinistram  spiritualia,  impulsu  clypci; 
quae  vero  ad  dexieram,  iciu  gladii  repeliimiis.  DiKi- 
plina  corporis  ad  sinistram,  disciplina  spiriius  aJ 
dexteram  ponitur.  De  imporiuna  dicitur:  c  Toiadle 
consiiiuebani  praelia  ^* ;  >  de  dubia  :  c  EITusa  est 


**  ^l^F*!'*:  ^.Vv    '!.9"*-*-    ••Jo*>-  <^-    "Job20.      "  Joh20.     "Jobto.     •»•  Job  3t».       «^  Prov. 

•     *^    JohiO.     •*  PftAl.   4lft.      «s*  Pfinl    on        ••  Ik:.i       c««  d...i    ia      «r  n-^i   nn      la  fi.:^       «•  i % 


16.    «^*  JohiO.    ••  Psal.  118.     *»•  Psal.  90. 
'•  f  sal.  tfU.    »« Ibld.    »•  Ibid.    "  Psal.  150. 


Ibid.    •*•  Psifi.  10.    •^  Psal.  90.    "  Ibid.    ••  Joan.  5.     i 


ttt  COMMENT.  m  CANTlCA  CANTIC.  —  LIB.  11.  lii. 

conientio  loper  principes  »  ei  errare  fecit  eos  in  /^     Collum  spons»    sunl  prvdicalores  Ccclesis.  lo 


HiTio  ei  non  in  via  '^ ;  i  de  subita  :  i  PReoccupave* 
runt  me  laqiiel  mortis  ^' ;  >  de  occulta  :  i  Quoniam  tu 
Jliiminas  lucernarm  nieam  ,  Domine  ,  Deus  ineus  , 
llluiuiiia  leuobras  meas  ^*;  i  de  Tiolenla :  c  Ecce 
cq>enml  auimam  meam.  irrueruril  in  mefories^^  > 
dc  frauvluienia :  <  Domine,  libera  animam  meain  a 
labiis  iniquis,  et  a  lingua  dolosa  ^';  >  de  muliiplici: 
f  Muliiplicaii  sunt  super  m»*qui  oderuntmegraiis'',> 
It.*m  de  imporlana  :  <  Tota  die  impugnans  tr.bulavit 
n.e  " ;>  de  dubia :  cErraveruni  in  solitudine  in  ina« 
quoso  '^;  >  de  suMta :  Praevenerunt  me  in  die  alOi- 
ciionis  me»  "  ;  >  pro  occulla :  t  Ab  occuliis  mcls 
munda  mc,  Domine»  etabalienis  parce  servotuo  ";> 
de  Traqduienia :  c  Qui  cogitaverunt    supplantare 


grcssus  meos 


ik 


pro  multiplici :  <  Non  timebo 


mouilibus  gemmae  in  aoro  ponuntur.  P^r  aurum 
sapieniia,  por  lapides  opera  expriinuntur.  Colluni 
ergo  sponsae  sicut  monilia  eiistit  ,  quia  praedicator 
et  sapicntia  se  interius  induit ,  et  opera  exierius 
esercet  quse  in  sapientia  videt.  Caput  spiriiuale, 
Cbristus;  collum,  intellectus;  corpus,  inoresot  affe- 
ctus.  Igitur  per  collum  istud  a  capiie  Cliristo  in 
corpus  morum  et  affectuum  spiritualis  gralia  qnasi 
cibus  iransfuuditur.  Hoc  collum  non  tam  ornatur 
inonili,  quam  comparatur  ei,  propter  intellectus 
puriiaiem,  Teritatem,  lenitaiem.  Puritas  a  crimine, 
vcritas  in  coelestinm  cognitione,  lenitas  in  morum 
compositione.  Iiem  ,  per  collum  pncdicatores  ilesi« 
giianiur,  per  quod  verbum  prxdicationis  proferiur, 
et  secreiom  cordis  aperitur  •  Ct  sic  corpus  Ecclei»iap» 


millia  populi  circumdantis  me  ".  >  Importunae  est     capiti  Cbristo  copulalur.  Monile  vero  muliebre  est 


aiiinium  inquieiare ;  dubioe  animum  semper  exagi- 
tare;  subitae,  sauciare;  occultoe,  animum  excaecare; 
violenta*,  animum  semper  opprimere,  fraudulenier 
iiifatuare ;  muUiplicis ,  animum  dilaniare.  llaqiie 
priina  inquietat,  secunda  ei.^tgitat,  lertia  vulueral, 
quaria  excxcai ,  quFnia  enervat ,  seita  inlaiuat  , 
sepiima  dil  miai.  Ecee  pulchra  est  una  gena  ,  cum 
scmper  bis  verecundalur.  Pulc  bra  erit  alia ,  si  de 
bonis  suis  iion  eiloUitur  vanis  favoribus.  Solent 
▼aiii  sua  bona  opera  et  ipsi  l.benter  aspicere,  et 
aliis  osiendcre  ;  secundo  ,  cuin  ab  aliis  laudantur» 
libenier  audire:  tertio,  seipsos  in  corde  suo  magni- 
flcnrc.  Quario,  opera  sua  ore  suo  prxdicare.  IIxc 


ornamentom,  quod  legenda  velat,  ct  exteriora  or- 
nai,  et  corrupiores  propulsat.  In  boc  triplci  docto- 
rum  signainr  Provideutia.  Quidam  eniin  dicenda 
de  Scripturis  verbis  revclant ;  quidain  dicenda  ve- 
lanl,  ct  gregem  sibi  conimissuin  a  corruptorlbus 
liaercticisservant.Pretiosuin  monile  ostendil  Moyscs 
cum  de  sacriAciis  quaedam  soU  Deo  docuit  offerenda 
per  ignem,  quaedam  a  sacerdotibus  lanlum,  quaedain 
a  saccrdoiibus  et  (lliis  e«iruin  ,  qiiaedain  etiam  a 
laicis  in  cibum  sumenda.  Priuia  intantum  sunt 
occulta  ut  soli  Deo  sint  rclini|uenaa.  Unde  de  typi- 
co  agno :  <  Si  qiiid  residiiuin  fuerii,  igne  coiubu- 
retur  '*•  >  Qu.^v  a  solo  saccrdoie  siiiit  comedenda* 


quaiuor  a  se  Job  removebal,  cum  diceret:  <  Si  vldi  q  ea  sunt  qiiae  spirituales  capiuiit,  ut  ea  possiut  ama* 


solem  cum  fulgeret  ",  >  ecce  primum.  <  Et  lunam 
Incedentem  clare  **,  >  ccce  secundum.  <  Si  laetatum 
est  cor  mcum  in  abscondito  ",  >  ecce  tertium. 
•  Et  deosculatus  sum  manom  mcam  ore  meo  ",  i 
ccce  quartum.  Solerp  enira  videre  cst  sua  bona 
opera  libenter  aspiccre ,  et  nliis  ostendere*  Unde 
Dominos:  <  Videte  ne  Justitiam  vestram  faciatis 
coram  bominibus ,  ut  videamini  ab  eis  ".  i  Luna 
splendet  cuin  fama  vertatur  iu  ore  populi  '^  qui 
sunt  vendilores  olei  ;  seJ  dicai :  <  Oleum  autein 
peccaioris  non  impinguet  caput  mcum  *'•  i  Et  Isaias: 
c  Popule  incns,  qui  te  dicunt  beatum  ,  ipsi  te  deci- 
piunt  ".  >  Laetaulur  in  abscondito  in  corde  stio , 
quando,  bis  visis  et  auJiiis ,  magnos  se  ae^iiinant. 


re,non  docere.  Unde  illud :  <Audivi  ineffabilia  verba 
quae  non  Ucet  homini  loqul  •'.  >  Qux  a  filiis  sacer^ 
dotum  praecepta  perfectionis ,  et  illa  sublimia  Adei 
mysieria,  quae  cum  sacerdotibus  sunt  contractanda 
designanlur,  quap  cum  laicis  communicanda ;  com- 
munia  vit«  salubris  inslituia ,  qtiae  a  corrupioribus 
dcfendunt,  cuni  se  pro  domo  Dei  baereticis  et  scbi- 
smaticis  et  violentis  murum  opponunt  "•  Iiem ,  ca- 
put  nostiumest  divinitas,  corpus  bumaniias.  CoUuin 
beata  Virgo  ,  in  qua  di\inilas  bumanitati  conjuncta 
est ,  quae  sicut  monilis  dicitur  esse,  propter  ineffabi- 
lein  fjuscastitatem  qiiam  monilissighiflcal.Percollum 
interior  aer  emitiitur,  et  eiterior  attrabitur  inius, 
quia  ipsa  medianle  interior  devotio  nostra  Deo  prae- 


Sed  occurrit  Apostolus  :  <  Qui  se  aesiimat  aUquid  D  seniatur,  et  Dei  niiscricordia  redonatur  nobis.  Iiein, 


esse,  cum  nibil  sii,  ipre  se  seducit  *\  >  Manum  stiam 
ore  proprio  osculantur,  quando  oreproprio  sua  opera 
praedicant ,  ut  illc  Pbarisaeus  :  <  Deus  gratias  ago 
tibi  quia  non  sum  sicut  caeteri  honiinuin  ".  >  Et 
deinde :  <  Jejuno  bis  in  Sabbato ,  do  deciinas  om- 
nium  qux  possiileo  ".  >  Cum  haec  erubescit  sponsa, 
pulcbra  est  altcra  gena,  et  dicitur  ei :  Pulchra  iuni 
geH(e  tute  sicut  lurturit. 
Collum  tuum  $icut  monilia. 


per  coUum  saliva  a  capite  in  corpus  lrabitur,quia  per 
cnm  gratia  a  Deo  humano  geiieri  iinpetraiur.  Inde 
Job :  <  Usqueqiio  non  parcis  mihi  nec  diniiitts  me 
ut  glutiam  salivam  meam?  >  '"  Iteni,  per  i-oUinn 
verbum  euiittitur,  quia  ei  ea  Verbuiu  Pntris  iiicar- 
natum  natum  esL  Vcrbuin,  in(|uain  ,  aciivi  geiieris, 
quia  <  omnia  per  ipsuin  facta  sunt  et  sine  ipso 
factum  est  nibil  *.  >  Verbum  paHsivi  generis  quia 
<  passos  cst  pro  iiobis,  vobis  rellnquens  exemplum 


^*Psal.  108.      "PsaU17.      ^*  Ibid.    '»  Psal.  58.     »'Psal.  119.    ^*  Psal.  6«.     "  Psal.   55. 
lOG.      ••Psal.  17.    "Psal.  18.    •*  PsaL  139.    "  Psal.  3.     "  Job  51.      'Mbid.      "  Ibid. 
"  llatlb.  6.    **  Hic  nliquid  deessc  videtur.     •*  Psal.  UO.    *'  Cu».  3.    "  Cah  6^  •  "  Luc^  18. 
•'  Exod^  ii.    *•  II  Cor.  12.    "  Ezcch.l3.    •"  Jub  I.    •  Joan.  1. 


'»  Psal. 
"  Ibid. 
"IbUI. 


iS7  TflOMiC  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  129 

ribiis  a  icripluris  adjungiinr ;  qnia  per  mureiinlas  A  nnm  quod  argento,  et  sapientiani  divinam  qnx  auro 


sacra  Scripliira  inielligitur.  Hae  bene  anreae  ct  ver- 
miculaiae  argento  dicuntur ;  qiiia  et  snpieniia  snncia 
Srripiura  fulgel,  etsonora  praBdicationceruditnrper 
niundum.  Sicnt  enim  per  aurnm  sapiontia,  sic  pcr 
argentnm  pradicaiio  demonstralur.  Qiiia  pluraliter 
dicium  est  faciemus,  credimus  potius  hanc  esse  so- 
dalinm  vocem  qnam  sponsi.  Diierat  sponsa  :  Indica 
tnihi  quem  diligit  anima  mea,  Sed  quia  non  polest 
viiteri  nisi  mundis  oculis  cordinm  :  c  Beati  ctiim 
mundocorde^quoniam  ipsiDeum  videbunt**.»  Mundi 
aiiiem  esse  non  possnnt  nisl  pcr  fidem  ,  sicni  scri- 
p:nin  est :  cFii!e  mundans  corda  '*,  el  flifes  ex  aii- 
ditn  '\i  Ideo  ponilnr  ornaius  nurium  prius.  Ac  si 


detignatur  insiructa»  sapienter  obediat;  sigillum 
piidicilia*,  ne  turpis  molns  casiiuiem  iuflciat.  Sigil- 
Inm  monilium  iria  facit.  Interiora  celat,  ne  si  qna 
lurpis  cogitatio  conira  proposiium  castitatit  surgit, 
foras  erumpat.  Exleriora  ornat ,  ut  verecunda  et 
modeslsB  gravitalis  apparcat.  Manus  impudicas  ab 
illicilo  tacln  refrenai,  ne  per  tactum  camis  alienae 
ignis  Iniuriae  ferveat.  Esl  etiam  sponsa  ornaia  \e- 
stibus. 

Triplex  est  miis  sponsx.  Prima  es!  candor  reli- 
giosae  conversationis;  secunda  corporalis  cusiiia- 
lis ;  tenia  innocenliae  et  cbariiatis.  Prinia  vebtiiur 
In  diebus  laboris;  secunda  in  diebus  solemnitaiis; 


dicerent :  lAudi,  fllia.ct  vidc".>  Audi  prius  ul  vi-  ^  *«"'^»«  »»  susceplione  regis.  Prima  veslilur  proximo; 


dc^is  postmoduin.  Audilui  enim  luo  dabil  gaudium 
et  laeiiliani  **  sponsus,  cnm  videbis  euin.  Murennlai 
aurent  offerunt  ei,  vermicuiaiat  argenio,  iil  fide'co- 
gnoscat  quid  sit  ei  credendum  de  auro,  id  cst  divi- 
nilalis splcndore  el  argcnlo,  scilicct  Cbrisli  bnmn- 
nilale.  llacc  esl  illa  species  cleclri  dc  qiia  Ezccliicl : 
c  De  medio  cjiis  quasi  species  eleclri  '^  i  boc  est  (!c 
medio  ignis.  Elecinim  enim  ex  argcnlo  fli  ei  auro. 
Vel  per  aunim  sapieniia ,  per  aunim  eloqnentin, 
qnibus  praedicel  subdilis  snis,  ut  praRccdal,  deinde 
sequaitir  optaia  sponsi  visio,  sicul  Jncob  in  Lin  et 
Racbel  oslendit^*.  Jiem,  solenl  amaiorcs  sponsis 
suis  pretiosa  omamenta  praesiare,  ui  cnriim  ergn  se 
amorem  fenrentius  accendanl.  Sic  Cbrislus  Ecclc- 


secunda  angelo;  lertia  Deo.  Inprima  cnim  proiimus 
aedificalur;  in  secunda  angelus  demunditia  laelaiur; 
In  tertia  de  innoccntia  et  cbarilaie  Deus  delecla- 
tnr.  De  priuio  :  c  Mulier  illa  forlis  vesiem  siragii- 
latam  fecit  sibi  **,»  quasi  triangulalam,  quia  in  iri- 
bus  est  religiosa  conversaiio ;  vel  juxia  alios  sira* 
gulalam  a  siraiu,  quia  vcslis  est  qua  slritiis  operi- 
tur,  et  nibilominus  co  liomo  ve^itiur.  Uude  iii  nM>- 
dum  pallii  iriangufus  pniaiur,  in  coniinentia  mcni* 
bromm  ,  in  obedienlia  inandaiorum  ,  in  pnlieniin 
persecutionum  *^  De  prinio  dicilur  :  c  Qui  obturat 
aores  suas  ne  nudiat  snngninom,  el  clandit  oculos 
suos  ne  videal  inaluin  **.»  De  sccundo  :  « llolior  cst 
obedienlia  quain  viciiinx.i  Dc  tertio  :  clu  paiientta 


t\x.  Enm  namque  baptismaiis  lavacro  mundnl,  cor.  r  vestra  possidebiiis  aniinas  vesiras  *'.  i  De  secun* 


poris  sui  el  snnguinis  sacrnmcnto  confirmai,  ei  ro- 
borat.  Nam  Scriplurarum  niystcriis  illumiiini,  sri- 
licel  ut  dilfgat  snum  mundaiorem ,  defensorein ,  11- 
Inminatorem.  Isiae  enlm  murenulae  aureae  sunl  di- 
vina  scripia,  propier  sapientiae  ct  argentum  eloquen- 
lioe.  Ipsae  cniin  sunl  oriiainenta  aurium,  scilicct  cn- 
leiiulac  cx  auro,  sed  argenlo  subtiliier  in  modum 
vcrmis  figurato  :  qiii  dicitur  lercdo  vel  lcrebclla,  co 
quod  dura  ligna  pcrforcl.  Iiaqueislx  mureiiulae  auro 
snpernae  snpienlix  fulgcnl,  argento  viiniis  cloqucn- 
tiT  spleiideni,  et  nlodo  pcr  correptioncs,  inodo  pcr 
consolaiio:ics,  moilo  per  blnudimenta  promissioniiiu 
coelestiiim,  ct  modo  pcr  iniiias  infernnlium  pcenaruin, 
dura  corda  emolliunt.  Tribus  specialiler  ornamentis 


da  vesle  :  c  Eadem  inulier  sindonem  fecit,  ct 
23  vendidit  et  cingulitm  tradidit  Cbananxo  *\  • 
Siiidonem  scilicet  candorem  casiiiaiis ,  ciRgiiluiu 
Cbannnaeo  trndidii,  id  est  rcrrenniionem  commo- 
lionis.  Cbananaeus  e  niin  commotio  dicitur,  ei  caro 
Cbristi  convolula  csl  in  siiidonc*'.  De  lertia  vcslc: 
c  Purpura  ct  byssiis  induincntuui  ejiis  **.  •  Pur- 
pura  cliaritatis,  byssus  innoceniij!.  Prl:nn  CbrisKis 
vesiilus  est  in  iransfiguraiionc.  Nani  c  facta  suut 
v^slimcnta  ejus  alba  sicul  nix  *\  »  Sccunda  :  Duo 
viri  in  asccnsionc  '*•  Tcrtia  nngeliis  in  resurrc- 
ciioiic  ".Nam  facics  crat  riibca  propier  rbarilaicni. 
Veslis  alba  propler  viiam  innoceniem.  lu  priina  est 
odor  Iburis;    in  secunda  odor  iiixsiimabilis ;  in 


qna;iu  bocCanlicoinvenimns,  ornari  soleulsponsae,  D  tcrtia  odor  pleniiudinis.  Dc  priiiia  :  c  OJor  vcsti- 


iciticet  annulis,  c  ut  roanus  ejus  loniaiilcs,  et  aiircac 
rlenae  hyacintbis  ^*.»  IIoc  diciiur  de  sponso;  Scd 
aniiuios  ad*  hoc  crcdimus  eum  possidcrc ,  ui  cis 
sponsam  omarel.  Murenuias  ul  supra.  ilurenulat 
aureat  faeiemut  tibi.  Et  monilibus ,  iil  coUum  tuum 
tieut  monilia.  \n  antiulis,  cingulum;  ici  murenulis, 
signum;  In  monilibus,  sigillum.  Cingulum  lempe- 
ranliae,  signnm  obedientiae,  sigillom  pudiciii».  Cin- 
gulum  temperamiae,  ne  manus  ad  illicita  opera  dis- 
solvai;   sigiium  obedieniiae,  ut  pcr  cloquium  divi- 


meniorum  luorum  sicut  odor  iburis  ^*;  »  de  sc- 
cunda :  c  Ciijus  odor  iiixslimabills  erai  nimii  in 
vestimenlis  ejus  ;  •  dc  teriia  :  Cunique  sensissei 
fsaac  vcsiiinentorum  rrngraniiam,  nit :  c  Ecceodor 
filii  nici  sicut  odor  agri  pleni  cui  Ijcncdixit  Donii- 
nus  *^  »  Ecce  dc  oriialu  vestium  spon$.'B.  Adbuc 
ad  majorem  cjus  piilcliriiudinem  superaddilur  aliui 
orualus  cv  scqiicntibus,  qiiod  sit  ornata  claritilc  : 
c  Omata  fiorutn  vnrielatc.»  Lnde  sequitur:cEt  sicut 
dics  verni  circuindnbnnl   eain  fiorcs  roi;iruui  ^  v^ 


'•  Mallh.  .n.  "  Arl.  45.  '^  Rom.  10.  "  Psal.  4i.  »•  Psnl.  50.  '•  E/.erh.  I.  »•  Geu.  20. 
2*Canl.  5..  ••  Prov.  51.  •»  Isai.  35.  ••  Erclo.  4.  •»Liii^2l.  •»  Pi»v.  51.  ••  Luc.  i5.  ••  Pro\. 
Sl.    •^Mailb.  17.     "Aci.    I.     '•  Maitb.  ^2«.    "  Cant.   4.     •»  Gcn.  ^7. 


ftS 


COMMENT.  liN  CAMTICA  CANTi!:.  —  L16.  II. 


IM 


^iUU  eranl  aoreis  poculis,  ei  aliis  aique  alils  Tasis  a  lalionihus  sculpunl,  dum  corpus  caslii^ant  el  conla 


cibi  inferebantur  ^*.i  c£t  Olius  niatri  vasa  iiifere- 
Uat,  et  ilia  infuudebat  ^*.i  Propier  tcriia  :  4  Sapioiw 
lea  virglnes  acceperunt  oleum  in  ?asis  suis  cum  lain- 
padibus  et  exierunt  ob?iam  sponsoet  spoiisae^Vi 
Suni  autem  vasa  aurea  quae  nnuquam  babent  aro- 
niaia ;  sunl  quaB  babenl  et  non  retineiit  ea ;  sunt  qu» 
liabenl  ci  ca  sciitpcr  servant  illibata.  Priini  suiit  sa* 
pientes  ftil^'cnics  scientia  absque  virlute;  secundi 
&apicllles  liilgeiiics  scieutiacuin  viffiute,quam  taroen 
niiiiutint  iii  leniatione  ;  lcrtii  sunt  sapientes  cum 
&cieiuia  ei  viruite,  quain  conscrvant  in  solidilaie. 
Depiiuiis  :  c  Calix  aureus  Babyloiiis  in  manu  Do- 
uuiii,  de  \ii:o  ejus  biberunt  oinncs  genies  ^*.i  Se- 
cnnda  suiu  vasa  lcinpli  llicrusalem,  quae  Nabuzar- 


observant.  Isii  sunt  etiain  |H>ri:e,  quia  suo  exeinplo 
alios  ducunt  ad  regnum.  Tale  vas  aureum  fluenia 
graiiae  pmpinavit  in  populo. 

Tria  sunt  fluenia  graiix,  scilicet  lacrymosa  poB- 
nileniia,  litteralisscieniia.coelestissapieniia.  Priii«« 
est  mundans,  secunda  fecundans,  teriia  inundans* 
Priina  eniro  lavat  feiorem ;  secunda  insiruit  in  amcK 
rcm;  lertia  infuiidit  saporem.  De  prima  :  «Lavabo 
per  singulas  noctes  leclum  nieum ,  lacrymis  meis 
slraium  mcum  rigabo  '^>  De  secunda  :  c  Ccce  de* 
clino  in  eos,  ut  fluinen  pacis  **,i  quod  est  fraterna 
cliaritas.  De  leriia  :  1  Ci  ut  lorrcns  inundans  gloriae 
gciiiiuin  *%•  quae  cst  sapor  supenius.  De  primo  : 
Fhicnia  gratijc  propinavil  in  populo,  ut  inviielur  aa 


clam   p:inccp6   cocoruin  iranstulil  in  Babylonc  ^*.  ^  pQmiientiam.  Desccundo  :Fluenia  graliae  propinavit 


Lnde  Jcreinius  :  c  Quomodo  obscuratum  esi  auruin, 
niiitalus  esi  color  optiinus?  >  ^v  |>e  icriiis  dicllur  in 
Apocalypsi  de  senioribus  :  cilabebant  singuli  ci* 
iliaras  uurcas  el  pliialas  plenas  odorainenloruin  ^*.i 
Inde  dicitur  :  «  Siniou  filiuni  Onias  quasi  \*as  auri 
soliilum,  ornaiuin  onini  lapide  preiioso,  1  fluenla 
graiio!  propinavil  in  populo,  «et  accepit  slolam  glo- 
ris  in  coi.sunimalionc  virlulis  ^*.  1  De  sccuuJis  di- 
ciiur  :  « Qt  on  «  o  obscuraluir.  est  aurum',  mutalus 
esl  coittr  opi..nus  '*.  1  De  boc  diiilur  : « Tanquam 
\as  auri  solidum  '^>  De  lertiis  dicilur  :  «  Dispersi 
ftunt  liipidcs  sanciuarii  in  capiie  omnium  platea- 
runi  '*.>De  isto  : «  Oniatus  oinni  lapide  pretioso".i 


in  ilero,  ut  instruaniur  ad  fidem  catbolicam.  De 
icriio:Fluentagraiije  propi:iavit  in  clausiro,  ut  sa- 
piant  ( quae  sursum  suni,  non  quae  super  terrani  '^,t 
ct  ideo  ( accepit  slolaui  gloriae  lu  cousummaiioue 
virluiis  ".» 

Sed  noiandum  qitod  primo  acciplmus  jusiiiiam  ttl 
stolam  jusiiti» ;  secundo,  stolam  salularii  laetitiae  el 
sapientix ;  terlio  slolam  gloriae  :  priinam  in  inchoa* 
tione  virtutis;  secundam  in  perfectione  viriBiH; 
tertiam  in  consummatione  virtutis  :  cuiu  priina  enim 
accipimus  justitiaiu ;  cum  secunda  quietis  iaetiiiam  i 
cuin  lertia  incorrupiibilis  cor|»oris  gloriam*  De  prt*- 
ma  :  Pater  ille  prarcepii  reverienii  prodigo  suo  pro* 


£\  defeciu  itlius  :  « Qui  vescebaniur  volupluose,  in-  q  fcrri  stolam  priuiain  "•  Dc  secundo  dictuui  est  i^ 


lerieruni  in  viis  '\i  De  islo  :  Fluenla  gr.itiae  pro* 

pinavii  in  populo.  Dc  islo  :  «Qui  nulriebautur  iii 

croceis  amplexaii  suni  siercora  ".1  De  isio  :  «Ac- 

cepit  siolam  glorix  in  consuininaiione  virtuium  '*.i 

lllud  itaque  est  ornatum  omni  lapide  pretioso.  La« 

pides  preiiosi  suiil  virtutes  in  babilu ;  lapides  pre- 

liosi  sunt  opera  in  aclu;  lapides  pretiosi  sunt  reli- 

giosi  in  conveniu.  Primi  sunt  ornamentuui  spirl- 

luuro,secuudi  corporuin,  tertii  congregatiouom, 

Interius  ilaque    ornal  juslum  viriutum  conuexio , 

cxierius  operutn  disiinciio  ;  a  laierereligiosi  conso- 

lalio.  De  prin:o  ad  Luciferutn  .  « Oinnis  lapis  pre- 

liosus  operitneniuin  luuni  "•>  De  sccutuio  Paulus  : 

c  Alii  aedificanl  aurutn,  argcnlutn,  lapidcs  preiio- 

&0S  "••  De  tertio:  «  Disperai  stiiil  inpides  saucluarii  d  verborum  modestia,  el  ciborum  temperantia  :  nequo 


Apocalypsi  :  «  Datx  suni  cis  singulx  slolas  albaa*^*a 
De  leriio  :  Ainavii  cuin  Doniinus  et  ornavit  eum, 
« slola  glorix  induit  cuin  ".•  Dc  teriio  : « liiduit  uie 
vcstiniento  salutis  "•>  De  prinia  :  « Ct  iuduuieuto 
jusitiiae  circuindedit  me^'.> 

Pulchrw  $uut  genas  iua  iieul  lunurh^  eoUum  tuum 
sieui  monU^a. 

[CAHb.J  In  gcnis  pulcbritudo  niniieris  clucet,  si- 
gnumque  notatur.  In  turture  eniin  jdesignatur  pudi- 
citia.  Comnieiidat  ergo  filifs  gciias  utatris,  non  a 
nitore  cutis ,  sed  a  decore  verecuudtx  et  pudiciti» 
virginalis.  Aloniiia  euim  orn.iinenia  sunt  colli,  el  coi« 
luiu  constringunU  Per  collum  auiein  egreditur  vox, 
et  ingrediiur  cibus.  Monilia  ergo  colli  ejus  fuerunt» 


In  capiie  omnium  platcarum  '*.•  De  bis  quoque 
Iftaias  :  « Stcrnain  per  ordtuem  lapidcs  tuos,  et  fun- 
dabo  le  in  sappUins,  ei  ponaut  jaspidem  propugna- 
cula  lua,  et  pnrtas  luas  iu  lapides  sculplus  "•>  Sap* 
phirus  est  coelcslis  cuioi  is,  sciltcet  virtuies  qu»  suut 
/undatneniiiin  onine  xdificiispirilualis.  Jaspisvireii- 
tis  coloris,  sunt  opera  boua  qu»  noii  marcescuiit  de- 
feclu,  et  suiit  propngiiacula.  ilis  enini  pugiiamus. 
Sculpti  lapides  suut  religiosi,  qui  se  assiduis  flagel- 


eniffi  tanquam  garrula,  niulta  locuta  esl,  sed  ot  ba« 
betur  in  Evangelio  :  «  Oinnia  verba  in  corde  suo  ta- 
ciie  conservabal  *\>  et  tanquani  per  abetineuliara 
exsiccata,  sese  paulo  ante  pellibus  Salomouis  com* 
paraviu  De  ipsius  quoque  ornamentis  subdit  filius  : 

ilurenula$  aureai  (aciemui  libi,  vermiculatai  ai» 
geniit. 

[Tho.]  Ilurenulae  sunt  catenulae  quibos  mouiUa 
collo  ligi  niur,  quia  sapientia  et  religto  prxdicato- 


^»  Esiher.  I.  ^»  IV  Reg.  4.  ^-  Mnilh.  25.  **  Jer.  51.  *•  Jcr.  52.  *'  Thren.  4.  *'  Apoc 
5.  *»  Kccli.  50.  "  Tliren.  4.  •»  Eccli.  50.  •*  Tijicn.  4.  "  Apoc.  21.  '^  Thren.  4.  »'  Thren.  4. 
»•  Ercli.  50.  •'  Lzeih.  28.  •»  i  Cor.  5.  •»  Thrtn.  4.  ••  Isni.  51.  ••  Pwl.  C.  ••  Isai.  GO. 
••  Ihid.  •^  Coloss.  5.  •»  tccli.  50.  ••  Luc.  «5.  •'  Apoc.  6.  •"  Kccli.  45.  •»l>ai.  (il.  »•  Ibid. 
••  Luc.  2. 


m 


TllOMiE  CISTEBC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


ISi 


tcilicct  niiracula  qtiae  re<:i  cis  iii  deserio»  ul,  cum  \  SpiriUis  saiiclus,  fuciemut  libi  murenulai  aureai. 


ticcaYit  inare,  pluit  maiiiia,  i  elc.  Ad  primam  nos 
Inslruebat  Paulus  cum  diceret :  i  Invisibilia  Dei  a 
creatura  mundi  per  ba  quae  facta  sunt  inlellecla 
conspiciuntur  '^  i  Ad  secundam  sic :  c  In  omnibus 
eibilieamus  nosnelipsos  sicut  Dei  minisiros  in 
niulla  patienlia  **.  i  Tertium  accepit  Paulum  cum 
irei  Damascuin ,  quia  vocein  audivit  et  neminem 
vidil»quando  cclarilas  Dei  circunifulsit  illum,  et  post 
excsecatus  est  **•  •  Per  bxc  eniro  miracula  probavit 
Cbristum  esse  Deum«  Uiidc  c  prsdicabat  in  Syna- 
goga  aflinnans  quoiiiam  bic  est  Cbrisuis' Filius 
Dei  **.  I  Terliam  quadrngcsiinam  jejunamos,  ut 
simus  ad  contcinplandum  subtiliores.  Quantoenim 
anipliiis  caro  ailcnuaiur ,   lanio  amplius  spiriuis 


Nam  ad  bxc  oriiamenia  Virginis  conferl  Paier 
obedicnlia:  virlulcm,  Filius  splendorem  sapieiilia*, 
et  Spiriuis  saucius  dileclioiiis  fervorem »  quae  Iria 
velut  virgulx  in  catenulis  dcceiiii  ariificio  coniie- 
ciuutur.  Cbarilas  enini  quse  fervei  jungitur  obe- 
dieniix,  iic  sit  pigra ;  obedicniia  quae  bumilis  est, 
Jungttur  sclcniiae,  ne  sii  inflaia  **  »  scientia  autem 
qu«  dirigii,  dileclioni  jungitur  ne  sit  erronea  xela- 
tio.  Murcnulx  autem  iste  vermiculats  vel  distinciae 
sunt  argenlo.  Nani  candor  carualis  niunditiuc»  qucm 
desigiiai  argcniom,  ad  venustatem  ei  decotein  pne- 
dictarum  graiiarum  acccdiu  Verum  qiiia  filius 
roairein  suain  paulo  auie*^  amicaro  suam  vuca- 
verii ;    aniica   auiein  vera  esi  qiix  ei  anialur  et 


subliliatur.  Tria  aulein   superius   coutemplauiur.  B  amat  :    osiendit  continue   quid  Deus   amavii  iu 


Supernae  civiialis  opulenliaui ;  civium  iliius  laeli- 
tiani ;  rcgis  ejus  gloriani.  Opulenlia«  quia  omnibus 
bonis  replcbilur;  Ixiiiia,  quia  Dcus  faciead  faciein 
inspicielui;  gloria,  quia  ouinis  creaiura  Deo  siil»ji- 
cieiur.  Opulentia,  quia  cnon  esurieni»  neqiie  siii..*nt 
amplius  justi  ",  i  ubi  c  iuebriabunlur  ab  ubertate 
domus  Dei**«  i  Cudc:  c  Jusii  epulentur  et  ex^ul- 
tent  in  conspeciu  Dei  **.  i  Laelitia  erit  civibus  : 
Unde :  c  In  lerra  sua  duplicia  possidebunl,  Ixtiiia 
seinpiterna  erit  eis  *^.  i  Quia  c  iasiabaniur  coram 
te  sicut  qui  bcianlur  in  mcsse  *'.  i  cLa*tatus  suin  in 
kis  quae  dicla  sunt  roibi,  in  doinuiu  Doiiiiui  ibi- 
mus  **•  I  Regis  eril  gloria  ,  quia  c  roirabiiis  erit 


ea ,  et  quantuin  ipsa  dilcxil  diligentcm  sc.  Dicit 
ergo : 

Cum  esset  rex  in  accubilu  tuo  nardut  mea  dedit 
odorem  tuum. 

[Tho.]  Cbrislus  accubiium  Inlravit,  qnando  coeltis 
ascendil.  Ibi  nardus  sponsx  dedit  odorem.sunui» 
quando  virius  Ecclesiae  longe  laieque  suaveiu  fa- 
roam  sparsit  bonilalis.  lude  eiiim  Spirituro  saii- 
ciuiu  misit  iiuplcniem  aposlolos  graiia  **,  qua 
loqueuilo  operando  bonuiu  odorcm  famae  dareut, 
scilicet  bumililatis  Cbrisii  et  cbariiaiis«  qiiit 
■arios  est  berba  parva  ct  calida.  £x  increpatioue 
sponsi  sponsa  genas  parum  sulfusa  rubore  respon* 


Deus  in  sanctis   suis  gloriosus  in  majesialc  sua  *^  i  ^  det  sodalibus  cjus,  quid  de  co  senserint  in  ilU  ia* 


Quia  plcna  eril  omnis  lerra  roajestaie  cjus.  liaqiie 
vide  civiiaiis  decorero,  cixium  amorcm  ,  regis  bo- 
norcm.  Decorcro  ex  claritate,  amorcm  ex  cbari- 
tate,  bonorein  ex  majesiaie.  .Audi  decorcincx  clari* 
tate :  c  Luce  splendida  fulgebit  **.b  Ipsa  eiiiin  c  iion 
eget  sole  et  luna,  quia  Agnus  eni  lucerna  ejus**.i 
Audi  cbaritaicro  :  c  Cbariias  nunquam  excidit  **, 
aquae  eiiim  niuliac  non  poterunt  exsiinguere  cbari- 
tatcm,  ct  fluiiiiiia  iion  obruent  eaui  *^  >  Audi  regis 
bonorein:  In  Apocalypsi  legitur  :  c  Viginli  quatuor 
seniores  cccideiuut  iu  facies  suas,  adoraiitcs  se» 
denieiu  in  ibrono ,  et  dcposucrunt  coronas  suas 
ante  pedes  sedciitis  in.  tbrono  **.  i  Ecce  bonor.  ilic 
est  accubiius  regis  iu  quo  nardus  sponsx  dat  odo- 
re;n.  De  quo  sequitur. 

Siurenulat  aureas  faciemut  tibi  vermiculalat  ar* 
gento. 

[Caro.]  Murelunae  enim  oruainenta  sunt  mulie- 
rum,  quasdam  videlicct  cateiiulx ,  virgulis  aureis  cl 
argeoieis  coniexiae  :  et  ideo  dicuntur  auro  et  ar- 
genlo  terroiculaiae  vel  disiiiicue*  In  auro,  quia  pra 
caeiens  roeuUis  traciabilius  est ,  designatur  obe- 
dientia.  Propter  preiiuni  siguiflcatur*  pretiosior 
cunctis  opibus  sa|:ieiiiia.  Fervor  quoque  cbariiatis 
propter  coloreui  igneuiii ,  nolatur  in  auro.  Dicit 
ergo  Cbristus :  c  Nos ,  Pater  scilicct ,  et  Filius  et 


crcpatione :  et  luec  per  Iria  sequentia  capiiola. 

In  primo,  butnililatem,  sctlicet,  cum  ettel  res^ 
in  sccundo  ,  cbailiatem,  scilicet  fasciculut  m^rrkfc^ 
'  In  lcrlio,  jucunditaiem,  scilicel  botrut  cyprL  Nar- 
dus  beiba  cst  calida  et  parva,  per  quam  designatur 
bumiliias,  qux  esi  cx  fervenii  amore.  Quod  ideo 
dico,  quia  est  buiuililas  quiim  parit  veritas ;  el 
non  babct  calorein,  et  esl  bumiliias  qiiam  formal 
cbaritas  ct  inflainiuat.  £t  bxc  quideui  in  aflecin, 
ilia  iu  cogniliuiie  consislit.  Prima  docet  nou  altuiu 
sapcre  **,  Iu:i  jiie  verilatis  redarguluin  ;  secuuda 
sponle  buniilibus  consenlirc  *^ ,  inunere  cbaritalis 
adjutuin.  Prinium  est  necessitaiis,  secunduro  vo- 
luntatis.  lla:c  sponsx  bumilitas  spargit  bonuiu  odo- 
0  rein  suuni  (aiiqiiain  nardus.  Aniore  calens,  drvo- 
tione  vigeiis,  opinioiie  redolens.  Hxc  buuiiliias 
volunlariaest;  per|>eiua  est,  fructifica  est.  Accu- 
biius  regis  siiius  est  Patris,  quia  semper  in  Paire 
Fiiius.  Vci  accubilus  diciuir  requics  in  gbiria  post 
ascen&ionem.  Regis  accubitus,  tranquilliias  est 
cordis,per  quain  Verbum  Dci  pio  rccurobit  iiicordc, 
et  ibi  iios  ad  ainorein  et  buniilitatem  acceudil»  qui 
24  designantur  in  fcrvorc  et  parviuite  nardi.  tnde 
dicit :  Cum  ethCt  rex  in  accubilu  tuo,  nardut  nua 
dedit  odorem  tuum ,  id  est  iufudit  buniilitaiem 
et  cbaritaiem.  Odor  aliquauJo  exit  ex  concrema* 


"  Rom.  I.    *•  II  Cor.  6.    »•  Aci.  tf.     *•  Ibid.      *•  Apoc.  7.      **  Psal.  35.      *»  Psal.  67.      **  Isai.  61. 
••isai.  9.    ••PsaLlil.    •»  Psal,  67.    ••  Tob.  13.     ••Apoc.il.    »•  I  Cor.  15.     •»  Caiit.  8.    ••  Apoc. 
4.    ••lCor.  8.    •*Cani.  !•    ••Aci.2.    ••  I  Tini.  6.    *Mtom.  12. 


f33  CCWMENT.  IM  CANTICA  CANTIC.  ^  LIB.  II.  154 

tione,  ali«|iiaudo  ex  s^iratione  flabilis  aitr»,   ali-  j^  dinem  nosirx*  Teiusiaiis.  Esi  autem  du|ilex  vetusias 


qaando  ei  specierum  contusiene.  Cum  igiiur  aliquis 
suGcensus  ex  Igne  divini  amoris  vacnt  eleemosyni% 
et  caeieris  operibus  niisericordiae  cl  charitatis,  ipsis 
videntibus  spargit  odorem  ex  concrematione.  Cum 
vero  aliquem  Tirlutuni  gratia  spiritualiuni  copio- 
sum,  vel  doclrinx  splcndore,  vcl  niiraculorum 
gloria  laodabilem  famain  longcdilalarecoRnoveris; 
ex  diviuis  floribus  rragrantia  acra  replentem 
cognosce.  Quod  si  aliquem  morborum  incom- 
nodis  fatigari,  seu  persecutionum  molesiiis  inr|uie« 
tar!,  aut  supplicioruin  contritionibus  depriiiii 
propier  Deum,  et  in  omnibus  graiias  agere ,  et 
Ixto  aiiinioatque  alacri  vultu  omnia  suslinerc  coii- 
spescris ,  cx   roniusioiie  pretiosarum  specierum. 


bominis,  scilicei  ciilpx*  et  poenx.  Alleram  assumpsit 
Cbristus»  scilicet  pceiix.  Uude  in  sepulcro  jacuii 
duabus  noctibus,  scllicet  proptcr  nostram  duplam 
vetiisiatem,  ct  una  die  propter  suam  simplam. 
Vctustatem  culp»  delevit  pncterita  peccata  rcmilr 
tendo,  prxsentiai  ab  eis  homines  avertendo  ei  rc« 
niiitendo.  Futura  non  remitteudo,  sed  qua  possunt 
vitari  gratiam  conferendo.  Vetustatem  pcenai 
delevit;  »:ernam  ui  poenitentes  non  sentianl,  pe- 
nitus  exierminando  ;  purgaioriam»  ieriuinum  ei  po- 
nendo ;  lemporalcni  niiMriain  non  peniius  extcnni* 
nando,  sed  tamen  dcbiliiando,  ei  ne  limerent  facien- 
do.  Unde  Peirus  qui  ad  vocem  anciibc  ncgavii^^,  posi 
n.yrrliani  passiuiiis  sponie  se  morii  obiulit.  lu  teriio 


filoriosum   odorein  usque  ad  coelos  ascendcre  nii'  ^  accubiiu  botrus»  Id  esi  Chrisius,  cniisit  vinom  ju* 

cunititatis,  id  est  gratiam  sui  ainoris.  Viiiuiu  Daiu- 
raliier  inebriai,  calefacit,  ketilicai;  siaiiliter  amor 
Clirisii  inebriuvii  posi  resurreciioneinapostolos  ad 
niiindi  conieiiipium ;  accendii  pcr  Dci  desideriuim: 
Ixiilicavii  iu  spe  futurorum  bonorum.  De  priiuo  : 
4  Nolite  mirari  si  odit  vos  mundus  ^K  »  ili  dicuoi : 
c  llibl  cruciflxus  est  mundus  ci  ego  mundo  ^.  i  Do 
secundo  :  cDomine»  nomcii  iuuiu  menioriale  tuum 
in  desiderio  aiiimae.  Ei  anima  mea  desiderabit  le 
in  fioote,  sed  et  spiritus  iiieus  ia  pra*cordiis  meis**. » 
De  teriio  :  <  GauJens  gaudcbo  iu  Doiniiio,  et  cx- 
sultabii  auiina  nica  in  Deo  meo ,  quia  iuduii  nie 
vcsiiinenlo   saluiis,  ei   induinen*o  beiiiiae  circuni- 


r.ir(». 

Triplex  csl  accubiius  sponsi :  priinus  cst  in  vir- 
ginis  utero,  secuiidus  in  sepulcro,  tertius  in  pairis 
soliii.  De  pri.no  diciiur:  clssacliar  asinus  foriis 
acciibiHis  inlcr  tcrniinos  ••.  t  l&sacbar  dicitur  merc€$. 
Dilcclus  eniin  pro  nobis  se  dedi(  preiiuin.  Accubuii 
iiitcr  lerminos.  •  ia  nieJius  fuii  inier  divinitatein 
et  bumanitatem.  Diviniias  ilaque  niajor  exlreiniias, 
biimaniias  minor ;  Cbristus  qui  est  ex  bis  duobus, 
uedins  terminiis.  luque  faciamus  syllogisnHioi ,  et 
prardiceiur  inajor  de  meJio,  mcdium  de  iniiiori ,  et 
sic  per  mediuin  major  de  niinori ,  ui  sic  argumen- 
Usmur  :  Cbrisius  est  Deus,  sed  ci  honio  esi  Christus, 


ergo  homo  est  Deus.  De  secundo  accubitu  dicitiir  :  r  ^^^^^  ^'^  "•  *  luduet  nie  vesiimenU)  saluiis,  quaii- 

c  Rcquicsccns  accubuisii  ut  lco  aique  leaena  ••.  »       ' '    *"'     -•.-•i:--i: f^ — « .:--    -'- 

lo  prinio  asinus  fuii  ex  humaoiiaie,  sed  lortis  ex 
dtvinilaic.  Iii  secundo  accubuii  ex  humanitate,  scd 
ui  lco  foriis  surrcxii  ex  diviniUle.  Dc  teriio  : 
c  Omnes  |>asceaiur  ei  accubabuni,  ei  non  erii  qul 
exterrcai  ••.  »  Pasccntur  Dei  visione,  accubabunt 
iuimunes  a  lahoribus  in  xierna  requie;  non  erit 
qoi  exlerreai,  quia  securi  eruni  in  Dei  prolectione. 
In  prlmo,  nardus  nosira  dedit  odorem  buniilitatis ; 
in  secundo,  myriha  dclevit  putreJineni  nostras 
vetusiatis;  iu  ieriio,  boirus  emisii  vinum  spiriiua- 
lis  jucundilatis  ci  jucund.x  spiriiualjiaiis.  Odor 
bomiliuiis  tres  babet  gradus.  Esi  eniin  huiniliias 
quarn  parit  veriias,  secunda  quam  exbibei  sanc- 
litas,  leriia  qiiam  perficii  charilas;  priina  in  corde,  ^  In  Gi^ura  horum   Cbristum  legiinus  tria  convivia 


do  ad  similiiudinem  Dominicas  resurrecUontt 
vesiiet  me  gloria  incorrdpiiouis  :  induinenlo  jusii- 
iix  circumJabii  iiie,  quando  glorificabit  animaro 
faciens  eam  iinmunem  a  peccatoet  iiassione:  etsic 
omnes  in  lerra  sua  duplicia  possiJebuoi,  id  esl 
gloriam  corporis  et  aiiiinx.  Aiiima  quoquc  Iripliccio 
babei  ucculiiluni,  in  quo  cum  sponso  relicitur  cpu* 
lis  spintualibus.  Tria  itaque  convivia  in  quibus 
reficiiur  :  primuin,  corporuin  ;  sccuuduui,  aiiinia- 
ruin  ;  ieriium,  angelorum.  In  priino  coiiiediniiis  2d 
comparanJain  nobis  forliiudineni,  i:i  secunJo  ad 
consolandam  aninix  csuriem,  in  lcrtio  ad  volup- 
iuosam  saiieiaicm.  Priiiio  uiuntur  servi,  in  secundo 
comedunl  amici,  in   leriio  incbrianiur  charissinru 


sccuuda  in  o|ieris  exliibiiione,  teriia  in  pnssione. 
Prima»  chumiles  spirilu  salvabii  «*.  >  De  secunda  : 
cQuanio  niajor  cs,tanio  buniilia  le  in  omnibus^".» 
De  lerlia  :  cAfQiclus  sum  el  bumiliatus  sum  niniis  , 
mgiebam  a  gemitu  cordis  mei  ^*.  >  Pritnam  osten- 
dilDavid,  cnm  dicerei  :  cEgo  sum  verniis  ei  non 
bomo,  opprobrium  hominum  et  abjectio  plebis  ^^.  » 
Sccondam  cum  saltarei  coram  arca  Domini  ^' ; 
ieniani  cum  lapidarei  eum  Semei,  ei  nialedicercl 
regl  ^.  In  secuudo  accubitu  uiyrrha  ddevii  putre- 


celebranlem.  Priinum  iininineiite  pnssione,  quanJo 
pascha  cum  discipulis  suis  comeJii  *'.  SccunJuni 
iii  uscensione,  quanJo  convescens  ne  ab  Jeroso- 
lyinis  disceJercni  pra.'cepii  *•,  Tertiuin  suis  inili- 
tibus  proniisii  :  c  Ego,  aii,  dispono  vobis  regnuin 
ut  cJalis  et  bibatis  super  mensani  meain  in  regno 
nieo'^.»  Dc  prinio  :  cCoincdainus  ei  bibamus,  cras 
enim  iuoriciuur^^.»  Dc  secundo:  cComediie  pinguia 
et  bibite  inulsuin  •'.»  De  lcrtio  Angelus  ad  Tobiain: 
c  Ego  cibo  immortali  ci  poiu  qui  videri  non  poicsi, 


••Cen.  49.  ••  4biil.  ••  Sopb.3.  *•  Psal.  35.  *•  Eccli.  3.  *•  Psal.  37.  **PsaI.  21.  *•  II  Keg.  C. 
*•  III  R.g.  2.  *'  M;mb.26.  *•  I  Joan.  3.  *•  Galal.  6.  •'  Psal.  154.  ••  Isai.  61.  ••  Maitu.  20. 
••  Aci.  I.    •*  Liic.  22.    ••iCor.  lii.    ••  Prov.  9. 


435  TllOMiG  ClStERC.  ET  JOAN.  ALdmM  136 

ulor  ",  I   In  priino   ilebcinus    servum   sosiinere  \  aquarum  deduxcruut  oculi  mei'^>  Isl»  sunt  inon- 


cibo,  ilisciplina  omare,  operibus  onerare.  Unde 
cibaria»el  virga,  et  onus  asino,  paniset  discipUna, 
e(  opus  servo.  In  primo  anlequam  comedat,  jtistus 
suspirat;  in  secuiido,  antequam  comedat,  respirat : 
in  teriio,  antequam  coniedat,  aspiral.  Suspirat» 
timeiis  Dci  judicia  :  rcspirat  In  pura  conscientia : 
aspirat  adsuperna  gaudia. 

in  priino  ilaqiie  obscrvandum  quid^  quantum, 
quando  coinedamus.  Prlinuin,  ne  quxrantur  deli- 
citc:  seruiidum  .  ne  transeaiims*  metas  indigentix: 
teriium,  ne  prxtermiitamus  tempus  abstincntix. 
Priino,  ne  adiiiillalur  oraiionis.graiia:  secundo,  ul 
de  reliquiis  fiai  eleeinosyna :  lertio,  ut  agatur  pccui- 
lentia.  Ideo  antequam  comeJamus,  tria  debemus 


dantes  aqnae,  scilicet  iFluminlf  impetus  Istificat 
cititaiem  Dei^*.  i  Ecce  primum  eonvivium.  In  sc- 
cundo  autem  convivio  anteqoam  coinedaro  respiro 
Immunda  consclentia.  Non  enim  quie^cit  qui 
sentit  termem  pravae  consclentl»,  a  qua  nemo 
nocens  absolvitui*,  Semper  enim  prcsuroit  saeva 
turbata  conscieutia.  Bona  conscientia  liic  baUi 
tria  :  baliet  cnim  gloriam,  non  timet  infaiuiaiti, 
exspeciai  coronam.  De  priroo  Paulus  :  <  GUiria 
nostra  hafc  est  lestimonium  conscienti»  nosira:'*.» 
De  secundo  poeta : 

Comeia  mem  recli  famw  mendacia  ridel. 
Dc  tertio : 
Prwmia  digna  feret  mem  quee  tibi  contcia  reeii  e$t. 


ha:;cre  suspiria.  Primoenitn  sospiranius   ot  rngia^  ^  In  hoc  convivio  spirituali  sunt   quatuoi   fcrcula : 


mus  inreriiom  :  secundo»  ut  deleatur  pcccaiuin : 
tertio,  ut  revertarour  ad-regnum*  De  bis :  <Bona  est 
oratlo  cuiu  Jejunio  et  elceinosyna  magis  quam 
cotnporiare  ihesauros  auri.  Ipsa  est  qux  liberai  a 
moric  ei  purgat  peccatum  et  faclt  invenire  vitam 
siernani  **.  •  Pro  priino,  suspirabat  Job,  dicens  : 
«  Dimittc  me  paululuni  ut  plangam  dolorem  meum 
antequam  vadam  et  iion  revertar  ad  terram  tcne* 
brosam,  et  operiam  mortis  callgine  "• »  Pro  se« 
cundo,  suspiral  slc  :  c  Peccavl.  Quid  faciam  tibi,  o 
custos  hominum?  Cur  non  iollis  peccatom  meum 
et  quare  non  aufers  luiquitatem  meam  T  i  **  Pro 
tertio,  suspirat  slc  :  <  Sicut  cervus  dcsidcrat 
umbran,  ci  sicut  mercenarlus  prsstolatur  finem 


Primum  est  iniioceniia  et  siinplicilas  in  operatioiie, 
secuiidum  conscientia  immunis  a  peccati  corru- 
plione,  lcriium  suaviias  in  devotione;  quarium 
Abrahani  pavit  angclos  sub  ilice  Mambre.  Pro 
priino,  dedlt  lac:  undc  Apostolus  :  c  Lac  vobis 
potum  dedi,  non  escam  '^  i  Pro  secundo,  pancs 
azyroos.  Idem  :  <  Epulemur  In  azyniis  sinceritatis 
et  veritaiis  '*•  i  Pro  terlio,  butyrutn.  Ideiu  ;  «Qtue 
sursum  sunt  sapiie**.  i  Pro  quarto,  cozit  vituluiu 
de  arroenio,  unde  sponsa  in  Canticis :  <  Cumedite, 
amicl,  et  inebriamini,  charissiini^^.i  Propter  dui- 
ccdinem  enim  passlonls  Chrislus  conicdii  <  partein 
piscis  assi  ct  favum  mellis*'.i  Iloc  Ideni  eratcmcl 
sylvestro  Joanuis^*.  i  In  icriio  convivio  anicqnaiu 


operis  sul ;  sic  ego  habui  inenses  vacuos»  et  noctcs  C  comcdani  aspirant.    Unde  David  :  <SitiTit   aniuia 


liboriosas  numeravi  niilii  *^  i  Sed  cum  suspiratur 
Id  corde,  fii  rugiius  orationis  in  ore,  in  oculis  inun- 
dantes  aqux,  iJ  est  lacrymx.  Tria  itaqiie  suspiria 
habcnt  tres  rugitus.  Est  enim  rugitus  comminantis, 
cst  et  rogilus  plangentis,  est  et  rugitus  desiderantis. 
Comminantis  infcrnuin,  plangeniis  incommodum, 
desiderantis  regnum.  De  primo  :  <  Lco  rugiet,  et  quis 
nontlmebii  7  i  **  Et  <Donilnus  de  Sion  rugiet,  etde 
ezceiso  dabit  vocem  suam".  i  Do  secundo:  <lr- 
rtigiit  autemEsau  clamore  magno  vel  vehemenii'\i 
De  tertio  in  hoc  loco .  Primus  habet  aquas  fecun- 
dantcs,  secuiidus  inundantes,  tertius  mundanies. 
Primae  eniin  aquae,  iJ  cst  lucrynix,  inlroducunt  ad 
pacem,  secund»  lavant  turpiiudiiiein,  tertix  Infun- 


mea  ad  Deunifontem  vivuni".i  Ubi  sic  :  <Iu  voce 
eisuliaiionis  ei  confessionis  sonus  epulant»s'^i  l^i 
sponsa  in  Canticis  :  <  Indica  mihl  quem  diliijit 
anima  mea,  ubi  pascas,  ubi  cubcs  in  mer^dle  i  la 
illo  convivio  tertio  :  <  Panem  angelorum  mandu- 
cavit  homo**,  >  ubi  onines  <pasceutur  et  accuba- 
buni,  et  non  erlt  qui  exterreat**.i  Tunc  cgaude- 
huiit  de  bonis  Domini  super  frumento,  vino  et 
oleo**  :i  super  frumento,  quia  glorlficatam  vide- 
bunt  Chrisli  humanitatein ;  vino,  quia  esperiincnto 
cognoscent  Dci  Patris  charitatein ;  oleo,  quia  gusi:i- 
bunt  sancii  Spiritus  suavitatem  ceritque  anima 
eorum  quasi  hortus  Irriguus  ei  ultra  non  esurient  **,i 
quia  saiiabimur  cum  apparuit  gloria  lua,  Domliic'*. 


dunt  saporem.  De  priino  :  <  Ecce  declino  in  eos,  '^  In  qua  cuui  Paire  ct  Spiritu  sancto  vivis  et  regnas 


ut  flumen  pacis  *'.  i  De  lertiis :  <  Ei  ut  torrens 
Inondans  glori»geniium**.i  De  secundis:  iLavabo 
pcr  singulas  noctes  lectuin  meum,  lacryniis  meis 
stratum  meum  rigabo  *^.  i  In  figura  barum  lacry- 
niarum  tertio  lacrymaius  est  Jcsus,  scilicei  ad 
scpiilcrum  Lazari  **•  lieiii  :  <  Videns  civitaiem 
flevitsuper  illam  **.i  Teriio,  imminente  passione, 
quaudo  solus  oravit  iii  monte  ^*,  ibi  lacrymatiis 
<»i.  Ait  Pascbasius  super  Jcrcmiam  :  <  Divisiones 


Deus,  per  oinnia  sxcula  saeculorum.  Aincn. 

Qui  sunl  in  primo  convivio  discuinbunt  In  novis- 
simo  loco;  qui  suiii  in  sccundo  discuuibunt  in 
medio;  qui  sunt  in  terlio  discumbunt  m  prinio. 
Primi  per  humilitatcm»  secundi  per  veritatem, 
tertii  per  digniiatem  :  pcr  humiliiaiem,  quia  se 
indignos*  ccelo  reputant ;  per  veritatem  «^quia  con- 
siderautcs  univcrsa  iemporalia  spemunl,  et  ad 
snperna  anhclatii ;  proplcr    iliguitatem,  quia  cum 


»»  Toh.  M.  ••  Ibid.  •»  Job,  10.  *•  Job  7.  *»  Ibid.  **  Amos  5.  *»  Amos  1.  •*  Cen.  27.  •»  Isai: 
66,  ••  Ibid,  •'Psal.  6.  ••  Joan.  II.  •»  Luc.  19.  '*  Maith.  14.  '»  Tlircn.  5.  "  Psal,  45. 
"  II  Cor.  I.  »M  Cur.  5.  "  I  Cor.  5.  '•  Coloss.  3.  ''  Caiit.  5,  '•  Luc.  24.  ^*  Maith.  5: 
••  Psal.  41.    •»  llid.    •*  Pwl.  77.    •»  Sopiioii.  3.    •'  Jcr.  51.    •Mbid.  *•  Psal.  16. 


«57  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LID.  II.  I3S 

Chrisio  regnanl.   Dc  primis  :  Peccavi  saper  nii- A  applicuit  sibi  mconim  amariiuJines  peceatomia ; 


memro  arenx  maris  :  de  acciinilis  Paulus  :  «Qiun 
postcriora  suiit  oMivlscens  ad  ca  qiiae  anlcriora 
siint  meipsum  exiendcns,  pcrscquor  atl  bravium 
sapern»  vocalionis*^  :  >  do  lcrtiis  :  GauJeut  in 
ccalis  animx  sanclonim,  qui  Clirisii  vcsiigin  suni 
scculi 

Cifiii  euel  rex  tn  accubUu  %uo,  nardus  r.iea  (tedii 
9doTem  sHum, 

[€ard.]  Nnrdusciiim  cstlierha  liumilis.ct  liuinili- 
>atem  designai,  csl  t*rgo  setisus  :  Cum  e*set  rex  in 
ccubitu  suo,  cum  adliiic  essel  Filiiis  iii  sinu 
Palris,  uoiidMiu  faclus  visiliilis  :  nardus  m^a^  \A 
?sl  liuuiili(:is  mcn  ,  iu  <  onspcclii  ejiis  dedit  odjrem 
,uutti  :  ct  stc  ei  coii!|dacuii.  cQuia  rcspexit  liunii- 


in  sccunda  futuram  incorruptionem  mei  corporia 
dicavit.  Momentote  quod  spons»  poriavitin  aberum 
medio,  Maria  io  utcro,  Siiueon  ifi  bracbio,  i  iscph 
in  humero.lnter  uiitrra  pt>rlamus  ipsum  cogiiando; 
in  ulero,  sancta  dcvotione  nulriendo ;  In  brachio, 
opera  ejus  imitando;  in  humeris,  libentcr  ejns  pas- 
siones  sustinendo.  Myrrha  amara  est  et  jocauda 
Oiiore  :  qua  corpora  penincla  nesciunt  putrcdine.ti, 
scilicct  propter  amariludinem ;  sed  gratum  dedit 
odorein.  Uude  Joaiines  audit  non  solum  liOfHinem, 
scil  aiigelos  exsuliaiites  et  diccnles  :  c  Digiais  c.*t 
Agnus  qui  occisus  est  accipere  virtutem,  ci  divtn> 
taiein,  cl  sapienliam,  et  fottitudincro,  etlioiiotc.:*» 
el  gloiiaiu,  ct  beuedictioucro  in  saecula  sxculoruu!. 


laiem  aucill^e  siis ,    ecce  euiui   ex   lioc  bcalam  q  Air.cn  *'.i  Accipit  virtutein  in  nativiiate,  qua  sine 


nic  diccnt  onuics  gciicralioiics  **.&  Dc  dilectione 
cro  ipsius  ad  (iliuiu. 

Fasciculus  myrrfta,'  dlUctus  meus  miid  ,  iner 
jbera  mea  commorabiiur, 

[Tno.]  Myrrha  corpora  scrval  a  putredine  sua 
aniari:ufliiic.  linnc  corptiribus  adhibemus  nc 
puttcscant,  cuin  curpora  excuiplo  Christi  per 
moriiricaiiunt^m  carnis  a  puire<liue  luxuriae  re- 
ftlrin|;inius,  ne ,  si  ca  reliiiquaiMus  siiie  condi- 
mcnio,  csca  G;int  vcrinibiis  pcrpctiiis  :  qui  fasci- 
culus  diciair,  quia  virtiiics  in  iiubis  colligalap 
25  paiuni  gravedinis  difiguiiiibus  habenl.  Iiiicr 
ubera  comnioratur.  qiita  in  dilcciione  Dei  ct  pro- 
litni  Ch  isto  h:ibit;ilio  pr.raiur :   antc  rcx,  modo» 


pcccaio  dc  Virgine  naius;  diTiniiateni  in  bapiismo» 
qiia  voce  pjicrna  Filius  Dei  dilectus  ccelitus  ea  tk- 
claralus  "  :  Sa|iientiam  in  praedicatione,  fortitudi* 
nem  in  passtone,  houorem  in  resurrect*one»  glt»- 
riam  iti  ascensioue,  bcnedictionem  in  eleciorum  ad 
ccelestia  collectiouc.  Ecce  ad  qnautam  veuit  Chri* 
stas  gloriaui  pcr  royrrham  et  iguoiniiiiam  passo- 
nis,  ut  ejus  exemplo  animaii,  pcr  passioucin  ^pere- 
mas  pen*eiiire  ad  cjiis  gloriosaui  resnrrectiont':u. 
Ejus  tamcn  gratia  |)rsammila  :  c  Non  entm  sunt 
condigns  passiones  hujus  iein|iori8  ad  futuram  gto- 
riam,  qii»  reveiabitur  in  nobis  '^.i  Tria  iuui  ge- 
nera  passionum.  Suni  eniin  passioncs  pnctcr.tl 
teniporis;    sant  passiones  hiijus  tcmporis;  sunt 


dilcctus  ;    autc   in  accubitu    regio  ,    niodo  iuicr  C  passlones  uallius  temporis.  Prima»  sunt  iiiflict«  ue* 


sponsae  ubera.  Mngna  hunillitatis  virtus,  cui  sc  di- 
vinitatis  niajeslas  tam  facile  inciinat.  Myrrlia  ainara, 
res  diira  el  aspcra,  Iribulaiioiicm  sigtiilicat.  Ca  sibi 
dilci'ti  csusa  iiiim  iicre  prospicicnx«  gratulabunda 
i.l  lot|uitur.  conftilciis  sc  oiutii.i  virililcr  subituram. 
I.Ico  non  fiisccm,  scd  rast-iculum  dicil»  ct  parvuin 
diicii,  quidquid  pro  ejus  ainore  sustinucrit.  Bcno 
fascicnlus,quia  i  parvulus  nalus  cst  nobis  *\i  beue 
fasciculmi,  qiiia  <  non  sunt  condignas  passloncs 
hiijiis  lciiipoiis  ad  riiluram  gloriam,  qii.T  revelabi- 
i.:r  in  iJ0b*:s**.t  Iteni,  qiiod  praeseiis  est  niomcn- 
laneuin  a<'  lcvc  supra  modum  in  sublimitalc  xler- 
nam  glorix  |iondus  opctatiir  in  nobis  **.»  Erit  ali- 


ccssitaiis;  secundaa  liberx  voluiitaiis;  terti»  ex 
senritute  perpetu»  corraptionit.  De  primis  Aposto- 
lus  :  I  Vanitatl  crealara  omuis  subjecta  eti,  non 
volens'*;»  de  secundis  :  c  Nos  primitias  spiritus 
habentcs  ipsi  intra  nos  gemimus,  adopiioneni  fllio- 
nim  Dci  exspectanies  redenipiionem  caruis  no^traa 
**;•  de  tertiis  :  <  Omnis  creaiura  liberabitura  8cr« 
vilute  Cornipiionis  in  libertatcm  glorijD  niioriiiu 
Dei  ***.  i^riinne  excluseruni  praeteriiam  gloriaui ; 
secundae  operaatur  ad  pranentem,  sed  non  suni 
condigii»  ad  futuram  ;.  ter;iic  non  pcrtiuerit  ad 
eam.  Prcterita  gloria  fuit  in  paradiso  :  prjcseis  iii 
cordo  humano;  ftitura  erit   in  regno.  Priuia,  cx 


qvaudonobis  iugens  cumulus  glorix,  qiii  motloo«t     primi  siatos  teroperantia;   secunda,  in  pura  coii- 
fascxulus  mynhic  •",  ct  iie  vnteaiur  dc  st»  pnesii-  *'  scieniia;  teriia.quando  cessabii  hujas  niiseri»;  mo- 


myi 

merey  sed  dc  atljutorio  Dei  qtiod  h:ibct  tn  cordc» 
dicii  :  Jntcr  ubera  mea  commorabitnr,  Uude  seciire 
potcsl  diccrc :  <  Si  auibulavcro  iii  medio  uiiibr.ne 
monis  non  limclm  ui:il.i,quo!ii.iMi  tu  nietumcs***.» 
Myrrhain  illam  aiuaram  mciito  discriiii,  coiiiumc- 
li.is,  si«ula,  ctiliiplios,  cl.ivo»,  criiccm.  ci  ca?tcr;is 
amaritudines,  qnas  pro  iiobis  sitstinuii.  Noii  pr;c- 
teriuiit;im  myrrb;im  «|ua  iii  crucc  c^t  jiol.itus  ••, 
ncc  iliam  qua  in   scpub  ro  vti  uiiclus  *\   lu  prim  i 


lcstia.  Prima  iransiii,  quia  primi  parenies  iuui;i- 
vcruut  gloriam  suam  in  similitudineni  vituli  eom*> 
dcntis  fonam  *,  ci  oronis  gloria  ejiii  quasi  flu4 
fcni  *.  De  secunda  qu»  cst  in  corde  dicilur  :  •Gltir  a 
nostra  lixccst,  iestimonium  conscieuti«  nosirx'.» 
Deteriio  :  <  Sati.ibor,  curo  apparucrit  gloria  tua  ^.» 
l)i  autcro  perfectum  habeat  tesiimotiiiim  :  rrtiii » 
habeai  decoiem,  sccuudo  fervorcui,  *  lertio  »ptciidi- 
rem.  Dccorcm  puritaiis,fcrvorem  rharitaiisi.sivl  u- 


•'riiilipp.3.  "Liic.  I.  "Isai.  0.  ••ntim.  8.  *»  |l  Cor  4.  ••  C.i.:t.  I.  " \f*«'-2^:  'Vl*  *  !'•• 
••J...1U  n».  ••AMoc.r>.  •^Ma:tli.  3.  •Mto  ii.  8.  •Mlmt.  **  »l>»<*-  "•»»>»•  •  P.;d  lO^.  •  Uai  4j. 
»  H  t'.t»r.  I.     *  IS:«I.  11». 

Patrol.  CCVI.  ^ 


435  TllOMiG  CIStERC.  ET  JOAN.  ALdmM  133 

ulor '\  I   In  priino  •debcmus    servum    susiinere  j^aquarum  deduxcruntoeull  mei".i  Isl»  sunt  inun« 


cibo,  disciplina  ornare,  operibus  onerare.  Unde 
clbaria»et  virga,  ei  onus  asino,  panisetdisciplina, 
et  opus  serYo.  In  primo  antequam  comedat,  jusius 
suspiral;  in  secundo,  anteqiiam  comedat,  respirat : 
in  teriio,  antequam  coiiiedat,  aspiral.  Suspirat» 
timeiis  Dei  judicia  :  rcspirat  in  pura  conMientia : 
aspirai  ad  superna  gaudia. 

in  prlmo  ilaqiie  obscrvandum  quid,  quantum» 
quando  comedamus.  Priinuin,  ne  quaerantur  deli- 
ci{c:  serniidum,  ne  iranseamus*  inetas  indigentix: 
terilum,  ne  prxiermiitamus  lempus  abstiocnilx. 
Prlino,  ne  adiuillatur  orationis.gralia:  secundo,  ut 
de  reliquiis  flai  eleeinosyna :  lertio,  ut  agatur  pccni- 
teniia.  Ideo  anteqnam  comeJamus,  tria  debemus 


danies  aquae,  Milicel  iFlaminii  impetus  Iztificat 
cititalem  Dei^*.  i  Ecce  primum  convivium.  lu  sc- 
cundo  autem  convivio  antequam  coinedaro  rcspiro 
Immunda  conscieniia.  Non  enim  quiebcit  qui 
sentil  vermem  pravae  conscieniiae,  a  qua  nemo 
nocens  absolvitui*.  Semper  enim  prssumlt  sxva 
lurbala  coiiscieuiia.  Bona  conscieniia  liic  lialiet 
Iria  :  balici  enim  gioriam,  non  iimet  infaiuiam, 
exspectat  coronam.  De  priroo  Paulus  :  c  Gtoria 
nostra  hxc  est  lesiimonium  conscientiae  nosirx^'.i 
De  seciindo  poeta : 

Comeia  men$  recli  famm  mendacia  ridel. 
De  tertlo : 
Prasmia  digna  feret  mem  qucB  $ibi  conscia  reeti  est. 


habcre  suspirla.  Primoeniin  suspiraniiis  ut  fogia' ^  In  bec  convivio  spirituali  sunt   qualuoi   fercula  : 

Prlnium  est  innocerttia  et  siinpiiciias  in  operaiione, 
secuiidum  conscicnlia  Immunis  a  peccali  corru- 
ptione,  lcriium  suaviias  in  devoiione;  quarium 
Abrabam  pavii  angclos  sub  ilice  Mambre.  Pro 
priino,  dedlt  lac :  unde  Apostolus  :  c  Lac  vubis 
polum  dedi,  non  escam  '^.  i  Pro  secundu,  pancs 
azymos.  Idcm  :  c  Epulemur  in  azyniis  sinceriiaiis 
ei  veritaiis  -'•  •  Pro  leriio,  buiyrum.  Idein  ;  cQiue 
sursuro  sunt  sapito'*.  t  Pro  quarto,  coxlt  vituluiu 
de  armenlo,  uiide  sponsa  in  Caniicls :  c  Coiiiediie, 
amici,  et  inebriamini,  cbarissiini  ^^.  >  Propier  duN 
Gcdinem  enim  passionis  Cbrislus  coniedit  c  parieiii 
pistfis  assi  cl  fdvum  mellis**.i  lloc  ideni  eratcmei 
sylveslrc  Joannis^*.  i  In  tcriio  convivlo  anicquain 


mus  inrernum  :  secuiidoi  ul  deleatur  pcccaium : 
leriio,  ut  revertamur  ailrcgnum*  De  bis :  cBona  est 
oratlo  cnm  Jejunlo  et  elceinosyna  magis  quam 
coinporiare  tbesauros  auri.  Ipsa  est  qnae  liberat  a 
morie  et  purgat  peccaium  et  facll  Invenire  viiam 
sternani  '*.  i  Pro  prlmo,  suspirabat  Job,  dicens  : 
c  Dimittc  me  pauluiuni  ul  plangam  dolorem  meum 
anlequam  vadam  el  non  revertar  ad  terram  lene* 
brosam,  et  operiain  mortis  callgine  "•  i  Pro  se- 
cundo,  suspirat  sic :  c  Peccavi.  Quid  faciam  iibi,  o 
custos  bominum?  Cur  non  tollis  peccatum  meum 
el  quare  non  aufers  iuiquitatem  meam  T  i  **  Pro 
leriio,  suspiral  sic  :  c  Sicul  cervus  dcsideral 
uinbran,  ci  slcui  mercenarlus  praeslolatur  finem 


operis  sui ;  sic  ego  habui  menses  vacuos»  et  noctcs  C  comcdant  aspirant.    Unde  David  :   cSitivit   anlina 


liboriosas  numeravi  milii  '^  i  Sed  cum  suspiratur 
Id  corde,  Ot  rugitus  oraiionis  in  ore,  in  oculis  inun- 
dantes  aqux,  id  esl  lacrymx.  Tria  iiaqiie  suspiria 
habcni  Ires  rugitus.  Esl  eiiim  rugiius  comminantis, 
cst  et  mgilus  plangentis,  est  cl  rugiius  desiderantis. 
Comminanlis  infernum,  plangentls  incommodum, 
desideraniis  regnum.  De  priino  :  c  Lco  rugiet,  etquis 
non  iimebii  T  i  **  £i  c  Dominus  de  Sion  rugiet,  et  de 
excelso  dabii  vocem  suam  "•  I  Do  secuiido:  clr- 
riigiit  auiem  Esau  clamore  magno  Tel  vebemenii'^.i 
Dc  leriio  in  boc  loco .  Primus  habel  aquas  fecun- 
danlcs,  secundus  inundanles,  teriius  mundanies. 
Primae  eniin  aquae,  id  csl  lacryniac,  inlroducunl  ad 
pacem,  secundae  lavant  turpiiudinem,  lertiaD  infun- 


mea  ad  Deumfontem  vivum".i  Ubi  slc  :  clii  voce 
exsuiiaiionis  et  confessionis  sonus  cpulantis'*.»  I^t 
sponsa  in  Canticis  :  c  Indica  mibi  quem  diiii;it 
anima  mea,  ubi  pascas,  ubl  cubes  in  merd;e  i  Iii 
illo  convivio  tertio  :  c  Panem  angelorum  niandu- 
cavit  bomo**,  I  ubi  oiiines  cpasceutur  el  accuba- 
buni,  et  non  erit  qui  exterreai".i  Tunc  cgaude- 
huiil  de  bonis  Domini  super  frumento,  vino  el 
oieo*^  :i  super  frumenio,  quia  gloriflcaiam  vide- 
bunlCbrisli  humanitalem  ;  vino,  quia  experiineiilo 
eognoscenl  Dci  Patris  charilatein ;  oleo,  qtiiagustii- 
bunl  sancil  Spiriius  suavitaiem  ceriique  anlina 
eorum  quasi  bonus  irriguus  et  ultra  non  esurieni  ''^i 
quia  sailabimur  cum  apparuil  gloria  lua,  Domliic". 


dunl  saporem.  De  priino  :  c  Ecce  declino  in  eos,  '^  In  qua  cum  Patre  el  Spiritu  sancto  vivis  et  regnas 


ul  flumen  pacis  ".  i  De  tertlis :  c  Ei  ul  torrens 
Innndans  gloriaegentium".i  De  secundls:  cLavabo 
pcr  singulas  nocles  leciuin  meum,  lacrymis  meis 
siralum  meuin  rigabo  *'.  i  In  figura  harum  lacry- 
niarum  lerllo  lacrymatus  esi  Jcsus,  scilicei  ad 
scpiilcrum  Laxari  "•  Itein  :  c  Videns  civitatein 
fleviisuper  illam  '*.i  Teriio,  imminenie  passione, 
quando  solus  oravit  iii  monie  ^'»  ibi  lacrymaitis 
au  Ait  Paschasius  siiper  Jcrcmiam  :  c  Divisiunes 


Deus,  per  otnnia  saccula  saecuiorum.  Anien. 

Qui  siinl  in  primo  coiivivlo  discumbunl  In  novis» 
simo  ioco;  qui  suiit  in  secundo  discunibiinl  in 
medio;  qui  sunl  in  terlio  discumbunt  ji  prinio. 
Primi  per  buroiritatcm»  secundi  per  veritatem , 
lerlii  per  dignitatein  :  per  buniiliiatem,  quia  se 
Indlgnos*  coelo  reputant ;  per  veritalem  «^qula  con- 
sideraiilcs  universa  lemporalia  spernunt,  ei  ad 
superna  anliciant ;  piupler    iiignitatem,  quia  cum 


»»  Toli.  1«. 
60.  ••  Ibid. 
'»  II  Cor.  I. 
••  Psai.  41. 


■•  Ibid 

•'  Psal 
n 

•«  llid. 


bid.  •»Juh.  10.  ••Job7.  •»  Ibid.  "  Ainos  3.  ••Amosi.  •*  Gen.  27.  ••  Isai: 
[>bal.  6.  «'  Joaii.  II.  •*  Luc.  19.  '•  Maiib.  U.  '»  Thrcn.  5.  "  Psal,  A6. 
I  Cur.  5.  "  I  Cor.  5.  '•  Coloss.  3.  ''  Caui.  5,  '•  Luc.  24.  '» Manh.  5:. 
••«     •«  rwl.  77.    "  Soplio».  3.    •*  Jcr.  31.    "Ibid.  ••  Psal.  16. 


«57  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LID.  II.  I5S 

Ciiristo  regnant.   Dc  pnmis  :  Peccavi  super  nii- A  applicuil  sibi  mconini  amariiuJines  peceatomm ; 


mcnim  aren»  maris  :  de  sccimilis  Paalus  :  cQii.t 
postcriora  suiit  oljlivisceiis  ad  ca  quae  antcriora 
siint  meipsum  exieinfcns,  pcrscquor  atl  bravium 
sapcrn»  vocalionis*^  :  >  dc  tcrtiis  :  GaiiJcnt  in 
ccelis  aniiiix  sancloruni,  qui  Clirisii  vcsitgin  sunl 
scciiti 

Cum  etiel  rextnnccubUu  %no,  nardus  r.tea  aedii 
^doremsuum, 

[€ard.]  iNardusciiim  c&tlierha  liumilisct  liuinili- 
•  atem  desii;nal,  csl  ergo  sciisus  :  Cum  e$sel  rex  in 
ccubittt  SMo,  cum  adliiic  essel  Filius  iii  sinu 
P.itris»  uoihliiiu  faclus  visitiilis  :  nardus  m^a^  iJ 
?st  liuuiililas  nic.i  ,  iu  <  onspcrlu  ejus  dedit  odurem 
;ifMm  ;  ct  sic  ei  coii:|ilacuii.  10111.1  rcspexil  liuuii- 


in  sccuiida  futuram  incorruptionem  mci  corpoHs 
dicavit.  Mementote  quod  spons.i  poriavit  in  abcnim 
medio,  Maria  io  utero,  Siiiieon  iii  bracbio,  i  iscph 
in  humero.lnter  uiiera  porlamus  ipsum  cogiiando; 
in  ulero,  sancta  dcvotione  nutriendo ;  in  bracbio, 
opera  ejiis  imiiando;  in  bumcris,  libentcr  ejns  pas- 
stones  susiinendo.  Myrrha  amara  est  et  jocunda 
Oiioru  :  qua  corpora  pemncla  nesciuiit  putrcdiiie.n, 
scilicct  propter  amariludinem ;  scd  gratum  dedit 
odorcm.  Unde  Joaimes  audit  non  solum  bofHincm« 
scil  aiigelos  cxsuUaiites  et  diccnlcs  :  c  Digi:us  c? t 
Agnus  qui  occisus  est  accipere  virtulem,  ci  divin> 
laiein,  ct  sapientiam,  et  fortiiudincm,  ethoiioie.:% 
et  gloiiatu,  ct  bciiedictioncm  in  saecula  sxculoruu:. 


laiem  aiicill^e  siis ,    ecce  euini   ex   lioc   bcalam  q  Au:cn*'.i  Accipit  virtutem  in  nativiiaie,  qua  sine 


nic   dicciit  oiniios  gcuerationcs  ^*.»    Dc  dilectione 
cro  ipsius  ail  filiuiu. 
Fasciculns    myrr/ia*   dUcctus    meus  mild  ,  iuer 
jbcra  mea  commorabitur, 

[Tno.]  Myrrlia  corpora  servat  a  putrcdine  sua 
aiiiari:uiiiiic.  Ilanc  corp4»rilius  adbibemus  nc 
|iut;cscani,  cuin  curpora  excuipto  Cbristi  per 
•norlilicaiioniMn  carnis  a  pulre<liue  luxuriae  re- 
slrin^iuius,  ne ,  si  ca  reliiiquaiMus  siiie  couili- 
fnciito,  csca  Gant  vcrinibus  pcrpctiiis  :  qut  fasci- 
culus  diciair,  quia  virlulcs  iu  nobis  colligalv 
SSp^*^!!^)  gravedinis  difigcniibus  babcnt.  luicr 
tibera  coinnioratitr.  qiiia  iii  dilcctione  Doi  ct  pro- 
xiini  Cb  islu  babit;ilio   p.^^.raiur :   autc  rcx,  modo» 


pcccato  dc  Virgine  natiis ;  diviniiaiem  in  bapiismo» 
qua  voce  pjicrna  Filius  Dei  dilectus  cttlilus  est  dc- 
claracus  "  :  Sapientiam  in  praedicatione,  forlituiii* 
nem  in  passioue,  bouorem  in  resurrect'one,  glo- 
riam  iii  ascensioiic,  benedictionem  in  eleciorum  a«l 
ccelestia  collectiouc.  Ecce  ad  qiiauiam  veait  Cbri* 
sfus  gloriaui  pcr  myrrbam  et  igiiotniiiiam  passo- 
nis,  ut  ejus  exemplo  animaii,  pcr  passioucui  spere* 
mus  peneuire  ad  cjits  gloriosaiii  resurrectiont*ai. 
Ejus  tamcn  graiia  prsambuia  :  c  Non  enim  sunt 
condigns  passiones  liujus  iein|iori8  ad  futurani  glo- 
riam»  qii»  revelabitur  lu  nobis'^.»  Tria  suiii  ge» 
ncra  patsionum.  Suut  eniin  passioncs  pnctcr.ii 
teniporis;    sunt  pauiones  hiijus  tcmporis;  sunc 


dilcclus  ;    autc   in  acciibilu    regio  ,    modo  intrr  C  passlones  uullius  temporis.  Prima»  sunt  liiflict^  ue* 


sponsae  iibera.  Mngna  buniilitntis  virlus,  cui  sc  di- 
^'inilatis  iiiajestas  tam  facile  incliuat.  Myrrba  ainara, 
res  ihira  et  aspcra,  triLulaiioiicin  siguiltcat.  Ea  sibi 
clilccti  ciusa  iuini  iicre  prospicicus  gratulabunda 
i.l  loqiiiuir.  conliilcus  sc  oniuin  virilitcr  subiluram. 
I.Ico  iioti  fasccin,  scd  rasriculum  dicil,  ct  parvuui 
tlucii,  quidqiiid  pro  ejus  amore  susliuucrit.  Bciio 
rns€iculus,quia  1  parvulus  natus  csl  nobis  *\i  beue 
fasciculus.  qiiia  c  non  sunt  eondignae  passloiics 
litijus  lciiipoiis  a<J  fuiuram  gloriaiu,  qiinc  revelabi- 
i:r  iu  r.olifb^.i  liem,  qiiod  pr.Tseiis  est  niomcn- 
laueiiin  a^"  lcvc  supra  luodiim  in  sublltuitatc  xter- 
iiuiu  glorix  |K)ndiis  opciatur  in  nobis**.»  Erit  ali- 
qsaudonobis  iugens  cuiuuliis  gloriic,  qui  niodoost 


ccssitaiis;  secund»  liberac  voluutatis;  terli»  ex 
servitute  perpetuae  corroptiouit.  De  primis  Aposto- 
lus  :  c  Vanitatl  creatura  omuis  subjocu  ett,  non 
volens'*;i  de  secundis  :  c  Not  primitias  spirittis 
habentct  ipti  intra  nos  gemimus,  adopiioneni  filio- 
ruiu  Dci  exspectaniei  rsdemptionem  caruis  ooUras 
**;»  de  tertiis  :  c  Omnis  creatura  liberabitur  a  tcr« 
viiute  Corniptionis  in  libertatein  glorljD  niioriitu 
Dei  *^.  Irlm.-e  excloternnt  praeteriiam  gloriaui ; 
secundae  operaotur  ad  praetentem,  ted  non  tuni 
condigii»  ad  futuram  ;.  ter;be  non  prrtiiie:it  ad 
eam.  Praeterita  gloria  fuit  in  paradito  :  praeseit  iu 
cordo  humano;  ftitora  erit  in  regno.  rhiiia,  cx 
primi  tlatos  temperanlia ;  tecunda,  in  pura  fx>ii 


fasc.ciilus  inyriba*  *',  ci  iie  vnteaiur  dc  sf.  pnctii-  ^  tcientia;  tertia, quando  eettabil  bujus  uiiserta;  nio- 

iiiere,  tcil  dc  adjiitorio  Dei  qtiod  babct  in  cordc» 

clicit  :  Jiitcr  ubera  mea  commorabitnr,  Unde  seciire 

potcsl  diccrc  :    <  Si    ainbulavcro  iu   medio  utnbr.-e 

ffiionis  iion  tiinobo  tuala.qnonia^ii  tu  tuecumcs**'.» 

Itlyrrbniu  illaiu  auiaraui  lucrito  discritn,  coiiiuiuc- 

li.is,  s|tuia,   col.iplios,  cl.ivos,  ciiiccm,  ct  ca?tcr;»s 

auiaritudlncs,  qiias   pro  uobis  susltnuii.  Noii  pr;c- 

ieriMiil:«tn  loyrrbniu    «|ua  iii  cnicc  c^l  iiol.r.us  ••, 

ncc  illain  qua  iu   scpub  ro  c£t  utictus  *\   lu  priini 


icsiia.  rriiiia  trantiii,  quia  primi  parentes  niuu- 
vcruut  gloriam  tuam  in  similitudineui  vituli  eoiuc- 
deiitis  fcnom  * »  ct  omnit  gloria  ejitt  qiiati  flo4 
fcni  *.  De  tecnnda  qu»  ctt  in  corde  dicilur  :  •Gbir  a 
nostra  liaeccst,  lettimonium  contcieuti;e  nostrae'.» 
Detertio  :  c  Satlabor,  cnro  apparucrit  gloria  tua  ^.9 
l)i  autcm  pcrfectuni  habcat  lesiimouitim  :  rritu  » 
habeai  decoieui,  tccundo  fcrvoreiii,  *  lertio  nptiiitl*- 
rcm.  Decorciu  puritatit,fcrvorem  cbarllaiis.^pl  u- 


MT 


riiitipp.S.     "Liic.  I.     "Uai.  9.    "»«in.  8.    "  II  Cr   4.     ••  Canl.  I.  *'  P»»'*!,!-   *V'."  '    l''* 

•vj.,:,„    151,    ••A|...c.5.     •'Jlaah.  3.    •' H«  n.  «.    ••  llml.     ••  Ibid.     "•  II  l.l.  «  P,:il    «Oj.     •  Uai   Ij. 

•  :l  r.<»r.  I.      ♦  IS:il.  Iti. 

Patrol.  CCVI.  6 


139  rnoykJR  c^STeac.  et  joan.  algrim  iio 

dcrem  fertialift.  Puriutein,  «i  non  babeal  pccca-  A  no*'»  «  «i«  Jcm  **.•    TirUan  habrC  fpleiuloreai. 


Uin.  Cbarilalem,  qna  diligal  Deuin»  selnm  babea^ 
ad  pro&iinum»  detidrriom  pasiioiium;  Verilalem 
qna  ciigiioftcal  beaiiiodinein  aiigelorom.  De  bie 
iribui  dicilnr  :  •  Gloria  Libani  daU  eai  d»  decor 
Carmrli  el  Saron  '••  Cariiielus  dicilur  idenfM  rtr'* 
oiMmJoiifit  quaeperiiiicl  ad  priiuuni ;  Saroo  mc« 
eesiio^  qnc  periiuei  ad  secuniiuni ;  Libanns  deal* 
Mo,  quc  apecUl  ad  leriium.  Circumcidi  igiiur 
oporlel  in  corde  ab  illiciU  cogiuiione ;  ia  ore»  a 
8U|>crflu:i  locoiione ;  iu  corpor^,  a  nialo  opere .  Do 
priiiio  :  «  Pervertx  eiiitn  cogiuiioiies  separani  a 
Deii '; »  de  secuiido  :  •  Absiiucic  vos  a  murmura- 
lioiic  qu0  nibil  prodesl,  ci  a  deiraclioue  parcilc 
|itigii;e  ';  »  de  icnio :  c  Ouine  opns  serYile  non 


llnde  didlur :  c  Revel^^la  rarie  spec ubimnr  glnriam ; 
■I  fransTormemur  in  eamdem  miagineiu  **.»  DUalur 
ergo,  bis  Iribns  gradibus  fenroris  babiiis:  c  Gloria 
noslra  hatc  esl,  Mimoniuni  eouscieuiix  noslnc*^,» 
de  primo  :  « Quis  gloriaiur  mouduni  se  babcre 
cor  **  ?  >  de  secumto :  c  Gloriainur  iu  spe  gloria 
filiorom  Dei;  >  de  tenio:«  Non  solnm  auleint  sed  el 
giorbmor  iu  Iribulalioiiibus  **.  >  In  spkndore  igilnr 
islo  f  idenins  quod  non  sunl  condigiic  passiones 
bujns  lemporis  ad  fuiurani  glorlani,  qti»  revcljbt- 
lur  in  nobis  **.  >  Nunc  quiilem  reveUia  esl,  qoia 
laulum  «videinus  per  spcculum  in  arntginaie*U.Nune 
eniiu  filii  Dei  sunius  el  noudutn  apparuil  quid  er.* 
nins.   Scimus  aulcm  cuiu  appariicril,  quomaui  si» 


facirtiis  *•»  Inde  Aposlolus  :  «  lluinannin  dico  pro-  *^  luilcs  ei  erimiis  :  qnia  yidebiuiiis cuiu sicuii  «si**.» 
pi<*r  iufiriuiiaieiu  carnis  iiosirae»  sicul  cxbibnisils 
ni  inbra  veslra  serfireininiundiiiaeei  iniquiuii  ad 
iiiii|uiuiein,  iia   exliildie  mciubra  «esira  scrvire 


mnudili;e  in  saurlificaiioncm  *•»  ilein  :  cGralias 
Dfo  i|iiod  fttisiis  ali^iiaiido  lervi  peccali»  olicdislis 
aniein  iii  eam  forniam  doclrinae  in  quain  iradili 
esilis  '*.  »  Ecce  dccor  Cariueli»  ecte  siinila  qna 
Deo  oflerlur  in  sacrififio*  Saron.  id  esl  smceensio^ 
esl  Itiplex  fervor.  Priiuus,  in  Dei  dilcciion**';  se- 
aindus,  in  carnis  niaeeraiione;  leriius«  iu  frairis 
correpiione.  Ccce  decoquiiur  simila«  bucesl  enim 
irjpb^s  sacrificium :  Prinium  dc  clibaiio,  scilicot 
aiuor  Dci ;  seciuidum  dc  cralicula,   srilicel  alilii  lio 


Quia  liinc  «  revcl  bilur  gloiia  Lkiuiiui»  cl  vi«lcbil 
oiiinis  carosaluiare  Dei  iiiisiri  **•»  iEdificabii  ciNm 
Doniinits  Sioii,  «  cl  vidcbilur  in  gloria  siia  **;  » 
qiiando  lollelur  c  inipius  cc  videai  gUiriam  Dci  **.» 
Tunc  igiiur  manifesiuiu  eril  quod  «nou  suni  coudi» 
gnae  pasisiones  bujiis  lcu  poris  ad  fuiuram  gluriam 
qiia:  revelabilur  iii  iiuUs  "*,»  luuc  pra^sUuie  Do- 
luino  iioslro  Jesn  ChrisiOy  cui  -csl  butior  ei  gloria  in 
saM'ula  s;eculoninu 

Fasfieyltts  mtfrrha  diUelus  meus  mihi:  iHleruben 
mea  eommorabilur. 

[Ckuo.]  Ac  si  dical  :  DUeclus  qui  meus  esl,  niibi 
singiilariier  ei  specialiler,  ipse  esl  fa&Ctcultis  njr* 


cariiis;   lerlium  de  sariagiiie»   sciliccl  eorrepiio /\  i^>^»  iil  esi  mulurum  an.ariiudinum  cotigregMiio 

collij»ala.  Ci  islo  fascictilus  coiuuiombiiiir  inler 
ol;cra  niea,  in  conlc  nieo  couciusiis,  quia  noo  pos» 
suni  ei  non  cou  pali,  iion  po.v8uin  ei  iiou  couiuiori» 
Quein  gcniii,  quem  larlavi,  ei  iliuui  nou  am»rc  uc« 
qiiaquam  valco.  qui  pro  nic  loi  auiariiiidiiies  lolera* 
v.l.  Qiiia  vero  «liscral  quanluiu  aiiiarickta  luissel  in 
pavsioiic  filii,  de  gaudio  resuireciiouis  ejiisdem  el 
cousolaiione  doloris  sui,  in  fruciu  pabskmls» 
suLdil : 

PoiruM  Cypri  dileetus  meus  mhi  iu  tiueis  £n« 
§addi» 

[Tuo  ]  In  Cypio  majores  vinox  qiiain  allbi  snni. 
Cyprus  esl  uuiversnlis  iucclesia,  qua!  luulus  viueas 
nuiril  duui  ecclebiis  p;irticul:irilm>   qi:od   b»iilicel 


fralris.  De  priiiio :  «  Lainpades  cjiis  lainpadcs  iguls 
aique  flamiiiarum;  '^»  el;  «  Siiuiliiudo  auiniaiiuin 
ipiusi  carbonum  iguis  anleniiuiu  ei  quasi  aspecliis 
Jaiiipadaruiu  '*.»  Siiperfundiiur  oleuin  devoliouis. 
liiiile  :  « linpinguasii  in  ulco  capui  nieum  ^*.»  De 
srrundonlngredialur  puiredo  inossibiu  meis'^,»  eic. 
£i  Jub  :  «  Quis  niibi  Iriiiual  ul  veuiai  |»eiiiio  mea« 
ei  qi:od  esspccio  niilii  iribuat  Douiiuus  "•»  Qul 
cofpii  i|ise  II  c  conierai,  sulvai  iuauuin  siiain  ei 
SIIC4  idai  nie  **. »  11-c  quoiiue  pcrfumlilur  oleiiin 
bitarilalis,  «  ul  exliilarel  faciciu  m  oleo  *\>  Uila- 
reui  euini  daioretu  diligii  Deus  '*.  Dc  lerlioUaiba* 
liiis  :  c  Ul  quid  nalus  suin  videre  niala  geniis 
iiiea*  '*?  »  Cl  Clias  in  pelra  slaus  :    «  Zelans  zelo 


I  ro  Doinino,  quia  dcrcliqiicruul  filii  Israel  paciuni  D  cor   hoiuiuis  '*  giguii   viiiuiu   cliariiaiis.  Cng.iddi 


iJiiH  **.»  Hic  supcrfundilur  olcum  consolaliouis 
ijuod  Infundil  SamariUnns  vulueraio  a  lalronibos 
*^  Ccce  Saron.  Seqniiur  Libanus  id  esi  dealbatio, 
In  primo  babuil  dccorem,  ol  dicereiur :  «  Toia 
pulcbra  es  ainica  mea»  loia  pulchra  es  **.»  in  se* 
cundo  ferrorem,  ui  dlcaiur  :  « Concaluii  cor  mcom 
inlrame, ei in  mediiailone mea eiardescei  ignis  **, » 
ei :«  luflaniuiaiuiu  esi  cor  menm  el  reiies  niclcom- 
mulall  sunl  '^.  >  Noiine  cor  nosirum  ardeus  crai  in 


diciliir  fons  hctdi,  lloedus  pro  pcccalis  quon.iam 
iiumolabalnr  **.  Fuus  hocdi  csi  Lapiismos  Cbrisu, 
quo  dum  corpus  mergilur,  per  fidem  Cbrisli  qui 
pro  peccalis  luoruius  esi  a  pcccalis  lavaiur.  Qui 
fuil  niyrrba  in  niorie »  bolros  esl  in  resurreciiune. 
«  Qui  cuiin  morluus  csi  propicr  peccata  uoslia, 
resurrexil  propler  juslificaiiuneiii  nosiram  *%  oi 
peccalis  morlui,  jusiiliae  vivamus  ^*.»  liaqiie  lii- 
gendo  pcccala,  bibisii  iisyrrbae  auiariltidineiii.  Si 


MsaS.  55.  «Sap.  I.  'iliid.  »  Num.  48.  *  Rum.  6.  »•  Ibid.  <*  Canl.  g.  "  Ezech.  •»  Psal.  «?. 
•*  lialiac.  5.  ••  Juh  6.  ••  Ihid.  "  Psal.  105.  »•  .1  Cor.  9.  ••  i  .Marl::ih.  «.  ••  ll|  Hcj;.  19.  •»  Lmc.  17. 
••Cuii.  4.    ••  Psal.  38,    ••  Psal.  74.    ••  Lttc.  24.    ••  II  Cor.  3.    "  II  Cur.  i.    ••  i»iov  t(S,    ••  lu,,,. 


5.    ••  lloni.  8.    •*    1  Cor.  15.  «••  1  Joan.  i.     •'  Isai.  48;  Luc.  5.    '^  Pbal.  101. 
b.    •'  Psal.  105.    ••  Lcvil.  1«.    ••  Uum,  4.    ••  I  Pcir  % 


••    I  rii  !*li.     ••  Ko:ii. 


f  il  COMMeNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  II.  lit 

auie:n  respira&ii  in  speoi  viiae,  bibisli  vinum  quod  a  adoralur.  Fons  graiiarum   esi  in  eeelis.  Sed  duui 

pcr  angelos  nobis    miuisiralur»  quasi  per  canalcs 
eflundilur. 

Gloria  ista  esi  iriplei,  quia  triplex  rosurreclio. 
Prima  esl  miraculosa ,  secunda   virtnosa  •  leriia 


l»iificalciir  liouiinis.  Eugaddi  diciiur  fom  hadi^  vel 
OCM/Mf  ieHiatiouig.  Viueas  lial»cl.  scilrcei  poputus 
qiii  suiil  in  foute  kacdi,  id  esi  in  bapiismate  vel 
brryinis  pcRuiieniitim.  cl  halieni  oculuui  qui  teula» 
liniiffs  videiil  venieutes.  His  esl  dileclus  lioinis  cf- 
fuiiilius  viiiuui,  id  esl  .l»iiiiam  siix  resurreciionis» 
qu.iiu  ei  i|i«i  suspiranl  sibi  iie  abundaiitiori  Irislilia 
absorbeaiiiur  **.•  Moniliier,  Cyprus  lri$ti$  vel 
mxror  d.c  lur.  in  qua  est  isic  bolruslaptificanft.  Qno* 
niaui  in  MUilio  coinpiinciiouis,  invenilur  gaudiuro 
ebiisolaiionis.  Uude  :  c  Beaii  qui  liigeul.  quoiiiam 
ipsi  coiisolabuulur  **.»  \\\c  ordo  liiam  bislBrialiler 
iu%*eMilur.  rritiio  enini  Maria  Magilalene  capui  Do- 


gloriosa.  Prima  csi  de  morte  teiuporali  ad  vilam 
lemporalein ;  secunda  de  morie  spiriuiali  ad  viiam 
spiiiiualem ;  lerlia  de  morle  leniporali  ad  viiam 
iiicorrupiibilem.  In  prinia  Ecclesia  coalescit;  io 
secunda  spiriuis  reviviscil ;  in  lerlia  buinaua  na» 
tura  rcflotesciL  De  priiiia  :  c  Acceperuui  inulieres 
de  resurrectiitne  mortuos  suos  *'.»  Iiem  :  c  Surdi 
aiiiltuiit ,  moriui  resurguui,  paupcres  cvangelizan* 
lur  '*.»  De  f«cuiida  c:  Nuniiaverunt  iacob  :  ios«*pii 


mini  ei  poiles  rcciinil)eulis  preiioso  nardi  perfudil  ^  filius  fuiis  vivit.  Quo  audilorevixil  spirilus  ejus*';* 


o«l4ire  ^*.  Ileiiiiie  disriptili  cruriflxum  myrrba  un- 
xi*riiiii  ^^.  Deiiide  liotrus  cypri  faclus  esl,  quando 
gaudio  resurreciioiiis  exbilaravil.  Audi  gau- 
ciiuni : 

c  Surrrxti  Dominus,  el  orcurrens  niiilierilms 
aii !  Aveic.  Tunc  acresseruiii,  el  lefiueruul  peiles 
ejus^.  »Triaiiobis  |»o«iiasuiil  ilivinx*  pielalis  suavi- 
latcin  redoleiiiia,  scilieei  qiiod  surrexii,  qiiod  mii- 
l.eribus  oixurrii,  qiio.l  saliilavii.  In  primo  proposuil 
nobi!»  glnriaui ;  in  secuudo  dedil  confldeuiiaiu ;  in 
teriio  coniulii  Ixtiiiaui.  Gluriam,  ad  quain  suspire- 
uus ;  coufiik*ult:iiu,  per  quaiu  af piremtis ;  hriiiiniHy 
sub  qua  respiieiuus.  Siispireuius  per  «lesideria, 
aspireinus  ex  pura  coiisciouiia,  respireiiius  a  moe- 


et :  c  Filius  nieus  nioriuus  erai,  ei  revlxii;  perie- 
rai,  eiinveniiis  esi  **.!  De  teriia  ;  c  Cbrisius  re- 
surrcxil  priiuiiis  dormieutiuin  '*,•  el :  c  llefloruic 
caro  niea  **,i  el  :  c  Juslus  ut  paluia  florebti  *';  • 
el  :  c  Jusius  germinabil  sicul  liliuin,  ei  flurebil 
in  apternum  apud  Duminum  **.»  Prima  facia  esi  in 
Lazaro  ;  secuiida  in  filio  prodigo;  lertin  in  Cbr  t:o« 
A  Cliri.Hlo,  quia  Ircs  nioriuos  suscilavil  **•  Cum 
Cbrisio,  uiide  :  c  Si  eoiisurrexisiis  ciiui  Cbrisio, 
qiia!  sursuui  sunl  iiiia^rile  *^.>  lii  Cbristo,  quit 
c  Sictii  iu  Adain  ouincs  inoriuiiiur ,  lia  ei  In 
Cbristo  omnfs  vivificabuutur  **.  >  Priiiia  glo- 
riosa.  Uude  Doiuiiius  ad  Martbam  :  26  *  Nonne 
dixi  libi  :  Si  credideris.  vidi^b  s  gloriaui  Dei  **•  • 


niris  aiigtisiia.  Susi^iMbat  K|ioiisa,  cuni  io  Cauiids  C  Secuiida    gbiriosior,    quia   c  Oiunii  gloria     ejiit 


diccrel  :  c^Nuniiaic  dilecto,  quia  aiuore  laiigueo 
**;  •  ai^pirnbat  ciim  ilicerel  :  c  Surgain  el  circum- 
ibo  civiiaietu,  |>er  vicos  el  plaieas,  qiixram  quem 
d«:g:i  aninia  niea  ^^ ;  >  respirabal  com  dicerel : 
I  L«rva  ejiis  siib  capite  iiieo,  el  dextera  illius  ain- 
pleiiabilur  iiie  ^*.>  0  quam  vcbcmenti  amplexu  am- 
pl'*xaiiis  eslme  in  cruce  :  iu  qua  fluxit  aqiia  de  la- 
icrc,  manavii  sanguis  de  corde,  anima  recessil  a 
corporc.  Dives  isie  iusiitor  nierces  suas  in  advcntu 
itio  iu'plicilas  aliiilil.  Iiuile  :  c  Fxce  venlo  cito ;  et 
iuerix*s  iitea  mecuiu  esi^*.>  Quia  c  ouine  datum  opli- 
itiuin,  ei  ouine  doiium  perfectuui  desursuin  esl 
dcsceiidens  a  Patre  lumiiiutu  '*  >  lii  passioue  sar- 


fiti.c  regis  ab    in:us*^;  >  lerlia    gkiriosssmi: 

c  Seiiiiiialur  corpiis  igiiobilc,   surget  iu  gloria  **; 

qnaiido  revelala  fiicie  «poculabiuiur  gloriaui  Dei  **•• 

Hac  surrexit  Dotuiuiis,  el  oslendil  glo<iaui  suum, 

ul  ad  eaui  suspiremus.  liaec  resurrei.iio   impcrfe- 

ctuin  nostnim  adduxit  ad  perfectum»  cjfCtum  no» 

slruiu  rcduxil  ad  paradisum,  ad  vliam  reduxii  no« 

sirum  mortuum.  Primuiu  sic  docuii  ipsc  resurgens : 

c  Si  vis  perfectus  esse,  vcnde  omiiia  qu«  babes,  e| 

da  pauoeribus  '*,  >  de  secuiido  dicilur  ^^  ; 

Etl  cUvalMi  iiubibM$, 
El  $rtm  [ecil  credmibui 
Aperien$  paraili$Mnt^ 
Quem  protopla$iu$  claH$€rat. 


rut  concisus    fuil.   Uitde  :    c  Concidisti    sacciim  n  De  teriio :  c  Sicul  in  Adam  omnes  moriiintur,  ita  in 


mcuin  ei  circumdedisti  me  lastiiia  *'•>  In  quo  vidi- 
nKis  eum  ieprosnm,  cl  percussum  a  Dco  ei  buiui- 
liatum**.hi  resurreciionepurpuraiuexplosit.  Reve- 
lala  eniin  (acie  speculamur  gloriam  Domiiii,  ctc.**  > 
Yel  sic :  c  Cum»  ca|Niis  ejus  s:cul  purpura  regis 
jiiiicla  caitalibiis '^  >  li^ec  purpura  est  caro  Cbrisii 
gbuificala,  cnpul  itpoitssc,  Cbrisius;  capitii  ejus, 
iuiiiaiores  ejus.  qui  siiiil  quasi  rcgis  ptirpiira,  qtiia 
ehi  debclur  resurreclionis  gloria.  i^urpura  bxc  jun- 
cia  csi  caiialtbu.<i,  quia   jain  in   cceiis  ab  aiigclis 


Cbrisio  omnes  vivificabuntur  **,  >  quia  peccalor 
bomo  morttius  erat,  et  revixit,  perierai  cutpa  Adx, 
invenlus  esl  Cbristo  a  morluis  rrsnrgente  ^*. 

Seciindo  occurril  mulieribus  '^,  ut  daret  eonfl- 
deutiam,  quam  aspireuius.  Occurrit  Dominiis  iu- 
firmisy  occurril  desolnlis,  occurrit  sanctis.  Inftr- 
mts,  utcoufiriiiet  palicntin  ,  dosolniis,  ui  reronnct 
iu  Ixtilia  ,  sniiclis,  ui  sntiet  coruin  dcsiileriiim  glo- 
rificntA  cnriiis  pncsenlia.  Juxta  prinium  Peiriis 
vidit  sibi  Cbristum  occurrcre,  jiixta  secundum  oc- 


^•11  r.or.  2.  ^  Mnltb.  5.  "  MaUb.  20.  **  Joan.  1J>.  ^*  Maib.  23.  ^*  C.nnt.  5  *'  Cnnl.  5, 
**  Caiil.  2.  *»  Aimc.  22  **  J^c.  i.  ■»  l»s:il.  29.  •*  Isai  .S3.  •»  If  Cor.  13.  •*  Baut.  7.  »•  llob.  il, 
«  Maitb.  il.  ••  Gin.  45.  ••  Ltic.  15.  ••  I  Cor.»15.  **  INal.  27.  •»  ISal.  9i.  *•  Offic.  ecclcs. 
*»Ltii-.  7  ei  8;  Joau.  11.  *•  Colos^.  3.  ••  I  Cor.  13.  ••  Jo.ui.  il.  *'  Ps.il.  ii.  ••  I  Crr.  I5* 
••li  Cor.  3.    »*Ma.ili.  10.    '»  OIUc.  cccies.    "  i  Cur.  13.    "  Luc.  15,    ''  Mui.b.  "iS. 


uz 


TIIOMiC  CISTfcRC.  ET  JOA>.  ALOKr>i 


ctirrit 


TIIOMiC  CISTfcRC.  ET  JOA>.  ALOKr>i  Ui 

il  inulieribtis ,  jiixia  lertium  occurrit  angelis  iti  j^  ^'^*^  -  <  ^^'^<^  *'«^  &»lijloae,  el  fugile  a  CbaiJxMS  *•, » 


ascensiouc.  f  A  sinuiiM  eiiim  cotlo  rgresbio  ejuSt  el 
occursus  cjiis  usqiie  ad  summuui  ejus  *'.  i  in  figura 
primi  venil  Isaac  in  occursum  RcLccc:i\  el  ipsa 
Oescentlil  dc  canif  lo  .^*.  Rcbecca  paiieutia  diciliir. 
lu  ligura  srcutHli  occurrit  paier  proiligo  fiiio  ^\  lu 
figura  icrtii  occuriil  Mcicliisedecli  curo  pane  ct 
vino  Abraham  reverteuii  do  praelio  ^*.  Ecco  dabit 
fiiliiciairt  ut  «spircnius. 

Teriio  subjuiixit,  f  Avele  ^*,  i  ut  Ultlia  rcspiic* 
n.Hs.  Ta»s  invenimus  salutaiiones  Dci  plenas  dcvo- 
tione.  Primam  altulit  Raphael  ad  Tubiaui  ** .  sc- 
cuiidani  Gabiiel  ad  llariam  *Slertiani  hotiic  Dmni- 
nus  ad  muliercuiam.  Primam   luisit  et  disluiit, 

sccundam  maiidavit  et  attulit,  lertia  obtulit  et  at-      -  •^--' «-• w  ..^.«.,.  w^»  ^»  itaiii»ri«it  m  uuim»-;  § 

tuiit.  De  prinia  :  c  Qui  m:*ndas  salulcs  Jacob  *\  i  de  ^  ^dii  dicunt  :  •  Revclaia  facic,  s|ieculamur  glorinm 
secunda :  •  E\suliavit  spiritus  meiis  in  IVeo  salutari      ^ct   **•  i  Pedcs   tenuit  Hariu  Slagdalena,  quaiido 


dcsccuiido.  c  Acccditead  curo,  ct  iiluminablwini**,i 
de  tertio  :  c  Ego  dixi  in  excessu  nicntis  meae  :  Pro» 
Jectus  sum  a  facic  oculorum  tuorum**.  i  NolandoiB 
auiem  qiiod  quidam  leiient  pcdd  ejiis,  quidaui 
pcctit5t,  qiiidam  caput.  Pcdcs  tencnt  qui  aflTectum 
habcut  erga  cjus  humanikttem,  peclas  qui  divinl- 
talis  ct  humaailatis  adniirantur  unioiicm,  caput  qiii 
coniemplantur  majcsUtem.  Piiiui  prxsumuitt  de 
roiscricordia  ct  vcritaie,  secun.li  rciT.nt  charii;iic, 
tcrtii  splcndciit  claritatc.  Primi  iiaque  tenaenict 
pedcs  ejiis,  ct  ilicuut  :  c  Chrisins  passos  cst  pro 
nobis,  vobis  rtlinoaetis  cxciiipluin,  ut  sc'|iia:iii7ii 


vesiigia  cjus 


Sciuudi  adniiraiitcs    dicniit 


•  Verbuni  caro  racluui  cst  ei  habitavit  in  nobis  **;  i 


scciinda :  •  E\suliavit  spiritus  meiis  in  IVco  salutari 
inco  **,  I  dc  tcrtia  :  •  Salus  iiostra  in  manu  tua 
est  ^.  I  In  priiiia  Tuit  affcctus  lardlor »  in  sccunda 
discretior ,  in  tertia  rervcniior.  In  prima  cnlm  cuiu 
ftit  angeliis  :  c  Gaudiuni  tibi  sit  scmper,  ait  To- 
tias  :Ouodgaudiuin  mihi  erit  *',  i  ctc.  In  sccowd.i 
ait  Uaria  :  •  Quomodo  Act  istud,  quoiiiam  viruui 
iion  cognosco  **.  i  In  tcrtia  :  c  Acccsserunt  ct  te» 
nucrunt  pcdcs  cjus  *^.  i  Illc  qui  salotat  lu  anu»re 
tenciur  avidius,  in  memoria  Talidius,  iii  s|>o  sal.i- 
iiriu«« 

Unde  Juxta   Iria  vcrba  salutaiionis,  legimus  in 
Scripturis  tria  verba  dcfcctiTa,  quia  iu  hac  via 

•«  •  A-  «■•-  ■>  • 


lacryrois  pcrfudii  *• ;  pectiis  Joauiies  evangellsia, 
quaudo  supra  pcctus  Do.i.iiii  in  eopua  rccubntt  '**; 
caput  iila  luulier  qux  ii:irWuiii  supra  capui  ip^ins 
recuiiibciitis  cffudit  *.  i  Qui  leiicnt  pcctus  ciiiii  Jo« 
scpb,  iioLilidccnrioiic*,  bepeliiiiii  eum  in  corJe.  Sic 
euiiu  cuiu  Joseph  arou)alibuscon>liuni,  in  sindwo 
mauda  iuvolvunt,  lapidcui  clauduut  *.  i  Aroniaii- 
bjs  desiilcrii  ct  aiuoris,  siiidoiic  puritatis,  lapide 
rortiludiui!>.  Pcr  lapidem  vcro,  nunc  duriiia,  nui;e 
rortiluiio  dcs^gnutiir.  Itaquc  proptcr  rortiludineni 
aiuoris,  iu  l.ipi.!c  c&t  ciaudendus.  Scd  ne  ad  ero- 
gandum  bonuui  quod  lii  iiobs  latct  durt  sfmiia,  ab 


oi;ri|i»uri8    »iia    irrrua    uciuvkiTdy    «|iii«i  iii    iiuc    Tin        o-..«.<.*..  ww».iiii  i|uuii  m    iiuu  s  laici  Ulin  SfmilS,  an 

4iulla  salus^  pcrrccta,  scilicet  avetc,  valete,  salTCle.  ^^  »"gc'lo  ni:<gui  coii6llii  ^  lapis  est  rcTolTCiidus»  id  csl 

Juxta  primuin  dicitur  avctc,  qiiasi  avidc  tcncte.   '  «luritia  rciuoTcnda. 

Istud  avc  quater  lcgimus  scriptum.  Priiuum  ruit         •r.  j.vi«-  ^...  i. 

coromoniloriuui,  sccundum  deccptoriuin,  icilitiui 

lllusoriuin,  quartum  consoiatorium.  Primum  aliu- 

lit  ad  llariain  angelus  **»  scainduni  Chrloto  disti- 

pulns  **•  tcrtium  crucifixo  paganus  **,  qiiartiiiu 

Christos  mulieribus  **•  Primum  sccutus  est  rructus 

virgiuex  rccondilatis,  sccundum  incurrit  ciiineu 

Issae  majcslatis,  tertium  pcccalum  Ingratitudiuis, 

qiiartum  coucepit  securitaiem  tani  Dominicae  qiiam 

iiostr.i!   resurrectiunis.  In  primo  iiovani  laudamus 

graliaiu,    contra   secunduin  qiixramus   cauiclaui, 

<ontra    tertium  quxramus  patientiam,  in  qtiarto 

ccucipimus  Ixtitiaro.  Juxta  secunduiu,  valcic,  qiiasi 


Tiiplcx  esl  lix*c  duritia :  prima  obstinati  pecca- 
loris,  sccunda  avari  sapic^itis,  tcrtia  scverae  rorti- 
tiidinis.  Prinia  est  lapis  sub  quo  potrcsccbat  Laxa- 
riis  *,  sccunda,  sub  qiio  tcgebatur  puteus  •,  tcrtia, 
lapis  iu  quo  sepultus  crat  Domlnus  \  Prinium  rc- 
volvit  Jadxus,  secuiiduui  J.icob  curo  pastoribu]i, 
lcrtium  mugni  consilii  ai>gelus.  Dc  primo  euiui  ait 
Do.iiiiius  Judxis  :  c  Tollitclapideni*.  i  Jud»us  coii- 
filcns  inlcrpretalur,quia  courcssio  aurcitiiuritiaui 
cbstinatiouis.  Dc  secuiido  diciiur  :  c  Duiu  irei  Jacol» 
qui  supplaiitaior  diciiur,  iii  Me&opoiauiiam  Sjri;r, 
lapidciu  ab  ore  putci  revoUii  cuin  p;isloribiis  •. 
id  est  Christus  qtit  siipplanlat  peccata  cuni  docto- 


alidc  teiielc,  juxta  tertium,  s.ilvcte,  id  est  salii- [)  ribus  Ecciosix^agitul  scieutiauiquam  insc  ahscoii- 

nni   vn<lrnin    IJkiiAlA.  F.rro  1^^*1111.1     Knh  nin%  vAaf\i'.>M_         Hiini.   aliic  ArAnaiii     Ha  ■«»■;»  .i:..:..._  .  .    a.  _    ■        .. 


tcni  vcstraiu  leiietc.  Eccc  laciiiia,  siib  qua  rcspira- 
nius.  Dc  h9C  sciiicet  salulntiouc  :  c  Tiinc  accessc- 
ruut,  I  ex  fiducia  scilicet  saluiationis,  c  ut  apprc- 
hcndercnl  ciini  **.  i  Primo  debcmus  rcccderc,  sc- 
cuiido  acccdcre,  lortio  cxcedere.  Rccedcrc,  pccca- 
luiu  riigieudi);  accedero,  Cbristum  iinilando;  excc- 
dcrc,-  superua  gaudia  couieinplando.  In  primo  su- 
nius  cxpcd.tiores,  iu  sccundo  sccuriorcl,  iu  lcrlio 
jocuiniiore.^.  Ad  priiuiiiu  uos  aduiO:.cbal  prop!iet.i 


duni,  aliis  crogeut.  Dc  tcriioditiiur:  c  Augelus  Do- 
roiui  accedeiis  revolvit  lapideui  »•,  i  id  est  Cbrjstiis 
sua  visitatioiic  caicit,  ut  qiii  fories  sunt  in  amore, 
rejecta  sevcritaiis  austcritate,  ad  proxiraos  iuci* 
piaut  didces  cssc. 

Dolru$  cypri  dHieiut  mcui  mihi,  in  viHtit  £it- 

gaddi, 

[Card.]   CyjTUs  iusnla  l  olros  grandcs  et  dulccs 
gciicrat.  Cypius  auiein  iulerpre:aun  floritiu.  O^tcii- 


'•Ps.l.  18  »•   Gcu.  27.     »' Ltic.  I.'5.    "  Ccu  U      »*.Maiih.  28.     »•  T.k  5.      •' Uc.  I.     '•  Ps.| 

43.    «»Luc.  t  •M,.ii.  47.     ••  r«:.;  5.     *•  l.iio.    *' .MaUh.  i8.     ••IjcI.     «*  .M;:l  h. -21».     »•  M.,i;t.    -^V 

''Matlh.    28.     »•  .M.tih.  2.'!.    **Isai.   48      *^  Psd.  35.     •»  P.sal.  5«'.     ^ 

r.or.  3.     **  Liii  7.     »••  Joa».  21.     » Marc.  II.     •  Marc  15.     •  Mailh.  27. 

II.    •  Cc:i.  28  '  Ma  th  27.     •  Joau.  U. .  •  Ccn  28.     ••  Matih.  28. 


»•  I  P.ir.  2     •^  J  a  I.  !      t^   1 
Mrnii.  9   Jixt.  L\\      «  J.;  .,, 


«**  COM    E.NT.  IN  CAMICA  CANTIC.  —  LL).  II.  KC 

clcitS  auteni  iiialer  gauiliuin  •uniii  de  resurreclioiie  A  <^aiii  adrcxhibeiulaiii  sancii  fcuavitalcin  accciiderai, 


fliii,  dicii  :  Dilecius  meus  et l  luilii  boirus  cypri, 
dulce  icilicei  floriliouis  gaudlum.  Rffloriiii  ciiiiii 
caro  ejiis,  et  aroaritudo  inca  Tcraa  e&t  in  dulrcdi- 
Dcro,  et  dolor  nieiis  conversos  esi  lu  g.iudium,  ct 
ego  qux  iu  morte  cjus  cum  ipso  eiKnrcufr.niu,  ruin 
ijiso  florenie  refloresco;  ipse  qooque  ricius  e^t  iiiilii 
liotrus  crpri,  Id  est  dulre  et  magniini  gandiuiii  iu 
vifieis  KngaJdi,  cuiu  videlicet  rriiciu  n  pas&ionik 
ejus  consi.icro.  qni  apparei  invineis  Engaddi.  lilst 
autem  EngnJdilocus  nbi  sunt  atborc«l);il  .itni,  nii:>s 
appellat  vineas,  qnia  vinearnm  inore  CiiliMidjr.  Iit- 
lorprclalnrauim  Engadili  fons  liOBJi.  I'cr  :trbf»rcs 
cigo  b:«lsa:ni  qu.c  n.isrnn!nr  cl  ccsrnnt  iiiEiig.iddi, 
liklcs  thri>li  sigiiilicanlnr,  qni  in  EnjraJdi,  id  est 


l.iudat  passionem,  qna  eaui  aJ  patienduni  quo!  virtu- 
tum  est  nulrix,  iurorinavorat,  inagnilical  resurrcc- 
tioiiis  gloriani  qnaeain  aJ  spcin  bcat»  immorialitiUis 
orexoral,  eialial  spiritns  sciliccl  gratiain,  qna  <'aui 
in  viriutcm  induxerat.  Ecce  spon^^i  pictas  cjus  ofll- 
ciosissimam  seJulii.item  ^ratantcr  aspiiii,  clemeiH 
lcr  suscipit;  et  sic  decorem  (jns  pr:eJicauJo  os* 
ten  !it  dicens  : 

Lcce  lu  putcltra  a,  amlca  meii :  rnlclira  iu  op^-ri- 
l;tts  innnJis,  sobrie  et  jnsie  ei  pie  vivenJu  ^''  , 
piiKlira  simplicila!c  corJis,  proSMla  inliniitria 
a'ternilalis  bonis  aciibus  i;iSisicnJo,  puhJiru  vita. 
ptilcbra  doctrina,  pnlcbra  in  lcgis  observantia  :jus:o 
dispensanstemporalia,  pulchra  inevangclica  perfec- 


in  ronJo  hoe  li,  iJ  cst  iii  linilc  b:iptisinatis,  nbi  l;i«  ^  lione,  propier  Dcum  rclinquens  omnia,  piilchra  in 


vaiur  hocJus  ct  fit  agnns  spiriinaiilcr  nascuntur,  el 
ia  fi.le  ndicali  crcscuni,  ct  proQciunt,  ul,  sicut 
::r:  orcs  baKa.ni,  spiriiuali  pingnedine  fluanl.  His 
i.^il  r  iiii«rfK»Mils  a  ninlrc,  re  lii  filins  aJ  pro^* 
qnenJam   pulchriiu  iinem    inairis,  dicens  : 

f>fe  lu  piilchra,  aitiiea  mea;  eece  tu  putchra  : 
oculi  iui  cotumbnrum. 

ITao.lBs  dicit  pulchrain.  Qnippe  cui  dat  dile- 
c  ionem  Dei  ct  pro\imi,  ci  dnplicem  puiehriludi- 
iieiu  inssrit.  qoa  deleeuiur,  quaui  iaiidat,  cnjus 
oculi  dicuntur  columbarum ,  quia  dum  in  tempo- 
ralibus  gcmit,  ad  xtenia  desidcrio  rapitur,  iu  sim- 
plicitaie  snos  cnstodit  seusus.  Coluinbt  pro  cantu 


corpore,  volupiates  carnis  viriliier  superando, 
pulchra  in  aninia,  cnpidilates  niundi  ab  animo  fnn- 
ditus  exstirpanJo  :  pulchrt  iii  carne,  castitateni 
servando,  pnlchra  iii  mente,  erga  Deum  ei  proii* 
innm  charltatem  iuviolabilem  obscrvaudo,  pulehra 
in  prosperitate,  non  snperbiendo;  pulchra  in  adver- 
siiate  imperlurbabilis  permanendo ;  pulchra  in 
snbjcctione  obediendo,  pnlebra  iii  praciatione,  sub- 
jectis  ducatum  viiae  sermonibus  et  esemplis  mini« 
strando,  pulcbra  in  secrcto,  pulchra  in  pnblico, 
pulcbra  in  silentio,  piilchra  in  ioquendo,  pulchra 
in  roansuetuJine,  pulchra  in  superboruro  persecu* 
lione.  Nuiic  qualiler  ista  pulcbritudo  rormciur  iu 


gcmit.  I1.TC  esi  saiieta  auiroa,  quao  cum  ridei  in  q  "****'•»  exemplo  vidcarous. 

fttnore  niauili  rfprobos  garrientes,  ipsa  in  coelesti 

Jesiderio  attendii«  limens  ne  amitut  quod  diligit, 

ihim  dlffertur.  Vel  oculi  colurob.-e  snnl  praedicato- 

res,  qai  siroplicitalero  quaro  praedicant  eenranl»  ei 

visibilia  eonieronentes,  ad  aetema  geinitibns  muliii 

aiihelant.  Ex  amore  sponsx  praesumptio,  ex  aroore 

sponsi  indignalio;  quod  ita  exiins  probal.  Est  euiin 

roiisecuta  praesumpiiouem  correptio;  correptionem 

emundalio,  emundationcm  remuneraiio.  Jam  cedil 

f istns,  ubi  imalescit  amoris  aflectus.  InJc  esl  quod 

eiMundatnm  dilcctiis  vocal   amicam,  replicai  pnl- 

( liram,  eam.lem  mox  vicissitndinem  au Jiens  ab  ea. 

Ilic  dicit  pulchram,  qnia  dnplex  esl  decor  aniina\ 

scilicet  humilitjs  et  innocentia.  UnJc  DaviJ  :  c  As- 


Qui  facturus  est  pulchram  iroaglnein,  primo  de 
iiaturali  radice  liguum  pr.YScindit,  deindc  ramii 
praesectis  iii  loco  opporiuiio  ad  id  facienduci 
collocat ;  postuiodum  imaginero  forniat,  dealbai ;  po« 
stea  pulchre  coloruro  varietatc  depinglt.  Cogitemus. 
iiaque  aliquando  viiiis  iubaerentero,  quasi  arborem 
terrap.  Nain  hominero  arbor  designat,  sicut  in  Evan- 
gclio  :  €  Arbor  bona  fructus  boiios  /acit  **.  >  Primo 
iiaquc  ^«'^paremns  hominem  a  mundanis,  sicut  ra* 
dicem  a  terra.  Deiude  ramus  viiiorum  iu  apto  loco 
ponitnr,  cum  in  religione  locatur.  Cui  furma  impri« 
initur,  cum  ad  imagiiiem  Dei  informatur.  Dealbalur 
iniioceniia  :  varicias  colorum  est  pulchritudo  vir- 
tutum ;  campns  colorum,  cor  humanum  et  puruin  : 


l^ergf^s  nie,  Domine,  hyssopo  et  inundabor,  id  est  D  ^'-^^^^  cor  Impurum  cogitatiouuin    alix  dissipant» 


bnmilitaiem,  qnx  pcr  herbam  parvam  deslgmitnr. 
Et  seqnitur :  c  Lavubis  me  e(  super  iiivem  dealba- 
Lur  ",  I  quta  lotus  a  te  iniiocens  ero.  Et  quia  iu- 
crepata  abeo  qnoJ  petierat,  scilicet  viJere  dileclum 
ad  fasciculuui  inyrrhae,  vjJenJo  sc  homiliaverat, 
ineruit  audire  :  Oculi  tni  colnmbarnm,  id  esl  sim- 
piires,  eo  qnod  jam  non  ambulcs  in  magnis  neqne 
in  mirabiiibus  super  me  '*.  >  Vcl  quia  Spiritns 
sanctus  iu  bac  ave  apparuil,  fspirilalis  intelligitnr 
viiiio,  ad  quain  roodo  pervchitur  per  suam  hninili- 
tatcin.  Laudavcrai  sponsa  recubitum  spousi,  quod 


alice  inflammant,  aliae  disienduul,  alix  contrabunl, 
aiije  inquinanl,  aliae  perturbant.  Dissipant  ut  ira* 
cunJ«T,  inflaromant  ut  superbae  :  distendunt  ui 
ambitiosae;  contraliunt«  ut  timidaB  ;*.  inquinant,  iii 
Inxuriosae;  perturbanl,  ul  vanse.  Dehisenim  sic  alt 
Isaijs  *^  :  i  Ibi  cobabunt  bestiae,  et  dracones  re- 
qiiicsccnt  ibi;  ibi  babitabunt  struthiones,  et  plloiti 
silt.ilinntibi;  ibi  respondebunt  sibi  invicem  iilulae, 
ct  bircnes  in  delubris  voluplatis.  i  Bestiae  dissipant, 
dra*!oncs  inflaminanl,  slruthiones  dislendunty  pi* 
losi  tnrbanl,  uluhc  contrahunt,  sirenes  inquinant* 


^Pisl.  50.     ••Psal.  150.    "Tit.lS.     '»  Mailb.  7.    ••Cap.  15 


Ul  TllOMiE  CISTERC.  ET  iOAN.ALGUINI  ffS 

OeuUt  Inqitil,  lui  columbarHm,  IJbi  ociilus  vere  sii  A  pliciiaiem.  Ei  boc  ile  cofiscietitift.  Ebar  rebnfiinii 


fiinplei,  debel  babere  iii  inlentioiie  cbarllatcm,  in 
eleciionc  veritaiein.  Uiide  Doiniiius :  c  Esioie  pru- 
ilaitcsMcutserpeiitcs,eisinipliccssicutcolumbae*'.i 
H:iiicer{{olial)eaipuritaceinut  fallere  nolil»  ei  cmu- 
telani  ui  fjllere  iiou  possil.  llcin,  oculoruni  alius 
est  lionus,  alius  mrlior,  alius  inaliis,  aliiis  pcjor. 
Est  eniin  qiii  bonum  (liligit,  et  maluni  nesciiis  agil: 
bic  esi  bonus  non  tnmon  siniplcx,  scd  innltiplcx ;  et 
cst  qiii  bonuni  agii ,  el  prutlenler  iiilclligit :  bicest  siin- 
plex  ;  ei  e»t  qui  bonuin  intelligii,  ct  malu:n  asil  et 
27  "0"  dil'gii  :  bic  est  nequain.  De  primo  : 
«  Epbraiin  cobiniba  scducla  et  non  balcns  cor  >*;  i 
Je  secuiido  :  •  Estote  prudentes  sioiit  SGrpciilcs  et 
siinplicrs  s!cut  coluinb;e  *^;  i  dc  tcrtio  diritur  qiiod 


animal  esi,  cujiis  ossa  caiidida,  procasin  lemporis 
ruborem  contrabiiiil.  Quia  beue  oonversanies  opor- 
tet  esse  robustos  in  eMrcitio  virluium;  caiidMutv 
propler  nitoreui  exempli  ait  proxiniuin;  rulieos 
propter  renrorem  ju»loriim.  Ilcc  de  cuuvefsalione. 
Sappbirus  coeli  babet  colorem  propter  €Ociieu<pla* 
livos,  qui  ccRlesiia  con^iderant.  Jiid.ib  ca>iii.niifio 
signat  in  cujus  specle  caplii»  est  lli)l»feriieH.  cuiiii 
caput  abscidil,  ne  coriunipcict  caui  '*.  i*ulcbrilu* 
dineui  conscieniia!  desi|;nsit  Abisag  Snnaurnis,  qiiag 
formosa  juvenciila  fovcbat  ped«*s  D.ivid  seiii»  "t  itl 
esi  a2V*ctus  iiostrus.  lii  specie  Sarae,  speces  c«iii- 
vers  lioiiis,  quam  l^baruo  rapiens  pnipler  SfNfciem 
suani  noii  poiuii  corrumpere  Deo  pruu*g«*nii\  ct 


h\n\  c  prudeiitiores  filii  bujiis  sxculi  Oliis  lucis  in  0  rcvcrsa  est  ad   virum   suuin  cuin   niuiierii  ns 


tf 


fpcneratione  sua  **;  i  de  quarto  :  c  Obscuratum  est 
Insipiens  cor  eorum  et  traditi  sunt  lii  reprobum 
seiisum  **.  I  Coluiiiba  aliquando  Spiriiuin  sanclum 
desigual  111,  c  Yidi  sponsatn  ascei;deutein  sicut  co- 
luuibam  de  raiuis  arborum  '* ;  i  aliquando  fatuila- 
lem  stiiltorum,  ul,  c  Epliraini  coluiuba  seducta,  et 
iion  babenscor**;  i  aliqiiamlo  simpiicit:iteni  san- 
ctoruin  inlcntionein.  Unile  :  c  Qui  siint  isti  qiil  ut 
iiubes  volanl  ct  quasi  cobiuibai  ad  fcnestras  Kuas*'.i 
€oluuiba  veiHrilur  puro  graiio,  geinituiu  pro  cantu 
edit,  iu  aqiiis  volatum  accipitris  cx  uinbra  percipit, 
lu  |ietra  nidilicat,  hi;:3  fcllo  cst,  gregatiin  volat» 
oinnia  siinpliciier  inlueiur.  Ilaec  ciNuia  spons» 
spiritiialiier  congruuiit.  Puritate  eniin  viia^,  qiiasi 


Species  Hai-bcl  **  est  species  coutemplaiiuiiis.  Priiua 
spccies  est  coiitra  spirituin  luruicailuui»;  secunda^ 
coutra  spiritum  infi«la:  seciirilatis;  lcrtia,  cnutra 
spiritum  pusillaniinilalis  et  dissiduiionis;  quaila» 
cuiitra  spiiituiu  cxciiatis.  De  priina  Paiilus  :  c  Fu- 
gite  rr»ruicatioiieiii ;  furni-aiorcs  et  adulleror»  jiidi- 
cabit  Dciis**;  i  de  secumla  :  Ucaius  buuio  qul  kciii- 
pcr  est  patidus  **,  et  qui  diira:  iiieutis  corruel  iu 
nialum.  i 

*^  Rit  eti  toUiciti  ptena  iimorit  cmor; 
de  tertio  Pauliis  :  c  Corripiie  iiiquieios  cuuMilaniini 
pasiUanimes  *'•  i  Idein  ;  <  Au«li«>  qiioSilani  iuter  vos 
inordinaie  ambulare,  nibii  opeii»  fjceuies,  sedoni* 
uia  curiose  agenies  ** ;  i  de  quarto  Davbl :  t  Per- 


puro  grano  delectal ur,  pia  cordis  compunciioiiu  ^  secutus  est  iniini«'.iis  aniuiani  tueaiu,  bouiiLavii  in 


lAtatur;  in  sscris  Scripturis  dxmonMm  insidias 
eomprebendit  et  navet;  in  vulneribus  passionis 
Cbristidnbe  sibi  nientis  recliiialorium  construii; 
slnc  ainariiudiiie  nialitiae,  contra  dclinquentium 
I^cccata  Sievit,  fratruni  coticordiam  diligit»  qus- 
ctuique  vi<let,  sine  i:upidiiate  cernit,  sine  ainbi- 
lloiie  coiisideral.  Dicatur  ergo  ; 

£cce  tu  puichra  cs,  amica  w.ea^  ecce  tu  puUbra. 
Quatuor  sunt  pulcbrttudines  sponsae :  in  castitate, 
in  conscieniiai  puritate,  In  extcriori  conversat:one, 
Id  conteniplaiione.  In  castitate  diciiur  :  c  Ecce 
quam  pulcbra  cst  casla  generatio,  cuin  cbari- 
|ate**;  i  de  conscientia  :  c  Obliviscere  populum 


terra  viiani  nieain,  collucavit  inc  iii  obsicuris  &icu« 
Uioriuos  s;i'Culi  *^.  »  Uti  snnt  qujtuur  aiigeli  nuili 
quos  vidit  3u;innes  iu  Apocalypuu  «  \  1  li,  aii,  «lUaluar 
aiigelus  stanics  super  quatuur  ao^ulus  terru%  ei 
teuebani  quaiiior  veu  os,  ne  Uarcut  siiper  lcr<- 
raiu  *^\  I  scilicet  qiiaiuur  Q.«ius  Spiriius  sancti  qul 
lii«5  pulcbriiudines  operantur.  Pnuiiis  vcntuii  sksIuui 
libidiuis  relrigerat;  secutidus  are.nu  coii>cieuli«  a 
palcis  perversaruui  cogiiaiiunuin  euiuiidat;  lertius 
sua  seicnilaie  luordiiiaiuiu  rigorcui  bieuii»,  id  m 
dissolutioneiii  et  pu»illaniniitaieiii  eiiuiinai ;  quaruis 
nubeni  iiiundanae  soliiciiudinis  es|M:lliiy  ut  litieritts 
in    conteinplatioiie   Cflcliim   appareat.    Ilus   teiicut 

fuum  ct  doiiium  patris  lui,  quia  concnpivit  rex  de-  «v  quatuor  isii   spiriius,   iie  spoiis.sin  pulcbraiu  fa* 

corem  tuum  *^;  i  de  conversatione  :  c  Forliiudo  et      ciani. 


decor  induincntuin  ejiis*';  i  de  conleinplaiione  : 
c  Veuiens  de  Libano,  quam  pulcbra  facts  es,  amica 
inca  **.  I  licni  dc  bis  qiiaiuor  dlctum  est :  c  Candi- 
iliores  nive,  nitjdiores  lacte,  rubicundiorcs  ebore 
siiiiquo,  sappblro  pulcbriores  ^.  i  Caiidor  nivis 
designa}  munditiam  corporum ;  frigus  cordis  rcfri- 
gcrium,  et  boc  in  castitate;  candor  lactis  dcsignat 
innoceniiaiii,  quod  cibus  est  parvalorum,  ct  siin- 


Oculi  tui  columbarum.  Sunt  oculi  mitvi;  suiil 
oculi  columbaruin.  De  priinis  :  c  Oculi  stultoruni 
in  bnes  terrx  **;  i  de  seciiudis  :  c  Ocub  snpicn- 
tis  in  capite  ejus  **.  i  Terra  dicnuiur  leireui» 
scilicet  aniaiiles  tcrrena.  Tressunt  lints  lnijus  leno:, 
scilicet  vuloptas,  vau:tas,  nialiguiias.  Ii«-iu,  ircs 
sunt  oculi  slultoruin,  lascivus,  clatus.  nequaui.  Da 
lascivo  diciiur :  c  Impudicus  ocuius  iuipudicoB  uicii- 


1       ^.;1"^Je-      /  ^rfv.'-.        *^*''*''/-  *^-    "  ^"^-  *^-    ••  ^«>"-   '    •••  Omc.  eccles.    "  Ose.  7.    " 
I^i!.'  i^iA      i?^R'  ^- 1.1  '^y^- ^*-    "IVov   51.     «•Cain.4.     •^rhrio.  4.     «•  Jodiib.  13.     •M!l  Itcjr.  I. 

Hi'    »'  Apoc.  7.    ••  l»rov.  17.     =»  i-.ccli.  2. 


119 


COUMENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  LIB.  II. 


150 


lis  esi  Duiitius;  i  de  elaio  :  i  Geneniio  riijiis  i*k-  A  liceiu  exiulit,  qiMe  ecults  columbs  viiiei  resem  in 


celsl  suiit  oculi,  el  palpebrab  iti  .iliuin  subrecta!  ^*.  i 
de  neqiiam  :  f  Si  oculus  luus  noqnaui  riieri%  leiuin 
ccn^puft  luHiu  ieiiebrosuin  crii  ^^  i  Lascivus  in  liiiem 
Toiupiaiis,  flalus  in  fiueni  vaiiitatis.  ncquam  in 
fiuein  nialigniiaiis  Jirigilur.  Lastivuni  liabuii  Adam, 
quantWi  vidii  iignuin  puUbrum  visu«  et  ad  vescen- 
dtiin  suave»  el  illuminati  sunt  oculi  amborom  ^* ; 
ebiuin  habuit  Jonalbas,  quaiido  post  peractani  vi- 
(loriam  coniedit  luodicuin  niellis,  ct  illuniinati  sunt 
oculiejus  ^*;  neqiiam  b.ibuit  Balaam,  qnaiido  dedit 
con^iliuin  Balaac ,  quo  lilii  brad  deiipereiitiir  ^^  i 
Inde  dicitur  :  c  Vir  cnjus  obturatus  cst  oculu^  ^ : 
qni  cideiiK  apcrtos  babet  oculos;  oculi  saprentes  iu 
capixe  cjus  ^*  :  i  Tria  suiil  capita.  Spiritus  nosier. 


dccore  siio.  Quod  dicit  pulcbrum  et  addit  decorum, 
boc  est  secunduin  utraiiiqiie  naiuram.  Pulclier  ei 
decortis  dicitur  dilecttis,  quia  diligenli  se  et  in  bu- 
maiiilaic  ct  in  diviuitate  siilc  niacula  aspiciiur  re- 
preliensiouis,  qux  diini  aninia  desiderio  S(*<|uilur, 
terrena  obliviscilur  el  pulcbrinr  efliciitir;  puicbcr 
oninia  crc.;iulo,  dccoriis  perdiui  rediiueiido;  pulctier 
in  aequalitate  Putris  Vcrbuui  Deus  aptid  Deuiu,  dn- 
corus  in  virgiiiiiatc  inalris  Ycrbuin  caro  racluiu  '*; 
pulclicr  justis  bcatain  gloriain  ronferendo;  decorus 
poinitentiijus  iiidulgcutiam  tribucndo.  Kst  etiain 
puiclier  noii  soiuui  iu  ne ,  sed  et  iu  Ecciesia  : 
qua:  cst  corpus  suum  **;  quain  pulcbraui  recii  in 
cie.itjone.  Dccoram  in  redeuiptioiic  ut  sit  s|m>uso^ 


Clinstus,  Deiis.   Iiide  Apusiolus  :  c  Caput  iiiulieris  ^  aniabilis,  aiigelis  desidcnbilis,  liouis  ouiuibtis  ve 


vir;  caput  viri  Cbristus;  c.iput  Cbris.i  Deus  ^^  i 
Vir  ea4  spiritu»,  mulier  laro.  Itoai  ires  smil  ociili 
colifuiliue.  Priiiiiis  c.rciiiiispectiou.s;  secundHS  pias 
curioKitatis;  lertiui;  coiitcniplaiiouid.  De  priiiio  coa- 
qneiitur  David  :  i  Lunivu  ociilorum  lucoruiu  » ipsum 
nun  e»t  mecuui  ^;  »  dc  sccuiido,  Simeoii :  c  Put;is 
oculi  isli  T.debuni,  |!er  queui  oculi  cordii  revcla« 
buiiiur;  de  tertio  :  c  Ad  le  lcvavi  oculos  nicos,  qui 
Uaiiiias  iu  coDlis  ^*.  i  Pr:nius  diri};ilur  ia  capui 
quod  esl  sj^iritus.  Uude  :  c  Itluuiiua  oculos  ineoSt 
ue  uuquain  obdormiam  in  innrle  '*.  i  Se^iundus,  iu 
caput  quod  est  Cbristus.  Uude  :  c  Postijuam  vidcro 
bc;i  cUvurum  cuiu  Tlionia«  dicani:  c  Doniiuus  meus 
ei  Deus  uieiis  *^  i  Tcriius  iu  caput  quod  est  Deus. 


ncrabiiis.  Quaiuor  sunt  sponsi  pulcbriiudiiies.  Priiiia 
in  niortali  con^irc  :  qiiia  fiiit  c  spcc  osus  furnia  prjc 
filii.<tbmuiiiuin*\iSecuudaiutrauslii;uratiuiie«Uudc: 
c  Facies  ejus  sicul  sol,^vestitueula  ejus  alba  sicut 
%\\  **.  I  Tcrtia  iu  glorificata  bumanitate.  Undu  : 
c  Quis  esi  i»tc,  qui  veuit  de  £doni  tinctis  vestilius 


dc  Bosra.  Iste  formusus  in  siola  sua  grailieiis  '*.  i 
Qiiarta  est  in  divinitate.  Uiide  :  c  Bcgem  in  decora 
suo  videbunt  oculi  cjus  "•  i  In  prinia  nosiraui  bo- 
iioravit  infinuitaiem;  in  socumla  ostemlit  futurx 
bcatiludiuis  qualitaiem ;  in  tertia  futune  iiicorru* 
piiottis  verilatem ;  iu  quarta  perditam  in  Adain  re- 
formabii  iiiiaginem  et  siiuiliiudiiieut,  quainlo  iSla 
specie  parlicipabuuiiir  niembra,  et  jaiu  iu  pneseiiti 

t«ide  :  c  ludica  mibi  qiiciu  diligii  auiiiia  iiica,  iibi  C  dccoraiitur,  nou  babilitate  corporum,  sed  couimeu* 

pasias,  ubi  cubes  iii  meridie  '^*.  i  Priinus  est  cir^ 

cuiuspectioiiis  ad  exidusionem  vitiorum  et  custo- 

diaiiu  vlrtutuiu;  seeundus  piae  cuiiusitatis  ad  me- 

Bioriaiii  Cbristi  beucficiorum;   terlius  contenipla* 

ticuis  ad  cogniiiooem  coplestium. 
Eeci  iupulebra  es^Qmica mea^  tect  iu  pulchra; ocu'i 

lui  columbarum. 
[Camo.]  Quia  odor  nar.!l  de  ma.rc  fragraverat  ad 

filiuiii.  Mardus  eiiim  esl  bcba  buiuilis  ei  calida» 

Ikce  Diafem  comiiiendat  ab  uiroque  et  dicit :  Ecce 

lu  pulckra  ex,  amica  ni^a,  propier  buiiiilitatis  dcco- 

reui ;  ecce  tu  pulcbra  cs  proptcr  cAlorcm  dileciionis; 

et  pmpter  pulcbntudiiieinesamica;eiproptersimpli- 

cilatem  tuain  es  mea  singulariter  et  proprie.  Quam 


daiione  virtnium.  Ut  auiein  de  piuribus  uiiuui  tra- 
banius  in  esempium  :  Talis  csl  ille  aiuicus  sponsl 
(Joauiiem  Baptistam  loquor)  qui  de  tali  pulcbriiu^ 
diue  couiiiieudatus  est  in  fivauijeiio  sic  :  c  Puor  IM 
niaguus  crit  coraiii  Duuiino;  vinuiu  ct  sicera^i:  iion 
bibcl  et  ouiiic  iiuuiundum  noii  manducabii ;  ci  multi 
in  uativiute  Cjus  gaudebuiit  **.  i  Lcce  bic  in  tribiia 
iuvciiitur.  De  pulcliritudiiie  coiniueudabil«s«  £si 
eiiiin  cotnmeudabilis  apud  Deutu,  ui^trictus  apud 
seipsum,  gratiosus  apud  proiiiiiuui.  lu  pruio  pra> 
cuiiiiciiiia  sanctiiatis,  in  secuuJo  coutiiieaiia  vuru- 
ptalis,  in  tertio  gaudium  iiativilatis.  Per  primuni 
studemus  Deo  placere;  per  secuudum  nos  custo- 
dire;  pcr  teriium  prosimum  olbcere. 


quiiletti  simplicltaiem  exprimit,  diceus  :  Ocuii  lui  ^  ^  i  Lrit,  iuquit,  inagnus  coraiu   Domino.  i   Esi 


co/iciii6ariiiii.  Nani  iu  columbis  sigi.atur  simplicilas, 
et  iiiiioceinia.  Oi.uU  auiem  suiit  duo,  iiiiellectus  vi- 
delicet  et  aflectus.  Isti  oculi  columbini  sunt  iiino- 
ceiites  ei  siiiiplices,  cum  iuiellectus  ebt  siiie  crrurc,; 
ei  iii  veriiate  Sciipturc  nibil  inicUigit  nisi  vcrita- 
leni,  cum  affectus  in  Dcum  est  absque  muiida^na 
coiicupisccntia,  et  iii  opere  Dei  iiibil  concupiscil 
luuuilaiiuui,  nibil  qujcril  iiiii  Deum. 

Ecee  lu  puUiier  rs,  dilecle  mi,  ei  decorus. 

[Tbo.]  Iu  excelso  stat,  et  in  sublime  mentis  ver- 


utaguus  coraui  seipso;  esl  niaguiis  coraiu  sxculu; 
cst  luagnus  coram  rcligioso ;  est  magiius  coraui  Do« 
iiiino.  Priuius  ex  conscieiitia  aiiciijiis  gratia;;  se- 
cuiidus  cx  potentia,  divitiis,  nobilitato,  diguitate; 
tcriius  ex  buua  eouversalioue ;  quartus  ex  cbaritatis 
perf*H:tioue.  Priuius  deformatur  cuin  diabolo ;  sc- 
cuiidus  coiiformalur  buic  sxculo ;  tertius  refunua- 
tur  a  Cbristo;  quartiis  iuforiiiatur  a  Spiritu  saiicto. 
Apud  se  fuit  maguus  diabolus  cum  diceret :  c  Ascen- 
dam  super  altiiudiueui  nubium»  et  similis  ero  Altis- 


*•  Prov.  30.  *»  Matth.  6.  "  Gcn.  5.  ^*  I  Ueg.  14.  **  Num.  U.  ^  IbM.  *•  Eccli.  2.  ^'  I  Cor. 
i\.  ••Psal.57.  **Pbal.  «M.  ••  Psal.  I^»  •»  Joan.  «0.  *••  Canl.  !•  •*  ioan.  I.  •»Colo»»|. 
•*Psal.44.    ••Maltb.  «7.    •*  hai.  63.    •»   Isai.  63.    ••  Luc.  t. 


151 


TI10M.C  CISTCRC.  ET  iOAN.  ALGRi?il 


m 


f  imo  **.  I  Ui:Ue  eibm  Simon  Magiis  piilabal  se  csse  A  **  hieiinl  ip$0Tum  eonira  le  $lare  poreMum 


atiqnem  magnum  **•  De  seiiUQiIo  :  i  Haec  dicil  rvi 
tiiagnas»  rex  Assyriorum  **.  i  Pro  icrtio  iiiciiur  «le 
Job  :  f  Eral  %ir  itle  magniis  in  onini  opere  **•  i  De 
«(uarlo :  c  Ibal  Isaac  succresceiis  ei  proficiens  doiiec 
niagnui  veheinci»ier  fffecius  esi  **.  i  Prinius  iiia- 
giiiis  Apud  se  fuil  diabolus :  De  quo  Execliiel  *^. 
€  Aqui.'a  praegraudis  niagnanim  alarumjloiigo  meiu* 
ItfOTim  ducia,  liabciis  plunias  ei  Tarietaies  mulias, 
ictiil  ad  Liiianuui  ei  lulii  n  etliillaiu  ccdri  ei  Irans- 
porUvil  caui  iu  lerram  Seitiiaar'  [Clianaaii].  Debis 
«licil  Aposloliis;  €  Qui  se  CKisJuiai  ^tliqiitd  essecum 
11  bil  si  ,  i|»se  se  se.ludi**.  i  licin  :  «  Qiiid  babes 
«|uod  non  acc^ptsii?  Si  a(-ce|iisr-,qnid  gluriaris  quasi 
HOh  acccpeiii**?  i  Igilur  :  i  Q:iat;lo  nti^iuu  cs,  liu- 
iiiiiia  lc  ifi  oiuiiibus  *^.  i  Apmf  sc  magiius  crat  Pba- 
lisosus  (uni  dlccbat :  «  Nou  suai  siitil  cxtcri  bouii- 
iiuiu  f  vclut  eiiain  bic  Publicauus  **.  i  Noii  crat 
4oanncs  uiagnus  cum  diccrel :  «  Qui  posi  iiie  vciiit 
aitie  nie  factus  csi,  ciijus  non  suin  dignui  solvere 
conigiain  caiceaiuenti  sui  **. » llic  lalts  se  deformat 
ciiin  diabolo,  qiiia  pnuius  ad  iinagiiieni  et  Biuiililu- 
«tliiem  Dei  facius :  •  comparalos  est  junieniis  insi« 
pieniibiis  ei  similis  facius  esl  illis  ^*.  i  Est  alius 
inagiius  coraro  |iopu!a.  Priino  poie.<itate  qua  super- 
bi|  noii  alioiidetis  quoinodo  Nabucbodoiiosor  cecidit 
cum  diceret :  «  Nonne  hic  est  Babylon  qaam  cou- 
stittxi»  gluii.im  et  dcioreni  regni  mei  ^'.  i  Ecce  po- 
tcniia.  Sed  nulla  poteiitia  ionga  est.  Yoi  eiiini  ad 


B 


Nobdilau  etaramque  faeem  prarferre  pudeudu, 

Quia  : 

*'  Omne  animi  viiiMm  lanio  eo9t$peelm$  ia  $e 
Crimcn  habet^  quanlo  qui  peccal  major  kabciur 

Ei: 

**  Miurum  e$t  atiorum  ineumbere  famar, 
Uato  paler  tibi  $it  Ther$ite$^  dmmmodo  lu  $i$ 
Maeida  mmiti$ ,  y  utcamaque  arma  capeM$a$  : 
Quod  t€  Thereita  eimitem  prodaeat  Aehitte$. 

liem  : 

**  iVon  bene  coneenium  nec  in  una  ude  moramnf 
Maje$ta$  et  amor. 

Ei: 

*^  Nobitita$  $ub  amore  jacct, 
llx-c  a  hC   aiiiovcbut  D.ivid  •     oicens 


sic 


c  Ne<|ue  anibulavi  iii  maguis ,  lavque  lu  mirjibi* 
libiis  super  uie  **.  »  Et  Joaiiiirs  :  «  Elias  fs  tu  ? 
Nou  suni.  Proplicta  cs  tu  ?  Nou  **•  i  Divitiis 
erat  magnus  «  dives  ille  qui  iuduebalur  purpum  et 
byt(SO ;  et  eimbbatur  quottdie  spleudide  *^.  >  Et 
iiie,  €ui  dixit  Domiiius : «  Siultc,  liac  notte  rcqui- 
reut  animam  luam  a  te:  quae  auiem  prarparasti  ciijus 
crunl  **  ?  I  llagni  suut  sapieulia  qui  <  sapientes 
sunt  ut  facianl  luaia,  bcne  auieiii  facere  noluut**.  i 
«  Non  cst  Isla  sapieniia  dcsursum  descendeus ,  sed 
terrcna  ,  animalis ,  diabolica  **•  >  lli  c  cu  it  co» 
gnovisseot  Deuiu,  nf»ii  sicui  Deum  glorillcaTenuit, 
aut  gratias  egeruul ;  sed  evauueruut  iu  cogilaiio- 
iiibossuis,  dicciit«^s  se  .es>e  sapienies  siulti  facit 


cum  facta  est : «  Tibi  dicitur»  Nabiicbodonosor  rex :  C  ^^^  ***  *  *  Perdatn ,  aii ,  sapieiiliaui  sapientium,  et 


Itcgoum  transfcriur  a  le  '*,  i  ei  mut.iius  est  in  bo- 
vem.  Item,  digniiate  prxl.iti  m  igni  ^unt,  de  quibus: 
•  Egressa  ^t  iitiqiiiias  a  scnioribus  qui  dt^bebaut 
rcgcre  popttluiu  **.  i  lli  suut  Nadab  el  Abiud,  qui 
oflerculcs  ignetu  nli«Miuin  uioriui  suul  corani  Do- 
utino  '*.  De  bis  in  b*ge  :  «  Cuin  clcgcriiis  unuui  de 
•ovikSimis  nostris,  non  uinliipliraMt  cqiios,  iiou  re- 
ducct  pnpulum  de  iEgypio  '*.  i  lli  laborjui  ut  ma- 
(ui  videautur  a  populo.  Et  cur  uoii  oimwx»  cuiu  sil : 

^*  Qvalei  ex  humiti  $umnia  ud  fa$  iyia  rerum 
tLAlutlii  quotie$  votuii  foriuna  jo.aTi, 

iVliUiil.us  dicilitr  :  «  PmIcuIcs  polculcr  loruieiiU 


prudentiam  prudentium  reprobabo**.  i  c  Siulia 
iiiuiidi  eiegil  Deus  ut  confuiiderct  sapienti^s ;  iniiriiia 
qnoque  elegjt  ut  confundat  forila  **•  •  Kti  omiiet 
de  sua  magnitudlne  non  egcruiii  graiias  Dco,  sicui 
scuiores  de  Apocalypsi ,  qui  ceciJeruiit  in  faiice 
sitas,  ut  adoriireni  scdeiitcm  iu  ibroiio,  et  dcptisue* 
riiiil  coronas  suas  aute  Ibrouuui  *^  lli  coufor- 
niauliir  buic  sxculo.  Uiide  Apossolus:  c  Nolite  c«mi* 
(oruiari  buic  sjcculo  **.  i  Teriiis,  quia  Christa 
rcformaiitur  dicitur,  sed  «  relorniamiui  in  uoTitaie 
seusus  vcstri  **•  i  lli  uiagui  siiut  coram  religioso, 
sicut «  iob  magnus  eral  iulcr  ouinek  ortentales  *^.  i 


...  Oiieiilalcs    eiiiiu  suut  qui    iiicipiunt    cognoscere 

paiieuiur.  llis  auiem  qui  iir£»uiit  duri^imum  judi-     ..  .        ,         ..i  a  .• 

,,  .  -,      . ,  \.\.  ""••*'""""•  i"*"^      Deuin.  Iiiter  lios  esl  Job  magnus,  duin  couvcrsaiio- 

cittui  ttct",  I  id  est  prciatis.  Qui  magui  su.it  iiobi-  D  _...  ^._  ,,,„.-.....,.^    ,....,  ^....«.«^    r 
litaic  dicunl :  «  Senien  Abrab;c  siimus.  ci  nciuiiii 
«riYivi.^nus  luiquani  '*•  i  Audi  pbiLisopbum  : 


ff 


Qniit  f/eMNf ,  et  proato$  Jlrr/;f.'iff  * 

Si  primordia  teetra^ 
Aueioremque  Deum  $pfctet, 

NHttue  degener  ex$iut^ 
Ni  vitii$  pejora  f&ven$ 

i^roprium  deurat  orlum» 


Sl  mabis  cs 


ueui  cjus  adniirautes ,  euiu  scquuntor.  Uude  c  qui 
Aii  jusiiiiaiu  crudiuul  multos,  fulgcbunl  quasi  stelbe 
iji  |>erpetuas  «teruitaies  **.  »  Lmle  :  <  Cum  ambu- 
l.ii*ent  auimalia  anibulabaut  pariter  ei  nilae  i  juxia 
ca  *' : » Ibli  ct  sibi  ct  proxiino  providcut.  Uudc  poeia : 

Et  motet  ip$e  $ua$  et  uuti  tespicit  Gla$. 
tlaltcitl  ciiun  duas  pcn^as,  quibus  elcvaulur,  tluas 
i|iiiliiiK  subditi  protcgutitur.  l*/uJe  :  «  Dua»  pciiiiie 
siiiguloruin  jutigebaulur  ***^  i  id  esi  siics  ct  amor. 


•*lsai.  U.  **Act.8.  •»  Isai  36^  "  Jiib  I.  •»  Gcn.  28.  *^  Cap.  !"•  •*  Cal.  0.  •*  I  D>r  4.  •» 
Ercli.3.  *»  Luc.  48.  **Marc^  I.  '*  ISal.  48.  »*  Dau.  i.  "  Ibid.  »»  D.m.  15.  '*  Nuiii.  5.  "  Deut. 
17.  »•  Juvcn.  Pai.  3.  "  Sap.  (i.  »*  Jiian.  8.  '•  Boel.  De  roitsotul.  pliilosoih.  *•  Jiivcii.  S;il.  8  ••* 
Ibid.  ••  Ibid.  *•  Ovid.  •Hbid.  "  Psal.  I5u.  •'Joau.  I.  •'  Liic.  16.  "  Ltic.  li.  *'  Jcroiii.  4.  »• 
J.IC.3.  **  liom.  I.  ••I  Cor  I.  »»  lliid.  •»  Apoc.  S.  ••  Rom.  12.  ••Ibid.  '^  Jub  I.  •«  Dau  \± 
^  Etech.  i.    •••  i:  iJ. 


153 


COM^ICNT.  LN  CANTiCA  C\NT1C.  —  Lin.  II. 


ISI 


f  cX  dtut  tcsebant  coriiiu  ciiriiora*.  i  sciliiCt  timor  A  ftcandalizcliir  iii  alteruni  proptcr  ciboruin  dilTcreu- 


ei  pocnitenti;) ,  qnx  |ir:etlical  tloctor  corpori  siio, 
iciliret  iiibilitis,  qiioruiii  ipse  est  caput.  Talis  erat 
mngnos  Joanncs  Baptisia  prae.Iicatione  et  convcr* 
saiionc.  UnUe  :  Eiisabeth  Zacliariu*  niagnnm  viruin 
genuil»  ioanneui  Bupliftiaai  praccursoreiu  Domiui  : 
I  Qui  lcceriiet  docneril  slc  boniines,  hic  niagnus 
TOcsbitur  in  rcgno  Cbrisii*.  i  Qnar;i  a  Spiriiu  san- 
tto  refonnautnr»  «Juiu  onines  vir:nics  pcr  cliarita- 
icm,  qiix  est  forina  virtuiuro»  ad  snperna  gauJia 
icferuntur.  De  bis  dictnin  est  i  :  Ibni  Isaac  suc- 
cresccns  ct  proficiciis  donec  magniis  efiectiis  esi '.» 
Prtjiio  snccrescit  Uanc,  id  esl  gaudens  a  pcccato 
recetlendo,  proficit  de  virtute  in  virtutcm  ascen- 
tlcutlo.  Maguus  cflicitur,  aliis  proficicndo ;  vchenien* 


tiani.  De  diiobus  priinis  Apostolus  :  €  Scio  esurite 
ct  saliari,  ct  abundare  ct  pvnuriain  pali  '*.i  De  tcr- 
t'.o:<Nibil  inicrrogautcs  prnptcr  consciciitiain '*.i 
C(inscienliain  dico  uon  tuani,  sed  alierius«  Auiii 
quoiiiodo  gralit»sus  apud  proxiinuin  :  c  Et  niulti  iii 
naiiviiatc  ejus  gaudcbunt*S  i  Tres  Cflcbramus  na- 
tiviiaies:  Juannis,  bealae  Virginis,  S^ivatoris.  Pri- 
oia  inedia  fuit  intcr  gr.itiain  ct  legein  ;  sccunda 
intcr  filium  Vlrginis  ct  pcccatorcin ;  lertia ,  iiitcr 
Deuui  et  liominein.  Prinia  fiiit  stclla  luciferi  aiiiif* 
iiicaiia,sccunda  quasi  fulgens  aurora,  lertia  quasi 
sul  timcrgens  ab  oricntali  plaga.  Dc  priiiia  i^octa  *': 
Sascere^  pntqni  dieiu  unient  nge^  Lucifer^  aitum. 
De  stcunda  :c  Qux  est  ista  qn:e  progredilur  quasi  aii- 


icr  inagnus,  totus  iii  roelo  conversando.  Inde  dici-  B  rora  coiuurgens  **?  i  De  tcrtia  :  Oriettir  vobis  ti- 


lur :  t  Filius  act  re srens  Josepb  :  filius  accresccns  et 
decomsaspi*ciuS>  ln  prinio  est  filius  accrescens» 
iii  secundo  Joscpb ,  in  leriio  filius  accrescens,  in 
qu.irio  dccorus  aspcciu.  Unde  beneJiiit  ciiiu  pater 
stc  :  f  Oinnip;iieiis  licneilicet  libi  benedictionibus 
ttiKli  desuper,  beneiliciioiiibus  abyssi  jacentis  deor- 
sniu,  bci.cJicii-inibiis  ubcruai  et  vulvae*.  >  Bencdi- 
c:i«>iicm  jaccnlis  dcorsum  babuit  Joannes  quando 
\islavii  euin  Clintliis  in  inferno;  co^li  desu|icr, 
quando  in  lu-luui  ascendil  cutn  illo  ;  uberuin  col- 
la;a  e^t  ci  graiia,  t|ua  lac  doctnnge  prxbuit  prox.- 
luo  ;  vulvc,  pcr  miracnla  qii»  dc  ip>o  facta  iunt 
iu  uiero.  In  vciitrc  eniiu  conceptus  cst,  ab  aiigelo 
anxiiiatus.  In  ventre  cst  sanctificatus.  In  ventre  est  p  Lct  lesia.  Ei  Job  :  t  Cuiu  consumpiuui  te  putaveris. 


iiicnlibus  nonien  nieum  sol  jusiill£  '*.  >  Joannes 
luccin,  i.l  est  Cbristum  prxnuntiavit ;  Maria  prx*- 
nunliatu  u  protulil ;  Cbristus  prolalus  dc  ulcro 
niunduni  illuininavit.  Nostra  qiio(|ue  triplex  est  iia* 
livitas  :  Prinia,  te.iiporalis ;  seciinda  »  spiriiualis; 
lL*rtia,  immortalis.  Inprima,  nasciinur  niuiido;  iu 
sccuud»  cx  Dco;  in  icriia,  crimns  cuin  .Deo.  De  pri- 
ma:  t  Multer  cuni  parit,  tristiti*in  babci ;  seJ  cum 
lM*perit  jani  iiofi  meniinit  |iasnae  prae  gaudio  tjuia 
uaius  esl  lioiiio  in  miindo  **.  i  D<s  sccuutla  :  t  Uniue 
i|iiod  natum  est  ex  Dco  viiicit  inuu%tuni'*.i  Et  :t  \m 
quis  rcnatus  fuerit  cx  aqiia  ci  Spiritu  saiicto'*.  i 
Dc  lcrtia  :  Natiliiia  sancloruui    proiiauliauiur  iu 


iiiivtfs  propbeta  facius,  duni  Cbristus  ab  eo  eit  agiii- 
tiis.  *  Ecco  coram  Domino  magiius,  sicut  ait  Cbri- 
btus  :  f  Inler  nalos  uiulicrom  non  surrexit  inajor 
Joanne  foplisU  ^.  i  Unde  pr»  cxteris  diclus  esl 
iliiCerna  ardeiii,  et  lucens*  :  i  ardens  vcbemcnter 
liiligeiido,  liiccns  Cbrislum  demonstrando  digito. 
Licc  quomotlo  coinipcndabilis  apud  De«im. 

Soquitur  quoniodo  disiiictus  apud  seinciipsu:u. 
Vinuni  et  sicerani  noii  bibel*  et  oniiic  itnmuudum 
i:on  nianducabil**.  In  viiio  inielligilur  iiiepia  l.clitia, 
iii  siccra,  abondaiis  tiis;itia;  in  iiutnundo,  caruis 
peiulaiilia.  Contra  priinuro  locustas  devorabal ; 
caiilra  sccunduin  iiicl  coincdcbat;  contra  lcrtiuin 
fiilis  canielomm  se  vesticbaL  Viiiuiu  est  de  viiiea 
So  ^omorutn ;  sicera,  cum  generali  uoniine  dicatur  D  ^i^  "•  '  Sccuudi ,  t   bauriunt  aqiiai  iii  gaudio  de 


oricris  ut  Lucifer  **.i  Quasi  cotisuinptum  se  puut 
bomo  iu  morie,  sed  oriehir  ui  LucKcr  in  resurre* 
ciione  geoerali.  Prlina  est  UerodiSt  sccunda  llaria 
ei  JoanniSt  lcrtia  Salvaioris.  la  priiiia  gandeut  ter- 
rcni,  in  sccunda  jusii,  in  tert  a  sancti.  Pr.ma  leo* 
dit  ad  Jcfectuiii,  socunda  babct  pcrlcc^um,  teitia 
cunsunimatcfleclum.  De  priina  gaudci  niulicr,  t  quia 
iiaius  est  boino  in  niundo*'.i  De  sccuuda  ei  teriia: 
t  Gaudeicin  Dominosemper,ilcrUiU  dico  gaudcle*'.! 
Dc  priino:t  Mundusgaudcbit,  voscont.i^tabiuiini*^i 
De  seciindo  :  t  Trislitia  ve:»lra  vettetur  iu  gau- 
dium  "•  I  De  tcrlio  :  t  Gaudiiiin,  vcstiuin  iieiuo 
lollel  a  vubis  **.  i  Priiui,  t  tciicni  lyiupaiiuni  et  ci<« 
iliaram,  et  gaudent  ad  sonttuni  urgaui   blaiidioii* 


oiuiiis  poins  qui  polest  iiicbriare,  bic  specialiter 
tlicitur  quoj  fii  de  succo  pomorum,  et  esi  ausie- 
riiui.  Imniuniiuui  dicilur  quidquid  ad  conicdciidum 
vsi  iSlicilum.  t  Oniuia,  ail  Aposlolus,  sunt  luuntla 
Uiuiidcs,  coinquiualis  autein  et  immundis  nibil  csl 
fniiuduui,  scd  iuquinata  csl  coruin  mcns  el  coii- 
s.icntia**.»  Mundis  ulitur,  qui  acijuaniniitalcui  lia- 
licl  tolerandi  iiidigeuliaui ;  tein;)craiitiani ,  iic  sc 
corrunipai  pcr  abundjntiaiu;  cliarllalcu,  uc  i]*sc 
riiiicndo  scaiid..lizcl  altcrius  cou^c  cuiiaiu,  vcl  iic 


luiitibus  Salvatoiis '*.  »  Tertii,  ex|ieriuieuiuui  ca-^ 
piuut  vcrlii  illius  evaugclici :  t  Gaudeie  cl  essul* 
latc  quouiani  nierccs  veslra  nuiltacst  iii  casiis**.i 
De  priiiio  :  t  Risus  dolori  niisccbilur,  et  cxircuia 
giudii  lucius  occupat  '*.  i  Itcin  :  '  liisuui  dcpuiavi 
crrorcm,  ct  in  gaudio  tlixi  :  Quid  >usira  dccipc- 
ri>  **  ?  I  Propierea  ail  Jacubus  :  c  ilisus  vester  re-* 
vciiatur  iu  lu(-tuui,ci  gaudiuin  vcsiruni  in  voccs 
flc'iiliu:n  **.  I  t  Gaudiuiu  libi  sit  scni|)cr  **,  i  ait  au- 
^elus  ad  Tubiain.  £l  ille :  c  Quod  gaudium  mibi  crit 


•  Ib  tf.  •  Matrli.  i.  *  Gimi.  ^G.  *  Ceii.  49.  » ll.id.  •  Luo.  I.  '  \mc,  7.  •  Junu.  5.  •  Liic.  I. 
"  DliiI.  U.  »'  T  I.  I  •«  I  ri  i|,|..  4  •'  I  Cn.  lu.  »»  Iji,:.  I.  '»  Viig.  KtOK.  «.  17.  •  *•  tiahl.  «. 
•  .M.ilacli  IJ.  «Moifi.  !i»  »•  Ut:..:i.  (i.  ••  Jo.u.  3.  •«J.liH.  •'Joiu  1«.  "  Phili|.p.  4.  «^Jo.nn. 
10.    =- ,bitl.    «•ibid     *'Jibl     •    U.i   \l.    '  .M.ii:..  ,s.     '  |*iuv.  il.   ••t.clt\2.    "J.ie.  4.    "  Tub  5 


485 


THOMiE  CIST£RC.  £T  JO.\N.  ALGRl.M 


156 


qui  In  leneWis  sedeo,  ct  lumen  eceli  Yiilcre  non  A  iEiernuin  veroestonine  gJuJiuni,  etgaudium  illuJ 


possum*^.  I  lloc  teniporale  gaudiuin  p.irvipen(teii8, 
propler  terlium  gaudium  dicloin  est :  i  Laelarc  Je- 
niKal«*iii,  et  diein  r«stuin  :igiie  omnes  qui  d.ligilis 
eaiH  **. » c  Gaudeif.  gaiidio  mngiio  oinnes  i|ui  lugclia- 
lis  siipcr  eain  '*  De  secuinlo  dicii :  f  Nun  eit  rc« 
gnniH  f>ei  ^va  el  potus,  sed  ju«>tttia,  et  pax,  el  gniH 
diuiu  iu  Spirilu  sancto  *^.  >  Itein  :  i  Si  diligeielis 
*'e,  gnuderetis  utiqiie,  quia  v;ido  ad  Paireni  **.  j 
licin  :  €  Vtfni.iin  ad  vos,  ei  gaudeld^  cor  veslniiii**.i 
Isti  f  liauriunt  aquas  in  gaudio  de  fotiiibus  Salva- 


loris 


%• 


Tres  sunt  roulcs  qul  clTiiiiditiit  nobis  aqunm  de 
ccbIo  :  Fons  inisericorilix,  fous  gialix,  fous  gloriae/ 
Priiiius,  est  roiis  liosdoruin  ;  scciinduii,  Tous  lior- 


iicnio  lollcl  a  vobis**.!  Unde  propheta :  Giudens  gau- 
debo  iu  Domiuo ,  ct  exsultabit  auima  uiea  in  Deo 
meo  **•  I  Inde  diciuni  est  iu  bi^toria  figuralive  : 
f  Martloclicus  egrediens  de  palaiio  ei  de  coiispfclu 
regis",  Id  est  Chrintus  vcniens  descrreio  Patris  ad 
transrerendo8eleclos,f  rnlgebit  vcslibus  regiis,liya* 
cintliitiis  etxriuis'\  i  id  est  saiictis  aiigelis  cuiu  eo 
desursum  venientibus  ad  judiciuui  :  qui  suut  bya- 
einibiis  ,  saiicti  nnindi  bujus,  qui  t^uut  airini  ccjlo- 
ris,  qul  iion  de  ccelo,  tauien  quasi  suiii  iii  aere  a 
terrenis  iuspensi :  coronani  iitrcain  porlaiis  in  ci« 
pite*^,  I  scilicet  siguuin  regisc  disniialis,  i  imi- 
ctiiB  pallio  serico  aique  purpureo  ",  id  esl  cariie 
gloriticuta,  qii;e  diciiur  scrica,  quia  nascitur  de  vvr- 


lonini;  Irrtiiis .  roiis  boiioiutii.  Piiuins  lavat  iuH  B  ""hiijf,  et  CbrUlus  de  inorialibus.  Uiidc  et  ipMS  ver- 


inuu  um,  sec.iindiis  ligat  ariduui,  tertius  potat  sill* 

Liiiiduiii.  De  priiiio  :  t  Eril  rons  paiciis  dotuus  Da- 

vid  iii  tibliiiioue  peccatoris  et  inenstru«iix  ^*.  i  Do 

se.  ttiKi ; :  f  Foii^  liorioruin  puteui  aquaruin  vivcii- 

tiuiii  ^*.  >  De  tei  tio  Boctius  : 

/hi  pater  augiutam  menlls  comundtn  iedemt 
fJa  /oiiffiii  luhlrare  boni, 

De  |iri'iio.  f  biuriuiiis  aqitas  iu  gaudio  de  ronlibus 

Salvaioris  ^^.  i  iluiii  gaiideiiius  de  peccato  reuiisso. 

Angelis  qiioque  f  est  gauiliuiu  super  uno  peccatore 

paMiitentiani  agenle^S  i  Ki  ille  paier  :  f  Fili,  ati, 

op%>riebai  gaudcie,  epulari ;  quia  lilins  iueus  nior- 

tuus  erai  et  revixit ;  pericrat  et  invcutus  est  ^.  i 

De  secuuilo  hauriuius  qiiainlo  in  nobls  iiiscitur. 


niis  dicitur,  purpurea  proptcr  pas^ioi.Cin.  t  Ea  om- 
uis  civitus  eisuliavit,  et  Ixiaia  csi'*,  i  id  est  Eccle- 
sia  triuuipliaiis  ib  eo  siiscepta.  f  Juilseisqiioquenova 
luxoriii  vidi  est,i  iilest  \crc  coulitcntibus,  et  «  gau- 
diuni,  et  bouor,  et  iiipuiliuni'^  i  Tuic  enini  oiu- 
nes  f  vciiient  et  gaudcbunt  dc  bonis  Doinini  sup^r 
rruiiieuio»  viiio  et  olco  **t  »  ct  in  vidcndol*alre»  et 
Fiiio,  ei  Spiritu  saiicto.  Uex  llle  diciur  Assuenis« 
qui  dicitur  beatitudo  cjus,  vcl  atriuin  ejiis.  Lju» 
nxor  Islsiher,  id  est  ibsconsa.  Ilxc  esl  Ccclc»ia  qu» 
adhuc  iatct  iu  cal.gine  hujus  iniicrlae.  Juxia  iliud : 
f  Nuiic  filii  Dci  siimus,  et  uofiduiu  ipp.  ruit  quiJ 
eriinus,  scimusauleiu  cutn  app.iruerii,  quoniaiu  ii« 
niilcs  ei  urinius  '*.  i  Mardochcus  di«  tiur  luyrrba 


LWe  gaiideiiius  :   II  .lier  cnim  qiw  peperit  •• ,  •  C  ,„„„aa ,  scilit:ci   Chrisius  dictus  inyrrha  '  propicr 

id  est  aiiiina  qu»  pceniieiitiaiii  agit,  f  jani  nou  me- 

nnnit  pres!kura\  qoia  iiatus  cst  hoiiio  in  qiuiido^^.i 

llxc  est  nativiias  Joaunis ,  qui  uicltur  graiia  Do* 

mini,  in  qua   niulii  gaudent  cum  suscipiina  eain. 

De  lertio  hauriuut  qiii  siipenia  gaudia  concipiuiit, 

et  prar  gaudio  susiinenl  trilHtlaiiones.  Uiide  :f  Ibant 

Sfio^^toli  gaudcuies  a  conspectu  concilii,   quoniam 

«lixni  babiii  suiit   pro  noiniiic  J<.*su  contunieliam 


[}9U  ^*.  I  Inde  dc  Stephaito  : 

i//f ,  parato  terike  , 
Caudeu»  suMpit  lapidei, 

Ei  Laurciiiius : 

Caudeo  ptnne^ 
Qiiin  ho9iia 
Clnitti  efid 
Merui. 

De  priino,  propinat  Filius  peccata  reniitlcndo ;  de 

secttiido,  Spiritus  Siiicit  gratiani   inruiidcudo ;  de 

tcrtio.  P.iier  gaiidia  nobis  propoiientlo.  De  quibus 

diciiur:  c  Oume  gaudiuui  existmate,  rraircs,  cuin 

iii  tcutalioues  varlas  tiicideritis^*.i  Teiiiporaleenim 

gaudiuni  est  nulluiii.  Spirituale  iliquo>J  gaudium. 


aiiiiriiuUiuein  passioiiis  :  inuiida,  quia  stne  pccca.is 
occurrct  iiobii»,  ut  iios  iraiiitrerat  lu  regiiuiu  Dci  Pa- 
tris.  Tuiic  erit  vobis  gaiidiuui,  dcpo»iia  lOiiuptione, 
bouor  cx  Dci  vocationCt  tripuuiuiu  ex  coiiMiruiu 
igiliiaie. 

tcvetu  putcher  ei,  di(ecte  iiif,  et  aecoru$. 

[Card.]  Lct:iulus  no&tcr  floridus,  tigna  doinoruin 
niiSiraruui  ccdrina ,  laquc.>ria  iioalr.i  cyprcs^iiM. 
Luuiics  ergo  pro  l.iudibiis  rcrert  uialcrlil.o.diLens; 
Ecce^  dilute  mt,  1«  pulcher  e$  sectiitJ^ini  IXeitatctu, 
ct  secuuduiu  huuianitatcin  d<;corics.Lt  quouiaiu  ipse 
pluiics  jatu  ipsaiu  aniicam  vocaveral,  ainicus  au- 
teiii  ct  auiica  in  eodciu  loi:to ,  ct  in  eadein  duuio 
H  cohabitaiit.  Siaii.u  ipsa  traclat  de  lecio  cl  de  doiiiow 
f  Maiiet  siquideui  Ctirisiiis  iu  co  qui  diligit  eum  **,i 
sed  qui  diligii  hliuni,  dili^it  ct  niairciu,ct  iu  ulerque 
uiaiiet  in  eo  qui  dihgil  alteruin.  SeJ  lauieu  alttcr  et 
aliter.  Naiu  iii  «:urde  dilii$euiii  se  iiiaiiet  lilius  per 
inbaliii.iiiteiii  graliaiu.  Maier  vcro  |>er  devolionem 
ipsius,  et  inscparabile  coiisortiutu  utatiis  et  hlu ,  in 
p.ae  dileciionis  allecio.  Dicit  uv^o  : 


*^  Ibid.     **  Onic  eccles.  in  qunrta  Dan.  Qnadrag.    **  Isai.  66.    *^  Bom.  14.     **  Joan.  14.    **  Joan.  U'. 
*M^al.  1«.     *»Z.ch    I.     ^•Caul.  i.     *•   Isai.  1i.     *^  Luc.  15.     *•  Ibi.l.     *•  Joai».    iO.     •Mbid.     ••  Act. 
:>.    "Jac.  I.    ••Joa».  !G.    ■»lsai.  61.    ••  Ksllicr.  8.      •Mtid.      •Mbid.     ••  Ibtd.      »•  Ipid.      •Mbid 
••  icicin.  31.    ••  I  Joii).  5.     **  Joati.  (i. 


157 


COUMENT.  iN  CANTICA  CANTIC UB.  III. 


ISt 


LIBEa  TERTIUS. 


Lictulut  notUr  fionaui, 
[lno.]  Li*citilii8  aiiiiiiae«|iiies  est«  qiiia,  diiin  spon- 
suQi  tiiigiihriipr  aiiiat «  a  perliirbuiioue  iitundi 
qiiaiitiiiii  |)olcht  sc  alienal ,  ei  virtnies  i)iiilius  pla- 
ceai  ei  ag}(rr»:it,  et  iluiii  tcinporalia  s|R'riiii»  lctiii- 
luiN  intnfiuilliiNiis  ei  sieinil «  qni  >rtrinium  floiibiis 
jociinilaiur.  Spi)n»a,  iipp^^rlniiitate  iHTenia,orn;ilnin 
iiu  >ti:it  llialainnni  ,  lectulnni  digilo  dcninnslraiis. 
Dilertns  inviiai  ad  re(|niein ,  et  niin  eniiiilnis  in 
b  I  iiiaiis  ardorfin  cordis  iion  suslineini  ad  inenlis 
pcrlr«liit  bospiiinin.  Secnui  penio«*l;ire  conipellii» 
ei  luu»  IViio  l(M|n:inr  :  i  IKiinine  ,  boiium  est  iios 
liic  CMkC  *'.  •  llor  capiiulo  et  diiobns  se«|uentibiis , 
aple  staiiis  Ecclesiie  denioiisiralur.  Clirisius  ancto- 
nta    |)ra'Liioriini,  cli*ri  deror,  inonaclHiruni  «inies, 


A  priinns  est  sordidus  fetore  lnxiiri:e;  semndns  soli« 
diis  niarilalis  flilei  confervaiiono ;  lerihiK  flnridus 
pr;L'leril.e  vil;e  lanquani  de  nigredine  in  faiiitnreui 
nmiaiione;  qnarlns  candidus  vliginal.s  jncnnditatii 
aiiKBnitaie.  Priniui  csi  foruicaioruin,  st^cundus  00*1- 
jngaiornin,  lenius  conlinenrtnin,  quartus  virgtnnin. 
De  prinui  ait  Apostohis  :  f  Non  in  coiiiessationibus 
et  ebrietilibus,  iioii  in  cubilibns  et  ini|Ni.licitiis  *^.i 
Ad  liiinc  lecinin  peilhieiil,  qui  c  es:»rseruiii  invicem 
in  coiiciipiscentiis  «niH,  niasmli  iii  in.*iscnlos  lnrpi« 
tndineni  o|>eriintes  1  SinI  i  qui  llia  agnnt,  regnum 
Dei  noii  ronseqneiiiur  **.  >  Si  qiii«i  enini  leniplitiii 
D.?i  viol:iverit,  disperd^t  ilUini  Uens  **.  Nescitis 
qnoniain  ineinbra  vcslra  t«in|tlu»i  est  S|)tritiis  saii* 
cii  *^  T  £t  lidli*ns  iiicinbra  Cbristi  f  ciens  ineinbra 


poprli  dit»i*i|diii.i.  In  l!)cclesia  kcluhiin  puio  in  quo  ^  meretriLis  **.  Ilcin  :  c  Qui  lornicatur  ,   in   corpus 

snnin  |)eccat**.i  Aliqiiando  venmiit  sordcs  istai  ex 
inala  consuetudiiie.  Unde  poeta  ^* : 


qnicMriiur,  cl.iiistra  ei  nionasleria ,  in  qnibiis  vac**»- 
niiii»  a  curis  sartuhiribus.  Ilic  h ctnlus  floridiis  est, 
liist.iuiis  l*atiuni  et  exemplis,  qnibiis  qnasi  fluribiis 
re.<^|)er»a  esi  frairuni  « ouv<:rs;itio.  Doiiins  est  popu- 
lari»  conveiitiis  Curislianoriini,  quos  tigua  lii  su- 
Idi-.  i  pi)sit;i,  id  e^l  principes  EcilcKiaiuin  prote- 
f  iiiit  Lai|U«f.iria  qiio»  a.loriiaiit ,  suiii  mores  cleri 
lieiie  coiiipoftiii.  Qinid  autei*i  tigiia  ceilriiiaet  laqnca- 
ria  «ypressina  di"unlur ,  boc  esl  qnod  prj*lati  et 
cleru»  tMinnni  odoreni  aliis  dare  deb«:aiit,  ei  i::cor- 
rup.ibiles  ne  vmi»  corniinpanlur  permanere  Uie 
feclolu;»  csl  jusiiiia  ?  Siis  qux*  justitia  :  c  Sii|)cr 
ijneui.  inquit,  rcquiescet  spiritns  uieiis,  nisi  su|ier 
liuiiiilciii  el  quieium,  et  tteinentein  seriuones  iii«*os  q 
^?  »  Si  qu.s  tr^o  t.ilis  fiieril,  lit  leclulns  Dci.  No* 
lauduni  quml  flos  praebet  iii  aspectu  venusialeni «  in 
laciu  le«iiiaitriu ,  lu  oilorc  sujviialem.  Ilaque  lii  de* 
cure  conieniplaiioncni,  qtiae  deMJerabiliter  hiviiai, 
^uaviier  tr.ibii,  ardeoier  acLrndil ;  iu  lcnitale  pa« 
lieniiam  ,  quii;  coniminanlibus  ei  inalcditentibui 
cciirni,  perseqnvnlibiisoraltonibiisobvtai,  lasdeii- 
libiis  bciiigniiatifm ,  odivntibus  cbariiateiu  repcn- 
clit;  in  o.iure  uukem  Dco  sauctorum  fmiiain  acci{>c. 
Ili  iiicMui  :  «  Cliristi  lioiius  odor  suuiiis  Deo  **.  1 
|-*h)s  i)»te  spcni  si^^iiai  ei  aliqnando  paiicntiain  san* 
cioiuni,  qiiia  leniuiie  rc(o\et ,  abp<n'iu  oblectai , 
udMre  ilciiiuhet.  Sic  patieiile:»,  irucnudos  niansue- 
ttniiiie,  iiividtis  biiuiiiuuie,  co.  l<!iiiio»<i;>  pio  silcnlio 


No»  nMmerut  iumn%  ft  frngei  comnmere  nati^ 
S  ouiiPendoitei^  netiHtone^  Mcntoiqne.,. 
Cni  pnU  hrum  fnii  in  mettwt^  duriutre  dien,  et 
Ad  areiiiinm  ciiharw  ce$nuvm  dneere  enram. 

Ali  luaiKlo  tx  divitiis.  Unde  alliis  poeta  ** : 

iHritiee  Inrni  fregernnt  uecHltt  hxn. 
bicitiii  ulitMr  InxunoiMi  «imor***. 

Unde  lloratins  in  libni  priino  Sermonnm  ^* : 

•  .  .  Entrtipilui  euicnMqne  Mocere  rolebal^ 
Yeiiiwi^nta  tiabat  prenoia  :  biftttMi  en  m  jam 
Dt»rmiel  in  iMcem,  icorto  ponponet  honeiinm 
Oficinm» 

Qoi  in  hoc  jaceni  leclnlo  scianl  quoniam  fomica- 
ioies  el  adulleros  jiidicabii  Dens  **• 

Secuntlus  ieeluliis  solidiis  esl.Deiis  enim  dix-i : 
c  Quod  Deus  conjunxii  bunio  non  separct  ^^.>  II ic 
excus;il  a  peccaio  fldes  qua  alieiio  coi>iiiges  non 
commfsccniur  ,  spes  pioUs  qn.T  cultui  divino  mnn- 
cipetnr  ;  sacniinentum ,  qnia  iii  eis  Clirisius  el  Ec» 
clesia  liguralur^*.  In  iribus  in  hoc  lcrinlo  conjit^ai 
debent  habere  puriialein.  Dcbent  eniin  sibi  in  cai- 
nali  coniiiiercio  pariier  oliedire.  11  c  est  lectiis 
Abrab«,  qni  diciiiir.  paier  excelsm  ail  reg<*ii<luni,  el 
Sarae  qu»  diciiur  princeps ,  qufa  ei  a  viro  iti  debito 
Sfdvemlo  essel  obedienduni ;  lioc  dicinni  est  propier 
priiiiUin.  Secnnduni  flgurat  lecliis  Isaac,  qui  dicitiir 


»opei.ire  coiilKodunt.  Lrgo  leLti.ditS  »piritiialis  cti-  D  ^aii(/ittiii,et  RelMH:c»  qua;  diciin.*  |mrt>i«lia,  co  quod 

paritcrsil  eis  gaiidenduin  et  suirnientlnm.  \\}  cst  in 
qiixri.ndii  su|»ernis  gaudiis  ex  commuiu  ronsensii 
palicnlcr  debcni  vacare.  Teiiium  Qgur.'l  lcctiis 
Jacol),  qui  diciiur  iMpptanlator.  ei  Racliel  <|ux  uici- 
Inr  rideifs  principinm  ,  quia  pariler  eis  ^uni  vitia 
siit.ptantattdn  ct  gauJia  xierna  qnxrciidj.   Dtc  dc- 


l*iil;c  menio  Uori.ius  dicnur  ,  quia  in  illis  cordibus 
Chn»ius  siiiiviier  quirscit ,  in  quibus  pulcLritiido 
sapieiitia;,  traiiquiililas  prudenti^,  suavis  odur  spei 
re^iiai  superiia.*. 

Quatuor  suiit  lectiili.  Priinns  est  sordldus  ,  se- 
cnndus  solidus,  ieriius  caiididns,  quartus  floridus; 


«»  M.itlh.  IT.  ••  l&ai.  6t'.  *'  II  (.01.  t  •*  llom  «3.  "  lUiii.  I.  *•  Cal.  5.  •"  I  Cor.  5. 
•*lL.>i.  b.  '•  lliid.  '•Ilo.ii.  /;/.  I.  "  Ju\rii.  r.il.  0.  "0>id.  '•  E|dst.  1«.  '*  llehi.  15, 
'•  Mjlih.    10.    •»  i:i>!  cs.  5. 


|r^5  inOMJE  aSTKRC.  FT  JOAN.  AL€RIM  M 

Uui  nit  inlcati  •rattoni  ▼aeiiido .  tilia  soppfaii-  A  »iuii».  ^ioh  IwwMliiali»,  roaa  diariialif ,  qaia  tias 

liis  irilNis  Bioiis  peifccu  esl  vir^iiiii.  s.  In  lct  u:lj 
Ulibus  Aoribtts  o«lofalo  cuLai  spo:isii< ,  iit  possii  ei 
ilierre  spoasa  :  c  Com  esset  re^  iii  ai  cubi:u  sno, 
iiarilus  niea  dedil  odoreoi  sumii  **•  i  lli  »equn!.i:if 


isifii!o  propler  iiieoiitioefitiani  In  idipsoni  referten- 
iUi  '*.  Ihs  ;ili<|fi9odo  indicitur  ut  sibi  obediant 
;'ro|.i^r  ittlri  liriiriUiem;  sMquando  persnadetur,  ut 
s  /  oiiiptcxiSiUf  ab^riaeant  pruptcr  cirationcni ;  ali* 
qtsiiilo  ifidiilgctur ,  ut  ad  aoiplriuio  referunlor 
l»ropier  iiiliruiitatcui  ^\  De  prinio  Paulus  :  c  Yir 
poici^Uieni  sui  eorporis  non  babet,  sed  mulier  • 
iM>fiicr  fioiesutem  sui  corpiiris  nou  habet »  scd  vir 
^*,i  «!c  lecundo  idem  :  c  Noliu  fraadjre  invicetn , 
nisi  foru  ex  conseosu  ad  tempu: ,  ut  vacetis  or^* 
lioiii  ^*.»  Et  sulijtingit  de  teriio  :  i  Et  p<istea  rever- 
limiiii  in  idipsuni ,  ne  iios  tenlci  SaUnas  proptcr 
incoMiiiieiiii»!»  nostram**. »  l>e  vacaiione  oraiionis 
dic.uir  :  c  E^rediatur  sponsus  de  cubili  suo ,  ci 
spoiisa  ile  tb»l.imo  suo  *^» 

Qui  Jareni  in  boc  tertio  lectulo,  iion  possunt  coii- 
templaiioiii  vacarc  propicr  solliciiiidiiiem  eoniin, 
qux  pcriiiient  ad  niatrimo:<ium ;  quasi  in  tcnebris 
siiiit.  UiiJe  Jub  :  c  In  tcnebris  siravi  lectulum 
tvfutn  **.»  Unde  ipu  spousa  Inlioc  sUiu  posiu  aii : 
c  lii  lcclulo  nieo  qusesivi  pcr  iioctcs  qiieni  diligii 
aniiiia  niea,  quxhivi  el  iion  Inieni.  Paululum  cuin 
(.erlraMsiskeiii  invcni  qiicin  diligit  auinia  mc:i,  lcnui 
Kluir,  iicc  dimiitam  donec  iiilroiliicam  in  doinum 
iiieain  ,  el  iu  cubiculuni  genilrici^  inex  **•  »  Noia 
verlii/f  oin  ordincm :  Trjiidii,  iiivciiii,  lciict,  Inlocii 
lii  «!iiLM«;iiliiin  mairis  su£»  C02iiiiieuiium  ,  qui  apius 
Cki  ad  coiiiemplaiiduui.  Trauhii  priiiios  ampicsiis 


AgnuB  quoeunqae  ierit  **, » 

Lki  tdiete  ^mtiun  «/^a • 
Vfr^inM  .45«««  orts,  ^rtiqut  omiiij  eamdiduM  tairii, 

scilicet  per  amorna  \ireu.  lnuiili:aspriniiesiaK)cO 
cloiigatio;utili:assecundi,  bumauigrnerts  progagaiio; 
uiilitasieriii.Dco  vaciiiio:  uiiliias  qnarti.  atigductim 
cognitio.  Lectmlui  noster  fondut^  quia  iu  tali  lcdo 
contempiamur,  rouieiupbta  dulciic^r  ftapimiis.prop.cr 
giislaluiu  sa|iorem  siiipcmui.  Ilot-  I>eiis  i»  Adam  volnii 
^^  useudi  cuiu  ait  Scriplur-s :  « Imuissil  lioiniuus  SijitK 
rein  iu  Adain  *^.i  Notandum  qi.O;l  iiu:uisit  Doniiuoi 
soporeui ,  saporein,  siuporem  :  Soporcni  qno  De»M 
coutemplaretur ;  saporcm  quo  iii  citiiieinplaiis  t!e* 
leclarclur;  sluporciu  quo  peccaiiiiu  al>oioiii;irciar. 
lu  primo  Evam  foricavit  *' ;  iu  secuodo  Adam  po- 
luuui  gusiavit  ** ;  iu  leriio  a  facie  Dvi  sc  abscoaiiii 
*^.  Ilxc  eniro  tria  quse  dedit  Deus  i»  usum,  couTe^ 
tii  bomo  in  abusuin  :  De  primo  :  o  Eg«>  itarmio^ci 
cor  nieuin  vigilai  *',»  de  Sccundo  :  c  Quae  sursaM 
buut  sapitc**;  »  de  tertio :  c  Pairea  cowcdcnMi 
uvam  accrbam,  ei  i!cutes  filioniiii  oli^liipej^ni  ***.i 
Uode  sciciiduui  quod  triplex  esi  sopor.  rrinMi 
fovendae  iniquiiaiis;  secundos,  rocreandae  infimt' 


rtliiiqiicndo;  iiivcnii ,  purioii  iiilclleclu  cogiioscen-  ^  latis;  tcriiui,  contcmplaadae  roajcrsUiit.  De  prias: 

c  Dormicruni  soinitum  suuiu  ei  oiliil  ioveneraac 
oiiiMCS  viri  divilianiro  in  nianilHW  suis  ';  >  i!c  s^ 
cuiido:  c  Si  donnit  salvus  erlt  *;»  de  lenio:  cSi 
dormiatis  intcr  mcdios  cleros  *.»  De  primo :  cUsqc^ 
q<io  ,  pig<*r,  doruiis  ^?  >  ei:  c  Snrge  qui  dorju$,e; 
cistirge  n  moritiis  *;  »  et :  t  Qul  domiiutit  nocie  d 
tunl :  llora  e&i  jaiu  nos  de  somuo  oorgcre*.»  Uona 
qiiidam  doruiiuui  sub  pcccandi  siiitlio;  alii  quij 
peccaiuni  absconMont  sub  silenlio ;  lenii  quia  gr> 
vaiitiir  saiisfaciionis  taedio.  Priwl  excaecanur  Dei 
jiiilicio,  sccuiidos  suscitat  prosiini  admoniiio ;  kt- 
lios  cxciiai  Dci  coiisulaiio.  Primus  fuit  Sjmson  n 
grcmio  Daiilx  ' ,  siccnudus  Jouas  ii»  profun  !o  ire* 
linx*;  tcrlius  Jonas  sub  uiiibra  juni|»ert  aculcau;*. 


1:0  ;  lcnei,  virililcr  ct  coiiiiitinii  proposito  ei  adhx*- 
iCiido ;  iiidiiclt  iu  culiiiuUiiii  uicuiu  in  casto  corde 
ci  cot  porc  diilci  devolioiic  ailrabciidj.  Isti  diciiur : 
c  Cuiu  oras  inira  In  culiiculuin  tuiiiu ,  ci  clauko 
f'S  10  ora  Pjtr^in  luiim  *^  »  Isie  iiiquieuutibus 
%t  r('S|>oiulcl :  c  Noli  iiiibi  molcsius  csae.  Jain  cuiiii 
iibiitnii  niciiui  cl.iuMiiii  e*i ,  ci  |iiici'i  tiici  inccuiu 
sMiii  iu  ciiltiii  uieo  **,»  id  est  bona  opcra  iu  casio 
rortic.  Islc  caiidiilus  esl,  qiiia  lotus  laciyinis  pocni- 
lciilia!.  Uiiilc  David :  c  Lavabo  per  singulas  nocics 
k\liiui  nicum,  laciyni.s  iiicis,  stratum  iiieuin  rigabo 
**.  »  Pori.ii  jntn  paralyiicus  grahaluiu  siiuiu,  a  quo 
l»i  ius  poria!:atur  *\  Li  Judilb  casia  vidiia  ocilJil 
II»  ii»lo llulorniein**, scilicci niolniu caniis. Ilic lccius 


i.iiauio  tiiclior  sii  inaritati,  osieudii  Aposiolus  sic  :  D  De  boc  diciiur :  c  Duni  doruiirciit  liouiines,  uum* 


Siilula  cs  a  l«:i;o  \iii,  iiuliquaircre  niairiiiioniuin  **. 
Scqu  lur  qujrius,  scilicci  quies  virginalis  ;  Trcs 
siiiit  Oorcs  pi  ivilcginii  quibus  floridus  dicitur.  Pr'> 
luusChiisius,  siH-iindus  virgo  MAria,  ierliusJoaniies 
ivangelisia.  Chii&ius  cuiiu  ait  :  c  E^o  flos  cauipi  ei 
I  lium  convallMiui  **.»  lu  ligura  bcaineViiginis,  virgu 
Aaron  nuruii  **.  Ex  mctiio  virgiuiiaii»  iu  sepulcro 
Jo.iniiis  inventuiii  esi  luanua  pro  coipdre.  Scd  ci 
luoiaUicr  i»ti  suui  trcs  fljrcs,  scilicet  lilium  vlrgi- 


cus  bomo  superseminavil  xizaiiiam  **.  >  Suni  eviu 
tria  scmiiia  quibus  diabolus  supcrsotnHui  x.uiiii, 
duiu  bic  souino  dorniiuut  liotuiuea.  E^lcuiiu  semei 
diviuus  scrnio ;  est  sctiieu  virius ;  esl  scmcn  Ckr^ 
sius.  Dc  priiiio:  c  Scmen  est  vcrlium  Dci  *';i^ 
secundo '  c  Qui  scminat  iu  bcryniis  in  essuliatitae 
nicici  **;»  de  tcriio :  c  Nisl  granum  fnitnenii  cadeai 
iii  ierraiu.  moriuum  fuerit,  ipsum  ooium  maoei  **•> 


liciu  :  c  lii   semiiie  luo  bcnedicctiiur  omuci  laH 

'*  I  Cor.  7.  »» Ibid.  »*  Ibid.  '•  Ibid.  **  Ibid.  •«  Jocl.  4.  ••  Job  17.  **  C;ni.  5.  •*  Maiih.  i 
*•  l.iic.  II.  *•  iSal  0  *'  Marc.  4.  ••  Jiidiih.  \X  ••  \  «or.  7.  »•  Caui.  S.  •»  .Ninu.  17.  ••  Cam.  I. 
••  \|»uc.  14.  •m;ou,  i.  ••Ibid.  ••t;cii.:^.  *Mt.id  •^C  ui.  r».  ••Coloss.  5.  •'•J.-r.  51.  •Psullai 
•Joaa,  tl,  *  l^al  (m.  *  Pmv.  G.  *  K|ihcs  S.  •  a...u.  13.  M:idic.  lU.  *  J«.iii.u  J.  •  Joua^i 
'•  .Malih.  15.     •»   K»|.l.     '«   iSal,  lij      •M;»..u.  14. 


{Cl  COMMEM.  IN   CANTiCA  CA.VlIC.  -  LIB.  IIL  (52 

les*^  I  Iieni  :  i  Eiscmini  tuo,*qui  esl  Clirislus  ^V >  A  danain  niuialiiliiaicm  *'.  Ecec  ircs    dormiiioni?«« 


liein  :  i  Nisi  Dominus  eiercitiiiim  reltqiiissel  nohis 
semen  qwasi  So.!oiiia  fiiissciniis  **.  >  Ecce  priinae 
clormiuoiiis  iinoniinoiia.  De  secunda  ,  qiiae  esl  re« 
cie:iii<l.e  iiinriiiiiatis  :  c  Si  itetiero  somnum  oculis 
ni  is ,  el  ti:il|MUris  uieis  tiormiiaiionem  ".  >  liem  : 
<  Siirge,  propern,  aniica  mea  '*.  i  Surgc»  nc  Deuin 
oliiivisrjiis.  Propcra,  ii<f  orcu|^l  ilivs  niorlis.  Veni 
ail  |;:iii«ii.isi:pL*rii;B  solciiiiiitaiii.  c  llieins  iransiil  *^i 
si*ilicel*iiiiior  nsperjiiiiis.  c  lintier  aliiil*^,i  scilicct 
anior  niiiii;laiix  volupi.uis;  i  lltires  spparucruiil  *\> 
iJ  est  spes  superiKc  jociiudilatis.  Talis  euiin  liiems 
fibiivioiioni  Dci  iiidiicil.  Taiis  plii\ia  velociiatem 
fugieiidi  PQ3I1.1S  iinpedil.  Talis  spcs  ad  suiicrnain 
solcuiiiiiaiciu  :icccn  lii  lu  liis  tribus  J:icob  soinnum 


quarum  priiuain  Doininus  eutiiiit,  sccund:im  pcr 
initlit,  tcrtiani  immitlit.  Imiuisit  Dominus  qiioi|iH 
saporem;  scd  sunt  quidam  qui  sapiunt  carnal  a. 
suiil  qui  sapiuul  cocUstia  **.  rrimi  deleclanlur  i| 
ciinicssatioiie  cl  cbrict.tie9  Sicundi  in  \auil.iie. 
tcrtii  in  veritalc.  rritnus  sapor  spiritum  inricii, 
srniriliis  decipit,  leritus  ad  rc^inim  clcducit.  De 
priitto  :  c  Qiii  in  carne  sunt  qiiaB  carnis  snnl  sa- 
fiiuiit  ".  I  De  sccundo  :  c  Nrn  i*lt:<  sapicntcs  **;  » 
ct :  c  Nolt  aliiim  sapere,  scd  tinie  **.  i  De  tcriio  : 
f  Qiiu!  siirsuiii  suiil  sapitc  ^*.  i  De  prinio  Job  : 
c  Niinquid  potc>l  niiquis  gu:ilare  ,  qiioil  gu^tatuin 
aiTcrt  inorsem  ^M  i  Dc  scciindo  :  c  Cbristas  cum 
giisl:is<et  arcium  fcllc  iuislu'ii  iioluit   bibere^*;» 


iinperassc  iiiveniiiius  :  De  primo  ciini  fugeret  fra«      Kilicei  fr.iiidcs  ct  aui:iritudincs  inuiidi.  Dc  tcrtio  : 


lieni  dorinici;s  supcr  l;ipidem  se  erexit,  et  aii  cvi- 
gilan5  a  soinno  :  c  Vcic  Douiiuus  er:4t  iii  loco  islo, 
ei  '  go  ncs;  icliam  **.  i  .Ac  si  diccrct  :  Qiioniaai  diu 
cb»riiii\i  Dtuui  oblitus  sum  ,  scd  evigiians  invcnio 
c-uiii.  Coiiirj  scciindum ,  id  csl  votiiutaiem  ait : 
f  Nodc  cl  liie ,  gc'lu  ct  xstu  urcbar ;  soinuus  ab 
o''iilis  iiiois  fdgicb.ii  "  I  Pro  teriiodicilur  :  c  Nun- 
liav'  ruiit  4arob:  Joscpli  filius  tuus  vivil.  Qiio  audito 
revixit  hp.niws  cjiis  ,  ei  cvi^*ilnns  quasi  de  gravi 
soniiio  ait  :  V.idaiii  ct  viilcbo  euin  *S  i  De  priino 
diciiur:  c  Coiisurgc  iii  iiocie,  in  principio  vigiliarum 
luaruui  **.  I  SecuiKia  dorniiiione  dorniierunl  faiiijB 
Tirgi.:es;  lertia,  priidcnics.  Sicenim  scripiiimest ; 


f  llulier  fortis  gu.ntavii  et  vidit  quo:iiaiii  boiia  esl 
ncgotiaiio  ejiis^*.i  Ideo  f  guslaic  ci  vidcie  qiioni;  bi 
siiavU  cst  Dominus  ^\  i  llos  ircs  sa|iores  gusla* 
vcrunl  niii  Isnici  iu  dcserio.  Pri.uum  cum  revcric- 
baiiiur  ad  olas  cariiium ,  diccuies :  c  Quis  dab'i 
n<d»is  carnes  ut  nianditccmus  ^*  ?  i  St^cundum,  euiu 
diccreiii  :  f  Veniunl  iiobis  in  nieatem  pcponos« 
porri,  cepe,  ei  alia  ^*.  >  Tcrtium,  quando  uiani.a 
coiiicilcrunt  ^^.  >  Primum  habuit  Adam,  quando 
l)oiiiuui  coroedii  ^;  sccundum,  quando  disit  ser- 
pcns:  c  Eriiis  sicul  dii  ^*;  i  leriium  ante  bipsuni, 
qiiaiitlo  frucbatur  colioquio  Dci.  Posl  lapsnm  vcro 
iucmisil  siuporcin  de  peccato  pcrpetrato,  ita  ni 


Moriiiii  niiinii  faciciile  sponso  ,  dorroitaveruiil  om-  C  P"^^^*^  dicere:  f  CircumJedcrunt  nie  gemitus  nior^ 


nes  ei  doruiierunt  **.  Sed  dilTercnter;  Faiux  cnim 
priino  nioilo;  priidentcs  sccnndo.  De  tertia,  quaecsi 
coiitcniplaih  ae  in.ijcstaiis  dicitur  :  f  Ego  dormio  el 
cor  rocuin  vigilat  *^;i  ct  illud  :  c  Si  dormialis  intcr 
medios  clenss,  penuae  columb«T  deargentaix  **.  i 
liiter  niedios  cleros ,  id  csi  inter  Novuin  ci  Vetiis 
Tesinmciituui,  vcl  iiitcr  trmimralia  cicoelcstiaf  intcr 
qux  ,  in  utrisqiic  medilaiido »  stispeiiditur  nuitna. 
litJc  Job  :  c  Elc;;it  siispeiidiuui  anima  mea,  et  nior- 
lcm  ossn  nica  **.  i  Inde  dicitur  :  c  Issacb.-ir  asinus 
forlis  accub.tiis  iulcr  lcrininoi  vidit  requiem  quod 
es5ci  bon.i,  et  tcrram  quod  opiiina  **.i 

i^ie  sic  dorniiens  conlcniplalur  scillccl  infernay 
niiiodaua,   coclestia :   lnferna  ,    in   quibus  invciiii 


tis;  iloiores  itiferni  circumdederiinl  iii€**.»Sed  ea 
gemiiiis  niorlis,  esl  gcroitns  medicinalis,  esi  gc- 
niitus  viialis.  Primus  circuniflal»  sccundus  mundal» 
lcrtiiis  fecundat ;  circumdal,  ul  Inspiciamus  uiun- 
duin,  et  fiigianius  cjiis  tleeurcm;  inuudat  pecca.i 
feiorem;  fecunibt,  ut  aSectiis  crcscat  in  superio- 
rciii  aiiiorem.  De  primo  in  hoc  lo  o  :  c  .Anlcqunm 
comcdam  suspiro**;  i  dc  secundo :  f  Labora\i  in 
geiniiu  ineo,  Uvabo  prr  singulas  noctcs  lccluin 
mciim,  iucr)  mis  meis  slralum  r.ieum  rigabo  '*. » 
liile  Joreini.is :  c  V;c  nubis  quia  jieccavimus,  qiii.i 
cecidit  corona  capi:is  nostri  **.  •  Iteni  :  f  MisciM- 
cordia  Dei  quia  non  sumus  ronsunipti;  quia  non 
dcrecerunt  niiseraliones  cjus  *^  i  Dc  lcrtio  :  c  Di»- 


calamiiiiem  ;  miiiidana  ,  in  quibus  iiivenil  muiabi-  D  minc,  aiilc  to  oroiic  dcsiderium  nicum,  cl  grmiiu< 


*  lia;  siipcina  ,  iu  quibus  reperit  felicilaieni.  Ilxc 
'  Iria  vidit  Abialiaiu  qiiautio  sopor  invasii  eum  : 
•  Facia  Cbt  cniiu  caligo  lenebros;»  *^  i  Eccc  muudan.i : 
€  Ki  \idit  ilib..uiiiii  fumaiiieui  **,  i  scilicet  iiiferiia; 
c  Et  lauipadciii  fulgouicui  **,  i  scilicct  coaledtia. 
^  Pro  primo  ,  pi.<«ior  Pbaraouis  iu  carcerc  stiaiu 
^  Mniiiiavii  lesilatioiicni  *^  Pro  ienio,  |;incerna  siiaui 
^  30  salvatioiioni  *^\  Pro  mcdio,  Pbar:io  soniiii:ivit 
■^  in  vaccis   iiiinc  pingnibus,  uuac  iiiacileutis  mun* 


mciis  a  tc  non  est  abscoiiiliius  •'.  i  Inde  :  f  Silivii 
aitima  inea  ad  DeuiA  fonlcin  viviitn  **.  i  llcin  :  c  lii- 
dica  niibi  qu«*ni  diiigit  aniina  mca.  ulii  pascas»  ui»i 
nibes  in  meridie  *^  i  Scquitur  :  f  Dolorcs  iulerni 
circumdt^dcrunt  ine  **.  i  Sunl  i!olores  inferni,  sunl 
flolorcs  niundi,  quos  bouio  palicnicr  sus:iueai;  sunl 
flolores  cordis  liumani,  quibiis  bomo  sc  Doo  rccon« 
cili.it.  Primos  suotiitct  botno  pro  iniquitale;  sc« 
cutidos  e\  ttcccssilalo ;    tcriios  ex  voluuuic.  Dii 


•^Gon.  58.      »»  G.il.  :».     '♦'Js:»!.    I.      "  Psal.  i:i       «•  Caul.   2.     «*  Ibid.     "  Ibid.     *'  Ibid.      **  Cr». 


*  18.      •M.ou.  ^jI.    '-Gon    45.     «"  Tmtii    5.     •vM.iilb    i.N.     •M.anl,  .'i.     •*rs.lC7.      »' Jo'»  7.    **  G»!  . 

'  la.    'Mmii.   j:..    -^-  MmiS.    »>  hud.    *•  (hh.  io     »•  tbi.i.    »m;iu.4I.  »••  iti.m.  :;.    -' li.ii.    *»  lion.. 

^   li      »Mtoiii.    11.      ••  tolnsi.  :..      ••  Ji.I»    1».      »'    .Maiib.   ^T.     ^M»rov.    18.     ••  l^al.  '.",     •»  .Ntm.    II. 
.    ••Ibil.     •'  lim       •'  <;••:..:>.     ••  li.i.l.   '•  l^.il    1   .     »•  ;„l.3.     ••  lS.i!.  r».     »»  lb't.:i.   5.     »' Tbrc.i.  5. 
»•  iSul.     '     l>-       •'  (.a:ii.    I.     *'   IN.I.  17. 


m  THOMiE  CISTERC. 

primis  in  lioc  loro  :  c  Dimiltc  nie  pftiiliilnm  nl 
plnngam  ilolnrein  me iim,  atitcqmm  Tailnm  ad  lcr- 
rain  lenphroR.im  et  opertam  ninrtiA  caligine  '*;  i 
de  secniKli*:,  D.-ivid  :  f  Deficit  in  ilnlore  viia  niea  et 
Mini  inei  in  Kemitibns  **.  >  lii:le  (tictuin  est  Evae  : 
f  In  (iolo'e  paries  filiof  luos  *'.  i  El  Ad;e  :  c  In 
iu^ore  vnltiis  ini  vesceris  p.ine  Ino**.  i  El  Jib  : 
c  llniiio  ad  iafiorem  nnscilnr,  et  avis  ad  volan* 
(Inin  ".  I  De  tertiis :  c  Qtiamiiu  ponam  coniiila  in 
aninia  mea,  ilolorem  in  curde  meo  per  dieni*^;  i 
qnin  cor  conlrituni  et  linfnillalnm  Dens  non  despi- 
ciet*'.  I  His  tribns  doloribns  legitur  Christus  do- 
luis.Mi  pro  hnntano  genere.  Primnni  sosiinuit  qnando 
poRiiaui  nt  ■  iiobis  eKclnderetur  loleraTit.  liide 
Jereniias  :  c  Vere  languoret  nosiros  ipse  tulit,  et 
dolores  nosiros  ipse  portavit  **.  i  El  secundos, 
Item :  c  Viliiiins  euni  novissimum  viromm,  Tirum 
dolnrnni  ***.  i  Et  lertios,  inde  idem  :  c  0  vos  omnes 
qui  transitis  per  Tiam ,  attendite  ei  Tldele  si  esl 
dolor  sicnt  dolor  mens  **.  i 

LectHlmt  no$ier  foridut. 

[Card.]  Ac  si  dicai :  Lectnlus  si  no5ler  est»  flo- 
ridus  esl,  lioc  est :  Sl  c(ijus*inam  conscieniia  nobis 
e^i  (tnietis  lertnlu«,  ipsa  esl  florida,  babens  decorem 
paiitcr  et  odorein,  nt  sil  decora  per  ornanientt 
Tirtiitnm,  ei  in  operlbus  odorirera  per  exemplum. 
Dcinde  de  doinibiis  subditur. 

Tiiffia  domorum  notlrarum  eedrina. 

[Tho.1  Per  tigna  csdrina  praedicalores  accipimns. 
Sicui  enim  cednis  lignnm  esi  impulribile  el  altnm, 
sic  prxdicaiores  nec  pretio  debent  forrumpi,  nt 
fleciantnr  a  jusiiti:t,et  qim  sursnm  suat  qn.Trere, 
et  qux  snrMim  sunt  sapere  **.  Tectum  spes  est 
c«lestlnin,  qnap  dnm  ab  appetilu  temporalium  nos 
Tetraliit,  a  lempestate  teniporalinm  per  paticntiam 
nos  consfrTat.  Nam  el  Ipsa  patientia  loco  ilgno- 
runi  est  qu.x  qnidqnid  spes  ccelestis  eiercct,  Tcliit 
tecti  tnlnilas  snsiinct.  Tigna  cedrina  sunt.  qiiia  p.i- 
lieiitia  pioKiMis  Tidenlibus  bonum  dat  odorem,  ncc 
sinit  pnlrescere  snhjecium  sibi  per  Titia,  qnin  cu* 
sllidit.  Dc  cuslodia  hnjus  domus  scripinm  est  in 
liliro  Nnincri  snb  noniine  labernacnli,  sic  :  c  Ad 
orientcin  Judas  flget  tenloria  **.  i  Tabf*rnacnlntn 
istnd  est  cor  nostrum ,  circa  ipsnm  jnbetur,  nl 
Judas  ngat  tentorium  ad  orientem,  Rutien  ad  me- 
ridieni  **,  Ephraim  ad  occidentem  *\  Dan  ad-  aqui- 
lonem^*.  Oriens  est  gratiae  llluminatio,  meridies 
charilaiis  inflninmatio»  occidenk  temporalinm  ad- 
iniiiistrntio»  aqnilo  tentationis  inqnielatio.  Ad 
orientem  excnbat  homo  sollicitus  ut  snos  Tideat 
cscessus  et  corrignt;  ad  meridiem,  ut  snperna 
ditigai,  et  ad  ea  cor  suum  erignt;  ad  occidentem, 
ntduin  leinporalia  minislrat,  mnndum  sibi  snhigal; 
ad  aqnilonem,  nt  tentationcs  prxvideat  et  abig-il. 
0e  priiiio  prophela  :  c  Quis  suscitaTit  jnstum  ab 


ET  JOAN.  ALCRI.M  161 

A  orifjitc**?i  Aboririilc  jnstns  siisciiatQr»  dnm  per 
illiiininationem  gr.ilia*  dc  pcccatore  jnslinc  efliciiur. 
De  se<*nni!o  :  c  A«ccndit  Ahrahnm  a  ineridie  in 
Dclhcl  *\  I  Bt*ihel  domnt  Del  dii-iiiir.  A  ineridie 
ergo  in  Beihel  ascendilnr,  duni  fervorc  dilfctinnis 
In  coelo  conversntnr.  De  lcrtio  :  c  S«il  cngnoxit 
0cca<(nni  fnnm  *'.  i  Sol  occasnm  cog.*«i!(cii ,  dun 
conleniplalivis  sine  sni  deiriinenio  a<I  urniislraiiitaai 
redit.  De  qnaro  :  c  Veiiiu«  tnrliiiiis  venielial  ab 
aqnilone  ^*.  i  Vcnliis  tnrhinis  Tenit  ali  aquiknie, 
dnm  tentatio  iiispiraiur  a  d«moiie.  Sed  c  lii  niedio 
est  spi^ics  electri  **,  i  •«lum  in  ea  sctntiinns  adjuio* 
rium  Chrisli.  Ad  oriimiem  cnbat  sponsi,  dnin  di- 
celiat  ei  :  c  Qn:e  est  isia  qnoc  pnigreilitnr  qaasl 
aurora  consnrgen8*'?i  Ad    incriuiein   ralrbat  ro« 

B  bsre/ciim  diceret :  c  Indtci  inihi  qii««ni  diligil  aniina 
mea,  iibi  pascas,  uhi  cnhes  in  moridie  **.  *  Al  oe- 
cidentem  fonnidsbat  dcscen.lere ,  cnm  diccret : 
c  Lavi  pedes  nieo«»  quomodo  inqninaVo  i!l«i$**?i 
Unde  dilcctns :  c  Sorgc,  propera«  ninica  niea*i.i 
Ad  aqnilonem  ciibahal,cu'.n  dic(*ret :  c  Surgc,  aqnnA, 
et  veni,  anster  *•.  I  Ad  oricntem  cr|ro  figii  lenioriiia 
Judas,  Insichar,  Zahnlon.  Jiidas,  eonfei^io;  lss> 
char,  mereei;  Zahuion,  ItafrilffrN/icm  fotmidimt  ia- 
terpreiatur.  Priinnm  ciiiin  0|)orU't  nt  lioiiio  roal* 
teatnr,  secnndo  nt  merces  ccgiio>catur«  lerlio  it 
fortitndo  habeaior.  Per  primnm ,  ut  snnin  revrM 
conscienliam ;  per  sccnnduin,  nt  scial  piopferqaii 
snam  excrceat  maiitiam  ;  tcriium ,   ul  snllinai  sil 

Q  agendam  poeniteniiain.  Excubai  ergo  Juitos,  M 
confes!(ioitem  iinpedial  TerccniMlia ;  lssac*har,  si 
langnescat  nicnx*d:s  ignoranlis ;  Zal»ulon,  ne  po- 
sillaniinitnle  cesset  lahoris  experienlia.  De  prioM: 
c  Connieniinl  alicrntri  |>eccata  vestra  et  orsti 
pro  inviceni  **;  i  de  secundo  :  c  Qiii  Ticpril  daliod 
calcnhiin  candidnm  *^ ;  i  dc  tcrtio  :  t  Pnsilbiiiiod 
confurtamiiii  **.  i  c  llaiius  solutas  erigile  et  gfooi 
dcbllia  roborate  **.  i  llxc  tria  in  Issachar  coo» 
dera  :  c  Asinus  fortis  accnhaiis  inlcr  lerniiaii, 
Tidit  reqoiein  qnod  csset  lona,  et  terram  qnod  of- 
lima,  et  snpposnit  hniiieniin  ad  portandinn ".  i 
Reqiiies  bona  est  cestatlo  a  pr ccaio,  terra  opiiica 
regnutn  qnod  dahitur  in  pra^nilo;  supponit  hoM- 
mm  ad  portandnin  virililcr  laboranclo.  In  his  tri- 

D  bus  fuit  Faulus.  De  priino:  c  Fnl  blaspbeMS  ft 
persecotor,  qnia  pcrseculus  snin  Ecclesiam  Dei**:i 
ecce  Jndas;  de  secundo  :  c  De  reliquo  rcpoMiacsi 
mihi  corona  justilis  qnam  rcddel  inlbi  Doauon 
in  illa  die  **;  i  de  leriio  :  c  Ter  virgis  opsasiam 
semel  lapidstiis  sum,  ter  nattfragium  feci  **.  i  ta 
trla  in  David  figurata  sunt.  Prinio  eolm  confessastfl 
infirmitaiem  suam,  dicens:  cNon  possnro  sic  arm* 
tus  incedcre  ^ ;  >  secnndo,  filiam  Saul  exsprciaiii 
In  proeinio  ** ;  tcrtio,  fortis  fnll  iterneiulo  adveni- 
rium.  Ecce  ad  orientem  Judas,  ii»sacliar  d  ZaWcOi 


..  !  ^* « ^S:  ^***'-  '^-  •*  ^*"-  '•  *•  '^'^-  "  '««»  5.  •*  VnA\.  12  "  P!i:.r.  50.  ••  isai.  5S.  •* 
;.  «  .  .l**''^,:  L-  ••  C*'»»^»  5.  «•Niini.  «.  '•Ihi.l.  »«lhid.  "Ihi.I.  '•  l^ai.  41.  '^  Gen.  0. 
I   ^*r'-  ^w         ^**-'^!';  *•     "  '*^'^'     "  <^*n*-  «•    '•  ^«"«.  t-    ••  <*a"«    S-     '*  <•»»»•  «•     ••C:«r.t.4.  • 

ff^'  1,  ^6®^-..*;. .  /  '*^'-  ^^-  "  "«'J'*-  *<•  •'  Ccii.  4U.  ••  I  Tim.  i.  ••  II  Tiin.  4.  ••  U  Cor.li 
*'  I  Keg.     17.     **  Ibld. 


165  COimEMT.  IN  CANTtCA  CANTIC.  —  LIB.  ni.  m 

Seqiiilur  ad  ineri<lieiii,  Rubcit»  Sinieoii  et  GaU.  A  »<lbibere.  Tales  eiiiin  traclant :  De  viliii  •tiliilit»- 


Rulicii,  iluiiur  rfffto;  Simeoii,  obedieHt;  Gud,  ac* 
ctitflNff.  Qiii  oiiiiii  amoriii  iitflainiiiiilioiiein  viilt  ru- 
fttoilire,  oporict  »l  |irius  videai,  sciuiiiuO  ol)Ctliat« 
teri  io  ic  act-iiigat.  Priino  ui  sinl  |icriti ,  itcciindo 
aulijncii,  lerli»  eipedili.  Perili  :iil  conieinplaiioncin 
glori.-e»  siilijorii  Dei  jiistitia*,  eipctliii  ail  viaai  pa- 
lri«.  De  primo  Davitl  :  c  liiflaiuiiiaiiim  esi  cor 
mniin  el  reiies  iiiei  ootnmiilali  siiiii*';  i  «lo  scciiiitlo: 
c  Ul  juiueuiuiH  facius  suin  apii«l  tc,  et  cjfo  sciiipcr 
teciiin*^;  i  tUi  icrlio :  c  Teuuisti  uianuin  «'cvlcram 
m«*ain  cl  iii  Toluniaic  tua  ileiluiisii  uie  *'.  i  Per 
priuiuin  esi  Deus  tlcsitierabilior;  |)cr  seruiulum 
€ieini*nlior:  pcr  leriiuin  propiiiqnior.  Desitleialii- 
liorein  seuseral  spojisa  cuni  aii  :  c  Gniiiir  iiliiis 
tuiiviitsiuius  el  loius  ifesitlcrabilis  **•  i  Cli^iiientio- 
reui  Ezerbias.  cui  vit:iin  suaui  proloiigavii ,  quia 
Doiniiio  filicilivil :  ait  enini  :  c  Mt*iiii*iilt>,  Doinint*, 
qiiniiio  In  auibulivcriin  rorain  le  *^,  i  scilirei  oIh^ 
dieuiin,  li«Mii  spoiiac  fatnus  esi  propiiifiuior,  qiiia 
ncc:ii>ria  riiii  ad  quaTCutluiu  :  ail  cuiiu  :  c  Per  vicns 
ct  plaieas  qu:eraui  qticiii  tliligil  aniuia  iiica  *'.  >  Kl 
inde  seqiiiiiir :  c  r.iuliiluin  cuiu  perlran<iHsetii,  iii- 
Teiii  nuciii  ililigft  ntiiuin  luca  **.i  Gcre  prnpiiiqiiinr. 
Sic  erpo  c  RiiIkmi  (igal  icnloriuiii  ail  ineritlieui  '**,  > 
Bt  sit  orulus  apcrlus;  Siiucou ,  ut  sit  prompius 
aniiiius;  Gatl,  ut  sit  gressiis  rcciiis  :  ocu!us,  ne 
turbeiur  soilieilu;iiiie  uiuuilaua;  aiiiinos,  iie  inrnr- 
TCl ur  voliiurac   proptia  ;  grcssiis,  iio  inir)etli.int 


B 


ruin,  de  usu  lein|ioralium,  ilc  ortliuaiioiie  iligni:a* 
luiu.ln  priiiios.Tpe  fruclus  virluiuiu  minuliur,  aiiNir 
Dci  exienuaiiir,  aiiior  niumli  inenioria!  inligitiir. 
\ii  cniirt  in  priino  polesl  bonio  cle  viliis  iratiaro 
et  maculnm  non  iiicurirerc.  c  Qiii  etii^n  iMigerit 
picein  inquinabiiur  ab  en  **.  i  D '  bis  ait  Dtuninut 
pcr  propbelam  :  c  Ex^pertavi  vineam  iiieain  ni  fa« 
cerct  nvM,  H  tecii  labriisras  **.  i  lieiii  iu  seciiiitlo : 
Vix  couiiiigii  iractare  icinporali.i  et  niiniis  noil 
amnre  ccclestia.  Sic  eniin  ail  Grt*gnriiis :  Qnanl^ 
quisqiie  aninii  muiitli  iuieiitliiur.  lauio  ab  auiore 
ccplesliuin  disjungiiur.  Uiide:  c  Cuiu  operaius  rnerii 
tcrraiu,  nou  tlabit  fructuiu  suuiu  *'.  i  iu  lcrtio  : 
Vix  pnicsl  tle  dignilalibus  ordiuari,  et  caruin  am« 
bilione  iion  inortleii.  De  bis  ite:n  Dtiiuiuiii  |icr  pto« 
pliet:iin :  c  Ipii  rcgn.ivcruul  absqiic  lue,  piint-ipcsi 
exstiteruut,  el  iion  coguovi  *'.  •  Figa  it  ergo  len* 
loria  ad  occltlenieiu  Epbraini,  Driijaiuiu  el  Sla- 
iiasses.  Epbraiui  occurrii  eis  qui  |H'ccatuiu  extermi* 
iiant;  Ueiijainiu,  iis  qui  de  icniiioralibiis  lrac*tani; 
Miiii.isses,  ii<*  qui  digiiitalein  oriliuani.  IVi.nus  ergo 
inviifiur  ad  friitiuniu  ulililairiu;  ScMUutbi^ a«l  aiiio* 
ris  suaviiatciii ;  lerliiis  a«l  fiigieudaui  ainbilionia 
vaniialein.  De  priuio  dicaliir  :  c  QuaKi  rosa  iJanlalA 
stiper  rivos  aqiiarutu  fruriilicaic  *^;i  secuiitlis  : 
f  liniiaiores  Dt;i  cslote  sicut  lilii  cbarisHiiui;  ei  am- 
bulate  in  dileclioiie  " ;  i  terliis  :  c  ObIiviiK'ere  po- 
puluin  luuni  cl  tlouiuin  patris  lui  **.  i  Primis  dicit 
peccaioruin  ptiutlcra. Priniuiii»  ne  Rubon  ilal  Tobias  C  Cbrisius:  c  E:uis  el  frutluin  aflcraiis  '^,  i  secundis  : 


liinindiuiH  slt^rcore  cxca:xaius ' ;  secundum,  ne 
8imt*oii  sil  Cbore  pro  inobedicnila  igne  devor.*t|iis  *; 
lcriiiiui,  ne  Gai*«  sicul  11111  Israel.luto  el  lalere  one- 
laliis*.  Dicrrci  enini  Ruiien :  c  Lmoeu  oculnrum 
meoruin  ei  ipsum  iioii  est  mccuni^;  •  Siinron  :  c  Cor 
iii«iiui  couiuibaiiim  est,  tlereliqiiil  ine  virius  inea*;i 
Co«l ;  c  Inlixus  smn  in  limo  profundi  el  non  est 
ftiilisiaoiia  *.  i  De  duobus  prlniis  angulis.  In  lcge 
lialM*l)aul  filii  isratd  in  qiiaiuor  an;:ulis  paitionim 
siionini  qitaiiior  fiuiliHas,  liC  scqiianinr  cogila- 
lioiirs  suas,  ei  ofiilos  suos  in  res  varias  fornican- 
to»  *.  P-4iliuiu ,  cst  convers:itio  nosira  :  quatiinr 
baliel  coruiia ;  conversaiio  iiosira  debcl  rt*spicere 
Uonni,  nos,  proxininin,  ininiicum.  ut  scilitei  faciai 


c  Si  quis  diliglt  nie«  sernioiieni  nieoin  servabii,  el 
Palcr  nieus  diliget  euiv  **;  i  icriiis  :  i  Graiis  ac- 
cepislis,  gratis  datc  **•  i  trarseainus  ad  aqui- 
lonein. 

Suni  tenlati  qui  v^ruuiafklso  non  disccrnuni; 
suiit  qiii  in  inuntk)  salulein  suaui  conslUuunl;  sunt 
qui  tlcsperani.  Primi  incircnniipccli,  sccuudi  illccn, 
lcrlii  decepii.  31  Incircuiuspecti  quia  iion  hab«*nt 
spiritu:u  devoiitiuis  el  discrctionis ;  lllerti  anioru 
lUiiiMlan-.c  tliieciionis;  dccepll  Ignorautia  divmai 
niiscraliunis.  Priinii  tliciiur  :  c  V;e  l;ti  qul  d.tunt 
bonuui  lualuni  et  inaluni  bonuni  '*;  i  seruudi  : 
c  Nulbiin  sit  praiuui  quotl  iiou  perlianscal  luxuria 
nosira,  qiioniain  b%c  cit  pars  noslra  et  ba'C  cst  son 


Deo  boiiorein,  milii  dccorein,  proxiiiio  amorein,  D  no^lra  ** ;  i  teriii  :  c  Major  esi  iniquitas  mea  qiiam 


ininiico  tiiiiorem;  fiinbri»  siint  Dei  niandaia  qua« 
tiior  ipecialta,  dileciio  Dei,  sui,  proximi,  inimici : 
Tita  bjaciulbinn,  qtiae  bnbet  coeli  cnlorem,  cst  mc- 
mdria  pairias  coclcslis,  qoain  assiilue  debeinus  hn- 
bere.  Figat  ergo  Uuben  lenioriuui  ad  ineritlieni  et 
dicat :  c  Ad  le  levavi  aniuiam  nieam,  Deiis  incus; 
in  le  conAdo,  nou  cniliescani  K  i  Et  Gad :  <  Veiiite, 
asceiitlaiiius  ad  niouleni  1)010101  et  a.l  doinuin  Dci 
Jic!t>b  *.  I  Ad  occidoiiicni  ieiiloriuin  figcre  esl  a 
fonleniplationc  a«l  aciivaui  de^cendcnii  cusiotliaiu 


iil  vcniam  nierear  **•  »  Ui  crgo  ciislodianiur,  bti 
li*i;nnl  tenloria  siia  ad  aqnilonein,  Dan,  qui  dtciiur 
judiciHm ;  Ascr,  qui  dicilur  /r/iVims;  Neptbaliui, 
qiii  <!icitor  diiataiio,  Dan,  invitet  ad  judicium  vcri* 
laiis;  Ascr  ad  amorcin  su|>erii9e  felicilalis;  Nepb« 
ihaliiu,  ad  S|iem  divin»  niiscraiionis.  Dan  dlcat  1 
c  JiiMe  jtt.iicaic,  filii  hoininimi  ** ;  lAser:  c  0  quain 
gloriosum  est  regnuin  iii  quo  cuin  Cbristo  gaudent 
oiiiiics  sancli  *^;  1  Mfpbtbaliin  dicai  :  <  Speraie  U% 
eti,  oninis  coiigrcgatio  populi ,  efliindite  coraro  ilio 


•»P5:il.  Ti.  •Mliil.  •*  Ibid.  ••  Ctui.  r>.  •^  IV  Ucs  il>.  ••  Cnot.  3.  ••  ibitl.  »••  Niim.  «.  « 
Tob.  2.  •  Muin.  26.  •  EmmI.  I.  ^  PhiI.  57.  •  IS'iil.  •  ISal.  68.  '  Deut.  «2.  •  Psnl.  U.  *isai  «. 
••  Kccii.  15.  '»  Isai.  5.  "  G.-n. -4.  «•Ose.  8  •Ktili.  :*0.  «•  Eplies.  5.  *•  Psal.  44.  »' Joaii,  15. 
••  Joau.  14.     '»  .M;tUb.  10.     ••  Isai.  5.    •'  S:i|>.  2.     »«  Go  1.  4.     »»  Psil.  57.    »»  Ofllc.  cccl-s. 


in?  TIIOMX  CISTERC.  ET  iOAN.  AlGRfM  I6S 

rortla  vcslra,  Dcus  ndjiitor  nostcr  in  slcrniini  *'.  >  A  tionotlu  couTePtalione.  llaRon  illchur  Mor  eanm 


In  lignis  islis  iria  iiiTcnio.  Ilagisiri  clocirinam ;  In 
desolatis  miscricordiam ;  in  disr ipiilo  obedicnliam. 
Ipta  eniin  portant  tcgiilas  qiinsi  snsliiienles  snlMli- 
ins,  el  tegiils  se  applicnnt  illis  taiiqiiam  formam 
nccipionles  a  magistro.  In  nmgislro  ilaqne  invcni- 
nius  doctriiinm  Tcrborum,  nioruin  ct  operum;  in 
desolalis,  misericordiani  consolationum ;  in  disci* 
pulis «  obedientiam  in  exsecutione  mandatorum. 
c  H;cc  adimplevit  Chrislus  qnando  dcfcrebalnr  dc- 
functiis  filius  unicns  luatris  sn»  **.  •  Vcrlio  erudivil 
dicei:s  :  c  Adolcsccns,  tibi  ditto  :  Surge  '*'•  i 
Accessil  moribus,  lorulutn  tciigil  opcribiis.  Iliseri- 
rordia  in  desolatis,  quaiulo  viilit  Doniinus  flonteS| 
et  c  misericordia  motus  est  ^.  i  Obcdientia  qnando 
ad  impcriuni  ejus  f  rcsedit  qui  erat  niortniis  "•  i 

Verb.i  doclriiia!  dcbet  babcrc  docior,  quia  i  labia 
sacerdoiis  citsiodinnt  teieniiam,  et  legcm  ex  ore 
ejtis  requiniuf,  qiiia  angvlus  Doinini  cxcicilniim 
est  ".  I  Aliuquin  cxci  sunl  duces  cxconim  :  c  Si 
aiilom  c.nccus  c;ccuni  ducat«  anibo  in  foTcam  ca* 
diiiit  **.  I  Ei  Isaias  :  «  Spccnlatores  ejus  cxci  om* 
ncs,  universi  canes  mutl  non  valentes  latrare  **.  i 
Dcbent  enim  verbis  attrabero,  moribus  allicere, 
opcribiis  invitare.  Sic  ait  Aposlolus  :  c  In  omnibos 
lcipsnm  prarbe  excmplum  bonorom  operum,  in  do- 
clrinn,  in  graTiiaic,  in  iniegritate  *'.  i  In  dcctrina 
TiTborum,  iti  gravitnte  morum,  in  inlcgrilate  opc- 
nini.  Ncc  soluin  mornm  gravitatc,  scd  et  suaTitaie 


figiirans  pcccalorcs,  qnomm  dolores  cmm  debeat 
macistri  sanare,  sxpe  ipsl  magi»tri  audiioinm  eor» 
minpuiitnr  perTcrsitale ,  qnl  diinitiiam  rapillomi 
radiint,  dum  bonos  doctorcs  nionim  sqo  exempli 
ex  parie  dimlnunni.  Diiniiliam  liarto  mdant,  dm 
eoB  dcbiliorcs  cflltrinnt ;  Testes  d**ciirLtfit,  dcM  is 
conTersatione  bona  solito  negligeiitiorct  reddani; 
ct  sic  appareiit  eomin  stereora ,  dnm  Immineb 
bona  conTcrsatione  app:trent  enmni  peccaUi :  em 
MQgistri  doctrina;  seqniiur,  in  «lesolatis  luiseri- 
eordia. 

Sed  ntftandom  qnod  est  misericordia  propria,  eii 
raisericordia  fraterna ,  est  misericordia  fiaicma. 
Prima  ad  scipsum,  seccmla  ad  proximam,  feitia 
^  patri»ad  filium.  Prinia  fii  per  coniriiioticin,  sceaa  s 
per  compassionem,  tcriiapercorreptioncm.  De  prina 
dicilur :  c  Miserere  animae  tua  placciia  Deo**;  i 
de  iccunda  dicitur  :  Saiiiariianoa  iiiisericordia  n»- 
tus  infudit  Tinum  et  okuro  vabierato  a  la:roiiibos^\ 
et  Dominus :  <  Beati  inisericunlcs ,  quosiiam  i^ 
misericordiam  eonset|ueiiior  ^*.  >  Paicma  miaeri- 
cordia  tria  facit :  Dimittit  reatnro,  corrigit  crraMnB, 
consolatur  amaricainm*  De  primo  diciiar  :  <  Boa« 
llle  pater  a  longe  Tidcus  filiom  snom  rcTcrteaioB, 
seilicet  prodigum  •  misericordia  moitts  occarrii 
ei  ^*;  ide  secondo  dicitar  :  <  Cam  inios  rvcris 
miseiicordiafr  recordaberls  ^^.  i  Quem  enim  Daauaii 
diligit,  corripit;  flagellat  aMtem  oiniiem  q«en  it- 


Uiide  Paulus  :  c  Qui  pmeest  in  soilicitudine,  qni  tri-  r  cepit  filinm  ^*.  c  Lionganimis  cnim  cat  el  muliooi  m> 


buit  in  siinplicitaie,  qul  mireretur  in  bilariiatc  **.i 
Et  iii  discipiilis  :  <  Obsecro  tos,  ut  digiie  ambulctis 
cuin  bnmiliiatc  ct  inansncuidine,  cum  paiicntia 
supportnntcs  inxiccni  in  cbariute,  solliciti  senrarc 
unitalem  spiritus  in  Tinculo  pacis  ^.  i  Qoales  cniin 
snnt  magisiri  lales  raciunl  discipulos  : 

SeUicit  ex$peclat  vl  traHat  mater  honettoi^ 
Ant  alioi  moret  qnam  quot  habet  :  utile  porro^ 
filiolam  turpi  tetulee  produeete  iurpem  **• 

c  Cum  cnim  anibularent  animalla,  ambulabant  pa- 
ritcr  ci  rot-e  juxia  ca.  Et  com  elevarenlur  a  terra, 
elcvab.nnlur  pariicr  et  lot»,  seqiientcs  ea  **.  i  Et 
de  operibus :  c  Luceat  lux  vestra  coram  bominibiis 
ut  vidcaiit  opera  vestra  bona  et  glorificent  patreni 
Tcstmni  qtii  in  roelis  est  •*.  i  Itcni  :  c  £t  lucernn 
ardeiiles  in  fiianibus  vestris  »».  i  Alioquin  eru..l 
nuntii  qtios  DaTid  misil  ad  llanon,  qni  remisit  eos, 
rasilqiic  dimidiuni  barbx  et  lUmidiuin  capillorum, 
ct  dceurtavit  vostcs  comm  usquo  ad.nales,  ut  appa- 
rerent  eorum  stcrcora**.  Doclores  nuntii  siintDn- 
vid,  ciim  peccatoribus  nuntlant  mandata  sennone. 
Capiltos  babeitt  qui  dc  capite  prndunt  ct  oniant,  iil 
est  ornatuin  aiiiino!  bonos  niorcs  in  cordo ;  baibaiii 
babcnl,  sciliccl  signuin  virilitnlis,  iit  sint  rorlcs  ct 
C(*nMaiitcs  iii  advcrsitaie;  vesilibos  oninnlHr,  scilicct 


sericors^.iQiiianon  inperpotnuui  IruiccrUir»  ■cq« 
In  scternnm  coinminabitor  ^'.  El  idco  ii;odo  irastt* 
lur  et  corrigiu  Do   icriio  babcmus   in  prxsmi 
excmplo.  Vidit  enim  Jesoa  Tbhiam  llentcm»  et  tir- 
bam  copiosam  cam  ea,  et  miiericonlia  moios  «1**. 
Ecce  dc  misericordia.  Seqaitur  clo  obedicntia.  HaK 
exbibiiit  adolcsccns  mortuus,  qnla    ad  ImperiM 
Domini  c  resedit  qoi  erat  morlunk  ^.  >  ^cicadau 
qnoqiie  qiiod  triplex  est  obedienlia^  Priina  exbikiff 
iiiajori,  secunda  pari,   leriia  iurcrlori.  Prima  tnt 
necessiutis,  secunda  benignitaiis,  leriia  liomilitatiL 
Pritna  soUitdcbitum;secaada  pmtal  oliieqafam; 
teriia  est  prodigium.  Primam  Cbriatua  implefii, 
c  ractiis  Patri  obedieni  osque  ad  monem  **•  i  Di 
liac  ail  Aposiolus :  c  Filii ,  obcdite  pareaiibm  v^ 
stris  '*.  I  Etillud  :  <  Scrri,  obedile  domiaii  ^ 
itris  **•  I  Et  iilud  :  <  Omnii  anima  aublimioriktf 
potestati..i:    sit  subdita **•  •  De  secunda  didl  adaa: 
c  llonore  ii.\icim  praevenieatcs  '\  s  Idem  didlfSi 
lertia  :  c  Subdiii   citoie  orooi  buman»  citalaa 
pm|iter  Deum  ■*•  i  Ad  hoe  ipcciai  qood  iialai 
iesus  parvulum  in  medio  discipubruro,  el  ail  llii: 
c  Nisi  caici:imlni  sical  parTului  iaie,  non  Inlfakiiii 
iii  regnum  coBlomm  '*.  i  El  alibi  d-cil  :  <  Qai  an- 
jor  est  in  vobis,  fiat  sicut  luiiior  **.  »  Sed  « i|<e 


••Psal.  01.    ••Liic.7.    "•Ibid.    "  llml,     "  llud.     "Malacb.  «.     »•  M.ltli.  15.     ••  Isai  55     "TiL 

EV    .""';;   ^^..       ''»**»^*-^-    •' ''••^<^n- s«i.  «.     "Ewcli.l.    •^Maitb.rK    ••  Lt?;.  I2,      i1|  Kec.  li 
*  Ectl.  .>0.     *'Luc.  10.     •«  M.illi.  .S.     ••  Lur.    1.5.     •Mlal.a-.  3.     *•  llcbr.  li.     ^  Psil    tiH^Vkl 

Mjihi.  lo.     •' Li:c.  2i.'  ••vm.* 


159  COMMENT.  INCANTICA  CANTIC.  —  Llfi.  IIL  I7Q 

ffubtliius  riiit  Mariae  ei  Joscpli  ■*.  Item,  hvit  pedes  A      Tigna  domorum  nottrarum  eedrina^  taquearia  ao« 
«liscipuloniin  suorufn**,cuni  laineninajor essel  iliis.      sira  eypreuina. 


Notandum  qiioil  quidam  moriuntur  in  anima  inle- 
rins;  quidnm  in  corpore  exierins;  quidam  obsti* 
nati  siinl  ii^ambobiis.  Prlml  slmpliciter  moriuiitur 
in  aniiiia  interiiis,  secundi  dupliciier,  tertii  et  mo- 
riuniur  et  sepeiiuniur.  De  primo  dicitur :  i  Anima 


[Caed.]  Tigna  siquidem  sunt  ad  forlilodinem  do« 
mui :  laquenriii  sunt  ad  decorero.  Domos  auiero 
suni  anima:  sanct».  Tlgna  ergo  sunl  virtutes  et  gra* 
tix,  sine  quibus  non  est  salus ;  laquearia  vero 
sunt  divisiones  adininislrationum  et  operationum,  et 


qiiae  peccaveril,  ipsa  roorietur  **;  i  de  secundo  dici-  •    qusdaro  graiiae  quae  sunt  ad  dccorero  animr»  licct 


tiir  in  lege .  i  Qu\  fecit  hoc  vel  illud,  roorte  moria- 
tur  *';  I  (ie  teriio  diciiur  :  c  Mortuus  est  dives  et 
sepultos  est  iii  infcriiuiu  **•  i  lii  (igura  priini  poella 
nioriua  est  in  tliabmo  matris**;  in  figura  secundi 
jnveuis  iste  filiiis  uiiicus  matri  sux,  jain  ferebatur 
exira  partam  civilaiis  *^;  in  figura  lcrtii,  Lazarui 
quatriduanus  erat  Teiore  borribilis  **.  Sed  anima, 


•icut  aiibi  diciuin  est,  priits  fil  lurpis,  sccundo  infir-  "  sicut  cedrus. 
uiatur,  leriio  inoriiur.  In  priiiio  non  poiest  dici : 

<  Toiu  pulchra  cs«  amica  mea  **•  i  De  sccundo  di« 
ciiur  :  c  Sana  me,  Domine,  et   sanabor  *^;  i  et : 

<  Sana  animam  meam,  quia  peccavi  tibi  **.  i  De 
leitio  :  c  Anima  qii»  pcccaveril,  ipsa  morietur**.  » 
Cor  eniin  sic  tentalum  est  amphora  qiiaui  vidit 
Zacharias,  in  cujus  iiiedio  sedet  impielas  **.  Et  dux 
inulieres  deportabanl  eain  in  lerram  Sennaar  :  quod 
dicitur  feior  eorum,  Sed  angelus  inassam  plumbeam 
projccit  in  os  amphorae,  ne  impieias  exeat,  id  est 
diflicultniem  Chrislus  objicit  couccptae  iniquitati» 
ne  ad  actum perreoiat.  Quatuor  bajuli,  qui  .idole- 
sceniein  deruncium  portanl,  sunl  ista  :  gulositas. 


non  necessario  requirantur  ad  salutem,  ut  suiit 
proplieiix,  genera  linguarum,  viriutes,  discretlo 
spiriluum,  et  iis  similia  ^^  quae  velot  laquearia 
corruunt ,  si  tignis  fortiter  nou  adhxreant.  Tigni 
ergo  domorum  cedrina  debent  esse  iit  virtutes  noii 
vermiscant,  nec  putrescani;  scd  per  humilitaicm 
iii    profuuduin    radicatx,   crescant  iii  immensuni 


Laquearia  noslra  cypreuina, 

[Tho.]  Laqucaria  domum  impicul  et  oriinnl.  Ce« 
driis  et  cypressus  qux  sunl  iinpuiribilia,  electos 
figurant  qui  coiilcmnenies  temporalia  a.'tcrni  fiu?.i; 
desideranles  SQterna,  adornatuin,  ui  dictuin  esit 
sunt  laqiiearia.  In  iribus  autcin  personis  ornatur 
Etclesia.  Est  eniin  ornatus  principuin;  cst  ornatus 
priclatorum;  est  ornatus  subdiioruin.  rrincipcs 
rnim  iu  Ecclesia  ornanlurjuslili'j;|)raelati,scienlia, 
et  sapieutia,  ct  toleraniia;subdiii,  disciplina  ct  obe- 
dieniia.  In  priino  esl  princeps  tcrribilis;  in  sccundo 
pnvlalus  venerabilis;  iii  tertio  sub.litus  amabilis* 
Proptcr  haec  tria   in  basibus  Umpli  rr;mt  sculpla. 


otium,  luxuria,  moliilics  culiiis.  Dc  hoc  Ezechiel :  (^  leonesetbovesetchenibiin^*,sci.'ivet/)/eiijffi(/oicifii- 


<  Aqnila  prxgrandis ,  inagnarum  alarum  longo 
meinbrorum  duciu ,  habens  plumas  et  vadelales 
illallas-,  veivrt  ad  Libanum,  et  tulit  mcdullam  cedri, 
taminiiates  frondium  ejus  avulsit  ^^  i  Venit  ad  Li* 
bnnum  quod  candidaiio  dicitur,  id  cst  Ecclesia; 
tuiit  medullam  cedri,  id  esi  devolionem  cordis  prius 
•dorirerl  et  alil ;  summitatein  rrondiuin  avulsit,  id 
Cit  vcrborum  ulilitatein,  juxia  illud  :  c  Mclior  est 
finis  oraliouis  qunm  principium  ^*.  i  Trnn^poriavit 
a  lerra  Chanaan,  quod  dicitur  coromolio,  scilicct 
aquilonis,  scilicei  a  bonit  operibus  prini»  conver- 
salionis  moneiido,  c  ct  transportavit  eain  iu  ler- 
ram  Scnnaar  '*.  >  Magnanim  diciiur  alarum  pro- 
pter  lenlaiidi  velocitatem ;  longo  meuibrorum  du- 


//or,  prxlali»  boves,  qiii  jtigum  poriant  subditi. 
In  priino  enim  erat  As^uerus  lcrribilis,  qiiouiani 
sedcns  in  ihrono  lenebat  scepirum  aureum  :  qucm 
cum  vidissel  Esther  rcgina  pcne  pr.x  timore  corruit 
in  terram  ;  una  autem  famularum  susiluebal  capul 
ejus  iie  caderet  in  tcrram ;  pallium  ejiis  sustinebat 
nllera  ^^.  Prima;  fainula  est  confidentia  interioris 
innocenMae»  qux  susiinct  capiit,  id  e^t  ralioncm  ne, 
possit  dcviare;  altera  f.imula  est  confidentia  do 
boiiis  operibus,  quae  snstinet  palliuro,  id  est  boiiani 
convcrsationem,  iie  caiiat  in  pulvere,  id  est  ne  ali- 
qua  nota  turpiiudinis  coram  judice  quisque  valeat 
eam  depravare.  In  figiira  secundi  :  Aaron  in  dcsi« 
gnatione  scicniix  portabat  logion,  id  esi  rttionale 


ctu,  propier  permissani  sibi  a  Deo  poiesialein;  D  in  pcctore  ^';  in  signuin  loierantis,  in  huroeris  su- 


|»luinas,  proptcr  lcnitaiein;  varietates,  propier  multi- 
fariain  decepiionem.  De  illo  quatridnano  dicitur  in 
propbeta  :  Quid  est,  Israel,  quod  iii  terra  inimico- 
raro  es?  inveterasti  in  lerra  aliena,  commoraiiis  es 
€um  morluis,  deputalus  es  ciini  iis  qui  in  infenio 
tuiit  '*.  I  In  lerra  iniinicprum  est  peccator  per 
ipalam  operationein;  inveicrascit  in  lerra  alicna 
per  consuctudiuem ;  cotninoraiur  cuin  mortuis  per 
«Uffeciioneiu;  dcpulatus  est  cuin  iis  qui  in  inferiio 
sunt  pcr  desperatiouem. 


pcrhumeralc  ;  laminain  vero  aure;.ro  in  fronie  ^,  In 
sigiiificaiioiie  sapicotix.  Scientiam  habere  debet, 
qua  sciat  Ectlesiam  ordinare;  tolerautiaro,  qua  de- 
bet  infirroorutn  poriare  onera.  Hinc  est  enim  quod 
logion  istud  et  supcrhumerale  in  quo  designantor 
onera  catenulis  aurcis,  id  est  miitiiis  operibus  cha* 
ritaiis,  erant  counexa.  Debet  prxlatos  habere  ao* 
daciam,  scientiam,  castimoniam.  Primuro,  ad  ty* 
rannum;  seciinduin,  ad  subditnm;  tertium,  ad 
seipsum.  Ut  lyrannum  corripiat ,   ut  subditom  ero- 


^  ■•  Luc  «.  •»  Joan.  13.  **  Erech.  18.  *»  E\od.  21.  ••  Luc.  «6.  *»  Lnc.  S.  **  Lnr.7.  *«  Joan.  il. 
^  •«  Cuiii.  4.  •'  Jcr.  17.  **  PsaK  40.  *•  Exedi.  18.  '*  Z^ichar.  6.  ^»  Eioch.  17.  "  E«.cl€.  7.  ^*  Oaii. 
»    I.     -^  H inich.  5.    »•  I  Cor.  li.    '*  lll  Rftij.  7.     "  Esllicr.  15.   •'•  Uvii.  8.    '•  Ibid. 


PATnoL.  r(.VI. 


f  IS  TflOM^  aST£llC.  ET  JOAN.  ALGHI.M  210 

IgnoiDiniam  cjus  **.  c  liem ,  dcnigrata   cst   super  \  vinis,  qui^  soli  |M>lii|uc   patriaro  unam.  fecit  rem- 


carbones  facics  corum  ,  et  non  tnnt  cogniti  iu 
plateis  '^.  I  De  lertio:  <  Piger  propter  frigus  arare 
noliiit  :  meudicabit  ergo  in  aesiate»  et  non  tlabitur 
el ".  >  In  tribus  qnoque  eipiorat  dacmonis  as* 
luiiam.  Dccipit  enim  prr  rgestatem ,  per  uberta^ 
tcm,  per  boni  speciem.^Pcr  cgcsiatcni,  ut  ad  blas« 
pbeiiiandum  vel  rapiciidum  iinpellal ;  per  uberta« 
lcm,  ut  per  illiciias  Toiuptates  dissolvat,  per  boni 
spcciem,  ne  quod  suggerit  peccatiiiir  appareat.  Con- 
tra  primum  et  seciinduni,  Saioinon :  i  Diviiias  et 
pauperlatem  ne  dcderis  mibi  ** ;  c  contra  terlium  : 
c  Da  mibi,  Domiiic,  sediuiii  tuaruin  assistricem  sa- 
piciiiiam,ut  mecum  sil  et  mccuiu  laborei  *^.  >  Ob 
koc  ciiim  diabolus  abstulit  Job  bona  teinporalia  ut 
blaspbeniaret  vel  raperct  **•  Ei  ab  iE^ypliis  sub- 
siractx  suni  paleae  flliis  Isracl  **.  Rapiunt  s£pe 
pius  bomines  proplcr*  paitperiatis  Terecnndiam 
qiiam  propter  famis  molestiam.  Unde  saiyricus 
ille  ■•  : 

Nii  habet  infelix  paHperla$  durius  in  se, 
Quam  quod  riduulot  homines  facii. 

Pcr  divitia»  diviteni  evangelicum  traxit  diabflus 
ad  voluptateni,  et  sic  ad  iiiortem  '^  Per  lias  ciiaDi 
Cbristum  leiitavil,  dicens :  c  llxc  omnia  tibi  dabo  si 
cadcns  adoraveris  me  *'.  >  Hsec  namque  mores 
dissolvunt ,  unde  poeta  '* : 

Divilics  tnrpi  fregerunt  twcuia  iuxu. 
Diviiiis  aliiur  luxoriosus  amor.  Per  boni  speciem 
decepit  primos  parentes,  dicens:  c  Eritis  sicut  dii. 


publicam.  Iluic  assistunt  bi  duo  lilii  olei,  seilim 
prhis  pcr  S|)eculuin,  luodo  per  veriuicoi  ei  Dci 
visioiiem,  cujus  bonor  et  gloria  iu  sxcula  saeculo- 
ruiii.  Amco. 

Iniroduxitme  rez  in  ceiiam  vijianani,  ordinatie 
in  me  charitatem, 

[Card.]  £t  notat  boc  pronomcn  me,  discrctioneni 
ct  significanliam;  et  est  sensus:  Aex  introduxii  me 
singulariier  et  principaliter  in  ceiiam  vinariam 
sancti  Spiritus,  id  est  in  plenitudinem  gratiaruiii, 
qux  iastilicant  animam  non  dans  mibi  uiiain  uien- 
siiram  viiii  sui,  sed  totam  cellani.  Et  ipsc :  /m  mj, 
id  cst  in  persona  mea  ordinavit  charitaiem^  quamlo 
ciirain  carualcm  matris  Joanni  concarnali ,  curaui 
vero  spiritualem  Ecclesiac  Petro  specialiter  eiiiii 
diligenti  commisiU  Vel  sic  :  Ordinaiit  tu  me  char^- 
latem,  ut  qux  ipsum  ardentius  aniabain ,  conse- 
qnenier  amarem  et  proiimum.  Cnde  statim  lau- 
qiiaui  fervore  cbariiatis  acccnsa;  exclaiuabat  ad 
omnes  animas. 

Fuiciie  me  foribut^  stipate  me  ine/ts,  quia  amore 
langneo. 

[Tuo.]  Sponsa  ejus  quem  desideravcrat ,  uinbra 
rclVigcrata,  fructu  cibaia,  calice  potat.i,  ipso  re- 
cetleiite  se  pra^  amore  illins  lungucsccre  osicndit. 
Unde  et  remedia  quxrii  llorem  et  fructum.  bt 
flore  ostenditur  insipientsiim  ronversiUio;  iii  fruciii, 
prolicientium  fortitudo;  in  usu,  eorum  dcvotio. 
Item,  flcs  est   fides  in  anima,    fructus  opiis   ii 


scientes  bouum  et  inalum  *^.  >  Uiide  propbela  :  ^  inanu,  usus  eorum,  pra:inium  in   patria.  Triplei 


c  Epbraiin  coluinba  seducla,  et  non  babens  cor; 
eoinederunt  alieni  robur  ejiis  et  ipse  oescivit  *'.  > 

Inde  poeU  " : 

Aicn^Moiii  te  faiiant  animi  $ub  vuipe  latentet. 
Esplorant  quoque  patria:  gloriam*  Isii  filii  olci, 
sciiicel  illius  olei,  de  quo  in  Exodo:  c  Dic  filiis  Is- 
racl  ut  alferant  oleum  de  arboribus  olivarum  puruiu, 
piloque  contusum  *'.  >  lloc  oleum  est  de%otio. 
Oliva  quae  est  signum  pacis,  dcsignat  tranquiiliUi- 
rcin  cordis  ;  purilas,  ut  sit  sine  admistionecriinihis ; 
pilo  tusuin,  ul  sit  probatum  angusliis  adversiiatis. 
Huic  imponct  ignein  Aaron,  qui  dicitur  moue  for^ 
litudhiii,  id  cstCbristus,  qui  devotiuni  nos*;ra:  ap- 
ponit  igneir.  graliae  suse,  t|uo   acceudimur  et  iilu- 


e&t  lang  or  amoris  in  auiina.Languct  enlin  vilitate, 
anxietate,  instabilitate.  Vilitate«  quia  timet  impii- 
ritatem ;  anxietate,  qnia  suam  causatur  paupcrta- 
tcm ;  insubilitate,  quia  suspeciam  babet  suatu  lon- 
gauimitaieni.  Imporiuiem,  ne  sponsus  recesscrit 
propter  peccalum  ;  pauperlatem,  ne  indignetur  re- 
dire  propter  inopiam  virtutuoi ;  longaniniitaieui, 
nc  lervor  ejus  tepescat  per  tasuinm.  Contra  bxc 
tria ,  iriplcx  qiuerit  reiiiedium  :  contra  priinum, 
floruni  jucunditatem  ;  conira  secuujlum,  fruciuuni 
iibertatcm ;  contra  tcrtiuin,  kvvam  sponsi  sub  ctpite 
ad  »uslentaiioiiein.  Dexteram  super,  ad  proieciio- 
neiii.  De  prinio  tria  suiit  qux  solent  amantcs  rc- 
pollere,  f.:tor  luxuri;e,  turpido  avarili.'e  ,  asperitas 


minamur.  Ilaec  lucerna  erat  exlra  veluin  '<,  4«!  est  d  odii,  murniuratiunis  et  iiividi;e.  De  primo:  c  Noii  in 


ic  sancia,  ut  per  medium  veli,  id  cst  cocli  per  fcpe- 
cuhiin  ei  in  xnigmate**vidcainusea  quae  in  Sancta 
sanctoruni,  id  est  in  regno  cocloruin  sunt.  Ibi  enira 
cst  arca  deaiirata  intus  et  foris  **,  id  est  bomo 
glor  ficalus  in  corpore  et  aiiiuia.  In  suprenio  cbe- 
rubiiu  glorix  oLuinbrantia  propitiatoriuin  *^  id  est 
Cliristiim.  Hiec  cst  angelica  natura  landans  Deum. 
Iii  inedio  eonm  cit  propitiatorium*',  id  est  Cbrisius 
coiijiingcns  ima  sunimis,bonrmeBaiigeli!i,humana  di- 


coniessasionibus  ct  cbrielatibus ,  non  in  cubjlibii> 
cl  impudicitiis  **.  i  De  secundo :  c  Non  tiirpe  lu- 
crum  sectanles  *^.  >  Et  alius  :  c  Non  turpis  Incri 
graiia  *'.  >  Dc  tertio :  c  Non  in  coMteiitione  ct 
a:mulaliune  **.  >  De  bis  iteni  diciiur  :  c  Oiuiie 
caput  languidum  et  oinne  cor  mcereos.  A  plania 
pedis  usque  ad  verticem  non  estsaoius  in  eo,  seJ 
vulnus  et  livor,  plaga  tumeos  nou  est  circainligaia, 
nec  curaia  medicaminc,  neque  fota  oleo  *^.  i  Per 


"  Ibid.     «*  Tbrcn.4.      "  Prov.  29.     «•  III  Reg.  3.     "  Jjan.  9.      '•  Job  I.     '*  Exod.  5.  ••  Jnvfn. 

Sat.   5,   vers.  152.      •»  Luc.   16.      •*  Maith.   4.    **  Juven.  Sai.   6,  vers  268.     •^  Gen.  3.  ••  Ose. 

7.     ■*  Horat.  De  art.poet.  veiji.  437.      •»  Exod.  27.      •*  Iblil.      •»  I  Cor.  13.      ••  Exod.    25.  «»  Ibid, 
•*lbid.    •*  Uom.  13.     *'  I  T;m.  3.     *•  Til.  I.    *•  Uom.  10.     *'   Iwi.  I. 


«73  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  Lin.  IH.  174 

itaias  :  i  Piincipes  tul  iiiQilelcs,  socii  fiirum,  om-  A  t  lum  est  iii  libro  MaclialiUiorum :  lOrnavenintfaciein 


nes  (liligiiiii  munera,  sequunlur  reliibuiiones^*.  i 
Ififileles  sunt  suum  negligenles  ofilcium,  socii  fu- 
rum  abscondcntes  vcrum,  diliguntmuner.i,  sequun- 
tur  retribniior.es  :  ei  ideo  non  abliorrent  judicare 
fa^sum.  De  prxlaiis  idem  :  i  Aurum  tuum  xriigi-' 
natum  esi  ^.  Argentum  luum  versuni  est  in  sco* 
riam,  vinum  luum  mistum  cst  aqua  ^^.  i  Auruni 
luum  est  sapientia.  Hxc  xruginatur,  dum  superbia 
admiscetur;  argentum  iii  scoriam  veniiur,  dum 
praedicatoris  eloqueniia  propier  viiae  sux  inhone- 
siatem  vilipendilur ;  vinum  miscetur  aqua  :  dum 
ibariias  refrigescit.  Unde  in  Apocalypsi  ••,  cnidam 
pnclato  snb  noinine  angeli  dicitnr  :r  Ilabco  aliqcid 
ailversum  te,  qnla  priinnm  cbaritalem  dereliquisli. 


(trinpli  coronis  aureis,  et  dedicaYornnl  altaria  D»- 
iniiio  **;  Templum  Dei  sancium  est  quod  estis  vos**.  i 
Facics  cjus  esi  exierior  convcrsatio,  per  qu»m  €•- 
gnoscitur  bomo  ab  liominibus,  qnasi  per  fnciem» 
utrum  bonus  reputetur  un  uiolus.  Iinque  facies  ista 
ornatur  coronis  aureis^  dum  couversationc  exieriori 
ejus  sapientia  pcrcipttur,  qui  sic  vi\cndo  coronain 
inereiur  qui  intcriusqualiicr  exicrius  cunversatur« 
se  inforiu:it.  Inde  sequitur :  c  Lt  dcdicaverunt  al- 
laria  Domino,  i  id  est  cor  snuin,  qnod  est  aliare  • 
duin  gctnendo  in  eo  peccaia  sua  de{dorant,  et  sic 
Deo  ipsuin  inlerius  Iractaiulo  dcdirant.  Sic  igilur, 
cPeriecti  sntit  coeli,  et  terra,  etoinnis  ornaitiseo- 
rum  *\  I  Coehtm  enitn  dici:nr  nniina,  boc  ornatttr 


Prima  opera  fac  :  alioquln  veniam  et  niovebo  can-  B  ^<>'>i  anima  viruilibns  dccorniur.  Corp«is  anicm  <li- 


delabrum  inuin  dc  ioco  suo.  i  Iicm  do  bis  :c  Filii 
Sion  inclTti  et  amicii  anro  primo,  qnoinovio  repu- 
lali  sunt  in  vasa  icstenopns  manuuni  figiili  *\  i  Au- 
rum  dicii  sunl,  qnnndo  snpienles  ernni.  MoJo  swui 
vssa  lesien,  qnia  iutosi  perculpnm.  De  suhdiiisui- 
cit  idein  :  c  Qui  vesccbnnlur  volupiuose  inlcrieru.st 
in  viis  ;  qui  nuiricbanlnr  in  croceis ,  aniplexaii 
snnl  sicrcoia'*,  I  dnm  jtcccalis  se  implicanl  rc* 
lir.queiites  proximum.  YoInpiuoseAe.^cilur,  qni  du'ci 
doctrina  niagislri  pascilur.  5ed  inleriernnt  irt  viis 
qjiibus  regnnm  corlorun»  qnaerilnr,  dum  negligcjiles 
dociriiiain,  errnnl  in  proposico  sno,  cl  sic  in  nnimn 
moriuiiiur.  Crocns  bonnin  dat  oaorem  el  spIend.Mnm 
babet   colorem.  In  croceis  ilaqnc   iinlrinntnr  qui 


cilur  tem,  quia  de  terra  fac:uiii  esi  :  b;cc  terra 
ornalur,  qnando  bona  conver»a:io  cxlcrius  agitnr. 
Primi  sunt  Bcl  deusAccnron,  i:  ins  luious,  exierius 
xnens;  secunui,  lemplum  Salomonis,  exlerius  l.f 
pideum,  interius  aureiim;  loriii,  arca  Doniini  deau» 
rata  inius  ci  extorins  aiiro  pnris>inio.  haijuc  Ja- 
quearin  ista  sunt  (ypre^i^lna,  &t  bono  propo.siio  iu 
talibus  fuerlt  conlinnaia,  iin  ut  non  possiiil  cor- 
rumpi  aliijua  daMnoni»  vci  mnndi  vei  carnis  plianta« 
sia,  sicut  ail  Apostoltis  :  i  Quis  nos  separabil  a 
ctinrilate  Doi  ?  iiibulaiio,  an  angustia,  an  perse- 
cuiio,  an  lames,  an  nudiias,  an  peiiculum,  an  gla* 
dius  ••  ?  I 
llrocforsitan  audicrat:  i  AJorna  tbalamum  tuum» 


bono  odori  fan-ae  proximi  sni  ei  clnriinii  npparen-      Sion,  et  iuscipc  regem  Cbri>fjm**:  >  et  vcbemcnti 


lium  operum  confornianiur.  Sed  amplexanlur  ster- 
cora,  dum  in  peccatis  se  implicanl,  relinquenies 
prnximum  et  opcrn. 

Esl  quoqne  moralis  ornnins  scilicet  in  corpore, 
in  aninia,  in  uiroqne.SeJ  qni  est  cxierior  scilicet 
in  corpcre,  cslnnllns  ornalus.  Qniauicm  in  anima  ^ 
cst  aliquis  ornntns ;  (\\u  vrro  in  nlroqne,  csl  ouinis 
ornalus.  De  priino  ail  D;:vid :  c  Filia;  eorum  conw 
posila^,  circn^nornnl^e  ut  similitudo  tcmpli '^  i 
Xon  cnim  vere  sunt  leinplum  Dcl,  sed  lamcn  bn- 
benl  stiniliiuuiuem  tenipii.  De  quibus  Dominn.s : 
f  Altendiie  a  falsis  propIieli>,  qui  veniunt  ad  vos  in 
^estimenlis  oviuin,  intrinsecus  auiem  sunl  iupi  ra- 
paces  ".  I  Iiein  Pliarisxos  vocat  sjepulcra  deal-  -. 
baia,  qiiia  foris  virenl,  inlrinsecus  auiein  sunl  plena 
ossibusmortuorum  etomni  spurciiia  ^'-''.  Indc  Pan- 
lus  ait  nni  talium,  scilicel  Ananix  sacerdoii :  t  Pcrcu- 
liat  te  Dominus,  paries  dealbaie^*.  i  Inde  Domimis 
apostolis  suis  niebat :  c  Vidcie  ne  jusiiiinm  vcstram 
f.ciatis  coram  bominibus,  ul  videninini  ab  eis  *^  i 
l)e  oriiaiu  interiiiri  dictutn  esl  in  Job  :  c  Spiritus 
Dioiiiini  urnavii  cQ;ios,  el  obstetricanie  maiiu  ejus 
eJuctus  est  coluber  tortuosus  *'.  i  Inde  :  c  Omnis 
gioria  ejus  filix  regis  ab  inlus  **•  i  De  ulroque  di- 


spiritum  a£fecta  dicit  scornasse,  iio;i  solu:n  iba* 

laimim,   scd  ct  locium  ct  diuuum.  ilabemus  enini 

(lomnm  cnrnis  no^hne,  tbaiamum  cordis,  lcctuluni 

Ci  !isoicnti;e.   I.i  dotno  lit  pnblicorum    negotioiuiii 

a(.*niinislratio;  iii  tbalamo,    administrandornin  se« 

creta  delibcialio ;  in   iectuio  dijudicailo.  Membris 

ciiim  noslris  quandoque  bona  faiimns  quaiidoque 

mnln  :  Uiala  sciiicet  scelus  in  iios,  iniquitaicm  in 

p.oximum,   i:;:piolalo:n  in  Pci::n.  Boua  ,   sciiicei 

<>->v.'ra  poDnitentix  in  nos,  misericordfa*  iii  proxi* 

mum,  pietatis  in  Deum.  In    ihalamo   delibcramui 

faciendact  eorum  circumstantias,  bxc  scilicci: 

Quls^  quid,  ubi,  qtiibut  Ottxillii^  cur,  qnomodo, 

quando,   . 

In  conscieulia  dijiidicamns  utrnm  deliberata  \el  f.i- 

cla,  vcra  sunt  an  falsa,  buna  an  mala,  comnicda 

vel  incommoda.  Sed  qura  omnis  ornatus  inanii  est, 

nisi  ornanda  prius  mnndentur,  conscientia  contri- 

lione  mundelur,   tbalainus  cordis  confessione,  do- 

mus  corporis  poeniienti;i!   satidfaclionc.  Vera  e?! 

coniritio,  si  de  peccao  dole.it.  Unde  David :  i  Dolcr 

nicus  in  conspcciu  meo  icinper  ••.  i  Si  odiat,  si 

abominelur.  Unde  idem  :  i  liiiquilaieiu  odio  babui 

ci  abominaius  ium  '•.  i  Confessionciu  qiialuor  im- 


•»  fsai.  !.  -  J;.r.  5.  y*'  Isai.  i  "  Apor.  2.  *•  Tbreu.  4.  »•  Ibid.  •»  P;:.  1.  iOo.^  \5**I^^-  I' 
»'.»•  il:.  ib.  25.  ••  Acl.  25.  *»  .M.iiib.  6.  ••  Jt»b  2G.  •«  Psal.  44.  «^  I  Ma  li.  4.  •»  I  tor.  o.  Uen.  t. 
•'  I\<.:ii.  8.     •■*  Oilic.  ccdes.  iii  .Puiilic.    ••  Psal.  57.    '•  Psal,  i08. 


471 


THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGaiNI 


ITS 


dini,  at  Ipse  irreprelieiisibilis  appareat.  Isla  sunt  a  vebuiit  muiuo  '•  •  Etce  quain  boooiii  ei  quaw 


tria  qux  bene  gradiunlur.  Primum  leo,  qui  ad  nuU 
lius  animalis  occursum  pavet,  quia  juslus  ut  leo 
confidii  '*.  Secundum,  aries  dux  ovium,  qui  ponat 
animam  suam  pro  ovibus  suis  ",  ul  sit  aries  qui 
immolaius  est  pro  Isaac  ".  Tertium  est  c  gallus 
succinclos  lumbos  suos  **,  >  liic  est  gallus  qui  ja* 
cenlcs  excitat  ct  somnolentos  increpat,  cui  dicliur  : 
c  Sint  lumbi  vestri  precincli  '^  i  In  figura  teriii, 
fllii  israei  accedcntcs  ad  allare.  erant  vesiiii  iinca 
stricta  '*.  Linca  vesiis  inollis  est,  et  quasvis  plicas 
rccipit ;  quod  speciat  ad  obedientiam  qus  parata 
esi  ad  omnia. 

Quod  Htricta  cst  referlur  ad  disciplinam  ,  qu» 
slringit  dissolula.  Primus  ornalus  scilicel  jusiilii? 
quaiuor  babel.  Sic  dcbet  esse  judex  discretus,  ut  ^  suum  ponit  iu  peira;  i  de  tertio :  c  Veni,  spoasa 


jucundum  babitare  fratres  iu  unum  ' ;  »  ct  ioaimcs: 
c  Congregavit  nos  in  unum  Cliristi  amor ;  tioiea* 
mus  et  aiuemus  Cbristum  beum;>  et  Pclrus :  cEstole 
compaiienies,  fraterniutis  amaiorcs ' ;  >  tenian 
c  Est  icpusculus  plcba  invalida  qui  pooiC  cibile 
suum  in  peira^ ;  petra  autem  erat  Cbrislus  *,  >  qvc 
ait  Petro  :  c  Super  hanc  pctram»  inqoit,  aedifioba 
Ecclcsiam  meam  *•  > 

Ad  banc  pcinim  confugiunt  pelris  irrcUli,  tcota* 
tionibus  gravati,  virlutibus  praediti.  Primi,  ul  coa- 
vcrUntur;  sccundi,  ut  liberentur;  lertii,  iit  iu  ets 
gratia  augcaiur.  Dc  primo  :  c  Pclra  refugiom  bert- 
naciis  ^  >  iu  quibus  spinx  dcsignant  peccau;  «le 
secundobicscilicelc  lcpusculus»  plebs  invaliUa,  cubilo 


consolelur  niiserum ,  in.qtiirat  diiigenlcr  si  quid  oc- 
curni  dubiuin,  secuiidum  modum  32  culpae  puiiiat 
reum,  misericorditor  iiberet  opprcssum.  De  bis  ait 
lob  :  c  iustilia  indutus  sum,  ct  quasi  diademale 
judicio  meo**.>  De  primo  :  c  Cumque sederem  quasi 
rcx  circumsianle  cxercitu,  eram  tamcn  mooreniium 
foiisolator  **;  >  de  secundo :  cCausam  quam  ignora- 
baiii  diligcnlcr  iiivcstigabam  **;  i  de  lertio :  c  Coii« 
terebain  niotas  iiiiqui  ";  >  dc  quarlo :  c  El  de  dcu- 
libus  ejus  auferebam  praedam  **.  i  De  prxbtis  Apo- 
slolus  :  cSaccidules  qui  bcne  prxsunl,  duplici 
boiiorc  habcnniur  digni  *\  i  scilicet  propicr  scicu- 
liam  et  snpicniiam.  Iiein  :  c  Yolo  episcopuni  essc 


niea,  columba  mca,  forniosa  mea  in  foramioibys 
pcirx,  in  cavcrua  niaccrix*.  >  Quarlum  esi  cs:cliiu 
qiii  uianibus  gradilur  et  in  domo  regis  babiut  '*.  i 
Maiiibus  enlm  debcmus  laborare  ci  spiriiu  iu  cedom 
babiure.  Dc  labore  dicitur:c  LaiM>rcs  iiiauuuu 
tuarum  quia  manducabis,  bcatus  es  ei  benc  tibi 
erit  *;  >  et :  c  Aninia  luea  in  manibus  nicis  '*,  • 
scilicet  ut  dicas.  c  ilauus  mex  distillaveruni  myr- 
rbam  ct  dij;iti  iiiei  pleui  niyrrba  probaiis^ima  ".  i 
Igitur  c  quidquid  potest  invenire  nianiis  iua,  b- 
slanter  operare  quia  iiec  opus,  nec  raiio.  nec  sa- 
pientia,  nec  scienlia  est  apud  inferos ,  quo  io  pra- 
peras  *'•  i  Spiriius  in  coelum  iutcriiii  dehd  csa- 


irreprcbcnsibilem,  hospiulem,  pudicum,  ornaluiN  q  vcrsari :  quod   est  in  domo  rCji(is  babiiare.  Uwie 


*',  I  ila  ui  implcatur.  c  Luceat  lux  vcsira  coram 
boniiiiibus  **.  i  Dc  subdilis  ait  idcm :  c  Obsccro  vos 
ut  digne  auibuleiis  vocatioiie  qua  vocati  esiis  cum 
oiiiiii  bumiliiaie  ct  mansuetudine,  cum  paiienlia 
stipportanlcs  iuvicem  iu  cbarilale  fidei  ve!  spirilus 
iii  viiiculo  pacis  *\  In  qualuor  dcbent  subditi  pro- 
ficerc.  Primo  spirilualibus  lucris  iiibiare,  undc  vi- 
Tant ;  posimodum  se  collegio  religiosorum  aggrega- 
re,  ut  sit  ilcr  securum;  lerlio  de  iribulalioiiibus 
sutg  conriigere  ad  Deum ;  quarlo  corporc  laborarCy 
spirilu  conversari  1^  co^lum.  Ista  suitt  qualtior  nii- 
niina  icrne;  et  ipsa  sunt  sapicntiora  sapienlibus. 
Primum  :  c  Formica  quae  laborat  in  a;siaic  ut  vivat 
in   hieme.  Lude  Salomon  ;  c  Vade   ad  formicain. 


PauUis  :  c  Convcrsaiio  nostra  in  coelis  esi  **;  »ei: 
iQuce  sursumsuntsapiie,  nouquae  super  icrram^^i 
Corpore  Stepbanus  laborabat  in  lcrris  cum  pi- 
deiis  lapides  susciperet  ** ;  inierim  conversaliautr 
iu  coelis  cum  diceret :  c  Eocc  video  coelc»  apcnas, 
et  Jesuin  siuuiem  a  dextris  virtutis  I>ei  **;  >  PrioM 
cuui  sic  cst  ornalus,  dicilur  :  c  Dilexisti  jnstiiiaai 
et  odtsti  iniquitaiem  *^  >  Praelaii  audient:  c  Cnl* 
laudabunt  multi  sapicntiam  ejus,  ci  usqiie  in  saecti- 
lum  non  delcbitur  nomcn  cjus  **•  >  Subdiii  cb- 
mnnl  :cBonilalem,  etdiscipliiiam,  ci  scienliam  doce 
me  "-** ;  >  ut  posiea  possini  dicere  :  cDiscipliaa 
tua  correxit  me  in  fiiieui,  et  dlscipliua  iua  ipsa  ct 
docebit  ^^>Laquearia  isla,  si  talia  iiivenianinr,  fj* 


o  piger,  et  conicmplarc  vinsejus;  et  disce  snpien-  f>  pressiun  sunt,  et  dicelur  de  cis  :  t  Bcatus  vir  ^ii 

iusapieiilia  morabitur  ^*;  »  pro  praelaiis  :  c  £i  ^ 
in  justitia  medilabitur  ^*;ipro  principibos  :  c  Eiii 
sensu  cogiiabit  circumspcctioiicro  Oei  ^.  >  Vem 
ct  si  viiiuin  inveniatur  a  latere,  non  eninicedriii 
laquearia,  verlii  gralia  :  si  principeiu  facieadoja- 
siiiiain  corrumpat  prxmium  vel  gmiia ;  st  pnelaai 
de  scieniia  vel  sapieutia  adbsereat  ambitio  v«l » 
perbia ;  si  in  subdiio  dc  discipllna  ei  obcdiesiii 
sit  bypocrisis  ci  vana  gloria.  De   principibai  ait 


tiain  *'.  >  Uiide  :  c  Ecce  nunc  tempus  iicceptnbile , 
cccc  nunc  dies  salutis  **.  >  Et  Doininus  :  c  Ainbi:- 
late  dum  luccin  babctts  *' ;  i  et :  c  Ncgotiainitii, 
dum  dics  csi  **.  i  Sccundum  est  c  locusia  qu.ne 
regem  noii  babel  et  univcrsa  volat  per  lurmas  *'.  i 
Subdiii  eniin  ad  religiotieiii  se  confcretites  rcgem 
iion  babeiit  in  boc  inundo;  sed  simtil  babilaut 
propter  illud  :  cVae  soli,  quia  si  cecideril  non  babet 
sublevanlem  ***;  i  et :  c  Si  dormierinl  duo,  se  fo- 


••  Prov.  28.  •»  Joan.  10.  ••  Ceii.  22.  *»  Prov.  30.  «^  Luc.  12.  ••  Exotl.  «8.  "*  « 
«9.  «Mbid.  •*Job29.  ••Ibid.  **  Ibid.  •MTim.  5.  »•  I  Tnii.  5.  **Maitli.  5.  •^E^ 
4.  **  l>iov.  C.  »•  II  Cor.  6.  •'  Joan.  t2.  ••  Luc.  10.  »*  Prov.  37.  ••*  Eccle.  i  •  I|,id  •  l'»l 
i32.  •IPeir.  3.  ♦  Piov.  30.  «ICor.  10.  *.Maiib.  lii.  -1^.11.103.  •  C:«nt.  i  •*  ProT.  50.  •I^ 
147.  «•Psal.  118.  »M:anl,  5.  "  Erclo.  0.  "Pinhii.  5.  »U:«loss.  3.  "  Aci.  7.  «•  Ibid.  '•  iVL 
44.      »•  Eccli.  39.    ♦•-«»  Psal.  118.     *'  Psal.  17.      *»  Eccli.  14.     "  Ibid.     **  Ibid. 


t: 


n5  COMMENT.  IN  CANTICA  C.V.NTIC.  —  Lin.  IH.  174 

Isaias  :  c  Piincipes  tui  inQilelcs,  socil  fiirum,  oni-  A  i  ium  csi  iii  libro  Macliali;£orum :  lOrnaveruntfaciein 


nes  ililigiiui  munera,  sequuntur  reiribuiiones^*.  i 
Infilcles  suRl  suum  negligenles  ofilcium,  socii  fu- 
rum  abscondcntes  vcrum,  diliguntmuner.i,  sequun- 
titr  retribntior.es  :  et  ideo  non  abliorrenl  judicare 
falsuni.  De  prxlatis  idem  :  i  Aurum  tuum  xri>gi-' 
natum  cst  ^.  Argentuin  luum  versuni  est  in  sco* 
riam,  vinum  luum  mistum  csi  aqua  ^^.  i  Aurani 
luum  esi  capientia.  Hxc  xruginatur,  dum  superbia 
admiscelur;  argenlum  iii  scoriam  vertiiur,  duni 
prxdicaloris  eloqueiitia  propier  vitae  sux  inhone- 
statem  vilipenditur ;  vinum  miscetur  aqua  :  dum 
iharitas  refrigescii.  Unde  in  Apocalypsi ••,  cuidam 
pncialo  snb  nomine  angeli  dicitur  :r  Ilabco  aiiqiiil 
adversiim  te,  quia  primnm  cbaritatem  dereiiquistl. 


(triiipli  coronis  aureis,  ei  dedicaYoruni  altaria  D»- 
iriiiio  ** ;  Templum  Dei  sanctum  est  quod  estis  vos**.  i 
Fucios  cjus  est  exierior  convcrsatio,  per  quam  ۥ- 
gnosciiur  bomo  ab  liominibus,  quasi  per  fnciem» 
uirum  bonus  repuieiur  an  inolus.  Iinque  facies  isla 
ornaiur  coronis  aureis^  dum  couversatloiio  exteriori 
ejus  sapientia  pcrcipitur,  qui  sic  vi\ciido  coronaui 
ntereiur  qui  inicriusqiialiicr  exicrius  cunversaiur« 
se  iiiforiuni.  lude  sequitur :  c  Lt  dcdicaverunt  aU 
laria  Domino,  i  id  esi  cor  suuni,  quod  esi  aliare  , 
dum  gctiiendo  in  eo  peccata  sua  deploraut,  ei  sic 
Deo  ipsum  iitleriuslraclaiulo  dcdirant.  Sic  igilur» 
«Perierti  suni  coeli,  ei  lerra,  et  otuiiis  ornaiiiseo- 
rum  *\  I  CoeI:im  eniin  dici:ur  aniina,  lioc  ornalur 


Prima  opera  fac  :  alioquin  veniam  el  movebo  can-  B  <^'>"*  anima  viriutibus  dccorauir.  Corpus  auicm  tli- 


delabrum  tuuin  dc  ioco  suo.  i  Iicm  do  bis  :c  Filii 
Sion  ificlTti  et  amicii  auroprimo,  qnoniovlo  repu- 
tali  sunt  in  vasa  tcstenopus  manuuni  (igiili  *'.  i  Ai:- 
rum  dicii  suiit,  qunndo  snpicnles  ernni.  MoJo  siiiit 
v£sa  leite.i,  quin  lutosi  per  culpnm.  De  subdiiisui- 
til  idein  :  c  Qui  vescebantiir  volupiuose  inlcrieruiii 
iii  viis  :  qui  nutricbantur  in  croceis ,  aniptexati 
sunt  siorcoia*',  I  dum  |!cccaiis  se  implicniil  rc- 
lir.queiiles  proxiinum.  Yoliipluosevescilur,  ((ui  du'ci 
doctrtnn  uingislri  pascilur.  5ed  inlerierunl  irt  viis 
quibus  r»»gn;im  carlorum  quaeritur,  dum  nejligcnles 
docirinain,  erranl  in  proposilo  suo,  cl  sic  iii  unmti 
moriuiitur.  Crocus  bonum  dat  0;Iorem  el  splendiiium 
liabel  colorem.  In  crooeis  ilaquc  iiutriuntiir  qui 
bono  odori  f.iii'aB  proximi  sui  ci  clnriinli  npparen- 
lium  operuni  conforniautur.  Sed  amplexsniur  sler- 
cora,  duin  in  peccatis  se  implicanl,  relinquenies 
proximum  el  opcra. 

Esl  quoque  mornlls  ornnius  scilicet  in  corpore, 
i:i  sniiiin,  in  uiroquc.  SeJ  qui  csi  cxierior  scilicei 
In  corpcre,  csl  niilliis  ornnliis.  Quiaulcm  in  anima  ^ 
cst  aliquis  ornntus ;  (\\u  vrro  iii  ulro<|ue,  cst  oinnis 
ornatus.  De  priiuo  ail  D;:vid:  c  Filix  corum  com- 
posilac  ,  circuiuorp.nune  ut  simiiiludo  tcmpli '^  i 
Non  cnim  vcre  sunt  tcinplum  Dci,  sed  inmcn  bn- 
bent  siuiiliiudiitem  lcnipii.  De  quibus  Dominiis  : 
c  Alteiidiic  a  falsis  proplieli^,  qui  veniitnt  ad  vos  in 
vesliineiilis  oviuin,  inlrinsecus  auiem  sunt  iiipi  ra- 
paces  •*.  I  Iiein    Pliarisxos  vocat  s^epulcra    deal-  -. 


cilur  terr.i,  quia  de  terra  fac:uui  es(  :  li;cc  terra 
ornaiur,  quando  boua  convcrtaiio  cxtcrius  agiiur. 
Primi  sunt  Bcl  detisAccnron,  i:  iiis  luieus,  exierius 
xneus;  secunui,  icmplum  Salomonis,  exteiitis  l.i« 
pideum,  intcrius  aureum;  toriii,  arca  Doniitii  deau* 
rata  intus  ct  extcrius  nuro  puris^iuio.  Iiuque  ia- 
quearia  isia  suttt  (vpre^^ina,  si  boiio  proposiio  iu 
talibus  luerit  ccnitrntaia,  iia  ut  non  possiut  cor- 
nimpi  alivjua  da^mouis  vci  mimdi  vei  caniis  pliani;i« 
sin,  sicut  ail  Apostultis  :  i  Quis  iios  separabit  a 
cbnrilate  Doi  ?  tiibulaiio,  an  angustia,  an  perse- 
cuiio,  an  lames,  an  nuditas,  an  peiiculum,  an  gla* 
dius  *•  ?  I 


Ilrocforsitan  audierat:  i  Adorna  tbalamum  tuum» 

Sion,  ct  ftuscipc  rcgcm  Cbri>tum^*:  >  ei  vcbcmcnti 

spiritum  aliecia  dicit  scornasse,  iion  solu:n  tba* 

hinium,   scd  ct  locium  ci  dumu:n.  iiabemus  enini 

(!o!iium  cnrnis  no9tra\  tbaiamum  cordis,  lcctulum 

co!:scie;iti;e.   i.i  dotno  1:1  publicorum    iiogoiioiiiiii 

2(!n<:ni$lraiio;  iu  tbalatno,    administrandoriiin  se« 

cretn  delibcialio ;  in   lectulo  dijuuicaiio.  Membris 

cniai  nostris  quandoque  bonn  faiiuuis  quandoque 

r.inia  :  Uiala  scilicet  steliis  in  nos,  iiiiquitalcm  in 

pro\iir.um ,   i.^pioialem  iu  Pci::n.  iioiia  ,   sciiicei 

<>Mv'rn  poDnilcntix  in  nos,  misericordla;  iii  proxi* 

niuin,  pietatis  in  Dcum.  iu   ihalnmo   deliberamua 

faciendact  eorum  circumstantias,  lixc  sciliccis 

Qtiis,  quid,  ubi^  quibut  ouxiiiii,  cur^  quomodo^ 

qu&udo, 

i>jin,  qii\,\  foiis  vironl,  intrinsecus  aulem  sunt  plena  ^  1»  consiientia  dijiidicamus  uirum  deliberaU  \el  f.i- 


'    ossibusmortuorum  eiomni  spurcitia  ^*-''.  Indc  Pau- 

lus  ait  iini  t;iliuin,  scilicei  Annnix  sacerdoti :  t  Pcrcii* 

I    tiat  te  Doininus,  paries  dealbnie**.  i  Inde  Doitiinus 

ii    apostolis  suis  niebat :  c  Vidcte  ne  jusiiiiam  vcstram 

# 

,)  r.ciatis  corain  lioir.inibus,  ul  videninini  ab  eis  *^  i 

$  De  ornaui  interii>ri  dictuin  est  \\\  Job  :  c  Spiritiii 

!•  vouiini  ornavit  cQ;ios,   ei  obstetricante  manu  ejus 

i  eJucius  est  coluber  tortuosus  *'.  i  Inde  :  c  Oninis 

,  gloria  ejus  filix  regis  ab  inius  **.  i  De  utroque  di- 


ctn,  vera  sunt  an  falsa,  buna  an  mnla,  comiuoda 
vel  incommoda.  Sed  quraomnis  ornatus  iiianisesi, 
nisi  ornanda  prins  mundentur,  conscientia  contri- 
tione  mundelur,  tbalainus  cordin  coiifessionc,  do- 
inus  corporis  poeuiientia!  salisfaclionc.  Vera  e.*! 
coniritio,  si  depecca.o  dole.it.  UiidcDavid:  i  Dolcr 
lucus  in  conspectu  mco  scinper  ••.  i  Si  odiat,  si 
aboininetur.  Unde  idem  :  i  liiiquilalciu  odio  babtti 
ci  ;ibominaius  sum  '•.  i  Confessioncm  quaiuor  im- 


^^  J;.r.  5.    y*'  ls:.i.  i       "  Apoc.  2.     '*  Tlircu.  4.      »•  Ibid.      •»  P;mI.  105.^  "  Maiih.  7. 
ct.  i>5.    *»M..iih.  6.    •Mtd>2tf.    •'Psal.ii.    •M  .M..  h.  4.    •Mtor.a.    ••  Oeu.  i. 


•»  ls;ii.  !. 

«»-»«.\i:.  M..25.     ••A.,.  „-        

•▼  I\..:„.  ii.     «^  Onic.  ccdes.   iii  .l»u.ilic.     ••  Psal.  57.     '•  Psul.  108. 


179  THOMi£  CISTEnC.  ET  JOAN    ALfSRlNl  180 

ttim  cands  concHpiiceutiam,  ftuperaediflcant  kisci-  a  ^^  H"^  aiiK^riorj  siint  meipsuro  extendens,  persc 


vinrn.  Itero  ponnnt  rundamentum  garmNtatem,  su- 
pcra&dilicanl  blaspliemi:)m,  mnrmurationem,  con- 
lirmcfiam.  Priinnm  xir.ficium  est  tiirris  Baliylonis, 
fjcla  de  lateriliiis  *^»  id  est  lionis  tcmporalibns.  La- 
lerescrudi  sunt  Lona  leinporalia,  niale  qiiassita  el 
luxuriose  expensa.  Uude  dicitur  :  Lateribus  crudis 
siliircabimuf.  Laleres  cocli  sant  bona  temporalia 
nialc  qua*siia.  Hi  coquuntur,  dum  niale  reiinendo 
in  his  homo  obstinaiur.  Inde  est  qnod  filii  Israel  in 
^gypto  Pbaraoni  lateres  coquebant".  £t  Isaias 
ail  :  c  Veuler  roeus  ad  Moab  qnasi  cithara  sonabii» 
ei  viscera  mea  ad  murum  cocti  laieris  **.  i  Duo 
alia  sunt  Phithom  el  Ramcsscs,  quas  xdificaTcriint 
lilii  tsrael  in  ^gyplo  regi  Pharaoiii'\  Sccundum 
fgilur  a^dincium  est  Raniesses  qnod  iutcrpretalur  3  a  sacrificto  prohibcUir.  Vinuin  et  oleum  vuliicr.i;" 


quor  ad  hravinm  supernae  Yocationis  **.  1  Primi 
itaque  dimittuiil  in  iino  in  periculum  ;  seciindi  li- 
branl  in  metlto  in  speculum ;  teriii  erignnl  in  sum- 
mo  in  tiluliim  :  priini  in  periculo  damnalionis,  se- 
cundi  in  speculo  su»  cognitionis »  lerlii  in  titulo 
diviiix  laudis.  Primi  eniin  :  i  Cum  cognovissenl 
Dcuin  non  sicul  neuin  glorificaverunl  aut  graiias 
egcrunt.sedcvanuerunt  in  cogitalionibus  suis^*;  1  de 
secuudis:  cSi  ignoras  tc,  0  pnlcherrima  intcr  niulie- 
res,  egredere  et  abi  posl  vesligia  gregiiin  tuaruin  "-  • 
tertii  dicunt:  iLaudaho  Deum  mcuin  in  vitn  moa  ^'.  1 
Primi  fundunl  mel.  secundi  vinnm,  lertii  fundunt 
olcum  desuper :  mel  carnalis  voIup!atis,  viniim  au> 
slcritatis  pocnitcniialis,  oleuni  devotionis.  Mel  isla.) 


commotio  iinea^  scilicel  carnalis  cupiditas.  Tcrlinni 
aidifiriuin  esl  Phithom  quod  dicitur  0%  hiant^  sciliccl 
Inulilis  loquacitas.  In  talifundo  sunt  c  replilia  quo- 
mm  non  est  numcrus  *'.  1  Oporlet  crgo  in  lali  fundo 
prius  fodere,  sicut  ail  Ezechiel :  c  Fili  hominis,fude 
parielem.i  Ct  fodit,  et  invenil  it:iagines  quadrupe- 
dum  et  repliiium  el  volucruin  **.i  0<ia^drupedia  sunt 
qui  manibus  quasi  pedibus  qnibusdam  langcndo 
terram,  ultra  moJum  tractant  temporalia.  Replilia, 
snnt  volupluosi  qni  repunl,  orc,  pectorey  ventre  el 
cauda  :  ore»  lascivia  loquendo;  peciore,  cogitando; 
ventre,  eflcctui  mancipando;  caiida,  in  his  pcrse- 
\crando.  Volucrcs  vero  sunt  superbi.  itaque  ista 


a  lalronibus  per  Saniantanuin  infdn.iuntur^'.  Ercu 
de  fii!ul;'mento  :  c  Supcr  hoc  fundamcntuni  (|ux'- 
dam  xdificanl  ligno,  fenum,  stipnlam^S  1  id  cst 
qnosdaiu  motus  vcninlium  ut  est  vanitas  deopcribus 
qui  sunl  ligna.  De  gralia  corporum,  quod  csl  fe- 
niim,  quia  lomnis  caro  fenum^*.  1  Desplendore  ser- 
nionuin  qui  sunl  stipulu,  qua  cantare  consueverunl 
anliqui.  In  figura  priini,  Paulus,  curo  coUigeret 
sarmenta,  de  his  exsiliil  vipera,  qux  intus  latebat, 
el  adhxsit  manui  ejus,  qui  virililer  eicussii  earo^'. 
In  figura  secundi,  Absalon  sedit  super  mulum,  id 
est  carnem  faluam,  el  capillosejus,  id  est  cogitaiio- 
iies  cordis;  \eutu8  eiationis  tnlit  in  alturo,  et  in 


purg;intur,  ul  domus  xdificctur.Scriptum  est  eniin :      qncicuin  adbxserunt,  id  esl  in  duritiaobslinalionis. 
c  Nisi  Dominus  .Tdificavcrit  domum,  in  vanuin  la-      Supcrvenit  Joab,  id  cst  diabolus,  iribus  lanceiscon- 


boraverunt  qni  xdificant  eain".  1  In  qua  c  fundaroen- 
turo  allud  nemo  polesl  ponere  praelcr  id  quod  posl- 
tuni  esl.qni  est  Jcsus  Christus'^i  llic  ergo  tanquam 
lapis  poniliir  in  fundamento  de  qiio  diciliir  :  c  E« 
rexit  Jacob  lapiJem  in  lituluni  fundcns  orationcm 
Domino  ".  1  linnc  lapidem. .  Quidam  dimittunl  in 
iin«;  quidain  suspcndunl  in  incdio ;  quidam  crignnl 
in  sumino.  Priini  sunt  carnales,  secundi  incdiocri- 
ter  vivcntcs,  terlii  Dco  vacanlc:!.  Priini  fidem  ha- 
henl  nec  operantur ;  secnndi  c  utunlur  innndo  tan- 
quani  non  utantur*'  ;  1  tcrlii  in  coelo  conversan- 
lur'^.De  primis  ait  Jacobus  apostolus  :  <  Fidessiue 


fixit  corilIius^',qua  sunl  isl«  :  Snperbus  ciiim  cru- 
delis  inferiori,  indignalurdc  pari,invi  Icl  supcriori. 
Conlra  priinum.  juxta  poetam  dcbcret** : 

Parcere  subjeclis  el  dcbellare  iuiierbo9. 
de  secundo  dixit  alius^' : 

Kee  quidquam  jam  ferre  poleH  Cflfiar»*  prtorem 

Pompeiuive  parem. 
Jn  figura  tertii  vidit  Joannes  iii  Apocalypsi  c  tres 
spiritns  immundos  in  moduni  raiiaruin  exeuntcs  de 
ore  draconis".  >  Alii  c  supcrxdiftcant  aurum,  ar- 
goniuin,  lapidcs  preliosos  •»  :  i  auruni  sapiehli;o 
et  charitatis,   argentuni   iiinocenlix  cl    caslitatis. 


operibus  mor:ua  est  '•;  1  de  secundis  ail  Joannes      li»P'dcs  prcliosos,  interioris  ct  cxicrioris  operis.  In 
aposlolus  :  c  Qui  habuciit  substanliam  mnndi  hu-  j)  «gora  primi ,  crant  duo  cherubim  aurea  in  ial>oriia- 

cnlo  ■»;  in  figurn  sccundi,  duas  tubas  argenleas  ei 
dnctilcs  habuil  Moyscs.  quibus  convocabalur  popu* 
lus  in  deserto  "  ;  in  ligura  icrlii,  diciiur  de  aniina* 
libus  Ezcchijlis  :  c  Sub  pennis  eorum  nianus  bo- 
niinis  in  qualnor  parlil)us  '^  1  Penn*  enim  suni 
inicriora  opera ,  maiins  hominis  exleriora.  Qu* 
sub  pcnnis  sunl.  quia  inleriora,  sunt  exterioribus 
poiiora.  Exteriora  sunt  in  qnaluor  partibns,  quia 
priino  opcralnr  sibi  homo  opcra  poeniientia?;  sc- 


jiiset  viderit  fraircin  suuin  nccessitatem  babere  et 
(Janscrit  viscera  sua  ab  eo,  qnomodo  cliariias  Dei 
manel  in  illo  ".  1  htis  dicilur :  c  Nolite  diligerc 
mundum,  ncqiie^ca  qnx  in  mundosnnt'^;  1  icitii 
dicunt  cuni  Paulo  :  1  Qux  fuorunt  roihi  lucra,  fa- 
cta  sunl  mihi  delrimenu  proptcr  Christuin  piupicr 
qiicm  oinnia  dclriincnta  feci :  cl  arbitror  ut  sier- 
rora,  ui  Christnm  lucrifaciam  **.  1  liem  idem  : 
c  Uuuin  autcm  qux  posteriora  sunt  obliviscens,  ad 


"  Gen.  11.        "  Ev.oJ.  1.        ••  Isai.  10.      «^  Exod.  1.      ••  Psrtl.  105.     ••  Ezcch.  8.  »•  Psa!.  12i.. 

•«  I  Cor.  5.     »•  Gr»n.  55.    •»  I  Cor.  7.     •^  Philip.  3.     *•  Jac.  i.     »*  I  Joan.  5.    »'  I  J^an.  2.  »^  Philip.  3. 

••Ibid.    *»Roin.  1.    *»  Canl.  1.    ••   PsaL   14o.    ^*  Liic.  10.    ^»  l  Coi.  :•.     ''  I   PtH.  I.  **   A  i.  2a. 

k^  II  ll^g.  18.      *•  Vir-.  .f:neid.  vi,  553.      *•  Lucan.  1,  liio.     »•  Apoc.  10.     *•  l  C^>r.  3.  •'  Exod.  2o. 
••  Nuin.  10.     •'  Eiorh.  I. 


B 


181  COMMENT.  llf  CANTICA 

condo,  proximo  opera  niiscricordix;  (erlip,  inimico  A 
opera  perfeciionis ;  qaario,  fiuiitin  Ddtim  opera  pie- 
latii.  Et  hM  de  aedificaliooe  domos  spiritualis. 

34  ^l^^oria  dibent  ent  cypreuina. 

[Cimo.]  Quia,  eisi  111»  gralis,  qux  pcr  laquearia 
de«gnantar,  dilatant  inrerius  et  maniresianiur  ad 
utiliiatem  proximorum,  lendunt  tamen  in  acutum, 
ot  cypressus,  et  constringunlur  in  unum.  Ten- 
dont  enim  in  illum  qui  vere  est  unus,  et  inien- 
dunt  in  illam  unam,  de  qtia  dicit  Pjrophet.i :  c  Unain 
pf tii  a  Doinino,  lianc  requiram  ".  >  Quia  vero  pro- 
niiserat  do  lcclulo  florido  '*•  ostendit  filius  qtiod 
lectns  non  floret,  nisi  per  liumilitaiem  sii  lcctulus, 
et  quod  nullus  florei,  nisi  ipse  in  eo  florcat,  si  qui- 
dem  non  requiescii  spiriius  ejus,  nisi  supcrhumi- 
lcu  ■'. 

Ego  /fei  eampi  et  Ulium  eonvallium. 

[Tbo.]  Bene  Chrislus  se  florem  appellat,  qnla  dum 
spinns  peccatorum  exterminat,  mentem  sponsx  et 
piilcbritudinem  jiistiiiae  exornai,  et  dum  marfbus 
cordis  ccelestc  desiderium  appplicai,  iuterlora  animl 
qnasi  odorc  rerocillat.  Quod  iu  campo  esl,  patei  om* 
nibus.  •cilicei  viola  bumiliialis  qua  subslernit  se 
omnibus,  et  rosa  charitatis,  quae  se  diflundit  bene- 
faciendo,  eliam  in  male  agentibus.  lii  eonvallibus 
folent  borti  claudi,  quia  pinguis  est  locos.  Ibi  est 
lilium  castiutis,  quae  gaudet  semper  clausura  le* 
iiori.  Quis  vero  bic  ornaius  non  a  sponsa,  sed  a 
^ponso  esl,  insinual  sponsus,  cum  aii :  Ego  poi 
campi  et  lilium  eonvallium.  Flos  aliquando  in  Iha-  q 
Inmo,  aliquando  in  cainpo,  aliquando  in  borlo  est: 
Thalamus  est  conscientia  floribus  bonorum  operum 
rcrerla;  flos  in  tbaiamo  non  nascitur,  sed  aliunde 
afleriur ,  qula  bona  opera  .non  ex  nobis ,  sed  ex 
Dei  flant  graiia.  Campus  qui  florel  sine  (ullii  bu- 
mano  beala  Virgo  est,  flos  Fllius  eitis.  Itein»  Iior- 
lus  esi  cor  bomiiiis;  ibi  flos  charilalis  huiuano 
cullu  nascilur,  id  esl  Christus ;  est  lamen  illud 
roagis  diviiium  quam  humanuin.  Iiem,  flos  virgitii- 
las;  flos  matrimonii,  flos  actio  bona.  In  horto  vir- 
ginttaSt  in  campo  mairimonium,  bonuni  opus  in 
thalamo,  bene  in  borio  est  virginitas  cui  soliiudo 
cst  amica.  Congrue  in  cainpo  malres,  quia  ludibrio 
omuium  exponuntur.  Merito  etiam  in  thalnmo  actio 
bona,  qux  conscienliam  et  quieiam  racit  cl  tulain  D 
rcddit.  Dominus  ergo  flos  horti,  Yirgo  virga  Vir- 
gine  natus.  Idem,  flos  est  campi,  mariyr  marty*? 
runi  corona»  mariyrii  forina*  Deniqiie  foras  civi^ 
latem  esl  educlus,  exlra  castra  passus '%  in  iigno 
sospensus'*,  et  sic  muliiraric  flori  est  Chrisius 
comparalus.  Naturaliter  fios  Ixtus  est.  Est  enim 
aspectu  jucondus;  olfaciu  dulcis,  tactu  suavis. 
Dt  ergo  ad  beatitudinem  sux  visiouis  nosiruiu  de- 
Mderium  excitei,  per  dccorem  floris  suam  pulchri- 
fjdinein  nobis  propoiiit,  ut  ad  gustum  internx  siia- 
vitaiis  nostros  accendai  afTeclus.  Per  oJorein  floris 


CANTIC.  —  UB.  III.  I8S 

suam  uobis  ad  inemoriam  dulcedinem  Inducii,  ut 
ad  gaudium  LeaUe  socieiatis  sua!  nostrum  iiiviiet 
aiuorem.  Per  suaviiatcm  floris  ineflabilem  suae  poe- 
nilentiae  dclcciationcm  nobis  proniittit.  In  cauipo 
laiitudo  consideraiur ;  in  valle,  profundilas  cerni- 
liir.  lu  bis  ergo  qui  se  dilatanl  cbaritale  sit  flos 
cainpi;  iu  bis  qui  se  substemunt  bamiiitate  sll 
flos  couvallium.  Iicin  iii  lilio  tria  cousideraniur ; 
viror  iu  fuliis,  caudor  in  floribus,  aureus  color  ia 
granis.  In  virore  igitur  qui  prodest  oculis  fides  ac- 
cipiiur.  In  flore  autcm  candido,  quia  inde  fructus 
procedit  spes  uobis  iiisinualur.  la  aurco  grauo, 
tuin  preiio,  lum  colore  chariias  nobis  propo- 
nitur. 

Ego  poi  campi  et  liUum  eonvallium^  ac  si  diceret: 
Ego  suiu  qui  cbaritato  dilatatos  glorifico,  qui  hu* 
miles  exallo,  qui  credeiiies  illiimino,  spcrantei 
confirmo,  amsnles  accendo.  Nolandum  qiiod  flos 
aliqtiando  dicitur  vaniias,  aliquando  auieiu  virtu- 
lom  gratia  et  suavitas.  Aliquando  spcs  Iructus, 
aliquando  supernorum  Jucundiias  designatur.  £t 
hoc  juxta  quatuor  bujus  nomiuis  eiyinologias.  Se- 
cundum  primam  acceplionem  dicilur  flos  qiiasi  fei»l 
labens  bonor  seorsum ;  secandum  significaiioiieui 
secundam  dicilur  flos  fundens  laie  odorem  suum ; 
jiixta  lerliam  signiilcalionem  dicilur  flos,  scilicel 
fruclus  libans  opem  sequeutis  ;  secundum  quartaiu 
acceptionem  dicitur  flos.sciliceifaciens  kEium  odoreui 
suavitatis.  Pro  flore  nalivitatis  dictum  invenimus  in 
Isaia :  c  Omnis  caro  fenum  et  omnis  gloria  ejus 
quasi  flos  feni".>  Juxia  secundam  accepilonem, 
scilicet  pro  viriutum  gratla  et  suavitaie  inveuitur 
diciuin  :c  Florctc,  flores,  quasi  Itliuin,  dalo  odoreia 
cl  froudeie  in  gralia  ".  >  In  lerlia  sigiiillcaiiono 
pro  spe  dicilur :  c  Videamus  si  floruit  vinca,  si 
flores  fructurn  parturiunl  '*.  >  Secundum  quartam 
accepiionem  de  jucunditaie  superiiorum  icgimus : 
c  Jusius  germiiiabii  sicut  lilium  et  florcbil  in  aeier- 
nuin  apud  Doininum  ".  >  Apud  Salomonem  Ires  ln« 
vcniinus  species  vanitalis  quasi  involutas  sub  bcc 
sermonc  :  c  Vanilas  vanilaium  cl  omnia  vanitas, 
dicil  Ecclesiasles '^.  >  Ex  his  habenius  quod  vaui- 
latuin  alia  est  mutabilitatis,  alia  ciipiditatis,  alia 
pcenalitatis.  Prima  est  in  caducis  rebus,  ex  earuni 
condiiione  ;  sccunda  in  corde,  ex  iiiordinata  reruui 
dilectione;  tertia  in  corpore,  ex  mortalitate.  Prliua 
csi  uaiuralis  et  congrua ;  secunda,  culpabilis  quia 
perversa;  terlia  esi  poenalis  et  misera.  Priina  cst 
causa  peccali ;  secunda  est  peccalum ;  lertia  est 
pocna  pcccaii.  Priiua  arguit  secuudam,  leriia  punil 
cam.  Prima  est  vaniias,  quia  osiendil  sc  habere 
quod  nou  babet,  el  non  polest  permanere  in  eo 
quodhabet;  in  secunda  est  c  concupiscentia  carnis» 
ct  concupisceniia  oculorum,  et  superbia  vtta:";  > 
in  terlia  vero  est  altritio  et  dissolutio.  Altrilio  est 
qua  honio  per  miseriam  temporalcm  quoiidie  aflli* 


"  Psalm.  20.    "  Canl.i.      '^  Isai.  CC.    "  llel)r.  15.    "  Maltli.  27;  Act.  10. 
59/    "  Caiil.  7.    "  Olllc.  eccles.    •*  Ecclc.  !•    "  Joau.  2. 


c« 


Cap.  40.     ••  EccIL 


«79 


THOMi£  CISTEnC.  ET  JOAN    ALGniNl 


W 


tiiin  candB  conciipfscentiam,  ftuperaediflcant  losci-  a  ^^  H"^  anK^rlorj  sunt  meipsuro  exiendens,  perse 


viam.  Itero  ponunt  rnndamentum  garrulitatem,  su- 
pcraMlillcnnl  blaspliemiam,  murmurationem,  con- 
tirmcfiam,  Primum  xit.ficium  est  turris  Babylonis, 
facta  de  latoriluis  *^,  id  cst  lioiiis  tcmporalibus.  La- 
lerescrudi  suut  boua  lemporalia,  luale  quxsita  et 
luxuriose  expensa.  Unde  diciiur  :  Lateribus  crudis 
silKTcabimaf.  Laieres  cocli  sunt  bona  temporalia 
niale  qua»sita.  Hi  coquuntur,  dum  niale  retineudo 
in  bis  homo  obsiinalur.  Inde  est  qcod  filii  Israel  in 
^gypto  Pbaraoni  laleres  coquebant*'.  El  Isaias 
ait  :  c  Venter  mcus  ad  Moab  quasi  ciilinra  sonabii» 
et  viscera  mea  ad  murum  cocti  laieris  **•  i  Duo 
alia  sunt  Pbilhom  et  Ramcsscs,  quas  aidificavcrunt 
filii  tsrael  in  ^gypto  regi  Pbaraoiii*^  Secundum 


qiior  ad  bravium  superiiae  vocationls  **.  >  Primi 
ilnque  dimiituiit  in  iino  in  periculum  ;  seciindi  li- 
brant  in  medto  in  speculum;  leriii  erignnl  In  sura- 
mo  in  lituliim  :  primi  in  periculo  damnalionis,  se- 
cundi  in  speculo  su»  cognilioiiis ,  lerlii  in  liiulo 
diviiix  laudis.  Prtmi  enlin  :  c  Cum  cognovissent 
Dcuin  non  sicut  Deuin  glorificnverunt  aut  grattas 
egcrunt.sedcvanuerunt  tn  cogilalionibus  suis^*;  i  de 
secundis:  cSi  ignoras  tc,  o  pulcbcrrima  intcr  niulie- 
res,  egredere  et  abi  post  vestigia  gregiiin  luoruin  ^*.  i 
lerliidicimt:  cLaudabo  Deum  mcuin  in  vita  mca^'.i 
Primi  fundunt  mel,  secundi  viiinm,  tertii  runduiii 
olcum  desuper :  mel  cantulis  vo!up!atis,  vinum  3u> 
storitalis  pocuitcniians,  oleuiu  dcvulionis.  Mcl  Uml 


fgllur  xdificium  est  Ramesses  quod  iulcrprctatur  3  3  gacrificio  probibctur.  Viuuin  el  oleum  vuincr.i;" 


commotio  tinea,  scilicet  carnalis  ciipidilus.  Tcrlium 
srdifiriuui  est  Pbilbom  quod  dicitur  os  hian$^  scilicet 
Inulilis  loquacitas.  Iii  talifundo  sunt  c  reptilia  quo- 
niro  non  est  numcriis  *'.  1  Oporielcrgo  in  inli  fuiido 
prius  fodere,  sicut  ait  Ezechiel :  c  Fili  bominis,fode 
liarieteiu.i  El  fodit,  et  invenit  iinagines  quadrupe- 
duin  et  reptilium  ei  volucruin  **.i  Oiia^drupedia  suiit 
qui  manibus  quasi  pedibus  quibusdam  tango.ndo 
terram,  ultra  modum  tractant  temporalia.  Reptilia, 
sunt  volupiuosi  qut  repunl,  orc,  pectore,  venlre  et 
cauda  :  ore»  lascivia  loquendo;  pcctore,  cogitando; 
ventre,  eflcciui  mancipando;  cauda,  in  bis  perse- 
vcrando.  Volucres  vero  sunl  superbi.  Itaque  ista 


a  lalronibus  per  Samaritunuiu  iiifiuvlunlur^'.  Ccct. 
de  fit!id;'nicnlo :  c  Supcr  boc  fundamentum  (|ua:- 
dam  xdificant  lignn,  feiiuin,  slipulam^^  >  id  esl 
qnosdaiu  motus  vcnialium  ut  e&l  vaiiilas  deopcribus 
qui  sunt  ligna.  De  gralia  corporum»  quod  e&t  fe- 
num,  quia  lomnis  caro  fenum^'.  1  Desplendore  ser- 
nionutn  qui  snnt  stipula,  qua  cantare  consuevenint 
antiqui.  In  figurn  priiui,  Paulus,  cum  coUigeret 
sarineDta,  de  bis  exsiliit  vipern,  qux  intus  lalebal. 
et  adbxsit  manui  ejus,  qui  viriliter  eicussit  eam^. 
Iii  figuru  secundi,  Absalon  sedit  super  roulum,  id 
est  carnein  faluam,  elcapillosejiis,  id  eftt  cogitaiio- 


iies  cordis;  veiilus  elationis  lulit  iu  alturo»  el  i» 
purg;inlur,  ul  domus  xdificetur.ScriplumcsCeniin:  qucicuin  adbxserunt,  id  est  in  dui-itiaobsliualioni«. 
c  Nisi  Dominus  .Tdificavcril  donium,  in  vanuin  la-      Supcrvenit  Joab,  id  cst  diabolus,  iribi 


boraveruiit  qui  xdificant  eaiu**.i  In  qua  c  fundamen- 
tiim  aliud  nemo  potest  ponere  prxtcr  id  quod  posl- 
tum  esLqui  est  Jcsus  Cbristus'^i  Ilic  ergo  taDquam 
Inpis  ponilur  in  fundamento  de  quo  dicitur  :  c  E- 
rexit  Jacob  lapiJem  in  tituluni  fuudcns  orationcm 
Domino  **.  1  llitnc  Inpidem. .  Quidam  dimiltuut  in 
iiu«;  quidam  suspendunt  in  inedio;  quidamcrigunt 
tn  suintno.  Pritui  sunt  caruales,  secundi  mcdiocri- 
ler  vivcuics,  lcrlii  Dco  vacaiilcs.  Pritni  fidem  lia- 
bent  nec  operaiitur  ;  secnndi  c  utunlur  nutndo  tnn- 
quuiu  nou  utaniur*'  ;  1  tcrlii  in  coelo  coiiversnii- 
tur'^De  primis  ail  Jticobus  aposiolus  :  c  Fidessiue 
operibus  moruiaesl'*;  1  de  secundis  ait  Joaunes 


Supcrvenit  Joab,  id  cst  diabolus,  irtbus  lanceiscon- 
fixit  coriIlius*»,quae  sunl  Ists  :  Supcrbiiscnira  crii- 
delis  infcriori,  iudignalurdc  pari,iiiviJcl  superiori. 
Conlra  primuin.  juxta  poetam  dcbcret** : 

Parcere  subjeclis  el  dcbellare  superbos. 

de  secundo  dixit  alius^' : 

Nee  quidquam  jam  ferre  polesl  Castarte  prtonm 

Pompeiusve  parem, 
In  figura  terlii  vidit  Joanncs  iu  Apocalypsi  c  Ires 
spiritus  immundos  iu  nioduni  raunrum  exeunics  de 
ore  draconis'\  1  Alii  c  supcrxdificant  auruni,  ar« 
gcniuin,  lapidcs  preliosos  ••  :  i  auruni  sapieiili;! 
et  cbariutis,  argeiitiiin  intiocentiae  ct  casiitaiis, 
lapidcs  prcliosos,  inierioris  ct  cxierioris  operis.  In 


aposloius  :  c  Qui  babuctii  substantiam  miindi  Im-  n  «gorn  primi ,  cranl  duo  cbcrubim  lurca  iii  lalieriia- 


jusct  videril  fratrcin  suuin  nccessitatem  babere  ct 
i-Jaitscril  viscera  sua  ab  eo,  qnomodo  cbariias  Dei 
iiianet  iu  illo  '*.  1  htis  diciiur  :  c  Nolite  diligerc 
mundum,  ncque.ca  qux  in  muudosunt'^;  1  iciiii 
dicunt  cuni  Paulo  :  c  Qux  fuorunt  roibi  lucra,  fa- 
ctn  sunl  luilii  dclrimenl&  proptcr  Cbristuin  pruptcr 
qiicm  ouuiia  dclriiiicnln  feci  :  cl  arbilror  ut  sier- 
r.ora,  ul  Clirisiuin  Iiiciirariam  ".  1  iiem  idoiu  : 
c  Unuin  autcin  qux  posleriora  sunl  obliviscens,  ad 


culo  •« ;  iu  figurn  sccundi,  duas  lubas  argenieas  et 
duciilcs  babuil  Moyscs,  quibus  convocabitur  popu- 
lus  iu  descrio  "  ;  iu  figura  lertii,  dicltur  deanima- 
libus  Ezccirt'jlis  :  c  Sub  pennis  eorum  manas  bo« 
minis  iu  quntuor  pnrtihus  '^  1  Penn*  eniro  suni 
inicriora  opern ,  maiius  bominis  cxieriora.  Qu« 
sub  pcnnis  suni,  quin  iuteriorn,  sunt  exterioribas 
poiiora.  Exicriora  suiil  in  qiiatuor  partibus,  quia 
priiiio  opcratur  sibi  hoino  opera  pQenitentiaf;  se- 


•^  Gen.  !!•        "  ENod.  I.        "  Isni.  K,.      «^  Exod.  4.      "  Psal.  103.     «»  Ezech.  8.  ••  PsaL  !2v. 

•«  I  Cor.  5.     ••  Gpu.  oo.    "  I  Cor.  7.     »^  Pbilip.  3.     *'  Jac.  i.     »*  I  Joan.  5.    *'  I  Joan.  2.  »*  Pbilip.3. 

*Mbid.     ^•Rom.  I.     *•  Cnui.  i.    "   Psal.   iAo.    ^*  Liic.  iO.     ^*  I  Coi.  o.     ''  I   Pclr.  I.  *•   A  l.  2a. 

k^  II  U' >p.  18.       **  Vir-.  /Fneid.  vi,  553.      *•  Lucan.  1.  123.      ••  Apoc.  10.     »*  I  Cur.  3.  '•  Exod.  25. 
f»  Num.  10.     •'  Eio.li.  I. 


181  COMMENT.  llf  CANTICA 

cundo,  proximo  opera  miscricordix;  lerlip,  iniinico  A 
opera  perfeclionis ;  qnarto,  fiuiit  in  Ddiim  opera  pie- 
laliB.  El  hM  de  aediflcaliooe  domos  spirilualis. 

34  ^l^tfi^iti  debent  ene  eypreesina. 

[Cimo.]  Quia,  eisi  ill»  gralis,  qux  pcr  bquearia 
designantur,  dilatant  inferius  et  manifestanlur  ad 
utilitatem  proximorum,  lendoni  tameu  in  acuium, 
ot  cypressus,  et  consiringunlur  in  unum.  Ten- 
dunt  enim  in  illum  qui  vere  est  unus,  et  inten- 
dunt  in  illam  unam,  de  qtia  dicii  Propliela  :  <  Unain 
p<!lii  a  Domino,  lianc  requiram  "•  i  Quia  vero  pro- 
miserat  do  lcclulo  florido  '*,  oslendil  filius  quod 
Jecins  non  floret,  nisi  per  liumilitaiem  sii  lcciulus, 
ei  quod  nullus  florei,  nisi  ipse  in  eo  Oorcat,  si  qui- 
dem  non  requiescii  spiriius  cjus,  nisi  supcr  liuiui- 
Icm".  ^ 

Ego  /fei  eampi  et  Ulium  eonvaUium» 

[Tbo.]  Bene  Chrislus  sc  florem  appcllal,  qnia  dum 
spinns  peccaiorum  exterminat,  menlem  sponsx  el 
pulcliriiudinem  jiisiiliae  exornat,  el  dum  marfbus 
cordis  coelesic  desiderinm  appplicat,  iuterlora  animi 
quasi  odorc  reroclllai.  Quod  iu  campo  esl,  paiei  om* 
Aibus,  •cilicei  viola  bumiliialis  qiia  subslernit  se 
omnibns,  ei  rosa  charitalis,  qoae  se  diiTundit  bene- 
faciendo,  eliam  in  niale  ageniibus.  Iii  eonvallibus 
f olenl  borti  claudi,  quia  pinguis  esl  locus.  Ibi  est 
lilium  castiiatis,  quae  gaudet  semper  clausura  le* 
tiori.  Quis  vero  bic  ornaius  non  a  sponsa,  sed  a 
sponso  esl,  insinual  sponsus,  cum  aii :  Ego  floe 
campi  et  lilium  eonvallium.  Flos  aliquando  in  tlia-  q 
laino,  aliquando  in  cauipo,  aliquando  in  borto  csl: 
Thabmus  est  conscieniia  floribus  bonorum  operum 
rererla;  flos  in  ibalamo  non  nascitur,  sed  aliunde 
afleriur,  quia  bona  opera  .non  ex  nobis,  sed  ex 
Dei  fiunl  graiia.  Campus  qui  floret  sine  cullu  bu« 
snano  beaia  Virgo  esi,  flos  Fllios  eius.  llein,  lior- 
lus  csi  cor  boininis;  ibi  flos  charilalis  huinano 
cullu  nascitur,  id  esl  Chrislus ;  est  lanien  illud 
masis  divinum  quam  humanuin.  Iiem,  flos  virgini- 
las;  flos  nialrimonii,  flos  actio  bona.  In  horto  vir- 
gintias,  in  canipo  matriinonium,  bonuni  opus  in 
Ihalamo,  bene  in  horio  est  virginiias  cui  solitudo 
csl  amica.  Congrue  In  cainpo  inalres,  quia  ludibrio 
cuuuium  exponuntor.  Meriio  eiiam  in  tbalamo  aclio 
liona,  qux  conscienliam  et  quietam  facil  cl  tuiain  D 
rcddit.  Domiuus  ergo  flos  borli,  Yirgo  virga  Vir- 
glne  nalus.  Idem,  flos  est  canipi,  mariyr  mar|y<f 
rum  corona,  mariyrii  forina.  Deniqiie  foras  civi^ 
latem  esl  educliis,  exlra  casira  passus'%  in  ligno 
suspensus'*,  et  sic  muUifaric  flori  est  Chrisius 
comparalus.  Naiuraliier  fios  Ixtus  est.  Esl  enim 
«spectu  jucundus;  olfaciu  dulcis,  lactu  suavis. 
Ut  ergo  ad  beaiiiudinem  sux  visionis  nosirum  de- 
Klderium  excitei,  per  dccorem  floris  suam  pulchri- 
fidinem  nobis  proponit,  ul  ad  gustum  intcrnx  sua- 
Titaiis  nosiros  accendai  afTectus.  PeroJorein  floris 


CANTIC.  —  UB.  III.  I8S 

suam  nobis  ad  memoriam  dulcedinem  Inducii,  ut 
ad  gaudium  LeaUe  socielatis  sua!  nostrum  inviiet 
ainorem.  Per  suaviialcm  florii  ineflabilem  su;e  poe- 
niienliae  delcciationcin  nobis  promitiiL  In  cauipo 
latiiudo  consideratur ;  in  valle,  profunditas  cerni- 
liir.  In  his  ergo  qui  se  dilalanl  cbariUle  sil  flos 
cainpi;  in  his  qui  se  subslernunt  bumiUtate  sll 
flos  convallium.  Iicin  in  lilio  Iria  consideraniur ; 
viror  iu  fuliis,  caiidor  in  floribus,  aureus  color  ia 
granis.  In  virore  igilur  qui  prodest  oculis  fides  ac- 
cipiiur.  lii  florc  auiem  candido,  quia  inde  fruclus 
procedit  spes  uobis  insinualur.  Iii  aurco  grauo, 
tuin  prctio,  tum  coWe  charilas  nobis  propo* 
nitnr. 

Ego  poi  eampi  et  lilium  eonvallium^  ac  si  diceret: 
Ego  sum  qui  charitaio  dilataios  glorifico,  qui  hu* 
miles  exallo,  qui  credeiiies  illiimino,  spcranles 
conflrmo,  amsnles  accendo.  Notandum  quod  floa 
aliquando  dicilur  vanilas,  aliquando  auiem  viriu- 
tom  graiia  et  suavitas*  Aliquando  spcs  flruclus, 
aUquando  sopernorum  Jucunditas  desigiiatur.  £t 
hoc  juxla  quaiuor  hiijus  nominis  eiyniologias.  Se- 
condum  primam  acceptionem  dicilur  flos  quasi  fei»l 
labens  bonor  seorsum ;  secundum  significaiionem 
secundam  dicilur  flos  fundens  laie  odorem  suuni ; 
juxla  terliam  signiiicalionem  dicilur  flos,  sciliccl 
fruclus  libans  opem  sequenlis  ;  secundum  quartaiu 
acceptionem  dicilur  flos.scilicetfaciens  Ixiom  odoreui 
suavitaiis.  Pro  flore  nalivitaUs  dicium  invenimus  in 
Isaia :  c  Omnis  caro  fenum  ei  omnis  gloria  ejus 
quasi  flosfcni*'.i  Juxla  secundam  acceptionera, 
scilicet  pro  ▼iriutum  graila  et  suavitaie  Invenitur 
dictum  :c  Florclc,  flores,  quasi  lilium,  dalo  odoreia 
el  frondeie  in  gralia  ".  >  In  lertia  signiflcatioiia 
pro  spe  dicilur :  c  Videamos  si  floruit  vinca,  si 
flores  fiocium  parturiunt  '**  >  Secundum  quartam 
acceptionem  de  jucunditate  supernorum  icgimus : 
c  Justus  germiiiabit  sicul  lilium  et  florebil  in  aeier- 
nuin  apud  Domiuom  ".  >  Apud  Salomonem  ires  iu« 
vcnimus  species  vanUatui  quasi  involutas  sub  bcc 
sermonc  :  c  Vanitas  vanitatum  el  omnia  vanitas, 
dicil  Ccclesiasies  '^.  >  Ex  his  babenius  quod  vani- 
laiuin  alia  esl  mulabililatis,  alia  cupidiialis,  alia 
pcenalilatis.  Prima  est  iu  caducis  rebus,  ex  eanini 
condiiione  ;  sccunda  in  cordc,  ex  inordinaia  rerum 
dilectione;  teriia  in  corpore,  ex  uioriaUiale.  Priina 
esi  uaiuralis  et  congrua ;  secunda,  culpabilis  quia 
perversa;  leriia  est  poenalis  et  misera.  Priiua  csl 
causa  peccaii ;  secunda  cst  peccaium ;  tertia  esi 
pccna  peccali.  Priina  arguit  secundam,  leriia  punil 
cam.  Frima  esi  vanitas,  quia  osiendil  sc  habere 
quod  non  babet,  el  non  potest  permanere  in  eo 
quod  babel;  in  secunda  est  <  concupiscentia  carnis, 
ei  concupiscentia  oculorum,  et  superbia  viia:";  > 
in  teriia  vero  est  attrilio  et  dissolutio.  Atlritio  esi 
qua  hoino  pcr  miseriam  lemporalcm  quolidie  aflli- 


"  Psalm.  2G.    "  Canl.i.      •'  hal.  CC.    "  IleUr.  15.     "  MaUli.  27;  Acl.  10.    "  Cap.  40. 
59^    "  Cani.  7.    "  Ollic.  ecclcs.    •*  Ecclc.  I.    "  Joan.  2. 


fi 


EccIL 


I^  TIIOALE  ClSTeRG.  £T  JOAN.  ALGRLM  184 

gilur;  distoltilio  Tero,  qiia  aiiima  a  corpore  iii  A  inlei  iiis  nialtis»  exieiius  religiooem  pnelandil ;  oli- 

scuriias,  qiia  nec  se  oec  Deum  cognoscit ;  iniqui^aa 


norie  separatur.  Itaqae  totiis  bomo  vaniias,  quaii* 
diii  conservatur  in  lioc  miserabili  exsilio.  Florem 
etiain  inveninnis  dici  ornatam  virtutuin.  Tres  sunt 
ornatiis  :  primus  est  solius  exterioris  coiiTcrsatio- 
Nis;sc!cundus  vero,  exterioris  conversationis  siniul 
et  interioris  morum  compositionis ;  teriius  vero  cst 
futur»  iiicorruptionls.  Primum  expetit  Isaias  pro- 
pbeta,  cnm  dicil :  c  Aufcret  Dominus  a  vobis  orna- 
menia»ct  lunulas,  et  specula  de  calceamenlis  ve- 
stris  ** ;  •  de  secundo»  inveniinus  in  libro  Maccba« 
baeorum  :  c  Ornaverunt  faciem  tenipii  coronis  au- 
rcis  et  dedicaverunt  altaria  Doinino  *^;  ifaciem,  sci- 
licel  exterioris  convcrsationis  ;  allarc,  scilicet  cor-. 
dis;  de  teriio  :  c  Vidi  civitalem  sanciam  Jerusalem 


qua  proximnni  olTendit.  In  primo  :  c  Terra  est  ina« 
nis  '*, »  quia  religio  sine  fundamento  non  babei 
lirinitalem  ;  in  lertio  :  cTcrra  est  vacna  *\  >  quia 
iniquitas  exp'ellit  cbaritaiem ;  in  seciindo :  c  Te- 
nebrae  suiit  supcr  faciein  abyssi  **,  >  quia  nec  se 
cognoscit  iiec  creaiorein.  Sed  c  Spiriius  Domini  fe- 
rebatur  super  aquas  **,  >  cxspcctans  quasi  ancipi- 
tem  peccaioiis  revocationeni.  Noiandum  auiem 
quod  iniquitas  Tenil,  pervcnil,  superveniu  Venil, 
cuin  prinio  invadit;  pervenit,  quando  tenuius 
consentit;  supervcnil  quaiido  ad  actum  perducere 
disponit.  In  priiiio  enlm  siudiuin  sauciue  couversa- 
tiouis  et  inedilalionis  cliquescil ;  in  secuiido,  bona 
novam  desccndeniein  de  coelo,  a  Deo  paratam,  sic-  B  volunitis  evanescii ;  in  leriio,  cbariias  refrigescit. 


ut  sponsam  ornalam  viro  suo  ••.  >  Trimus  est  liy* 
pocrilarum,  secuiidus  Veligiosorum,  tertius  bealo- 
rnin.  Priinus  est  boni  siinulalio ;  secundus  boni  odo- 
ratio ;  lertius  boni  consunimalio.  Spcs  etiam  iriplex 
est.  Prima  spcs  veni»,  secunda  spes  gratiae,  tenia 
spes  glorix.  De  prima  :  c  In  te  speraverunt  paires 
iiostri,  speraverunt  et  liberasii  eos  ••,  >  scilicct  a 
peccaiis;  de  secunda  dicitur:  c  In  te  speraverunt 
et  non  sunt  confusi  ^»,  >  scd  graiia  infusi ;  de  ler- 
tia  Job :  c  Yidebo  Deuni  salvalorem  nieum.  >  Et 
addidit  :  cHeposila  est  bxc  spes  niea  in  sinu 
ir.eo  ^'.  >  Item  iriplux  est  jucundilas  superna,  scili- 
cel  cor|)orum  Incorrupiio,  socieias  angclurum,  Dei 
▼isio.  Ad  primam  nos  vocat  propheta,  sic:  c  Ju- 


Ecce  terra  vacua,  sed  conlra  priir.um  sic  rcvoca- 
tur :  cVcni,  sanctc  Spirilus  "^;  >  contra  secunduin: 
c  Reple  luorum  corda  fidelium ;  >  contra  tertium  : 
c  £t  lui  auioris  iii  els  igiicni  accende.  >  Ilaec  est 
nubes  Spiritus  sancti.  Unde  cuni  consummaretur 
tabernaculum,  nubes  operuit  illud,  et  gloria  Do- 
mini  implevil  illud  ••.  Gbristus  fabricavit,  gloria 
iinplevil,  nubes  operuit.  Priinuin  in  passione,  sc- 
cuiiduin  in  resurrectione  ei  ascensione,  teriium  in 
sancii  Spirilus  missione.  Et  in  nobis  fabricainui 
Imiiando  Cbrisli  passlonem ;  gloria  implel,  si  sii- 
spiramus  ad  ejus  rcsurreciionem  et  ascensionem ; 
iiubes  operit  per  sancli  Spiriius  missionem ;  et 
conira  bxc  tria  legimiis  Spirilum  sanclum  in  tribui 


cundare,  filia  Sion  ^*;  >  scciinda  :  Eril  c  lonuni   et  ^  figuris  spparuisse,  contra  duplicilalem  in  coluinb« 

spede,  ccce  in  campo;  contra  obscuiiiatem  lo 
ignc,  ecce  rosa  colore  ignco;  contra  iniquilatera 
iu  nuhe,  ecce  lilium  in  valle,  nesciens  solis  ardo- 
rem,  inlcrposilx  nebulx  matuiin;e  solatio.  Primuiu 
ut  dupliciiatem  resitnplei  ;.secuniluin,  ut  obscuri- 
tatem  illuminet;  tertium,  ut  xstnm  tcntunlis 'ini- 
quilaiis  stillanli  rore  refrigerei.  Per  prtmum  redit 
spiritus  unilalis;  per  secundum,  spiritus  veritatis; 
per  tertium,  spirilus  cbaritaiis.  Uniiatis  in  niort- 
bus,  vcrilatis  in  sermonibus,  cbaritaiis  in  aflectio- 
nibus.  De  prinio  :  c  Solliciti  servare  unitatein  spi- 
ritus  iii  vincujo  pacis  •• ;  i  de  secundo  :  c  Rognbo 
Patrem  meum  el  altuin  Paracltluin  inittet  vobis, 


Jucundam  babiiare  fralres  in  unuin  ^* ;  >  de  leriia  : 
c  Jucunditatem  et  exsuliaiioncin  tbesaurizavlt 
super  eum  ^^.  >  Item,  dilcciiisdlcitur  c  flos  campi, 
lilium  convallium  ^*.  >  Quod  in  canipo  Cit  omnibus 
paiel.  Flos  campi  esl  rosa,  qna:  est  ignei  coloris  ad 
designandum  Spirituin  sanctum,  qui  iii  igne  appa- 
ruit  ^\  Lilium  natura  candidum  est  Cbrislus,  de 
peccaioribus  naius  tanquam  de  lerra,  lainen  nul- 
lum  boniinis  peccatam.  In  vallibus  nebulae  perse- 
veraniius  sunt  et  prolegunt  lilia  ab  ardoris  incle- 
nienlia.  Iiaque  in  campo  est  conversationis  Gbristi 
evidentia;  In  igneo  colore  rosae  sancti  Spiriiusin 
eocbaritas,  ul  illuminatio,  id  est  inlelligentia ;  in 


oube  prolectio  in  omni  tenUiione,  cujus  in  Gbristo  ^  spirituin  veritalis  •^ ;  >  dc    tcrtio':  cSpiiituni  iu 


non  babuit  locuni  sa^vitia.  In  bls  enim  iribus 
probatur  in  eo  fulsse  Spiritus  sancli  plenitudo 
et  abundantia.  Contra  primum  dicilur :  Spiritus 
sanctns  disciplinx  efTugiet  fictum  ^^ ;  >  contra  se- 
cundum  :  c  Ei  aufcret  se  a  cogiialionibus  ^^ ,  qiiae 
iuni  sine  iniellectu ;  >  conira  teriiuni :  c  Et  cor- 
ripielur  a  superveniente  iniquilatc^*.  >  Hsc  eniin 
tria  Spirttum  sancinm  expellunt  a  corde  bominis : 
primum  est  diiplicitas,  secunduni  obscuriias,  tei- 
tiuin  iniquitas.  Dupiicitas,  qua  bypocrita,  cum  sit 


nobis,  Doiniue,  luax  charitalis  iiiruude  ••.  >  Trcs 
sunt  duplicilutes  :  printa  niallliie,  sccunda  vaiia:  glo- 
riae,  lerlia  propria;  voluiilaiis  et  incoiislaniia;. 
Prima  cniin  'est  qua  sc  qiiis  arKiucm  finj;it  diligere 
conlra  qucin  inalum  niachinatur;  secuiida  qua  se 
fiiigit  hypocrila  ut  Inns  humana  habeatur;  terlia, 
qua  stultus  ut  luiia  inutulur,  qua  homo  iiiconstans, 
cum  sub  rcguia  ^ivat,  alilcr  debere  fieri  judical, 
bic  sibi  cxloris  sapieutior  videtur.  De  prima  duae 
in  agro.  Iste  est  enim  agcr  iu  quo  Abel  a  Cain  oc- 


••lsai.3.  •'Macbab.4.  ••Apoc.  !!•  ••rsal.  21.  »•  Ibid.  »«  Joh.  49.  "  Zach.  9.  ^•Psal.  152. 
^•Eccl.  15.  ^•Canl.  t.  '•  Act.  *i.  »' San.  1.  »•  Ihid.  '•  Ihid.  *«  Cen.  1.  •»  Ibid.  ••  Gcn. 
I.    •\lbid.    •Mnvoc.  ;ad  Spir.  sanct.     ••  III  Reg.  8.    ••  Ephes.  4.    »•  Joan.  14.    ••  Oflic.  eccles. 


185 


GOMMENT.  IN  CANTICA  GANTIC.  —  Lltt.  III. 


185 


ciirniir  "*.  De  secunila  dux  iu  lecto  in  quo  dilecius  A  igne  quoque  ap|»aruit  SpiriCus  taDCtus  *%  i  ut  iHu- 


nocte  qitxcitur,  et  non  iiiveuitiir  '*.  De  tertia  du» 
in  niola,  in  qua  captiva  cum  primogenitia  iEgypii 
occidiiur".  Primi  sunt,  quicloquunlur  pacem  cum 
proximo  suo  ",  mala  auteni  in  cordibus  eorum ;  > 
<le  secundis  :  <  Aitendiie  a  falsis  prophetls  qui 
▼eniunt  ad  vos  in  veslimenlis  ovium,  iutrlnsecus 
autem  sunt  lupl  rapaces  *' ;  >  de  teriiis  :  cYxvo- 
Lis  qui  sapientes  estis  in  oculis  vestris,  et  coram 
Tobisiuetipsis  prudentes  *\  >  Primi :  c  In  ore  et 
corde  locuti  sunt*';>de  secundis :  c  Vae  vobis 
qui  duplices  curde  estis**;  de  tertiis  :  c  llomo  du- 
plex  incon^tans  est  in  oinuibus  viis  suis  *^.  > 

Contra  bas  Ires   duplicitates  inveiiilur  triplez 
tiiiiias  Spiritussancti.  Coiilra  primam  uiiilas  cordis 


Diinet  cor  obscurum.  Trla  enim  sunt  peccata  in 
Spiritum  sanctum  quai  obscurant  cor.  Priuium  esl 
peccatum  desperatioiiis ;  secundnm  est  praesum- 
ptionis;  tertium  est  invidentia  fratenuB  charitatis. 
De  priino,  ait  Cain  :  c  Msijor  est  iniquitas  mea  quaui 
ut  vcniam  merear'^;  >  de  secujido  tn  Apoealypsi : 
c  Sedeo  regina.ei  vidua  non  sum,  et  luctu.m  noa. 
videbo  ";>  de  lertioail  Joaniies  in  Eplstola  ca* 
nonica :  c  Est  peccatuin  ad  mortem»  pro  eo  noo 
dico  ut  quis  oret  '*•  > 

Ut  igitur  illumluet,  coutra  boc  apparel  Splrltus 

sanctus  in  igne,  ut  consumat,  ot  acceudal,  ot  illu- 

roinet :  ut  consumal  pcccatum,  ul  accendai  ad 

opera  virtutum,  illuminetad  revelationeiu  superno» 

ad  fratrem;  contra  secundam,  unitas  cordis  ad  ex-  q  |^„,^  UhJ^  pbilosopbi  dicunt :  Ignis  est  acuius,  mo» 


irinsecam  operalionem  ;  contra  tertiam ,  uniias 
cordis  ad  observaniiam  regularem.  Inde  de  spoiisa 
cliciiur  in  Canlicis  :  c  Una  est  columba  mea,  una 
esi  foniiosa  mea,  una  est  mairi  sux  **.  >  £cce  tri- 
plex  unitas.  De  prima  :  c  Unus  spiritos,  el  una 
lides  cmt  in  cii,  et  nniliitudiuis  credcntiuin  erat 
cor  ununi  et  anima  una  ** ;  >  el :  c  Ecce  quam  Ik>- 
numeiquainjucundum  habiiare  fratres  in  unum'**.> 
lu  figura  secundi :  c  Angelus  Domini  descendebat 
In  pisciiiam  ',  cio  lu  flgura  lertii :  c  Decem  le- 
prosi  muiidaii  sunt,  et  non  est  reversus  nisi  unus 
c|ui  darei  gloriain  Deo  *.  >  Propter  primum  dicilor : 
i  Diix  iii  agro  una  assumeiur,  >  scilicei  anima  el 
qiiae  esi  in  priiiia  unitate,  taltera  relinquclur  %> 


bilis,  subtilis.  Iguis  itaque  Spiritus  sancti  acutus  esl, 
quia  pungit  dum  contritione  cor  peccatoris  penetral, 
mobilis  est,  dum  ad  opcrandum  pigrum  exciUI ; 
subtilis  est  dum  supe^na  revelat.  in  primo  pnngit» 
in  secundo  juiigit,  iu  terlio  ungit.  Pungit  crimina, 
jungii  fodera,  ungil  viscera.  Crimir^a  pungit  aiua- 
ritudine  contrilionis ;  fcsdera  jungit  pignore  splrilus 
iufusiouis ;  viscera  ungil  suavitale  dilcctionis.  lu 
primo  c  facius  cst  repenle  de  coelo  sonus  *\  >  qui 
pungendo  quasi  increpatione  peccatum  consuuial ; 
in  secundo  advenil  Spiritus  vebeineiis  **  qui  ac- 
cendal ;  iu  tertio  replet  toum  domom  '*,  dum  ad 
videnda  superna  illunMnal.  In  primo  est  vebemens 
quasi  vaeadimens;  lusecuudodicitur  velicmens,quasi 
scilicet  anima  qiiae  esl  in  alteritate;  propter  scQun-  £  veliens  mentem ;  In  lertlo  dicitur  vebemens,  quasl 


tluin  :  c  Dnae  in  lecio,  una  assuinetur  el  allera  re- 
linquetur  ^;  i  propter  lertiuni :  c  Duae  in  mola,  una 
assumctur  el  alteaa  relinquetur  * ;  >  propter  has 
tres  unitales  Iriplicem  leglinos  colombam  Splritom 
sanclum  ttguranlem.  Prima  fuit  in  arca  sub  dilo« 
^io  *;  secundam  Moyses  prapcepil  offerri  in  sacrifi- 
cio  ^ ;  tcriia  super  Dominum  apparuit  iii  bapli- 
snio  *.  Prima  eniin  ramuin  olivae  atlulil  ad  ar- 
cam,  id  cst  paceni ;  secunda  offertur  c  retorio  ca* 
piie  ad  peuiiulas,  >  ut  doceatur  hypocrita  caput 
quod  esl  aninia  referre  ad  pennolas»  id  esl  ad  exte- 
riorein  virtuiis  operationem ;  leriia  mansit  super  Do- 
minum,  ot  duplicitaiem  inconstantiae  revocct  ad  sta- 
biliiaieni,  id  est  contra  propriam  Toluntalem.  Undo 


vehcns  a  mente.  Audiacutum.pungentem  etcon- 
sumentem  pcccaia  :  «  Accipite  Spiritum  sanctum» 
quorum  remiseriUs  peccau,  remiituntur  eis  **.  > 
Et  Job  •' :  Cum  roe  praesentetranslrei  spiritus,  hor- 
ruerunl  pili  camis  meae,  Idest  peccau.  Indc  dicitur 
in  Ezecbicle  :  c  Veni,  spiritus,  a  quaiuor  veniis,  ct 
infla  super  Interfectos  istos  ut  revivisrant  •*.  >  San- 
clus  eniin  spirilus  venlt  el  adducit  spiritum  divina 
inspirationis,  ab  occidenle,  dum  lapsiiro  peccaiuris 
rcparat.  Vcnit  ab  .iqoilonc,  onde  c  pandiuir  oinne 
muluni^*,;>  quando  diaboli  in  nobis  leniaiionein  ex- 
piignat ;  venit  a  meridie  qiiando  ad  diligendum  cor 
nosirum  iuDaminat;  venil ab  orienle,  quando  adco- 
gnoscenda  superna  illumiual.  Scd  quibus  vidclur 


Doroiuus  :  cNon  veni  facere  volunUtem  meam,      absurdumyquodspiritusadducilspiritumySciantquoU 

tres  proprie  dicunlur  spiritus,  Ires  impropric  :  pro- 
prie,  spiritusdivinus,  spiritus  homanus,  spsritus 
angeiicus  tam  bonus  quam  maius.  Tres  improprie : 
priinus  diabolicx  suggestionis,  secundus  flalus  ho- 
minU,  lertius  diviii»  inspirationis.  Tres  ergo  priii- 
cipales,  tres  adducunl  improprios. 
De  primo  :  c  Nos  non  spiritum  hujus  mundi  ac- 


sed  voluutaiem  ejus  qui  misit  nie  *.  >  Ecce  am- 
plius  Spirilus  sanctus  disciplinae  non  effiigiet 
lictum  ** ,  quia  duplicilas  rcsiniplau  est  per 
Spiritiim  saiictum.  Scd  corripitur  35  a  supcrve- 
niente  iniquiiate  *\  id  est  ab  acstu  tenlationis,  quac 
pcccatum  inducit.  Contra  lianc  Spiriius  sanctiis 
spparuit  in  nube",  rore  stillante  refrigerii.  cln 


**Gftn.  4.  ••  Caiil.  3.  ••  Exod.  11.  ••  Psnl.  «7.  *•  Malth.  1.  •^  Isal.  5.  ••Psa'-  \\^ 
•♦  Ecclc.2.  •^  Jac.  I.  ••Cant.6.  ••  Act.  4.  «••  Psal.  132.  •  Joan.  15.  •  Luc.  !7.  •Maitli  i4, 
*  Ibid.  •  Ibid.  •  Ceii.  8.  '  Levit.  i,  5,  ctc.  •  Matth.  3.  •  Joan.  6.  ••  Sap.  I.  »»  Sap.  1.  "Mntli. 
17.  »»Act.  2.  «^  Gen.4.  •'  Apoc.  18.  »*  I  Joan.  5.  "  Act.  2.  "  Ibid.  "  ibid.  ■•  Joaii.  40. 
*•  Job  4.     «'  Eiecli.  57.    •»  J«i.   i. 


487 


TIIOMyfi  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


W 


Osienduni* 


cepimus  >  ail  Aposlolus  *^,  Id  esl  superbiam  mundi.  j^       Temlimui  im  Latiunt^  gedes  ubi  fatm  qmietai 
Idem  :  c  Quidam  sunt    inflati   spirilu   carnis  8u« 
*',  »  id  esl  carnaii  volupiaie,  liic  adduciiur  a  dialio* 
Hco  spiritu.  De   secuiido,   idcm  Apostolus  :  c  Si 


llngua  orem,  spiritus  meus  orai  *%  i  id  csi  flatus. 
Istum  adducit  flatum  et  spirilus  liuiranus.  De  terlio 
in  Apocalypsi  :   c  Gratia  vobis  et  p:ix  ah  eo  eta  se- 


piem  spiriiibus  qui  suntin  circuitu  tbroui  ejiis  '^.i 

Sepiem  isti  spiritus  suntseptein  dona  Spiritus  sancii, 

slcui,  ait  Hamiiosuper  Apocalypsiin,  scilicet  spiriius 

sapirntix,  intellectus,  consilir,fortitudinis  scicntiis, 

pietatls,  timoris  Dominl  **•  Ible  spirilus  addnciiur 

a  Spiritu   sancto.  flaec  diximus,  nc  paralogizeiitur 

a  sctpsis  vel  ab  aliis,  qui  virtutis  noininum   siiiit* 

ignari,  Dicitur  etiain  spiritus  ira  Dei.  Undc  :  t  Non 

periuanebit  Spiritus  meus   in  bominibus  istis,  quia  U  buut  lilii  vestri  ct  fiiix  vesirx  ^',  ui  mentes  tto- 


Quasramua  ergo  ut  primo  SpiriUis  ftaiici«s  iii- 
rundator,  secundo  diflundatur»  lertio  effimdatar. 
In  priiiio  ut  saiicti  Spiritus  corda  nostni  mttudet  in- 
fiisio  et  sui  roris  intima  aspersione  Cecimtlet,  ut 
Spiritus  saiictus  adveniens  paratam  sibi  in  nobts 
iiiveiiiat  maiisidnem  ^^.  » In  secundo  vi  illo  nos  l|ae 
S|iinius  sancti  iuflainmel  quem  Domimis  nosler 
Jestis  Cbristus  misil  iu  teiram  ct  voloil  Tclienicnier 
iicceiidi  ^',  ut  dicamns  :  c-Cbarilas  Dei  difiiisa  esi 
iii  coniibus  nostris  per  Spiritum  sanclam  qui  da- 
tiis  cst  iiobis^.  I  In  tertio,  utefluudatur  in  not,  et 
ddiuiplcalur  illud  Joelis  propbeias :  c  Efliiiidau;  (Sc 
Spiritu  uieo   super  omnem    camem  ei  propbeta- 


caro  sunt  **,  i  id  cst  iion  damjiaiM)  eosperpetuo, 
quia  de  fragili  materia  facti  sunt,  scd  angelos  qui 
Fptritus  sunt.  De  his  in  Apocalypsi  legitur:  c  Qua- 
tuor  aiigeli  tenebant  qiiatuor  veutos,  iie  flarent  '*.i 
Audi  iiiobilein,  et  accedcntem  ad  opera  :  c  Ubi  erat 


inipetus  spiritiis,  illuc  gradiebantur 


ti 


Item 


Quocuntiue  ibat  spiritus,  illo  eunte  spiritus  gradie- 
bniitur  pariter  ut  rotae  scquentes  eum  ".  »  El  : 
I  Ductus  est  Jesus  iu  desertum  a  spiritu,  ut  tenta* 
retur  a  diabolo  **.  i — c  Lostrans  enim  universa  in 
circuitu  pergit  spitiius,  et  in  circulos  suos  reverti- 
lur,  ait  Salomon  '^.  »  Lustrat,  dum  scrutatur  cor 
propier  peccata   cttgitationis ;  deinde  meinbra  pro- 


siras  Spiritus  qui  a  Patre  procedit  iilumiiiei,  et  m% 
i.'iducat  iii  oiunem,  sicut  ejus  promi>il  Filias*  vcn- 
tatem,  Domiuus  uostcr  Jesus  Gbrislus  ^,  cu:  cst 
bonor  et  gloria  iu  sscub  saeculorom.  Ameo. 

[Cai.]  Non  dicit  :  £§o  sum  fioo  mooiium,  leil 
/loi  ciitti^t,  gl  Ulium  eottcaHium.  Signalur  aulem  d«- 
plei  bumilitas  iu  cauipo  et  convallibiis.  Nani  saat 
quidam  qui  bumUiaul  se  majoribus»  cl  seipsossilH 
et  coniparibus  suis  bumiiiter  commeiiuutur  :  ei  isii 
dcstgitautur  per  cauipos*  Talem  se  oslendcbal  Ap»- 
stolus,  cuui  diceret :  c  Nou  cuim  audemus  insenfe 
aut  coinparare  nos  quibusdam  qni  scipsos  couiami- 
daiit,  sed  ipsi  in  uobis  nosuietlpsos  meiieutes»  et 


ptcr  peccata  oper5tionis;  postmodum  linguara,  pro-  ^  coiuparautes  nosmetipsos  nobis»  nou  iii  i 

-  •^Ia*"  • ^  _-.  •_*  •«  ^*  1  •  VA  S   ••  •  *      ^       *        S  •••  *     ^^ 


ptcr  peccata  locutiouis,  c  quoniam  renuin,  inquit, 
illitis  testis  est  Deus,  et  cordis  ejus  scrutator  sst 
verus  et  lingu»  illius  auditor  *'•  » In  circulos  suos 
rcvertitur,  quando  iierutn  redit  ad  cor,  ut  accendal 
ad  diligcndum ;  ad  inembra,  utexcitetadoperandum; 
ad  linguam,  ut  excitct  ad  confltendum  et  laudan- 
dum  Deum.  Spiriius  enim  Domini  replet  orbem  ler- 
rarum**,  quenrauiuiaro  mundi  dicuuL  Unde  Virgilius: 

l^rindvio  emlum  ae  lerrai  eampoeque  liquente$f 
Lucentemque  gtobum  /fui/v,  litamaque  attra^ 
S:>iHtUi'initt$  a/if,  toiamque  infuta  per  artut 
Mentagitat  moleml  et  magno  te  eorpore  miieet  ". 

cQui  spiritu  Dei  aguntur,  bi  filii  sunt  Dei  **.  i  Audi 

subtilemct  ilIuiniuaulein:cSpiritus,ait  Paulus,scru- 

tatur  omuia,  eiium  profunda  Dei  *'•  »  Idcm  ait  : 

c  NobiS  revelavit  Deus  per  Spiriiumsuum  ^.  Qui  ei 

secunduni  spiriluin  sunt,  qul  spiritussnntscntiuut^^ 

Duxit  ine,altEzecbiel,spirilus  iu  monlemmagnumct 

latum»  et  osiendit  mibi  aedificium  civitatisvergcntis 

ad  austrtim  ^*;  >  bsecest  coelestis  palria,   pro  qua 

laboramus,  ut  «td  eam  pervciiia:iius,  ducc  Spiritu 

sanctoclcoiisoIanlelaboresnostros,sicutaitpoeta  ^* : 

.  .  .  fonnn  et  hwc  olim  meminiae  jurabit, 
Ditrute  ei  vosmet  rebii$  *ervate  tecundis. 
0  passi  graviora^  dabit  Deus  Itis  quoque  pncm 
Pcr  varios  casus  per  lot  discriiniun  rerum. 


"ICor.  2. 


gloriaiuur  ^*. »  Alii  sunt  qui  buroilinttt  so  sub  coan 
paiibussuis  et  roiooribus,  sicut  lerra  quaeabsqsi- 
liute  sua  descendit  et  facit  convallem.  Tslero  le 
ostendebat  Apostolus«  cum  diceliat :  c  Ego  soa  m- 
uimus  aposiolorum,  qui  non  sum  dignus  Torari 
apodtolus  '*.  •  lllud  etiam  attendeiidoiu  esi,  qmd 
lil.uui  altiori  etlani  et  fortiori  siipiie  coosoemiitiB 
florem  qiiam  berbn  cxterae,  et  quia  miyorliaattUui 
plus  asccudit  ct  proficit,  et  minor  bumilitss  auMis, 
idco  flos  attribuitur  campo,  et  liliom  coovaUibas 
assigtiatur»  sed  quia  quautuin  unusquisqiie  perhs* 
luilitatemcrcKit  in  Cbristo»  tanlum  Cbristasae- 
scit  in  eo;  ut  bocipsum  Cbristiis  ostembtt  dcss 
ipso  dicit :  Ego  sum  /7of  campi  ai  liiimms  eomemlHam» 
D  Deiudc  commendationem  matrisquom  C(Bperat,prs- 
seqiiiturdicens  : 
Sicut  lilium  iuter  ipiaoi  :  iiemsmicm  wumimiar  fUim, 
I  Ino.]  Bene  sponsa  dicitur  sicm  ItliiMi  iolarJipi- 
uai,  qtiia  cum  Ecclesia  Cbristuro  multi  Tcrbo  csa- 
filenlur,  iion  operibus,  sed  mundi  soUicitadiscs 
scquiiutur.  Sola  illa  aniina  lilii  digna  cst  digniiaiSi 
qux  ad  cOBlesteiu  pulcbiitudineiu  se  erigeus,  etcaa- 
(lorein  munditix  cordis  et  corporis  sibi  ipsi  cosio- 
r.ii,  el  pro\iinos  boiix  opcraiioiiis  odore  rcficit,ci 
oJarciu  l>oiiae  oplnionis  iuter  hoaiines  spargeosiil 


••  Isai.  II.        "r.on.  G. 


\poc.  7.  * 


_.      "    I  Cor.  4.     •«  I  Cor.  U.    "  Apoc.  i. 

Eiorli.  1.     "  r.»iil.     »  Matili.  i.     *^Kccli>.  i.     "  S:m».  i.    "  Ibi^l,    *'  Wri,  Eueid.  \.  \i.         ,, 
»« I  Cor  2      *•  HiM.     ^'  r»o!ii.  8.     "  F./.C.  h.  tO.     ^'  Vir,'.  .•Eneid.  I.  i.     •^  Oflic.  cccli-s.      ••  Luc.  ii 

aoin.  5.     *'  Jocl  2.     ^*'  Unir.  c<:dcs.     **  II  Cur.   10.     *"  1  Cor.  15. 


IS9 


COMMENT.  INCAMICA  CANTIC.  —  LIB.  III. 


i<;0 


brne  convertandum  accendit.litl  liliuin  inrraspiuas;  A  in  quo  erani  scyplii,  ct  spheruhfy  et  lilia  *^ :  scyplit 


csl  liliuiH  inler  spinas  ;  esi  liliuin  super  spinas.  Li« 
rniin  esl  cisiitalis :  lioc  est  liliuin  iiilra  spinas  quando 
liabelur  virgiuiias  runi  criinlnCt  quia  et  crimen  est 
sptiia,  et  tenlnlio  spina.  Ijiide  c  convcrsiis  sum  in 
srumna^iiiea  duni  conngiinr  spina'*\  >Kntcrspiiiasest 
lilium»  quando  virginitas  niulla  iinpugnstur  tcnlao 
lioiie.  Super  spinas  est  lilium,  superata  tentalio« 
DUin  iinpuguatione.  Prlinis  coinminaiur  Dcus  pcr 
proplieiam  :  <  Foris  vastabit  eos  gladius,  et  inlua 
pavor,  juvcnem  simul  ac  virginem»  lactenlcni  cum 
lioniine  seiie  ".  i  De  secundis  ait  Jereinias  :  <  Sa- 
cerdoies  ejus  gemcntes,  virgines  ejtis  squalida:  ct 
ipsa  oppressa  amaritudine  '*.  >  De  tertiis :  <  Vir- 
gines  eniin  suiit  et  sequuntur  Agnuin  qiiocuiiqiic 


ad  propinandum  subditis  sapientiain  et  cliaritaieni; 
spherulx  qux  arguinenlo  lornaiurx  leviganiur  ab 
omni  scrupulo  perrcctain  per  sanciam  convcrsalio- 
nem ;  lilia  caslitalis  jucunditaiem. 

Notandum  quoque  quod  in  tribus  locis  Inveniri  iilia 
Scriptura  coinmemorat.  In  convallc,  iii  spincto,  iu 
agro.  De  primo  dicitur  hic:  <  Egoflos  cainpi  et  liliuin 
convaUiuni  *'.  >  De  secundo  :  Sieut  iilium  inter  i/it- 
naa;  de  tcrlio  Doniinus  in  Evangelio  :  <  Coiisiderato 
liiia  ngri  quomodo  crescuiit.  Aiuen  dico  vobis  quia 
nec  Saloinon  sic  vestitus  est  in  oinni  gloria  siia , 
sicut  unum  ex  islis  *'.  i  In  vallc  igilur  cst  liliiiii!, 
scilicel  virginitas  in  humilitate  fundata';  in  S).iiiclo, 
palieiilia  in  tribiilatione  probaia;  in  nuro  frucUi 


ierit  ".  >  Priinuin  repraesentant  Tatux  virgiiics,  qiio;  ^^  ccnlesiino  fecundata  ct  evideulia  jucundaiu.  Ejii!» 

iu  huurilitale  cral  virgtnltas  recundata,  qii.^e  dixii : 
<  RcspexitDominus  humilitalcni  aucillx  sux*^\>  lii 
bcata  Anna  fuit  palicntia  probnia,qux  potius  elogit 
octidi  quam  corruinpi.  In  illis  cst  fructu  ccnte.>iuio 
cuinulata,  qui  nierito  caslitatis<  scq<iuntiir  Aguuin 


fulgenteslampades  virginilatis  habaerunl,  sed  olcuiii 
cbaritaiis  non  acceperunt  '^  Secundum  sapienies 
Tirgines,  qux  ct  lampadcs  virginitatis  habuerunl 
ei  oleum  cbaritaiis  acceperunl,  sed  faiigatx  tenta- 
tionibus  <  dormitavcrunt  oinnes  et  dormierunt ".  > 
Ter;ium  rcprxsentavcruiit,  quando,  deposita  omni 
•ollicitudiiie,  cuni  sponso  ad  nuptias  inlrnverunt  ". 
Priina  virginilas  fuil  puelloi  saltantis,  id  est  filic 
llercdiadts  '\  qiiac  liiia  erai  peccati ;  sccunda  fuil 
beato:  .AgiicliSy  qiix  passionem  susiinuit  nc  scrvirct 
copulac  coiijugali ;  lertia  fuit  beatjB  Virginis  Marix» 
qua:  nulluni  sensit  aculcum  libidiniSy  obunibrala 
gratia   Spiriliis  saiicti.  Notandum  auiein  quod  in 


quocunque  ierit  ",  >  et  in  eviJonti.  Unde:  <  Quaui 
pulihraest  casla  generatio  cuin  chaiituiu'*.  >  Itcm» 
qitia  lauda\erat  eain  spousus,  iic  foric  niinia  sccu* 
ritatc  dccipiatur.dicit  atiiuiaiii  in  hac  viia  iion  pns^e 
vivcre  sinc  tentationibus ,  ipsain  coinpurans  liliOy 
spinas  lcnlationibus  vel  ieniaiori!>us,  ijtios  hie  liliaa 
appcllal,  proptcr  inlirniitntcin.  Noii  boii;c  lilix  quaj 
pungunt  :  et  ideo  ab  his  rniicuduui.   Spiiia   culpa 


Scriptura  sacra  aliquando  virginitat  lilio  coinpara-  ^  csi,  spina  poena,  Kpina  falsus  fralcr,  spiii:i    viciuut 

^  •  »  •  •  •  ••  \»       ^*    ■  ^     •     •       ^  •  • 


tur  in  scxu  femineo,  quandoqiie  in  masculino  :  ali- 
quando  Chrlstus  virgo  comparalur  ipsl  lilio.  De 
priniohic  dicilur:  Sicu/  lHium  inter$pina$f  iicamiea 
mea  inier  filiai;  de  secundo  :  <  Juttut  gcrmiiiabil , 
ticut  lilium  " ;  >  dc  lcrtio  dictuni  est :  <  Ego  flot 
canipl  et  lilium  convalliuni  ".  >  Ecce  triplcx  virgi- 
Biiat.  Prima  ett  verecundior,  secunda  foriior,  terlia 
perfeciior :  prima  verecundior,  quia  conscientia  cnU 
ps»  qnx  honiinem  scduxit;  secunda  forlior  robore 
ei  discretione,  qux  se  et  mulierem  rcgit;  tertia 
perfeciior,  quia  Cliristnm  carnis  aculeus  non  nio- 
mordit.  Propter  primum  dictum  est  quia  inulier 
debet  velare  faciem  suain  "«ei  mulicr  sub  polcslale 
Yiri  eril  ** ;  propler  tccundum  dicitur :  <  Vir  gloria 


malus.  Spin»  In  terra  suut,  i:i  acrc  stinl,  in  carne 
lui  siiiif.  in  his  conversari  et  nou  hcdi,  divinx  ett 
potentix ,  non  virlutit  huiitaiia:  ;  oput  <st 
virtulis  inler  inalos  bene  vivcrc,  it;ler  innli- 
gnanles  Innocenliam  reiinere ,  ct  niajus  cum 
his  qui  oderunl  pncem,  pnciricum  essc  ^',  et 
perfectitit  eos  diligere  et  cis  bcitefarere.  Lilium 
ainari  saporiscttyCltuavis  odoris.  Ipse  est  Ciiristut 
qiti  per  gustum  ainarx  passionis,  nobis  frngraniiain 
eCrudit  xtcrn:e  talutis.  Itetn,  mediuiiione  et  oraiione 
inoiis  tananda  est  el  coinponenda ;  ne  sit  vcniota 
pcr  vanain  gloriain,  ne  sit  tuinida  per  tupcrbiaiu, 
putrida  pcr  invtdiam,  dejecta  per  inulilein  tristi- 
tiam,  dissoluta  pcr  incptaui  la!litiam,coniracta  per 


Del  etl,  quia  ab  eo  creatut:  <  mnlier  vero  gloria  D  inancin    tuinorem,  tcitsa  pcr  iracundiam»  cxca  pcr 


iriri  ",>  a  quo  gubernutur;  de  lenio  dicluin  est  quod 
Chritlus  <  peccatum  non  fecii  nec  inventus  est  do- 
fut  in  ore  ejus  ".  >  Clirisli  itaque  perfccitor  cst»  quae 
pra-latis  in  exempltim  proponitur.  Sed  ut  pcrfectam 
▼ilam  habeni  prxlatus,  lixc  concurranl  :  in  corde 
hdbeatunde  proxiinoproriciatcondiincnluin  snpieniijc 
et  charilaiis;  in  extcriori  hotninc  ad  cxemplumfor- 
•fiiam  rcligiosx  convcrsationis;  inlcrius  ei  cxlcrius 
ad  rcfrenandum  luxuriain,  munditiam  castiiatis. 
In.!e  eniin  esl  qiiod  iit  tabcrnaculo  erat  candelabrutn, 


avariliam,  catenala  pcr  ingluviem,  poUula  pcr  libi- 
dinctn,  vana  per  curiosiiaieni.  Audi  tuniorem  tu- 
pcrbix*:<£cce  Doniinus  iraiitii  subverlent  moniet  et 
contercns  saxa  ^\>,  clc.  Audi  venlum  van»  gloriaa  : 

<  Venil  ventus  a  rcgione  descrii,  et  concussit  qua- 
tuor  angulos  doinus^*.  >,  cic.  Audi  nicnieui  puiridam 
per  invidiam,  Saloinon:<Vita  carnium  taniiat  cor- 
dis,  puircdo  ossiuni  invidia  ^*.  >  Dc  inulili  Iristilla 
Apo&tolut,  quotnodo  dcjecit  roenieiu   et  occidit  : 

<  Tristitia  taeculi   morlem  operatur  *^  i  Audi  de 


•^•Psal."!.     »'Deul.r>?.     "Thrcp.i.     "Aior!4.     ••  Mattli.  «5.     "  Ihid.     "  IM.l.     "Matlh.  U.     " 
0-«-   li      *<;mi.-2.     *M(.or.  II.      '  Goii  :..      MiMf.  If.    'Tcir.  t.     «*  Kxod  *ri.     '^  Cant.  2.     '*  4  tt'i. 

^.\l.oc.U.     ••bap    i      'MViI.  !iy.    •    III  lt-;(.  il».     '•  Jyb.  I.     "r.ovll.     '•IIOu.  7. 


0. 


^lil 


I 


191  THOMiC  CISTERC. 

jnepu  Ixiilia,  quomoik)  meniem  dissolvat  :  c  Se-  A 
ilii  populus  manducare  elbibere,  et  surrexeruni 
3G  liidere  ^',>  eietiaro  idolaadoraverunt.  De  inaiii 
liinorcaudi  Saloroonem:c  Pigerpropler  frigus  arare 
iioliiit ;  inc:idicabii  ergo  in  xslaie  ct  noii  dabltur 
ei  **.  I  Audi  qtiomodo  irncuiidia  nieiitem  scindit. 
Co{;itationes  iracundi ,  vipera  sunt  generaliones 
qu:c  in  ventre  comcdunt  inatrem  suam.  Audi  i|uo- 
niodu  avaritia  mentcm  exc;ecat.  c  Muiiera  etiani- 
cxcxcant  siiplenies  ^'.  >  Per  iiigluviem  meiis  r;iie- 
natur,  qnia  mens  lignta  pcr  eam  per  univcrsa  du- 
cilur.  Libido  lascivleriles  polluit.  QiioJ  in  evideiiti 
est,  quia  c  qui  fornicatur  in  corpos  suum,  pec« 
cat  *'.  >  Quod  curiositas  cor  dislendat ,  Dina  suo 
docet  cxeinplo  ^*.  Lilium  in  radice  fidem  signiffcat, 
qua*  lalet  in  lerra,  quia  fi Jes  est  de  occultis ;  haslile  ^ 
qnod  in  aitum  surgit,  spem ;  flos,  casiitatem ;  grana 
inins  aurea,  charitatero;  clava  in  medio,  timorein. 
Rtidix  pallida  est  per  quod  signiffcatur  poenitentia 
fideliuin  :  lixc  triplex  est,  sciiicet  in  abstineniia » 
nnds  Dominns  :  c  Cum  jejunatis  nolite  ficri  sicut 
liypocrii»  iristes  '*;  >  secunda  eleemosynanim  do- 
natione;  unde  illud  :  c  Cuin  facis  eleemoNynain,  noli 
lu!>a  canere  *';  >  tertia  lacrymabili  oratione  ;  iiido 
dicitur  :  c  Cum  oras,  intra  in  cubiculnin  lunra »  et 
clauso  Ootio  ora  Patrero  tuum  *'•  >  Ilastile  vireniia 
babet  folia. 

Sfies  enliu  qualuor  virtulibus  cardinal.bus  viret. 
Spes  eniin  justa  est,  si  tribuit  unicuique  qiiol  suum 
est.  Unde :  c  Estote  Torlcs  in  belloei  pugnate  contra  r 
autiquum  serpeniem.  >  Prudens  sit,  ut  caveat  dae- 
monum  et  ralsorum  fratrum  siiggestioius.  Uiide 
illud  :  c  Estote  prudentes  siciit  serpentes  **.  >  Sil 
foriis  contra  violen^am  tentationem  et  adversitatem. 
Unde  :  c  Reddite  quae  suni  Cxsaris  Caesari ,  et  qu» 
snnt  Dei  Deo'\  >  Sit  temperatus  bomo  in  verbo, 
in  opere,  in  cogilaiione,  et  in  alimeniis  coqioris 
babeat  sobrie:atein.  In  cogitatione  diciiunc  Sol  non 
occidat  supcr  Iracundiam  vestram  **•  >  De  opere : 
c  Qui  furabaiur  jain  non  furetur;  inagis  autem 
labortt  inanibus  suis  quod  bonuin  est  ut  babeal  unde 
tribuat  necessiiatem  paticnti  **•  >  In  verbo  :  c  Qmnis 
scrmo  roaliis  de  ore  vestro  non  proccdat  **.  >  De 
sobrietatc :  c  Nou  in  comessationibus  et  ebriela- 
tibus,  non  In  cubilibus  et  impudiciiiis  *'.  >  Flos  qui  ^ 
castitaiem  signiffcar,  sex  caodida  babet  folia,  quia 
scx  sunt,  quae  incorruptnm  senrantcastitatem,  hsc 
scilicet  sobrieus  ,  operatio ,  asperitas  ciiltus,  cobi* 
bitio  sensuun),  charitas  sermonis  cum  honestatc, 
deviiatio  op|)ortuiiiiatis,  et  personu»,  et  loci,  et  tcm- 
poris.-De  primo,  sirut  jam  liictum  est,  non  in  com- 
essationibus  et  ebrictatilius ;  iion  in  ciibilibus  et 
jmpudiciiiis  **  :  c  Hujus  cxemplum  est  Lol,  qui 
inebriatus  perpelravit  incestum  **.  >  Gulosita  fit 


ET  JOAX.  ALGRINI  193 

quiaque  flDodis;  naturali  arJore  appeiilui,  siettt 
Esau  lenticulam  appetivit  ** ;  preliosiori  cibo,  m 
lllii  Israel  qui  recurrebanl  aiiimo  ad  olas  camiaii 
iEgypii  *■ ;  accuratiori  apparatu^  al  lllii  Heli  qol 
cnidus  a  filiis  Urael  eiigebanl  canies,  ul  accuraiivs 
appararent  sibi,  plus  sumendo  ul  Sodomitx,  sicoi 
iiTiptum  est  '*.  Iniqaiias  Sodorooruro  oiio^ias  fiit 
ei  satietas  panis,  praeveniendo  horaro  necessitatis , 
ut  Jonatbas  filius  Saul ,  duro  comedil  faTum  niettis 
post  vicioriaro  *\  De  secundo  :  Otiosiias  iuiroica  cst 
aniuiap,  unda  poeta : 

Olia  il  loUas  perire  cupldim$  «rf#f • 
Item  : 

Ofia  corpui  a/fcnl,  animuique  paiciiur  t//u. 
IIujus  exemplum  sunl  Sodoroiuc,  sicul  diciuroest. 
De  leriio  :  c  Nonin  vesle*preiiosa,  non  in  tortiscri- 
nibusautauro  aut  niargaritis'*.>  Hujus  cxeiuplaai 
iuni  Moabiiides  mulieres,  qux  se  omaTeruni  il 
facereiit  In  se  pcccare  fiiios  Israel  **•  De  qiiarts 
dicit  propbeia  :  c  Ingressa  est  niors  per  fenestrai 
vestras,  ei  ingressa  esl  doniuin  reslrani,  disperdere 
H)i  filios  vestros  parvulos'*,  >  sicul  diclum  estde 
Dina,  filia  Jacob  '*.  De  quinlo  legilur  :  c  in  maai- 
bus  lingusc  mors  el  viia  **.  >  Itein  :  c  Gornimpaat 
bonos  mores  colloquia  roala  "*,  »  at  usor  Poliphi- 
rii  ad  Joseph :  c  Dorroi  mecum,  Inquil  ^.  •  De  seiis 
ait  Paulus  ad  Tirooiheum  :  c  Adolescenlulas  jaoii- 
res  de  vita '.  >  Unde  Tbamar  filia  David  corrapia  esi 
a  fratre  suo  Aronon,  quia  sola  cum  illo  iniraTii  tha- 
lamum*.  Intra  florein  iunl  iei  aurea  grana»  idttcfl 
chariias.  Tribus  eniro  modis  diligiiar  Deos,  ei  iri- 
bus  de  causis.  Diligitur  enim  dulciier,  foniier,  m- 
pienter.  Ecce  tres  inodi  dulciter  dUigebat ,  qoi  dh 
cebat  :  c  Quam  magna  multlludo  dulcedlniiMb 
qnaro  abscondisti  iiroentlbus  laS>Dei  sciliealiiflMic 
qui  corolUiur  aroorero^  Fortiler  Toleiial  diligiR, 
qui  dlcebat  :   c  Diligaro  le »   Domiiie ,    foriiUiis 
niea*.  >  Sapienter  doeebal  dtllgere   qui  dicebai: 
c  Fideles  In  diiectione  acquieicenl  K  >  TrilMn  4e 
causis  diligiiur,  sciliccl,  propler  lcmporalia  baa»; 
propler  spirilualia  in  via;  propler  aetema  in  pairii. 
Propter  temporalia  :  quia  tiroeniibus  Deam  nilul^ 
est,  nec  iis  qui  eum  diligunt  In  Teriuie  '•  Prsplcr 
ipiritiialia ;  unde  Cbriitui :  c  Si   quia  dilifil  ■€, 
sermoncm  meum  sorTabii,  ei  Paler  meua  dififH 
eum,  et  ad  eum  Tenierous  ei  mansiooem  apadcM 
faciemiis  '•  >  liem  propter  «lemn  :  t  Quia 
non  vtdit,  nec  auris  audivil,  nec  In  cor 
asceiidit,  qux  praeparavit  Deoi  diligentibua  ic'.  i 
Pro  tribuspriinis  dicitur :  c  Dil.ges  DominoBtan 
tuiim  ex  loio  corda  luo,  et  ex  toia  anima  taa,  cs 
li»t:i  rocute  lua  '*.  >  Primum  desidcrando  dulcitei'-' 
secunduin,  discernendo  sapienier;  leninm  ia  m^ 
inoria  teiicndo  fortiter.  Pro  tribus  nliis  dicilor.  <li 


"  Rxud.  32.  '•  Prov.  20.  "Dcul.  1C.  *•  I  Cor.  6.  "  C«»n.  54.  ••  Matlli,  6.  •«  Ibid.  •MIJl. 
••Maiili.  10.  •^Maiili.  1i.  ••Ephes.  4.  ••  Ibid.  «Mbid.  ••Rom.  13.  ••Ibid,  ••  Gcn^  19.  •*Crfc 
35.  •*  Kvid  16.  ••hcg.  2.  »MUcg.  2.  ••  II  Tim.  2.  ••.  Num.  23.  •' Jerem.  9.  ••  Gm.2^ 
••  Piov.  18.     •••llCor.  15.    »  Con.  n9.    •  I  Tim.  5.    •  II  Ui-.  5.    '  Pial.  30.    •  Psal.  17.    •&Mi.* 


'  Eccle.  12.     •  Juun.  ii.    •  I  Cor.  2.     »•   Marc.    12. 


103 


COlfUENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  III. 


lOi 


quo  viviinnt,  moTemur,  ot  sumus  *S  i  Primum ,  A  stram,  nolite  locum  dare  diabolo**.  i  Triplex  est 

quia  ut  vivamus  temporaliter  confert  nobis  usum 

temporalium;  movemur,  ascendendo  per  gradus 

spiritualium;  sumus,  ut  juita  ista  temporalia  ap- 

prehendamus  aeternam  titam  angeloram.  In  medio 

lilii  est  clava,  scilicet  timor  Dei.  Sed  clava  isu  tri- 

cornis  est,  quia  propter  naturalem  timorem  tres 

sunt  timores. 

Primos  serTllis,  secundus  iDitialit,  iertiut  fliialis. 

Serviiis  timorest  quo  timetor  pcena  ei  non  amatur 

jusiitia.  Iste  timor  non  cst  In  cbaritate.  0e  isto  ait 

poeia  •• : 

OdiTuni  peeeare  mali  formidine  pemm  : 
Tu  mhil  admiuee  in  ie  viriuiit  «more. 

Initialis  timor  est  quo  parlim  timetnr  poena »  par- 
lim  amatur  Justltia.  Undo  David  :  c  Initium  sapien-  ^ 
tiae  liinor  Domini  '*.  >  Fiiialfs  tiroor  est  quo  sie 
tmatur  justitia  ut  non  tlmeatur  pcena.  Unde  David : 
i  Timor  Domini  sanctos  permanet  in  sxculum  t»- 
<rjii  '\  I  Pallor  poeiiiienii»  peccatum  compescit, 
ne  tit  fldes  irrita.Yiror  Tirtotum  mores  componit^no 
tit  spcs  vana ;  senarius  numenis  foliorum  casti- 
t:iteni  costodit,  ne  sit  corrupta ;  aurca  cbaritas  ca- 
tiiiaiem  fecundaly  nt  sit  (ructuosa;  ttmorcharitatem 
pungit,  ne  slt  remissa.  Cuin  hoc  tilium  ita  sitordlna- 
tom,  tamen  leniationumsentitspinas;  habetenlmspi 
nas  sub  se,habetcircase,habei  Juxta  se.babetintra 
te,  habet  supra  se.  Ilabet  sub  se  spinas  diTitiarum ; 
iinde  dicitur  :  c  Semen  cecidit  inter  spinas  ";  > 
li.ibet  circa  so  spinat  faltorum  fratrum.  Inde  ait  ^ 
Mabuin  proplieta  :  c  Sicut  spinae  complectentes  se 
Invicem,  epulantes  et  poiantes  simul  confunden- 
lur  **.  >  Subditi  enim  coiiira  magistros  tete  coiii- 
plectnntur  per  contpiraiioiiem;  habetjuxta  tesplnas 
camales  tciiicet  foluptatet.  Unde  Dominut  cuin 
malediceret  Adam :  c  Cum  operatut  fueris  terram 
non  dabit  frocinm  suoni,  ted  tpinaa  et  tribulos  ger- 
ninabit  tibi  *'.  >  Intra  sespinas  habcnt  stultanim  co- 
gitationum.  Unde  ait  Salomon  :  c  Traniivi  per  agrum 
hominis  pigri,  et  pcr  vineam  viri  stulii,  et  ecce 
nriicae  repteverant  omnla ,  et  spln»  operoerant  so- 
perficicm  ejns  *••  >  Agcr  ilie  cor  humanum  cst ;  babct 
tupra  te  spinas,  dAmones  scilicet  qui  sunt  in  acre. 
Inde  David  :  c  Conversus  snm  In  aerumna  mea,  dum 


Ira.  Ett  enim  ira  peccatoris ,  est  ira  fratris,  ett  ira 

dociorit.  Prinia  habet  peccatiim,  tecunda  nescit 

peccatum,  tertia  fugit  peccatum.  Prima  in  patientia 

fervet ,  s^^cimda  de  peccato  doict ,  tertia  peccaftm 

removet.  Piima  habet  defectum,  secuuda  aifectum» 

tertia  efTectum.  De  prima  scripium  est.  Ira  enim 

viri  Jnstitiam  non  operatnr  **.  De  secunda  David  el 

Apostolus,  ticutdietum  ett :  c  Irasciiiiini  et  nolite 

peccare  '^.  •  De  tertla  llabacoc  dixit :  c  Cum  ira- 

tus  fueris  mlsericordis  reeordaberis  **.  >  De  prima 

poeta  dicit  '* : 

Ira  furor  brevie  e$i ;  animum  rtge  :  qui  niti  parH^ 
Imperat :  kune  frenit^  hune  tu  eompesee  cateniu 

Idcm  ^  : 

....    Qut  non  moderabitur  irm , 
Infecium  volet  eue  dolor  quod  tuaterit  et  mint. 

Item  Boetifs : 

Qni  te  cupit  ette  poteniem^ 
Animot  domel  ille  feroeet. 
Etenim  lieet  ultima  longe 
Tellut  lua  ira  iremiteal : 
Et  tertriat  uUima  Tyfe : 
Tamen  airat  wineere  eurat : 
iiiteratque  (uqare  querelat 
JSon  potte  poteniia  non  ett* 

Idem  *• : 

Latiut  regnet  atidum  aomando 
Spiritum  quam  ti  Libgum  remotit 
Gadibut  jungat  et  uterque  i*tMuut 
Sereiat  uni, 

Item  :  c  Qul  irascitur  fratri  suo,  reos  est  mortis**.  • 
Iram  non  perflcere,  ait  beatus  Dened«.ctus.  De  hac , 
ait  JeremLis  propheia  :  c  Ollam  succe.nsaiu  ego  vi- 
deo ,  et  facies  ejus  a  facie  aquilonit  **.  >  0>la  en*  i 
tuccenta  ett ;  cor  iuflammatum  Ira,  cujus  faciet,  id 
ett  intaitio,  ett  converta  ad  aquilonein,  id  ett  dia- 
bolom,  qui  flnndo,  id  ett  ampliut  Inspirando,  irsm 
roagis  ac  magis  accendlt.  In  flgura  secundae  vi- 
dit  Czechiel  hominem  ab  umbilico  superiut  quat^ 
flammam  ignia  " ,  quod  detignat  ardorem  irae  in 
corde,  tcilicet  ira  qna  iratcitur  frater  in  corde  too 
contra  peccatum  tuum.  Inde  David  :  c  Vidi  praeva- 
ricationet  et  tabetcebam ;  quia  eloquia  tua  non  co- 
ttodierunt ".  >  Item :  c  Tabetcero  me  fecit  zelut 
meot,  quia  obliti  tuntverba  tua  liiimici  mei '*.  • 


eonflgiturspina".>Spinaetret  conflgunturin  corde  d  Etiilud  :  c  Zeiut  domus  tuae  comodit  me*^.  •  Uaec 


hominis.  c  Ilae  sunt  tres  lanceae  qnas  Joab  fixit  in 
corde  Absalon  '*.  >  Primo  enim  impedit  diaboius, 
110  flat  bonum ;  secundo  exstinguit  perpetratum ; 
tertio  ducit  in  obstinationem,  ne  de  his  qiiaerat  pec* 
calorum  poenitentiae  a  Deo  remedium.  Est  tpina 
petsima,  qux  pungit  interius,  scilicet  ira  :  hanc 
docebat  cavendam  esss  qui  ait  :  c  Irascimini  et 
nolite  peccare  '^  >  Hoc  idem  docet  Apostolut  ad- 
juogent :  i  Sol  non  occidat  tuper  iracundiam  vo- 


est  simila  oleo  oonfrixa  in  sartagine.  Tertia  ira, 
peccatum  corripit,  nunc  verbo»  nunc  opere.  Verbo 
sic:  f  Et  scintitiaequasiaspectut  aerit  candeniit.".  t 
Inde  Paulut  ait :  c  Corripiet  inquieios,  consolamlni 
pusillanimes ,  suscipite  infirmos  "•  Idem  :  c  Argoe, 
obsccra ,  increpa  ",  Idem  :  c  0  insensati  Galaiae, 
quit  Tot  fascinavit  non  obedire  veritati  "?  >  De 
opere  invenitor  :  c  In  mano  ejos  ignea  lux  ";  • 
scilicei  qui  visus  ett  a  Moyte.  InJe  ait  Aposrolus : 


«•  Acl.  17.  "Horat.  Epist.  iv,  Ep.  !6.  vers.  .•?!  "  Ps.il.  110.  •*  Psal.  16.  »  Lnc.  8. 
«*  iNahino  1.  •»  Gen.  4.  ••  Pniv.  24.  "  P«;il.  51.  ••  II  Reg.  18.  •»  Psal.  4.  ••  Eplies.  4.  •»  Jac. 
i.  *^  Psal.  4.  •»  llabac.  3.  ••  IIor.nt.  EpUt.  I.  i,  op.  2,  vcrs  63.  •»  Ibid.  ••  Horal.  Oi/.,  ii,  odc 
2.  vrrs  1».  ••Matlh.  5.  ••  Jerem.  4.  ••  Tbren.  2.  ••  Psal.  18.  »•  lUid.  »*  P*al.  68.  »»  Exjtb. 
i.     ••  I  Tiu  ss.  5.    »»  11  Tim.  4.      »•  Galal.  5.     »•  Dcul.  33. 


487 


TllOllyC:  CISTCRC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


m 


\ 


OUtmdniU. 


cepimus  >  ail  Apostolus  *^y  Id  est  superbiam  mundi.  j^       Tendimui  %n  Latiuw^  iedet  ubi  fala  quieia$ 
Idem  :  c  Quidam  sunt    Inflaii   spiritu   carn!s  snae 
**,  »  id  est  carnaii  ▼oluptaie,  liic  adducitur  a  dial)0« 
lico  spiritu.  De   secuiido,   idem  Apostolus  :  c  Si 


lingua  orem,  spiritus  meus  orat  '*,  >  id  cst  flatus. 

Istum  adducit  flaturo  et  spiriius  liuiranus.  De  tertio 

In  Apocalypsi  :   c  Gratia  vobis  et  p:ix  ab  eo  eta  se- 

ptem  splrilibns  qui  suntin  circuitu  tbroiii  ejus  '*.> 

Sepiem  isti  spiritus  sunt  septem  doiia  Spiriius  sancii, 

sicui,  ait  Hainnosuper  Apocalypsim,  scilicet  ^piriius 

sapiontix,  intellectus,  consilirjortitudinis  scicntiss, 

pletatis»  timoris  Domini  '*•  Ible  spirilus  addncilur 

a  Spiritu   sancto.  Ilxc  dixiinus,  nc  paralogizeiiiiir 

a  scipsis  vel  ab  aliis,  qui  virtutis  noiniiium   sinit* 

ignari,  Dicilur  etiain  spirilus  ira  Dei.  Undc  :  c  Non 

pcrinanebit  Spiritus  ineus   in  bominibus  istis,  quia  U  buni  lllii  vestri  ct  fiiix  vesirx  ^\  ut  oicutes  uo 


Quasramui  erjo  ut  primo  Spiritus  aauctus  in- 
fuiidatur,  secondo  diflundatur,  tertio  effiuidatur. 
In  prinio  ut  saiicli  Spiritus  corda  nostra  muudet  in- 
fusio  et  siii  roris  intiina  aspersione  fecumlei,  ut 
Spiritus  sanctus  advenieus  paratam  sibi  in  nobis 
inveniat  inansidneni  ^^.  >  In  secundo  i*t  illo  nos  igue 
Spiriius  saucti  iuflainmel  quem  Domious  noster 
Jesus  Cbristus  misil  in  leiram  ct  voluit  Yehenicntcr 
iicceiidi  ^',  ut  dicamns  :  c-Cbaritas  Dei  cUirusa  esi 
iii  coniibus  nostris  per  Spiritum  sanctam  qui  da- 
tns  cst  uobis  ^*.  I  In  lertio,  ut  efluudaiur  in  nos,  et 
udiniplcalur  illud  Joelis  propbeta: :  c  Effuiidan;  de 
Spiriiu  nieo   super  oiunem    carueiu  ei  propbeta- 


caro  sunt ",  >  id  cst  non  damxiabo  eos  perpetuo, 
quia  de  fragili  materia  facti  sunt,  scd  angelos  qui 
gpiritus  sunt.  De  his  in  Apocalypsi  legitur :  c  Qua- 
tuor  augeli  lencl>ant  qiiatuor  veiitos,  ne  flarent  *'.> 
Audi  iiiobllem,  et  aceedcntem  ad  opera  :  c  Ubi  erat 

Item  : 


ti 


inipetus  spiritus,  illuc  gradiebantur 
Quocunque  ibat  spiritusy  illo  eunte  spiritus  gradie- 
bautur  pariter  ut  rotae  sequentes  eum  '*.  >  El : 
c  Ductus  est  Jej«us.in  desertum  a  spiritu,  ut  tenta* 
retur  a  diabolo  ".  > — c  Lostrans  enim  universa  in 
circuitu  pergit  spititus,  et  in  circulos  suos  reverti- 
tur,  ait  Salomon  '^.  >  Lustrat,  dum  scrutatur  cor 
propier  pefcirata   cogitationis ;  deinde  meinbra  pro- 


siras  Spiritus  qui  a  Patre  procedit  iilumiuet,  ct  uos 
i;iducal  iii  oiuneni,  sicut  ejus  promi»it  riiias,  vcri- 
tate:n,  Domiuus  uostcr  Jesus  Cbristus  ^*,  cu:  cst 
bonor  et  glona  in  sscula  sxculorom.  Amen. 

[Cai.]  Non  dicit  :  £go  sum  flos  montium,  sed 
/Ics  ciitti^t,  €l  lilium  coHtaliium.  Sigiiatur  auteiii  du- 
piei  bumilitas  iu  cauipo  et  convallibus.  Nam  sunt 
quidain  qui  bumilianl  se  majoribus,  ct  seipsos  sibi 
et  couiparibus  sois  bumililcr  commetiuutiir  :  et  isti 
dcsiguautur  per  canipos.  Talem  se  osteudcbat  Ap«>- 
stolus,  cuui  diceret :  c  Hou  caiiu  audeiuus  inserero 
aut  coiuparare  nos  quibusdani  qui  seipsos  coinroeu- 
daut,  sed  ipsi  in  nobis  nositietipsos  nieiieutes»  et 


pter  peccaia  oper5tionis;  postmodum  linguara,  pro-  ^  coiuparanles  nosmetipsos  nobis,  non  in  immeiisuui 

.  •_•  •••  _•  _  •_•»  ^^  •  •  AA  A***  >      •!  •••  «^^  ■ 


plerpcccata  locuiiouis,  c  quoniam  renuin,  inquii, 
illius  testis  est  Deus,  et  cordis  ejos  scruiator  est 
verus  et  lingus  illius  auditor  "•  >  In  circulos  suos 
rcvertiiur,  quando  iierutn  redit  ad  cor,  ut  accendai 
ad  diligcndum ;  ad  inembra,  utexcitetadopcrandum; 
ad  linguam,  ut  excitct  ad  confltendum  et  laudan- 
dum  Deum.  Spiritus  enim  Domini  replet  orbem  ter- 
rtirum*',  quem'animum  mundi  dicuuL  Unde  Virgilius: 

l^rindvio.emlum  nc  ierra$  campo$qu$  /i^uen/ef , 
LucenUmque  gtobum  /tifi(r,  litaniaque  as/r/7, 
S:dHta}rfniu$  aiit,  loiamque  infuta  perariue 
Meneagiial moleml  et  magno  te corpore  mi$cet  ". 

cQui  spiritu  Dei  aguutur,  bi  filii  suiit  Dei  **.  >  Audi 

subtilem  ci  illuininaiilein :  c  Spiritus,  ait  Paulus,  scni- 

tatur  omnia,  etiam  profunda  Dei  *'•  >  Idcm  aii  : 

c  Nobis  revelavit  Deus  per  Spiritumsuum  ^.  Qui  ei 

secundum  spirilum  sunt,  qul  spiritussnntsentiuut^'. 

Duxit  ine,aitEzecliiel,spiritus  in  monteminagnumct 

laium,  ct  oSlendit  mibi  aedificium  civitatisvergentis 

ad  ausirum  ^';  >  baecest  coelestis  patria,   pro  qua 

laboramus,  ut  ad  eani  pervcnia:iius,  ducc  S^tiritU 

saiicloctcoiisoliuuelaboresnostros,sicutaitpoeta  ^' : 

.  .  .  fortnn  et  hwc  olim  memini$tejuvnbit, 
Durnie  el  vosmet  rebn$  tervate  $ecundi$. 
0  pn$$i  grnmora^  dabit  Deus  Itis  quoque  fincm 
Pcr  vario$  casus  per  lot  ditcrimina  reruiu. 


gioriauiur  ^.  >  Alii  sunt  qui  bumilianl  so  siib  coiu- 
paribussuis  et  roiooribus,  sicut  terra  quxabsqua- 
litaie  sua  descendit  et  facit  convallem.  Talcm  se 
ostcndebat  ApostoIus«  cuui  dicebat :  c  Ego  sum  mi- 
nimus  aposlolorum,  qui  non  sum  digniis  vocari 
apostolus  ".  >  Illud  etiain  aitendeuduiu  est»  quod 
lil.um  altiori  etiam  et  fortiori  siipite  consceiidit  iu 
florein  quam  berbs  cxtcrae,  et  quia  major  humiiitas 
plus  ascciidit  et  proficit,  et  miiior  bumiiitas  niiuus , 
idco  flos  ailribuitur  cainpo,  et  lilium  convallibus 
assigiiatur,  sed  quia  quautum  unusquisque  perbu- 
uiilitatem  crcKit  in  Cbristo,  lanturo  Cbristus  cre- 
scit  in  eo ;  ui  boc  ipsum  Cbristus  ostendat,  do  se 
ipso  dicit :  Ego  sum  po$  campi  et  lilium  coHealHum. 
D  Deiiidccommendationem  luatrisquaiu  coeperat,pro- 
seqiiilur  dicens  : 

Sicut  lHiumiuler  $piaa$  :  $icamicamaaiHter  fUia$* 
[  rno.]  Bene  sponsa  dicitur  $icut  iilium  intar  spi- 
ttaj,  quia  cum  Ecclesia  Cbristum  multi  verbo  con- 
fiienlur,  iion  operibus,  sed  mundi  sollicitudines 
scquuiiiur,  Sola  illa  aniina  lilii  digna  est  diguiute  • 
qux  ad  ccciesiein  puKbiitudiueiu  se  erigeus,  etcaii- 
ilorein  munditisc  cordis  et  corporis  sibi  ipsi  cuslo- 
r/n,  et  proxiinos  bonx  opcratioiiis  odore  rcficit,  ct 
oJurcin  bouoe  opiiiiouis  iuter  boiuiues  spargeus  ad 

•MCor.  ?•      ••    I  Cor.  4.     ««  I  Cor.  U.    "  Api>c.  I.        ••  Isa».  II.        •»  C.xii.  C.  »•  Apoc.  7.    »» 

Eiocli.  I.    »•  lS»iil.     "MaUli.  i.    »^   Eccle.  1.     "  S:m>.  I.    *"  Ibi.l,    *'  Wrz,  EneiJ.  \.  m.    "««'"••; 

»•  I  Cor  2      ••  Ibi.l.    ^'  Koni.  8.     "  F./.C.  li.  tO.     ^'  Vir,'.  /^m'iW.  I.  i.     •^  Ollic.  eccl.'S.  *■  Luc.  ii.    ^" 
Uom.  5.     *'  Jocl  2^     '•'*  Onic.  c<:c!cb.     ^»  li  (  ur.    10.     *'  I  Cor.  ib. 


m  C0M51ENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  JII.  4f;0 

UrDe  convertandum  accendil.K8i  liliuin  infraspiuas;  A  in  quo  erani  acyplii,  ct  sp)ierul:ry  el  lilia  *^ :  scyplu 


est  liliuni  inter  spinas  ;  est  liliiiin  super  spinas.  Li« 
rniin  est  casiitatis :  lioc  est  liliuui  iitlra  spinas  quando 
babetur  virginilas  cuni  criininc,  quia  et  criinen  est 
spiiiay  et  tenlatio  spiua.  Ijiide  c  convcrsus  sum  in 
srumna^iiiea  duni  conHgilur  spina'*\  itnlcrspiuasest 
lilium,  quando  Tirgiuiias  niulta  impugnstur  tcntao 
lioite.  Super  spinas  est  liliuro,  superata  tenlalio« 
Dutn  luipugiiatione.  Priinis  coinminatur  Dcus  pcr 
prophetam  :  c  Foris  vastabit  eos  gladius,  et  iiitus 
pavor,  juvcnem  simul  ac  virgincm»  laclciacni  cuin 
boniine  seiie  '^  >  De  secundis  ait  Jereiuias  :  c  Sa* 
cerdotc»  ejus  gementes,  virgines  ejus  squalida:  ct 
ipsa  oppressa  amaritudine  ".  >  De  terliis  :  c  Yir- 
giiies  enim  suiit  et  sequuntur  Aguuin  quocunqiic 


ad  propinandum  subditis  sapieutiam  et  cliaritatem; 
sphcrulx  qux  arguinenlo  lornaiurx  leviganlur  ab 
omni  scrupulo  perroctam  per  sanctam  convcrsalio- 
nem ;  lilia  castitalis  jucundilatem. 

Notandum  quoque  quod  in  tribus  locis  inveniri  lilia 
Scriptura  commemorat.  In  convallc,  iu  spineto,  in 
agro.  De  primodicitur  hic:  c  Egoflos  campi  et  lilium 
convalliuin  *'.  i  De  secundo  :  Sieut  iUium  inter  f/it- 
na»;  de  lcrtio  Dominus  in  Evangelio  :  c  Coiisiderato 
liiia  ngri  quomodo  crcscuiit.  Aiueu  dico  vobis  quia 
nec  Saloinon  sic  vestilus  est  in  omni  gloria  sii:i , 
sicut  ununi  ex  islis  **.  i  In  vallc  igilur  cst  liliini), 
scilicet  virginitas  in  humilitate  fundata';  iu  si.iiiclo, 
patieiitia  in  tribtilatione  probatn;  in  ngro  frudn 


icrit  '*.  »  Priinum  repraeseulanl  fatux  virgiiics,  quu;  ^  cenlesimo  fecundala  et  evideutia  jucundaia.  Ejiir, 

iu  huiuilitate  crat  virginitas  fecundata,  qii.^e  dixii : 
c  Rcspexil  Dominus  huniilitatcm  aiicilla:  sux*'^'.i  lii 
bcata  Anna  fuit  palicntia  probnta,quai  polius  elogit 
occidi  quam  corruinpi.  lu  illis  cst  fructu  ccnte.^iuio 
cuinulata,  qui  nierito  casiitatisc  scquuutnr  Agnuin 


fulgenteslampades  vii-giniiatis  habueruni,  sed  olcuni 
charitatii  non  acceperuni  '^  Secundum  sapieiiies 
virgines,  quac  ct  lampadcs  virgiuitalis  habuerunt 
et  oleum  chariialis  acceperuut»  sed  fatigatx  tenta- 
tionibus  c  dormitavcrunt  omnes  et  dormierunt  ".  > 
Ter;ium  rcprxsentavcrunl,  quando,  deposila  omiii 
sollicitudiMC,  cuni  spouso  :id  nuptias  intraverunt  ". 
Priiiia  virgiiiitas  fuil  puelljc  saltantis,  id  est  fili.e 
Ucrcdiadis  '^,  quac  liiia  erat  peccaii ;  sccuiula  fuit 
lieatx  Agiictis»  qux  passioncm  susiinuit  uc  scrvirct 
copulxconjugali ;  teriia  fuit  bealJB  Virginis  Marix, 
qua:  nulluni  sensit  aculcum  libidinis,  obuiiibrata 
gratia   Spiritus  saucli.  Nutaiidum  auieui  quod  iu 


quocunquc  ierit  ",  >  et  iu  eviJciiii.  Uiide:  c  Qiiaui 
pulrhra  est  casta  generatio  cuin  chaiitatu**.  >  Itcm» 
qiiia  lauda\erat  eain  spousus,  iic  forte  niiuia  sccu- 
ritatc  dccipialur,dicit  aiiiinani  in  liac  viia  noii  pns^o 
vivcre  siuc  teutatiouibus ,  ipsatn  coiiiparniis  lilio, 
spiuas  tcniationibus  vel  leniaioriiMis,  qtios  liie  filias 
appcilat,  proplcr  infirinilatcin.  Nuii  lioiue  filix  qua: 
punguut  :  et  ideo  ab  his  limciiduiu.   Spiiia   culpa 


8criptura  sacra  aliqtiando  virginitas  lilio  compara-  ^  csi,  spina  poeiia,  Kpina  falsus  fralcr,  spiua    viciuun 

-  •  J*  •        ^  3  •  ■•  !•         ^^      lO'*»  ••  •• 


tur  iu  seiu  femiiieo,  quandoqua  in  roasculino  :  ali- 
quando  Christus  virgo  comparatur  ipsi  lilio.  De 
priiiiohic  dicitur:  Sicu/  /i/iuni  tntertpinat^  iicamica 
mea  imler  fiiias;  de  secundo  :  c  Justus  gormiiiabil , 
sicut  lilium  " ;  >  dc  tcrtio  dictum  est :  c  Ego  flos 
caiiipi  et  liiium  convallium  ".  >  Ecce  triplcx  virgi- 
Ditai.  Prima  est  verecundior,  secunda  fortior,  tertia 
perfectior :  prima  verecundior,  quia  conscientia  cul- 
ps,  qnx  honiinem  scduxil;  secunda  foriior  robore 
ei  discretione,  qux  se  et  mulierem  rcgit;  tertia 
perfectior,  quia  Christum  caruis  aculeus  non  nio- 
mordit.  Propter  primutn  dictum  est  quia  inulier 
debet  Tclare  facieni  suam  "»et  mulicr  sub  potcstate 
viri  erit  ** ;  propter  sccunduro  dicilur :  c  Vir  gloria 


malus.  Spin»  in  terra  suut,  i:i  acre  siinlf  in  carue 
tu  1  suiif.  in  his  conversari  et  nou  luidi,  divinx  cst 
pntentioe ,  iion  virluiis  huniaiia:  ;  opus  cst 
virlulis  iutcr  inalos  bene  vivcrc,  ii;ler  inaii- 
giiantes  lunocentiam  retinere ,  ct  niajus  cuiu 
his  qui  oderunt  pncem,  pnciiicum  esso  ^',  ct 
perfectius  eos  diligere  ei  cis  bcnefaccre.  Liliiini 
auiari  saporiscsl,  ctsuavis  odoris.  Ipse  csl  Clirisiiii 
qui  pcr  gustum  aiuarx  pnssiutiis,  nobis  frngrantiani 
eCTudit  xtcrnv  salulis.  liein,  meditaiione  etoraiioite 
uieiis  sananda  est  et  componenda ;  ne  sit  vcniosa 
pcr  vanain  gloriain,  ne  sit  tuinida  per  supcrbiaiu, 
putrida  pcr  invtdiam,  dcjecta  per  iiiulilein  tristi- 
tiam,  dissoluta  pcr  iiicptaui  IxliliaiD.coniracta  pcr 


Dei  eit,  quia  ab  eo  creatus:  c  mulier  vero  gloria  D  iuancm    tumorem,  scissa  pcr  iracundiam»  cxca  per 


tiri",>a  quoguberuatur;de  tertio  dictuin  esi  quod 
Chriitus  i  peccaium  non  fecit  nec  inveuius  est  do- 
lui  in  ore  ejus  ".  >  Christl  itaque  perfcctior  cst»  quae 
pra-latis  in  esemplum  proponiiur.  Sed  ut  pcrfectam 
vitam  habeat  proslutus,  hxc  concurrant  :  in  corde 
babeatundeproximoproftciatcondimcntumsnpieniijD 
et  cbarilatis;  in  extcriori  hominc  ad  cxemplum  for- 
niam  rcligiosx  convcrsationis;  inlcrius  et  cxtcrius 
ad  rcfrenandum  luxuriam,  munditiam  castitatts. 
In,!e  eniin  esl  qtiod  iii  labcrnacuio  erat  caiidelabruio, 


avaritiam,  catenata  pcr  ingluviem,  polluta  per  libi- 
dincm,  vana  per  curiositatem.  Audi  tumorem  iu<- 
pcrbix*:c£cce  Dominus  transit  subvertens  niontes  et 
contercns  saxa^^i,  clc.  Audi  venlum  vanx  gloriafi : 
c  Venit  ventus  a  rcgione  descrti,  et  concussit  qua- 
tuor  angulos  doiuus^*.  >,  ctc.  Audi  nicnteui  putridain 
per  invidiam,  SaIomon:cVita  carnium  sanilas  cor- 
dis,  putrcdo  ossiuni  iuvidia  *'.  >  Dc  inulili  tristitia 
Apo&tulus,  quomodo  dcjecit  mentem  ct  occidit  : 
c  Trisiitta  saeculi  moriem  operatur  *^  i  Audi  da 


•^•Psal.-I.    »'Deut.r>i>.     "Thrcp.i.     "AiorJi.     •»  .Mailli.  2o.     "  IM.    "  ll.i.l.    ".M;itili.  U.     " 
Om.   li     *'(:;iiii.  -2.     ^MCor.  II.      '  (mmi  :..     'MiMi.  tl.    'Mdr.  t.     «*  Exod  *r..     '^  Caut.  *i.     '*  M  tt'i. 
■Lii..l.     ".\i.oc.U.     ••Sap   i.     •"  Tbal.  !t;i.    •    III  11.-}:.  it».     '•  Jub.  I.     "P.ovlt.     ^MlCui.T. 


0. 


m  TUOMJE  GISTEaC.  ET  JOAN.  ALGRINI  m 

iiivesiigationibus.  Adhuc  diciliir  de  ea.  c  Folia  ejus  A  anie  adTentum  Gliristi ;  Inde  dlcilur  :  c  Veni,  ei 

educ  Tinctum  de  domo  carceris  et  ambni  monit. 
Quarta  est  abeconsio  peccaii ,  unde  Job  :  Noo  wm 
tcnebrx  et  non  esi  umbra  monlSt  ut  abscoodantv 
ibi  qvi  operanlur  iniquitatem  *•  i  Triplei  esl  noh 


pulcherrima,  et  fructus  ejus  nimius,  et  esci  uni- 
versorum  in  ea  *^  t  In  foliis  verba,  in  frudu 
scieniia,  in  esca  doctrina.  Folia  pulcberrima  sunt 
verba  diseria»  frucius  copiosus,  sensus  eruditus, 
multiplei  iniellectus.  Esca  universoruiii,  est  plena 
erudilio  oinnium,  discreta  admonitio  singulorum. 
c  Subier  eam  habitant  animalia  et  besilx.  Et  in 
rainis  ejus  conversabantur  volucres  coeli  **•  i  Aiii« 
malia  sunt  homiiies  temporalia  tentauies;  beslise 
carnales;  volucres  spirituales.  Sub  pote^itia  enim 
ejus  sunt  inin  carnnles  quam  carnalia  tractantes. 
Viciiiius  quasi  in  ramis  ei  adhxrent  spiritnalcs.  Hi 
tanieii  quandoqiie  a  contemplaiione  descendont 
uiide  orilur  sol,  et  occidit  ct   ad  locum  suum  re- 


B 


bra  refrigerii.  Prima  a  culpa»  secunda  a  teiiiatiose, 
leriia  a  tjribulatione.  A  colpa.  Unde  ait  Job  :  c  Si- 
cut  cervus  desiderat  umbrsm,  el  sicut  oiereenarin 
pnestolaiur  finem  operis  sul,  iu  babui  menics 
vacuos  '.  I  A  tenlatione.  Unde  angelos  ad  Martais : 
c  Spiritus  sancius  superveniel  in  le  ei  virtos 
Altissimi  obumbrabit  libi  '.  i  A  tribuiaiione.  Uoiie 
dicilur :  c  Sub  unibra  alarum  tuarum  prolege  roe*.  i 
Umbra  securae  quietis  erlt  in  regnOc  scilieei  ube^ 
naculym  corpus  Ghristi  gloriflcatum»  erit  umbraoi* 


vertiiur.  Oriiur  sol   iniellectus  ad  contemplalio-      lum  diel,  Id  est  jusii  abaestu  leniaiionnm,  a  lariiioe 


nein;  occidil  per  superiil  luminis  reverberaiionem ; 
ad  locum  suuni  revcriiiur  per  sui  circumspectionem 
vel  cogiruionem.  Ibique  renascens  se  cogniio  ad 
corHemplandcm  gyrat  per  meridiem  supernae  cla- 
ritntis  et  flecliiur  ad  aquiloneni  per  coniempla- 
tioiiem  infernx  feliciiaiis.  Tres  arbores  fuerant  in 
paradiso  **•  Prima  scientiae  boni  et  mali  qua  lio- 
minisobedientia  probarelur;  secunda  qua  homo  alere- 
tiir;  leriia  viias,  qua  viia  conservaretur.  In  prima 
est  bonio  Inpsiis  in  culpam ;  a  secunda  separatus, 
Derdiditalimoniam;  terlia  privaius  in  corruplioiiis 
gloriani.  Idcoque  ut  hoc  triplex  dninnum  resli- 
tuaiur,  Ghrisius  malo  comparatur.  llaec  malus  in 


Iribulationum,  a  pluvia  peccaiorum.  Sub  omhraln- 
Jus  mali  quidam  susplrant,  quidaiti  respiraot,  qai- 
dam  nspirant.  Sub  prima  siispiranl  graTionere, 
sub  secunda  respirant  niitigato  langnore;  ad  le^ 
tiam  aspirant;  ut  careani  omnl  dolore.  HujttsoiaE 
frucius,quibusdamesl  ad  infirniitalemt  quibusdaaiJ 
8anitaiem,quibusdam  ad  jucuiiditaCem.  Ad  iuflrsiiu- 
lem  iiifideliLui:,  ad  saniistem  poenilentibus,  ad  jaiia- 
ditaiem  amaloribus.  Iufldelibus  esl  ad  inflriuiiai», 
quia  non  snpii  eis;  poenilenlibos  ad  saniiaieo, 
quibus  esi  nmarus,  sed  uiilis  ;  amaloribns  ad  jociis* 
dilatero,  qui  dicunt  cuin  spoiisa  :  c  FmclDS  cj« 
dulcis  gutiuri  ineo  **.  i  Dc   primo  :  c  Vade  rem 


hieme  est  rugosa ;  in  auiumno  est  fruciuosa ;  iii  C  Saiana,  non  snpis  ea  qus  Dei  sonl  **.  Ets  Dcn 


aesiaie  speciosa  :  rugosa,  frigoris  aspcritate,  fru- 
ciuosa,  poniorum  uberlntc;  speciosa,  florum  ju- 
cundiiale.  Primum  babuit  Ghristus  in  pabsione; 
secunduin,  in  prxdicatione  veL  saocti  Spirilus  mis- 
sioiie;  leniiini,  in  resurrectionc.  Audi  primum  : 
Non  est  species  ei  iieque  decor ;  et  viiliiiius  eum 
quasi  leprosum  et  pcrcussuin  a  Deo  et  huiiiilia- 
tuui***;  de  secundo  :  Veiiiie  ad  nie ,  omiies  qui 
laboratis  et  ooeratl  cslis,  et  ego  refici^^m  vos  ', 
et  :  «  Accipiie  Spirilum  sanctuin  ' ;  i  de  teriio  : 
c  Qiiis  est  iste  qui  venil  de  Edom  tinciis  vesiimen- 
lis  de  Uosra,  isie  formosus  iii  siola  sua  *.  i  lii  priino 
prim»  arboris  delevit  peccatum;  in  sccundo  se- 
cundx  arboris   reslituil  spirituaruer  alimentuin ;  in 


veiiier  esi,  et  glorin  in  confuhione  eoruo  ijn 
lerreiin  snpiunl  **.  i  De  sccundo  dlcilur  :  c  Licel 
is  qui  foris  est  veius  homo  noster  corrumpalar,ii 
lamcn  qui  intus  est  renovaiur  de  dle  in  diem  *'.  i 
De  lerlio  :  c  Iiiebriabuiitur  ab  ubertate  diMiis 
tux  *^.  I  Et  illud  :  c  Epulabuntur  ab  introiiB  ffn- 
ri«  cjus  *'.  I  Iiero  sunt  fllil  reprobi,  smit  tfi 
probi,  sunt  fllii  probali.  Prinii  sunl  mali  ad  wtt- 
tem  pru!siili ;  38  secundi  sonl  boni  ad  Tiian  pa* 
desiiiiati;  terlii  sunt  angeli.  Priini  suni  scderali, 
secundi  virtuiibus  subliinall»  terlii  jam  beati. 

De  priinis  Isaias:  c  Vs  genti  peerairid  piprii 
gravi  iniqiiitate«  seinlni  nequam,  filtts  sceleralis  *^i 
de  sccuiidis:  c  Fratres»  nunc  filli  Dei  som«s";i 


cunua:  arooris   resiiiuii  spiriiuaiiter  alimentum;  in      de  sccuiidis:  c  Fratres,  nunc  filii  Dei  som«s";i 
leriio  tertix  arboris  vilani,  scilicet  glorlnm  corpo-  ^  et  David:  Ego  dixi:  c  Dii  estis  et   filii  Escebii» 


ris.  Item  baec  inulus  tres  lecil  umbras,  scilicei  um- 
brain  nioriis,  qiiae  veuit  pro  pcccaiis;  umbrain 
refrigerii  jusiis  ,  umbram  securae  quiotis  bea- 
Us. 

Qualuor  sunt  umbrx  mortis.  Prima,  mundiis; 
unde  :  c  Si  ambulavero  in  niedio  unibrac  iiiortis 
non  timebo  niala,  quoniam  lu  mecum  es  ^.  i  So- 
ciinda,  aflliclio  temporalis.  l}ude  :  c  Humilinsli  nos 
io  loco  afllictionis,  el  cooperuit  nos  uiubra  luor- 
tis  *.  I  Teriia  quam  sustinebaut  justi  apud  Inferos 


18 


ncs  ■",  I  de  tertlis  Job  :  c  Cuin  asslsierent  fln  Id 
coram  Domino,  adfuil  inler  eos  Sauu  **.  i  Ueo: 
c  Qui  diinisit  lapidem  angularein,  cam  me  hsdu«l 
siinul  asira  inatutinay  ei  jubilareni  orones  1 
Dei  **,  I  id  est  angeli.  Inler  primos  est  dilcclM» 
quaii  maltts  inler  ligna  iUvarmm^  luier  wteaai 
quasi  aiuygilalus  inter  ligna  honoruni  **:  iaierlH^ 
tios,  quasi  lignum  vilx  inter  arbores  paradin  ^*'» 
ter  ligna  silvsrum  sierilitails,  honorom  fecssdiO' 
tis,  paradisi  volupiaiis.  De  primis:  c  Noo  ftnfl^ 


•'  p-»".  *•    •"  ihid.     ••Gen.  «.      •••  Isii.  53.     «  Maiili.  11.      •  Joan.  50.     •  Isai.  05-     *  PsaL». 

!.  .w*  *^-  JS.^'\^^\  '  ^^-  ■'*  •  ^"^-  *•  •  ^^^'  ^^'  '•  ^''»1-  *•  "  Mallh.  10.  "  Pliiii|f.i 
IW/V^-  *^Psal.  55  '•  Eccli.  .VJ.  »•  Isai.  I.  *Mloiu.  U.  »•  i'sal.  81.  ••J<,b  I.  "  M| 
35J.    •»   Ltcle.  12.    "  i;..m.    2. 


101 


COMMENT.  l.N  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  III. 


fU2 


ailKirfnaiarriiciiiiii  boiium  farere.  Oniniseiiini  arbor  A  ciiiu  cariiem  assiimens  divini(a'em  quasi  snrculuin 


<|''^  iion  racit  frucUnn  boniini  cxcidclur  ct  iu  igncui 
w.ilieiur  *';  i  dc  secundis:  i  Non  polcsl  nrbor 
Mia  rnicium  nuiluni  facere  '^.  »  Eril  cniin  foliuin 
t^jus  viride  et  in  tempore  siccitaiis  non  erit  solli- 
citum,  nec  aliquando  desine:  facere  fructum  *';  de 
tiTttis:  I  Plautaverat  autem  Dominus  Deus  pamdi- 
sum  voliiptatis  a  priiicipio  ".  i  Sed  ille  coclesiis  esl 
delectabilior,  inquo,  ut  tcripinm  est :  i Aiigeli  assl- 
diie  vident  faciem  Pairis  *'.  »  Primi  euiiu  in  pi*jus 
deficiunt,  secundi  in  melius  proficiiint,  teriii  jam 
giorinm  recipiunt.  De  primis:  i  lu  propria  veniiel 
sui  eum  non  receperuiit  •*.  i  Ista  eniin  sunt  lij^na 
silvap  qux»  sicut  scriptum  csi,  cnm  qu.xrercnt  sibi 
rcgcm  suis  conformem  moribiis»  reprobata  siini  ab 


B 


ncMi  (le  n.alre,  sed  de  coDlis  venientem  in  uniiaie 
persoiia  babuit.  Unde  libet  ezclaroare»  Jibet  cum 
Ecclesia:  i  Yideie  miraculum  matris  Domini.  » 
Scd  ut  diligentias  Inspiciamas,  videie  oraculum, 
vidcte  signaculum»  Tidele  mlraculum.  Oracttlam 
proplieticx  vcritatis,  sigiiaculum  intcgne  virglniu. 
lis .  miraculiim  virginex  fecunditatis.  Ad  primum : 
cvi{^il.iveriinl  paires  antiqni.  quasi  degravi  somno. 
Sccundum  est  signum  qiioil  resiirgemus  corpore  in- 
rorrnpio.  Noviias  miracuU  noviiaiem  corporis  el 
aiiiin<T  nubis  promittit  in  regno.  De  primo :  c  Evi. 
gii.tiis  Jacob  quasi  de  gravi  lomiio,  aii:  Vere  Doini- 
nus  e>t  iii  loco  isto,  et  ego  nesciebam  \  »  srillcec 
quoJ  adveulus  ejus  iu  propinqiiarel.  Hacc  evigilatio 


oliva,  a  ficii«  a  vile,  et  elegerunt  sU>i  rliamnum  in      ^"i^  pro  nativiiate  ,  fult  et  alia  pro  rcsnrrectione. 


rc^oin  '*,  id  est  diabolum.  Pmpier  scciindos  dicKiir 
iu  Caiiticolioc  ab  ipso  dilcclo:  t  Descoiidi  in  liortum 
meum  ut  viderem  poma  convallium,  et  inspicerem 
fi  floruissent  vine.ie et  germiiinsseiit  mala  Punica'*.» 
Tt  rtios,  id  est  aiig«*los,  insinuabat  Ezccbicl  sic : 
4  Curo  me  vertissem,  ccce  in  lipn  lorrenlis  lign.i 
niulu  niinis  ex  ulraqiie  parle  '^  *  Torrens  iHe  est 
superna  beatiiudo.  De  qiio  sic  ait  Angii&iii.ns: 
I  Aliqiiae  stillx  ad  nos  dcQuunt  per  devotionom.  » 
Uiide: «  Flumiuisimpctus  Ijctillcat  civitatem  Dci  *** » 
l/gna,  id  est  angcli  sunt  cx  utrnque  partc:  quidam 
enim  ad  nos  descendunt,  nohis  minislratnri;  alii 
Deo  semper  assistunt,  eum  laiidautes.  Sed  priino 
videamus  quomodo  fiierit  iiitcr  ligua  silvanini. 

Ilalus,  interarbores  sublimiores.estexigua;  iuter 
lcvcs»  scabrusa ;  inier  planas,  qiiasi  spinosa.  Sic  Cbi  i- 
blus  inter  superbos  bumilliinus;  Inier  delicate  vi« 
venles,  plenus  doloribus ;  inier  se  ipsosjuslificanies, 
pcccator  repuUtus.  Vide  superbos  Judxos:  c  Cir- 
cunidederuiil  mc  vituli  miilti»  lauri  pingues  obsede- 
runl  me  ".  »  Vide  humileui :  c  Esinanivit  semet- 
ipsum  forinam  servi  accipiens  *^.  »  Rcsnice  parvum 
in  pnesepio  '*,  parvum  oblatum  in  templo  '%  par- 
viim  fugienicin  iu  ifigypto  *^.  Viile  levcs  mollitcr 
▼iveiido.  Jacobus  ait :  c  Epulati  eslls  siiper  tcrram  et 
cnutrisiis  iii  luxuriis  corda  vestra  '*.  »  Ecoiilra 
¥ide  doloribus  plenuiUy  srilicel  c  viruui  dolorum  et 
scieiitetn  infiruiiiateiu  '*.    »  Audi   planos,  id  est 


Inde  dicilur:  c  Nuntiavenint  Jacob  :  Jotepb  filiu« 
luus  vivii.  Qiio  audilo,  evigilans  quasi  degravi  soin* 
no,  tnnien  non  credebai  ^.  »  De  sccundo:  c  Corru- 
piibile  boc  in.luet  incorrupielam,  ct  inorUle  boe 
iiuinoruliiatem  *•.  »  Pro  lcrtio:  Faciet  novum  Do* 
minussiiper  teiram.  Uulier  circumdabit  virum  ^^ 
£t  iin  veniei  proplieta,  et  ipse  renovnbit  Jerusalem, 
quando  c  reiiovabiiur  ut  aquilae  juvcntus  tun  ^*.  » 
Oraculiim  triplcx  datuin  est  de  eo.  Oraculum  pro- 
phciiar,  ornculiim  annuntlaiionis  angelicae»  oracu- 
luiii  Aniix  vidua».  Primo  nuntiatuin  est  quod  cssei 
Tcnlurus ,  secuudo  quis  et  de  qua  esset  nasciturus» 
lertio  qiiud  cssct  f.icturus.  De  primo:  c  Deiis  ab 
Q  aastro  venici,  et  sanctus  de  moute  Pharan  ^*;  » de 
secuiido:  t  Quod  nascetur  ex  te  sanctum  vocaldtur 
Fiiius  Dei  ^* ;  »  de  tenib :  c  Ecce  positus  ost  in  rui- 
nam  et  in  rosurruciionem  mulloruin  in  israel,  ct 
lu  signum  cui  coiitradicetur  '*•  » In  ruinaro  idole* 
ruin,  in  resurrcctioiiem  mortiiorum,  in  siguiiin  iui« 
raculorum.  In  niinam  idolorum  in  iEgyptom  fu« 
giendo  ;  in  resurrcctioutm  mortuorum ,  quando 
inulia  corpora  surrezerunt  cum  Cbristo ;  in  tignum 
miraculurum,  inortuos  suscitniido,  inorbidos  sanan- 
do.  Deprimo:  c  Ingredietur  I>ominus  iEgyplum  el 
movcbontur  simulacra  i£gypii  a  facie  ejus'* ;  »  du 
secundo:  c  Mulia  corpora  sanctonim  qui  dormie- 
rnntsurrcxerunt  *';  »  deieitio:  c  Geiierntio  pniva 
et  adultera  Mguum  qiiaerit  '^  »  Item,  ruinnm  p  r 


justificantes  se  ipsos.  c  Hypocriue,  ait  Dominus,  de-  ^  lapsuin  in  culpain ;  in  icsurreclioucm  in  reparatii»- 


cimntis  ruiam  et  cyminuiu  et  oiune  olus  ^*,  juslifi- 
canfes  vosmetipsos  ^*.  »  Econtra  de  Christo  dicitur 
C9C0 nato :  c  Nos  scimus quia homo  pec^ator  est^*. » 
Appnruit  enim  in  similitiidincm  carnis  peccati  ^*.  Itero 
itiiraculosum  videlur  qiiod  ligna  silvarum  de  terra 
luatre  in  seipsis  crescunt  siiie  alterius  arborisinsi- 
iione.  Malus  vero  de  lerra  roatre  iriticum  produ- 
cens  surculum  aliunde  jssumptum  pcr  insitiouem 
recipit.  Sic  Christus  de  maire  Virgiiie  quasi  trun- 


nem  per  veniam;  in  signum  percrucis  ignominiam. 
lu  primo  enim  sunt  scandaliznti,  secundo  a  [>eo 
visitati,  tertio  ejus  iiiorte  reparati.  Ecce  de  tripli.  i 
oraculo.  Audi  de  triplici  siguaculo  : 

Est  en  lu  signaculuui  siniilituilinis»  signacnluin 
tam  virtuium  cacternrum  quam  CitstlUiils,  siguacu- 
lum  occultationis.  I*riiuuiu  est  siuiiiitu;iiuis  e&- 
pressio,  sccunduui  virtutuin  ulisorvaiiu,  it*ri:r.ni  sc- 
crcti  iuumbratio.  Priinum  pcr  superbiaiu  diiibtili 


•»  Mntlh.  7.  «^  Ihi.l.  "  Jrr.  17.  "  Gen.  %.  ^  Matih.  18.  ••  Joasi.  I.  ••  hu\\r.  9.  ••  CmiL  6. 
•«  Ezech.  47.  "  Psul.  43.  "  Psnl.  21.  •*  Philipp.  «.  "  Lu. .  I.  »-  Luc.  2.  ^'  Ma.ili.  «.  ••  J.ir.  5. 
»»  Uai.  03.  *•  Luc.  II;  Mnttli.  25.  *»  Luc.  IG.  **  Joan.  9.  *•  Roiu.  G.  ''  Gni.  i>i<.  *•  Gcu.  A%. 
••  I  Cor.  15.  *'  Jer.  51.  ••  i^sal.  102.  *•  Uiibac.  3.  ••Luc.  i.  •»  Luc  2.  •'  Uai.  19.  ••  Matth.  27. 
•«  Mntth.  12. 

Patwol.  CCVI.  7 


I9b 


TIIOM^  CISTF.RC. 


f  Quiilvullis,  iii  virga  vcwiain  atl  vos,  aii  iii  spiriiu  j^ 
mansneiutlinis  ^*?  i  Hac  ira  fcrvebai  Pirmees,  cnm 
iraliis  arrepiain  pugione  IsraeliUm  coeunteni  cum 
M.idiaiiiiiiK  Irjnsfixil  in  locis  geniUilibns^^  Simili- 
ler  Malbalbias,   dnin  conlreniuerunl  renes  cjns, 
viJens  unuin  dc  Israeliiis  iinniclanlcin  idolis,  ail  : 
I  Vic  niibi,  ul  quid  nalus  suni  viilere  malj  genlis 
inex  :  el  ibi  irucidavii  euni  ^*.  »  El  Jacobus  aposio- 
lus  :  c  Siquls  erraveril  elconverlerilquiseum,  scire 
ilebcs  quoiiiam  qni  converli  fecerii  pcccaioreui  ab 
errore  vix  siix,  salvabit  animani  ejus  a  inorte  ^K  » 
Eccc  Ircs  irui.   Sub    priinam    sol    occidil;  »d    se- 
cundam   accedil;  teriiam  accendil ':  occidit  aufe- 
rendo  cbiniaicin,  accedil  cowferendo  puriialein 
acccnJil  innainiiiando  cbariiaiein. 

Nolanduin  quod  sol  aliquando  occldil  sub  iracnn*  D 
diain,  aliquando  in  iracnndiain,  alit|iMndo  snpcr 
iracnndium  :  suli  iracuiiJia:n  ,  quando  Ira  obscural 
leinporalinin  scie:;liani :  iii  iracundiam  ,  qnando  ira 
oliscurai  spir.iualiuin  inlclligenliam;  super  iracun- 
«liaiii,  qiiaii.Io  iia  obscural  coelesiinm  sapicutiain, 
Q-iia  sirul  uit  quidain  : 

Jmpedit  ira  animam  ne  ponit  cernere  terum, 
lii  primo  cnim  c  factus  c^t  sol  quasi  siccus  cilici- 
niis^*.  Pru  sccundo  dicilur :  c  Solcm  nube  togain^^  i 
Propler  (eriiuin  :  c  Occidil  sol  in  nieridie  ^*.  » In 
prinia  ilaquc  ira  s:il  csl  iii  occasn  vespcrlino;  iii 
sccuiida  esl  in  oriu  malulino;  in  lcrlia  esi  in 
ceiiiro  incridiano.  De  pri:r.o:  c  Occidet  sol  in  ineri- 
die^';  »  de  secundo  :  c  Oiieiur  vobis  timcntibus 
i;omcn  nteuni  sol  juslitix  ^*;  »  de  icriio  :  c  Nuliie  C 
coiisiderare  qtiod  fusca  siin »  quia  decoloravii  iiic 
sol  ^*.  »  .\d  se.un.iain  accedit  sol.  Unde  dicilur  : 
c  Acccssil  Jesus  et  leligil  loculum  adolesccntis  dc- 
funcli  **,  »  scilicei  conscienlix  scrupulosx,  ul  vi- 
vai  cbariiaiive  dolendo  de  peccalo  proxiniu  Tei'lia:n 
acccndil ;  undc  :  c  Ignem  veni  millere  in  lerrMin,  cl 
qnid  volo  nisi  nl  ardeat  *\  » 

Sequiinr  :  c  Noliic  locnin  dare  cliabolo".  Priino 
cnim  dant  diabolo  jocnin;  sccundo  focuni;  icrlio 
locuiii.  Dat  boiito  jocum ,  duin  iallaciis  diaboli  in- 
visibiliier  se.lncilur;  focuin,  dum  violeiila  tcnt.iiione 
inducllur,  vcl  incciidilnr;  locutn,  dum  in  ulioqiic 
obslinaius  eOiciliir.  Dc  priino  diciiur  :  c  Noliic  cre- 
clcrc  omni  spiritui,  scd  probale  spiritcs  si  c\  Deo 
sunl  '*  :  c  Aiigclus  eiiiin  Salanne  iraiisligiirat  se  iii 
aiigclum  lucis  *^;  dc  secundo  :  <  Ad\ersarins  vcsler 
dlabolus  ianqu:iiii  lco  ru£iens  circnit  quxrens  q:iem 
devorcl  *';  »  de  irilio  :  c  Yulpcs  fovc.is  bal»eni,  ct 
volucres  coeli  nidos;  lilius  autciii  boiniiiis  non  ba- 
bei  iibi  capui  snuni  reclinct  '*.  »  Itein,  dc  lilio. 

Spina  aliqnaiido  pungil  liliuin  iu  radicc,  aliquando 
in  slipilc ,  aliquando  in  florc,  aliqiiando  puiigit 
grana,  aliquaiido  in  cluva  :  in  radice,  duni  poeni- 


ET  JOA.N.  ALGRl.M  180 

lentiam  irridei;  iu  stlpile,  dum  Tirtuos»  conTersa- 
tioni  invldei;  inflore,  dam  casiiiati  iDsidlatur;  in 
graiiis,  dum  cbaritali  adversatur;  in  claTa,  clum 
tiinorem  Dei  abominatur.  Primo  pceniieniiani  irri- 
det  dicens  liTpocrisiin  esse  vel  indiscreiionem ;  te- 
cundo  conversaiioni  virtuosae  invidet ,  quia  ad  cjus 
iion  poiest  ascendere  aestiinationein  ;  37  ^ertio  ca- 
stiiaii  insidiaiur,  ut  impleat  carnis  suae  pollutio- 
nem;  quarlo  cbaritati  adversatur,  ut  seniiiicl  inter 
fratres  dissensionein:  quinto  liinorem  abominatur, 
asserens  pusillaniinitaiis  esse  illusionein. 
*J  in  radice  pungebat  uxor  Tobije  cum  dic«*ret  ei  : 
c  Nunc  appareni  eleemosyno'  tiiaeet  orationes  *'.  » 
Et  uxor  Job  dicens  ei :  c  Adbuc  tu  permancs  iu 
simpliciiate  liia,  benedic  Deo  el  niorere  '*.  >  Sed 
bis  dicetur  in  judicio  :  <  Nonne  bi  sunl  quos  ali- 
quaudo  babuinius  in  derisum  et  in  simililudincni 
iinproperii*  Eccc  quoinodo  compiitati  suiit  inter 
filios  Dti  **.  »  !n  slipiie  pungelat  Cain  invidcns  fra- 
iri  suo  **,el  Josepb  invidcnteafratressui  'Set  Saul 
David  ".  Scmpcr  cnim  invidns  alteriiis  macrescit 
r^bns  opiinis.  l.nde  Aposiol.is  :  <  Ne  siiis  invicein 
invidenlcs,  invicem  provocanies  **•  »  Invideniia 
eiiiin  fi  atcrnx  grulix  est  peccare  in  Spirituin  san- 
ctutn  :  Indo  Job  :  c  Siuliuin  inlcrficil  iracundia, 
ci  purviiluin  occidit  invidia  ^^  »  htud  de  priiniiivis 
csl  viiiis  nnuin,  sicul  scriptum  est  :  <  InvidiJi  dia« 
boli  mors  iniroivit  in  orbein  terrarum  ".  »  in  flore 
puiigebat  muiier  dum  compellaret  Josepb  dc  stu- 
pro  **,  ei  sacerJotes  Susannam  '\  et  Amuon  Tba-  ^ 
niar  sororem  suam  *'.  Inde  Salomon  :  <  Mulier 
s:nha  lilaiitle  apprebcndit  juvenem,  et  deosculaiur 
ciiin,  et  inducit  iu  doir.um  suam.  llle  auieni  sequitur 
cain  qiiasi  bos  duclus  ad  victimam,  ncKiens  quo 
vailat**.  »  In  granis  aurvis  cbaritatis  pungcbaut 
D.4lban,  et  Abiron,  et  Corc  perturbantet  populuni 
Isr.iel  ^*.  De  talibus  ait  Aposlol.is  :  <  Uiinam  ab- 
sciiidunlur  qui  nos  contnrbanl.»ElDominusosiendit 
q::id  H:cre;.tiir  ^^  » — c  Qui.scandalizavcrit  unuin  de 
pnsillia  ^*.  Cuin  inlraverids,  iiiquil,  terrani  quani 
D.):ninus  daturus  est  iiobis,  oftaificaie  allura  Domino 
c!c  l.itiidibus  quos  ferruin  non  lcii^it  ^*.  »  Terra  c»t 
icligioquain  inlramus;  aliare  cst  uniias  fratruin ; 
I  tpides  sunt  corda  noslra  es  quibus  lit  bxc  iiniias. 
lios  lapides  iion  debet  tangere  fcrrum  discordio.*.  Iii 
cl.iva  liinoiis  pungebal  diabolus  cuin  diceret  L\x : 
c  Qiiare  prxcepii  vobis  Deiis  ne  comedaiis  de  hu- 
ciii  scientix  boni  etmali?  »  El  illu  :  <  Ne  fortc  ino- 
rianiur,  »  id  est  cuin  liineinus;  ne  forie  nos  occi- 
dai.Et  ille  :  Noliie  tiinere.  c  Nequaqiiam  iiiorie- 
iiiini  f^.  »  Aii  lairo  ad  laironem.  <  Neque  tu  beum 
titnis,  quod  in  cadein  daiiinalione  es  ^*.  » 
SicutHtium  iiiier  *;;iimi,sfc  amieamea  interfilias, 
[C.vR.]  Ac  si  dicat  :  Sicut  liliuin  spiiils  cst  in- 


*•  I  Cor.  4.  *»  Niiin.  25.  *»  I  M.ic.  2.  *'  Jac.  5.  ••  A;ioc.  fi.  '*  E^.cb.  oi,  •*  Ainos.  8.  *'  Ibid. 
**  MalacJi.  4.  *»  Cant.  I.  »*  l.ne.  7.  »>  Liie.  ii.  »'  Kp»ies.  4.  "  I  Joa.i.  4.  *•*!!  Cor.  II.  **  l 
Pelr.  *o.  •*  Luc.  9.  "  To!i.  2.  •*  Job  2.  »»  Sap.  5.  *"  G-  !i.  4.  '«  Geii.  57.  "  I  lleg.  18.  "  Cal.  5- 
«*  Job.  5.  *•  Sap.  2.  •'^  Cca.  59.  *'  Danicl  l."i.  "  Jl  Urg.  i',.  «'  Vix,\,  7.  ''  Niiiii.  10.  '»  Gal.  5. 
"  .MaJili.  18.     "   Dciil  ::7.    '-*  G«.n.  5.    '*  Luc.  25. 


!S7 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC— LIB.  III. 


198 


comparabilt!»  sic  iiitcr  filias  lioiniiiui»  luilla  nialri  A  li^  <l>cit  dc  oiforc  :  c  Balsamum  nofi  misium  0(W>r 


mcae  comparabilis  invciiitur  :  omiies  cnini  alia;  spi- 
iias  liabcnt;  isla  nitct  ut  liliuin  sine  spina.  Scqui» 
lur  aulein  cx  persona  ni&lris : 

Sicut  malu$  iiUer  ligna  sUvarum,  $ie  diieelu$  meu$ 
inier  fHio$, 

[Tho.]  Laudat  cum  lauilata  ab  co»  Parva  lauSy 
qaoniam  panri  cst  laus.  Ilic  TCro  non  laudaiiir. 
c  llagnus  Bominus  ci  laudabilis  nimls  ^*,i  scd  par- 
TU8  Bominus  ct  amabilis  nimis  :  parvulus,  ille 
scilicci  qui  natiis  est  nobis  ^^»  Non  bic  attollitur 
in.ijeslas»  scd  comrocndator  biiniilitas.  Hic  bomi- 
iiiim  fortitiidini  cl  snpiciilinc  nniefcrlurt  qui  siint 
ligna  siUarum  infnictuosa,  ipse  faciens  frucliim. 
i}uia  ergo  sponsx  id  dulcius  qiiod  sc  minuitsnpii, 
libenliiis  altollit   graliaiTit  prxfert  niiscricordiam»  B  odor  Irabilur  de  occullis,  ita   quoquc  snpor  esl  in 


ineus  '^.  Balsainum  quo  cbrisma  conncitur,  sigiiiO- 
cai  nic  sacramciita  Ecclesias  pcr  qiiae  cum  graiiae 
divtnx  aspirationc  suscipienles  ca  Sapicntia  puriO* 
cat»  cxaltat»  ilhiininnl.  PuriOcat  fidc  divinorum 
niysieriorum,  cxaliai  spc  coelcsiium  praemioruin ; 
illuminatchariiatc  contcniplatiouis  ci  diviui  amoris. 
Dc  sapore  scrlpium  csi  :  c  Spiritus  mcus  supcr 
mcl  dulcis  ct  bxrcdilas  niea  siipcr  tncl  ct  fa- 
vum  "•  »  Mcmona  n:ca  in  generaiione  sanclo- 
rum  **.  I  In  verbis  ciiam  Doinini  bsec  (ria  iiivcni* 
mus  fralres  ubi  dicit :  c  Ego  sum  vin,  \erilas  ct 
vila  **•  »  Via  ejus  prxccpla  ejus  suni.  Inde  dictuni 
csi  :  c  Vix  cjus  viae  pulcbrx,  ei  omnes  scmilap  ejns 
pacificx  *^  »  Vcrilas  odori  coinparalur,  quia  sicui 


stupei  digiia(io:i(  in.  Talcs  cum  siiit  stcriles,  inmcn 
filios  vocai,  qiios  proprio  snnguine  sponsus  filios 
fecit  Patri  suo.  Il:cc  malus  csl  dc  ciijits  umbra  ei 
fruclii  in  scqtieiiiiliiis  sponsa  se  Ixiain  exbibclboc 
niodo  :  c  Sub  umhia  illius  quam  dcsideravcrnm 
sedi»  ei  fruclus  cjus  (Uilcis  guliuri  nieo  '*.  »  MiTilo 
€jiis  desiderai  uuihram,  undc  refugium  refrigcrinni 
ei  rdrectionem  parilcr  cral  acccplura.  Caeie:a  cisi 
habeni  ainbram  solalii,  fructuin  vitas  iion  pra*- 
siuni.  Sed  Cbrislus  rcfrigerai  ab  a^siu  viiic:«uin,  ci 
pscii  delcctaliouc  virluium.  Umbra  ejus  caro  ejus 
esl.  Uinbra  cjiis  csl  fidcs  cjus.  Mari»  obumbravii 
(aroCbrisii.  Milii  aulcm  obuuibravii  fidosChribli. 
NosCbrisli  inlcriiu  cariic  pnscamur»  nijstcria  vc- 
iicreniur,  cxcmpla  scciemur,  fidcro  servcinus  :  ci 
sic  in  uinbra  ejus  vivemus.  Sed  non  dixii  sponsn, 
vivemus;  sed,  scdi  quod  m.ijuscsl,  quiaqtiiesccniis; 
csi  ci  hxc  quies  csi  in  conteniplaiione  qua  dcgti- 
slal  superna  gaudia.  Unde  ait  :  c  El  frucius  ejiis 
dulcis  guliuri  mco^*.  »  Sed  islud  iii  unibra,  quin  pi*r 
spcculum  ci  in  anniginalc,  scd  postca  facie  :id  fa- 
cicm  '*.  Dilecius  bone  nialo  coinparalur,  ciijus  spe- 
cies  ci  boniinum  cl  augelorum  supcral  spccicin, 
odor  suaviiaieia.   sapor    dulccdincm.    Dc  specic  : 

Scd 


•I 


(  Spcciosus  forma  prae  fiiiis   bominum 

hoc   de   boininibus.  Quid  de  angelis?  c  In  quein 

concnptscuni    aiigcli   prospiccrc.  '*  »  De   odore  : 

I  Ok\oT,  cjus  super  omnia  aroinaia  *'.  »  llunc  odo- 

rcni  scnsiibealus  Joauiics  qui  aii  :  c  Odor  luus  in  [)  lionein;  ad  fortia  so  cxlcndebal;  ad  summa  se  eri- 


pnlrin  :  c  1n  p:ice  iii  idipsum  doriniam  cl  rcqute- 
scain  *'.  »  £i  csi  spccics  ejus  iii  consiliis,  odor  In 
promissis,  sapor  in  praemiis.  Similiier  nos  simus 
innoccnlia  pulcbri,  obcdientia  odorifcri,  conlen:- 
plaiione  saporosi.  Ilein  innlorum  florcs,  alii  snni 
albl,  alii  purpurci,  alii  rosei.  Caudidus  fuii  dile* 
cius  sine  pcccato  de  Virgine  nascendo;  purpureus 
pcr  passionem,  de  diabolo  Iriumpbando;  dccore 
roseus,  resurreciionis  gloriam  manifestando.  Malus 
in  biemc  c.Tleris  est  arboribiis  abjeciior;  in  asslale 
cuitciis^sl  pulchrior.  Tales  sunijusli  qui  suni  inodo 
alijocti,  in  pnlria  prae  caclcrii  florebunl.  c  Nunc 
caim  filii  Dci  sumus,  ci  nondiim  apparuii  q&id 
crimus.  Sciinus  auiein  quoniam  cum  apparuerit, 
siiniles  ei  erimus,  quoniani  vidcbimus  cuin  sicuti 
csi**.» — cCum  enimapparucritCbrislus  viia  nostrn, 
lunc  ct  vos  appnrebilis  cuin  ipso  in  gloria  *^.»IIuJus 
arboris  unibra  csi  divina  proieciio  ad  quam  coiifu- 
gimus  quolics  gravamur  icnlalionibus»  Fruc.ii;s  csi 
spirilualis  intclligentia  Icgis  :  quain  habcni  lu  oro 
qiii  sapicntcs  nolunl  videri ;  in  guilure  qui  in  corde 
Dcitin  amanl. 

Forsiian  bxc  esi  arhor  N:ibucbodonosor,  qiiain 
vidii  in  somiiis,  quae  cral  inagiia  in  incdio  lcriac  et 
nhiiiKlo  ejus  niinia  *'.  Nota  :  ll^i^c  arbor  luagna  fuil; 
ulta  full;  in  inedio  icrro!  fuii;  ad  mulia  el  ningna 
sc  dilaiabal,  per  virlulcin.  Ad  alia  sc  crigcbal.  per 
suhliliuiiem ;   cliain   in  intiinis  si:ihai,  per  iuiti.^ 


me  concupisccniias  excilavil  aiicriias. »  De  saporc 
diciuir  :  c  Dulcis  ci  rcclus  Donii:tus  "^  »  £l  iilud  : 
c  Paneni  dc  ccelo  dedisii  cis,  ouincin  babeniem  sa- 
poreoi  ••.  » 

Igiiur  mirabilis  esi  cujiis  spccies  omnem  tran- 
sccndii  decorem,  odor  suavilaiein,  sapor  diilccdi- 
nein.  Ci  si  iii  eo  quod  csi  sapieniia  Palris  consi- 
(iereinus,  vidcmus  pulcbriludinein  inxslimahilcm, 
odorcm  inclTabilcin,  snporcni  iiicomparabilcuh  Dc 
spocieaudi  *  c  Candorcsl  lucisx*lcriiac'^. » IpsaSap!cii- 


gcbai,  ei  in  iniimis  fixa  mancbal;  in  maguis  fuit 
per  cxcrciiium ;  in  summls,  per  studiurn;  in  Inli- 
i:iis,  per  desideriuro.  Quia  ergo  foriia  agehai,  ma- 
g<.a  eral;  quia  inlinia  bona  desiderabal,  in  nicdio 
lcrr;^  cral ;  quia  de  sublimibus  sublilitcr  sentiebat, 
:ilti(udo  ojus  uiagna  eral.  i  Magua  cral,  inquit,  et 
foi  lis  :  eliam  procerilas  ejiis  tangens  coelum  *'.  » 
M;igna  cial  ad  boua  agenda;  foriis»  ad  mala  lole- 
raiidn;  proccra,  ad  bublimia  conlcmplanda.  Uagnt 
in  aciibuSy  foriis  in  contcmDlalionibus,  suhlimis  in 


'*  \\a\.  95.     "  Isni.  9.     '•  Caiil.  2.     ^»  Ihid.    ••  I  Cor.  13.    •»  Psal.  44  ^     ••  Polr,  \.    ••  Caul.  i. 
•*  Ps;il.    21.     •»  Sap.  Iii.     «^  S:ip.   7.     «^  Eccli.  2i.     •••Ihid.      ••llid.,    *•  Joan.  14. 
•»  Psal.  4.     "  I  Jo:iu    5.     •'  Coloss    5.     »»  D;inicl  k.      ••  Ibid. 


•'  Vrov.  5. 


m  rWOM JE  GISTEaC.  et  joan.  algrini  mo 

iiivesiigationibus.  Adhuc  dicUiir  de  ea.  i  Folia  ejos  A  ante  adTenlum  Cliristi;  Inde  dicitur  :  c  Veni,  et 

educ  vinctum  de  domo  carceris  et  nmbra  mortis. 
Quarta  est  absconsio  peccali ,  unde  Job  :  Non  siint 


pulcherrima,  el  fructus  ejus  nimius,  et  esca  nni- 
versorum  in  ea  *^  t  In  foliis  verba,  in  fruciu 
scientia,  in  esca  doctrina.  Folia  pulcberrima  sunt 
verba  diserla,  fructus  copiosus,  sensus  eruditus, 
multiplei  intellectus.  Esca  unlversoruin,  est  plena 
eruditio  oinnium,  discreta  admomtio  singuloram» 
c  Subier  eam  habltant  animalia  et  besilx.  Et  in 
rainis  ejus  conversabantur  volacres  coeli  **•  i  Ani« 
malia  sunt  bomiiies  lemporalia  lentauies;  beslise 
carnales ;  volucres  spirltuales.  Sub  pote^itia  enim 
ejus  sunt  inin  carhnles  quam  carnalia  tractantes. 
Vicinius  quasi  in  ramis  ei  adhxrent  spiritnalcs.  Hi 
taiiieii  quandoqiie  a  contemplalione  descendani 
nnde  oriiur  sol,  et  occidit  ct   ad  locum  suum  re- 


B 


tcnebrx  et  non  esi  umbra  morlis,  ut  abscondantur 
ibi  qai  operanlur  iniquitalem  '.  »  Triplex  est  um- 
bra  refrigerii.  Prima  a  culpa,  secunda  a  lenlatione, 
leriia  a  tjribulatiotie.  A  culpa.  Unde  ait  Job  :  c  Si- 
cut  cervus  desiderat  umbnm,  et  sicut  niercenarius 
prsstolatur  finem  operis  sui,  ita  babui  menses 
vacuos  '.  »  A  tentatione.  Unde  angelus  ad  Mariam  : 
c  Spiritus  saiicins  superveniet  in  te  et  virlus 
Altissimi  obumbrabit  tibi  '.  »  A  Iribulatione.  Unde 
dicilur:  c  Subumbra  alarum  lunrum  protege  me*. » 
Umbra  secune  quietis  erit  in  rcgno,  scilicet  laber- 
naculum  corpus  Christi  gloriflcatum,  eril  umbracu- 


vertiiur.  Oritur  sol   intellectus  ad  contemplatio-      lum  diei,  Id  est  jusii  abaestu  leniationum,  a  turhine 


nein;  occidit  per  superia  luminis  reverberationem ; 
ad  locuin  suum  revcrtitur  per  sui  circumspectionem 
vel  cognitionem.  Ibique  renascens  se  cogniio  ad 
contemplandcm  gyrat  per  meridiem  supern»  cla- 
ritatis  et  fleclUur  ad  aquiloneni  per  coniempla- 
tionem  infernx  felicitatis.  Tres  arbores  fuerant  ia 
paradiso  **•  Prima  scientiae  boni  et  mali  qua  lio- 
niinisobedientia  probareiur;  secunda  quahomo  alere- 
tiir ;  lertia  \Ux,  qua  vita  conservaretur.  In  prima 
est  bomo  lapsus  in  culpam ;  a  secunda  separatus, 
oerdidit  aliiiioniam;  terlia  privatus  in  corruptiotiis 
gloriani.  Idcoque  ut  boc  triplex  dainnum  resti- 
tuatur,  Chrisius  malo  comparatur.  Ilaec  malus  In 


tribulalionuni,  a  pluvia  peccaforum.  Sub  unihra  hn- 
jus  mali  quidam  suspirant,  qiiidain  respirant,  qui- 
dam  nspirant.  Sub  prima  suspirnnt  gravi  onere, 
ftub  secunda  respirant  niitigaio  languore;  ad  ler* 
tiam  aspirant;  ut  careant  oinni  dolore.  Hujus  niali 
fruclus,quibusdamesl  ad  innmiitatem,  quibusdam  aJ 
8anitalem,quibusdam  adjucuiiditaiem.  Ad  inflrinita- 
tem  infldelibus,  ad  sanitatem  posniteniibus,  aiS  jutuii- 
dilalem  anialoribus.  Iiifldelibusest  ad  inflriiiitaic:i), 
quia  non  sa|iit  eis;  poenitentibus  ad  sanitateia, 
quibusest  amarus,  seduiilis  ;  amatoribus  adjucuD- 
ditatem,  qui  dicunt  cuni  spoiisa  :  c  Fnicius  eju.s 
dulcis  guUuri  ineo  '*.  »  Dc   primo  :  c  Vade  relro 


hieme  est  rugosa ;  in  autumno  est  fructuosa ;  in  C  Satana,  non  snpis  ea  qux  Dei  sunt  *'.  Eis  Deus 


aestate  speciosa  :  rugosa,  frigoris  aspcritate,  fru- 
ctuosa,  pomorum  uberiatc;  speciosa ,  floruin  ju- 
cunditaie.  Primum  habuit  Christus  in  pabsione; 
secuiidain,  in  praedicatione  TeLsaocti  Spirilus  mis- 
sioiie;  leriiiini,  in  resurrectionc.  Audi  primum  : 
Non  est  species  ei  neque  decor ;  et  vidiuius  euro 
quasi  leprosum  et  pcrcussuin  a  Deo  et  huniilia- 
tuiu***;  de  secundo  :  Veniie  ad  ine,  omiies  qul 
laboratis  et  ooerati  cstis,  et  ego  refici^^m  vos  \ 
et  :  «  Accipite  Spirltum  sanctum  * ;  » de  tertio  : 
c  Qnis  est  iste  qoi  venit  de  Edoro  tinctis  vestimen- 
lis  de  Uosra,  isie  formosus  iii  stola  siia  '. » In  primo 
primae  arboris  delevii  peccatum;  in  sccundo  se- 
cundae  arboris  resiituit  spiritualiter  alimentum ;  in 


veiiter  est,  et  glorin  in  confusione  eoruin  qiix 
terrena  snpiiint  **.  »  De  sccundo  diciiiir  :  c  Licei 
is  qui  foris  est  veius  homo  nosler  corruinpalur,  is 
lamcn  qui  intus  est  renovatur  de  die  in  diein  *'.  » 
De  lertio  :  c  Inebriabuiitur  ab  ubertate  doinus 
tux  *^.  »  Et  illud  :  c  Epulabunlur  ab  introiiu  glo- 
riae  cjus  ".  »  Iiem  sunt  filii  reprobi»  sunt  rdii 
probi,  suiit  filii  probali.  Primi  sunt  mali  ad  mor- 
tem  proisiitl;  38  ^^^"''^'i  ^^^^  ^^^  *^  vitain  prx- 
desiiiiati;  tertii  sunt  angeli.  Priini  suni  scelerati, 
secundi  virtutibus  subliinati,  leriii  jam  beati. 

De  priinis  Isaias:  c  Vae  genli  peccalrici  populo 
gravi  iniqiiitate,  seinini  nequam,  filiis  sceleratis  '*;> 
de  sccuudis:  c  Fralres,  nunc  filii  Dei  sunius  *';  > 


terlio  tertia  arboris  vitain,  scilicet  gloriam  corpo-  ^  et  David:  Ego  dixi:  c  Dii  eslis  et  fiiii  Excclsi  om 
rls.  Item  baec  niulas  tres  fecil  umbras,  scilicet  um- 
bram  niortis,  qiiae  veiiit   pro  pcccaiis;  umbrain 


refrigerii    justis  ,   unibram   securae  quiotis   bea- 
lis. 

Quatuor  sunt  ombrn  mortis.  Prima,  mundiis; 
ande  :  c  Si  ainbulavero  in  inedio  uiubrn  iiioriis 
non  tiroebo  inala,  quoniam  lu  mecom  es  ^.  »  Sc- 
cunda,  aflliciio  temporalis.  Unde  :  c  Humiliastl  nos 
io  loco  afllictionis,  el  cooperuit  nos  umbra  nior- 
tis  *.  »  Tertia  quam  sastinebaut  justi  apud  luferos 


•  Pial 


ncs  '*,  »  de  tertiis  Job  :  c  Cuin  assistcrent  filii  Dei 
coram  Domino,  adfuit  inter  eos  Satan  **.  >  Idein: 
c  Qui  diinisit  lapidem  angiilarem,  cnm  roe  laudareot 
siiuul  aslra  inatuiinay  et  jiibilarent  omnes  filii 
Dei  **,  »  id  est  angeli.  Inter  primos  esi  dilectus, 
qua$i  malus  inler  ligna  it/rarKm,  inier  secundos, 
quasi  aiuygdalus  inter  ligna  hortoruni  ":  inter  le^ 
tlos,  qiiasi  lignum  v4ke  inter  arbores  paradisi  *':  iii- 
ler  ligna  silvarum  sierililatis,  horlorum  fecundita- 
tls,  paradisi  voluplatis.  De  primis:  c  Noii  |H>test 


•'  pan.  *.    •*  Ibid.     ••Gen.  «.  •*•  Isil.  53.     «  llaltii.  tl.      *  Joan.  30.      »  Isai.  63.     *  Psal.  157. 

Pial.  4.5.     •  Job.  31.     »  Job.   7.  •  Liic,  I.     •  Psal.  IG.       '•  Cuul.  i.      «»  Mnttb.  16.     «•  PiiiJi|in.  .i. 

Iltor.  4.     «^Psal.  35      ••    Eccli.  .Vj.       »•   isai.  I.     "  llom.  15.     »•  l-sal.  8i.      »^Job     I.      «•Job 
.    •»  ttclc.  12.    «»i;.;M.    a. 


ioi 


CO!ilMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  III. 


f02 


ailKirmJilt  rniciaiii  boiium  fnrere.  Omnisfniiii  nrbor  A  ciiiu  cariiein  assiimeiis  divinh.ifem  quasi  surculuin 


<|*>«c  tion  fncil  frucluin  boiiinn  cxcidclur  cl  iii  igncin 
t»:iiietur  **;  i  «ie  secundis:  i  Non  polcsl  arbor 
Mii  fmclum  nuiluni  facere  *\  »  Eril  cniin  foliuin 
tjus  Tiride  et  In  lempore  siccitaiis  non  erit  solli- 
citum,  nec  aliquando  desine:  facere  rructiiin  *';  de 
tcrtiis:  i  PlantaTerat  autem  Dominus  Deus  paradi- 
snm  volnptatit  a  priiicipio  *'.  •  Sed  ille  caieslis  est 
dclectabilior,  in  quo,  nt  tcripium  esl :  «Aiigcli  assi- 
diie  vident  facicin  Patris  *'.  i  Primi  euini  in  prjus 
denciiint,  tecundi  in  melius  pronciiiiit,  teriii  jam 
gloriam  recipiunt.  De  prirois:  f  In  propria  venil  el 
tui  eum  Don  receperunl  *'.  i  hta  eniin  tuni  lij^na 
silv«  quae»  ticul  tcriptum  csi,  cnm  qii.xrercnt  sibi 
regem  tuis  conformem  moribiis,  reprobau  siinl  ab 
oiiTa,  a  ficu«  a  vile,  et  elegerunt  sil>i  rliamnum  In 
rc{(om  **,  id  est  diaboluni.  Pnipler  scciindos  diciinr 
iu  Cauticohoc  ab  ipso  dilcclo:  i  Descondi  in  bortnm 
uieum  ut  viderem  poma  convallinm,  ei  inspicerem 
»i  floruissentvine.neel  germinnssent  mnla  Pnnica'*.» 
Tf  rtiot,  id  est  angolos,  insinnnbat  Ezccliicl  tic : 
4  Cum  me  veriissem,  ccce  in  lipn  lorreniis  lignn 
multa  niinit  tx  uiraqne  parte  *'.  *  Torreiis  iHe  psi 
supema  beaiitudo.  De  qno  sic  ail  Angnsiir.us: 
f  Aliquae  stillas  ad  nos  dcQuunt  per  devolionom.  » 
Uiide: «  Flumiuis  impclus  Ulilicai  civilatem  Dci  **• » 
L'gnat  id  est  angcli  sunt  cx  uiraqne  partc:  qnidain 
rnim  ad  not  descemkiiit,  nol:is  minislratnri;  alii 
Deo  tenpcr  atsistunt,  eum  landantes.  Sed  priino 
videamut  quomodo  fiieril  intcr  ligna  silvarum. 

Ilalut,  inter  arboret  sublimiores.estexigiia;  inler 
levcs,  scabruta ;  inier  planas,  qnaM  spinosa.  Sic  CIn  i- 
btut  iiiter  tiiperbos  buinillimus;  Inier  dclicaie  vi« 
venlet,  plenus  doloribut ;  inier  se  ipsosjustiricantes, 
peccaior  reputatus.  Vide  superbos  Judxos:  c  Cir« 
eunidedenint  mc  viiuli  mnlti»  lauri  pingues  obsede- 
runi  me  **.  i  Vide  humileni :  i  EKinanivit  semet- 
ips«m  formam  servi  accipiens  *^.  »  Resnice  parvum 
lo  pnesepio  **,  parvum  oblatum  in  leniplo  **,  par- 
viiMi  fngientcm  in  ifigyplo  *^.  Yide  levct  mollitcr 
viveiido.  lacobttt  aii :  c  Epulati  estis  siiper  tcri*am  et 
enutristis  in  luxuriis  corda  vesira  **.  »  Ecoiilra 
vide  doloribus  plenuin,  srilicet  c  viruni  doloruin  et 
tcientein  infiruiiiatein  **.   »  Audi   planos,  id  est 


B 


ncMi  (le  n.atre,  sed  de  codIis  venientem  in  unitaie 
persoiia  babuit;  Unde  libet  ezclamare,  Jibet  cum 
Ecclcsia:  c  Yideie  miraculum  matris  Domini.  i 
Scd  ut  diligenlius  inspiciamas,  videte  oraculum, 
vidcie  signaculnm,  videle  miraculum.  Oraculum 
pioplieticx  vcritatis,  sigiiaculum  Intcgne  virglniu. 
tis ,  miracnliim  virgineae  fecunditatis.  Ad  primum : 
cvi(;il.iveriinl  pairet  aniiqni.  qnasi  degravi  somno. 
Sctundum  est  signuin  quoil  resnrgemus  corpore  in- 
rorrnpio.  Novitas  miracuU  novitaiein  corporit  et 
aiiinuT  iiobis  promiilit  in  regno.  De  primo:  c  Evi- 
gil.iiis  Jacob  quasi  de  gravi  tomno,  ait :  Yere  Doini- 
nns  e>t  iii  loco  isto,  et  ego  nesciebam  ^*.  »  srilicet 
quoJ  advenlns  ejus  ita  propinqiiarei^  Hxc  evigiUtio 
fuiipro  iiativiiaie,  fuit  et  alia  pro  returrectione. 
lude  dicilur:  i  Nuntiaverunt  Jacob  :  Jotepb  filiut 
tuus  vivii.  Quo  audito,  evigilans  quasi  degravi  soin* 
no,  innien  iion  creilcbai  ^».  i  De  tecnndo:  c  Corru- 
piibile  Iioc  in.luet  incorrupielam,  ci  mortale  boe 
iuiinortaliinteni  *«.  »  Pro  lcrtio:  Faciet  novuni  Do* 
minnssuper  teiram.  Uulier  circumdabit  virum  ^\ 
Ei  iin  veniei  proplieta,  et  ipse  renovnbit  Jerusalem, 
quando  c  reiiovabiiur  ut  aquilae  juvcntus  tiia  ^.  > 
Oraculum  triplcx  datum  est  de  eo.  Oraculum  pro- 
phciijp,  ornculuin  annuntiaiionis  angelicae»  oracu- 
luiii  Annx  vidua».  Primo  iiuntiatuin  ett  qiiod  cttei 
Tcuturus ,  secundo  quis  et  de  qua  esset  nascitnrus, 
tcrlio  qiiod  cssct  faciurus.  De  priino:  c  Deus  ab 
Q  austro  veulct,  ci  sanctus  de  moute  Pliaran  ^;  >  de 
secundo:  t  Quod  nasceiiir  ex  te  saiictuni  vocabitnr 
Filius  Dci  ^^ ;  >  de  tertio :  c  Ecce  positut  cst  in  rui« 
nam  et  in  rcsurrectionein  inullorum  in  Israel,  ct 
iu  signum  cui  contradiceiur  "•  >  lu  ruinam  idole* 
ruin,  in  resnrrcctioncni  moriiiorum,  in  signnm  iui« 
raculoruin.  In  rninain  idolorum  in  iEgyptom  fu« 
giendo ;  in  resurrccliontm  moriuorum ,  quando 
inulia  corpora  surrezeruni  cum  Cbrisio;  in  tignuui 
miracnluruni,  inoriiios  suscilando,  inorbidos  sanan- 
do.  Deprimo:  c  Ingredietur  Dominiit  iEgyplum  et 
movcbaniur  siiniilacra  iEgypti  a  facie  ejus'* ;  »  du 
secundo:  i  Jilulia  corpora  sanciorum  qui  dormie- 
rani  turrcxcruni '*;  >  deteriio:  c  Geiierntio  prava 
ei  aduliera  Mguum  quaerit  '\  »  iicm»  ruinam  p  r 


jutiiflcantet  teipsos.  c  Hypocriiae,  ait  Doininus,  dc-  ^  lapsuin  in  culpain;  in  icsurreclioucm  in  reparaiii»* 


cimaiis  rutani  et  cyminuin  ei  oinne  olus  ^*,  justifi* 
can'et  votmeiipsos  ^'.  »  Econtra  de  Clirisio  dicitur 
etrco  nato:  c  Nos  scimut  quia  bomo  pec4  aior  est^*. » 
Apparuitenim  in  similiindincm  carnis  peccaii  ^*.  liem 
miracuiotum  videlur  qnod  ligna  silvarum  de  terra 
inatre  in  te  ipsis  crescunt  sine  alterins  arboris  insi- 
iioiie^  llalutvero  de  lerra  maire  triiicuni  produ- 
cent  tnrciilum  aliunde  assumptuin  pcr  insiiiouein 
recipit.  Sic  Cbrisius  de  maire  Yirgine  qiia.si  irun* 


nem  per  veniam;  in  signum  percrucit  ignominiam. 
In  priino  enim  sunl  scandalizati ,  secundo  a  Dco 
visiiaii,  teriio  ejut  inorie  reparaii.  Eccede  tripli.i 
oraculo.  Audi  de  iriplici  signacnlo  : 

Esi  en  lu  signaculum  siinililuilinis»  tignacnluin 
lam  virtutum  csierarum  quam  casiiiails,  Signacu- 
luni  occuliaiionis.  Priuinin  esi  simiiitnJiitis  e&- 
prcssio,  tccunduiii  virlutum  ulisctvatio,  it^riiuni  sc- 
crcii   iiiumbratio.  Priinum  pcr  superbiaui  dlaboli 


•»  llatth.  7.  **  Ihi.l.  "  Jrr.  17.  ••  Cen.  %.  **  llailb.  18.  «•  Joan.  i,  ••  huWr.  9.  »•  C  u:(.  6, 
«•  Execlu  47.  ••  PsjI.  45.  •*  Psal.  il.  •*  Piiilipp.  «.  •»  Lu. .  |.  »-  Lnc.  2.  ='  Ma.ili.  «.  ••  J.m  .  5. 
»»  l»ai.  C5.  *•  Liic.  II;  Malih.  25.  **  Luc.  IG.  *•  Joan.  9.  *•  Roiii.  8.  ^^  Crii.  ^i^.  *•  Gcu.  45. 
••  ICor.  15.  ^'  Jcr.  31.  *•  Psal.  iOi.  **  Uabac.3.  ••Luc.  i.  •»  Luc  2.  •»  l;»ai.  19.  ••  Matih.  27. 
•*  ^attb.  12. 

Pathol.  CCVI.  7 


205 


TllOlliC:  ClSTtfiC.  ET  JOA!<.  ALGRLNI 


fOt 


ftoliitam  est  In  eoelo,  settinduin  pcr  tnobedieniiam  A  ccsftabit.  Soiinitur :  c  Et  reiiibit  lioino  in  do:uo  .Tier- 


liuminit  In  paradiso,  iertiuni  per  Clirisli  adveiiiiiiii 
in  niundum.  De  priino:  c  Tu  signaculuni  siinllitiidi- 
nis»  plenus  tapientia,  perrectus  decoie  in  itcliciit 
paradisi  fulsii  " ;  >  de  secundo :  c  Qui  clauiiii  siel- 
las  sub  signaculo",  »  id  esi  virluies,  conserv.it 
Doininus;  de  terlio:  c  Dignus  es,  Domiiie,  acripcrc 
libruin  et  tolvere  scptcm  signaciila  ejus  >\  »  Au.li 
el  miractiiuin  Matris  Dei :  virgo  coiirepit»  virgo 
peperit,  virgo  perinaiisit.  Hoc  itiediantc  luirnculo 
naiiis  ett  ille  miraculonim  oiunium  ordlnator.  In 
iribus  Tecit  miracula. 

In  elemeniorum  moiionibut,  in  Iinitisanimalibus, 
iii  buininibus.  lu  priinis  ostensut  esi  uiundi  crca» 
lor,  in  sectindo  n;)iurae  imperntor,  iu  teriio  honii* 


iiUatis  su;e  ^',  »  abi  erii  dilecint  ticul  lignum 
Tiise  iiiicr  ligna  paraditi,  tcilicet  angclot  <  t  tanctcH. 

SlcMt  malni  inUr  ligna  nUarMm^  $i€  dUerius  nyfmt 
inier  filibs, 

[C.\Rr.]  &raliis  tiqurilem  llare  rnbro  pomiiin  pro- 
durii.  Sic  euiin  Cbrittns  de  saiiguiiie  pass  onit  taa 
produxit  Cci-lcsiati),  qu»  desigiiaiur  in  in:*lo  Pu- 
nico.  pro  e<i  quod  Eeclesia  in  uuii;itc  fldei  diversos 
fvradus,  ct  in  ipsis  gradil  iis  d;vLMsas  |icrtonas  cciNi- 
git.  Scui  maluin  Punicu:u  sub  uiio  corlicti  dlrersM 
cclliil;)S,  et  in  iptit  cellulis  gran;i  phfrima  conipre» 
hendit.  Igilur  sicoi  malut  incouiparabilis  eti  in  frit* 
ciu  omaibus  lignis  tilvarum,  sic  inier  lilios  lioinr- 
nuui  nuUiis  Christo  est  comparabilis.  Suinut  enim 


iiis  recreator.  In  primo:  Mare  sc  prstiuit  calca- ^  qiiasi^ligna  silvarum,  slerilia  et  iufriictuosa  iu  cfNB* 

liile  *S  nova  slella  nala  csi  '*,  sol  obscuiains  in 

p;issione  '*;  in-  sceundo  mnlignot  spiritus  misii  in 

porcos  " ;  asina  Uaiaam  locuta  esi  ";  in  tertio  lan- 

guidos  tauavii,  mortiiot  suscitavit  ^.  Ad  ultimum 

ab  omtii  corruptioiie  libcravii.  Accipe  in  hac  roalo 

oraculum,  signaculum  in  floribus,    miraculum  in 

Iruciibut.  Frondes  cniin  qiix  ad  aurani  susurrant 

osteudunl  oraculum.  Frucius  qui  nascuntur  ex  flo* 

ribus^occulia  raiione,  miraculum.  De  his  iiiLus  Job: 

c  Porro  ad  mo  dictus  esi  termo  abtcondiius,  et 

furiive  venas  susurrii  audivit  auris  mea  '\  »  Ecco 

voces  oraculi»  tcilicei  propbeiije  occultx.  Et  subse- 

quitur:  c  Ei  cum  mc  praesente    trnnsirci  sniritus» 

Inborrueruni  pili  carnis  meae  *'•  »  Spiriitis  tancius 


paratioitc  iHius,  et  c  uiiivert»  justiti»  noair;c  quati 
pnnnus  meiisiruaUe  '^.  »  Sequiiur  : 

iiulf  umbra  ULu$  quem  deslderateram  sedi:  et  frm^ 
clus  eJHS  duicis  gulluri  meo, 

[Tho.]  In  hac  ailiore  dicii  sponsa  iria  tc  inve- 
ni>tc»  tcilicei  unibiani  debider.tiain,  ci  iu  u.iibre 
tGs&ionem,  et  fructus  dulcedineui.  In  priuio  iutelli- 
gimut  rcfngeratioiien» ,  \%\  ticcnudo  refiaiisationein , 
in  tertio  bpiritiialcm  refcctioiiein :  refrigcraiioiicm 
ab  xsiu  viiioruniy  repnusalioitein  ab  iiicoroinodo  iii- 
quicUiiionum ,  refeciioiie.ii  cx  giislu  tiiperuoruiu 
gaudiorum.  Pcr  priinum  vilat  hoino  diaboli  l.iqueuui ; 
per  sccunduin,  Deo  pra.*ti:it  oliscquium ;  per  ter- 
liuiu,  spiriliiale  accciidii  dcsiileriuiu.  In  primo  erit 


qnando  Virgiui  obumbravii  quasi  traitsituin  fccit.  ^  quasi  urbor  qu.T  c  ad  liiimorein  niiitii  radiccs  suns» 

et  non  lintebit  cuui  vencrit  scsius  ^*.  •  iKs  secundu 
Job  :  c  tsqiiequo  uon  parcis  niilii  uec  diiiiitlis 
UiC  ui  glutiam  salivaiu  meam  ^*»»  Idem  :  c  Recede 
paululum  nb  eo  uiquicscai^^.»  Idein  :  cNoii  concc- 
dit  requiescere  spiriium  meuni^*.»  lu  tertio  :  cDo* 
minus  cibabii  illuin  pnnc  viis  ci  iuielleclus,  et 
aqua  supiciiiix  talularis  poiabii  ilUiin  ^*.  »  Primus 
qui  quxrit  esse  in  uuibra,  iripliceiu  patiuir  acstum. 
iEsluin  ex  fcrvore  tolis,  iitat.r.alis  ignit,  viiiaii 
pultnonis.  Priiuum  supra  se,  secundum  jiixta  se, 
teriium  iiiira  se.  A  sole  veuieiis  ostlus,  esi  ira  De»; 
ab  igne»  mundniivniui    rcruiu  conciipiscemin  ;    n 


Datus  autem  aposiolit  non  iransiil,  scd  nobiscum 
permansit.  Cndc  respicicnies  ad  Yirginis  signacu- 
luin  saiicto  Spirilu  conscrvatum,  nteriio  horreni 
pili  cariiis  mcx,  id  esi  carnalia  timemus  pcccatn, 
ccce  de  tignaculo.  £l  tequiiur:  c  Stciii  qiiidam 
cujiit  non  aguoscebam  vulluin,  imngo  coram  ocullt 
meit  '*»  »  ecce  mirnculum,  quia  Cbristut  per  uui- 
braiionem  apparcl.  Ecce  maltis  inicr  ligna  silvarum. 
Kbt  eiiam  iuter  ligua  bortorum  quasi  amygdalus. 
Amygdalus  prae  casterit  floretcii,  olco  pinguetcii, 
per  frocium  ejut,  qui  s.anu8est,  infiriniias  non  iii- 
valctcii.  Sic  Cbristus  prae  cap.ieris  martyribus  floruit 
saiiguiite,  pra;  cxteris  justis  viriuiibus,  praecaetcris 


piilinone ,  mnlitia.  Irn  Pci  qiia  pct  calori  graita 
sauciit  miracultt.  liide  dicitur:  c  Ego  flos  cainpi  ci  |^  tubirahilur ;  concupisceniia,  qua  carnale  detide- 
liliuin  convallium  ".  »  Pra  cxteris  olco  charitatit      riuin  acceuditur ;  ninUiia,  qiia  proximo  nuis  malum 


abundavii.  Pcr  ipsum  enim  c  chariias  Dei  difl*usa 
est  iii  cordibus  nosiris  per  Spiriium  sanctuin  qui 
daius  est  nobis  *'.  »  Ipse  eniin  cibus  est  sanaiivus. 
lude  Ezecbicl:  c  Erit  ejus  fructus  ad  saiiiinicni,  ei 
folia  ejus  ad  mediciiiam  **.  »  De  his  iribus  Salo- 
itiou :  c  Florcbli  amygdalus  ^*, » ecce  pritnutn.  c  Ei 
impiiigunbiiur  locusia'*,  »  ecce  secuitduro.  c  Ei 
ditsipabitur  capparis  '*,  »  ccce  tertium.  Capparis 
enioi  bcrba  csi  corruptiva,  quia  corrnptio  nostra 


qiia  proxtmo  quis  maluui 
machinjlur.  De  priuio  diciiiin  esi  :  c  Exardcscet 
ticui  ignis  irn  iua  **.»  Dc  secundo  Paulus:  c  Exar- 
seruni  iuviceiu  in  coi;cupisccutiis  sttis  masculi  iu 
masculos  iurpilui.iiiein  operaTitet  **.»  De  leriio : 
c  Ollain  succensam  cgo  video ,  ei  faciet  ejut  a 
f.icie  aquilonis, »  aii  Jeremias**.  ||;ec  eniin  olia  esi 
corhumaiium  succcnsttm  malitia;  aquilo  vero  eti 
dialiolus,  flniu  niaK-e  inspiratiunis  acceiidens  ma- 
lit  am« 


5. 


••  Exod.    15. 


••    Eiech.    «8.       ••    Job.    9.      •'  Apoc. 
••  M.-»rc.  5.     ••  >uin.  ««.    *»  Mnrc.  i  :  Joait.  II.    •*  Job  4.    ••  Ibid. 

••  Eiech.  47.    '»  Eccle.  ti.    '•  Ibi.l.      »•  Ibid.     »» Ibid.     '*  Isai.  Ci     "  Jcr   17       »•  Job  7 
14.    "Job  9.    '^Eccli.  45,    ••P.;il.88.    •Mloin.  I.     ••  Jcr.  L 


••    Maiih.    2.       ••    Mnlih.    27. 
••  Ibid.     •»  Caiil.  I.     ••  Kom.  5. 


tOS  COMMENT.  IN  CANTiCA  CANTIC.  ^  LIB.  IH.  $06 

Coiitra  hunc  triplieeni  esliiin  ad  iripiirein  iim-  A  passinnes  abtiiMlaitt  iii  iiobis  proChristo,  abtfodafit 

et  consnlatioiics  per  Christiini.  Beocdicttis  Dciit 
Patcr  Domini  nosiri  Jcsii  Chrisii,  Pater  miscricor* 
diariiin  et  Deiis  toiitis  consolalioiiis  qiii  consolatur 


liram  est  riigiendiiiii.  Coiitra    pr;mum «  cst  umhra 

diTiiise    misericonlis;  couira   secunduui «  uiiibra 

passionis  Dominicae;    contra  lertium^   uinbra  sa* 

pleuli»  :  niisericordix,  qua  maiius  Doiuini   in  ira 

lemperatur  ;  passiouis  Duminicx»  cujus  imitatioiie 

coACupiscentia  refrenatur  ;  sapientiJC ,  qua  inaliiia 

viiiciliir.  Depriinoail  Habacuc  :  iCuin  irattis  fuciis 

niisericordia»  recordaberis  **.  i  licni  David  :  i  Et 

abundavii  iiiaverlcret  iraiu  suaui,  et  uou  accendit 

««miieui  iraui  suaiii  *^.i  Iste  polcst  dicerc  cutn  Uai.i : 

4  lii  uuibra    nianiis  sux  proicxit  uie  *',  i  ila   iit 

F.liiis  Dei  dicaiur  nianus  De',  siculdcxtera  qiia  opc* 

ratur  oiunia.  Isii  iia>|ue  dicltur  :  liVr  «liein  so!  nou 

tiM  le  '*.  .1  De  fteciiiido  ,  id    esl  uuibra  |)assiiouis 

noaiiuir»,ait  iVtrus:  cChiiaio  igiiur  paiso  in  cirnc, 

«;t  V.OS  cideiu  cogiiiUioue  aruiaiuiui'^.i   Qui   cniin 

passus  cst  in  e;inic,  dcsiit  a  pcccaiis,  ut   nou  jaui 

l.ouiiiiuni  desideriis,  sed  Dei  vohinlali,  quod   rcJi* 

quiiin  esi  in  caruc  vivat  tcmpQris»  Ac  si  diccrci : 

^ogiiationes  Doiniuicae  passiouis,  erunt  nolus  arnia 

«onira  desidoria  s;ccularia.  Sed  et  si  p.itimiiiicuui 

Chribio^  ccssabuiil  pcccata   vcsira.  Isii   dicili:r  : 

f  Scapulis  suis  obuuibrubit  tibi  *'.  i    liaque  cu.ii 

«mbuUiveris  p«fr  igucm  uon  ureri»,  ct  fljiuuia  uoa 

ardebii  in  le.  Diciiur  tcrtioquod  hapieutia  viiicet  ii.a« 

liliamqua  iu  ie  puguat  conlra  iiin.iceiitiain,  utdicas : 

tObumbrasii  siiper  capui  iiieuin  iu  die  bclli'*.i  lu 

30  Osurapriini  Jonasruit  obuiubratus  subhedera*', 

iu  figura  secuudi  Eiias  sub  juiiipero  *^ ;  in  figiira 


B 


nos  in  omni  iribulatione  nosira  ^  iQui  in  umbra 
ficus  csl,  non  limet  aest^iui  maliiiae,  sed  diciiur  el 
qiiod  dicium  estnd  Naihauacl :  c  Ecee  vere  Israe- 
liia  in  quo  dolus  nou  esi  \  i  qtiia  saplens  dum  iiie- 
ditatur  gaudiuui  resurrectionis  ;  gusiat  Ucus  dulce- 
diuciii :  I  Pascha  nosirum  immolatus  esi  Chrlstus. 
Epiilcmiir  iinn  iii  leruiciiio  vcteri,  tie^ue  In  fer- 
iiieiiio  inaliti;e  ei  nequili^s,  sed  in  azymis  since- 
ritaiis  ei  vcrix;iiis  ».  i  Ecce  iste  jam  in  urobra 
rcfrigeraiioucm  habet  ab  aesiu  viiiorum.  Sequiiur 
paiisalio  aJi  iucuminodo  in<juieludinuui. 

In  tertio  veniamos  ad  refectionem  coelesiiiim  pa- 
dioruin.  In  figura  horum  trium  tria  Doiulnus  colr- 
tulit  Israeliiis  in  deserio.  Propter  priiuom,  nubem 
»d  rerrigerfum;  propter  secundum,  soleuiiiitaies  Jid 
pausauduiu;  proptcr  tertioin,  dedit  manna  duicissi- 
iiium.  Sequiiur  sedes  stih  ttmbra  :  Ad  quiiique 
qiixriiur  h»i!  rcpausalio  sessionis.  Sedcmus  eiiiin» 
piiiuo,  ut  mis  ipsos  Judicemiis;  sccuu.lo,  ui  nos 
htiiniliemus,  teriio,  ut  infirmitaiem  no»iram  rele- 
venius;  qiiarto,  ut  alios  erudiauius;  quiuio,  ut  re* 
giiemus.  Proptcr  primum,  sedit  Jcsu^  coiiira  gaM» 
phylaciuii),  de  muliere  qu»  plus  oiimibus  obiulil 
faciens  judiciuni  *;  propier  secundiim,  scdit  su- 
pcr  asiiiuui  • ;  et  iuier  dociorcs  auilieus  ei  iiiter* 


lertii  Naihaiiael  sub  ficu**.Fuii  ei  Chiislushedera,  ^  '"'^KaM  •;  propier  tcriium,  sedil  supcr  roiitcm  ias- 

salus  cx  iiiucre^  propier  quartuui«  sedeus  iii 
moute  docebat  tuibas*';  proptcr  qiiintum,  c  sedei 
a  dcitris  Dci  *.  i  De  priino  dictum  est  iii  Daniele ; 
I  Judiciuiii  &edit  et  libri  aperli  suiit  <*,  i  id  esi 
consciciiii;e,  uou  sicul  ilii  de  quibus  David  :  $  Sa* 
deruiil  principes  ei  adversum  me  loquebapiur  **.  » 
De  sccundo  :  c  Surgiie  posiqoam  sederitis,  qui 
manducaiis  panem  doloris  "•  i  Noii  sicui  Absaioa 
sedciis  super  mulam  fatuitaiis,  cujus  capillos,  id  esi 
cogitationes  sustulii  vcntus  elationis,  et  sic  periit  **• 
De  teriio  dictum  esi  apostolis  ex  taedio  Dominica 
passionis  fatigatis  :  c  Sedeie  in  civitale,  quous^ 
que  iuduamini  virtuie  ex  alto  'S  i  Non  sicu^  popu- 


/uil  juniperus ,  fuil  ficus  :  hedera  in  incarnatioiic, 
juuipcrus  iu  passioiie,  ficus  iii  rc&urreiiioue*  Sicui 
tfuiui  licdcra  vileui  truncuin  habel,  taiucn  pcrpe 
lao  viret  fuliis,  sic  Chhslus  in  cariie  vilis  ei  abjc- 
clus  apparuit,  cl  lau.cn  perpeluis  virlutibus  viiuii, 
vel  iocorriiplioiie  divinitatis.  Audi  vileui  truucuiu: 
c  Nou  estcispccies,  neqne  decor*'.i  Audi  virorcm  : 
i  Uuxii  le  Deus  Deus  tuus  oleo  lactiiix  prx  cuusor- 
tibus  tu!s *\  I  Qui  igittir  sub  untbra  ejus  est ;  iiou  seu« 
iji  xsium  viiiuriiui.  Ipse  eitim  vciiii  lollere petc.ila 
luundi  ** :  i  Advoculum  eiiiiu  habeinus  apud  Pa- 
irciu,  Jesuiu  Chribtuiu  jusiuin,  qui  faclus  cst  pr«ipi- 
liaiio,  pro  peccatis  nostris  **.  i  Fuit  juuiperus  iu' 


pas»ioue.>  Aiidi  aculeos  cjus:  Acetuui,  fd,  antudo,  o  ^us  qui  c  sedit  mandticaic  ct  bibere,  et  surrexerunt 

ludere  *'•  i  Do  quartu  Job  :  c  Si  quaudo  YCiiirem 
ad  eos,sedebaui  priiiius,cuiiique  scilercm  quasi  rex, 
circumsiaute  exercitu,  erum  tainen  mGereniium 
cunsolator  '*.  i  Noii  sicui  i  super  cathedram  Movjii 
sederunl  Scriboe  ei  rharisxi  *^-*'.  i  De  quiiilo  : 
c  Yos  qui  seculi  esiis  me,  sedebitis  super  acdcs.duo- 
decim,  Judicanies  duodcciiu  trihujt  Israel  **.  i  Uiidc 
uon  couiingei  amplius  cadere  sicui  cecidii  iilc  qul 
diiit  ;  c  Sedebo  tu  luoute  te^tamcuti  in  l^tpfibus 


»puta,  ciavis,  lancea  *'.  Sed  et  alius  audi  i.os 
jMiugcMles  :  c  Qiii  vuli  veiiire  post  iiie,  abiiegct  se- 
meiipsum ,  et  tollat  cruceiu  suam  ei  seqiiaiur 
me  **•  I  Audi  virorem  isiorum  aculenruui  :  c  Liicct 
ia  qui  foris  esi  velus  hoiuo  uoslcr  corruiupatur,  is 
Uuien  quiiuttis  esi,  reiiovatur  dc  die  in  diifui  **.  i 
Sed  io  his  omnibus  consolatur  eum  Doiniuus.  Aii- 
geius  enim  Doiuiui  attulii  Eliae  sub  hac  juiiipero 
paucm  ei  aquaiu  ***.  i  Audi  consolaiioucm  :  i  Licet 


•»  llabac.  3.  •*  PsaL  77.  ••  Isai.  49.  ••  Psai.  iiO.  •'  I  Petr.  4.  ••  P%:d.  00  "*  Ps:il.  139. 
••  JouHS  4.  *»  111  Ileg.*  19.  '  *•  Joau.  I.  *»  Isai.  65.  *^Psal.  4i.  »•  Juaii.  1.  «=  I  Juan.  2  *'  Mattli. 
t7.  *•  Maiih.  1«.  »•  II  Cor.  4.  «••  lli  Reg.  19.  •  il  Cor.  1.  •  Joaii.  1.  »  I  Cor.  5.  »  .Marc.  «. 
»  Matth.  21 ;  Joau.  12.  » Luc.  2.  '  Joan.  4.  '  Matih.  5.  *  Marc  10.  »•  D;iiiid  7.  >'  PsaL  ILS. 
"Psal.  1S6.     »*  11  Hcg.  iH.     •»  Luc.  24.      »•  Exod.  32.    »•  Job29.      "  »»Matih.25.     »•  Mailh.  i\>. 


S55  THOMiG  CISTERG.  £T  JOAN.  ALGRINI 

meaitt,  el  ad  luiii^ti  ejiis  ambulabam  in  ienebrU'\i  A  in  coipore «  non  potest  nudum  et  apcriam 


De  quarta  :  i  Paravi  lueernnin  meani  Cbrislo  iiici> 
".  I  Priina  acnitabiiurcontemplores  mandaloruin, 
IJiido  :  c  Si  iion  venissein  el  locutus  ets  non  rui«- 
•«•m,  peccaiuni  non  babereni ,  nunc  auiem  excusa- 
licMiciii  non  babent  de  peccato  suo  **.  i  Secunda 
ftcriilabiiur  pigros  ado|>erandiiin.  Unde  :i  Esuriti  et 
uou  de<li8tis  iiiibi  inanducare  **,  »  etc.  Salomon  : 
c  Piyer  propier  frlgus  arare  noluit  •  mendicabit 
ergo  in  asstalc  el  iion  dabitur  ei  ^*.  »  De  lertia  : 
c  Cnin  cogiiovisseiit  Deuni,  iion  slcut  Detiin  glorifi- 
caverunl  ant  graiias  egeruni,  sed  eraniierunt  iu 
c*giiat:onibussuis  ^*. »  De  quaria :  c  Dotnlne.qui  te 
dereliiiqnunl,coiirundentur»  recedcntes  a  le  in  terra 
scribeniur  ^*.»  Boni  quoque  bis  luceniis  tldebuntur^ 


Dei  sapieiitiani.  Paries  isle  dici  |iotest  leciul 
quo  dicii  eadem  :  c  lu  lectulo  meo  qiia^ivi  p< 
cies  quein  ililigh  aniiua  mea  *',  »  scilicet  in 
Yirgiiiis  in  qiio  quasi  iu  pariete  latuit ,  qii 
lectulo  nostr»  infirmitatis  cabavii ,  nec  soli 
isto.  Tres  enim  sunl  Gbri^ii  {«^tuli  :  Prim 
Virginis  atero »  secundus  in  praf>epio  •  lert 
crucis  patibttlo :  priinus  est  floribus  oriiatu 
cnudus  mutieribus  bo[.oratus  •  tertius  vulu 
purpuratus;  floribusviriuiuiu,  niuneribus  roag 
vulneribns  clavorom.  In  priino ,  fons  esi  visi 
in  secundo,  inventus  est  buroilis ;  in  tertio,  ap 
passibilis.  Visibilis  secundum  qiiod  c  i:i  terris 
cst  ctcum  hominlbus  conversaius  est".»  tlu 
■  Deo.  De  prima  dicet  :  c  In  auditu  aurit  obedivit  B  quia  c^xlnanlvit  seroeiipsuro   fomiam  servi 


iiiihi  ^*.  I  De  secuuda :  c  Esurivi  el  dedisiis  mibl 
iiinnducare  ^.»  £t :  c  Laudent  eam  in  portis  opcra 
ejus  ^'.»  De  tertia  dicitur :  c  Qui  ad  justitiani  erii- 
tilunt  niulios,  fulgebant  quasi  stellas  in  perpetuas 
jHernitates  ^.  »  De  qiiarta  :  c  Vos  qui  seciiti  estis 
itie  sedebitis  super  sedeni  judicantes  duodecim  tri- 
Lus  Israel»  dicit  Doaiinus  ^'. » 

SimUit  M  diieetui  meui  eaprem  hiitnuloque  eer» 
t9fum. 

[Gai».]  Gai  verbo  coocordat  Job  dicens  de  Chri- 
Mo :  c  Prudentia  ejus  pcrcussit  superbum,  et  obsic- 
iricanie  manu  ejus,eductusest  coluber  tortuosus  ^'*. » 
Est  igiiur  Gbristus  capreae  siniilis  in  acumine  visus, 
ei  clare  videt  astatias  diaboli ,  et  ab  ejus  pradeiilia 


fiiens  *^;  »  passibilis,  quia  c  Cbristus  passus  c 
nobis,  vobis  relinquens  e&eropluin  ".  »  In 
invenit  dilectum  sponsi  aniicus,  in  secuiido  ii 
in  lertio  latro  crucifiius.  Cum  esset  in 
c  Joannes  exsullavit '* ;  »  ad  sccundum,  ai 
cantavit,  pasior  laudavit  ^^»  niagus  ailoravii,  i 
tio  latro  oravii :  exsoltavit  cuin  tripudio,  caui 
c  Gloria  iii  excelsis  Doo,  laudavit,  viso  iniracul 
adoravit  cuin  myrrbi»ct  ihure»  et  auro  '*;  ora^ 
exduderetur  a  regno.  lu  primo  jacuit  iiiier  gr 
ei  legem  » in  secundo  iuter  asiiium  et  bove 
teriio  inter  latronem  et  latronew  **•  luter  gi 
et  legem,  ui,  roediante  Gbristo,  velera  abjic 
et  noviias  assoniatar»  ut  c  ejLoeoies  velerem 


se  iion  potest  oecolure  sii|>erbos;  qoia ,  sicot  dicit  ^  nem  com  aciibosaois  ct  iiidoentes  novom  hou 


Balonion  iii  Parabolis :  c  Inferniis  et  perditio  corani 
Doinino^.»  Ipse  qooaoe  siniilis  est  binnulo  cervo* 
runi,  qui  ierpentes  exiracios  decaveniis  intcrfictt. 
I<iaui,  obstetricante  mano  divinae  poienti.ne  de  mcn- 
libiis  peccatorom  iuale  pr.rguantiiim  editcilor  dia- 
1k>Ius,  qoi  e<it  coluber  tortoosus.  Quia  vero  dixcrat : 
Ecee  iiie  venii  ialiem ,  ot  ostcndat  celeritalero  et 
festinauliaiu  advenientis,  statiin  subdit  : 

£ii  ipu  itat  poit  parietem  noilrum^  rei;iicieni  per 
feneitraif  et  proipiciem  per  canceiloi, 

[Too.]  Parles  caro  nosira  esl  qiiani  assunipsil ; 
fenesirv  sunl  seusuk  corporis,  per  quos  viia  et  inurs 


"»» — cin  noviiaie  vitsamboleroos**;  inier  a 
cl  bovjem ,  ut  per  Cbristum  simpliciore»  a  s: 
tibus  erodianlur,  uiide :  c  Si  occupatus  foerit 
in  aliqoo  delicto»  vos»  qui  spirituades  estis,  1 
roodi  instruile  lu  spiritu  leuiiatis  *^,  »  lude  : 
ves  arabant  et  asiuae  pascebaniur  juxta  illoa 
inier  Latronem  el  lalroncm  ,  ad  osteudendum 
roisericors  est  pceuiientibus »  quaro  scverus 
obstiiiatis  Gbristus  in  judicio  iuveiiietur.  lu 
quoque  tres  lectulos  inorales  ci  paremus,  sic 
inolter  de  Eliseo  :  c  Aniinadverte  qood  vir  ia 
est  isie  qui  transit  per  uos.  Faciaiuos  ei  coe 
luui  parvuin  et  |H>naroiis  in  eo  lectuni,  ei  iiici 


Inirai  ad  aniinain.  Uude  Jercuiias :  c  Ascendit  inors 

per  fenesiras  vestras  ^.  »  Si  eitiro  videmus  c  niu-  d  ct  scUaiis  et  candclabruiu  '*.  »Co!iiaculuni  isii 

lierem  ad  conctipiscendani  per  eain'*,»  iiitrai  iiiors     cor  noslruni. 

ocutos  nostros.  Si  vero  quis  pulcbrum  niuiiduro 

inspiciat,  et  laudet  Crealorem,  inirat  vita  per  fene- 

stras  oculorum.  Per  bas  ergo  aspicii  sponsus ,  sur- 

gere  sponsam  admonet ,  et  rclinqucre  corporea  et 

qiixrere  incorporea.  c  Quse  eniin  videntur  temp6« 

ralia  suiii,  qoae  vero  iion  videntor  aetema  **.»  Qood 

luieni  dicitur  respicere  per  cancellos ,  qui  sunt 

•ngusta  foraniina,  boc  v.ai  qiiod  aninia  quandiu  esl 


lii  eo  ponaroos  prius  triplicero  lcctuiuin 
nostro,  ut  ibi  qiixsilus  invenialur.  Priinus  c^t 
buiniliutis;  sccundus,  palientia  in  adver»i»;  tc 
puritas  cordis  :  priuius»  esl  uioeroris  ;  kcui 
doloris ;  tertios ,  ainoris.  De  priroo  :  •  Laval 
singulas  nocics  leciuin  mcum ,  lacrjinis  meis 
luiu  ineuro  rigubo  **.»  De  secundo :  c  Dotninu» 
fcrat  illi  supcr  leituro  doloris  cjus*^.  »  De  1« 


••  Job  29.  w  p^,|  I5J  st  j„.„,,  ^5,  a»  uaiiii.  25.  o  Prov.  2«.  *»  Roui.  I.  ^»  Jercn 
^•PmI.  17.  *Mlallli.  45.  ^Prov.  51.  *•  Dan.  14.  ^^  Mattli.  19.  ^^' Jub.  2«.  *•  Prov.  IS.  • 
!«  ••  Maiib.  5.  •»  II  Gcir.  4.  •»  Gani.  5,  ••  IJatucb.  5.  «^  Pbilipp.  2.  »•  I  Pcir.  i.  ••  Ln 
•'  Liif.  2.  »•  |l»id.  ••  Malib.  2.  ••  Luc.  23.  ••  tuloss.  5.  •»Koiii.  f5.  •»  Gul.ii.  C.  **  J 
'MY  Uajr.  i.    ••P:»al.  6.    •^  PsaLiO. 


m 


COAniENT.  IN  CANTICA  CAMIC.  —  LIB.  IV. 


m 


«lam  renunerac.    Prima  t%i  dnlcis,   seJ  lurpis;  A  Cum  Deocurrii  i|iiatufo  in  ipso  requieseere  appeiii. 


fteeunda  sicca,  aeJ  fnrlis;  lerita  pinguis  ei  suavis« 
Tani  adualis  quani  :ific€luosa  onlinala  esl,  scd 
ordine  |iffaepost«n*o.  Nam  aclualis  iuferiora  pr.Treru 
Afleciuosa  supcriora,  quia  in  actu,  Dci  dileciio 
piarfertur  boiuinibus,  «M  iii  liomiiiibus  perfccliorcs 
ii;iinnloribus ,  coeluiu  ierr.e,  a;leruiins  leiiipori, 
tfuiiiia  carui.  In  arluali  \cro  esi  ordo  prii-posicrus, 
ficd  nectssariu.s  qui  iucipii  u  iiovissimis.  Sed  iion 
sii  acceplrix  persoiiarum ,  nec  preiia  cousiderel 
rerutii,  S''d  necessilalcs  hoiuinum;  scil  aireciiiosa 
t;iiiienlia  tOiidila,  qux  pluros  sunl  :  suiil  iniiiora, 
iuinns,  miniiua,  miuitiie.  Li  iiluui  quitleiu  ordinero 
facii  vertlas  cbariiaiis.   Ilunc  aulem  vindical  sibj 


Duo  suiil  proximi  :  polesi  enim  desideriuin  de 
proiiitio  el  cum  proxiiuo  currere  ;  sed  in  proxi« 
iniim  non  polest.  De  proxituo,  ul  dc  ejiis  salutc  ga»» 
doamus  ;  rum  proximo,  ul  euin  in  via  Dei  coniiiem 
b.ibcre  possimiis.  Sed  non  In  proximum,  ui  iu  eum 
spem  ct  ll.Jiiciaiii  ponamus.  Dc  niuudo  lainen  deside* 
riiiin  currit,  qu.iiido  iiiiipeciis  in  ipso  Dei  operibus  ad 
laudemipsiusardeuiius&ecouveriil.nou  cum  mundo 
nec  in  mun  lo.  Ilein  duos  babei  cbaritas  ordiucs  : 
UMu.ii  iii  seci'esccndo,nlicrumper4onasdiscernendo. 
40  1"  ^^  pri;no  conclpiiur,  secundo  nasciiur,  teriio 
«luiriiur,  qu.irio  rohoraiur»  quinlo  perflcilur:  con* 


iipiiur  in  voluuiaie  boua»»naKitar  in  inisericor- 
verilas  cb.iritalis.  Nam  iii  lioc  vcra  cst  chariias,  ut  ^  tii.i  ,  nuiriiur  in  gratia,  roboratur  in  patienlia, 
qui  iniligcut  ainplius  accipiatil  priiis.  Cl  in  eo  cliara      perlicilur  in  sapiciitia,  in  voluntate  bona  qux  con* 


est  tcrilas,  si  ordiueiu  teuemus  airectu,quain  illa 
ralioite.  Tuiic  dicere  polerimus  :  Ordinatit  in  me  cha" 
riiatem,  Inielligimus  in  arbore  subliiniiaiem ,  in 
/ruclu  dulcediiiem,  in  unibra  securiiatein.  Subliuii- 
latem  virlutis»  dulccdinein  amoris,  securiiatein 
proiectlonis»  lude  liberius  vacai  sponsa  ad  videiida 
snpema  gaodia.  lude  sequiiur  : 

Introduxii  me  rex  in  cellam  vinariam,  bocesi  in 
cogn.iioneai  sut»eriioruiu  gnudiorum.  Ad  lioc  iu- 
Iroducijiar,  aliquando  per  servos,  aliqiinndo  per 
amicos,  aliqnando  pcr  ipsuin  regem.  Quidam  enim 
per  liinorem  ad  ea  coniemplcnda  se  converiunt, 
qaidain  desiderio  prxinii ,  quidam  umore  Condito- 
ris.  Priinos  pceniientia,  secundos  obcdieniia,  leriius  C  l  tudiniset  consilii ; »  in  quinto  c  spiritus  sapientioB 


qux 
cordat  cum  Dei  voluniate,  in  misericordia  cuni  ope- 
raiione;  in  gratiacum  dovotione,  in  palientia  cum 
prxmii  exspccta.ione»  insapienlla  cuin  coutenipla 
tioiie.  De  prim*> :  i  Ut  faccrem  votunlatem  ;  Deus 
nieus,  volui  ^*.»  De  secuudo  Job  :  i  Oculusfui  cxro, 
pes  ciaudo  ^S  etc.  »  De  lertio  :  c  Mcinor  fui  Dei  ci 
deiectaius  suin  et  cxercitalus  suin  ^K  »  De  quarlo  : 
<  Quis  nos  separabil  a  cbariute  Dei?  tribulaiio  au 
ntigustia  ^*,  •  eic.  Do  quinio :  c  Gustiiie  ei  videie 
qiioniam  suavis  edl  Dominus  ^*.»  Videte  coulempla* 
lione,  gusiaie  sapientia.  In  primo  esl  c  spiriini 
limoris ; »  iii  secundo  c  spiriiiift  scienliae ;  »  in  lci- 
lio  c  spirilus  pieiaiis ;  »   in  qiiario  c  spirilu^  lor- 


rbarius  perducil.  Sic  quein  priinuni,  timore  ser- 
Tom;  post  obedle!itiam,ami<:um;  deiude  chariinie, 
sibi  fecit  filiuin.  Ve!  in  cellam  ducil,  id  cst  sncram 
Scripluraiu«  Primo  potans  eaiU  sensu  bistoiico,  se- 
cundo  muralt,  tcrtio  alicgoiico,  quarfo  anagogico. 
Felixordoubi  cliarilas  ad  patriam  irahil  leslinnntes^ 
a>!juval  currcntes,  suscipit  pcrvenicutes.  Ainor  ftms 
isi«  inliis  babens  duos  rivulos  :  alius  est  amor  mun* 
tli,  »cilicet  ciipidiias;  alius  ainor  Dci,  scilicet  cha- 
ritas.  Il»c  esl  Jordaiiis  qui  ad  lr.insitiim  filiorum 
I  racl  in  diio  se  divisit.  Inferior  pnrs  dcfluxil,  de« 
focil,  in  roare  Moriuum  devenit.  Iii  amore  cuiin 
iiiuiidi  per  iilicita  defluiii.us,    a  boiiis  delicimus,  in 


ct  iiitellecius  ^^.  »  lu  disceniendo  personas  &ic : 
Primo,  Deus;  secundo,  ipse  bomo;  terlio,  proximus 
intcr  proximos :  priroo  parcntes,  secundo  dome^lici, 
tertio  luimtci.  Et  bxc  oroiiia  pius  diligenda  suni 
qitain  corpus  nnstruni.  Ecce  qiiid  unicuique  debe- 
liir :  c  Deuro  debcmus  diligere  ex  toto  corde,  cx 
toia  anima,  ex  loia  ntenie  ^*.  »  Juxta  ires  proprie- 
tates  aniiiix.  Rst  enim  aniinalitjs  qii»  corpus  ve« 
gclai,  et  sensibus  vires  ministrat;  raiio  qiiae  dis« 
cernit|  aflecius  qui  appetit.  c  Diiigitnus  e\  loio 
corde,  »  si  aflectus  iiostcr  totus  iii  Deuin  iiiiendat; 
c  lota  aniroa,  »  si  quidquid  animalitas  agit,  in  Dei 
laudem  proflciat ;  c  toia  inente,»6i  cogiiatio,  meinO' 


mundo    moriem  meremur.   Supcrior  pnrs  sieiii,  jv  ^ia,  ratiocinaiio ,  Deo  investigando  et  invenieiido 


crevit  in  montem  ningnum  ^*,  Vedundavit  usqiie  ad 
Sarclian,  quodinlerprclatur  tritfulatio  eorum,  quia 
per  amorein  stamus  a  peccntis  ccssando,  crcsci- 
ttius  in  roontem,  virtutes  accuinulaudo  :  redimus 
Dsque  ad  Salecbaii  **,  pnssioiies  pro  Dei  aiTioic  sus- 
tinendo.  Tria  sunt  qua;  bene  possuni  amnri  :  Deus, 
proximus,  mnndus.  Deus  supra  nos,  proximus, 
juxU  nos,  mundus,  subtus  nos.  Tria  Deus,  duo 
proximus»  uiium  niuudtis  babent  in  ciirsu  deside- 
rii  nostr».  Et  tic  est  ordiiiata  chariias.  Ainor  de  Deo 
carrit  quando  de  ipso  accipti,  umle  eum  diligit.' 


deserviai.  Atiiinx  vero  deberous  praeslare  auxllium, 
ejus  seqiii  consiliuni,  exbibere  obsequiiim  :  Primum 
in  belio,  secuuduiu  iii  via ,  teriiuin  in  lectuio. 
Auxilium,  scilicci  opera  pcenitentias »  quia  c  caro 
concupiscii  advcrsut  spiritum  ^* ;  »  consiiiuin,  ui 
discretionem  babeamus  in  via  virtutum.  cUbi  enim 
erat  impetus  spiritus  » illue  gradiebantur  *^ ; »  ob* 
scqiiium,  aditus  ibalami,  Id  est  sensus  cusiodicndo, 
ne  sollicitndo  leroporaliuro  intret  et  turbet  conlcin- 
plaiionis.cubiculum:  c  Corporicibaria,  etvirgain, 
ct  onusasiuo  "  :  »  Cibaria,  ne  deUciat ;  virgam,  ui 


it. 


Daiiie!  «.    •»  Josiie  15.    ^  Psal.  39.    *"  Job  29.    *•  Psal.  76. 
*•  JHarc.  1«.    *•  Galal.  5.    ••  Eiecb.  1.    •'  Eccli.  53. 


••  Uom.  8.     *•  P*al.  53.     **  Isai. 


tll  T1I0M.€  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINl  fff 

ili8ciplinainteiieat;onus  ne  oiiu  lasciTial.  Priiiio  de-  A       Sermone$  kiuftdoi  kleto$qu€  iarert  memenio. 
Iirrousdonare,  conYeriere,  condonnre:  donare,  iil     Ideiu  : 


rcfi<  ianliir  e^nies  ;  converlere,  ul  non  inorianlur 
peccatores;  condonare,  nt  nos  peccanlibus»  ne 
•iiiius  iinniisericordes  et  non  fralres. 

In  bac  cclla  non  soluni  sponsam  crcitimns  i.icbria-» 
tani  vino  laMiliap,  sed  inde  accepisse  oleuni.  Non 
quo  prosimom  sediicerel,  sed  qiio  filios  ungeret 
ronsolaiioiie,  iniilccrel  ainoris  afrecliunc,  iltumina* 
rcl  charilativc  opcris  splendorc.  Sunt  eoim  lilii 
olci  seduciionis,  sunl  filii  olei  consolalionis  ,  sunt 
fitii  o!ci  ainoris »  suiil  filii  olei  sptendoris.  Prinuiui 
oleum  suniilur  in  usum  lioroiuum ;  secundum  lulun- 
dit  roulier  in  vasa  minislraia  per  filium  ;  tertium 
assumunt  sapienles  Tirgincs  in  adveiitu  sponsi  '* ; 


Fi$iula  duiceeanit;  vo'.uerem  dum  decipit  aueep$, 

Hoc  oleo  uiigunlur  freqnenter  poientes.  Unde  poetas 

A'f7n7  esi  quod  credero  de  $ۥ 

Kou  /loffi/,  cum  iaudalur  dii$  a^qua  potestasm 

TiTlins  est  Sophar  Naamaibiies»  id  cst  di$$ipang 

$pecninm  decori$.  Dccoris  enim  cst  speculom  eoele* 

(tiiiin  conieniplaiio  ;  sed  lixc  dissipat  Tolopioosa 

carnis  caraiio.  Inde  de  presbytcris,  qui  In-Susaoua 

cainis  Toliipiaiein  iniplcre  qoxrebant»  dictuin  est : 

I  Stibvcrterunt  seiisiim  suumneTiderenlcoelum*^.  > 

lui!e  Boetius  : 

Dihjict  lerreMB  nebula$  et  pondera  inoli$. 
Aique  tuo  $plendore  mica. 


R 

quarluroesldemonteOliveti.Qui  primoinungiinlur,      lloc  olco  dicitur  c  Isractiiicus  populus  incrassaius. 


reslsiunl  dominalori  univci*s9e  terne ;  qui  sccnudo, 
subsistunl  dominaiori  univers»  lcrrs;  q^ii  letiio, 
Insistuiit  dominalori  universae  lcrrae;  qui  quaiio, 
assislunldoroinatorl  universae  lerrae.  Primi  resistuni 
dorolnoiori  unJTersae  tcrrac»  qui  sunt  super  terram 
65pientes  "  ;  sccundi  subsisiunt ,  c  alter  alierius 
onera  portantes  '^;  i  leriii  insistunt,  i  currentcs 
«d  propositura  sibi  certaroen  ^,  »  quia  nunquam 
est  in  cis  amor  Dei  oiiosus  ;  quarii  assisiunt,  quia 
circa  creaturam  et  Creatorem  speculaniur.  Primi 
iii  tribusscducunt:  seducunt  enim  lixreiici  suaTiiaie 
Tcrbonim  siinpliciores ;  amaiores  gloriae  scducunt 
adulalores ;  se  ipsos  •educunt,  corporis  sui  cutiores. 


iiupinguaius»  dilaiatus  ** :  i  incrassalus  esieriuii 
cura;  impiuguatiis»  cogilatiotie  8upcrfl:ia  ;  d:- 
lalaius,  duin  gaudet  dc  culpa  diffainata.  Secundi 
su:.t  filii  oiei  consolatio!iis.  Ili  subaistuni  doniinatiiri 
universx  icrnc»  duro  pro  ejiis  amure  consolando 
alioruiu  onera  rcru!il.  llli  vuliierato  a  lalronibus 
i:.rusuiii  csi  priiis  Tinuin  ",  id  esl  pcenitentide  aiH 
stcritas.  Scd  adliuc  dolor  roauct  in  Tulnere*  nisi 
toUatur  olei  inrusione. 

Triplei  est  bic  dolor.  Primo  cniro  aliquando,  dum 
de  peccaiis  doleot»  abuudanliori  iristitia  absor- 
b.^nuir;  sccuudo  sub  onere  satinractiunis  ratiganlur; 
tertio  iii  tentatione  lcrreiitur.  c  Noudum,  sicul  ail 


De  primo  Salonion  :  c  Fjtus  dtslillans  labia  mere-  C  K^^i^s,  est  plaga  circumligata  ncc  curaia  medica- 


iricis,  et  nitidias  olco  guiiur  ejus,  ei  noTissima 
rjus  ainara  quasi  absyiithiuni  '*.  •  De  sceundo 
ilavid:  c  Oleum  autem  pcccaloils  no:i  inipingiict 
caput  roeum  *\  i  Doiniuus  in  lcge  ditil  de  bis 
inbus  sic  :  c  Olleres  oleuin  luciduni  ei  purum  el 
pJo  tusum  ^  :  c  lucidum  i  conira  liaeielirx  sen* 
leniiae  inTOlutionem  ;  c  puruiu  i  conlra  adulaio* 
ruin  iilusioucm  ;  c  pilo  iumiui  i  |rc|i«r  tMiiis 
•uacerationem.  Coutrj  lertiuai :  c  Caro  boiuinis 
non  ungetur  ex  eo  '*.  i  lloc  triptei  olcuui  assumitur 
iii  usus  buininuiu»  non  Dei,  ct  sic  resistunl  domi- 
iiatori  uuiTers;e  terrac.  Istos  dcsignaut  tres  anici 
Job«  qui  oteum  affei  unt  duiu  qua^i  ad  consolaiidum 
vcniunt  **.  Primus  est  Elipliaz  Tliemaniles,  qui 
dtcilur  Z^ei  mei  eontem):tn$,  Secuudus  Baldath  Suithcs 
qiiod  sonal  inteterata  ioquacita$^  Veulus  enim  est 
liiigua  adulatoris.  Unde:  c  Recedani  Tetcra  deore 
re-lro  nota  vera  diccntis  *'.  i  Inde:  c  Linguis 
loquuntur  noTis  **.  i  llxc  quxrebant  ratuaeTirgiiies, 
diccntes  :  c  Date  nobis  de  oleo  Tcstro  **.  i  Quibus 
dicitur :  c  Ite  poiius  ad  Tcudcnies  et  emeutes  et 
emite  Tobis  'S  i  In  Isaia  :  <  Populus  mcus  qui  te 
dicunl  bealum,  ipsi  te  decipiunt  **•  i  Et  Aposlolus: 
€  Neqoe  fuiroos  vobis  aliqiiaiido  in  sermonc  adubi- 
tioiiis,  Deus  scit  '*.  i  Li  illc  geittilis  : 


D 


luiue,  neque  fota  oleo  ^*.  i  Sed  iati  filli  inrundunt 
oteum  C<ontra  primum»  praedicando  Dci  largam  esse 
niscricordiam  ;  contra  secunduiii,  pcr  boc  cvadero 
inrcriii  miseriam ;  contra  tcrlium,  sic  iiiereri  gloriae 
con^nam.  Primo  dicit :   c  Lbi   abundavii  delktuiu 
supcrabundiTit  ci  gratia  ".  i  £i :  c  Si  averlcril  se 
impius  ab  impietaie  sua  jquam  operatu«  est :  ipse 
auiiiiam  suam  vivificabit^*.  i  Sccundo  dicit :  c  Non 
judicabii  Douiiuusbis  iu  idipsum;  i  quij  si  bic  facta 
pceniteuiia»  non  sentietur  inreriii  miseria,  et  sic 
c  i.on  consurget  duplex  lribulalio^'.i  Tertio  dicit ; 
c  Non  corouabiiur  uisi  qui  legitiine  certaverit  ^^.  i 
Et:  c  Bouuni  certamea  certaTi,  cursum  <.onsu2i> 
mavi.  De  relii|uo  reposita  esi  niibi  coronajusti- 
li«  '*.  Per  primum  exhiiaralur  racics  in  oleo-\ 
Id  est  coiiscieiilia  ;  per  secundum  couiputrescii  jii* 
gum  a  racie  olei  *';  pcr  teninm,  c  pbga  tu:iiens  e»t 
lota  otco  *'•  I  Contra  hxc  tria  puer  iu  iribiis  locis 
ongitur  iu  baptisiuo  :  olco  in  pecioret  contra  iri- 
stiliaiM  ;  oleo  iuter  scapulaSt  ul  sil  fortis  contra 
satisfactionis  molestiani.  Chrisniaie  in  capiic,  qnod 
fit  balsamo  et  oleo,  ut  discretsooem  habeai,  et 
scnsus  qui  abundant  in  capite  ejus  oondiat,  el  sic 
contra   leniationem   habeal  andaciam.  \%%  figura 
boruui  Uium  c  Jacob  erexii  lapldem  in  Utuluui 


••  yjlth.  23.  "  Phitipp  3.  •*  Galal.  6.  »•  llcbr.  li.  ••  ProT.  5.  •'  PsaL  140.  ••  U?iL  S4. 
»•  Exod.  :o.  ••  Joli  i.  •M  Rcg.  i.  ••  Marc.  IG.  •»  Maiib.  55.  •*  llild.  ••  Isai.  5.  ••  I  Thesa.  i. 
•^  Pan.  n.  ••  Dciii.  3i.  •»  Luc.  10.  '•  Isai.  I.  »•  Ro!i!.  5.  "  Eieih.  18.  '•  >abam  1.  ••  II  Tim. 
i.     "  llTini.  4.     ••Pbjl.  J0>.      ••I^.ii.  ?0.      ••Is;ii.  I. 


1 


tis 


COMME.NT.  INCANTIG\CANT1C.  -UB.  IV. 


tll 


fuiitlens  oleiim  (Jesii;)er  ''*.   i    Erigil  lapiiieiii   in  A  lial>eiar  agnilto  de  ereaturis  ;  seeondo  sgnosciinr 


tiluluiii,  dtiin  dnra  corda  coiivcrlil  ad  Denin,  erro- 
rero  ad  poeiiiientiam.  Ftiiidit  oleuin  desiiper,  lianc 
iriplicemexhilieiiscoiisotiiiioiieni.  Olenm  aiiioris  ti'i« 
pliceai  liabei  snavitaleni.  Priino  eiiiin  deleclalnr 
Skinaiis,  adTenieiile  Sjioiiso,  in  amplexibus  ct  osculis; 
secundo  iii  s:iginalionc  rfrcclionis;  ti*rlio,  si  |>ossii 
eiliilicre  opns  fttrenuiialis.  Priiniiin  fil,  (|iiaudo  per 
dulccin  inedilaiioiiem  adest  prjcsentia  dilecti ;  se* 
cundnni,  quando  sursum  cor  liabcus  sapil  cQcle- 
slia**;  teriiuiu,  quaado  pro  eo  dclcctat  sustiiiere 
tluia  et  aspcra.  I)e  priiiio :  c  Osculeiur  nic  osculo 
oiissui*^.  I   De  sccuiiiio:  linrodnxU  tne  jn  cellam 
vinaiiain,  De  terlio  :  i  Forlis  esl  ul  niors  dilectio 
tu:i,  sic  it  iureniMS  a;:uula:io  '*\i  f)e  primo  David  : 
c  liciiuit  consolari  aninia  niea,  memor  rui  Dei  et 
deleciatus  suni  '*;  i  de  secundo  idem  :  c  Inliabita 
tcrrani  ct  pasccris    in  diviiiis    e/iis.   Dclcclare  in 
Do:niiio  ct  dabit   tibi  peiniones  corjlis  tui  "' ;  i  de 
teriio :  i  l.i  iribulatione  g.nideuies  'S  i  lloc  olco 
uiigiiur  labcruaculuin  ;  uiiguutur   ei  vasa   ejus ; 
ungitur  et  Aarou  in  saccritotiutn  ;  iabcrnaculuin 
curdis,  in  qiio  Dcus  siisdpialur  ;  vasa  in  quiLus 
cjus  auiiiia  epuleiur  ;  Aaron,  ul  roriis  in  passiuni* 
bus   delecleiur.  c  Hilarem    eiiiin   datorcm   diligii 
Deus,  ut  exliilarct  raciem  ejus  in  oleo  **  i  De  priuio: 
c  iacia  cogitaiutn  iuum  iii  Doniitio  '*•  i    Dc  so- 
cundo  :  i  Cl  i|)se  te  enutrici  *^  i  De  tcrtiu :  c  Kon 
ikibii  in  «ternutn  fluctuaiionem  jiisto  **•  i 
lloe  triplex  oleiun  attulit  iiobis  dileclus:  primuin 


B 


viasaluiis;  tertio  meia  beaiitudinis.  Priino  discer* 

niiniis  naturas  rerum^   secundo  inter  viflutem  ei 

vitiuin,  iertio  inicr  rcqqieni'  et  exsilium.  Prinium 

Deus  c  illuminat  oinneni  homiuem  venientem  in 

hune  muiidum  ** ;  i  de  sccundo  dicilur  :  c  Ego  sum 

lux  muiidi  ** ;  i  dc  teriio:  c  Lux  in  tenebris  lu- 

cet  *^.  I  lloc  oleo  erant  uncii  duo  filii  olei  splen* 

doris.  Priino  Petrus,  quando  iuter  piscein  et  pisccm 

discernerescicbai  *' ;secuiido,  quando  post  negi- 

trotiem  amare  flcbal** ;  leriio  quando  apparento  el 

angelo»  in  carcerc  dicebat  :  c  Niinc  scio  vere,  quia 

niisii  Dominus  angelum  suum  ***.  i  liem    prlino 

Paiiliis,  cum  dicerei :  c  Invisibilia  Dei  a  creatura 

niundi  per  ea  qux  racia  suut,  jniellecia  conspiclan- 

iur '.  I  Secundo  cum  dicerci :  c  Cum  autem  placuil 

ei  qui  me  segregavii  ex  utero  matris  roes  et  voca- 

vii  per  gratiam  suain,  eic»  continuo  non  acqniexl 

cariii  ei  sanguini  *,  i  Tertio  qiiando  c  rapiusi  vidli 

arcana  quae  non  licet  bomini   loqui  '.  i  Isii  vcro 

sunt  exploraiores  Jcricho  S  qui  diciiur  luna  piopter 

inutabilitatein,  quo  muudus  figuraiur*  Uucii  priino 

oleo  lalciit  in  domo  Raab  mcretricis;  secundo  gra- 

diuutur  pcr  plaua  ;  leriio  conscenduni  ad  moniaita. 

Ad  liaec  montana  couscendiuius,  dum  fntirom  explo- 

rainus  indigcuiiam,  propriam  conscientiams  daemo* 

nis  asiutiam,  pairio!  glortam. 

Frairuni  Hidigeuiia  iu  iribus  Oii :  esl  eniro  indi* 
gentia  paiiperuin «  indigeuiia  peccatonim ,  indigen* 
tia  deritnetorum.  Pnnil  enLm  Indigeni  boiiis  tempo- 


io  nativiiaie,  secundum  in  resurreciiotie,  teriium  r  ralibuSt  secundi  spiriiualibus»  lerlii  suffragiis  el 

orationibus.  Do  primo  :  c  Rediine  peccata  tua  elee- 
mosyuis  ei  iniquitates  tuas  inisericordiis  paupe- 
rum  '•  I.  Do  sccundo  :  c  Si  occupatus  ruerit  homo 
in  aiiquo  dclicto  vos,  qui  spiritualc}  estis,  instnn>i 
spiriiu  lcviiutis '.  i  De  teriio :  c  Vir  rortissiiiius 
Judas  collaiione  facta  duodecim  milledrachmasar* 
genti  misit  Jerosolymam  oflcrre  eas  ibi  pro  pecc;:- 
tis  moriuoruin  *.  i  Item  :  c  Sancta  ergo  ei  salu* 
bris  esi  eogiiatio  pro  derunctis  exorare  '  i  Isti  ex« 
plorani  rrairum  indigciittam,  et  in  tribus  suaiii  ex- 
ploraniconscientiam,  ne  sii  innrma,  nesitturpis, 
iie  sit  pigra  :  iiifirma  ad  resistcndum,  iurpis  per 
peccatuin.  Pigra  ad  bonum. 

41  Ne  rorte  dicat  dc  primo :  c  lufirmaia  esi  in 


lii  passione.  Primum  eniin  riiii  efliisionis,  secundum 
exsultaiionis,  icrtiuin  satisractionis.  Priinum  cnini 
diligitur,  quia  se  in  incarnando  exinanivit ;  sccun* 
do»  quia  ostciidendo  nobis  resurrectioiiis  gloriam 
iios  l«tificavii;  tcriio,  quia  per  passioncm  suam 
nos  sanciincans  roboravli.  De  pritno :  c  Oleum  in- 
fii^um  nomcn  tuum  :  ideo  adolescentiilae  dllexeruni 
te  niinis  '*.  i  De  secuiido  :  c  Unxii  te  Deus  Deus 
Inus  o!eo  I.Ttitiac  pra*  cousortibus  luis  **.  i  De  tcriio: 
c  Ijiveui  David  servum  meuin ,  olco  sanclo  nico 
uiixi  eum  **.  i~  c  Cbristuseniin  ui  per saiigiiinem 
suiim  sancliflcaret  populutn,  cxlra  poriam  passus 
csi  **.  I  lloc  oleo  uncti  insistuut  doniitiatori  utii* 
vcrs;c  terne.   Trabii  cniiu  cos  iu!criin  suavilas,  ut 


dicaiit:  c  Nou  dituiti.iin  lcuisi  bciiedixerisiiiibi**.  I  D  paupertate    virtus   mea   et  ossa   niea  conlurbala 


Qiiartum  olcuin  est  dc  tiioiiie  Olivcii,  qui  diciiur 
mom  trinm  lumhium,  Esi  eiiiin  iu  eo  luiiicu  otei  iu 
ipso  nasceutis,  luiuen  liiceriKc  dc  teuiplo  rcsplen- 
deniis,  luroeu  solis  a  lalcrc  oneiiiis.  Priinuiu  csi 
quo  illuinlnatur  liomo  uaturali  raiiouc;  secuiidum 
esi  qiio  iliuniiuatur  bis  c  quse  ccepitjesus  raccreet 
docere  *%  i  id  est  doclriiia  et  operaiioue  ;  terlio 
lUominatur  niiraculis  ei  spiriiali  rcvclatioue.  Priino 


suui  *;  I  de  sccunilo:c  Egressus  est  a  filia  Sion 
oinnis  decor  cjus  ** ;  i  de  tertio :  c  Usquequo,  pi- 
ger,  dormis  '*?  i  Primum  iiaque  caveai  iio  cadai 
in  prxiio;  secunduiu,  ne  di>pliceai  dileclo;  icr- 
iiuiii,  ne  careai  praeinio.  De  priiuo  eniin  dicitur : 
c  Omnes  persecuiores  ejus  approliendcruni  eam 
intcr  angustias  ".  i  De  secundo  :  c  Omnes  qiu 
glorificabaut  eam  spreveruol  eam ,  quia  videruul 


II 


'»Cen.  2«.  •*CoIoss.  5.  ••CaiU.  I.  •»•  C:iuL  8.  •*  Psal  76.  •*  P:»al.  56.  •^Roin,  1«.  ^  ». 
Cor.  9.  •*P»al.  5i.  •Mbid.  ^»  Ibjd.  •»  Caiil.  I.  »•  ISal.  44.  *»  Psal.  88.  **  llcbr.  13.  •»  Gen. 
3i.  »*A(I.  I.  ••J.nn.  I.  »*J»au.8.  »»  Joau.  I.  »»Mutb.  13.  »»  Mallb.  «ti.  •••  Acl.  12.  »  Uom. 
I.      •Galat.  I.     •  II  Cor.  li.     'Josiic6.     •  Daii.   4.      •ruhuG.      Ml    Macbab.  12.    •  Ibid.    •  Vud^ 


30.     ••  Tbrcu,  I.     "  Prov.  6.     •»  Tbrcii.  I. 


m  .      THOMiC  CISTERC.  FT  JOAN.  ALGRIM  t6i 

Don  eiC  alius  qiiani  Dei  Filius,  per  quein  nolJs  dl-  A  cnnduni  sibi  instiliiic  c  por»ulum  Acc-eptaliikro  secu« 
lecltts  loquihir,  dttro  per  euin  Palris  Toluiiias  nobis     lorero  bonorum  operoro  ^';  •  lerlium  cconsiiiuii 


retebiur.  Prius  enlm  locuius  esc  per  palriarchas, 
postinoduro  per  prophetas ;  c  no?issime  locuius  est 
oobis  in  Filio  suo,  quem  constiluit  bxredem  univer« 
•omro,  per  quein  fecit  et  saecula  *'.i  Isie  sermo  Dei 
esi  Filius  l>ei.  Ilic  tria  fecit :  Aufert  culpam  ad  bene 
operandum,  confert  gratiam,  donat  titaro  aeternam. 
Primum  facit  viae  complanatlonem,  secundum  facit 
dilectionem,  tertium  confert  gloriOcationem.  IJnde : 
c  Ego  suin  via,  veritas  et  vita  '*.»  Quamvis  ordiiie 
converso  dicat  Apostolus :  c  Vivus,  »  ecce  vitain  : 
f  EfQcai,»  tcce  opus  virtutuui,  ut  supra  dictum  est. 
Tres  sunt  filii.  Fillus  irac,  fllius  adoptionis,  filius 
grati».  Primus  est  genitiis,  secundus  regeneraius, 
terlius  onigenitus.  Genitus  ez  sangiiinibus  et  volun- 


bxredem  universorum  '\»  Primus  est  per  qiiero 
fecit  inferni  vincula  ;  secundus  est  pro  quo  fecit  ini» 
racula;  tertius  c  per  qiiem  fecit  et  sxcula  ^*,»  priuius 
est  fctor  spurcilise;  secandus  odor  justitix;  leriius 
c  splendor  glori»  et  fignra  substantiaR.  »  Piiiiiut 
vitio pnsillauiinitatis (etorein peccatorum facens  sta- 
tuendus  est  ad  slnistnim  cnin  hesdis;  secundus  au- 
lilio  fortitudinls  sii»  macuias  peccatornm  fugiens  jam 
conversaiur  in  coelis»  postmodum  vagaturus  esi  cum 
angelis;  tertius  c  portaus  oinnia  vcrbo  vii-tuiis  siiz 
purgationem  faciens  peccatoruin  scdet  ad  de&tcram 
luajestatis  in  eicelsis  '*•»  Iste  est  Filins  Dci  qin 
coiumendat  charitatcm  suam  lu  nobis.duin  more 
bumaAo  causas,  quibus  a  nobis  debct  diligi  per  A|  o- 


tate  vlri  *',  et  voluntale  camis.  Regeneraius»  quia  ^  stolum  bic  ostendit.  Tres  sunt  causae  Ist»  :  quia 


natus  est  ex  Deo  per  sacramentmH  pcenitentis  et 
baptismatis.  Unigenitns  patris  et  filins  Virginis.  De 
priino  Apostolus :  c  Omiies  natura  sumus  fiiii  iRe*^;» 
de  secuudo  :  cAccepistis  spiritum  adoptionis»  in  quo 
clamamus  :  Abba,  P.iter",  nam  c  Spiritum  sanctnm 
In  filios  adoplioiiiseffudit'*,»  de  tertio  legitur :  Chri- 
stus  est  Filius  Dci  per  naturam,  filius  autem  vir- 
ginis  per  graiiani.  Primus  accepta  portione  substan- 
tl««  abilt  in  villam  nt  pasceret  porcos  '^.  Secundus 
benedictionem  pairis  meniit,  dum  consilio  roatris 
patri  parat  pulmentuin  **•  Occidens  et  excorians 
ducrs  bosdos  optimos.  Occidite »  id  est  roortificate 
niembra  vestra .  qu«  suiit  super  terram  '*.  Itero  : 
cMortul  eolro  estis»  et  vita  vesira  abscondita  est 
curo  Chrislo  in  Deo  **•  Beati  mortiii  qui  In  Cbrislo 
moriunlur  *^»  Excoriare  docebai  Moyses  sic:  c  Cuin 
obtoleris  sacrificinro  Doroino  de  bobus«  delrabes 
pellem  *'.»  Inde :  cExspoiiavi  me  lurtiea  men,  quo« 
moilo  indn^r  illa  ^  ?» Item  icTulerniit  pallium  ineum 
csstodes  murorom  *^.»  Iloc  pallium  reliquit  Josepb 
iu  maiiu  meretricis  domiiue  "• 

Debemus  babere  palliuuit  id  est  conrersationem, 
quod  peccata  nostra  Deo  occnltet;  quod  Intiientes 
lirtiflcet;  quod  fluxiis  scculi  dissipet.  Primuni  fuit 
Rebecc»  ,  qiio  se  abscondit  a  facie  Isaac  ^;  se- 
citnduni  Mardochafi  :  Cum  egrederetiir,  ait,  Mardo- 
cbeus,  de  palatio  a  con»peclu  rcgis»  crat  iiiduliis 
pallio  serico  et  hyacintliiiio  *^.  Uudc  c  lota  civiias 


dives»  quia  sapiens,  qula  pnlcher.  Dives  in  omuiuiii 
possessione«  sapiens  in  omniniii  rerum  creatioiie, 
pulcher  in  hominum  recreatione.etin  diviiiitate,  et 
in  bumanitate*  Potens  in  mondi  gubernatione  : 
c  Quem  constituit  hxredero  onivcrsorum ;  »  r cce 
primum  :  c  Per  quem  fecit  et  saecnla;»  ecce  sccuii- 
dum  :  c  Qui  curo  sit  splendor  giorlx  et  flgura  si.h- 
stantiae  ^;  s  ecce  tertium  :  t  Portansqoe  oniiiisi 
verbo  virtotissuc :  porgatlonem  peccalorum  faciens ;  t 
ecce  quartum  :  De  primo :  cTui  sunt  coeil  et  lua  e»t 
terra  **; » de  secondo :  » In  quo  snnt  omnes  tbesauri 
upienti»  et  scientiae  absconditi  ^*;»  de  teriio  : 
c  Ecce  tu  pulcher  es»  dilecte  mihi»  et  decorus  **;! 
dequarto:  cPotestas  ejiis  potestas  aeterna»  qus 
non  anferetur,  et  regnum  ejns  qu«  non  corrumpf- 
tiir  '^»  U«c  enim  quatuor  soleot  jaciare  amanits. 
Uiidc  Virgiiius  *'  de  priroo  : 
Qnam  diui  ntvet  pecem»  ^uam  ia€tU  abundant, 

Pro  seeondo : 

Canto  qntf  soiiim  ii  quando  armentm  toeabat 
AmitltioH  Dircmus. 

De  teriio : 

Nte  $um  ad$o  informis^  nuptr  mo  in  iiiiore  ttdi^ 
Cum  placidum  Mmtf  uartt  mare. 

De  qnarto  : 

Mitle  mem  Sieuiis  errant  in  monlittus  agnte* 

Est  adhiie  unde  eum  plos  diligas  :  Pro  nobis  enim 

dives  depauperatiis»  sapiens  stulius  rcputatiis,  piil- 


exsullavit.  Tertiuin  paUiuiii  Elix.  qiiod  reiiquit  in  D  cber  obscurato8«  potens  infirmatus.  De  primo :  Chri- 


terrani,  cum  asceiidcret  **,  ciijiis  lactu  Jordanis  di- 
visus  est  **•  Audi  coquenlein:  c  Nonne  cor  nosirum 
ardens  erat  iii  iiobis  de  Jesu  ^*  ?  »  Et :  c  Concaluit 
cor  meum  intra  nie.»  Item.  cLampades  ejus  lampa- 
des  Ignis  atque  flanmarum  *'•»  Tertiiis  a  patre  mit- 
titur  in  Sichimis»  ut  videat  si  cuncta  prospere  agan* 
tur  erga  fratres  siios  ".  Primum  igitur  destituit  Pa« 
ter  spoliis  gratuilorum  et  bononiin  naturalium;  se- 


sius  ciim  divesesset,  propter  nos  egenus  factiis  e>t, 
ut  iiiopia  iliius  divites  esseiniis  **;  de  secundo  :  im 
properatum  est  ei  :  c  Daemoniuni  liabcs  *^ ; »  tie 
leriio  :  cYidimusenm  quasi  leprosum  et  perciisstnu 
a  Deo  ei  huniiliaiuin,  et  non  est  ei  sfiecies  neque  de • 
cor  *';»  de  qiiacto  :  ;cFacius  est  obedieits  usque  a«l 
mortem".»  isteest  in  spiritualilHis  et  coelesiibusdi- 
viliis.  De  priiuis  :  c  An  dlvitias  l;oniiatis  Dei  el  lon. 


"  llebr.  1.    ••  Joan.U.    "Joan. 
45.    ••  Cen.  «7.    ••  Coloss.  «. 
••  Ccii.  44.    •'     Esllier  8.     ••  lY  Ileg, 
•*  Hebr.  I.    »•  Ibid.    »•  lind.    "  Ibid. 
1     •»  U  Cor.  8.    ••  Joan.  7.    ••  Isai.  55. 


I.  1.    •^  Ephes.  «.     ••  Rom.  8.    ••  Pr»fau  iniss.  in  Peniec.    •^  V-c. 

Ibid.     •«  Apoc.  44.     ••  Lf?vit.  4.    •»  Cani.  5.     ••  Ibid.     •■  Gen.  SS. 

ieg.4.    ••Luc.i4.    "Psal.  5«.    '•  Caiit.  8.    "  tien.  57.    '»Ti.l 

id.    "  Psal.  88.      "Coloss.  t.    ••  Canl.  I.      •»  Dan.  7.      ••  £c.'«y. 

i      KK  »•  Dliilinn       «A 


Pbilipp.   % 


fl7 


COMMEiNT.  KN  CANTICA  CANTIC.  —  Llff.  IV. 


ni 


planum  sciisualilis  quae  Ungil  lerrena ,  per  cor  A  iicc,  sccun.da  prudeiiliae»  lertia  Jusiiiir ,  quirtii 


raiio»  per  cipul  affeciio.  In  scususlilalc  vulnut 
hixarias,  in'  cordc  liTor  avariiiae  »  iu  capile  ptaga 
Kuinens  siiiierbiae.  Per  luxunain  sensualilas  iiiqui* 
ualur  »  per  avariliani  rallo  cscnecalur  ,  pcr  super- 
biam  devoiio  eisiinguiuir.  Priina  non  esl  circuni- 
ligaia  rasciis  casliiaiis ,  secunda  non  cs(  curaia 
Qiedicamiueckarilatis,  lerlia  non  est  foia  oleo  liu- 
mililatis.  Conira  bxc  Iria,  flos  iriu  babei  tii  rcme- 
diuni  eoruni.  In  odore  suavitaiein,  in  aspcctti  jiicun- 
dilaicni,  in  laciu  lenilatcin.  Odor  esl  castiiniis; 
aspectus,  opera  cbaritatis ;  lenii  laclus  innoceniiai 
ei  mansuciudinis.  De  priino  :  c  Odor  unguentoruni 
liioruiu  super  oninia  aromaia  '*•  •  De  secundo : 
c  Erce  lu  pnlrbra  es,   amica  iiiea,  ecce  tu  pul- 


pieniix.  De  prima:  c  Viam  mandatorum  (uorum 
cucurri  cuin  dilaiasii  cor  mcum  '*.  i  De  secundi : 
c  0  sapieniia,  veni  ad  docendum  nos  viam  prudeft- 
lix  ".  I  De  lerlia  :  c  Secunduni  benedictionem 
Aaron  depopulo  tiio;  el  dirige  nos  iu  viam  jusU* 
tijc  ".I  De  quarta :  c  Vise  ejus  vi(epulcbrae,  etomnet 
seiniux  ejus  pacific«  **•  i  Per  primam  ,  vadunt  sal 
conieinpiores;  per  secundam,  beliaiorcs:  per  ter« 
liain,  anialores;4>er  quarlam,  explora:ores.  Prioi 
accurruiil,  sccundi  discurrunl,  lerlii  concurruM, 
quirti  prxcurrunt.  Omnes  Cbrlslo  occnrrunl.  Oc- 
cjrrunt,  ait,  lurbae  curo  floribus  ei  palnrs*'.  Primi 
offerunt  Domino  sapientcm  stuliiiiain ,  sccundi  de 
iniinicis  vicloriam,  terlii    cbarilaiis  abundaniiam. 


cbia'*.  I  De  lerlio:  c  Sicut  iiliuni  inter  spinas,  sic  ^  quarii  jucunditatem  e(  laeiiliam.  Proptcr  prinium. 


ainica  uiea  iiiier  ftlias  ^*.  i  Ecce  fulla  est  floribus, 
kiipanda  esl  malorum  rruclu.  Quatuor  sunt  rrucius. 
Pi  iious  poenitcntif .  Inde  :  c  Poenitentiim  agiie,  ap* 
propinqiiabit  eniin  vobis  regnum  ccelorum  ^*.  i  Se- 
rundus  justiti.'e.  Unde  Jacobiis:  c  Fructus  auteni 
jusiiiix  in  pace  seminaiur  ^*.  i  Teriius  conienipla- 
liauis.  Uiide :  c  Qiii  manel  in  ine  cl  ego  in  eo,  bic 
leri  fructuni  iiiuliuui  ^*.  i  In  Deo  inuneinus,  quan- 
luin  daiur  buiiiaii;e  innrmilaii,  in  conteinplaiione 
perseverando ;  ip^ie  in  nos,  gratiain  suain  iiobisad 
boc  hirgiendo.  Quartus  est  felicitalis.  liide  :  c  U( 
eatis  e(  friiciuin  afferaiis,  cl  fructus  vesier  ina- 
uea(  ^^.  I  Priinus  est  triccsiinus,  secuiitlus  sexage- 
sinius,  tertius  centesimus,  quartus  inlinitus.   Pri- 


venicnie  Domino,  in  Jerusalem  diciiur  :  c  Plurimi 
autem  turba  siraverunt  vesiimenta  sua  In  via  " ;  i 
propter  secundum  cfercbaut  ramos  palmarum  '*;  » 
propler  lerlium  cramos  olivarum  ** ;  propier  qnar- 
tum  flores.  Ilaec  figurala  snnl  in  via  Doniini.  Primo 
venit  de  Deibania  ** ;  qux  est  domu$  obedieHliw; 
sccuiido  venit  Betbpbage  **;  quod  dicitur  domui 
conmtationist  in  qua  reficianlur  el  roborentur  bei- 
iutores;  leriio  dicilur  venissead  inontcm  Oliveii*'. 
liide  signatiir  cbaritas  ;  quirto  venil  Jcrusalem 
quod  est  tiiio  pacis  quam  qiiacrnnt  expioratores. 
Pro  primo  aninialii  Ezechielis :  c  Cuin  fleret  \ox 
super  firmainenlum  siiibani  et  subniiilebant  aUs 
siias  *^;  I  prosecundo :  c  Cum  ambularenl  aniini- 


luiis  c»t  de  illa  arbore  in  qua  Dominus  non  inve-      ^i^t  quasi  sonus  castrorum  ,  ut  sonus  inultitudi* 


nie..sfriicluni,  voluit  eani  siiCiidcre  ^*.  Sed  cullor 
fodiei  circa  radiccm  ^',  utilitateni  initii  sui  pecca- 
lori  aperiendo;  niiitit  siercora  ^\  peccata  sua  ei 
memorando,  ei  sic  nascilur  fructus  pQeniteniix. 
Secundus  esi  dc  oliva.  Inde  :  c  Ego  luieni  sicut 
oliva  fructifera  iii  domo  Dei  ^*.  i  Inde  Panlus; 
c  Friiclus  jii«iiiia!  esi  cbaritas,  gaudiuin,  paX|  pa- 
tseutia,  bouitas,  lunganiniitaii,  et  cartera  ^*.  i  Ter- 
iiiis  es(  de  arbore  pulcberriina.  In  Lcvitico  :  c  Su* 
iiieiis  fiucliis  arboris  pulcberrinine  spaiulajque 
paluiaruiu  '*.  I  llomo  pulcbra  arbor  Cbt  in  pceiii- 
(cnti;i,  pulcbrior  in  justilia  ,  in  contcnipialione 
pulcbecrima.  In  beatiiudine  non  soluin   pulcber- 


nis*';  I  pro  lertio:  c  Andivit  vocem  ilirum  perctt- 
licntiiini  alleram  ad  altcram  **;  i  pro  quirto  x 
c  Ubi  erat  iinpclus,  spiriius  illuc  gradiebanlur**\» 
liein  :  <  Facies  coriini  et  pennae  coruin  exlenix  do 
siiper*',  I  elc.  Primis  dicilur:  cObedisiis  ex  corde 
in  eam  forinain  doclrin;e,  in  quani  traditi  e^tis*';  » 
socundi  tiinenles  aiunl :  c  In  via  bac  qua  ainbula- 
bani  abscondcrunt  iaqueum  niibi  ** ;  i  lertit  coiifi- 
dcntes  dicunt  iqitae  ntultas  non  |>oterunl  cxstin- 
giiere  cbarilaietn,  et  fluinina  non  obruenl  cain  **.  i 
Trcssunt  aqua;  quae  cburiiatcni  ezsiingiint  :  prlma 
volnptatis,  secunda  vaniialis,  lertia  inaligniialis. 
Pnina  estaqua  diluvii,  secunda  ^gypti,  tertia  ina- 


rinii,  sed  perpctuo  uberrima.    Qunrtus    de  ligiio  d  rissaUi.  Prinium  cvadiiuus  in  pasbione  ligni  crucis 


viiae.  Undc :  c  Qui  viceril,  dabo  ei  cdere  de  ligiio 
vilae  *^  I  S|ionsa  fulta  bis  floribus ,  jain  iioii  cau- 
sabltur  suain  pauperlatein.  Ad  iiiain  s.ipernain  so- 
l.mnitalem  languor  iste  ainoris  cor  sponsaf  suble- 
valnt,  sed  et  dolore  langiiebat,  coquod  viasducen- 
les  id  iilaiii  rarus  viator  ariipiebat.  Liiiic  per 
Jeremiim  sic  plaiigit:  c  Viie  Sion  lugent ,  eo  quod 
iiou  sint  qui  veniant  ad  solctnnitiitctn  **.  i  Viae 
Sion  sunt  qnatuor  :  prima  buiuilitaiis  el  obedion- 


iiiiitalionc;  secunduui,  in  bumiliiaie ;  lcrtiuni,  fre- 
quenter  ex  gravis  iapsus  occasioiie.  De  prinio, 
salvatus  est  Noe  in  arca  li}!iiea  '* ;  de  secuudo, 
Moyses  in  fiscella  scirpea  '*;  de  tertio  Jonas  iii 
veulre  celi  porlatus  ad  litlora  ^*.  Quidam  enini  cri- 
inina  iuiiiora  |ierpctranlcs,  securi  niinis  quasi  in 
aquis  parvis  nunquani  poenitenl.  Cuin  vero  gnvis^ 
siuiuni  faciunt  aliquid  criiiien  quasi  absorpli  sunt 
in  vciiire  ceti,  id  csl  iii  cor|U)rc   diaboli.  E(  sic 


M  Canl  4.  «•Caul.  I.  *•  Oni.  2.  *•  Maiib.  5.  "  Jac.  3.  ^»Jonn.  15.  ^Mbid.  *»  Lnc.  1-3. 
^lbid.  *Mbid.  **rs;tl.  51.  ^^Cal.  6.  "  Le\il.  i3.  »»  Apoc.  2.  •*Tbren.  I.  »»Psal.  118.  »•  Offic. 
ercles.  '»  Eccli.  30.  »•  rrov.  3.  »•  Jo:iii.  li.  »•  Mifili.  il.  »•  Ibid.  •*  Ibiil.  **  Ibid.  "  luid* 
••  lliid.  '*  Eiecb.  I.  «•  Ibid.  ••  Ibid.  *••  Ibid.  •'  Ikid.  **  IVjiii.  G.  **  Ps^l.  141.  '*  Caiil.  8^ 
♦•  Geo.  6.     '•  Exud.  2.     •«  Jouas  i. 


Itft 


lUmtJE  CISTEUC.  ET  JOAN.  ALGRIXI 


qula  f idem  te  GeciJlsse  graviter,  ad  pGeBiieniiani  A  Retpice  ergo  davis   luttzam,  lancea   perfbracum» 


eurrunl  ardeiiter.  Arca  eniui  de  iigiiis  facia ,  es^t 
lignuni  crucis ;  llscelta  Sloysi  de  papyrione  virtulis 
huinilitatis.  Quani  dicunl  cum  Dindimo  rege  Brali  • 
manonim :  c  Nos  incols  liujus  mundi  non  sunius, 
sed  adtenae.^ »  Ecce  primi  Tesiimenta  sna  stemunt 
In  Tia,  id  est  de  conversatione  bonesta  coram  Deo 
se  bomiliant;  secundi  palnias  proferani,  id  esl  gra- 
tias  referunt  Doinino,  qiiod,  ipso  donante,  de  iniiiii- 
cis  tiiumpbaTerunl ;  lertii  ramos  gerunl  olivanim, 
ut  ostendant  se  diligere  Deuin  et  proxiinum  ;  quarii 
|iraeleiidunt  llore^y  id  est  devoilones  •  duin  coiitem- 
planiurin  coelo  .vtolosos  confessores ,  roseos  mar- 
lyres,  liiiosns  virgines.  llaque  pro  quarto  dicit : 
Fulciu  me  fioribui^  id  est  robur  desidero  ex  san- 


spinis  coronatum,  Itagellis  caesnm,  spuiis  illitnm, 
sudore  fluidum,  sanguiiie  rubcuin,  et  adverSe  dolo- 
rem  corporeuni.  Doluit  et  iu  spiritu,  qu»  est  vi!& 
soperior  aiiiniap,  ex  compassione.  Iiide  est  qnod  ad 
sepulcrum  Lazari  iiifremuit  spiritu  ^,  et  In  cruce : 
f  Inclinalo  capiie  emisit  spiriium*^»  Ecce  jain 
videut  omues  qui  transeunl  per  viam,  quod  non  sit 
dolor  sicut  dulor  ejus  **.  Scd  quare  ?  Eo  qiiod  non 
sint  qui  veniant  ad  solciiinitatein  **  illani  sii|)er- 
nam,  non  Inflinam.  Est  enim  iriplcz  soleiiinitas : 
soiemniias  peccaiorum  »  soleniniias  jiisionim»  so- 
leinniias  lieatorum.  Friinain  celebrai  caro  eilc- 
riiis,  secuntlaro  spiritus,  lertiuni  aiigclus  et  boino 
gforificaius.  Prima  tendit  ad  moricin,  secuiidn  as- 


ctorum  cicmplis ;  pro  lertio  :  Siipaie  me ,  ut  sim  ®  ^«^*'**  P«'  cbariiaiem,  tenia  possidct  beatitudinem. 


circumdala  operibus  chariiatis ;  pro  sccumlo : 
t  Lxva  ejus  sub  capltemco  ^^,  »  id  cst  miscricor- 
dia  ejus  me  sustiiicai,  ne  cadam  in  bello ;  pro  pri- 
mo:  <  Et  dexlera  illlus  ninplexabitur  mc^';  »  id  est 
gratia  ejus  me  proicgat  a  vanitale  ct  siiperbia  : 
quod  desuper  laiiquam  veiiti  procellosi  iiigniuut 
obedicnti  et  buiuilialo.  SeJ  vs  vobis,  qura  t  dissi- 
patae  sunt  viae,  cossavit  transieiis  pcr  semilam  ^,  • 
Et  ideo  <  viae  Sion  iugeiit  eo  quod  iion  sint  qui 
Teniant  ad  soiemiiiiateiH  ^'.  »  Primam  eniin  viani 
lugere  esprobrat  Dominiis  dicens  pcr  propbciam  : 
c  Vocavi  ei  reuuisiis,  extendi  inaiiuin  nieain  ,  ct 
Bon  fuit  qui  aspiccret  ** , »    eic.  Propier  secuiidaui 


Priuia  dicilur  solemuilaSf  id  est  sola  mnndaniias; 
secuuda  solcniiiitasy  id  est  ^olaiii  vaniias;  lenia 
dici:ur  solftiniiitas,  id  cst  solis  Ifuiias.  Tunc  enim 
soi  iiostcr,  id  est  Cbristus,  uoii  baliebil  lervorcai 
punient:t>  sed  spleudoreiu  illuiuinanlis,  ubi :  t  Pcr 
diem  sol  non  uret  le  iicqiie  luiia  por  noclein  *^  .» 
Dc  priiiia  soicninitato  aii  Doniiiius  per  prupliclani: 
t  Kalcudas  vesirus  et  suleiuuilate»  vesiras  o<iivii 
aniiiia  uica  ** ;  »  de  secunda  :  <  Coiisruitite  diviu 
solemnem  iii  condensis  usque  ad  cornu  altaris  *\  • 
Idem  :  <  Buccinate  in  neomenia  luba  iu  iiisigiii  dic 
soleniiiitatis  vcstrA  *^ ;  »  de  teriia  :  t  Qiiarta  deci- 
nia  die  ad    vespcraiu  Pbase   Doniini  est**/»ci: 


dictum  est:t  Periii  populus  meus  eo  quod  non  q  <  li^  quinta  deciina  die  soleuiuitaiein  celebrabit » 


baberet  scienliam  ^,  »  scilicci  quo  prudeiis  essct 
in  bello.  t  Coinederuiit  alieui  robur  cjus ,  ct  ipse 
nescivit**.  » Ideoomues  iniuiici  ojus  apprehcHde- 
runt  eiiin  inter  augiislias  '*.  »  Nain  t  filii  Ephreui 
iniendentes  et  niitieiiies  arcum  conversi  sunt  in 
die  belli  '*.  »  Pro  tertia  dlcitur  :  t  lli  suut  qui  de* 
reliqueruiit  iter  rceiuui,  ct  anibulaiit  iu  vias  tcne- 
brosas;  qui  lailaniur  ciininiale  fcceriiit  ct  exsultant 
in  rebus  pcssiiuis  ".  »  Quaria  lu;,'ei  pro  bis  qui  de- 
berent  42  ^^^  sursuui  suiit  qiixrere,  quac  sursuin 
sunt  sapcre  '^  et  lerreiia  s;*piuni  *'.  I3ude  dicunt : 
c  Uumiliaia  est  in  pulverc  aniuia  noslra,  congluli- 
natus  est  iii  terra  veutcr  iiosicr  ^.  lude  est  ille 
dolor  quem  Douiinus  per  propbciain  se  sustinere 


aitissiiiio  Douiiiio  **.  >  QuaiuorJeciui  d^es  sunt  scp* 
teiu  dona  Spiritiis  saiicii  et  scptciu  virtutes,  et 
tunc  CKi  pascba  Dominicuiii,  id  est  iramkus,  ILs 
eniin  beiie  coiisuuinialis  cuin  Cbri»to  trausibiiiiDs 
de  iioc  Oiundo,  tunc  inveiiieinus  quiulam  deciituini 
coinpleto  sepiennario  bujus  teinpoiis  et  octav.i 
resurrectionis  frueiiiur.  Quia  ex  octo  et  sepieiii  t:uii- 
sial  quiiidciiarius.  Ibi  cclcbrabimus  sulcmnilaleiu 
altissimo  Domino  videndo  solemnitatem.  Sed  ninK 
quibus  viis  itur  ad  solomnitaieiu  istaiu  videanius. 

Est  via  iiiandatoruin  ,  cst  via  jusiificaiioiiuui, 
est  via  veritatis,  est  via  cbariiatis.  De  priuia  : 
t  Yiain  luandatoruiii  tuorum  cucurri  cuin  dil.iiasii 
cor  tncuin'**;»  de  sccuiida  :  <  Yiaiu  justific;niouuiu 


aitcndiie  et  viJote  si  est  doior  siuiilis  sicut  dolor 


nieus 


•r 


dicit  sic  :  <  0  vos  oiniics  qui  transitis  per  viain,  *^  tiiaruiu    instruc  nie,   ct  cxercebur  in  ii.irab.liaus 

luis  *  !  »  De  tcrtia  :  t  Viaiii  vt  riiaiis  elegi,  jud.cia 
tua  non  suui  oblitus  *.»  De  quarla  Paulus  :  t  Adbuc 
excelleutiorein  viam  vobis  dcmonsiro  ',  » lo<iucns 
de  cliarilate.  Priroa  deducil,  sccuuda  iiiducit,  lertia 
adducit,  qiiaria  perJucit.  Deducit  per  cimpnm  obe- 
dicnliae ,  inducit  iu  doinuiu  conscicnlia*,  adducit 
ad  gazopliylaciutn  sapientix,  perducit  aJ  patriaui 
gloriae.  Priina  est  dura  ,  secunda  secura«  lenia 
splendidu.  Ds  priina  :  <  DeJuc  me,  Doiniiie,  iu  \i.i 
lua,  et  ingrediar  in  verit  ite  tua  ^.»  £t :  t  Deduxisij 


Doluit  eniin  in  aiiiuia  ,  doluit  in  corporc^do- 
luit  in  spiritu.  In  aninia,  id  cst  in  animalitatc,  qiiae 
est  inferior  vis  aniinae,  timore,  txdio,  trisiiiia  :  ti- 
more  fulur;c  passiouis,  laeJlo  longas  alDictionis, 
trlstitia.  separatioae  aniinjc  el  cor^^oris.  De 
priino  et  sccundo  diciiur:  <  Coepii  paveiect  laedc- 
re**.»  De  tertio  :  t  Tristis  ost  auiina  inca  iisque  ad 
mortem '"•  ^  lu  corpore  doluit  passionis  aflliLiioi.e. 


'^  Canl.  2.  "  II  iJ.  »•  Isai  33.  "  Tbrrn.  I.  '•  Piov.  I.  "  Osc.  4.  «^  Oso.  7.  •«  Tliren.  I. 
'•  Psal.  77.  ••  Prov.  2.  •^  Culoss.  3.  ••  Pliilii»».  5  ••  IVsal.  4").  •'  Tbicu.  I.  ••  Marc.  II. 
•*  M;:tlli.  20.  ••Joan  II.  •»  Joan.  19.  »«  Tliieii.  I.  »Ml»i;l.  »MSal.  1^0.  »•  Isai.  T  ••  Psal.  117. 
•'  Psal.  80.    ••  Num.  28.    ••  Num.  2».     •••  l^al.  11«.     •  Vn  I.     *  Ibi.J.    *  l  tm.  li    *  iSa!.  85. 


tfl 


COMMCNT.  IN  CAN1 ICA  CANTIC.  —  LIB.  lY. 


ftlcdlovet  populumtuum  iu  iuaiiu  Moy^ieiAaroii ',>  A  non  siiper,  qui;i  noa  liinore  fervii,   ted  amore. 


per  qiios  mandala  Dei  dala  tunu  Itein :  i  I>e- 
iliic  nie  lo  seiiiitain  mandaiorum  tuorumy  qiiia 
iptam  voliii  *.  i  Audi  duritiain  :  c  Propter  verba 
labonim  luoriim  ei;o  cusioiiivi  vias  duras '.  i  Se- 
cunda  esl  qu;e  uos  inducit  in  omnem,  sicut  Dei 
proniisit  Filius,  veritalem  *•  Audr  securiialctn  : 
«  Si  anibulavero  in  incdio  uinbr»  inortis  noii 
limebo  mala  quoniain  lu  mecurn  cs  '.*  Uciii :  c  Cum 
aiiibulaveris  pcr  ignetu  nuu  ureris  et  flainina  iion 
ardebit  iu  le  '*•  >  Via  niaiidaloruin  ejus  vij  dcser- 
li  *',  pcr  quam  icrunt  filii  Ibrael  ad  tcrram  proinis- 
(ionls.  Il.'ec  vcro  scilicet  via  jusliiia:  csl  qua  Tobias 
ivii  in  Rages  coinilalus  cane,  qui  prxviderei  lalro- 
iiuni  iiisidias,  et  angelo  qui  prxviderol  ei  napiias'*. 


Unde,  Ixta  est  de  promissioiie  rrgnl  quae  est  dei- 
tcra.  Vult  fulciri  eicmplo  sanctorum  qui  bene 
vixerunl,  iit  eorum  acccnsa  studiis  frigua  sui  tor* 
poris  erubescat,  erubesceudo  borrcat»  liorrendo 
expugnet»  expugiiando  propellat,  ot  eorum  excmplo 
lotain  sc  in  divini  aiiioris  dulcedinem  vebemeuter 
acccndat,  accensa  refundai.  Mcrito  gloriatur  sponsa 
iiiler  iiianus  sponsi  se  quietem  invenisse,  c  qula 
iii  niami  ejus  suiit  otnncs  lincs  terr»  **.  i  Quatuor 
niies  sunt  qui  sunt  Ui  manu  ejus.  Priinus  est  crcatio, 
sccundus  crcaturae  niisera  consummniio  ;  tertius 
est  boniiiiis  iiicipiens  recreatio»  quartiis  ejusclem 
iu  gloria  reparatio.  De  priino  diciiur :  c  0  sapi- 
eniia,  attingens  a  fiue  usqtie  ad  fiiiem  fortiter^M» 


l>evia  ¥erilatisqux8plcndidaeHtetadducil,dicitur:  fi  A  fine,  id   cst  a   priiicipio  crcationis     usque  ad 


c  Etnilte  lureni  luaii!  ct  verilaleni  tuain  ipsu  ine 
dcduxerunt  et  adduxerunt  in  nioiitem  saiictum 
tttum  el  in  tabernacula  tua  *'.  >  llxc  cst  sciiiila 
justorum  qux,  quasi  liix  splendeiis,  proceJit  et 
crtscit  usque  ad  pcrfectuHi  dieni.  llac  via  Isaac 
ibat  ad  meridieni  *^,  doncc  magniis  vebenieuter 
i-ffectus  est.  Hac  volebal  irc  qiiae  diceliai  :  c  liidica 
uiibiquem  diligit  aiiima  mca,  ubi  pascas,  ubi  cubes  in 
meridie*'.>  De  via  cliarilatis  diciiur  :  c  Et  perduxit 
eos  tanquam  gregeai  in  dcserto  *S  >  in  quo  noiia- 
ginta  iiovera  oves  dcseruil  '^.  11u'C  est  excelsa. 
L^tide  :  f  Adbuc  excelleiitiorein  vobis  viain  deinoii- 
stro**.>  Uxcest  viaquaascendcnsCbiislusciiialtum 
captif am  duxit  captivitatein  *'  ;  >  qua  vaccac  tralic- 
banl  ai caui  Doiniui  coiitra  Bcllisaines  ** ;  quod  dicitiir 
dymMS  ioliif  qua  Joiialbas  rcptans  inaiiibus  et 
pedibus  asceudit  iii  monlein  et  vicit  slationciii 
Pbili»tinoruui  *\  qua  In  tcuiplo  Salonioiiis  ad  supc- 
tius  coeuaculum  per  cocbleas  asccudebalur  **. 

Frnxiie  me  floribM. 

[Caed.]  InLiis  v.delicetbonorumoperuni,>l  i<i;;a/e 
me  maii*  ut  Hi/rs  iu  fructus  niaturus  traii&eaiit,  ct 
iiiiiia  ad  perrectloiiis  pcTveniant  coiiiplcinentuiH» 
et  boc  clamo  ,  quia  amore,  id  e«t  pra*  iunore 
laaguio,  In  nic  eiiiin  fortis,  In  vobis  laiiijueo ;  in 
me  flnna,  in  vobis  infirinor;  et  vobisscaiiilaiizaiii, 
ego  uror-,  in  lue  sana,  in  vobis  vulnerata  Ciiariiatu 
egosum.  Li  lioc  vulniis  cbaritalis  claiuare  iiie  (Ooit 


Ihicni  ultimae  resolutionis.  De  secundo  piopbeta : 
c  Yeiiit  fiuis.  Fiuis  veiiit  **.  >  Et  alibi  :  c  Finis 
univcrs«  caruis  venit  *%  >  id  cst  carnaliter  vivea- 
tiuin.  Dc  icrtio  quidam  pbilosopbus  :  Cujus  fiiiis 
bonus,  ipsum  quoque  bonuin  est.  De  quarto  Davld : 
c  Delectationes  iu  dcxiera  usque  in  finem  ".  > 
Juxiaduosprimos  fiueii  dici  potest  Ixva  et  dextcra. 
IJl  sit  .ixva  miserla  infcrnalis.  Unde  dicit  judex. 
iis  qiii  a  sinistris  erunt :  c  lie,  malcdicii»  in  ignem 
a:tcrmim**.  >lbi  ejiim  »taiuet  bxdos  a  siuistris*'. 
Dextera  vero  est  |ioiciiiia  crcantis  et  punientls, 
vcl  tcniporaliter  vel  aetcrnalilcr.  iOiernalitcr  tum 
in  mauu  dcxicra  ejus  ignea  lcx,  scilicet  qu.-e  igno 
xlerno  non  cuslodita  pnnictur.  Temporabtcr  ic* 
rciuias  :  c  Tetendit  arcum  suum  qiiasi  inliuicus ; 
firinavil  dexterain  siiam  quasi  bost!s  '*•  >  Itein  : 
c  Dcxicra  tua,  Doniine»  inagnificata  csi  ia  forti* 
tudine;  dexiera  tiia,  Doniine,  percussit  iuimxuiii*^» 
Si  ergo  coiisidcro  sub  ine  inrcrnum  crucianteui» 
la'va  fjut  $ub  ca,  ite  meo  ;  si  supcr  Crcatorcui 
punientein  dexiera  eJH$  amplexabilur  me. 

Noiandum  aulciii  qiiod  esi  bomo  sensualis ,  el 
est  bo.iio  ratioiialis,  ct  est  boino  spiriiualis.  Priinus 
voluptatibus  se  iuiplical,  secundus  iiaturas  rcrum 
consideral,  lcrtius  secQBlestibusapplical.  Quiiibet 
lioruin  suani  liabel  Ixvain  et  dcxterani  a  quibus 
auiplexum  accipial.  Ritioualis  sub  se  babci  poeiiani 
ititcriii,  quani  rugit,  super  sc  |>otentiaui  punieiitiSy 


etdicere:  Fulcite  me  floribui^itipate  me  matii.y^kni  {)  »d  quaui    Uv^ii,  Uudc  Abialiam,  qui  dicilur  p.ter 


quantuui  ad  personain  ihcain,  benc  suin  cotisiiiuia, 
quia 

Letca ejui  $ub  capte  meo,  et  dexiera  iUiui  am- 
piexabitur  me. 

[Tuo.]  Quia  vijciei  cain  sponsus  tam  fidelcin 
in  sua  absentia»  et  taui  fcrveiitcin,  iion  susiiiicns 
amplius  ^us  languorcin,  redii.  Undc  ipsa  iii  gra- 
tianim  actionem  erumpitt  diccns  :  Lasva  ejut  tub 
ca;fff«  meo^et  deitera  iiliut  amplcxabilur  me.  L:t>va 
cuim  cominiuatio  su|)p:icii  e^t,  qiuu  siib  capiic  est, 


excdtut,  sCiLcet  ratio,  aii  ad  l.ot,  qui  dicitur  dec/i- 
uunt,  \i\  est  seuhualilas  :  c  Si  iiris  ad  siuistram, 
ego  dexterain  teiiel.o  **.  >  Seiisualis  la;vain  babet 
ad^ersiialein,  dcxleiaiii  vulupiuosain  prospcritatem. 
Liide  subsciiuitur  Altr.iliaai  :  t  Lt  si  dcxlcrair.  cle- 
gcris,  cg;)  siiiidlraai  ".  i  liidc  David  :  c  £t  diabolus 
stet  a  dextris  ejus  '*.  i  Spirtualis  l.craui  baliet  sub 
capite,  spiriliialia  bona,  iii  quibus  caput  suuni,  id 
esl  aniiiiani  rct-rinat.  I)e\teraiu  huper,  id  cslxtcrna 
boiij  desursuiii  cxspectat.  Lx'va  inauus  Dei»  sup- 


•  Psal.76.  •  PHal.itS.  "  Psal.  1.6.  •  Oflic.  ccclcs.  •  Psal.  «2.  "  Isai.  45.  ••  Exod.  13.  •*  T«b.  6, 
••  Psal.  4i.  »♦  Geu.  21.  ••  Onl.  I.  ••  Psal  77.  »'  Liic.  45.  '•I  Coi.  12.  »»  Epb»»s.  4.  *•  I 
Reg.6,  *•  I  Rcjf.  li.  **  III  \\o<^  li.  *»  Ps  I.  91.  ••  Sap.  «.  "  Ezecb.  7.  *•  Tbrcn.  4.  "  Psal.  13. 
••JHallb.  i}.  »•  Ibiil.     •"  !bie.i.  i     '»  txovl.  15.     ••  licu.  15.     "I.il.     »'P..al.  iO^ 


t71  THOMiE  aSTERC.  EY  iOAN.  ALGRINI  872 

eondo  :  €  Sitnilitado  Yoltot  aninialioiii  qoasi  car-  A  neutiam  ,    qtiia    mumb    per  alisiinciitjam  caruis 


bononi  ignis  ardentiom,  et  qoasi  aspecios  lairpa- 
darom  ** ;  >  de  terlio  ail  ioannes :  c  Ocoli  ejusqnasi 
flamma  ignis  **.  >  Locem  tenent  contemplativi.  Est 
los  triplex  :  prima  cognosciior  neqoitia ,  seconda 
clara  esl  conscientia,  lertia  orilor  in  corde  Ixtiiii. 
Prima  enim  docet  fugain  peccatornm»  secoiida  de- 
docit  pervfam  virtotom,  tertia  exhilarai  osieiisione 
pr^miorom.De  priiiia  dicilor  :  t  Qui  maleagitodit 
locem  "•>  De  hac  dicitor  qood  molier  illa  mereirii: 
coram  Salomone  diligentios  intoens  clara  luce  pii- 
erom  ifiorloom  cognoscil  non  esse  sooni  qncm 
genoeral  **.  Iforlous  qoippe  filios  est,  moriooin 
opos  peccatoris.  De  seconda  :  c  In  loce  sagiitariim 
loaroin  ibont  in  aplendore  folgorantis  bastx  to»  *'.  i' 


teris  anperlNam.  Vemi^  formoM^  quia  concopivit 
rex  speciem  toam.  Ut  ergo  sis  aniica,  sorge  tte 
sterqoilinio  peccatoruin :  ut  sis  columba ,  propora 
ad  raerita  Yirtotom:  ot  sis  fomiosa,  veni  adgao- 
dia  beatoron».  Est  ergo  aniica,  dom  fugiendo  nia- 
litiam  aroor  Dci  mondo  pRrponitor  :  columba  dB«B 
coile&iia  mediutor :  formosat  dom  in  terris  ange- 
lice  conversainr.  Depriroa:  cQui  diligiiis  Dominum 
odite  uiaiom':»  ^le  seeonda  :  «Meditabor  ut  coluiu- 
ba*:i  de  leriia:  fln  carne prasier carneni  vivere uii.il 
Hi  aliodqoam  angelicaro  vitam  in  lerris  docerc.i 
Vel  aliier  :  Est  amica  per  scieniiam»  colomba  pcr 
intelligcntiam,  formosaper  sapientiam.  Per  scicn- 
liam,  qoa  bona  a  malis  disceruontor*.  pcr  iuttlli- 


de  tertia  dictom  esi :  i  Lox  orta  eat  juslo  et  rectis  0  geutiam,  qoa  coelestta  cognoscontur,  bona  a  luaiis 


GOrde  laetitia  '\  >  Prima  ergo  seniita  justonim 
procedii  osqoe  ad  seeiuidam ;  per  infectom  Uieni 
secunda  crescit  nsqne  ad  tertiam  ;  per  aifecioin 
diem  ieriia  crescendo  dedocit  osqoe  53  *^ 
perfecloin  diein  **-*^.  Esi  enim  dies  Infectos,  «st 
dies  afreclos,  est  dies  perfectiis  :  infecios  corrop- 
lione  peccatonim,  aflecios  devolione  bonorum» 
perfecios  consoromatione  ipsoronu  Primos  ergo  esl 
iribos  infectos  :  Tolopute,  Yaniuie»  maltgnilate. 
De  priino  ieremias :  cDicm  lio:iiinis  non  destile- 
ravi,  10  scis  "•>  De  secondo  :  c  Homo  sicui  fennm, 
dies  ejos  sicol  flos  feni,  sic  efllorebit  **.  >  De  tertio 
Paolos:  cMiW  aotem  pro*miiiimo  esi  ot  a  Tobis 
jodicer  aot  ab  homano  die  ***•  i  Secondtis  dies  est 


discemonlur»  ne  sil  indiscreu  dileclio.:  coclcuia 
eognoscontor,  ot  appareat  nostra  exspectaiio; 
coguita  doguslantor,  ot  probetor  friiola  omnis 
alia  deleclalio.  De  primo  :  cYidetc  qiiomodo  caule 
ainbuletis»*  :»  de  secondo  :  cVidi  sanclain  ctviuieai 
ieroaalem  noTam  descendeutem  detolo  **.  »  de 
lenio :  Pancm  de  ccelo  dedisti  eis'% babentem  omneni 
delecuiionem  el  oinnem  saporem. 

Oportel  primo  nl  amica  ait  animi  costos  conira 
tria:  contra  luiorlani,  contra  avariiiam«  conira 
soperbiam.  £onlra  primom,  operis  assidiiiuietu ; 
coutra  secunJom,  circorospeetionib  eollicitudiiicm , 
qua  ?iiemos  inondanorom  ciipidiiaicm  :  coiiira 
lerlioin,  Yeriutem  so»  cogniiioiiis,  qua  crescamus 


aflectos   iribos ,    scilicet  :    poriutc  conscleutiae,  q  in  homiliuietn,  scilicet  contra  triplicem  advers.1- 


sanctitate  jostitia,  siiavitaie  Ixtiti».  De  primo  : 
c  Ecce  nunc  dies  saliitis,  nemiui  daiiies  ollam 
offeiifiionem*.»  De  secondo  :  cScrviainus  illi  iu 
saiictitate  ct  jostiiia  roraiii  ipso  omnibos  diebos 
nosiris*.!  De  tvriio  :  La*lus  dics  hic  traiiscat  p.  s. 
¥.  d.  Terlius  dies  nibiloniiniis  iu  Iritiiis  cst  pcr- 
fectus :  pritiio  qiiia  eril  sitie  iiocUs  vel  iiiibis  inter- 
ruptione,  secoiido  lucis  niagniludiiic,  terlio  ple* 
iiaria  Doi  visione.  De  primo  :  <  Doiicc  aspirei  dics 
et  tiiclincntur  uiiibriC*.  i  De  seciiiido  :  Eccc  Domi* 
uus  veuiei,  ei  c.niies  saucti  ejus  cuni  eo,  cieril  in  die 
illa  lux  inagna.  Dc  tertio :  c  Vivincabittiosposl  duos 
dies:iii  die  terlia  suscitabit  iios  ^-'«  letc.  ,siiiecorruptio- 
ntsniotesiia.  Scieniussecrcia  coplesiia,  seqiieinnrole- 


rioiii,  sciliccl  cametn,  mondum,  diabolum.  Facia- 
inos  igilur  sicuV iacob,  qoi  occorrenti  slbi  Esau  irs 
opposoil  Utrbas".  Pjinia  torba  foit  ancillaruin  ciim 
suisfiliis:  aiicillx  sunl  corpora  inea  {sio),  fllii  opera, 
qiiae  debenius  opponcrc  iuxuriae,  quia  oiiosiias 
ininiicaestaniinai.'  Secuiid;i  turba  foii  Lia  cuni  filiis 
sujs,  qiiae  dicitur  laboriosa  :  liaec  csl  solliiita  cir- 
cuiuspeciio,  qiia;  lilios  babci ,  sciticct  inotliforiDes 
c.iutel.is  conlra  niundi  cont upisccutiam.  Tciti.-i 
torba  fuil  Racbel  cum  iosepb  filio  suo,  qua.»  iliciiiir 
vtdeiis  principinni.  Cuni  euiin  prii.cipiuni  no>(re 
naiivitatis  inspicimus,  humiliiatis  anginoittuui  coii- 
Ira  superbiain  acquirimos :  iosepb  cui.ii  augmeH' 
tum  dicilor.  Ha^c  est  auiica  per  siipiciitiuin,   t;iua 


diendo  voluiitaiisojus  Testigia  ,  ut  cognoscamus  Do-  D  sapieiitissiinus  ille  rex  Sa:o!i!o:i  descruit,  victus  .ib 


minuHi,  scilicet  tres  persotins  Patris,  et  Filii,  et  Spi- 

rilos  saiicti  in  ona  sobsuntla.  Dicit  ergo  gallus,  id 

est  Apostolus :  «Nos  prxcessit ,  dies  auteni  appropiii- 

quavit%i  etc.  Itcm  dicitor  sponsa  amica,  diciturre- 

/Mm6a,  dicitor  [ormosa,  Amica  dicitor  aniuii  custos, 

colutnba  colens  lumbos,  formosa  per  conscientiain, 

qoa  eviiat  dialsoli   machinamenta.  Dicatdr  igitur : 

Surgef  amica^  in    qua  per  prodentiain  sapieniia 
vincit  nialitiam :  pro/yera,  eo/am6a,  habens  conii- 


bis  tribus  hosiibos  :  lmmol.ivii  enim  Astarttinii 
deae  Sidouionim,  qux  dicitur  vcuatio*':  qiiibus 
enini  pncesl  Iniuria,  Tenauiur  ut  suaui  cou^e- 
quaniur  vuluptatem :  iinmolavit  et  Cbaiiios  ilfo 
Moliabitaruui  *^.  Hie  dicilur  congregaiio,  id  esi 
avarita  :  quibus  vero  prjcest  aTariiia  i!icuutiM' 
Moab  qiiod  de  paire,  quia  in  bncseqnuntur  patrcni 
Adaui  a  quo  processit  oinnis  avaritia  :  iuiuiolaTit 
Molocbdeo  AmrooniUruan  •',  id  e^l  superbi».  Molodi 


••  Ezecb.  1.  ••  Apoc.  f.  •»io.iu.  5.  •»  III  Rcg.  5.  •*  Habac.  3.  •*  Ps.il.  96  ••-"  Pror  i 
••  J.  r.  17.  ••  Psal.  iOi.  »••  I  Ciir.  i.  *  II  Ctir.  «.  •  Luc.  I.  •  Caui.  2.  *-•  i>so.  (i.  •  lio.. ,  13. 
'P^al.Sd.  •isa.38.    •  Eplies.S.  ••Apoc.  «I.    »»  II  EsJr.  0.   '•Gcn.  33.    '•  Ul  lieg.  II.    «Mbi.l.    »•  llii.i. 


27S 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  IV. 


tu 


dkitur  rex  :  sirperbta  atiini  seinper  icgitare  appctii.  \  incursits :   sccuuda  nc  lepore  veterascat  gcroent 


Aiiiuion  vero populttteoMprinunM \e\po;mlu»  tUrbatui; 
qolbas  entm  prasc&t  superbla  seinper  turbantur  et 
coiiipriinuut. 

Ecce  aittica,  coluniba  vcro  siinpliciter  volat. 
Simplictter  qiioqiie  oportet  sublimia  considerare. 
Qui  v«lt  eo  pcrtingcFe  tria  oportet  eum  coiiside- 
rare ;  scilicet  luundi  liujug  turbatlonein ,  et  sic 
pacatus  in  se,  et  aliis  faciat  pacem.  Ilaec  erit 
culuniba  Noe  qu:e  cgressa  est  ad  videndum  di- 
lu\iuui,  et  iion  iuvenlt  ubi  rcquiesceret  pes  cjiis, 
lamcR  ad  arcain  attnlit  raiauin  olivx,  quod  est 
sigiiuin  pacis  **.  Sic  qui  niunduiu  considerat, 
nibil  luvcnit  in  eo  iiim  turbationem.  Ipse  tamen 
cuiii  iiliis  pacciu  babcl,  inler  di&cordes  reroruiat: 


cliarilalis  fervure,  calefactus  sffeclus :  lcrtia  ma- 
nentem  in  setreti  cordis  solltudine  sd  leclulum 
siiuni  transfert  dilecius.  In  primo  vlisl  fosJitsteio, 
in  secundo  provocat  smorem,  iii  tertio  habet  cla« 
ritatem.  Prima  est  iuditb,  id  esi  lattdans  qu«  cor* 
riiplorem  lloln|dierneiu  occidil  **:  secunds  Abisssc 
Sunninilis,  id  cst  pairi$  rugitui^  qux  pedes  Dsvld 
jani  scnis  calefacit**:  tcrtia  cst  fistlier,  id  esl  aU* 
coMa^  quani  rex  Assuerus,  id  est  beatitudo  ejuSt 
iii  reginaui  provcbii  *\  Sed  contra  iovenio  super- 
licic  icnus  reprobsm  pulchritudinein.  Prlmo  quls 
dc  spccie  sua  qiixrit  csrnis  voluptateni,  secoodo 
vnniutein,  lertio  iu  uiraque  lisbel  obslinaiionem. 
De  priiiio :  cCirciiIus  aureiis  in  naribus  suis,  polchra 


lixc  esl  culuinba  Noe  quai  d  citnr   requies.  Tres  ^  ninlieret  faiua*'.»  De  secundo:  c  Fallax   gratls  el 

vana  esl  pulcbritiido**.»  De  leriio  :  iVidi  siullum 
iirnia  radice,  et  maledi&i  st.ttiiu  pulcbrltudiiii 
ejtis,»  ait  Jub*'. 

Surge^  propera,  amiea  mea^  eolumba  m#a»  formoia 
mea^ei  ceni» 

[Car.]  Ac  si  diceret :  Surge  ab  illa  roins  ge- 
neris  buniani,  de  qua  dtctuin  est  liouilui  :  c  Terrs 
es,  ct  in  terrain  ibis  **.  Surge^  Inquam,  amiea  taea^, 
aniiui  mei  cusios  et  divinorum  conKcia  secretonim. 
Surge^  eolumba  mea  siniplex,  non  invids,  ssnclo 
Spirilu  illustraia.  Surge^  formoia  mea^  lota  pol- 
chra  In  qua  nou   est  niaculs.  Et  ublqoe  per  hoe 


cn;ni  legitnus  coltiinbas  :  <oluinba  Noc,  columba 
Cbristi,  coluuiba  David.  Priins  consideral  inundi 
inrbationcm,  sccunda  quaerit  oostrain  salvatio- 
neni,  lcrlia  labornt  qiio:nodo  babeamus  ejus  pss« 
siunem.  Prlnia  ergo  Noe  qu«s  dicitur  requies,  quta 
quaerit  requiem  speeialem  et  nioiuentaneani :  se- 
cuiuIj  Salvalo.:^,  qnae  qiiasrit  salulem  xiernain ; 
leriia  David  ,  id  est  manu  fonii ,  quia  furliter 
opersiur  utperveniat  ad  eaiu.  De  piims  ;  cPacem 
seqnimiui  cutn  ouinibns  ,  et  sanctimoniaui ,  sSne 
i|ua  iieiiio'  Deuin  videbit".  Desccundo  :  cMisere» 
bitur  enini  D«miinus  Jacub,  et  eligel  sdbuc  de 
IsRiel»  ei  requiescere  eos  faciel  super  humerum 


..     ^  «...  ^ .  ,         pronomcn ,  mea ,  discretio    et  signiacanlls  qussi 

!*!"?!  "l\!!!^^.T1!J^  C  «Ingulari  pnecelleiitia  desigoatur.  Surge.  et  ueni  sd 

r^ni  coiisortlum,  sd  ccelorum  sssumpu  palatium; 
veiil,  Inquam,  quia  jam  hoc  requirit  opporluullas 
temporis. 

Jam  enim  hiemi  iramiii »  tiN6#r  abiii  $t  ricmlit_ 
ftorei  apparueruni  in  ierra  noHra, 

[Tao.]  Hiems  designat  ausieriutem  legis,  piovla 
propheticae  proinissionis  consolationem  »  flores 
cvangeilcam  veriutem.  Rigor  eiilm  hleniis  solel 
inalas  berbss  radicilus  exterinioare ;  boosruui  vero 
radices  ut  in  vere  crescant,  sub  terrs  iotemersus 
conservarc.  Sic  legis  aosterius  peccala  punivif : 
sed  sacramenu  usqiie  sd  tempus  grstise  sub  lil- 
tera  sbscotuliu  servavil.  Et  quia  jam  venit  tempus 


coiisummatorem  Jesum,  qui,  proposito  sibi  gaudio 
crucem  sustiuuit  contusione  coniempu  ,  el  nunc  io 
dexiera  Dei  sedet  **.»  Ista  tertia  est  iuier  inedios 
cleros**;  cleros  Cranre,  ion  Lallne.  Diiae  sortes 
suttl  lemporalis  viu  et  aeierna  :  inter  hns  dorinii 
libim  despiciendo  ,  islaiii  diligendo.  Vel  sortes 
suiit  timor  et  desideriuni :  iiiter  bss  dorniit  bsbens 
lecluui  spei  el  ainoris.  Aiiior  mitigal  desideriuin, 
s|ies  vero  tiiiiorem  demulcet;  sed  c  posteriora  dorsi 
ejiis  lu  pallore  auri  *'•>  Dorsum  istud  est  corpus 
|ialliduui  alflictione.  Sed  pallor  iste  est  auri,  quia 
loronam  nieretiir  xiernam  ,  qux  auro  coinparalur. 
Invenio  tres  culiiiubas  i^iis  oppositas  :  prima  est 
colniiiba  qiix  habcl  vesiculam  in  gnuure  ,  isia  est 


digna  ut  juxu  aliare  inimoletur  :  secuii.l.i  cst  ciijus  r.  giatias  et  lex  ccssit,  clamat  dilectus  :  Jam 


slercus  in  casiris  prx  angustia  funiis  vciidiiur: 
lcitia  est  culuniba  seducta  et  iion  babeiis  cor,  ut 
\i.iin  i^sliitis  liradiatnr.  Prima  cnini  de  pace  teni- 
por.ili  su|ierbit  :  b;cc  est  vesicuia  in  gntture:  se- 
« unda  pro  niisericordia  Dci  qua  de  salute  aetcrua 
pnesuinit,  conrtdeniius  peccans  ,  alios  suo  exeinplo 
lr.iliit,  quoJ  est  steriora  vendere  :  tertia  est  se- 
diicia  quia  indiscreia  in  operibus,  et  nou  babet 
cor,  cuiu  furmidai  vinin  salutis  arripere.  Dicitur  ct 
furnio»s,  in  ea  est  niera  pulehriluJo  qu»  priiiio 
per  budcs   et  oraiioues    pelulautis  carnis  vincit 


tranini.  imber  vero  buniore  poros  sperit  lerrae,  ol 
geriniiia  eruinpant:  sic  promissio  propbeiica  aperuil 
corda  fidcliuiu,  ut  conceperint  fidem  el  spem. 
Tandem  flores  evsngelicsrum  sententianim  msni- 
festaverunt  vcritatem.  Ilan:  quoque  In  homioe  reps- 
rando  implentur  spiritualiter :  per  hiemein  nsmqoe 
deslgnatur  dolor  pceniteniium,  per  imbrem  lacrjnue 
plangentium,  per  flores  primitis  virtolum.  Per 
primum  locipit  velu:»ias  rcnovari,  per  secnmium 
spiritus  inebrisri,  per  tertluin  fecoodari.  Deprimo: 
fl  Reoovamini  spiritu  mentis  vestne** :  >  de  secuodo : 


••Gen.8.     "  llebr.  14.    ••Isa.  U.     »•  llelir.  12.    ••  Psal.  67.    *'  Ibid.    *•  Jiiditb.  13.    *»Ui  flcg. 
«.    *•  Elstlicr  1    ••  Prov.  11.    ••  Piov.  51.    •'  Cap.  5.    ••  Gcn.  3.    »•  iipbcs.  4. 


it7 


TllOUi£  CfSTERC.  ET  JOAN.  ALCIUNl 


tss 


liciladinen  prajidamiit  In  euni.  Est  soiricitiido  de  a  nicuoi  **.>  Ad  secnni  fugerai  loca  qui  disii :  «  Ecce 


temporalilrat »  ett  solllcitodo  de  spiritualibut , 
est  tollicltuilo  de  cctleslibut.  Primam  po»sumus  ba- 
bere  ad  corporit  necessitatem  « iion  ad  tnperfluiia- 
tem,  tecundam  potsnmut  babere  ad  animas  tancii- 
laiem,  non  ad  jactanUam  Tanitaiit,  teriiam  ad  to- 
liut  bominit  felicitaiem ,  non  ad  pliilosopbicam 
curiosiialem.  Da  prima :  c  Martba,  Marilia,  tolliciia 
et,  et  turbarit  erga  plurima  **.  >  De  tuperfluitate 
ait  in  Evangelio  :  «  Noliie  solliciii  etse,  diceutes : 
Qoid  manducabimus,  ant  quid  btbemus,  et  de  vesli- 
inenlo  quid  tolliclli  ettts  ".  i  Dc  tecunda  dicilur : 
«  SoHicilpdiiie  nou  pigri  *^.  i  Itcm  Apotlolus  ;  «  Sol- 
liciii  servare  unitatem  spiriius  in  vinculo  pacis  *'.  i- 
De  lerlio  :  <  0  bomo »  indlralfO  tibi  quid  Doininut 


elongavl  fugiens  et  mansl  in  sdiiudiue  *K  i  Gervl 
tiiuul  gradiuntur  porianlet  alier  alteriut  mentura. 
Ili  tunl  qui  tibi  invicem  tunl  tolaiio«  ut  ait  Apo* 
ttolut :  «  Alter  altcriut  onera  poriate  ".  i  Ocalit 
caligautet  serpentes  occidunu  Ut  David  :  « lu  malu- 
tino  iiiierfii:iebain  omnes  peccaiores  terrae  •  ut  dit- 
pcrderein  de  civitate  Doiuiui  oninet  operantes  ini- 
quiiaiein  **.  i  Ad  fontem  siticntct  curi^unt  et  sie 
lunien  rccipiunt.  Uiide  :fl  Apud  te  esi  foiit  viiaset  ia 
luuiine  ioo  vidcbimus  lunien  *^  i  Veiosiatem  depo- 
nui:i»  diceuics :  «  Ecce  nos  reliquimut  oronia  el  se- 
cuii  sumut  te  **•  i  item  bic  duo  genera  tpecula- 
tionum  osienduntur»  scilicet  propris  circumspe- 
ctlouis  per  cervam  qui  aerpenies  devorat »  et  visum 


requirai  a  lc  **.  i  liaque  dilige  niisericordiam  et  fac  ^  recipit.  Hoc  fii  in  campis  vel  cordit  vel  converta- 


judiciuui  *',  solliciteque  anibula  cuui  Deo  tuo  donec 
to  exallet  ad  illam  gloriam,  iu  qua  cuin  Paire  ei 
Spiritu  tancto  vivit  et  glortaiur  per  omnia  txcula 
txculonim.  Aincn. 

Lirra  eju$  $ub  cnpiie  meo,  el  dextera  iUmt  ampie' 
xabilur  me. 

[Cabd.]  Por  laevam  iniclliguntur  omuia  boiia,  vir- 
iiilet  et  grati:e,  quae  pr»staniur  in  via,  ut  ad  dexte- 
ram  asiemae  beatiiudinit  vcniatur.  Diciicrgo  xLigta 


lionit.  Sed  caprea  montct  atcendit ,  acuie  vidct. 
Ila^  esi  aninia,  qiias  quasi  in  alium  tolum  tcandit 
ironiemplando  Deuin,  lu  quo  crat  Isaias  cuiu  diceret: 
«  Vidi  Dominuiu  sedeuiem  supcr.  soliuin  exceltum 
ei  elevatuin  **.  i  Triplex  est  boc  toliutn  :  primuni 
ceUum ,  sccunduiu  exccUum ,  icrtium  elevaiom. 
PrimumcsicoHsiderslio  luacSiiiix*  mui;dialis,accuii- 
duuvspeculaiio'patriaeca'le»iis,  teriium  contempLi- 
tio  divinx  m;ijeslaiis  lu  priiiio,  Dcus  videiur  propter 


eju$  iubeapiie  meo^  ei  dexiera  iUiu$  amplexubiiur ,  q^era  laudabilis;  iii  tci:undOt  propler  prvmia  nma- 

me.  Kq  si  dicat :  Ut  caput  meum,  id  esi  mens  inca,  bilis;  in  iertio,  inconiparabili  puicntia  mirabilit.  De 

tiiavitcr  cubcl»  dc  omnibut  bouit  tpirilualibus,  quos  piimo  :  <  Laudaie  eum  toi  et  luiia  *^  •  De  sccundo: 

pcr  luauuui  lasvatn  prxstaniur  iu  via  specij|iicr,  c  Quod  oculus  noii  vidit,  nec  ;:uris  audivil,  nec  iu 

mibi  fccil  pulviuar  Doiuinus :  ei  dexiera  ejust  in  cor  boiuinis  asccndil  quv  prseparavit  diligentibui 

qu:i  suiit  delecUiiones  amplexabiiur  me  tiiiguliTaer^  C  se  *'.  i  De  tcriio:  i  Gloriosus.Dcus  in  sanctit  suis» 

ui  arciiut  constricu,  in  bonis  ejus  auiplius  ci  siiu  mirabili»  in  majcsUU  sua  ***.  i  lii  primo  es(  crea- 


coiijuncu.  Sequitur  auieui  ex  persoaa  filii  vcrbuiu 
cuoverieuiis  ad  juveuculas. 

Adjuro  totf  fiiife  Uierugalem^  per  eapreat  rerros- 
f  ue  eamporum^  ut  uon  exciieiii  neque  ewgilare  fa- 
aiatii  dilceiam  meam,  donec  ipia  telii* 

[Tbo.]  Probibeiitur  adoletceniulae  quat  filias  llie- 
rusalem  dlcit ,  ne  inquielent  sponsam ,  qux  intcr 
latvaro  el  deiieram  tponsi  obdormierat.  Ipsac  ciiiui 
licet  intf ruic  ei  adliserent  tpe  proacieiidi  ct  profici- 
teendi  in  Uierusalcm,  et  quit  bic  per  se  non  pos- 
tuiil,  ejus  egeut  ope.  Sed  probibentor  ut  nec  banc 
exciieut  nisi  ad  e;ut  volunutem.  Dormiiio  illa  con« 


tio,  recreaiio,  rcparaiio  :  cieaiio  cujuslibet  exisien- 
tis,  recreatio  peccaioiis,  reparaiio  corrupiioois. 
De  priroo  :  <  lu  piiucipio  crcavit  Deus  coclum  d 
terram  **.  i  Dc  sccundo :  <  Aguut  Dci  qui  tollis 
licccau  luunJi  •••.  i  Iicin  :  «  Vcni,  Dotuine ,  et  noli 
iardurc**,i  clc.  Dc  tertio  :  fl  Refurmabii  corput  bu- 
niiliuiis  nosirx  coufiguratuiu  corpori  clariUiit 
sux  ***.  I  In  sccundo  soiio ,  id  esi  excclso  sunt 
tria:unum  csi  amabilU ,  scilicct  regni  clarilas, 
angclorum  socicias,  babiiauiium  securiut.  De  pri- 
nio  :  <  Civitas  illa  tion  iiidigct  tole  neque  luiia,  ut 
luccani  in  ea,  quia  clarilas  Dci  illuminabit  eam :  ci 


tciiiplalionit  esl.  Cervi  et  caprexper  quat  adjurau-  ^  Agnut  erit  luccrna  ejus  **.  i  De  sccundo:  «  Nou 
iiir,  credaniur  bonoruin  aninia.* »  et  aiigeli  propier      criinus  bospites  et  advenx,  se.l  eriinits  cives  san^to- 


levet  saltut.  lieiu  caprea  acute  videt,  locis  eiiiineii- 
liUts  et  rcmotis  delecuiur,  velociter  currit.  tuga 
celcri  bumaiios  dedinat  aspectut.  Acuie  vidcbat 
qui  dixit :  «  Not  autein  revelau  facie  tpeculamur 
gloriam  Dei  in  eaindem  imaginem  iransformamur  a 
chriUte  in  cbriutem  **.  i  In  tublimt  erat  qui 
dixit:  fl  Factut  tum  ticut  patser  tolitarius  in 
lecto  **.  I  Velociter  currebat  David«  dicen$ :  i  Yiain 
laandatonim   luorum    cucurri  cuin    dilausii    cor 


rum  ei  doiuesiici  Dei  ***.  i  De  leriio :  «  Oiunet  pa- 
sceutur  claccubabuui»  et  iioii  erii  qiti  esierreat**.  i 
In  icrlio  solio  suni  qiiatuor  considerauda.  lu  priuio 
vidcinua  cjus  naturain  incorru|itibileui  et  nostraui 
doleinus  infirmiiaietu.  Unde  Abi  abam  : «  Loquar  ad 
Douiinum  meum,  cuui  sim  pulvis  et.cinis  **\  >  Se- 
cuiido  videmus  ejus  inundiiiam  et  niisericordxnm , 
enibesciiuus  culpain.  Uiide  Isaias  :  «  Y;c  luibi  quia 
vir  tH)llulis  Idliiis  ego  sum  quia  vidi  roiniuum  ocu- 


**Liic.   10.      **Mniili.  6. 
•»Pwl.  101.      *•  Ptal.  118. 


•*  Uuiu.  12.      •»  Kplics.'4.      '•  Micli.   C.      "  Psal.  53.       "11  Cor.  3. 

w-.  ..-..    .,^.      *'ISal.;>4.     »*Galat.  0.      **  Ps..l.  100.      *  Psaliii.  3o.      *»  Maiib.  I». 

••  Uat.  6.    "^  Psal.  148.      *•  I  Cor.  i.    «••  P>;.lin.  09.     *•  Geu.  I.  **•  Joaii.  I.     »•  Olllc.  ecclcs.  Oa  id- 
MMu.  •••  Pbilip.  5.    "  Apo:.  il.    •••  Eph-s.  i.    »*  Soplion.  5.      •*•  Gcii,  18. 


tS9  COMMENT.  IX  CANTICA  CANTIC  — LIB.  IT.  fSO 

lis  meis  *'.>  Ei  iub  :  i  Au«ruu  auris  audivi  ic;  nunc  A  Hi  liclnniur  citm  niale  rcccrinf,  el  eisullant  in  rebui 
aulcm  oculus  mens  videl  le.  Idcirco  ipse  mc  rcpro-     pcssimis  *'.  i  liide  pocUi  : 


liciiJo,  ei  ago  poenilenii.im  In  ravilla  ei  ciiic* 
rc  ***.  »  Tenlo  vidcmus  cjus  divilias  cl  noslram 
gemimus  pauperlaiem.  Undc  sngi-lum  Dnniel  vi- 
dcus  :  c  Cccidi,  inquii ,  in  lerrain,  el  non  remansit 
in  mc  spiriliis  nec  babui  ciuidjuam  Tiriuin  *^.  i 
Quvrto  vidcmiis  ejus  gloriam  ct  iiosiram  vidcniiis 
iu  co  sahiiem.  Uiide  Jacub  vidcns  cum  ail:cVidi 
Doiiwnum  facie  ad  racicni,  el  salva  facla  csl  anima 
nica  '^*.  I  Inde  devolccanit  Lcclcsia  videns  et  desi- 
(l<^rans  salutciu  inqua  sunigaudiasaiiclonim,  dicens: 
G.iudent  iii  c<rli8  auiinae  sanclorum  ,  iion  teinporali 
licc  jam  spirilali  sed  coelesli. 
Lst  enim  gaudiuiu  lemporale,  cst  splriiuale,  est 


Efgo  non  aliter  poterii  domire;  quibusdam 
Somnum  ri%a  (aciu 

Et  Job :  fl  Si  gavisiim  esl  in  abscondilo  cor  meam» 
ei  Ixlaius  sum  ad  ruinam  ejus  qul  oderat  me  ^.  » 
liide  scripiiim  esi :  fl  Ei  in  maliila  sua  Ixiiflcave* 
runi  rcgcm  ^^  i  Talis  fuit  Nero  et  Heroi?es.  De  om« 
nibiis  dicilur :  i  Vae  vobis  qiii  rideiis  iiunc,  quia 
liigebiiis  et  tos  ^.  i  Et  Salomon  :  €  Risus  dolori 
misrelur,  et  exlrema  gaudii  luclus  occupat^^i  Itcm: 
fl  Risum  rcpulaTi  errorcm ,  et  gaudio  dixi :  Quid 
fruslra  deciperis".  i  £t  Tobias  :  i  Qiiod  gandiam 
mibi  erit  qui  in  lenebris  sedeo »  et  lumen  cocli  ti- 
derc  non  possiim  '^  i  Econlra  dicilur  :  fl  Beaii  qal 


cQcle»le  Prlino  gaudeiit  iii  lerris  aiiiinx  maloruin ,  B  lugenl«  qiioniam   ipsi  consolabunliir  '*•  i  Sed  isli 


secundo  gaudcnt  iii  donis  animx  jusiorum  ,  lertio 
g.-iiideiit  incoeUsanimaebealonim.  Priiui  mniidi  falla» 
cia  sniK  seducti ,  sccundi  Dci  gratia  sunt  imbutl, 
leriii  Cbrisii  vesligia  suiit  seculi.  Primi,  quia  pro 
iiiiindi  amorf  laboraverunt ,  ideo  cum  diabolo  crii* 
eiabunlur  in  infernufn.  SccuuJi,  quia  regnum  mun- 
di  dirspiciuni »  idco  mercniur  sempitcmuui  suppli- 
cium.  Tcrtii ,  qaia  pro  Cbrisii  amore  sanguinem 
»>attm  fuderunt,  idco  cum  Cbrisio  regiiabuni  iii  aeier- 
nuro.  Primi  gaudio  Iriperlitogaudenl.  Primo  quia  ab- 
uiuntur  temporalibus  bonis,  sccuiido  in  gloria  nomi- 
iiis,leriio  t  quia  lurtanlur  cum  malefccerlnl»ct  exsul- 
unl  in  Tebus  pcssimls  *'.  i  l.^li   siint  tria  dimcilia 


cum  diabblo  cruciabnntur  in  Inferno.  Et  Jacobna  ; 
€  Risiis  Tcsier  verteiur  in  luctum,  el  gaadiom  to* 
sirum  in  voces  neniium  ".  > 

Gaudium  spiritiiate  tripaniinm  est :  primo  enlm 
gaudemus  de  evitaiione  incommodl ;  secnndo,  da 
adepiione  commodi;  icnio,  dc  spe  ruluri  rcfiif. 
De  primo  :  i  L.riare,  Jerus.ilem  *^;  i  de  secundo  : 
1  Et  diem  fesHim  agiie.omncs  qui  diligiliseam  *';  i 
de  icitio  :  c  G:iudcic  giiidio  magno'*.  •  Primuro  esl 
noviriorum.scciinJnm  cst  virluosonim,  leitiiun  per« 
fcclorum.  Priiiii  ps;.lliint  in  ciibara,  secundi  in 
psa!tcrio,  lenii  in  jubilo.  Priinum  enim  sonat  ab 
inferioii, secundiim a supcrio  I, lerlium servitamorl* 


^^•lonioiiis  :  via   navis  in  mari,  via  aquilx  folaniis  ^  Prinil  cnim  pro  pcccaiis  rcroissis  olTenint  Deo  bo- 


tn  ccalo,  via  coliibri  supra  peiram.  Primi  «  confl- 

duul   in  virtule  sua  ct  in  mulliludine  divitianinl 

siiaruro  glori:mlur  *'*.  i  Unde  poela  '*  : 

Diiiiio!  turf:i  fregerunt  itpcula  luxu. 
Ditititi  uiiiur  luiurioiUi  amor, 

Talcs  diciint  :  f  VcniiCt  inebriemus  nos  vino  ei  nn- 
giieniis  prctiosis'-*,  i  cic.  Sed  quod  nsec  peliiura  siiit 
osleiidii  Job :  c  Tcnetit  lympaniim  el  ciibarain,  gau- 
dent  ad  sonitum  44  organi.  Ducunt  el  iii  bo- 
nls  dics  siios ,  ei  iii  piiiK  to  ad  iiiferna  dcsccn- 
«leiil  "^.  I  Sicut  divcs  ilie  qui  epulabalur  qtioli- 
dic  splendide  scpuliiis  est  iu  Infernum  '^*,  S^*- 
cundi  I  vocaveriiiit  nomina  sua  in  lerris  stiis  **.  i 
Indc    Jacobus :  i     Nunc    exsullalis    iu    siiperbiis 


norcin ;  socnndi  pro  bonis  collalis  gratiarum  aclio- 
ncm ;  terlii  pro  bonis  fiKuris  devotionem,  De  primo 
l;c:alur  bomo,  Ixlalnr  proxiinus.  laelalnr  an^elus» 
la:talur  Deus.  De  priino  Paulus :  i  Prius  fui  blaspfae- 
mus  et  persecuior  ei  coiiiumoliosiis,  sed  niisei-icor« 
diam  conseculiis  sum  '^.  i  i  Graiia  Dci  sum  id  quod 
sum  ";  I  de  secundo,  bonits  ille  paler :  €  Fili,  gaa-> 
dcre  oportebat  et  epulari ,  qnia  flKus  tneus  morluus 
eral et  revisil ;  pericral et  invenius  est '*;  i  de  lertio: 
€  Boiius  ille  pastor  ovem  ce:;iesjinam  imposuit  in 
bumcris  suis  gainlens,  ct  rfportavli  ad  gregcm  "•  > 
c  Oinnis  disciplina  vidciiir  Ui  p  .Tscnii  non  esse 
gaudii,  sed  mocroris  '^.  i  licm  :  c  Mulier  cum  parll 
iristiliam  liabel ;  cum  .*Hiicm  peperit,  jnin  noti  me- 


vcslris  :  oiniiis  cxsullaiio  lalis  iiialigna   est  ".  »  D  minil  prcssurx.quia  naliis  e.lliomo  in  tniitidum  ".i 


El  Domlnus  :  c  li:  boc  nolitc  gaiiilcre,  quia  dnRuionia 
subjicittiilur  vobis  ^*.  i  Scd  li.^ec  niicin  liabenl. 
Uade  Job : «  Scio  ab  inilio  quia  l:iii&  iinpiorum  brc- 
vis  ail»  et  gaudium  liypocrilu;  ad  iiislar  puncti 


Dc  adcplione  commodi,  id  est  virlutum,  dirilApo- 
sloliis :  c  Noti  csl  regiiiim  Dci  csca  er  potus,  sed 
jusiitia  el  pux  el  gaudiuin  in  Spiriiu  sanco  *'.  i 
llem  :  c  Gaudeie  iii  Djmiiio  sciiipcr  corde.  Iienim 


El  Nabucboiiouosor :  fl  iNonne  bxc  esl  Babylon  qiiaui      dico,  gaudele  corpore  •*-•'.  i    i  Si  diligerelis  mr. 


ego  oonftlilui  in  gloriam  et  decorem  rogni  inci  ^*.  i 
£l  audivit :  c  Tibi  diciiur,  Nabucliodonosor  rcx  : 
Regnam  Iransferiur  a  w.  ^'.i  Tcrtiis  diciiur  :  i  Quid 
gloriarts  in  tuali:ia  qui  potens  es  in  iniquilate^V  i 

»•  Isai.  6.     "•  Job  6.      »*  Dan.  10       '^*  Gf  n.  52. 


gauderclis,  ail,  uiiqiie'*.  i  licm  :  c  Veaiam  ad  vos, 
et  gaudcbit  cor  vcstruiii*^,  scilircl  propler  bonn 
Spiriliis  sancli.  I  El  Zicliains  susccpit.Dominnm, 
gaiidens  in  domum  suam  ^',  scilicct  susccpiione 

"  Prov  2.    "*  Psal.  48.       ■•  Ovid.  Rem.  d.  am. 


746.  •••Sap.  2.  -'Jobil.  •"  Liic.  «G.  »  Psal.  48.  "  Jac.  4.  *•  Luc.  !0.  *•  Jub  20.  '•  l>.'»;«l 
4.  "  Ibid.  **  Psal.  51.  ^»  Prov.  2.  *•  J  »b  31.  *»  Osc  ".  ^  Luc.  6  *•  Pruv.  14.  ••  Lccle, 
i  ••  Tub.5.  '••Maiib  .S.  •M.ic.  4.  «^  Oflir.  cCi  le?.  "  ll»id.  "  lliid.  |  "  Tim.  I.  "  I  Cor.  15. 
••Liic.  15.  *•  II.U.  ••  llcbr.  li.  "J:)au.  10.  "Uom.  «l.  •^-'»  Pb  lipp.  *.  **  J'> '"•  **•  "  Joao, 
!0.    "  Lm .  lU. 


^l  TIIOMil!;  USTERC.  E>T  iOAN.  ALCIllNI  t^ 

dononim.  De  spe  rcgni  gAtideni,  sicui  ail  Job :  Aciliciiia;  isii  vero  pelles  arietum  rubricalx;  leriii 


fl  Quasi  effotrienles  llicsaurum,  ci  gaudeni  Telie- 
menier  cum  inveneriiilsepnlcrum**. »  —  «  Cloriosa 
dicla  sunt  de  le,  civilas  Dei  **•  i  Qnia  i  sicul  lae- 
laniiuin  omnium  babiiaiio  esi  in  le  'K  >  Ideo,  c  L»- 
lalus  sum  in  bis  qiix  dicia  sunt  mihi ;  in  domnin 
Domiiii  ibimus". »  Prirol  poiaiiiur  a  lacie;  secundi 
snnanlur  ab  nberibus  consolaiionis  ejus;  leriii  epii- 
lanlur  ab  inlroiiu  glorin  gcnlium.  Ilis  dicilur  : 
fl  Caudele  ei  exsiiluie  •  quoniam  inerccs  vcsira 
copiosa  est  in  coslis  ^*.»  Nec  mirum,  quia  €  in  lerra 
ftua  diiplicia  possidebiinl,  l;eiitia  seinpiierna  eril 
ci8*'^>  Nain  gaudebunl  de  bonis  Domini  sui  fru- 
menlo,  vino  ei  oleo.  Tunto  gaudio  gaudcnl  in 
coelis  anlmaB  sancloruni  qui  Chrisii  vcsiigia  sunl 
secuti. 

In  iribus  cnim  Cbrisli  vesligia  sunt  scculi,  scili- 
oel  in  religiosa  conversaiionc,  iii  easiiinlis  pnri- 
iaie,  in  roarlyrii  perpessione.  Ilxc  iria  figuralii  in 
tabernaculo  Moysi  sunl.  Propler  couvcrsaiionem 
erant  ibi  saga  cilicina ;  propier  secundum,  pelles 
byacintbinx ;  propier  teriium,  pclles  aricium  rn« 
bricaiae.  In  conversaiione  :  c  Circuinierunt  in 
melolis  in  pellibus  caprinis,  egeiitcs,  angiistiaii, 
.ifflicti,  quibus  dignus  non  erat  mundiis  ^*.  §  De 
bis  in  fine  diciuri  sunt  reprobi.  fl  Noiiiic  isti  sunt 
qiios  aliquando  babuimus  in  derisuni  ct  iii  sinii* 
lliuditiein  iinproperii.  Nos  iiisensali  viiain  illoruia 
asliinabanius  insaniain  et  fiiiem  illorum  sine  hono- 


B 


▼ero  pellcH  liyacintbinae,  qiix  c(eli  babeni  colorem. 
Castitas  eniin  coelestisesi  vita.  Nain  prxter  cariicm 
In  came  vivere»  non  buniana,  sed  angelica  est  viia. 
Primi  abnegant  scmeiipsos,  secundi  tollunt  crncera 
siiamy  teriii  seqnnntur  Christuro.  Nain  c  virgines, 
aniicti  slola  alba»  sequuntur  Agnuro  quocuiiqiie 
ierit^^  >  Nam  in  omnibus  aliis  confessores  et  mar* 
lyres  sequuntur  Chrisium,  pneterqnam  cuin  in 
decore  virginitails  iucedit,  In  his  enim  dclectatnr 
sponsus,  c  qui  pascii  inter  lilia'*,»  septiis  cliortis 
virginum. 

Prinii  fugienies  iezabcl«  id  est  fluxum  vanu  n 
niundi  hiijus  curo  Elia  lendunt  ad  roontein  Dci  llo- 
reb,  recnbantcs  sub  uinbra  junipcri  *'.  Secundi 
curo  Stephano,  venerunt  ex  magna  Iribulatione  el 
hivenint  siolas  suas  in  saiiguine  Agni'^  Tcriii  curo 
saptcnlibus  virginibus  snas  purificant  lainpades. 
Qnibus  accensis,  prxslolantur  adveniiim  Spoiisi  **• 
Isti  omncs  scniinaverant  in  lacryinis,  et  ideo  in 
exsultalione  meienL  Nain,  c  eunies  ibanl  et  Ocbant 
miiienics  seniina  sua.  Yenientcs  auteni  venient  in 
exsulialionc,  portanies  manipulos  suos  **.  >  Lxian« 
tur,  ait,  corain  le,  sicut  l.rtaniur  in  mcs^e ;  ei  sicut 
cxsnli:int  viclores,  capla  prxda^  qiiando  dividniilsi>o- 
lia  *^.  Qnando  t  cxsuliabunt  saucti  angeli,  iTtabun- 
tur  iii  ciibilibus  suis  "*.  •  Kcce  gauileiit  in  coelis 
aninias  saiicloruin  qui  Clirisii  vcstigia  sunt  sccuii. 
Priinuin  gaiidiu.ii  esi  iiisullans,  sccuiiduinexsuUans 


re.   Ecce  qiiomodo  computaii  sunt  in  filios  Dci^*.  i  q  tertiuin  exaliaiis  :  priinuni  cx   niuudi   errorc,  se- 

cundum  ex  Dei  aiiiore,  teriiiim  in  re^ni  hoiiore.  De 


ilt  iunl  quoi  relinem  mirniHi  inhorruU  : 
Jpium  nam  iierili  flore  per  aridum 
Sprevere  peni^uif  leque  ucuii  iuut^ 
Rvx  Chriiie  bone^  coelUui. 

Martyres  ergo  Tcstigia  Christi  sunt  scciiti.  N:ini, 

I  Lapidati  sunt,  secli  bunt,  in  occisiuiic  gladii  nior* 

lui  sunt^^. » 

Ui  namqne  furiai  alque  ferocia 
Calcarunt  /lomfiiiitii,  i'vv*iqus  verbera 
Ceiiit  hii  laceram  fortiter  uugttla ; 
Nee  carpiU  penetralia, 

Item: 

Ceeii  iunt  gtadiii  more  bidentium^ 
Plon  murmur  reion»it^  nou  querimoma^ 
Seil  corde  taciio  meiu  bem  comcia 
Comervat  patientiam, 

Sed  audi  prxinliim  : 

Qum  voXf  qurn  poterit  tingua  relexere, 
Quce  tu  martgribui  muiiera  praparai^  e(c. 

liem  liis  dicitur :  c  Omne  gaudium  existiin:ae  cum 
In  tentatioiies  varias  inclderetis  ^*.  >  Yos  quidcm  in 
niundo  pressuram  habebitis.  c  Mnndus  auiem  gau- 
dcbit»  vos  auteni  contrislabimini.  Sed  tristiiia  ve- 
stra  verteiur  in  gaudium  ^*.  >  Uii  respiciuni  in 
auctoreni  fldci  et  ^onsuinmatorein  Jcsuni'*,  qui  pro- 
poslto  sibi  gaudio  crucem  susiinuit  conlcssione 
contemoia,  ct  in  dcxtcra  Dei  sedct.  Prinii  siint  saga 


prinio :  c  Risum  repuiavi  errorcm  et  gaudlo  dixi : 
Quid  frnsira  deciperis*' ;  i  de  secundo  :  i  Si  dilige- 
letis  me,  ganderetis  uiiqiie  '*;  >  de  teriio  :  c  Qni.i 
pro  Chri&ti  aiiiore  sanguineui  suuni  fudciuul,  iJco 
cum  Chrisio  regnabuni  iu  xiernnin  '*.  i 

Hic  noianduin  qiioil  csi  regnuiii  potcniidi,  rcgnuin 
sapientiu!,  regtiuni  I:ctiti;c.  Hujus  Iriforinis  rogtii 
Iriformis  cst  gloria  :  primum  saiictos  oinni  viriuiis 
robore  confirniat,  secundum  splcndorc  veriialis 
illuslrai,  teriium  in  C(c)o  suavilaie  di\iii:c  jucnntli- 
laiis  fclit  iiai.  fiide  priimus  in  oraiione  Doinintca  : 
c  Advenini  re;;nuin  luuin  '* .  i  Advcniat  crgo  re- 
giium  poicni-:e  ad  nos  innrmos  roborandos ;  adve* 
niai  regniiin  s.ipieniia:  ad  nos  cxcos  illuminandos; 
adveniat  regiiuin  lucliiia*  ad  iios  iristcs  loetificandos 
ei  consolaiidos.  De  primo  :  c  Poicsias  cjus  potestas 
xterna'**;>  dc  secuiido  :  c  Si  in  digilo  Dei  ejirio 
dxmonia,  profecto  [lervenil  in  vos  regnuni  Dei  "» » 
id  est  iniclligealia  sapicntix*  rcgnal  in  nobis.  UuiJe 
ipsa  Sapienlia  ait :  c  Per  inc  reges  regnani  "*.  i  De 
tcriio  :  c  0  quain  gloriosum  esl  regiin:ii  iii  quo  cuni 
Chrisio  rognani  vel  gaudeni  oinnos  sancti;  scd 
cuin  Christo  regiiabunt  in  a:terniiin  '\  i  Ucgnaiiiis 
csl  fonculcarc  adversitaics;  g:iudoniis  ilclcci.in  pio- 


••  Job  5.  '•  P  aL  8C.  ^»  Ihid.  '»  P8al.  12!.  »•  Matih.  5.  '*  hai.  Cl.  »•  Ilebr.  II.  '•  Sap.  5. 
"Hebr.  n.  »•  Jac  1.  "  Joan.  IC.  ••  Hcbr.  ii.  •»  Apoc  U.  •«  Cai.i  C.  *»  IIL  «055.  It». 
••  Ofllc.  eccles.  ••  Maiih.  io.  ••  Psal.  m,  •»  Uai.  0.  ••  OHic.  cc<  lt?s.  "•  Eccle.  2.  ••  J^iua.  14. 
••OfBc.  ecclcs.    ••  Maiib.  tJ.     *•*  Dan.  i.     *»  Liic.  12.    •»*  Prov.  8.    •'  Offi\  cccles. 


tSI  COMHENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  UB.  V.  iSi 

miiBi  csl    lcinpiis   vacuoiii ,   seciiiiilum  medium  ,  A  cidil.  tbmab.U  onnn  pro  Tiitca  Domiui  :  <  Doniiiie, 


55  icrliuui  plenuim  Sub  prliiio  rueniiit  servi,  sub 
sccuitdo  iiierccuarii,  sub  lerlio  lilii.  1'riiui  exspc- 
clabani  vcrbuni  refrigtTalionis,  secuntlt  riiieiii  o|m> 
ris,  lertii  redcinptioiieiu  aniuis  et  corporis.  De 
diiobus  piiiuis  :  c  Sicut  ccrvus  dcsiderat  uiiibraro 
ei  sicut  nierconariiM  praps  olalur  finnni  operis  sui , 
iia  ego  liabiii  uii*iises  vacuos,  ci  iioctes  laboriosas 
eiiunieravi  ii'«llii  **.  >  De  niedio :  <  Duni  inedium 
silentiu.n  teneicni  omnia,  oinuipoiens  serino  tuus, 
Doiiiiae,  a  regaltbus  Sfdibiis  venit  *^.  >  De  ultiino : 
f  Poslquain  vcnt  pleiiiiudo  icmporis,  inisit  Deus 
Filiuin  hiiuin  in  lerris  **.  >  Ec(  e  istud  est  tempiis 
piilaliouis,  siilicct  |ilena  gratia  :  lisrc  est  putaiio 
V  ncae  qiiain  Noe  pl.iiitavit,  el  cst  iiicbrialus  et  in 


exlerniiiiavil  cain  npcr  dc  silva,  ei  siiigubris  ferus 
tlcvoraiiis  cst  cain  **.  »  Qula  iion  eoriiin  eral,  sed 
de  vinea  SndcLinorum  viiiea  eoruin  et  de  suburbanis 
Goniorrlia*.  Ilx*c  esi  prioia  putatio  labnisce,  id  est 
bxretiioritm ;  quae  |)eriinei  ad  praelalum.  Sequitur 
piilaiio  adulierini  viniinis,  id  esi  peccati,  quae  spe* 
ciai  ad  quenilibci  Cbristianum.  Il;cc  ad  inoduin  fi* 
cienda  esi.  Peccala  enim  nostta  quasl  inttrroitas 
suiil,  qiioruni  iria  sunt  genen.  Qiwdani  eiiiin  cre- 
scuni  iii  uioduui  luir.oris,  qiiasdani  in  inodiim  siiper- 
flui  bumoris,  qoaidam  enliu  iii  modum  rooriuae  car- 
nis,  Priinum  ilaque  niedicus  ferro  caedit,  secundum 
igne  uriiy  tertium  ungueiiio  mordaci  cousumit. 
Prinium  iiaque,  id  esi  tunior  est  omne  vitiuin  qiiod 


labcriiaculo  sun  dcnu  'atus  *'.    Pro  bac  cst  filiu»  B  cor  cxaliai ;  secunduni»  id  csi  bunior  superfluutg 


paiiisfainilias  ad  invitaiidos  operarios  in  vineasii 
c«;rosaS**.  Niidauis  est  Noe,  id  esl  Chrislus,  quantfo 
n»iiis  de  virgine  in  nosira  appantit  iiifirmitaic. 
Inieifecius  csi  a  cnltoribus**,  id  est  Scriblsei  Plia- 
risais  in  cruce.  Egrcdieiur  inviiare  ad  vincani 
f|u.indo  apparcb!t  iu  extrcino  etamine. 

Tria  sunt  geiiera  sacratnentonini  :  iinuin  pirati- 
duitt  in  principio,  altud  iti  iiicd  o,  teriium  iii  flt:e. 
rrin«m  sacraiiieniuin  esi  labrusca,  id  csi  silvesiris 
viiiea»  iecundum  fuit  adulterina  viniina,  tertlum 
sunt  palmitum.  superalOucniia.  Labrusca  est  b«Tre- 
llforo*tt  mnlitla,  adulterina  vintlna  sunt  noslra  pcc- 
cata,  palmltum  superaflliienlia  corriiptio  buniana. 
ht  primo  Doininus  per  propheiam  :  i  Judicale  in- 
ler  lue  et  inier  vineam  meain,  exspectavi  ut  facerel 
uvas,  et  feclt  labruscas  *'.  >  De  secundo  In  libro 
Saplentix  dlcilur  qiiod  blnl  scirpea  viinina.  De  ter- 
ilo  :  i  Otiinein  pHlniitein  iii  iiie  nou  rcrei*teni  fru- 
clum  cradicabit  Pater  nieus*'.  >  Prinio  pritici|)io 
hujus  teniporis  priina  puutlo  faciemla  est  per  pra*« 
laiutn,  secunda  spe<  lat  ad  qiienililiet  Cbrisliaintin» 
lersla  flet  per  Cbrisium.  De  priiiia  enim  tlii  iiur  : 
«  Auferlc  nialiim  de  ineilio  vesiri  *^,  >  itein  :  c  lii- 
lld.  lis  si  discedit  discedat  ** ;  >  de  sccundo  :  c  Yetits 
bomo  nosler  cruciPixns  esi  cuin  Cbrisio,  ut  destrua- 
tur  corpus  peccaii  ct  ulira  noii  scrviamiis  pec- 
caio  *';  »  de  leriio  :  «  Corrupiibile  boc  induct  in- 
comiplelam  *^.  >  Prinia  igilur  pulalio  liaereiicoruro 


esi  co.icupiscentia  reruro  saicularium,  quas  desi- 
derai ;  lcrtium,  id  esi  carnis  nioriiiae,  est  viiiuni 
cariiis,  in  qua  carnaiis  liotno  dclcciatur.  Sarculuro 
ergo  qiii  iumor  putatur,  esi  nieiuoria  inortis,  quo 
supcrfliius  bumor  puiaiur,  est  verecundia  confcs* 
sioiiis.  Qito  pulalur  caro  inoriuay  csi  labor  poeni- 
ieiitialis.  De  priuio  :  c  0  niors !  quam  auiara  est  ine* 
nioria  liia  viro  jiisto  *'! — lloiiio  eniin»  cum  morie- 
tur,  liaTediialiit  serpentes.  ei  besiiasy  ei  veruies  **.  » 
£i  idem  c  csi  inieritus  et  bomiuis  et  juroenti  *^  » 
De  secundo  :  c  Conflteroinl  alterutruin  peccata  ve- 
stra,  et  orate  pro  inviccm,  ut  salveiiilni  '*.  •  Si  eaim 
non  erubescis«  dum  coufiteris,  perli  confessio,  vil 
recidivuin  pariiur.  De  eo  diciiur :  c  Qul  bapiizatur 
a  nioriuo  si  uuum  tangit  uiortuum,  quid  piodest 
lavalio  illa  **?  >  De  lcrtlo  :  c  Poeuiientiaiu  agiie« 
appropinquabii  eniin  regnuni  caloruiu  *^.  >  Unile 
propbeta  :  c  Co:iveriiniini  ad  iiio  in  loio  corde  ve- 
siro,  in  jejunio  ct  fletu  el  planctu  "  >  Ct  Aposto- 
lus  :  c  In  omnibus  exbibeanius  nusu;eiip808  sicut 
Dci  ininisiros,  in  niulia  paiieulia,  iu  jejiiiiiis  et  vi- 
giliis  inullis  **.  >  Teriia  puiaiio,  scilicet  corrupiia- 
nis,  lici  a  Deo.  Tunc  enim  pcccator  erii  sanctilica- 
tus.  Qui  ntodo  Cbt  in  tenebt  is,  tuiic  viJebii  Deuui 
qui  niodo  esi  abscontlitus  a  nobis ;  qui  iiiotlo  S4iua- 
lidiis  csi  cor|iorca  veiiisiaie,  tunc  eril  reiiovatuft. 
lloc  ordiiie  vidii.  Joannes  parauiu  Ecclesraiu  de- 
sceiidcnteui :  <  Yidi ,  ait ,  civKatem  sanctinn  Hi^ 


ab  Ecclesla  qu£  speclat  ad  praelatos,  sic  esi  fa-  d  nisalein  dcscrndcnlciii  de  ceeio  a  Deo  parata  u» 


cienda  :  primo  verborum  argiimeniaiioiie,  secundo 
iniraculorum  coniscaiioiie,  tcriio  niaierialis  gladil 
animadvcrsione.  In  pritno  iiaque  fii  cogeiis  ralio, 
III  secundo  adiniraiio,  in  lerlio  comininaiio.  Pro- 
pter  priiiium  liabei  episcopus  logion,  id  esi  ratio- 
iiale  lu  peciore;  propicr  sccundum  laniina  aurca 
splenilei  in  froiite;  proptcr  tcriiiiin  esi  aculcus  in 
sitmiiiiiate  pasloralis  virg:e.  IIi»c  ordiiie  puiavit 
Elias  saccrdoies  Uaal.  Pritiio  euiin  apud  Aab  con- 
cionatus  esl  cum  eis»  secundo  iniraculo  convicit 
per  igiiein»  scilicei  sacrificii,  ultiiiio  eos  gladlo  oc- 


quasi  sponsaui  onialatn  viro  suo  **.  >  t^auctant, 
ecce  priinuni;  llicrusaluin,  ti$io  pacii  diciiury  ecce 
scruiiiliini ;  novain,  ccve  teriiuin;  ornatania  CCCQ 
q!ia:iutn. 

Vox  turiurit  nudila  ett  in  Urra  uotira. 

[Im,]  Vox  prxdicaioris  audiia  esi  in  lerra,  qiiae 
no8ira  coepit  esse  duin  tidei  verbuni  recipii  Unde 
iii  die  Doniinicae  Resurrectionis  cantatur  Psasmus  : 
c  Doinkui  cstterru  **.  i  Yox  euim  mairis»  quae  recessum 
niinliat  liiemis  et  advenium  veris,  eis  coiivenii  lui 
sciuul  docere   quod  c  nox  pneccssit,  dies  auicm 


••Job7.  "Sap.  I8,  «•Gal.  i.  •»  Gen.  9.  »•  Luc.  !iO.  ••  Ibid.  •*  Isa.  5.  ••  Joau.  15.  •*  I 
^lur  5.  *•  I  Cor.  7.  ••  Kom..  U.  "  I  i.or.  15.  ••  ISal.  79.  ••  Eccli.  3.  ••  tccli.  10.  ■»  Etclc.  ^f. 
3»  Jac.   5.     •»  tccli.  54.     »*  Maiib.  3.    »•  Jocl.  2.     »•  II  Cor.  «.     "  Apoc.  41.     »•  Psal.  «3. 


135 


TIIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


fSS 


pliantem.  E$l  enim  toi  comniinaniis,  esl  vox  com-  A  Homine,  el  pone  me  juila  lo,  el  cujusfi»  nianus 


monenlis»  cl  esl  vox  convocaniis.  Prima  argtiil 
erroneum,  lecunda  conforial  obedientia  snbjectum, 
tortia  demulcel  devotum.  Prinium,  ut  rcsipi-cat; 
secundum»  ut  convalescal;  leriinm  :  i  In  pacc  in 
idipsom  dormiat  el  conquicscal  *•.  •  Dc  priina : 
c  Yoi  Domini  super  aquas  Deus  majcstaiis  into- 
nuit  *';  I  dc  secunda  :  c  Vox  Domini  in  virtute  ";  » 
de  terlia  :  c  Voi  Domini  in  inagnificeniia  super 
aquas  " »  >  ut  peccaior  convertatur  :  in  virinte 
operans  roboretur;  in  magniOcentia ,  ut  devotns 
accendaiur.  Prima  c  conrringcntis  cedros  *^%  •  id 
«st  superbos,  ut  agatnr  pcBnitentia  ;  sccnnda  c  iii- 
lcrcideniis  flammatn  ignis  ",  >  ut  inlcrrumpatur. 
tentatio  luxuriosa,  et  c  concuticntes  desertum  **,  » 


pngnct  conlra  me  '*. »  De  primo  sponsa  :  c  Olcum 
effusuui  nomen  louni  *'.  >  De  secnndo  :  c  Lcciulns 
noster  floridus  '*.  >  De  lertio  :  c  Tenni  illnm  nec 
dimitlani  doiiec  inlroducam  illum  in  domuiii 
mcain  **.  > 

Notandnm  qnod  cor  pcccatorum,  primo  perit,  sc- 
cundo  dispcril,  lertio  diabolus  operil,  quarto  D>« 
minusaperil.  Perii,  cum  anima  moritur  intus  ncc 
babet  Dci  memoriain ;  dispertt,  id  cst  in  divcrsas 
partes  periit  cnm  corpore  operatur  concopiani  iiitus 
nequitiani;  dialiolus  operit,  cuni  penlucit  ad  ob- 
siinaiionis  diiritiani;  Deus  apeiit,  cuni  dnt  bene- 
faciendi  gratiam.  Dc  priino  :  <  Periit  inemoria  co- 
nini  ciiin  sonitu,-  ct  pcrierunt  proplcr  iniquitnloni 


ut  debililclttr  tribulationis  an^uslia;  tcrtia,  c  pru;-  D  gyaint», ,  gi  prophcta  :  c  Pcriit  sanetus  de  :etra, 


paranies  cervos  **,  c  ut  spiiieta  sollicitudinuin 
Iransiliendo,  florentia  quarrant  pascua  ct  uberiiuia. 
Dc  prima :  c  Intonuil  Duniinus  de  co^lo  et  Allissimus 
dedil  vocem  snain  **.  >  Yocein  luani ,  ait  Adani, 
audivi  in  paradiso,  et  tiinui  *^.  >  Proptcrea  c  liodie 
si  voccm  ejus  aU4ticritis,  nolile  obdurare  corda  vc- 
slra  '*.  >  De  secunda  :  c  Ovcs  incic  voccm  meam 
audiunt'S  >— c  Aniicussponsistatct  audit,  ctgaudio 
gaudel  propter  vocem  Kponsi*^.»  Triplci  est  vox  ad 
dilectum  pertinens :  Vox  proplictica,  vox  angelica, 
voi  evangelica  :  priinu  prophctaruni  ad  popuiuni 
non  credcutem;  secunda  Gabriclis  ad  virgincni; 
tertia  dilecii  ad  rudein  populum,  proptcr  fidei  no- 


el  justps  in  lioniinibiis  iion  est;  o.nues  in  sar.guine 
iiisidiainur,  vir  rraireni  suum  venatur  ad  iiior- 
leni  ^*.  >  De  secundo :  c  Dispcricrunl  in  Endor,  cl 
facti  sunt  ut  slcrcns  lcrne  ^*.  >  Endor  ciiini  (011$ 
geiieraiionh  dicitnr.  Ilic  Cbt  corpns,  qtiod  gcncrat 
ct  gcneratur,  c  facii  sunt  ul  stercus  icrrx,>  sciliret 
fetidi.  De  lertio :  c  Opcrli  sunt  iniquitJite  et  iin- 
pielate  sna  ^*.  >  Et  propbcia  :  c  Qiiia  ccce  lencbrae 
operient  lerram  ct  caligo  populos  ^^  De  qnarto: 
c  Adapcriat  Dominus  cor  vestruin  in  b^ge  sna  et  in 
prxceptis  suis  ^*.  >  Primi  sunt  puella  niorlna  io 
Ibalauio  matris  ^^  id  est  auima  inlerius.  llaH:  csl 
ampliora  in  qua  sedel  impietas.  quain  poriant  dn» 


vitatem  :  prima  loiige  antc  nuniiavit  venturuni;  ^  mulieres  In  terram  Sennaar  ^\  Sccnndi  snnt  ado- 


secunda  Jam  proximum ;  tertia  docuil  justum  qnid 
esset  a  Deo  petendum ;  de  prima  :  c  Ascendet  Do- 
minus  super  nubem  levem »  et  ingredictur  iOgy- 
pium  ** ;  >  de  secunda  :  c  Ecce  concipies  in  utero 
et  paries  fllium  **;>  de-tertia  :  c  sic  orabiiis  :  Pater 
nos:er  qui  es  in  coelis»  sanctificeiur  iioinen  luuin  **.> 
Quid  vero  vobis  petendum  sit :  docebat  justus  ille 
cuin  populum  suum  instrueret  sic  :  c  Adapcriat 
Dominus  cor  vestrum,  in  lege  sua,  et  in  pncceptis 
suis,  el  facial  pacem  nec  vus  deserat  in  teinpore 
inalo  *'.  >  Ecce  Iria  qii»  peienda  suiii  jiislo,  scili- 
cet  apertio  cordis  ,  compositio  pacis,  consolatio 
peregTinationis :  prlinum  ad  snscipiendani  cbarlta- 
lit  Iflrf^ionem ;  secundum  ad  vitx  trnnquillilalem; 


lesccus  defunclus  jani  cxira  portam  civiialis  ^. 
Imle  Ezeohicl :  c  Aqnila  pra^grandis  mngnr.runi  ala 
ruiu,  longo  menibromm  diiclu,  habms  plunias  ci 
varictatcs  inultas,  venit  ad  libanuni,  ct  Inlit  nie- 
dullain  ccdri  ,  cl  transportavil  in  terrani  Seu- 
n:iar^*.  >  Tertii  sunl  Lazarus  qnntriduanus  in  se- 
pulcro  **.  Ilis  dicitur  pcr  prnphetain  :  c  Quid  cst 
Israel  quod  in  terra  inimicoruin  es'^  ?  >  Qu.ir:i  s:ini 
quibus  aperit  Dominu^  scpulcruni  ei  suscitat  cuui 
Lazaro. 

Notandum  quod  et  nos  apcriinus,  el  Doniinus 
aperit  tribus  niodis  :  priiiio,  niagislro;  secundo, 
Deo ;  teriioy  proiimo :  priino  per  coiifessioneni, 
secuudo  per  devotionem,  tertio  pcr  afdificationciii. 


UMihMi  ad  vias  securilaiein  :  prinium,  ut  diligamus  I>  Priiuuin  confert  tibi  puritatem,  secnn«lum  in  Do- 

A  A  A  .  a^  ■•■■  ^  m  .  -  —  


ardeoiliis;  secundum,  ut  vaccmus  Dco  liberius; 
lertium,  ul  ambuleinus  securius.  De  priino :  c  Cha- 
rilas  Dei  diffusa  est  in  cordibus  nostris,  per  Spiri- 
lum  sanctum  qul  datus  est  nobis  *'.  >  De  secundo : 
c  Ego  dormio  etcor  meuin  vigilai  *' ;  >  et  :c  Inpace 
in  idipiam  dormiam  et  requicscain  '^.  >  De  tertio: 
c  Si  ambulavero  in  medio  umbrx  niorll%  non  ti- 
luebo  quoniam  tu  uiecum  es  ";  >  et  :  cLiberanie, 


mino  voluptatem,  tertium  proiiino  saniiaiem.  De 
prinio  DoiuinuK  :  c  Ephphetha  qtiod  cst  apcrirc  •*.  > 
De  secundo  :  c  Aperi  inihi,  soror,  nie;i  spohSa  ".  > 
liein  :  c  Ego  sto  ad  osiiuin,  ei  pulso.  Si  quis  a|>e- 
rucrit  inihi,  intrabo  ad  illum,  et  coenabo  cum  illo, 
et  ipse  niecnni  '\  >  De  tertio  :  c  Aper»,  Libane, 
saltus  tuos".  >  Libanus  candidatio  diciiur.  Ejiis 
saltus  apcriiiiit  qui  flures  \irlutuni  proxiino  o^teii- 


•i^Psal.  4.  ^«Psal.  «8.  "  Ibid.  ««Ibid.  ••  Ibiil.  ••  I!ml.  •Mhid.  "Ibid.  "  Psal.  17.  «^Gcn. 
S.  ••  Psal.  94.  ••  Joan.  10.  •'  Joau.  3.  •»  Is:.i.  19.  "  Liir.  !.  *•  .Matni.  C.  »»  II  .MaHiab.  i.  »« 
Kom»  5.  ••  Cant.  5.  »*  P.sal.  4.  »•  Psal.  157.  »•  Job.  17.  •'  Caiit.  i.  »•  Ibid.  »»  Caiil.  3.  *•  Psal. 
9.  "Mich.  7.  ♦•Psal.  8«.  *»  Psal.  7i.  •M:,al.  60.  *»  II  Muliab.  I.  ••  Mailli.  9.  *»Dan.  I.  •• 
Luc.  7.    *•  Ezech.  17.    ••  Joan.  II.    •'  Barach.  3.    ••  Marc.  7.     "  Cinl.  5.    •*  Apoc.  3.    •»  Zach.  II. 


ni 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  Llil.  IT. 


t3t 


duiii.  iClfonisHla  roulier  manum  suam  apeniil  A  o^ll"in ;  dlcitiir  lemput  maluui,  iinmlnens  |icrf 


iitopi  **•  >  liein,  Iret  tuul  .nperliones  Domini :  Aperit 
cuini  cor  nosiniiii,  apcrii  secreium  suum,  apcrit 
el  regnum.  Primniii,  ad  inlelligenliam  mandalorum 
ei  cliariuiis  iiifiisioiieui ;  secutidum,  in  adiuiraiio* 
iiem  ;  ierlium ,  ad  gloriosam  susccptioneni.  De 
prinio  :  i  Ada)ierial  Domiuus  cor  vcsiruni  iii  lcge 
sua  *'« »  lieni  :  c  Rorale»  cobli»  desiiper  ei  iiulies 
ploanl  Juslum,  apcriaiur  terra  ei  gcriiiinei  SalYato- 


rem 


•• 


ul  crescal  iu  noliis  cogniiio  cliaritalis. 
De  seciiiido :  i  Kcce  cgoioauiies  vidi  osliuui  apcr* 
luin  in  ccelo*'.  >  licin  :  i  CocUiin  upcrtiim  esi  el 
arca  Dei  visa  esl  iii  eo  ^.  >  El :  i  Slepliauus  vidil 
coeiuiu  aperiuni  ^K  >  Ei  de  Clirisio :  c  Coeli  apeni 
suiilsupereuiu**.>Dc  lertio;  iFaliuc  virgines  :  Do* 


riiliim ;  diciiur  lempas  malum»  esircmum  Judiciiini. 
Oe  primo  iob :  c  Homo  nalus  de  mufi.Te,  brevl 
viTciis  lenipore  replelur  muliis  miseriis  ^' ;  de  s^ 
cundo  Aposlolus  :  c  Novissimis  diebus  inslabunt 
tcmpora  fiericiilosa  '* ;  >  de  lerlio : «  Dies  illa,  dies 
ira?,  calaniitalis  et  miseriae  **.  >  Oporlel  ergo  ii# 
«  nos  descrai  Dominiis,  >  priino  c  lempore  malo  » 
ui  in  susiiiieudo  lioc  exsilio  balieamiis  paiionliam; 
nec  iu  sccuiido,  ne  per  periculum  leiilaliouis  inci- 
damus  in  culpani;  nec  in  lerlio,  ne  iucidamus  in 
gclieiiiiam.  Propter  priiuum  aii. :  «  In  via  liac  qua 
gradtcris  firiuabo  super  le  oculos  incos  "• »  Pro« 
pier  secuudtim  aii :  <  Cum  ainbulaveris  pcr  igneni 
iion  ureris,  et  flainma  lentaliuuis,  scilicel  iiou  ar- 


inine,  Douiiue,  apcri  nobis  **.  >  El  Ju  beaia  llaria  *  ^  ^^l><^  >''  ^«-N  M"*'^  ^^  Domiuiis  Deus  luus  saiicliis 


Paradisi  poris  per  te  nobis  apertae  suiit.  Ei : «  Do- 
ininus  clcvalus  csl  in  coslum  el  nubcs  suscepil 
ciiin  *^;  >  aperici  paradisuin,  eiCt  eic.  Ecce  apertlo 
ad  graliae  infusioueuu  Sequiiur  pax  ad  Dci  vaca- 
lioncin. 

Noiaquod  expacesunl  quidam  dissoluti,quidain 
rcmissi»  quidam  devoti.  Priiui  suul  servi,  secuiidi 
mercenarii,  icrtii  siuilliliflServuseuim  seuiper  male 
agii,  uisi  flagelleiur.  Hercenarius  bouuiu  iiieliiis 
operatur»  si  exciietur.  Filius  tauio  nieiiiis  agit, 
quanlo  liberlali  suae  relinquitur.  De  primo : «  Siluil 
lerra  muliis  annis  el  apposueruul  filii  l&raci  facere 
loalum.  »  Sed  per  flagellum  «  buiniliaturo  esi  in  la- 
boribiu  eoreorum,  ei  infirinati  suut  nec  fuii  qui 
aiQuvaret.  Ei  clamaverunl  ad  Doniiuuni  cuiu  tri- 
bolarealur,  el  de  necessitaiibus  eoruin  eripuii 
eos  **9  •  ut  dicereni :  <  Virga  lua  ei  baculus  tuus 
ipst  me  coiisolata  suiii  **•  >  Et  poeta  : 

C^rnii  ut  ignavum  corrnmpunt  omnia  corpui^ 
Ei  capiani  vitium  ni  moreatilair,  aqua^» 

El  propbela  :  <  Yadain  el  reverlar  ad  viruin  nieum 

prioreni,  quia  beiie  erai  uiibi  lunc  iiiagis  quaui 

iiunc*^. »   De  secuiido :  i  Ad  puiictum  tc  dcserui; 

ad  modicum  dereliqui  te  **  .  >  El  poeta  **  : 

flil  nocii  admiiio  iubdtrt  calcar  equo, 

Ideo  iob  esl  flagellaliis  ^*,  Totiias  excascaius^*.  De 

u^rlio  Sfioiisa  in  Canlicis  :  i  lu  leclulo  lueo  quxsivi 

per  nocies  quae  diligii  aniina  mea,  qu;u&ivi  et  uon 


Isnicl  Salvalor  luus**.  >  Propter  lertiuui :  <  lu< 
vocabitis  uie  ei  ego  cxaudiam  vos,  et  reducam  ca- 
pliviialcui  \es»tram  de  cunclis  locis  *'.  »  liem: 
I  Oitcnde  rjciciu  tuani  ci  salvi  erinius*^  >  Item: 
I  De  quacuiiqiie  Iribulalioiie  clamaverinl  ad  me, 
exatidiam  fos**«  ei  ero  illoruin  Dominus  iu  per* 
peluuui  **.  >  Ilxc  eniiu  esi  vox  dilecti.  De  qua  dicit 
sponsa  nobis :  Vox  dilecii  mei» 

Vox  dilecii  mei,  pro  me, 

[Card  ]  Talis  esl,  ul  audistis,  ei  ego  vobis  dico 
de  ipso,  quod  ipse  ad  adjuvandum  rcslinai»  et  dae- 
moiies  potciitcr  concuicai.  Nam : 

Ecce  iite  venii  ealieni  in  montibui  et  iraniiliene 
collei* 

[Tuo.]  Nou  casu  faclum  esl,  quod  auJilus  visui 
piaeponiiur.  Il!c  eniin  eslordo  iu  iob :  lAuditu  aaris 
audivi  le,  niinc  auiein  oculus  mcus  videl  le  *^.  » 
Ei  ractiis  est  repeute  de  ccelo  sonus  adveuiciuis, 
spiritus  vobemeutis**.>  Poslbaec.  lApparueruuleis 
dispcrJU'  liuguo!  tanquam  iguis**«>El  David^iAudi» 
fiiia,  ct  vide'*.  >  Aloutcs  suiil  superiores  angeli« 
colics  Pircriores.  Uiide  propbeia :  i  Moules  ei  collcs 
cantabuiit  corani  Deo  laudeui  *^>  Iluiuauuin  gcuiis 
est  platiities.  Saliii  ergo  in  momibus,  id  esl  in  iilis 
supcrnis  spiritibus  revelaudo  eis  inysierium  a  sx- 
culis  abscoiidi:uin.  Sed  ab  illis  us<|iie  ad  inferio- 
rcs  angelns,  id  esl  colles  desceiidil,  sed  ei  illos 
irausivii.   <  Noii  enim  aiigclos,  sed  semen  Abr;«ha! 


iuveni'*.  >  <  Paululum  cum  penransisseiu ^*, >  sci-  D  apprebcndil  **,  >    el  ita  ad  liomiues  desceiidens» 


licet  nociem  iribulationis ;  i  iiiveni  queui  diligil 
anima  roea**,  >  scilicci  iu  pace  devota.  >  El  sic: 
I  In  fiace  in  idipsiiin  dormiani  et  requiescam  **.  > 
Ei  Apostolus  :  i  El  pax  Dci,  qux  exsuperai  oinnem 
lensomt  coslodial  corda  vcslra  et  intelligeuiias  vc- 

stras,  etc **  >  Ecce  de  pace  ad  Dei  vacaiioneuu 

Seqoitur  :  i  Nec  vos  deserat  in  lempore  malo  ad 
lecurllatem  *'•  »  Tempiis  innliim  iripliciler  ncci- 
pilur  :  Dieilur  euiui  leinpus  inalum,  lioc  miserabile 

••  Prov.  51.  *MI  llncbab.  I.  •*  Isai.  45.1  ••  A|ioc.  i.  »^  Apoc.  II.  *•  Acl.  7.  *•  Mallli.  3. 
••  Maiih.iS.  •*  Act.  5.  «•  Psal.  10«.  ••  Psal.  2«.  «»  Osee.  2.  ••  Isai.  54.  ••  Ovid.,  Art,  am..  ii, 
73«.  '•iob.  9.  ^»  Toli.  «.  '•Caut.  5.  '» Ibid.  'Mliid.  '•  PmI.  4.  '•Philijo.  4.  "  II  Machab. 
5.  »•  ioli.  14.  "II  Tim.  3.  ••  Soph.  I.  *»  Psal.  51  *•  Isai.  45.  ••icrem.iS.  ••Psal.79.  •^ 
EviKl.tt.  **iercin.  II.  *»  iob.  4iS.  *•  Aci.i.  ••  Ibid.  ••  Psal.  44.  •<  Isal  55.  "Ilebr.i.  ••Ibid. 
••Uc. «.    ••Luc.l. 


I  luinoralus  esl  paulominus  ab  angelis  •••  >  Scl 
et  bomiuibns  se  iiiferioreni  prxbuit,  scilicel  snl»* 
diliis  pareniilius  •^,  sed  el  faclus  magui  cousiin 
augelus.  Saliii  iu  nioulibus  ad  similitudinem  au* 
gelorum  nobis  luiiiisiraiido.  Boiius  paler  qui  carnem 
suain  Im  cibum,  s.tuguiucm  in  potum,  aniinaui 
su:im  miiiistravil  iii  pretinm.  Transiil  Gabriclem 
pncveniens  eum  ad  Mariam  virginem  •••  Sal  it 
ettaiii  in  moniibus,  id  e»i  augelis  in  eis  apparens 


t71  THOMiE  CiSTERC.  EY  iOAN.  ALGRINI  m 

Cttndo  :  €  SiiDilitado  yoIius  aniiiialiuin  quasl  car-  A  neitliain  ,    qiiia    mitnila    per  alistincnliam  CArnis 


bonum  Ignis  ardcntium,  et  quasi  aspcclus  lairpn- 
darum  ** ;  •  dc  tcnio  ail  Joaniies :  i  Ocult  cjusquasi 
flamnia  ignis  **.  >  Lttccm  tenent  contcmplalivi.  Est 
lus  triplex  :  prima  cognoscitur  ncqoitia ,  sccunda 
clara  est  conscicntia,  icrtia  orilur  in  cordc  Ixtilii. 
Prima  cnim  docet  fugain  pcccaioruro,  sccunda  dc- 
ducit  perviam  virtuturo,  tcrtia  cxliilarat  oslensioiic 
pr^roiorum.  Dc  priiiia  dicilor  :  €  Qui  maleagitodit 
lucem  *'.>Dc  hac  dicitur  quod  mulicr  illa  mercirix 
coram  Salomonc  diligentius  intucnsclara  lucc  pu- 
crum  riioriuum  cognoscit  non  cssc  suoni  qucm 
gCDUcrat  **.  Ifortuus  quippc  filius  est,  moriuoiii 
opus  peccatoris.  Dc  sccnnda  :  c  In  lucc  sagiitarum 
luaroin  ibont  in  splendorc  fulgorantis  bastxtoae 


tcris  snpcrbiam.  Vem^  formo$a,  quia  concopivit 
rcx  specicm  tuam.  Ut  crgo  sis  aniica,  sorgc  dc 
stcrquilinio  pcccatoruin :  ul  sis  coliimba ,  propcra 
ad  mcriia  Yirtuturo :  ut  sis  foriiiosa ,  veni  adgau- 
dia  bcaloruro.  Est  crgo  aniica,  dum  rugiendo  nia- 
litiam  aroor  Dci  roundo  pr:q>onitur  :  columba  dB«B 
coilc&iiamcdiuiar:  forroosa»  dum  in  tcrris  ange- 
licc  conYcrsainr.  Dcprima:  «Qui  diiigiiis  Dominuin 
oditc  nialuro*  :>  ^lc  scconda  :  «Mcdilabor  ut  coliiiii- 
ba*:i  dc  lcriia:  tln  carneprasicrcariicm  vivcrc  iiil.il 
tot  aliudquani  angclicaro  vitaro  in  lerris  ducere.i 
Vcl  alitcr  :  Est  aroica  pcr  scicotiaro,  columba  per 
intclligcntiam,  forroosaper  sapicntiam.  Per  scicn- 
liam,  qua  bona  a  malis  disccrnunlur;  pcr  iutclli- 
dc  terlia  dictum  cst :  <  Lux  orta  est  juslo  ct  rcctis  0  gcniiam,  qoa  coelcstia  cognoscuutur,  bona  a  luaiis 


•a 


.> 


cordc  laetilia  *S  >  Priina  crgo  scntiu  justonim 
proccdit  osque  ad  seeiHidain ;  pcr  infecium  diein 
sccunda  crcscit  nsquc  ad  tcrtiam  ;  pcr  aflectuin 
dicm  icrtia  crcsccndo  dcducit  usquc  53  *^ 
pcrrcctuin  dicin  **-*^.  Est  cnim  dics  infcctus,  «st 
dics  aflbctos,  cst  dics  pcrfectus  :  inrecius  corrup* 
lionc  peccatonim»  aflccios  dcvoiionc  bonoruiny 
pcrfcctus  cimsororoationc  ipsorunu  Prirous  ergo  csl 
tribos  infcctos  :  volopuic,  vaniuic,  roalignitatc. 
Dc  priiiio  Jercroias :  cDicni  boaiinis  non  dcsiile- 
ravi,  10  scis  '*.>  Dc  sccundo  :  i  Horoo  sicut  fenum, 
dics  cjus  sicut  flos  fcni,  sic  cfllorcbit  **•  >  Dc  tcrtio 
Paolus :  iMiW  auicm  pro.inliiimo  cst  ot  a  vobis 
jodiccr  aut  ab  buroano  dic  ***•  >  Sccundtis  dics  est 


disocrnuntiir,  ne  sit  indiscreta  dilcctio.:  coDlc^iia 
cognoscuntur,  ot  appareat  Dostra  cxspcciatio: 
cogiiita  dogoslantor,  ut  probciur  rriiola  oinnis 
alia  dcleclalio.  Dc  primo  :  tYidetc  qiiomodo  caule 
ainliulctis*  :>  dc  sccundo  :  cVidi  sanclani  livttaieai 
Jerusalcm  iiOTam  dcsccndcnicm  de^oelo  **.  >  de 
lcnio :  Pancni  dc  coelo  dcdisii  cis'S  babcntem  omiieni 
dclccialioncm  cl  omncm  saporcro. 

Oportci  priroo  ui  aroica  ail  aniroi  cosios  conira 
Iria  :  contra  luxonaoi »  contra  avaritiain,  coiiira 
sopcrbiaro.  £ontra  prirouro,  opcris  assiduiuiciu ; 
coutra  sccunJuiu,  circurospcctioui»  eolliciiudiiicm , 
qiia  vitcrous  inundanoruro  cupiditatem  :  coiiira 
lertiuint  vcriutcm  su»  cognilionis,  qua  crescanius 


aflcctus    tribus ,    scilicet  :    puriutc  conscieutiae,  q  in  huroiliutciu,  scilicct  conira   tripliccro  advcrs.i- 


sanctilatc  justiiia,  siiavitalc  ketiti».  Dc  primo  : 
c  Eccc  nunc  dies  saluiis,  iiemini  daiiies  ullam 
offeiifiioncm*.>  Dc  sccundo  :  cScrviainus  illi  iii 
sauctitate  et  jusliiia  coraui  ipso  omnibus  dicbus 
nosiris  *.>  De  t^rtio  :  La*tus  dics  hic  iranseat  p.  s. 
V.  d.  Tertius  dics  nihilominiis  in  Irituis  cst  pcr- 
fectus :  priino  qiita  eril  sine  iiocUs  vel  nubls  inter- 
ruptione,  sccuiido  lucis  niagtiiludiiic,  tertio  plc- 
naria  Dei  visioiic.  Dc  priiiio  :  c  Doiiec  aspiret  dirs 
et  inclincntur  unibr;c*.  >  Dc  secuiido  :  Eccc  Donii- 
uus  veuiei,  ei  o:oiies  snniii  cjus  cuni  eo,  cterit  in  dic 
illa  lux  niagiia.  Dc  tertio  :  c  Vivificabitiiosposl  duos 
dies:iii  dic  terlia  suscilabit  iios^-'«  ieic.,<iiiiccorruptio- 
nisniolesiia.  Scicnitissccrcia  coplcsiia,  seqiicinnrolc- 


riuni,  scilicct  camcin,  mundom,  diabolom.  Facia- 
intts  igilur  sicu|  Jacob,  qui  occurrcnti  silii  Esau  iros 
op|)OSuil  turbas**.  Pjinia  turba  fuit  ancillarum  cuiii 
siiisfiliis;  aiicilla!  sunlcorpora  inca  (st#).  fllii  opcra, 
qu£  dcbcmus  opponcrc  luxuriae,  qnia  oiiosilas 
inimica  cst  aniina^'  Sccuiid;i  lurba  fuit  Lia  cuni  fiijs 
sujs,  qiiae  dicitur  bboriosa  :  liaec  cst  sollitiia  cir- 
cuiuspcciio,  qiix  lilios  habci ,  scilicct  inultiformes 
cauiel.is  conlra  niundi  cont upisccniiaiM.  Tciii.-i 
turba  fuit  Rachel  cuui  Joseph  filio  suo,  qua.*  iliciiiir 
videns  phncipium.  Cuni  euiin  prii.cipiuiii  iio.Nira* 
iiaiivitalis  inspicinius,  hnmiliiatis  augiiioiiiuin  cno- 
tra  superbiam  acquirinius ;  Josepb  cui.ii  augnisn» 
iKiic  dicitur.  Ha^c  cst  aniica  |)er  sapieiitiam,    tpna 


diendo  vohtntaiis  ojiis  Tesiigia  ,  ul  cognoscamus  Do-  ^  sapicntissiinus  ille  rex  Sa!o!i!on  descruit,  vicnis  nb 


roinuHi,  scilicet  trcs  pcrsouas  Palris,  et  Filii,  el  Spi« 

rilos  sancti  in  una  subsuniia.  Didt  crgo  galtus»  id 

cst  Aposloius :  «Nox  prxccssit ,  dics  autein  appropin- 

qnavil*,>  ctc.  Itcm  dicitur  sponsa  amica,  diciturro- 

lumba^  dicitur  formoia.  Amica  dicilur  aniiui  cuslos, 

colutnba  colens  lumbos,  formosa  per  conscientiain, 

qua  cviut  dialioli   machinarocnta.  Dicatdr  igiiur : 

Surge^  amica^  in    qua  pcr  pnidcDliain  sapienlia 
vincit  malitiam :  pro;ifra,  eo/um6a,  babcns  conii- 


his  Iribus  hosiibas  :  lminol.ivit  cnim  Astarttirin 
dcae  Sidoniomro,  qux  dicitur  vcnatio*':  qitilMis 
cnini  pnccst  Inxuria,  vciianuir  ut  suam  coiir^e- 
quaniur  vuluptaieni :  itnniolavit  et  Chanios  iUk) 
Moliabitaruni  ^^  Hic  diciiur  congregaiio,  id  esi 
avarita  :  qnibus  vero  |ira*cst  avahtia  iiicuiiinr 
Moab  qtiod  de  paire^  quia  in  bocscquuniur  paircm 
Adain  a  quo  processit  omnis  avariiia  ;  iiiiinolavit 
llobcbdeo  AmnoniUruai>%  id  cu  supcrbi«x.  Molodi 


••  Ezcch.  1.  ••  Apoc.  f.  ••Joau.  5.  •»  lU  Rcg.  5.  ••  Habac.  3.  •*  Ps.il.  96  ••-"  Prov  4 
••  J.  r.  17.  ••  Psal.  iOi.  »••  I  Cor.  i.  •  II  Cor.  «.  •  Luc.  I.  •  Caiii.  2.  *-•  i>sc.  «.  •  li<».. .  t:. 
'P^al.Sd.  •Isa.38.    •  Eplies.S.  "Apoc.  «I.    «»  II  EsJr.  0.    "Gen.  33.    *•  III  licf.  II.    «*lbi.l.    "111.1. 


27S 


COMMENT.  IN  CAMICA  CANTIC.  —  LIB.  IV. 


tJ4 


dkitur  rex  : sirpeibia  auini  sempcr  rcgitarc  appeiii.  A  incursits:   sccunda  nc  lepore  veterascat  gcmeDS 


Aniiiion  fero  popultti€omprinunM  \e\po',mlu»  tUrbatui; 
qullNis  enliu  prxest  superbia  seinper  turbantur  et 
coinprlinunt. 

Ecce  aittica,  columba  vcro  siinpliciler  volat. 
Simpliclter  quoque  oporlet  sublimia  considerare. 
Qui  v«lt  eo  pcrtiiigere  tria  oportet  eum  couside- 
rare :  scilicct  umiidi  bujus  lurballoiiem,  et  sic 
pacatus  in  se,  et  aliis  raciat  pacem.  Ilaec  erit 
culuiuba  Noe  quae  cgressa  est  aJ  videndum  di- 
luvium,  et  iion  Invenit  ubi  rcquiesccrel  pes  ejiis, 
laroca  ad  arcain  attulit  rainuin  olivx,  quod  est 
sigtiuitt  pacis  **.  Sic  qui  munduni  considcrat, 
nibll  invcnit  in  eo  iiWi  lurbationem.  Ipse  tamen 
cniii  iiliis  pacciu  babety  inler  di&cordcs  rerorniat: 


cbarilalis  fervore,  calefactus  aCTeclus :  lertia  ma- 
nentem  in  setrcii  cordts  solltudine  ad  lecluluro 
suuin  transfert  dilecius.  In  primo  viiat  fosJitateio» 
in  secundo  provocat  aroorem,  in  tertio  habet  cla« 
ritatem.  Prima  est  iuditb,  id  esi  laudans  qu«  cor- 
riipiorem  lloln|»liernem  occidit  **:  secunda  Abisaac 
Sunnmilis,  id  cst  patrii  rugitui,  qusD  pedes  David 
jain  scnis  calefacit**:  tcrlia  cst  fisllier,  id  esl  aU^ 
coma,  quani  rex  Assuerus,  id  esl  bealitudo  eJuSt 
iii  reginain  provcbii  *\  Sed  coiilra  iovenlo  super- 
lieic  iCDus  reprobam  pulcbritudiiiein.  Primo  quit 
du  spccie  sua  qiiaeril  camis  voluptateni,  secoodo 
vaiiiutem,  lertto  in  utraque  babet  obslinaiionem* 
De  priino :  cCirculus  aureiis  in  naribus  suis,  pulcbra 


lixc  est  coliinila  Noe  quai  d  ciliir  requies.  Tres  ^  niulieret  faiua  *'.>  De  secundo:  c  Fallas  gratla  ei 


ciiiiu  lcgiinus  coltiiiibas  :  roluniba  Noc,  columba 
Cbristi,  columba  David.  Prima  consideral  niundi 
Uirbatioiicin,  sccunda  quaerit  oostrain  salvatio- 
iieni,  tcrliu  laborat  qiioiuodo  babeamus  ejus  pas« 
sionero.  Prlma  ergo  Noe  quas  dicitur  requies,  quia 
quxrit  requiem  specialem  et  momentaneam :  se- 
iuiula  Saivalo.tj,  quae  qiiasrit  salutein  xlcrnain : 
lerlia  Davld  ,  id  est  maiiu  fonii  ,  quia  forliler 
operoiur  utperveniai  ad  eam.  De  piima  ;  iPacem 
seqniniiui  cum  omnibus  ,  ei  sanctimoniaui ,  sine 
qna  neiuo-  Deuin  videbii  ^^.  Desccundo  :  fMisero» 
biinr  eniin  D«iniinus  Jacob,  et  eliget  adbuc  de 
Israel,  el  requiescere  eos  faciel  super  bumerum 


vaiia  est  pulcbritiido**.»  De  leriio  :  iVidi  siulluro 
iirnia  radice,  et  maledisi  statini  pulcbritudlni 
ejus,»  ait  Job*'. 

Surge^  propera,  amica  mea,  eolumba  m#a»  fomaa 
inea,  ei  ceni. 

[Car.]  Ac  si  dicerei :  Surge  ab  illa  ruina  ge- 
iieris  bumani,  de  qua  dictuiu  est  boiuini  :  <  Terra 
es,  ct  in  tcrrani  ibis  **•  Surge^  Inquam,  amiea  mea^ 
aniiui  roei  cusios  et  diviuoruni  coiiKcia  secretoruro. 
Surge^  eolumba  mea  siinplex,  iion  invida,  sanclo 
Spirilu  illustrala.  Surge,  formoia  titea,  loU  pal- 
chra  in  qua  non   est  niacula.  Ei  ublque  per   boe 


..     ^  «...  ^ .  .         pronomcn ,  mea ,  discrelio    et  signiacanlla  quaal 

*!"!". ll\!!!^^.Tl!J^'!^  C  »i"gulari  pnecellentia  designatur.  Surge,  et  ueni  ad 

r^iii  consortiuni,  ad  coslorum  assumpu  palatium; 
veni,  iiiquam,  quia  jam  boc  requirit  opporluulUs 
temporis. 

Jam  enim  hiemi  iraHiiii »  tiN^#r  abiii  ei  reeueki^ 
florei  apparueruni  ia  ierra  noara, 

[Tno.]  Hieins  designat  ausieriutem  legis,  pluvlo 
propbcticae  proinissionis  consolaiionem  ,  lloret 
cvangeilcam  veritatem.  Rigor  eiilin  biemis  aolel 
nialas  berbas  radicilus  exterininare ;  bonaruui  vero 
radices  ut  in  vere  crescant ,  sub  lerra  intemeraias 
conservarc.  Sic  legis  austerius  peccala  piinivif : 
seJ  sacrameuta  usque  ad  tempus  gratiae  sub  lit* 
tera  abscoiidiu  servavit.  Et  quia  jam  venit  tempus 


consuroniaiorem  Jesum,  qut,  proposito  sibi  gaudio 
crurem  sustinuit  contusione  coiiiempta  ,  et  nunc  io 
deslera  Dei  setlei  '*.>  Ista  tertia  est  inier  inedios 
cleros**;  clerot  CraHre,  «ars  Laiine.  Duae  sortes 
sunl  lemporalis  viu  et  aeierna  :  iiiter  bas  dormii 
liUai  despiciendo  ,  isiaui  diligendo.  Vel  sorles 
siiiii  liroor  ei  desideriuiii ;  iiiier  bas  dormit  babens 
lecluiN  spei  ei  anioris.  Ainor  mitigal  desideriuin, 
spet  vero  liinorem  demulcet;  sed  c  posteriora  tlorsi 
cjiis  In  pallore  auri  *'•»  Dorsuro  isiod  est  corpus 
paliiduin  alflictione.  Sed  pallor  hie  est  auri,  quia 
coronam  lueretiir  xiernam  ,  qux  auro  comparatur. 
lovenio  tres  coliimbas  i:»lis  opposilas  :  prima  est 
coluiiiba  qtia*  habcl  vcsiculam  in  giillurc  ,  isia  esl 


digna  01  juxu  aliare  ikiimolelur :  secuii.la  csl  ciijus  ^  %rM\si  et   lex  ccssit,  clamat  dilectus  :  Jam  hi 


slercot  In  caairis  prx  angustia  famis  vciidiiur: 
leilia  esl  columba  scducta  ct  iioii  babeiis  cor,  ut 
\i.iro  satntis  grailiatur.  Prima  ciiim  de  pace  tem- 
porali  superbit  :  b;cc  esi  ve:»icuia  in  gntlure:  sc- 
« umla  pro  niisericorJia  Dci  «lua  de  salute  aetcriia 
pRCSomit,  couadeniius  peccans  ,  alios  suo  exemplo 
trabit»  quoJ  est  steri  ora  veudere  :  lerlia  esl  se- 
diicla  quia  iiidiscreta  in  operibus,  et  non  babet 
ror,  cuoi  formiJat  viain  salutis  arripcre.  Dicitiir  ci 
fiartiiosa,  in  ea  est  iiiera  pulchrituJo  qu»  primo 
per  laudcs   el  oraiioues    pelulautis  carnis   viiicit 


iramiii^  imber  vero  buniore  poros  aperit  terrae,  ul 
germiua  eruinpaiit :  sic  proinissio  propbeiica  aperuli 
corda  fidcbum,  ut  conceperint  fidem  el  spem. 
TanJein  flores  evangelicaruin  sententiaruro  roani- 
festaverunt  vcritateni.  Ilan:  quoque  In  homine  repa- 
ranJo  implentur  spiritualiter :  per  biemein  namque 
designatur  dolor  pcenitentiuin,  per  imbrem  lacryroaB 
plangentium,  per  flores  priinitis  virlutum.  Per 
primum  locipit  velusias  rciiovari»  per  secumlum 
spiritus  inebriari,  per  lerUuin  fecondari.  De  priroo: 
iRenovamini  spiritu  mentis  vestne**:»  desecundo: 


••Gen.8.     "  llebr.  14.    ••Isa.  14.      »•  llciir.  12.     ••  Psal.  67.    •'  Ibid.    ••  JjiJitb.  13.    ••Ul  Rcg. 
%.    ••  Estlicr  S.    ••  Prov.  II.    ••  Piov.  51.    •»  Cap.  5.    ••  Gcn.  3.    "•  Epbcs.  4. 


ilS  TIIOMi£  CISTERC.   CT  JOAN.  ALCIilNl  Ul 

edet  omiilbns  didms   vit»  tiKR.    Mtilier  conteret  A  lemlo.  De  priino ,    qir.A   pritnam   ftiVein    irrium 


rapultoum**.iDuplei  poena  tenlatis  imponitur,  ut 
nec  bonnm  faciant  sineUolore  niagno,  nec  peccata 
def  itent  sine  spiritos  arbitrio.  Inde  mulierl  dktum 
est :  fl  In  dolore  paries  tuos  Alios ;  sub  viri  potesiate 
eris  **.  >  Consentlenti  imponitur  pcsna  confusio- 
nis.  Inde  dieitor  K6m  :  c  In  sudore  ▼ultos  tui 
vesceris  pane  tuo  **.  »  Ecce  qooque  oiraque  ve- 
lusias  est  imposita.  Est  etiam  Imposita  sic  :  c  Cum 
operatus  foeris  lerram ,  non  dabit  rnictns  soos ; 
ied  spinas  et  tribulos  germinabit  tibi  **•  »  Adam 
cpcratusest  ierram,homaiiam  Ratoram  propagando. 
Spiiias  germinavit  terra ,  scilicet  peccata ,  quu: 
Interius  pungiint ;  tribulos,  id  est  mnndi  miserias , 
qux  eilerius  alDigunt :  sic  et  spirilus  colit  earnein 


fecenmt,  ait  Apostolus  ^* ;  de  secuiido  t  c  Si  quis 
teinpluiu  Dci  viola?erit ,  disperdet  illum  llews  '*.  > 
De  teriio  Job  :  c  Si  abscondi  qoasi  lion.o  pceca- 
tom  meum »  et  celavi  in  stnu  nieo  iniquiia- 
lem  meam  **.  >  Ecce  qoomodo  vetii»i;is  im- 
ponitur.  Deponilnr  qiioqiie  vetuslas  cul|iae  a 
Domino  practerila  rcmiitendo  et  gratia  sua 
nos  ab  illis  aTerlendo;  futura  non  reniltieii- 
do ,  sed  gratiam  qua  ea  viiemus  confereiido.  Et 
▼etustas  poenas  ut  niinns  timeaior  bict  quasi 
47  lyrannom  Ugaiido;  iu  fiiie  saeculi  peiiiiiis  ei- 
terminando.  Sequitur,  ut  novum  liominem  indua- 
mus.  Est  aoteni  iriplrx  novlias.  Prinia  a  veiustaie 
culpae  originalis ;  secunda,  a  velustaic  culp»  aciua- 


et  eadem  germinal.  Audi  spinas  :  c  Si  fuero  lotus  D  lis  rcl«pravae  conveisaiionis;  lerlia  a  vctiistaie  cor» 


velut  aquis  nivis»  et  fulserint  tcIuI  mundissim» 
manns  mcae,  laiiicn  in.  sordibus  iniinges  me ,  et 
tbominabuntiir  me  peccaia  mea  **•  >  Aiidi  tribu- 
los  :  c  Honio  ad  latioreni  nascliury  et  avis  ad  volan- 
dum  '*.  >  Ecce  vetustas  exposita.  Sensiialiias  uxor 
esly  spiriius  vir,  qul  scpe  seducitur  ab  ea.  Ali- 
qoando  enim  eum  Invitat  ad  elaiionem ;  aliquando 
trabil  in  desperationem,  aliquando  in  iras  et  iristiti» 
lorbationem.  Prlmom  per  prosperitatem «  secun- 
dum  per  adversriatem »  tertium  per  depreliensam 
ei  redarguiam  iniquitaiein.  Prima  fuit  Eva  quvt 
viro  siiasit  asplrare  ad  Dei  exceHeuiiain ;  secunda 
uxor  Job  9  quae  viroin  provocabat  conlra  Deum  ad 
verliorum  contumeliam ;  Eva  eniin  lulit  de  fruciii 


ruptioiiis.  Priroa  est  ui  aquilx,  secunda  ut  accipi- 
Iris,  lcnia  ut  colubri.  I)e  primo  :  c  lienovabilur  ui 
aquilae  juventus  iua**.>  tnde  vclerein  lioiuiiieiu 
renovans  Salvalor  venit.  De  sccuudo  :  «  Pliimesc  il 
accipiler,  expandens  alas  suas  ad  auslruin  **,i  et  : 
c  Renovamini  spiritu  nicntis  vesine  **,4  et  :  c  lii- 
duite  novuin  boniiueni  qui  rciiovatiir  in  agniiioiie 
Dei  *^;  •  de  lenio  :  Cohiher  iraiisii  per  foramen 
petrae,  ibi  relinqucns  pellem  suani.  PelUscsi  coriu- 
ptio,  peira  Cbristus,  fornnien  vuhiu»  iu  iuaiiibiis  i*t 
pedibus,  ra\enia  lateris.  Inde  :  i  Veni  iu  furuiniui- 
bus  petrae  iu  caveniis  iiiaccri:v  **.>  Ecce  veniel 
cpropheia  niagnus,  et  ipse  reiiovabit  Jerusaleui  **.» 
cYidi,  ait,  coehini  novuin  el  lcrrnm  nov:«m,  ct  iunre 


ei  coinedit  ei  dedit  viro  suo.  per  iioc  sperans  Dei  ^  i^w  non  cst«^>  Nec  sohim  ista.  Nam  ait  :  t  Ecce 


rqualiMlem  '*  >  Uxor  vero  Job  ait :  i  Beiicdic  Deo 
et  niorere**;  >  terlia  fuit  uxor  Tobtnc,  qua;  ruin  af- 
ferrel  boedum  balantein ,  ail  Tobias  :  c  Vitletc  ne 
fone  sit  furtivus;  >loiic  illa  irata  ait  :cNtiiic  nppa- 
nieruul  eleemosyna!  cl  oraliones  tu.-e  ".  >  Bnhns 
hcediis  esi  peccatom  dcpreliensiun ,  et  a  spirrtu 
redargutoin,  llude  dolct  sensualiias.  Repoiiiiur 
qooqoe  doiic  per  coniinuntionem,  nunc  pcr  solaiu 
reiribuiionem.  Per  conltnuaiionem  qtiaiido  hic  iu- 
cipil  pcena  quae  nunquam  deliciet,  ui  in  Ilerodc, 
qui  c  vivens  coepit  scaturiro  vcrmibus  :  ei  sic  ex- 
piravit  'S  Item  lahorabit  in  xlcniiiui,  et  vivct 
adhtic  in  finem**.  >  Per  rciributioiiein  ui  in  diviic» 


iiova  fucio  oronia  **.§  Quia  c  oinuis  creatura  lil>e- 
rahriur  a  serviiute  corruptionis  in  liliertaicin  glo* 
ri:e  filioruin  Dci  **•>  Qiiod  ui  ciio  implcaiur,  ciiin 
nugiio  desiderio  priniuni  advcniiini  dilccti  ;  qiiaerii 
Ecclesia  dicens  sic  :  c  0  rcs  geiiliuui »  ct  desidera- 
liis  earum,  lapisque  angnlaris  qui  facis  iitmquc 
uniim  '*,  vcni,  saUa  homiueui  qiuiui  dc  liiiio  for- 
masli  **.»  Nolandum  quod  dicitur  rex  desiderains 
lapis  :  rex  pcr  siipicniinin,  desidcratus  per  l>ciie- 
volenliam,  lapis  per  paiieiiiiain.  Per  snpicuiiaiii, 
qua  Eccicsia  gubernaiur;  per  heucvoleotiaui,  qiia 
honio  repnralur;  per  paticnliain»  qua  iufiruiilas 
no>tra  roboraiur.  Guhoniaiur,   ue   ainbulet  iiiordi* 


qui  cpulabalur  quoiidie  splcndide,  ct  hepMltos  esl  D  »**'*-'•  rcparatur  iu  Dei  voluutaic ;    rohoralur,  iu 

cliaritaie.  De  priiiio  Jcreuiias  :  i  Rcgiiahii  rex,  et 
sapiciis  ciit  **;  >  de  secundo  :  Alius  prophcia  : 
i  Vcuiet  desideratiis  c5oclis  geniihus  ** ;  i  tlc  tcriio 
Daiiiel :  c  Lapis  excisus  siue  iiinnibus  de  luoiiitf, 
qui  vonlrivit  sialiiaui  Nahuchoiloiiosor  *^.> 

Trcs  suiii  re;;es  :  Priiiius  rcx  lalioraniiiiin  ;  se- 
cuudus,  rex  nioriculiiiui;  lcrliiis,  rex  goniium.  Pri- 
uius  est  corrupior  iujuriaruui,  sccuudus  corrcpior 
animarom,  ieniiis  dcsideraius  earuui.  Priiuus  c&t 
judcx  saecularis:  scciiudus,    fcrus  siiigularis;   ior- 


in  iufernum  '*.c  CAuterriii  suiii  iu  Siou  peccaiorcs, 
posscdit  trcnior  hypocritas.  Quis  eiiiiii  imlerii  hrihi- 
lare  de  vobis  coin  ignc  devorante!  Aui  quis  halii- 
labit  cx  vobis  cum  ardorihus  seinpiicrnis  *^  ?> 

Ihi  de  tribus  couveuieniur,  scilicet  de  fidei  l;e- 
sioue,  de  iraditione,  de  furti  perpetraiioiic.  Du  fidei 
lacsione  quam  promisiuius  iu  hapiis  no ;  de  iradi- 
lione,  quia  diaholum  in  corde  rccipiuius  expcl- 
lenles  Christum  de  casiello  suo;  de  furii  pcrpe- 
traiioiie,  quia  pcccatuni  abscoiidimus  iion  coufi- 


••  Geu.  5.      «Mhid.      •»  ibid.      •■  tbid.      ••  Joh.  0.      '•  Joh.  5.    '»  Ceu. .".    '«  J.d».  2.      ' 
•*  Acl.  12.     "  Psal.  i«.     »•  Luc.  16.      "  Uai.  53.      '•  I  Tim.  5.     '*    ICor.  3.    "  Jiui  35. 
«02.      "•  Joh.  59.      ••  Ephcs.  i.     •*  Coloss.  5.     ••  ranl.  2.     ••  Ofiir.  enks.      ••  A|«h' 
»»ilp;u.  8.     ••  V.yha  t      ••  Om.\  ecclc?      ••  Jer.  i?.    •'  Agg.  2.     •*  Dan.  2. 


Sl. 


Tnh. 
•»    t».-M. 
•»  iblil. 


rs 


COUUENT.  IN  CAMIC.\  CANTIC.  - 


AciUr  rcx  ; mpeTbia  eiilm  Rem|KT  rcgnarc  «ppciii.  \  \atuntH:   tccuiiila  nu  Upon   Telerasai  | 

AnnuannTopoiiiituteomprimen*\e\po;mlaittirbaitu; 

^lbai  enlni  prxe&t  tu|ierbia  Keinj«r  lurbantur  ei 

coRiprlinunt. 

Ecce  >ii)ica,  culuinba  vcro  liinpiiciier  viiiai. 
SiiHpliciter  qiioiiue  oporlei  gublimia  cutiiiderare. 
Qiti  vall  eo  pcrliiigere  tria  oporici  eum  consiile- 
nre  ;   scJliGet  muiidi   tiujui  uirbaiioiiein,  el   lic      Situ:iii)ilit,  id  ctt  palrit  rHjrJtni,  qux  peilei  Dadd 


cliarilatii  fervure,  cakbcMs  >Oi;ciut:  tcrth  oia- 
nenlein  iii  letreii  cordis  Boliludiiie  ad  leciulum 
iiiuni  transfert  dileclui.  In  primo  viiat  ftailitaleiBi 
iii  tecuiidoprovocai  anrarem,  iii  leriio  hubct  cla- 
riiaiein.  Prima  eii  Juditli,  td  e«i  laudaui  qu«  cob- 
riiplorem  lIiiIniHieriieiii  occidit  **:  aecunda  Abitaae 


pacalni  iii  te,  el  uliit  facial  pacem.  Ilxe  eril 
cuhiiuba  Noe  qus  cgreua  eit  ad  viitendum  di- 
loiiuiii,  ei  uon  iiivenii  ubi  rcquietcerei  pei  ejui, 
lamcM  ad  arcaui  atiulit  rjiauin  olivie ,  quod  eti 
sigNHiit  pacii  **.  Sic  qui  niunduiu  cunsidvrat, 
■ib:i  juteuiL  Ih  e»  iii»i  lurbationeai.  Ipte  taneH 
GuiH  aliU  paccni  baliei,  inier  ilitcordei  rvruruiat: 


juin  icnit  calcfacit  ** :  tcrtia  etl  E^llier,  hl  eU  eto* 
conia,  quani  rex  Aatuerui.  id  ett  beaiiludo  ejui, 
iii  rcgiiiaiii  provcliil  **.  Sed  conlra  iavenio  luper- 
licie  icnui  reprebam  palcliriiudiiiein.  Priiu  qula 
du  iiiecie  tua  qiuerit  carnit  volupialem,  lecunilo 
vatiiljteni,  leriio  in  uiraque  liabet  obilinalioDem. 
Depriiuo:  «Circului  aurena  in  naribuisuii,  pulcbra 


liacc  est   cvliiiulia   Noe  qvK  dciliir   requiei.  Trei  ^*  mulierei  faiua  *'.i  De  lecundo :  <  ('allaK   graUa  ei 

vanaest  pulciiritiido".i  De  lerlio:  iVidi  iiultum 

lirma   radice,     Ct    mstediii  ■t.ilim   pulcbriWdiiii 

rjiia,>  ail  Jub". 

Sarg*,  propera,  Mmica  mea,  totumba  mm,  fomata 


euiiN  lcgimui  coIuiiib;it  :  toluiuba  Noc,  coluroba 
(.'.bTitti,  columba  David.  Priuia  conaideral  luuiidl 
lorkalioncin,  mcunda  quxrll  aoitrjin  lalvalio- 
iieni,  lerlia  laboriil  qiioiuodo  babuamui  ejut  pat- 
liunem.  Prlma  ergo  Nue  quK  dicitur  requiet,  quia 
quxrit  rcqoieni  iipeci<ilem  el  aiomentaneatii .'  ae- 
(uiiiid  Sitlvalo.ij,  qii«  quairit  kalutem  xiernaiii : 
lcriia  David ,  id  etl  maiiH  fonit ,  quia  furliter 
operatur  ut  pcrveiiiai  ail  eani.  De  piima  :  iPaeem 
tcquimiui  cuin  omniLus ,  et  lanctimonlaui,  line 
qna  neiiio- Deuin  videbil  ".  Deaccundo:  lyitere- 
bilur  eiiiiii  Dtutiinut  Jacub,  ei  eligel  adliuc  de 
israel,  et  retiuiescere  eos  faciet  tuper  bumerui 
■UHni'*.)  Ite  teriio 

roiiuimwaiorero  Jeaum,  qui,  prO|>otilo  libi  gaudio 
criMVM  Mitiuuit  coulusione  cuiitempla  ,  el  nunc  in 
ileitera  l)ei  tedei  ".i  liia  lertia  at  ioter  inedioi 
clenN";  clcroa  Grarce,  Mri  Laiine.  Dna  tortei 
auul  lemporiilii  vila  el  teterna  :  inter  bat  dorniit 
libm  deipicieiido  ,  iiiani  dilifendo.  Vel  torlet 
«uui  tiinor  et  dciiilcriuiii :  iiiier  lia»  dormii  liabaiit 
lottum  ipei  et  ainvrit.  &iiiof  miligat  deaiilerium, 
tt*ca  vero  liiuorem  demulcet;  ted  <  posieriorB  ilorH 
rjiie  iii  palloro  auri*'.>  Donum  itlud  e*t  corpus 
palliiluui  aiaictionc.  Scd  pailur  Itie  ett  auri,  quia 
corvuain  luereiiir  xiernaui ,  qiue  auro  couiparatur. 
Inteuio  iret  culiimLas  islii  oiipoiiias  :  prima  e«l 
coliimba  qiii'  habci  vuticulain  in  gutiurc 


[CiR.]  Ac  ti  dicerei :  Surge  ab  itb  mina  go- 
iieris  bumani,  de  qua  dictuin  etl  boinliii :  t  Terra 
ei,  et  in  lerraiu  iliis  ■■.  Surgt.  iiiquam,  bmIm  ■■«» 
animi  mei  cuilos  el  diviuoruni  conncia  secretorun. 
5iirgf,  columba  m*a  timplei,  iion  Invida,  tancto 
Spirilu  illutiraia.  Surge,  formoia  wfa,  tola  pnl- 
cbra  in  qua  noii  eit  iiitcula.  Ei  ublqoe  per  boc 
pronomcu ,  mea ,  diicreiio  el  ligniaeanlia  quatl 
ncpidl.  In  ..Cl<.nn,  MA  a  ^  ^^^^^^.  p^,,,.,,,,.  jeiljn.uir.  S,,,,,  .1  »>l  «I 
rqiii  coiisoTliuni,  ad  cosloruin  attumpu  palaliumt 
veni,  iiiquam,  qula  jam  boc  requlril  opportuultu 
teroporit. 

Jam  *nim  *i«M«  fniMfil ,  imbir  atitl  ei  recwilli 
flerei  apparuerunl  in  itrra  uoUra, 

[Tno.]  Uiemi  detignat  Buiieriuicm  legis,  fittrlM 
propbeticK  proiniitionit  contolaiioncm  ,  BorM 
evangelienin  veriialem.  Iligor  eniin  hieniii  aolcl 
uinlat  berbat  railiciiui  eiteriniaafe ;  booarnui  verv 
railicei  ut  iu  verecretcant,  sub  tcrra  ioteroeratas 
conservarc.  Sie  legi*  auiieriui  peccaia  punivit: 
sed  tacrameuU  usqne  ad  tempus  gratiae  ub  lit- 
abicoudita  servatit,  El  quia  tam  venit  teropui 


ilign»  ut  juxta  uliare  iimnolelur  :  secun.U  cit  ciiju»  p  graiia:  et   lei  ccisil,  clainai   dilectui  :   Jom  hi 


Etercus 
ititlijes 
vi  :iii  -nl 

in    caaiiis  pr^  niiguslLa   fiimii  vciidiiur: 
1  culuiulia  todiicta  cl    iioii    babe»!   eor,  Ul 
'iiii  ';ra<liuiuE.   {'iinta  ciiiin  ile   pacc  leiii- 

franiiil,  imber  vero  huniore  poroi  aperit  lerrc,  ui 
gerutiiia  eruinpanl:  sic  proioisiiv  propbeiica  a|ierait 
corda  Qdcliuiu,  ut  coiKeperinl  Qdem  ct  tpem. 
Tandein  Ooret  evangelicamin  lenieaiiaram  naai- 
feitaverunt  vcritatem.  il»c  quoque  In  bominc  repa- 
rando  implentur  qurilualiter  :  pcr  biemara  namqne 
deslgnatur  dolor  paaiieiiiiuin,  per  irobrem  lacrjmc 
pbngenUom,  per  ftorei  primiiix  virtutoin.  Per 
primum  iocipit  velattas  rcuvvari,  per  secumlaB 
itot  inebriari,  per  leriluin  fecuDdari.  De  priroo : 
ovainlDi  ipiritu  nientii  vettr»" :  t  de  tecando : 

Ptal.07.    "  Ibid.    •*  Jii.lilli.  13-    "III  Fleg. 
*  (ku.  3.    **  fcpbci.  4. 


t75  THOIMS  CISTEUC.  tT  JOAN.  ALGRIM  «76 

I  Inftbnabinitur  ab  uberliite  domu»  iii»»», »    cl  :  A  lur,  dc  qna  :  «  lig*ns  manilius  et  pc«ril»us  miitite 


c  Quemadiuodum  d*ficen«lii  iiiiber  et  nix  decoRlo  ci 
iiiebriattcrrani'*.»  Detertia:  <  Eldai  semensercnii, 
et  paneincomedentl**^  >Et :  <  Proreratbcrbam  viren- 
leni,  el  rarientem  semen  jniu  genns  suum  **.  i  In 
priiiio  spiritus  juYenescit,  In  secundo  pinguescil,  iii 
lertio  florebit.  De  prtuio  i  <  Renovabitur  ul  aqiiila: 
juvenius  lua  ***  :ide  secundo  :  <  Sicut  adipeet  pin- 
ipjediiie  repleatur  anima  mea  ** :»  de  tertio :  ciusius 
ut  pabna  florcbit  *^.>  Istis  hUmi  iraHsiit^  jam  eniin 
iion  indigenl  opcre  pQBniteiUiali^quibus  spirituali- 
ler  apparuit  benignilas  el  bumanilas  Salvatoris 
uDStri  Dei.  Imber  afriii  el  receuii,  Quid  euim  opns 
esfinibre,  id  cst  flclu  lacryinabili,  ubi  <  fluminis 
Tuipetus  la!tiflcat**,i  cul  dicitur  :  Merito  tii  ierra 


eoni  iii  tencbnis  exleriores,  ibi  erit  fletus  ct  siriilor 
dentiuin^*.»  Ibi  Irailetur  lorloribits  qiio:)dusqiie 
reddat  universuro  debitiiin.'  Scptinia  esi :  «  Ei  bes- 
liain  lerrae  non  formitlabis  **.»  Uesiia  terra  estdia- 
bobis  qui  ait  ad  Doninum  :  <Circuinivi  lerrani  ct 

pcrambulavieam'^»  Quirorinidatur  54  *'^^'''ii^*  ^^  ^^ 
inrcrno  ubi  ipsc  esl  nulliis  ordo,  sed  sempitcrocs 

korior  inhabiiai. 

^  Qiialuor  sunt  ni  bienie  qii»  pigruni  retardant. 
Tardatur  enim  geln ,  nive,  venlo,  granditie.  Celu 
pedes  penetrat,  nix  viain  oculis  oblittcrat,  veoius 
inviiiMiililer  lotuni  corpus  o;ipiign.it,  grando  caput 
yubierat.  Faciamtis  ct^go  quenidain  iiit4!norciii  Iia- 
miiiem.  Ilujus  pedes  siui  aflectus,  oculi  intpliccins 


cjus,  id  esi  in  anima,  apparct  copia  floruin,  in  B  corpiisjnientio»capiitratio.  Scrtipulus  gelu  ei  ri^oi 


qiia  requiescit  flos  campi  et  liiluin  convalliuni'*. 

Triplox  cst  biems  :  priina  est  pigritix»  secunda 
poenitenti»,  lerlia  dainnabilis  scntentis.  Qui  prae- 
«ip.i  aquis  nivis  ut  desceiidant  super  tcrram,  et 
iinbribus  bicniis  :  iiubres  biemis  sunt  doctrinx 
pigii  docloris.  De  secunda  :  <Facta  sunl  enca^ni.i 
in  Jerosolyinis,  et  bieros  eral  *^,i  JeroJiolyina  dici- 
lur  visio  pacis,  Encaenia  iiinoraiioiKf ;  pcccator  eniui 
viJens  pacem  quae  sursuni  est  festinat  renovari  in 
bienie,  id  esl  per  pceuUeatiain.  De  tertia  dicitur  : 
fVideteiie  flai  riiga  veslra  bieme  vel  Sabbato**.» 
Fugere  enini  in  hieine  vellent.  si  possent.  qui  in  {»- 
dicio  scnle.itiam  illam  damnatiunis  ainlicnt  t'  <ltt>» 


disciplinae,  ni\  caiidida  blaiidinientum  nuin  l.iii;c 
glori;p,  vcnius  invisibilis  occulia  suggesiio  S:it:r.ix« 
grando  aniniadvcrsio  irx  divinx.  Primo  igilur  iii 
pigro  pedet,  id  esl  affcciioiies,  gclu,  id  est  rigore 
discipliiuc  perroraninr,  duiu  ronnidando  discipU- 
naiii  in  varia  disirahuntnr,  uiidc  dicilur  ;  <  Vnli  ct 
non  vuil  piger**.  >  Dicii  cuiui  :  <  Leo  cbi  in  viu**,  i 
occidendus  suni»  quia  oninis  disiiplina  vidcltir  ei  ii) 
praesenll  non  essc  gaudii  sed  uioeroiis,  de  c|iiil»us 
prophcla:  Percussisti  eo»  cl  nonsnntsanati.  Afllixi- 
sli  eos.et  reniieniulacciperCilis  ipliiiatn  ***•  Idtisnut 
miser  Boseth ,  qui  debilis  pisiiiius  iioKiit  seqiii  D.t- 
vid,  cuin  rugerel  a  raciu  Absaloii  *\  Secundo  iii\o. 


raalcdicti,  lii  ignem  xternuiii'*.*   Priini  cadenl  iti  .«  y  esl  candore  iiiundaiia;  glurix  via  rcgui  logiliir 


cgcstatem,  sccundi  teiidunt  ad  novilatcni,  tertii 
desceodunt  in  calamilatem  :  In  cgesiatcin  virlutuin, 
In  novilaiem  spirituuin  ,  in  calainitatein  toriucn 
lorum.  Atidi  egestilem :  <  Piger  propicr  rrigiis  arare 
noluit  9  meiidicabit  ergo  in  xslate  el  non  dabiiur 
ci  ^*.»  El  Job  :  <Qui  timct  pruinam ,  irruet  siiper 
eum  nix^'.»  Audi  novilatem :  <  Licel  is  qtii  roris  esl 
vetus  bonio  nosier  corrumpatur,  is  lauien  qui  inius 
esl  rcHOVaUir  de  die  in  diem  ^**.  >  lieni :  <  Si  qua  nova 
creaitira  inCImsto,  vclcratransieruni^*.»  Audi  ca- 
Iainita4ein.  lob  ait :  <ln  sex  irihulationibus  libenibit 
le,el  in  septima  non  langei  to  lualuin.  Iii  rame  eri- 


ptet  te  de  inorle,  et  in  licllo  de  manugladii^**.i  Istx 

duae  sunt  in    hoc  exsilio :  iii  raine   sciliccl  verbi 

Dei ,    in  bello,  qiio    n*piigii:tltir    iciitalioni.   AIi:c  ^  gcstiouis  invisibilii<rr  se  iiigcril,  et  intciitiuiiciu  bo 

quinque  erogjibuntnr  infseris  in  jiidicio,  a  quibus      n.im,  sitiuaesl,  subverlit.  lloc  racil  aliquando  ii: 


quia  (KuU  iulelUgcutix  cxcaniur.  El  ideo  civiiate» 
habitaculi  non  inveiicrunl  **.  V.a  cniui  pcccatortnii 
lenebrosa  iis  quidein  qni  (lcrern*qiiiinl  iter  rcciuni 
el  anibulanl  in  vias  lcncbrosas.  Qni  nivis  ;ilbci!i- 
nein,  id  csl  mundana!  gloria»  hahonl  iii  oculis,  i.iile 
prohibelur  in  lcge:  Sacerdos  qui  liabet  albitgineiii 
in  orulo,  non  minislrel  in  laberiiaoulo'^  bti  siiui 
Tobias  cui  cuin  jaceret  supinu?,  calula  slercora  hi- 
nitidinis-ceciderunt  in  oculis,  ei  e\cxcaitis  csl*^ 
Ihntndincs  qtiae  in  ahum  volanl  sunt  priiiviitesti^tin- 
di;  slercora  eoruin  suni  liona  tempdralia,  qnnc  ea- 
U«la  ca<lunl  in  oculis,  duin  niinio  rcrvore  ca  appe- 
lentes  inteHigentiaiii  supernorntn  anrntimus.  Teriiu 
toii  corpori,  id  cst  intentitnii  vcnliis  dia!jolica!  siig 


lainen  se  proniillil  Dontinus  lihcrare  justiiin  sic  : 
<A  flagelk)  Uiiguae  ahsconderis  ^,i  neaiLlias  :  <lie, 
mftledicli»  in  ignem aslertiuin^.i — <  Non liincbis  cala- 
miiatcm,  cum  venerii  ^*.  i  De  qua :  <  Dies  ilb  lUes  ine, 
calamiiatis  el  miscrix^*.  <  lii  rume  ei  vastilate  ride- 
bis  ^^.  <  Ecce  duae  :  Faines  isla  erit  Yidendi  Deutn, 
qiio  nunqtiam  satiabitur»  uiidc  :  <Servi  moi  coiiie- 
dent  et  vos  eaurietis^.i  Yasiitas  a  vastando  dici- 


iquando  iis 

i|ui  lihenter  sequuntur  lenlalionem  ct  ci  colludiiiii; 
uiidedicilur :  <  Ephraimpascit  vcuiutu  **.iAliquaiiJu 
pruvocanlieniaiionein.  Ephmim  onager  soliiarius*^ 
in  dcsiderio  ailraxil  ventuni  amoris  siii.  Iste  esl 
vcntusdc  qtiodicilur :  <  Surge,  aquilo,  et  veoi,  au* 
Ster  **.  1  El  venlus  lurhinis  veniubal  ah  aquiloiic. 
Iste  ventus  concussll  quatiior  angulos  doiiius ,  et 
oppressit  Uberos  Job  *^  Cnm    in  his  tri^us  pigcr 


»•  Psal.  59.  •»  Isa.  ^n.  •••  Ihid.  »•  G<*n.  l.  ^»'  Psnt.  m.  »»  Ps:^l.  6i.  «•  Ps;;I.  01.  ••  Ps.il.  4:-. 
»•  C.1III.  1.  »^  Joan.  40.  »•  Mailh.  «4.  »•  Maith.  25.  *•  Prov.  iO.  *»  J«>h  «.  ^»*  II  r.u .  4.  ^»  II  C«»r.  K. 
^»-  Job.  5.  *»  Ibid.  ^  Mallh.  24.  ^»  Job  R.  *•  Sophoii.  I.  •'  Joh  5.  "  ls;i.  «5.  »•  .U;»iili.  i±  •*  Jub 
5.  •»  J«»b  «.  •»Prov.  15.  •»  Prov  i6.  •»•  Jereui.  5.  »»11  Rcg.  15.  ••  P^al.  IIW.  •*  Lcv.  Sl. 
•'  Tob.  2.     ••   Ose  \%.    ••  Ose.  8    ••  Canl.  i.    ''  Joo.  I. 


m  COIIIIEKT.  IN  CAiNTICA-  CAiNTIC.  ->  UB.  IV.  178 

reTcnilur.  Quarlo  acceJit  gnmdo  Yulnerans  A  qul  diligil  iniquiuieni*';  laetifical  cumqui  inquiril 


capnl ,  id  ff i  in  Dei  iii  ultionem  iuratuans  ratio 
nein.  Propier  huc  fenlt  ira  Dei  in  filios  dtflidenliae. 
Ipel  enim  suoi  Jumenta  i£gypli  qnae  grando  percui- 
sii**;  elqiiia  jumeiiia  sniit  irrationabilia,  c  traili- 
Wii  eos  Deus  in  rcprolMini  scnsuin,  ut  raciaiit  ea  qu;e' 
imi  eoiiTeninnt**.  i*c  Quis  i  cnim»  Domine.c  cognovit 
peieitateNi  irsb  tu;e ,  ct  pr;e  tiinore  tuo  irani  tiiani 
dinuiiierare*^?!  Isti  siint  regcsPliilisiliiim  pngnanles 
cotttra  krael,  de  quibus  plnres  inlerreoerunt  lapides 
grandinis  quani  gladins  *'.  Ecce  babetis  bienieiu 
judiciarise  sentcntiae ,  bieniem  (fuoque  pigriti».  In 
Iribot  renoval  bieius  poenlientix.  Frigus  enini  ejus 
cofiiedenies  semina  lerr»  vermes  occidit,  tcrram 
decoqnit,  et  sic  abundanlia  seminis  gcrinina  pro- 


veritatem ;  purificat  eilm  qui  desiderat  saniutem. 
Primns  punitur,  secundns  inuruitur,  teril  is  cnra- 
lur.  Deprinio':  c  Pluet  super  pcccaiores  laqueos**. » 
Sed  est  pluvia  qua  diluviuin  iiinudavit,  quo  periit 
geniis  bumanum ;  pbiit  enim  qnadrnginia  diebus  el 
qnadraginta  iioctibus'\  De  secuiida  ;  c  Mandabo 
nubibus  meis  ne  pluant  '*.  »  Cnm  liac  pluvla  venit 
Cbrislus  qui  desccndit  sicol  pluvia  in  vellus  ^.  c  El 
nnl)es  pluant  jnsiuni  **.  i  De  tertia  :  c  Fnl^nra  iu 
plnviam  rccit  **,  >  quia  cnmminando  peccalores 
iiiovel  ad  lacrymas.  Il;cc  est  pluvia  volnntaria  qnam 
segregat  Dcus  ba^rcdiuti  snas  :  banc  babuil  MarU 
Magdalene  ct  ipsA  Christus.  Primiis  iinbcr  procedil, 
secundns  abiit,  tcrtius  recediu   Procedil  de  boc 


ducit.   Post  ejus  recessum   venialis  ania  graiior  D  exsiiio  nsqiic  in  icitcrnnm  ;  abill  de  mundo  ad  re- 


eiiiergit.  Verines  isii  sunt  suggcsiiones  carnulinni 

iuotuiiin  ,  semen  est  boiium  iu  corde  proposiiuni, 

enimpil  ia  gerinen  ,  quando  proJnciiur  ad  actuin, 

\eriialis  teiupcries  cst  a  peccato  liberaiio.  Yermcs 

igitur  semen  rodunt ,  duni  carnis  nioius  boiinni 

propositum  iinpediunl.  Sed  biems  venncs  eonsnniit, 

duiii  carois  niotos  poDniteniia  compescit.  Item  Iiicins 

lenain  deeoqnit  ei  sic  nielius  gerniina  prOilucit, 

cSum  pcenitentia  corpus  casiigat,  ct  sic  ad  bona  ope- 

randa  melius  se  applicai.  Post  lalem  biemeni  teni- 

peries  veris  gratior  liabetur»  duin  post  pceiiilcnii.nn 

de  bona  conscientia  Deo  gratiaruiu  actio  rercrtur. 

Audi  verines  et  hiemem  eos  consnmcnicin  :  c  ^on 

in  eomessaiionibns  et  ebrietatibus »   nou  in  cubili- 

bus  ei  iropudiciliis  ** :  i  ecce  verines  :  c  Scd  iii-  C  jn  lerra  noHra. 


gnnni.  Recedit »  id  est  retrocedil  iii  nibilum.  Pri< 
mns  proeedil»  qnia  bic  incipit  poena  qu»  Une  care* 
bit;  nnde :  c  Vcrinis  eornni  non  niorieiur  et  ignla 
eoruin  iion  exstiiigncinr**. »  l;:nis  e^t  pcena  qna  hic 
laborani.se.l  ardcniiorfii  in  inrcnio.  Secundus  abit, 
id  est  ab  hoc  exsilio  it  ad  regnuin ,  qnia  quae  per 
Scripturas  bic  de  l>e<i  tlicinius,  in  regno  cerliiis 
cogiiosceinus ,  qnoniam  oinnes  erinius  doclbiles 
Dei  **.  c  Qux  eniin  videmus  nnnc  per  speculum  in 
xnigmate,  tiiiic  videbinins  rncie  ad  raciem  *^.  >  Ter* 
lius  iinber  recedit,  id  esi  reirocedit,  scilicet  in 
nibilum,  quia  amplius  non  erit  luclus  neqne  clamor» 
sed  iiec  ollus  dolor  *'•  Ecce  hiem$  tran$iU ,  imbir 
abiii  ei  reee$sit »  conscquens  est  ul  pore$  apparean*. 


duimini  Doniinom  iesuiu  ,  et  curaiii  carnis  iie  rece- 
ritis  iii  desideriis  *'  :  >  Ccce  btenis.  Isia  siiiit  pri- 
mogenlla  ^gypli  iotcrrectn  **.  Audi  germina  cx 
bieine,  id  est  pceniientia  :  c  Trilinlatio  palicn- 
liamoperatnr;  paticiitia,  probaiionem  ;  probaiio, 
H>erii  *'.  >  Isii  siint  cui  post  aagella  restitnti  soiit 
iiberi  pulcbriores  priorlbus.  Audi  auram  veris,  id 
est  bonai  conseientia?  gratiorcm  post  biemein,  id  est 
pcpnlienliam.  Primns :  c  Fui  blaspliemus  et  perse- 
cuior,  sed  mtsericordiam  consecutus  sum  ^*  >  per 
pcBiiiteiitiauu  c  Gratia  auieni  Dei  sum  id  quod 
suiu  **.  >  llinc  est  quod  Tobias  post  ca*cilatcm 
et  paupertatem  abnndanlius  solito  Denm  laudasse 
Inveiillur  ^*.  Deains  ergo  qui  iu  lioc  sutu  inveni- 


Trlplex  esl  terra,  scilicet  terra  Inimica,  lerra 
aliena,  terra  nostra.  Priina  esl  iii  inrerno,  seconda 
iu  niniido ,  teriia  in  coelo.  De  prima  :  c  Qnid  esi, 
Israel,  quod  in  terra  inimicoruin  es  **  ?  >  de  seciiQ- 
da  :   r  Inveierasti  in  terra  aliena  ** ;  >  de  tertia : 
c  Ut  est  lerra  viventium  **.  >  Priina  est  tcrra  mo* 
rientinm ,  secnnda  languentium ,  icriia  viventium. 
De  priiiia  :  c  Anieqnam  vadam  ad  tcrrani  lenebro- 
sametopcrtain  morlis  caligine  et  nnibra  inortis**;  i 
dc  secnnda  :  c  Lnxit  et  clangnit  lcrra**;  i  de  lcrtia : 
c  Credo  viilere  bona  Doniini  iii  terra  viveniiuni  **.  > 
In  priina  flos  aniit,  in  secunda  Qos  paniit,  in  leriia 
nns  apparuit.  Aruit  fl.iniinis  gebcnnalilms ,  paruil 
iion  soluni  niagt^tris  ct  pcrscculorioiis ,   apparebil 


lur,  ul  dicat :  llieme  abiii,  sed  longe  beatior  qni  p  Dco,  et  angelis,  et  boniinibus.  De  prinio  :  c  llonio 

sicut  renuin  dies  cjns  et  fl.is  agri  bic  cfll4>rescil  **.  i 


post  illam  nliiinam  hieinem  bic  dicere  poierit : 
Uieme  abiii  et  ainplius  non  c  rerrigescet  charitas 
niultorum  '*.  i  Imber  abiii  lacryiiiarum »  qiioniam 
c  Absieiget  Deus  oniuem  lacrymam  ab  oculis  san- 
ctoniui  ^*.  >  Floree  apparueruni  in  terra,  ul  circuin  • 
uent  sponsani  flores  rosarntn  et  lilia  convallinm. 

Triplex  est  iniLer  :  Iniber  pcenarum,  iniber  Scri- 
pturanim,  linber  lacrymanim.  Primns  inorificai , 
fecQiidus  laeiilicat,  tcrlina  pnrilicai :  mortificat  euni 


Item  :  «M.tiic  floreut  et  imnseai,  vespcredecidal,  in- 
durct  et  arcscat**.  i  Floreai  in  juventutcin,  transeai 
ad  seneciniein ;  vespere  ,  i.l  est  decrepita  astale  de- 
cidat  iii  niortoin.  Iiidnn!l  in  glebain,  arciical  in 
gcbeunam.  Desecundisqnoinodopareant:  c  Subjectl 
eslote  oinni  bnnMn.x  crcatnne  propter  Deutn ,  non 
suium  bonis  et  inodestis  scd  eiiain  discolis  **;  >  ui 
siiis  c  sicui  lilinm  iiiler  spiiias  *'.  >  Quomodo  appa- 


.  .  J'*®**:  ^\  ?  ^!*^"*-  '•  *'  ^^^^'  ^^-  "  ^^^^'^^'  ^-  •*  ««»"•  ^^  "  "»»«»•  ••  Ex04l.  1«.  ••  Rom.  5. 
:!.'^"I'';  !''/•*•'•'•'''•  "loh.  2.  "Maiih.  Si.  '♦Apoc.  7,21.  '*  P*.  I.  10.  »•  Ibid.  "  Gcn  5. 
II  o*^    V  *^S?*.\'  •     r  '*•'•  ^*      **  hr.5\,    •Msa.  CG.   "^  J,vni   6.     «M  Cor.   15.     *•  Apoc.  tl. 

•*  I  Pelr.  t      ••  Cant.   2. 


979  THOMif;  CISTERC. 

roeni  :  i  Yciiicntes  auccm  veiiient  cuiii  essuluiio 
iie,  portauies  manipulos  siios  **•  i  Oiiines  enim  qiii 
YiJeriiii  i*os,  cognosceiit  illos,  quift  isii  suiii  senien 
cui  hencditil  Doininiis^^.  Priiiii  arenl,  quia  florue- 
nini  in  inundo  nalivilale,  scciiNdi  sancliiale,  tertii 
rcliciiaie.  Propter  priuios  i  exsiccatum  esl  reiium  el 
cocidll  Qo8,»quia  >  oinnisgloria^usquasiflosreni*',» 
ut  dicilur  :  c  Fili,  recefiisti  iwna  in  vita  lua,  el 
Lazarus  siniiliter  niala  **•  »  Secun  lis  dicilur  : 
c  Lcctiilus  iioster  floridus  ***. »  Dc  terlits  :  c  iustus 
genniiiabii  sicut  liliuni  ei  florcliU  in  aeiernuiii  *.  » 
Jam  eiim  hUins  iraMiit^  imber  ubiil  el  nceuiu 
|Cabd.]  Hieius  euini  esi  vita  pr;Gsens ,  iii  qiia  iios 
merlalilalis  uosiras  rrigidiis  lorpor  aslringit.  Hieiuis 
pluvi»,  iniiuuierabiles  sunt  vita:  praeseniis  niiseria*. 

••  V%9\.  i25.     •'  Joan.  15.     ••  Isa.  40.    •»  Luc. 


RT  JOAN.  ALGRiiM  2S0 

A  Dicii  etgo  :  Kenit  quia  secunduui  diviiix  prjudostt- 
iiationls  statuium,  jam  iibi  /liemi  iran%iu^  et  iinbres 
bieinis  recesseninl.  Yerd ,  qui  lioc  ipsuin  postulai 
tuoruNi  prxrogaiiva  nieriioruni,  de  qiiibus  snlMlH ur  : 
Florei  apparaerunl  ia  lerra  noHra,  ILec  ierra  esl, 
illc  -igor  qui  uoiidum  floruerai,  ei  ianieu  florum 
eJMS  rragrautiaiu  tuiic  oilorabatiir  l!»aac  iu  filio  *. 
Iiu*c  terra  est  benla  Virgo ,  qu;u  illiitii  fructiim  sii-' 
bliiiieui  produiii  •  de  quo  dicit  Isiiias  :  c  ln  die  illa 
erit  doiuus  Doiiiiui  in  inagniliceniia  et  gloria ,  et 
fiuclus  tcrrae  subliinis  *,  >  iu  bac  terra  flores  appa* 
ruerunt ,  decor  videlicet  et  odor  grasianiin,  virlu*. 
liiui  et  operum.  Veui  cilaui »  quia  teinpiis  esi  uie- 
iendi  quo<l  sciuiiiasii,  boc  esi  quod  diciiur : 

Ifl.    •••Xaui.  I.  •Ose.  II.     •  Ccu.   27.    •  Iw.  ♦. 


LIBER  OUINTUS- 


TempHi  puiationis  advenii  ••  B 

[Tbo..]  llujus  ieuiporis  io  £vaDgelio  meminii  Do- 
minas,  cum  se  dieit  viiein  -veram  ei  Pairem  agrico* 
Isim ,  el  a«ldidii  :  t  Otnnera  palmiiem  in  ine  iion 
lerenloiii  fructum  lollci  eum,  el  omnem  ^i  k*n 
fruciuiiij)U''g.ibil  eumut  frucius  plus  aflerai*.  i  Tem» 
pui  pulaiionii  fiTsiian  esi  deqtio  Apostolus  :  c  £x- 
spolianlcs  vcterein  bomiiiein  cum  aciibus  suis ,  iii- 
ffuiie  iiovuiii  •.  »  Qiiod  alibi  eipoiicns  ail  :  c  Pro- 
plcr  qiiOil  ileponeiites  oaine  iiioiijaciuin  loquiiuini 
vcriiatein ,  iriiiisquisqiie  cuiu  proxiino  siio  ^.  »  £t 
post :  t  Qiii  furabaiur  jain  non  furetur  :  magisau- 
icui  laborei  operando  manibus  suis  quod  bonum 
tsi*.»  Flor^i  appafuevHHlt  ait,  in  ierra  noiira. 
Quo  processu  boc  evenerit ,  osieiidil  cum  subdii : 
Temf^ui  pulalion'i  advenit.  Yox  iuriurii  audila  eH  ^ 
tii  ierra  uoHra.  Ficui  protutit  groaoi  iuoi  :  Yinece 
floreniei  odorem  dederunl,  llic  esi  nrdo  puiaiionis. 
Prius  fli  compulaiio,  secundo  iinpulutio,  teriio  re 
pulaiio,  quarto  ampulatio,  quintodepirtatfo,  scxio 
dispotatio  :  conipiitatio,  reniemorando;  imputatio, 
causam  in  se  rclorqiiendo;  repulalio,  se  dijudtcan- 
do;  amputatio,  in  auribus  se  niagisiri  dijudicando; 
disputatio  voluotatem  Dei  inqiiireHdo.  Primum,  iii 
pn£:eiita  viia  cog.QOScatur ;  secuinluni ,  nc  excusc* 
iur;  tc^*ihini ,  iK  dignum  se  dicat  ut  a  Doinino  fla- 
gcllctur;  quartuin,  ui  indulgcntiain  coiisequatur; 
quintum,  ne  rccidivuinpariatur;  Kcxiumy  ui  voluii- 
ias  Pei  impleatur.  In  prinio  acqulrii  coiitriiioiiem , 
in  sec  unilo  liuinilitatem,  in  ieriio  tiinorenH  iu  quar-  D 
lo  Dei  misericord  am ,  in  quinio  iiidustriam  ,  in 
sexto  incessuni  per  regi;im  viain.  £cce  radix  asceii- 
dLMidi  ad  florrs.  Prius  euim  esi  puiatio  iu  coofes- 
sionc ;  seciindum ,  gemiius  iurturis  in  lacryinosa 


oraiiooe;  lerilino,  grostas  ett  fios  flci,  qood  ett  ini- 
iiiim  conversailoais  bon«,  ul  post  sequaiur  dulcis 
fructus  in  mcH  Spirilos  ▼IsiUiione.  UlUmo  viiit» 
florens »  id  esl  anima  florens  interiori  gloria  ,  dal 
ppoxiinls  odorem  opinionis  suae.  Conipulabat  rex 
ille',  dicens  angelo  percutienii :  c  Ego  aum  qnr 
peecavr :  ego  feci  liiiquilaiem  ••  »  liepuiabat  pro- 
pbela  sic  :  i  Ouiniaqu»  fecisti  nobis,  Domiiie,  in 
vero  )«idicio  fecisti  *•. »  Au>piiUre  Uocebat  Jacobns : 
c  Coiiflieinini  alternlruui  peccaia  veslra  **•  »  De- 
pulare  Salvaior  :  c  Si  sciret  palerfamilias  qiia  hora 
fur  veniunisesset,  vigilarel  uliqiie,  elnon  sinerH 
perfodi  domum  suam  ••. »  Dispittare  docelial  Pau- 
lus,  diceiis  :  c  Ut  probel  s  quae  sit  voluuUs  Dci 
bona  ei  beue|daceiis  ei  porfecta  *•.  » 

Tria  suiii  leuipora  :  tempus  ient.iliouis,  lempns 
lociaiiouis,  leinpus  puialionis.  Primum  ftiit  aute 
legem,  secuiiduui  sub  lege,  lertium  sub  gratia. 
Priuium,  reguaiile  diabolo;  secuuduin,  Moysc  inou- 
straiile  tegeni  populo  Israelitico;  teriio,  regiiaiiie 
Jesu  Cbristu.  Iii  priino  dialiolus  erai  rei  et  doiui- 
iiiis ;  in  Kcciiiido  luinornta  ejus  polentia  per  legis 
observaiitiaiu,  facius  est  pnedo  violeuius;  in  leriio 
repressa  ejus  violenlia  per  gratiam ,  faclos  esi  la- 
iruiiculus.  De  primo  :  «  Regoavit  mors  ab  Adaiii 
usqiie  ad  Moyseii*^  ; »  de  sccuiido  :  t  Omnis  violeiiia 
pra^daiio  cum  tumullu,  ei  vcstiiiieHiuin  mislum  saii- 
guiiic  crit  ia  coinbusiioneui,  ctcib:is  igiiis  ••;  »  de 
tertio :  i  Si  sciret  paterfamilias  qua  bora  fur  ve« 
niret,»  eic.  In  priiiio  igitur  .Adam  eai  len- 
iaiiis  el  victus  a  diabolo  sine  ouini  repiignantia, 
in  secuiido  repugnavii  Israel  armaiiis  legis  ob- 
servantia,  m  icrtio  cavel  sibi  Cbristiaiiiis  a  fal- 
lacia  iatronis ,    illumiDatus  Cbrisii    gratia.    Pri- 


^Caiit.  S.    •Joan.  15.    •  Epbes.  4.   '  Ibid.    •  Ibid. 
•»   Uom.   1i.    «Mlom.  5.    »•  ba.  l». 


•  II  fXe".  2*     '•  Dan.  3.     "  Jac.  5.     ••  Luc  U. 


tSI  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V.  i8) 

miiBi  cst    lcinpus   Taeuuiii ,   seciiinlum  incdhiiii ,  A  cidil.  Clamnb.U  onfin  pro  ▼inca  Doniiui  :  i  Domine, 


55  leniuui  pleiiunh  Sub  priino  fueninl  scrYi,  siib 
tccuiido  nierccuarii,  sub  lerlio  lilii.  Primi  cxspc- 
ciabani  vcrbum  rerrigcrationis,  Keciiiitii  Aiiciii  o|M!* 
ris«  lerlii  redciiiplioiiem  aninix  el  corpuris.  De 
duobus  priniis  :  f  Sicul  cervus  dcsideral  uiiibram 
ei  sicul  niercoiiartiiA  praps  olalur  flncni  operis  sui , 
iia  ego  babiii  uifnses  yucuos,  cl  iiocles  laborios;is 
niunieravi  niilii  "•  i  De  niedio :  <  Duni  inedium 
Mlenlium  tene rcnl  oinnia.  oiniiipoiens  sermo  tuus, 
DoiiiiDC,  a  regalibus  s*'dibiis  Ycnil  *^.  »  De  ullimo : 
t  Poslquam  Ycnt  p!eiiiliido  icmporis,  inisit  Dcus 
Filiuin  sunm  in  lerris  **.  »  li^te  islud  est  tenipiis 
IMiialionis,  siilici^t  (dcna  gratia  :  liarc  est  putalio 
V  ncae  qiiam  Noe  pl.mtavil,  el  csl  inobriatus  et  in 


exiermiiiavit  cam  :ipcr  de  silva,  et  singubris  ferus 
dcvoratiis  cst  cain  *'.  »  Quia  iion  eoriiin  erai,  scd 
de  ▼inea  Sodcunorum  viiiea  eoruin  et  de  suburbanis 
Coiiiorrlia*.  llu;c  est  prioia  putatio  labnisoe,  i«l  est 
bxreiiconim ;  qune  |)eriinet  ad  praelatum.  Sequitur 
puiatio  adultcrini  viiniuis,  id  est  peceati,  quas  spe» 
ctat  ad  qiiemlibct  Cbristianum.  Il;cc  ad  moduin  ft* 
cienda  esi.  Peccala  enim  nosiia  qiiasi  inflrmitas 
suiil,  qiioruni  Iria  sniit  gciieM.  Qiiastlam  eiiiin  cre- 
scuiit  in  niodum  luir.oris,  quxdain  in  iiiodHm  siiper* 
flui  burooris,  quxdam  enim  in  moduro  rooriuae  car* 
nii^*  Priinuni  iiaque  incdicus  ferro  csdit,  secunduni 
igiie  urit,  tertiuin  unguenio  inordaci  consumit. 
Prinium  iinqiie,  id  est  tuuior  est  omne  vitiuin  qiiod 


labcriiaculo  sun  dci:u 'alus '*•    Pio  bnc  cst  flliua  B  cor  exaltat;  secundum,  id  csl  buiiior  superfluiis. 


patiisfainilias  ad  invitaiidos  operarios  iii  vineaui 
c^rc^sas**.  Ntiilaius  cst  Noe,  id  csl  Cltrislus,  qnaiulo 
iiftliis  de  virgiiie  in  nostra  app'.iniit  iiinrmiuiie. 
inteifeclus  csi  a  cultoribus*',  id  est  Scribisel  Pba- 
risuis  in  cruce.  Egrcdietur  iiiviiare  ad  vineani 
qu.iiido  apparcb!t  iu  extrcmo  ciamiue. 

Tria  suut  geiiera  sacraiiicnlorum  :  uiium  pii!aii- 
dum  In  principio,  aliud  iii  incdo,  lerlium  in  fli:e. 
PriiDBm  sa(T.iiiientuin  est  labrusca,  iil  cst  silveslris 
▼iaea,  secundum  fuil  adulterina  viniina,  tcrtlum 
suDt  palmitum.  superafllucntia.  Labrusca  est  ba*re- 
ilconiiD  inalitia,  adulterina  viiiiiua  sunt  nosira  pcc* 
tala,  palmitiim  superaflliieiitia  corrupilo  huiiiaiia. 
Ue  primo  Douiinus  per  propheiam  :  i  Judicaie  in- 
ler  nie  et  inier  vineam  roeam,  exspectavi  ut  faceret 
uTiS,  et  fecit  labruscas  **.  »  De  secundo  in  libro 
bapienii;e  dicilur  qiiod  sint  scirpea  viniina.  Dc  ter- 
lio  :  4  Umiiein  paliiiiiem  in  iiie  nou  rcreiaeni  fru- 
clum  cradicabit  Pater  nieus**.  »  Priuio  principio 
bujus  teiiiporis  priina  puuuio  facienda  est  per  pnu- 
laluni,  secuiida  spei-tat  ad  queuililict  Clirtstiauiiin, 
ier:ia  flet  per  Cbristum.  De  priiiia  euiin  didiur  : 
c  Aufcrle  nuiliim  dc  incilio  vcstri  *^,  »  iiein  :  c  lii* 
lld-  lis  si  discedit  disccilat  *' ;  »  de  scciimlo  :  c  Yetiis 
bomo  noster  cruciflxiis  esi  cuiii  Cbrisio,  ut  desirua- 
lur  corpus  pcccati  cl  ultra  iioii  scrviamus  pec- 
caifr  **;  »  de  lertio  :  c  Corruptibile  lioc  induet  in- 
comiptelam  *^.  »  Priiua  igtiur  puiatio  bxreticorum 


cst  co:icupiscentia  rerum  soicularium,  quas  desi- 
dcrat ;  tcrtium,  id  est  carnis  niortiiae,  est  vitium 
caritis,  in  qua  carnalis  bouio  dclcclatur.  Sarculum 
ergo  qiii  tuinor  putatur,  esi  meiiioria  morils,  quo 
siipcrfltius  bumor  putaiur,  est  verecundia  confcs* 
sioiiis.  Quo  pulatur  caro  inortua,  cst  labor  poeni- 
leiiiialis.  De  primo  :  c  0  inors !  quam  amara  est  ine» 
iikoria  tiia  viro  justo  **  t  — llouio  eniin,  cum  morie- 
tur,  haTediialiil  serpentes.  ci  bestias,  ei  ▼ermes  **• » 
£t  idem  c  cst  inieritus  el  bomiuis  et  juroenti  "•  • 
De  secundo  :  c  Conflteminl  alierutrum  pcccala  ▼•- 
stra,  et  orale  pro  inviceni,  ut  salvenilni  **.  i  Si  eoioi 
non  erubcscis,  dum  coufiteris,  perlt  confessio,  val 
rccidivum  pariiur.  De  eo  dicitur :  c  Qul  bapiizatur 
a  morttio  si  unum  tangit  mortuiim,  quid  piodesl 
lavatio  illa  "f  »  De  tcriio  :  c  Poeuiientiam  agiie« 
nppropinquabit  enini  regnuni  calorum  *^.  »  Uiida 
propbeia  :  c  Conveniinini  ad  nic  in  loto  corde  ve- 
slro,  in  jejunio  ct  fleiu  el  plaiiclu  *'  »  ^t  Aposto- 
lus  :  c  In  omnibus  esbibeanius  iiosir.et||»sos  sicut 
Dci  niiiiislros,  in  niulta  patienlia,  iu  jcjiiuiis  ei  vi* 
giliis  inullis  '*•  »  Tertia  puiatio,  scllicct  corrupiio- 
nis,  flei  a  Dco.  Tunc  enim  pcccator  cril  sanctifica- 
tus.  Qui  niodu  c»t  in  lcnebiis,  tuiic  vlJebit  Deuiu 
qiii  niodo  esl  abscondilus  a  nobis;  qui  inmlo  squa- 
lidiis  csl  corporca  vetiistate,  tunc  eril  reitovalus. 
lloc  ordine  vidit.  Joaunes  paratani  Ecclesram  di^- 
scciideulem  :  c  Yidi,  ail,  civKaiem  sanctam  Hie- 


ab  Ecclcsla  qu£  spectat  ad  praelaios,  sic  est  fa-  d  rusalem  dcsccndciiioiii  tle  coelo  a  Deo  parata  n. 


cienda  :  primo  verborum  argiimeniaiioiie,  secundo 
miraculorum  coruscatioiie,  tcrlio  niaierialis  gladii 
aniniadvcrsione.  tn  prinio  iiaque  flt  cogens  ralio, 
lu  secundo  adniiralio,  in  tertio  comminatio.  Pro- 
pier  priuium  liabei  episcopus  logion,  id  est  ratio- 
nale  In  peclore;  propter  sccuiidum  laiuina  aurca 
splendet  iu  froiiie;  propier  tcrtium  csi  aculeus  in 
surouiiiate  pastoralis  virg»;.  Iloc  ordine  putavit 
Elias  saccrdoies  Uaal.  Priiiio  eniin  apud  Aab  con- 
ciooatos  est  cum  cis,  secundo  miraculo  coiivicil 
pcr  ignein,  scilicet  sacriflcii,  uliiiuo  eos  gladlo  oc- 


quasi  spoiisam  oniatain  viro  siio  '*•  »  l^auctan», 
ecce  primuni;  llicnisaleiu,  ri«io  f>am  dicitur,  ecce 
seruuduui;  novaui,  ccte  leriium;  oruaiami  ecCQ 
q!ia;luiu. 

Vox  turlurii  nudila  esl  ta  ierra  no$tra. 

[Tnu.]  Yox  prxdicaioris  audita  cst  in  lerra,  qu« 
iiusira  coepit  csse  dum  fldei  vcrbuni  recipil.  Unda 
iii  die  Doniiiiicae  Resurreclioiiis  cantalur  Psaimus  ; 
c  Domliiicstterra'*.  »Yox  enim  roatris,  qiiae  recessum 
niiiitiat  biemis  et  adventum  veris,  eis  convenit  ]ul 
sciuiit  docere   quod  c  nox  prasccssit,  dies  autcm 


••Job7.  "S.ip.  18.  »'Gal.  i.  '•  Geu.  9.  «•  Luc.  20.  *•  Ibid.  **  ls.i.  5.  »' Juau.  15.  •*  I 
r-ur  5.  •'  I  Cor.  7.  "  Kosu.  U.  *'  I  i.ur.  15.  •"  IS;.I.  79.  **  Kctli.  3.  '•  ti rli.  10.  '»  Ecclc.  i>. 
»•  Jac.   5.     '» tccli.  34.     ^  Maiili.  3.     "  Jocl.  2.     '•  II  Cor.  0.     '^  Apoc.  «I.     »•  Psal.  23. 


f55  THOMie  CISTERC.  ET  iOAN.  .4LGR1N1  856 

mtam,  ei  ad  lum^n  e}i«8  ambulabam  In  ienebris*\»  A  1n  roipore ,  non  polest  nmlam  el  tperiam  capcrc 


De  qnaria  :  c  ParaYi  lueernam  meam  Cbrisio  meo 
"• »  Frima  •eniiabiiur  coiiienipiores  mandalorum. 
Uiide  :  c  Si  iion  Tenittein  el  loculus  eia  non  fui«- 
t«nn«  peccaluni  non  baberenl ,  nunc  aoiem  excusa- 
lioiiem  non  habeni  de  peccaio  tuo  **•  »  Secunda 
ftcruiabiiur  pigrofi  adoperandum.  Unde  :t  Etnri?!  eC 
iion  deilisiit  iiiihi  manducare  **•  »  eic^  Salomon  : 
c  Piger  propier  frigut  arare  noluil ,  mendicabil 
ergo  in  «stalc  el  iion  dabilur  ei  ^*.  »  De  lerlia  : 
c  Cum  €ogiiovi»teiil  Deuni,  iioii  tlcui  Detim  glorifi- 
caYerunl  aui  graiiat  egeruni,  ted  efanueruni  iu 
c*gitaiionibut tuit  ^*. »  De  quaria  :  c  Doinine, qui  le 
derelittqnunl,confundenlur,  recedeniet  a  le  in  lerra 
tcribeniur  ^.9  Boni  quoque  bit  lucemit  Yidebuniur^ 


Dei  sapieiiliani.  Pariet  itle  dici  polcsl  lecialns,  de 
quo  dicii  eadem  :  c  In  leclulo  meo  qtia^ivi  per  no- 
cles  quein  diligli  anima  mea  **,  »  tcilicel  in  alero 
Virgiiiit  in  qno  quati  in  pariele  laluil ,  qunsi  iii 
leclulo  notlrae  infirmilaiis  cabaTii ,  nec  tolum  iii 
itto.  Tret  enim  tunl  CbrifH  b-^tuli  :  Primut  iu 
Virginit  aiero ,  tecundut  in  pne«epio  •  lerliut  in 
crucit  palibalo:  primut  ctl  floribot  onialut,  tc- 
cnudut  moueribat  boLoraiut»  lerliot  TuUierlbut 
purpuratut;  floribut¥iriuiuint  muneribut  magoruiiu 
▼ulneribnt  claTorom.  In  primo ,  font  est  Yisibilis ; 
in  secundo,  inTentut  esl  humilit ;  in  lerlio,  apparuii 
pattibilit.  Vitibllit  secundum  qiiod  c  1:1  lerrit  visus 
cti  ct  cum  hominibttt  conTersaius  etl ".»  llumilit» 


•  Deo.  Deprima  dicel :  c  In  aiidltu  aurit  obedivit  B  quia  c^xinanlYit  teroetiptum  fomiam  serYi  acci-< 


Miihi  ^*. »  De  tecuuda :  c  EsuriTi  cl  dedisiis  mihi 
iiianducare  ^,»  El :  c  Laudeiil  eam  in  poriit  opera 
ejiit  ^*.»  De  tenia  dicitur  :  c  Qui  ad  jusliiiam  eni- 
illunl  ntultot,  fulgebunt  quasi  stellae  in  perpctuat 
iNernilaiet  ^*. »  De  qiiaria  :  c  Vot  qui  tcciiii  eslit 
nie  se^lebiiis  tnper  tedem  Judicaniet  duodecim  Iri- 
Lut  Itrael»  dicil  Dontinut  ^^. » 

SmHi$  Ui  dUicius  miui  eaprem  hiimuloque  eer» 
tofum. 

ICa»».]  Cni  Tcrbo  concordai  Job  dicent  de  Chri- 
Mo:  c  Prudeniia  ejut  percutsii  superbum.el  obsic- 
iricanie  manu  ejut,eductuteti  coluber  toriuotus  ^'*. » 
Vjki  igiiur  Cbritiut  capre»  timilit  in  acumine  Titiit, 
el  clare  vldet  atloliat  dlaboli ,  el  ab  ejut  pradenli 


piens  ^;  »  pattibilis,  quia  c  Chrisiut  passut  est  pro 
nobiSt  Tobit  relinquens  eiemplum  *'•  »  In  priino 
hiTenii  dileclum  tpoiisi  amicus,  in  secundo  niagus, 
in  tenio  lalro  cracifiius.  Cum  esset  in  priiiio 
c  ioannet  extullavil  ** ;  »  ad  tocundum»  angclus 
canUTit,  patloriaudaTii*^,  magut  ailoraTii.  iu  ter- 
tio  lairo  oravii :  extoliavil  cum  iripudio,  canlavii : 
c  Gioria  iuexceltit  Deo,  laudavil,  Tito  miraculo  '*;» 
adoraTii  cuinmjrrha,el  ihure»  ei  aiiro  '*;  oravii,  no 
excludereiur  a  regno.  In  primo  jacuii  inier  graiiai:» 
ei  legem  9  in  tecundo  inier  atinam  ei  boveni ,  in 
lcriio  inier  laironem  et  lalronem  **•  Inler  graiiani 
et  legem»  ui,  roedianie  Chritlo»  Tctera  abjiciantt:r 
et  noTiiat  attamaiar*  ul  c  exuenlet  Tcterem  bomi- 


te  iion  poiett  occulure  tii|»erbut;  quia  ,  ticut  dicil  ^  nem  cum  acilbut  tuit  el  iiidueniet  noTum  bominein 


ttalonion  in  Parabolit :  c  Inferiiiit  el  perdiiio  corani 
Domino^.»  IptequoQue  siinilis  esl  binnulo  cervo- 
runi,  qui  ierpenles  eiiracios  de  caveniis  intcrficii. 
Nain,  obttetricanle  manu  divin»  potenti.ne  de  meii- 
libus  peccatoram  iiiale  pnpgnanthim  ediicilur  dia- 
In>Ius,  qul  OKt  coluber  tonuosus.  Quia  vero  diicral : 
Ecee  isie  venit  saliens ,  ul  osicndat  ccleritaiem  et 
flBstiiianliam  advenientis,  statiin  subdii  : 

£11  tpce  stat  posl  parielem  itoilrifm,  tesviciefn  per 
fenesiraSt  ei  prospieiens  per  eanceliot. 

ITie.]  Pariet  caro  nosira  ett  qiiani  assunipsit ; 
fenestr»  tunl  teusus  corporis,  per  qiios  vita  el  mort 
Intmi  ad  aiiimam^  Unde  Jeroniiat :  c  Ascendii  mort 


*S» — cin  noviute  Tilaeambulemut*';  ioier  atinum 
cl  boT.em ,  nt  per  Cbritlum  simpliciore«  a  tapieii- 
tibut  crudianlar,  uiide  :  c  Si  occupatut  fuerit  honio 
in  aliqoo  deiiclo,  vos*  qui  tpiriiualet  estis,  hujut- 
niodi  inttruile  in  tpiriiu  lcuiutit  *'.  »  liide  :  c  Bu- 
Tct  arabant  et  aslnae  pascebaniur  juxu  illot  ^;  » 
inler  laironem  ei  latroucm  ,  ad  otteudendum  quaiu 
niitericort  esl  poeniicutibus »  quam  tcverut  judvx 
obsiiiiaiis  Chritiut  in  judicio  iuveuieiur.  In  nobis 
quoque  iret  leciulus  inoralet  ci  parenius,  ticul  aii 
nmlier  de  Eliseo  :  c  Auimadverie  quod  vir  ianciu» 
esi  isle  qui  Iransil  per  nos.  Facianius  ei  coenacu- 
iani  parvum  ei  |»onamiis  in  eo  leciuin,  ei  iiicnsaiu. 


per  fenestras  TCtirat  ^.  »  Si  enim  videmus  c  niu*  d  cl  scUain»  ei  caiiddabruin  *'.  »Coiiiaculuin  istud  ci»i 
lierem  ud  conaiplscendani  per  eain'*,»  Inirai  ntort     cor  nostruni. 


oculot  nottrot.  81  Tero  quis  pulchrum  niundum 
inspiciai,  el  laiidei  Creaiorem,  intrai  Tiia  per  feiie- 
tlrat  oculorum.  Per  hat  ergo  aspicii  tponsut ,  tur- 
gore  tpontam  admonei ,  el  rclinqiicre  corporea  et 
qiixrere  incorporea^  c  Qu»  enim  Tideniur  temp6- 
ralia  tuiil,  qa«  Tcro  iion  Tideniur  «leriia  *'.»  Quod 
auieni  diciiur  respicere  per  cancellos ,  qui  siini 
angusu  foraniina,  hoc  cst  qiiod  aninia  f)uandiu  esl 


lii  eo  ponamos  priut  triplicem  lociuiuin  puero 
DOtlro,  ul  ibi  qiixsilus  inveniatur.  Priinus  c»i  virtits 
huniiliutis;  sccundus,  patieniia  in  adTer^i»;  lenius, 
puriias  conlis  :  priuius ,  esi  moproris  ;  aecundus » 
doloris;  lenius ,  anioris^  Dc  primo  :  c  Lavabo  |Hrr 
singulat  noctcs  leciuin  mcum ,  lacryinis  ineis  sira- 
luui  ineum  rigulio  **.»  De  seciindo :  c  Dotitinus  0|ieni 
rcrul  illt  supcr  lci tiiiu  doloris  ojus  ".  »  De  tertii) : 


••  Job  «9.  •»  P»;il.  131.  "  Joau.  15.  "  &lalth.  25.  *•  Prov.  2«.  *»  Rom.  I.  ^"  Jercm.  I7, 
*•  PhmI.  17.  *•  Malih.  45.  ^  Prov.  51.  *•  Dan.  1«.  ^'  Matlh.  10.  ^''  Jub.  2K.  *•  Piov.  li.  ••  Jcr. 
!«  ••Matlh.  5.  •»IICor,4.  ••  Cani.  5.  »•  Il.tiucb.  5.  «MMtilipp.  2.  *•  I  Pclr.  i.  ••  Lm-.  I. 
•'  I.HC,  «.      ••  il.id.    ••  Malili.  ».      ••Liic.  S5.      ••  Culo^».  3.     •Miom.  «.      •»  Cal.»i.  C.      «*Jol.  I. 


'MY  ft*'g.  i.    ••Pi^l.  6.    *'  Psal.40. 


557 


COMMENT.  IiN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  IV. 


f5S 


I  Leciuluf  nosler  (loriJas  **•  »  inde  esi  quod  in  ^  ^^^  dor toris »  tribonal  judicis ,  Ihronnm  rrg is« 


Canticis  istis  ,  lertio  ponilur  lectulus :  c  In  leciulo 
meo  qitaestvi  per  noctes  quem  diligit  snima  mea  **.» 
Item  :  i  Lectulum  Salomonis  seiaginta  rortes  am- 
liiunt  '*.»  Item  lectulus  noster  floridus^Mn  primo, 
eiprimimus  vagitus  pucriles  quasi  in  prassepio ;  in 
secundOt  dolores  quos  susiinuit  Cliristus  in  pati- 
l>ulo ;  in  tertio ,  aninia  nosira  unus  spiriios  fii  cum 
l>eo «  tanquam  liumanitas  conjuncta  diviniiaii  in 
Tirginese  purilaiis  uiero.  Faciamtis  et  mensam 
INiero.  lld^c  mensa  est  bonuin  propositum.  In  iiac 
niensa  apponuntur  tria  canisira  magistri  pistorum« 
qui  crant  in  carcerc  cum  Josepli ,  de  quibus  coni- 
edebant  Tolncres^*.  Memoria.intcliigenlia.YoluRias» 
quibns,  dum  malc  uiimnr  Yolucres,  id  est  daeiiioncs 


Primo  enim  se  debet  bomo  erudire,  ut  agnoscal 
malum  qiioil  fugiai,  et  bonuin  quod  faciat  '*,  ct  ecco 
doctor  iii  cailicdra  et  Ecclesia.  Secuiido,  prp  per« 
c.ais  debet  sc  judicare  digniiro  morie  «tema  **.  De 
bonis  eiiam  se  judicet  inuiilem  senrum  " :  ecca 
judeiin  iribonali.  Tertio  se  rcgat  Titia  depriroendo» 
Tiriuies  promoTcndo ;  ecce  bonio  in  tbrono.  Fro 
priino  :  c  Bealus  Tir  qui  non  abiil  in  consilio  im* 
piorttm,ct  invia  peccaiomin  non  steiii,  et  incaibe* 
dra  pestilcnti»  non  sedil  **.»  De  seeundo  :  c  Omiies 
Tos  oportct  slare  anie  tribunal  judicis**.  >  De  lei* 
tio  :  In  eicelso  Ihroiio  vidi  sedcre  Tirumt  qiieui  ado* 
rai  muliiludo  angelorum  *'. 
Noiandum  quod  iria  suni  instnimenta  in  quilNis 


Tl 


p.iscuniur.  Sed  apponanlur  ires  propagines  viiis,  B  lunien  propiiiaiur,  sciiicei  lucerna,  iampas,  caitde- 

labruin.  Priroa  solei  fleri  de  terra,  et  esi  vilior; 
secunda  de  ciiiere,  sed  ignis  cociiono  et  fit  purior; 
teriia  de  argeuio  et  auro  purlor  ei  preiiosior  :  lii* 
cerna  camis  sensificalae;  lampas  slmpiicis  conscien- 
lis;  candelabram  inteUigeniiae  el  sapieniiae.  De 
prinio  :  i  Tu  illuminas  lucernam  roeam,Doinine**.» 
De  secundo  Job :  c  Derideiur  simpliciias  jusii|  lani- 
pas  cofileni|)ta  apud  cogitaliones  diviiuin  **•  »  Do 
icnio  iii  Apocalypsi :  c  Yeniani  el  loovebo  candeb* 
b:u:ii  iuuin  de  loco  suo  *^  »  Priiuum  iiluniinai  ad 
opcraiiduui,  secuuduiu,  ad  discreiioiiem  bonorum 
ei  iiialoruui,  ei  diligenduin  Deum;  tenium,  adco* 
giiiliouein  ccelestium.  De  piimo:  c  Sinilumbi  Tcsiri 
prxciucii*'  ci  lucernaeardcuiesiu  manibusTestris**.» 


iSe  quibus  magisiitr  pmccma ,  propiuabnt  regi 
De  prima  Tinum  alburo,  de  secunda  siibrurum,  de 
leriia  rtibeom.  Pritnum  est  candor  cnsiiiatis,  se- 
cundom  fervor  cbariiatis,  teriiuin  in  pnssione  effusio 
sanguinis.  Uaec  sont  iria  genera  boiiiinum  in  carcere, 
scilicei  bujus  mundi ;  pislor,  id  est  digiii  morie 
peccatores :  pincerna  ,  id  est  Deo  seipsos  recoiici- 
liantes;  Josepb  jd  esidesplcienies  tnundum  el  in  coelis 
converaanles^Mn  liacdaturrerculum  bon;i:  volunialis. 
llarc  esl  iriptei.  Priuia  volunlas  est  proficcre  pio« 
liuio;  secunda,  proficere  nobis  in  bono;  lerlia,  pro* 
Scere  diviiiaD  volunlaii  coiicordando.  De  priina 
dtciiur  Peiro :  c  Pasce  oves  meas  '*; »  de  secuuda : 
€  Coiuediie  pinguia  ei  bibiie  mulsuin  '*; » de  tertia  r 


i  Meas  clbus  esl  ut  Taciaro  voluntaiero  ejus  qui  ^  De  secuiido  :  c  Prudenies  virgines  ornaTemnl  laui- 


■isil  mo  '^*»  Prima  esi  bona,  scconda  benepiacens, 
lerlia  perfecia.  DiTina  quoque  Tolunlas  trifaria  esl : 
prlma,  at  bonio  conTeriainr ;  secuuda,  ui  accenda- 
iiir;  leriiat  ni  l>eaiiflcciur.  De  prinia  :  c  Molo  mor- 
lero  peccaioris,  sed  ul  conTeriatur  et  Tivat  '*•  »  De 
seconda  :  c  Ignero  veni  miiiere  in  lerram  ,  et  quid 
Tolo  nisi  ut  ardeal  '*. »  De  ieriia  :  c  Paier,  toIo,  uI 
abi  sum  ego,  illic  sii  el  minisier  meiis  **.  »  Isia  esl 
boiia,  beueplacens  et  perrecta.  Prima  iu  reinissiouc, 
lecanda  In  promissione,  lertia  in  eibibiiione:  50 
reniissioiieui  peccaioruni;  promissionom  futuroriiiu 
bouorum  ;  iu  rclribulic:ie  praeniionini.  Faciauius  et 
selbm  judicls  buic  puerc».  l:i  bac  iria  juUicia  cun- 


pades  suas  *\  »  l:i  figura  lcrlii  posilum  esl  candeia- 
bruin  in  iabernaculo  Moysi  *'•  Pro  primo :  Vidil 
Lxecbiel  vinuu  igiieuui  a  reiiibus  iiifra  **,  qui  pro 
secuiiilo,  erai  quasi  flamiua  ignis  a  rcuibus  supra***. 
Propier  lerliutu  :  Yir  iile  in  Apocalypsi  babebalucu- 
los  quasi  flammam  ignis;  vei»  si  plaeei,  lola  iiiuiiii- 
naiio  sil  in  caudelabro  quod  in  iabernacalo  Moy»i 
scpieui  iiabebai  bracbia  S  propier  Spiriiuiu  saiiciuiM 
sepiiroruiiier  iliuiuiiianieui  *•  lliuminai  eniiu  eiie- 
rius,  illuroiiiai  inlcrius  :  eiierius,  sigiia  visibilia 
eibibeiidu;  iuicrius,  graiiaiu  iiivisibileiu  inspirando; 
cilerius  tripliriier  :  Yerbo,  iniraculo,  eieiplo ;  iu 
vcrbo,  lipiriiu  pieiaiis;  Uiiraculo,  spirlu  liuioris; 


siderantur.  Priuiuni,  ul  de  proit«iio  ju<!icarc  uoii  [)  exeiuplo,  spiriiu  forliiud  nis.  Iii  verbo  docel  De;  cl 


praesumas;  secuudum,  ul  propriapcccaia  libi  cogniia 
arguas;  lerliuiu  ,  ul  ignoraia  judicanda  Dco  reiiii- 
quas.  De  prituo  :  c  Tu  quis  es  qiii  judicas  fralretn 
luum*'?  »  c  lu  hoc  eiiiin  quod  aliuin  jiidicas,  iei|)- 
suni  condeiuiiai»  **. »  lictn  :  c  Noliic  judicare  ci  uon 
judicabiiuini  *'. »  De  secuudo  :  c  Quod  si  nosmei* 
ipsos  dijudicaremus  ,  iion  iiiiqiic  judicareinur  *^.  » 
De  lertio :  c  Qui  autem  judicai  me,  Doniinus  c$l  *'.» 
Quisquis  sedel  in  bac  sella ,  debet  baberc  cailie- 


proiiiui  auiurcui ;  in  tuiraculo  limere  mira  facieu- 
leiM  ;  in  exciu|ilo  foriein  cssead  passiuueiu.  fir.icbia 
isia  suut  ad  siuisiraiu  iiicdii  siipiiis.  Tria  alia  suiii 
ad  ilexicrain  luedii  siipiiis.  Primuiu  Irium  esiiu 
iurerioruiii  adiuinisiraiioiie,ei  diciiur  spirilus  scieii- 
iiae;  secunduut  in  praevidendis  insidiis  ,  el  per* 
pleiiiaie,  cl  diciiur  spiriius  consilii ;  leriiuni  esl 
iutelligeniia  invikibiiium  Dei,  ei  diciiur  spirilus  iiH 
lelliiieiiruc.  Ueilius  siipes  csi  iu  De:  conieinplaliouo 


••  Canl.  1.  •»  Cnm.  5.  »*  Ihid.  »»  Canl.  i.  '«  Geu.  -40.  "  Ibid.  '*  Philipp.  3.  '•  Joan.  «I. 
wilKsilrS.  "J.iaii.  i.  "  tzijch.  55.  '•  Luc.  12.  •*  Joau.  12.  ■»  llom.  14.  ••  lium.  «.  *•  Luc. 
6.  «^  I  Gor.  II.  *•  I  Cui.  i.  ••Tii.  2.  •'  Uuui.  1.  ••  Malih.25.  ••  Psal.  I.  ••  lloui,  U  •«Aiioc. 
49.  ••I»sal.  17.  •»Joh  ii.  •*  Apoc.  2.  •»  Luc.  12,  ••  Mallh.  23.  «^  Eiud.  40.  •"  Eioch.  10. 
••IbiJ.      "•.4puc.  I.    »Exod.  25.     •isai.  11. 


tS9  TnOMiE  CISTEnC.  ET  JOJkN.  ALGRIMI  t60 

el  taporoti  dileeilofia»  ct  dicilar  spiritus  ttpietuis.  A     Videndiis  esl  iriplei  ortot  Domiiii.  Primut  U\ 
De  prluio :  <  Qui  bene  miniKlrtverll  bouum  gradum      niiinilo ;  socanduf » ia  corde  bnmtoo ;  leriius  in  ccb!o  : 

prinius  ile  mtire,  teenndus  in  rralre,  lertius  lie 
palre  :  priiniis  bnniilis,  secundas  amtliilis,  tertliit 
dcsiderabilis.  Primus  bumilis;  quia  per  eam  Heo 


tcquirel  *• »  liem :  <  Sacerdotes  qui  beiie  mlnistra- 
▼erinl,  duplici  bonore  dlgnl  babeanlor  \  »  Unde 
llla  fortls  niuller  considersTil  seiniias  domiis  siis 
et  panem  otlou  non  comedit.  De  secnndo :  <  Esiote 
pnidentet  ticut  serpentes  *.  >  Ct  :  t  Nenri  testicu- 
loruni  LeYittban  perplexi  *•  »  De  tertio :  <  Invisilii- 
lia  Dei  a  creatiira  mundl  per  ea  quae  Tacta  sunt 
liiiellecta  conspiciuntur  '•  »  Et  addit  de  quarto : 
<  Sempitenia  quoque  ejns  virtiis  et  diviuitas  *.  » 
Hic  est  stipes  medius,  scilicet  spiritiis  sapieiitis. 
Uiidesurgunt  aiia.  Caro  bumana  paries  est ;  feneslr« 
et  cancelli,  per  quas  aspicit  seiisiis  cnniis  et  bu- 
mtnl  sunl  affectus,  pcr  quos  experiiiientuni  accepit 
bumaiiarum  necessitatum,  per  quos  <  laiiguores  iio- 
ttros  ipse  tulit  et  dolores  nostros  ipse  portavii  *. » 
El  bene  stat,  quia  solus  iu  carne  ruit  qui  peccatuin 
ctruis  non  senslt.  Slctit  eiiam  per  diviuiutis  po» 
lenliain,  qui  |ier  cariiis  infirmiiaiein  occubuit.  Dicil 
eniui :  <  Spirilus  quidem  proniptus  est»  caro  autem 
iullrma  *'. » 

Quliiqae  siinl  parietes  qui  visum  Impediunt.  Prl- 
inus  coiicupiscentia ;  secundus  conseusus,  lertius 
tfliis ;  quarius,  consuetudo ;  quiiilus,  oontemptus. 
Devlta  priinum  el  tlil  cetsabunt,  et  jam  noii  restal 
iiisi  onus  sensus  caruis.  De  quo  gloriari  poies  ei 
dicere.  En  ipu  $tat  poti  fMtrieim  nottrum.  Sed  ca- 
vendum  est  libi,  al  apertas  seinper  Invcnitt  fene- 


recouciliamur  **.  Secundus  amabilis,  per  q^^em  In 
liilectione  acrendimur.  Terilas  di^sidcrabilis,  iu  quo 
Cbristi  bsredei  efliclemur  *' ;  de  primo  :  Factus 
est  pro  iiobis  maledictus,  al  nos  liberaret  a  male- 
diclo  "; »  de  scctiudo:  <  Ipse  prior  dile\it  nos  **;  » 
Je  lertio:  <  Qul  nos  regeueraiil  iu  baere  itnteiu 
iiicoimptibilcm  el  Incontaminaiam  et  iinniarcc>ci- 
bileni  conservaiani  In  ccslis  **  :  »  iiicorruptibilis, 
quia  non  patielur  «Sefectum;  ii.conlaiiiiiiala,  quia  iiii 
non  erit  peccalum.  luimarcescibilis,  (;uia  ili  iiullus 
paiictur  taediuin :  in  priino  :  <  Verbuiu  caro  ruciuiii 
est  *' ;  »  iu  seciiudo  :  t  £t  babiuvit  iii  nobis  ** ;  » 
In  tertio :  <  \idimus  gloriam  ejus,  gloriain  quasi 
uuigeiiiti  a  Patre  plenum  graiiae  et  veritatis  **.  » 
In  firiino  factus  esl  reeoneJiatiouis  iiisiruii.eniuin ; 
In  secundo  amoris  incenlivum;  iu  leriio  rutiira:  iia!- 
reditatis  trgumenium;  de  prliiio  :  ^eiiio  veuii  :d 
Pttrem  nlsi  per  nie*^; »  de  secuudo  :  i  Igiiein  veui 
roiltere  in  terrtm,  el  quid  volo  nisi  ut  ar.!e.ii  **?» 
de  terlio:  <  Opera  qoae  ego  rttio  ipsa  lesiimouiuni 
perbibeni  de  roo  **.  »  In  prinio ,  illuxit  iioLi* 
dies  resurrecUonlt  su»;  in  seciindo,  reparationis 
tnliqaae ;  In  lertlo,  felicitatis  aeleniae.  Hic  triplex 
onus  fil  conirt  irlplex  incommoilum.  Homo  euiiu 


tiras»  et  cancrllos  quosdtni  confessionum  lutrum  q  |n  ptrtdiso  perdidit  iucorruptionis  gloriam,  Unde  : 


tponsus.  Ad  quiuque  feneslrtt  possuinus  tperire : 
td  cavendam,  td  compatiendum,  td  exeinpluro,  td 
rotteriain  Itudls,  td  signum  contempltlionis.  Ad 
ctvendum  t|>erki  esi  fenestra  trcap,  et  emltsa  esl 
eoluinbt,  si  diluviuui  recesslsset  ".  Sic  per  sen- 
sus  nosiros  couiperimus  quas  nobis  ctvendt  sanU 
Ad  conipatiendum  retpiciebtt  tponsus  per  (enesiras 
Nostras  **,  quia  corporis  seiisibus  experlus  esl  mi* 
terlts  ad  compatieudum  nobis.  Ad  exemplum  quod 
Innuil  illa  fenesira  solarli,  per  qutm  Raab  mereirix 
diuiialt  exploratores  iericbo»  dlcens  eis  nt  ascende* 
rent  ad  moiiteiu  spectantet  '*»  ei  liide  sumaiiius 
exemplum.  Ad  nialeriam  laudis,  quando  siinpliciicr 
eoiitemplamur  creaturat,  ut  Cretlorem  Itudeiuut 


<  Qutcunquo  die  comederit  de  ligno,  morte  luorie- 
ris  ** ;  I  el  dignitalit  praerogativani :  ({ul  bomocuiii 
In  bonoreettel,  non  iutellexit;  comparatus  juiiicn- 
tis  insipientlbus,  et  similis  factus  est  illis  *'.  i  P<  r* 
dldil  et  pleniludinis  abuiidtnilani.  tudc  :  €  Ma- 
ledicu   lerra  in    opere   tuo  non  dabii    fructuui 


sauui 


tt 


Conlra  boc  iriplex  Incommodum  fecit  Doniinus 
iriplex  prouiissum  per  propbcUin.  Coiiira  priinuin  * 
llorlui  mei  viveut ,  Interfecti  iiiei  resurgcnt  **,  » 
coutra  secundnin  :  <  Dabo  eis  in  civiiate  niea,  et  in 
iniirii  uiels  locum,  el  nomen  melius  a  Hilis  lioniiiiuin 
*^  I  Ct.ntra  lenlam :  <OcuIusiion  vidii,  Deus,  abs- 
que  te,  quae  prarparasii   diligenlibus  te  **.   »  Dcdil 


in  eis.  Caro  iiostra  est  meretrix  illa,  qiiae  aperil  iio-  D  et  triplex  slgiiuni :  <  Ecce  virgo  roiicipiet,  ei  pa- 


bis  sensus,  ut  teudamus  ad  iiionlaiia,  id  esi  magnos 
▼iros  speclanies,  et  inde  sumaiuas  exeuiplum.  i  Isti 
ul  nubes  volant,  el  quasl  coluiuba:  ad  fencstras 
suas  **•  »  Ad  sigiiuni  couteiupbtionis,  quando  ad 
ccBliim  seiisus  erigiinus,  in  sigiiuni  devoliouis  quas 
rxiendilur  ad  coilestia  qiiae  coiileiuplainur.  Unde 
Dauiel  orabat  soliis  in  coenaculo  suo  ii|»ertis  feiie- 
stris  coiitra  ierusalero  **•  istae  laineu  feiiesirac  raro 
01  breviter  aperieudae  sunt. 


riel  filiuin  **.  »  Hic  per  incorru|ilaui  Virginein  datiir 
signuin  incorruplionis.  Per  primum  ortuin  :  <  Et 
vocabitur  Einiiiaiiuel  *^,  quod  dicitnr  ,  nobhcum 
Diui  :  ecce  signuin  recuperandac  plcuitudinis  cl 
digniiaiis.  Per  secunduin  onuin  :  <  Butyrum  ei  nicl 
coinedet  **  :  »  eccesignuiu  reciiperaiidx  plenitudi* 
ms.  Per  terliuni  ortuin  datur  uubis.  Propter  Islos 
trcs  ortus,  in  Natali  Doiniui  tres  inisstt  celebrantur. 
Proplcr  ortum  de  priore,  caiiitur  priina.  <  Dominas 


*lTim.5.  *!Tim.  5.  •Ilatlli.  10.  *iob.  iO.  'Roin.l.  *  li»id.  *  Isai.  rS  >*Mat(U.2C.  «<Gen. 
8.  '«  Unt  2.  **  iosiie  2.  «*  Isai.  00.  '*  l);iii.  6.  '*  l\om.  5.  *'  Uom.  8.  **  Galm.  5.  «*  I  ioaii.  i. 
**IPetr.  I.  ••iuaii.  i.  *•  Ibid.  *»  Ibid.  •Woaii.  U.  ••  Lnc.  li.  »*  i*i:in.  5.  •' Gen.  i.  **  P»al. 
48.    **Geii.  5.    ••Isai.  20.      •'  Isai.  56.    «Msai.  6».    ••laoi.  7.    »Mbid.    "  IbiJ. 


Ml  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  lY.  96i 

ilisil  ad  mc  »••  »  Pnpier  oriuin  in  frairc,  canilur  A     [Tbo.]  Ad  hoc  veneral  lU  cani  inslrucreu  Vocai 


sccuimIu  :  c  Liw  fiilgcbil  liodie  supcr  nos  *^.  i 
Froptcr  oriuui  ile  inalrc»  canilur  terlia  :  c  Pucr  na- 
uis  est  nohis  **.  i  Dc  qiio  sequitur :  i  Ei  vocabilur 
iionien  cjus  admirabilis,  consiliarius,  Deus  foriis, 
IKiier  futuri  sxciili,  princeps  pacis  **• »  Adniirabilis 
fuil  In  nallTltaie;  consiliarius,  In  praedicaiionc ; 
Deus,  in  miraculorum  exhibitione;  forlis  in  pas* 
sioiie  ;  paier  fuluri  saeculi,  in  rcsurreclione ;  Priii- 
ceps  pacis,  in  resurrcciione  el  ascenslone  ei  sanoii 
Spirilus  missioiic.  Yel  moraliier :  Adinirabilts,  in 
oonversione;  coiisiliarius,  in  conversalionc;  Dcus, 
hi  pcccaioruin  remissioiie ;  fortis,  adjuvai:s  in  icn- 
laiioiie;  pater  futuri  saeculi,  in  promissioiie ;  priii- 
ceps  pacls,  in  rclribulione.  Prinius  orlus  est  niira- 


ergo  eam»  el  invilal  a  carnalibus  ad  spiritualia,  a 
visibllibus  ad  iuvisibilia,  a  lege  ad  evangeliniii.  Yenii, 
acceleral,  appropiai,  adcsl,  resplciit  alioqiiilur.  Ni- 
hil  horum  sponsxefftigii  iiiduslriam.  Yenii  in  angelis^ 
accelcrat  in  patriarchis,  appropiat  in  propbeiis,  ad- 
esi  in  came.respicii  in  miracuiia,alloquiturinaposlo- 
lis.  Vel  sic :  Veiiil  aflTectu,  studio  miserandi  acceleral. 
51  Zelo  subvenieiidi  appropiat.  Adcat  praesentibus. 
Aspicit  in  fuluris,  loquiiur  oinnibuSfdocenset  «siia- 
dciis  de  regno  Dei  ^^.»  lu  his  advertimus  gratiain 
operantem  ct  cooperantem.  Venil  morando,  accek* 
rai  liberando,  appropiat  sanando.  Ecce  gratia  ope- 
rans.  Adest  adjuvando »  respicit  conservando,  allo- 
qiiilur  consuinmando.  Inchoat  per  conlrltiouem,  li- 


bilis,  quia  coiilra  iialuram;  sccundus  inacstiiiiabilis,  B  iierat  per  confessionem ,  sanat  per  saiiJactionem, 


qu''a  praslcr  natuiam;  tcriius  incomprchensibilis, 
qiiia  siiitcr  iiaturaiu.  Secunluin  naturaui  liunl  ea  in 
#)iiil)us  operautur  taiituin  causx  iufcriores,  sicut 
huiiiana  esl  iiaiivilas.  Conlra  naturam^suiil  ea  in 
qiiibus  uperaiilur  causne  supcriures  in  rebus  inferio- 
libus,  ul  cuin  asiua  locula  est  ^  et  vis  inferlur  ua- 
turx.  In  nativilatc  Clirisli  concurrenint  supcriores 
ci  iitforiores  causa^.  Quod  euiin  nalus  est  huino  de 
matre,  faciiint  inferiores  causae.  Quod  vero  sine 
viri  seniiue,  faciuiit  causae  superiores.  Prxter  na- 
inrain  llit  ubi  causae  superiores  operaulur  in  rebua 
iuferioribus,  ncc  taineii  vis  inferlur  naturae,  ut  ait 
iii  peccaloruui  reiuissione.  Supra  iialuram  Ol,  ubi 


Adjuvai  per  bonam  volunlatem,  conservat  perseve* 
rautein,  consummat  per  coniolationem  promissorunu 
Sponsus  loquilur  sponsam  invitana  ad  braviuin , 
iiislruens  ad  cursum,  complanans  sladium.  luviiai 
ad  bravium,  proinitiendo;  iosiniit  ad  cursuni,  pray 
cipiendo;  coinplanat  siadlom  prohibendo*  Pronilt- 
lendo  vitam  aposiolorum  ,  praecipiendo  opera  virtu- 
tum  ,  probibendo  maculas  viiiorum.  Audi  proinis- 
sum  :  c  Dicet  rex  iis  qui  a  dextris  ejus  arunt  :  Ve- 
nile,  benedicti  Patris  mei  ^, »  elc.  Audi  prseceptuui : 
fl  Diligite  Inimicos  Tcstros ,  benefaciie  his  qui  vos 
oderunt  ^*.»  Audi  prohibiiionein  :  c  Nolite  judicare 
et  non  judicabimini  ^^,»  Unde  Paulus :  c  Seniio  Dei 


r^usae  superiorcs  operaiiiur  iii  rebus  superioribus,  ^  vivus  eslei  efficax,  et  penetrabillor,  omni  glgdlo  an 


iit  iii  uaiivitate  x*lcrua,  quas  esl  Ftlii  a  Patre,  el  in 
Tii::itaie,  et  iu  cacteris  quac  mlniiula  suul  potius 
quam  ralione  invesliganda. 

En  t/iie  itai  post  pariitem  no$trum,  retpicieni  per 
fenesirai,  proipiciens  per  eancelloi. 

[Cxn.\  Alia  hdcra,  per  relia,  iii  quo  verbo  Dei  ve- 
iiiciiiis  noiaulur  bciieficia.  Dicit  ergo  :  En  ipie  ilaif 
qua^i  iios  juvarc  el  pro  iiobis  pugnare  paralus.  Stat 
auicin  po$t  parielem  nostrum,  Uic  est  paries  ad  quem 
se  couveriii  Ezechias  at  flevii  ^*,  videlicei  obsiacu- 
luin  divinae  visionis  ei  cogniiionis  ex  peccato  prinii 
paieniis.  Posl  huiic  parietem  stal  Dominus  assisteiis 
iiobis,  et  videns  nos,  licel  non  videatur  a  nobis,  et 
ipsc  est  respiciens  per  fenestras  nostras*  Nam  de 


cipiii  ad  exsiirpandos  stirpes  ▼lilonin^.i  Vifua 
ecce  vltaui :  cefficax,»  ecce  opus  viriutum;  cetpe- 
neirabilior  omni  gladio  ancipili,  »  ad  exsiirpandos 
slirpes  vitioruin.  Et  iste  sernio  sive  prolatibilis,  si\a 
qui  est  Filiiis  Dei  pcriingit  i  usque  ad  dlvisioneni 
aiiimaeet  spiritus  ^*.»  Per  animain ,  carnaiia;  \w 
spirituin,  spiritualia  signanlur  peccala  ,  inler  qiiaB 
discernil  sernio  Dei.  Spiriitis  Ires  hal>el  vires :  prinia 
estqua  leiuporalia  prudeuter  adniiiiislranlur;secoiida 
est  qua  coelestia  speciilalur ;  lcrila  qua  Deum  con* 
templatur.  Aiiimalius  qnoque  Ires  habet  vires  :  pri« 
ina  est  qua  lemporalia  couclpit  *  secitnda  est  qiia  coik 
ccpta  concupiscit;  tertia  qua  concupiils  nilserabiliier 
se  subjicii.  El  inicr  liaec  disceriiii  serino  Dei.  Esl 


Miperuis  respicieus  aniinain,  per  occuliam  inspira-  D  eiiain  fldiscretorcoinpaguin  ctniedullaruni'*.»  Com- 


lioiiem,  illumlual  feiiestras  seiisuum  nosirorum, 
iic  per  ipsas  mors  intret  domos  conscientiarum 
iiosiraruin,  sicul  dicil  Jereniias :  Mors  ascendii  per 
hMicstras  nostras,  ingressa  esl  doinos  nosiras  ^*  » 
Ipse  quoque  prospicii  per  rctia,  ei  suo  respcclu 


pages  sunl  con?ciiicniirR  ei  siinililudines  rerum , 
inier  quas  disceriiere  nos  docet  ne  similiiudine  faU 
lamur.  Aliquando  enim  parcitatcin  similat  avaritia, 
et  remissio  graviiaiem,  eic.  Sed  propier  haec  discer- 
nit  Deus  medullas  spirilus.  Medullae  spiriius  aunl  de- 


ouinia  lentaiionum  genera  quae  pedibus  noslrisax-  ^voiiones.  Iledullae  animalitatis  suut  concupisceniiac 


pandil  diabolus,  evanescere  facil.  Ipse  esl  enim  ille 
rex,    qui  scdit   iii  solio  jiidicii,   sieul  dicil  Salo- 
iiioii :  <  Et  dissipal  otntic  inalutn  iultiilu  suo  ^*.  » 
Scquilur  : 
Et  dUtctui  meui  loqnUur  mihi. 


carnales.  Inler  quas  sermo  Dei  eliain  dlscernii  et 
nos  discernere  facil.  Etiam  est  discreior  opemtio- 
num,  scilicet  quae  sil  bona,  quae  niala.  Sinilliter  et 
discreia  est  inteniionum,  qiiac  scilicet  sii  Imna,  qiiae 
luala,  quae  4iscreia,  4|uae  iudiscreia.  Dilecius  ista 


••  Ps;»l.  2.     *"  In  Iniroii.  nih^x  in  Nalali  Domini.  »•  Isai.  9.     •*  Ibid.    *•  Num.  22.     *«  IV  llog.  20.    ^* 
^er.  y.    *»Prov.20..  ^^Aci.iU.     ^•Malih.  25.    ^*  Mallb.  5.    ^MIallh.  7.   ^*  llebr.  i.    *•  Ibid.    "  Ibtd. 


m  .      THOVi£  GISTERC.  FT  JOAN.  ALGRIM  161 

noa  etl  alius  quam  Dei  Filius,  per  quein  nol.is  di-  A  condoin  sibi  insiiluit  c  pofHilum  ocfeplaiiileai  iocta- 


ieclus  loqnihir»  dum  per  euin  Palris  Yolunias  nobis 
roYolaiar.  Prius  enim  locuius  esl  per  psiriarchas, 
postmodum  per  propbetas ;  i  novlssime  locuius  esi 
Aobis  in  Filio  siio,  quem  consiiluii  baeredem  uniTer- 
sommy  per  quem  fecii  ei  saecola  '^»  Iste  sermo  I>ei 
esl  Filins  Dei.  llic  iria  fecii :  Aufert  culpam  ad  beno 
operandum,  conferi  gratiam,  donal  Yitam  aeiernam. 
Primum  facii  via  complanationem,  secondom  facii 
dileciionem,  ieriium  conferi  gloriflcaiionem.  IJnde ; 
c  Ego  sum  Yla,  verilas  et  vita  ".»  Qiiamvis  ordiiie 
converso  dicai  A|)ostolu3 :  c  Vivus,  »  ecce  vitain  : 
cEfOcax,»  ecce  opus  virtutuni,  ul  supra  dictum  est. 
Tres  suni  filii.  Filius  Ir»,  filius  adoplionis,  filius 
grati».  Primiis  esi  genitus,  secundus  regencraiiis, 
idrtius  onigenitus.  Genitus  ex  sanguinibus  ei  volun- 


lorem  bonorum  operom  '*;  >  iertium  c  consiiiuii 
bxredem  universorum  '\»  Phmus  eai  per  queni 
fecit  inferni  vincula ;  seciindos  esi  pro  qno  fecit  nl» 
raciila;  iertius  c  per  qnem  fecit  ei  sxcola  ^*,»  priiNas 
est  feior  spnrciti»;  secondus  odor  jusilliae;  leriinfl 
c  splendor  glori»  oi  flgora  subsiaDilai.  >  Prittuis 
vitio  pasiliauimilatis  (eioreni  peccatorom  fac*eas  sia- 
toendus  esi  ad  ainiatram  com  besdis;  secttndos  ao- 
xilioforiitadinls  sn»  macaias  peccatoram  fngiensjaai 
conversaiar  in  ccelis,  postmodum  vagalaros  ost  coai 
angelis ;  tertius  c  portana  omnia  verbo  Yirlaib  saa 
purgationem  fsciens  peccatoroin  scdei  acl  de&icraBi 
uiajesiatia  in  excelsis  '*•>  Isle  est  Filins  Dei  qui 
commendai  charitaiem  anam  iu  iiobia«ciam  niore 
bumaflo  causas,  quibiis  a  nobis  debei  diligi  per  A|4h 


laie  vlrl ",  el  volunlate  camis.  Regeneraius,  quia  ^  stolum  bic  ostendii.  Tres  suni  caiisaa  iai»  :  quia 


natus  esi  ex  Deo  per  sacramenimn  poeniientiaB  ei 
bapiiamatis.  Unigenitus  pairis  ei  fllios  Virginlft.  De 
primo  Apostolus :  c  Omiies  naiura  aumus  filii  ime*^;» 
de  secundo  :  cAccepislis  spiritum  adoptionis,  in  quo 
clamamus :  Abba,  Paier",  nam  cSpiriium  sanctum 
In  filios  adoplionise(rudit",>  de  leriio  legitur :  Chri- 
stns  esi  Filius  Dci  per  naluram,  filius  auiem  vir- 
ginis  per  graiijini.  Prinius  accepta  porlione  subsian- 
il«,  abiii  in  villam  ni  pascerei  porcos  "•  Secundus 
benedictionem  pairis  memit,  dum  consllio  roatris 
patrl  paral  pulmenium  **•  Occidena  et  excorians 
daos  hesdos  optimos.  Occidite ,  id  esi  moriificate 
mombra  vestra ,  qux  suiii  super  terrani  '*.  Item  : 
cMoriul  enlm  estis,  et  vita  vcsira  aliseondita  esi 
cum  Cbrislo  in  Deo  **.  Beati  morliii  qui  in  Chrislo 
moriuntar*^>  Eicorlare  docebai  Moyses  sic:  cCuin 
obtalerls  sacrificiom  Domino  de  bobos,  deirahes 
pellem  **•>  Inde:  cEispoliavi  me  lunica  me»,  quo- 
moilo  lndn%r  llla  **  ?» liem  :cTuleniiit  paliium  ineum 
castodes  mnroram  ^.>  lloc  pallium  rcliqoit  Joseph 
in  mana  meretricis  domimo  *'. 

Debemus  babere  palliuni,  Id  csi  conrcrsationem, 
qood  peccnta  nostra  Deo  oc^nltei;  quod  Intnenies 
betificei;  quod  flniiis  sccoli  dissipet.  Primuni  fuit 
Rebecca  ,  quo  se  abkcondil  a  facie  Isaac  **;  se- 
ciindum  Mardochafi  :  Cum  egrederetiir,  aii,  Mardo* 
cheus,  de  palalio  a  con»peclu  rrgis,  crai  induins 
pallio  serico  et  hyacindiiiio  *'.  Uiidc  c  lola  civiias 


diveSt  qoia  aapiens,  qnla  piilcher.  DiTos  in  omoiMni 
possesslone,  sapiena  in  omniuni  roram  creaiiODe« 
pnlcber  in  bominum  recreatione.elin  diTiniiate,  ei 
in  bumaniuie^  Potens  in  rooodi  gabernalione  : 
c  Quem  consiiiuil  bsredem  oniveraoram;  >  fcrs 
primum  :  c  Per  qacm  fecli  ei  sccala;»  ecce  aecuii- 
duni  :  c  Qui  cum  sit  splendor  glorias  ei  llgnra  stb- 
staniiae  ^^ ;  a  ecco  lcrliom  :  s  Porlansqoo  oninia 
▼erbovinatissac :  pargationom  peccaioramfaciens;i 
ecce  quartam  :  De  primo :  cTai  auoi  cesli  ei  laa  c»i 
lorra  ^';  >  de  secando :  >  In  qno  soni  omnes  ihesaari 
aapientiae  ei  acienii«  abseondiii  '*;>  do  leriio  : 
c  Ecce  10  pulcher  es*  dilecio  mihit  ei  decoroa  **;» 
de  quarto :  c  Poiesiaa  ejiis  potesiaa  sHenia ,  qas 
oon  aoferelur,  ei  regnum  ejns  quas  non  eorraoipe- 
iur  "•>  il«c  eoim  qoaiaor  aoleni  jaciare  laanics. 
Undc  Virgilius  ^  de  priroo  : 
Qnam  div€$  mvH  pfcons,  ^uam  itieiU  mbmmimu, 

Pro  secondo : 

CAitlo  quiP  iotiivi  $i  qmando  mnmimlm  rocifol 
Au^itkiom  Dircam$. 

De  iertio : 

Nic  iam^  aiio  infonmii^  mupir  mti  im  liiimn  sitf i» 
Cmm  placidmm  9imii$  amnl  man. 

De  qoario : 

lfi//e  mMr  SfcH/is  arratu  tn  momlHna  mgmm. 

Esi  adhiic  unde  enm  plus  dillgas  :  Pro  nobis  enin 

dives  depaiiperatiis,  sapiens  stulius  rcpulalns,  pul* 


exsullavit.  Teniuin  palliuiu  Elix,  qiiod  reliquii  in  D  cber  obscuraina,  polens  infirmalus.  De  primo :  Chri* 


ierrani,  cum  asceiulcret  **,  ciijus  laciu  Jordanis  di- 
visus  esl  **•  Audi  coqucntein :  c  Noiine  cor  nosirum 
ardens  erat  in  iiobis  de  Jesu  '*  ?  >  Gi  :  c  Concahiii 
cor  meum  intra  nie.>  Item.  cLampades  ejus  Iampa<- 
des  igois  atque  flanmanim  '^i  Tertiiis  a  paire  mit- 
liiur  in  Sichimis,  ut  videai  si  cuncta  prospere  agan- 
lur  erga  fraires  suos  '*.  Primum  igitur  deslituit  Pa- 
ler  spoliis  gratuilorum  et  bonoruin  naluralium;  se- 


sins  cum  divos  essei,  propier  nos  egenus  fncius  %A, 
ut  inopia  illius  diviies  essemus  **;  de  secnndo  :  iai 
properatum  est  ei  :  c  Daemonium  liabes  *^;i  «ie 
leriio  :  cYidimuseum  qoasi  leprosnm  ei  pereossmH 
a  Dfo  et  butiiiliatuni,  et  non  eslei  species  neque  de- 
cor  **;>  de  quacio  :  ;c  Facius  esi  obediens  iisque  a>i 
mortem'*.>  Isieest  in  spirilnalibus  et  ccslesrihiis  lii* 
vitiis.  De  priiiiis  :  c  Au  divilias  l;onilatls  Dei  el  lon. 


•»  Hehr.  i.  "Joan.  14.  "Joan.  1.  "^  Ephes.  %.  ••  Rom.  «.  ••  Prarfai.  iniss.  in  Penlec.  •' L«:f. 
15.  ••  Cen.  «7.  ••  Coloss.  5.  ••  Ibid.  ••  Apoc.  14.  "  Levil.  4.  ••  Canl.  5.  •*  lliid.  •■  Gen.  59. 
••  Gcn.  14.  •'  Esllicr  8.  ••  IV  «eg.  4.  ••  Luc.  «4.  '•  Psal.  58.  '»  Caiil.  8.  "  Gen.  57.  "  Trl.l 
'•Hebr.  i.  "  Ibiil.  '•  Ihid.  "  lliid.  '•  Psal.  88.  "  Culu*s.  «.  ••  Cant.  I.  ••  Daii.  7,  ••  £c/sif. 
«     ••  II  Cor.  8.    •*  Joan.  7.    ••  Isai.  53.      ••  Philinp.   t. 


COMSIKNT.  IN  CANTICA  CANTJC.   -  LIB.  IV.  t68 

IniUalii  et  pftiienlis  coiileiniii»  *' !  i  De  secun*  A  (lesiileroni  angcli  prospicere  ^.i  £l  In  buinaniiaie  : 
c  Inliabiia  lerram  ei  pasrerif  in  dlYiliis  ejiis".! 
isque  possidebit ,  si  pauper  fiieris.  Paiiper  dico 


aentu*  non  viriulum  babilu,  non  lam  aensu 
m  spirilii.  De  quo  ait  ille  poela  : 

0  rt/«  iMfff  fncuUat^ 
Pmnptrii  nngnMHiHt  laret.  0  munera  noMdmn 
liUeUeciM  dmm. 

icttl  dictum  est :  Clirislus  propler  nos  cgeniis 
as  esi,  ut  illlus  iiiopia  diviies  essemus '*.  Aspice 
1»  sine  bospilio,  inler  boveni  ei  asinnm  in  prar- 
Of  involuium  uli  pannicuio,  rugilivuin,  sedenfeni 
liiio,  nndum  in  palibulo.  Ecce  paiiper  :  f  Vado  ei 
csimiliter^.»— c  liihabilaergo  lerrainelpasccris 
vltiisejus.Maiisueii  enim  basredilabuni  lerram*^  i 


cSpeciosus  Torma  prs  fliiis  hominum'.i  Si  ergo 
vis  essc  pariiccps  illius  glori;c,  ne  dcsideres  pnlchri* 
ludiiieui  hujiismiseri».  Nam  ic  dccor  iste  qiiod  op* 
tas  esse  vetai.  Ait  isaias  :  c  Non  esi  species  ei  neque 
decor  *.f  Sed  lainen  per  ca  qnae  gcssit  in  inundo  fuit 
^plendor  gluria;  ipsins ,  de  quo  diciiur  :  c  Gloria  in 
excelsls  Deo  ei  io  tcrra  pax  hominibus  bon.'c  volunta* 
lis^ti  scilicel  manifcsialio  nominis.  Nou  eiiiin  nomcn 
sed  nianife&ialiooem  ineruit  honio  Chrisius  per  obe- 
dicnliam  passionis.  Figurative  coim  diciiur:  cDedit 
ei  nomeii  qnod  esi  snper  omne  noinen  ',i  Id  esi, 
maniftisiationem. 

Fuit  aulein  de  naiivitatc  ejiis  gloria  in  iinis,  glo- 
via  iii  cclsis,  gloria  in excelsis.  Prina in  iiiundo» 


llliaeju».aKaiiaiicii«;iiiniiiu:rcuiiauuiiiicrr«iiir-.t        vi«  iii  vcidi»,  giuna  in  exceisis.  rriira  10  lllUnuOy  SC- 

esl  hasredilas  DoiniiH  quia  eriinusf  bsereiles  ^  cnoda  in  cirlo»  tertia  in  ihrono.  Piinia  gciicri  bn- 


em  Dei :  cohaeredes auteiu  Chrisii**,  i  -^c  quem  i 
r  <  consiiiiiil  baeredem  universoruin***,  i  qni  iios 
Klucct  f  in  baereditaiem  incorrupiibilem,  ei  iti* 
aniinatam  et  iuiina^cescibilein  coiiservaiain  In 
!**.•  Sapiensesi  c  per  quem  lecit  et  sxcuU  *'*.  i 
propier  oos  stnlius  rcpuiatus  esi  in  colapbis, 
Hiiis,  in  contuiiicliis.  Ei  c  reputatusest  cumsce* 
is  *%!  ui  sapientcs  siinns,  siullos  nos  repute* 
;  quia  c  sinlla  niuiiiK  elegii  Deus,  ni  confuiidai 
a**,i  vclsapienies :  c  V;e  vobis  qui  sapienies  csiis 
culis  vestris  et  coram  vobisinetipsis  pruden* 
Kf  Ulc  vere  est  sapicns  c  in  quo  snni  omncs  iIm^- 
I  fapientis  elsci<*nii«  abscondili  *'.  i  Sapieniia 


uiano ,  secunda  aiigelo ,  teriia  Dto.  Per  primaro  11- 
luxit  nobis  dies  redemptionis  nov« ;  per  sccundani 
dies  reparaiionis  antiqu»;  per  tcriiain  dies  felid- 
iaiis  aeiern».  Dles  redempitonls  novse,  qiia  redempfn 
esthuinana  natura;  reparationis  aniiqiue,  qua  re- 
parata  esi  angtlic»  ruin«  jactura ;  felicitaiis  apier- 
nae,  in  qiia  perpetuo  Crealnrem  landabit  creatura. 
Ilaec  esl  prima,  de  qna  dicliur  t  f  Vidimus  gieriam 
eju8,gloriam  quasi  Unigeniti  a  Patre*.Laeiam  ni  ia 
Doinitioet  exsultaie,  jusii ,  et  gloriainini,  omnes  re- 
cti  eorde**;»  de  socunda  :  <  Gloriam  regni  ttti  dl- 
cent  et  potentiam  tuam  ioqueniur  '* ;  i  <le  teriia  : 
cCieli  eiiarranigloriam  Dei".i  Hxc  triplex  gloria 


irahitur  de  iMfculiis,  aii  Job*',td  esi  de  sixreio  q  triplicem  fngat  confiisioisein.  Fu't  eiiim  confusip  iu 


Patris.  Filius  sapien«  est  gloria  palris.  llivec  sa- 
la  acilificivii  i  innobls  c  sibi  doinum  i  humanico- 
i;  <  excidit  coluninas  scp:etn**,  i  .^clicei  s^^ptoiu 
Spiritiis  sancii.  Hxc  sapieniin  vincit  maliti;iin. 
iiigii  enima  Hne  usqne  ad  fincni  fortiicr,  et  dis- 
.  omnia  snaviier  '**.i  —  c  Aiiiugii  a  fine,  i 
•el  a  principio  bon»  coiiversationis  c  iisqiie  nd 
1 1  exiremae  resoliiiionis ,  c  fortiter,  i  a  peccatis 
ando,  in  leniaiione  adjuvando,  |>er8everaniiani 
iromando;  c  disponil  oniuia  siiaviter,i  erudicns 
t  priino  diligns  Deuin ,  scciindo  leipsuni,  lertio 
imuni.  licni  c  foriiteri  de  ccelo  projiciendo  sii- 
iini ,  in  muuJo  vincendo  malignnin,  in  inferno 
alido  avarnni.  c  Disponil  sunvitcr  i  hominein  in 


niundo,  fuii  in  coelo,  fiiil  in  inferiio.  Prima,  quando 
Adam  peccavit  **;  secunda,  qiiando  angclus  snp«»r-> 
bivit  ^^;  lertia,  qiiam  diabolus  pcrpetuo  luit.  De 
prima  :  c  Confnsio  fMciei  ineae  coopcrnii  me  *';  i  de 
secunda  :  <  Oinnes  qni  le  derelinqnnnt,  Domiiie,  coii« 
fuiidentur  **,  I  scilicei  maliangoli;  dc  leriia  :  cCon«* 
(usi  sunt  quoniani  Deus  sprevii  cos  ^\i  scilicet  in 
lufcrno  damnando.  Iliijus  praedlci»  gloriae  esl  splen- 
dor,  id  esl  osieiisio,  sol  qui  est  uobis  orius«  Scd 
idem  sp'endor  solis  pro  iiobis  obscnratus  esi  iripli* 
citer  :  obscuratnr  enini  sol  nubis  ofajectu  ,  eciiptico 
defectu,  naiurali  occasu.  Prininni  in  naliviiaie,  se- 
cniidum  in  persccuiorum  depravaiione,  lertiom  in 
pa&sionc.  De  priino  :  c  Solem  nnbe  legnm  ";  i  iiem  : 


lo  ledimendo,  de  inferno  liberando,  ad  caeliiin  D  *  Tcnebrcscet  sol  in  die  ortussui**.i  De  secundo  in 


riando.  Usec  snpienlia  ubiqnc  atlingii  propier 
I  mundiiiain.  Ui  igiiiir  hanc  hal)eas  sapieniiain, 
b  aiulliiiniii.  Nani  stultitiani  siinulare  loco  pru- 
a  sunima  csl.  Csi  eiiani  decoriis,  de  quo  diciinr : 
n  sil  spleiidor  gloriaD*,!  idcstcoaeierniisPatri, 

splendor  coaeviis  esi  holi  vel  igni;  c  ei  fignra 
antix  *,i  idcsi  sqnalis  sicni  fi;;nra  alicujns  rei 
sat  aeqnalis.  De  eo  etiain  dicilnr :  cCandor  esi 

aeteriix  et  speculuro  sine  roacula',  in  qii^m 


At)ocalyp>i  :  cFacius  csi  sol  lanquam  saccus  cilici- 
nns  **.i  Cilicium  vile  est,  aculcis  pungil,  sic  pccca- 
iores  Chrisium  vilero  repuiaverunt.  5S  Aculeis,  id 
csi  argiiincntosis  objeciionibiis  euin  inipugnaverunt. 
De  lerlio  :  c  Occidet  sol  in  roeridie**.i  Isiae  tres 
ob^curallones  inveniuniur  in  peccfaiore  :  priina  in 
iinindi  sollidiudine,  secunda  in  lentaiione,  tcriia  iu 
cri.iiiuis  perpetralione. 
In  priroa  :  c  Cxinanivit  seroeiipsuro,  forroaro  servi 


Riiin.  «.  ••  Psnl.  2r>.  •*  II  Cor.  8.  **  Lnc.  tO.  *•  Psal.  36.  **  Rom.  8.  **»Ilebr.  I.  *•  I  Petr.  I. 
br.  I.  *^  Isai.  5.->.  *•  I  C(»r.  I.  ••  Isai.  5.  *^  Coloss.  i.  *»  Jub  28.  **  Prov.  9.  ••*  Sap.  8. 
>r.  I.  *lbid.  •  or.ic.  Kn  les.  M  Petr.  I.  •  Psal.  4i.  •  Uni.  53.  '  Liic.  %.  •Pliilip|i.i. 
in.  I.  «•  Psal.  96.  "  Psal.  iii.  "  Psal.  18.  ••  Gmi.  5.  ••Isai.  14.  ••Psil.  43.  >•  Jer.  17. 
al.  5i.     ••  ftlzccb.  3i.    «*  Ainos  8.    *•  Apoc.      *•  Arooa.  8. 

Patrol   CCVI.  9 


ad 


171  THOMiE  CISTERC.  ET  JOAIL  ALGMfl 

cmlo  :  €  SiNiilitado  wmlun  aoinialiaBi  qaasi  car-  A  ootioi  t    qaia    ■nii 

bofiaitt  ifoif  ardoitiaM.  et  qoasi  aspectos  tair^ 

dara«  ** ;  »  de  lerfio  ait  Joaonef :  c  Ocali  cjaf qoasi 

flamiaa  igois  **.  »  Laceoi  leaeol  coatenpbtivi.  Est 

los  triplei  :  pmoa  cofooscitor  oeqoitia,  secaada 

clara  est  cooscieolia,  lertia  oriior  io  corde  IxtiiiJ. 

Priina  enioi  docel  fopoi  potcaioraai,  sccaoda  de- 

dacil  per  viaoi  ▼irtatoM,  tertia  exkilarai  osteasKNie 

prMioraai.  De  prinia  dicltor :  c  Qoi  aiale  agitodit 

iocein  *'•»  De  luc  didiar  qaod  aialier  illa  aicrelrix 

corain  Saloaiooe  diligentios  Intaens  dara  loce  pa- 

erooi  Mrtooai  cogoofcit  oon  efse  foaoi  qocoi 

geooeral  **.  ilonaaf  qoippe  filiof  cst,  aMHtnani 

•pof  percalortf.  De  fecooda  :  <  lo  loce  fagiiunim 


ttl 

per  abstiaeoliam  carnif 

leris   ■■pfflMim.   fem.  fonoMa.  qoia  CMCopivit 

rei  speciem  loam.  Ui  ergo  sis  amicn,  avfe  de 

sterqoilmio  peccalorom :  oi  sis  colooilm  .  proprra 

ta  ▼inolom:  ot  sis  fonoosa ,  veoi  ad gaa* 

rogieodo  wa- 


toarom  iiwol  m  spleodore  faSgoraotif  hafts  uat  ^. » 


dia  iieaioroaf.  Ef l  ergo  amica, 
liliam  amor  Dd  moodo 

coslesib  mediuior :  foroMoa,  dom  io  lerrif  aage- 
lice  eooveffsaiiv.  De  ptian :  cQoi  dil^iitf  Oominaoi 
odiieoialam':»  Aaecaoda:  «MediuWr  «icoluni* 
ba*!»  de  lenia :  <io  caroepraier caroem  viTere  ui:.il 
Hl  aliod  qoam  aofelicam  viiam  io  lerris  ilocere.i 
Tel  aliler  :  Efl  aouca  per  fdenliam,  colomba  per 
iolelligeoliam,  ioroMoa  per  sapieoliam.  Per  sdca- 
ibm,  qoa  iiona  a  malif  discemoolor;  prr  iiitrlU- 


de  tertia  dictom  est :  <  Lm\  orta  cft  juslo  et  rectif  g  geoiiam,  qoa  eoeleflia  cogooacootor,  iwaa  a 


eorde  betitia  ^.  »  Prima  ergo  aemiu  jusioram 
proeedii  of qoe  ad  seeoudam ;  per  lofectom  Uieui 
fccooda  cresdt  nsqoe  ad  tertiam  ;  per  afleciuui 
diem  lertia  creicendo  dedocit  osqoe  5S  ^^ 
perfedom  diem  ••-^.  Esi  euim  dles  iolectos,  ost 
dies  aflectns,  ea  dies  perfectos  :  iofcctos  corrop- 
liooe  poccatorom,  aflecios  devoliooe  iHmorom, 
perfeeios  ctiosammatione  ipfoninL  Primos  ergo  esl 
iribos  lufectos  :  folopuio,  vaoiuie,  oulignilate. 
De  prioio  Jeremias :  <Dicm  boiuinls  non  deside- 
ravf,  iH  scis  **.»  De  secaodo  :  <  Hooo  sicui  fennm» 
dies  ^os  sicot  flof  feoi,  fic  dflorelMt  **. »  De  tenio 
Patilof :  <llilri  aoiem  pro.miiiiaio  Cft  ot  a  Yobif 
jodicer  aut  ab  bonsano  die  ***• »  Secondof  dies  est 


difoemnnlar,  ne  fll  indifcreu  diieclio.:  coeleuia 
eognofcoour,  ot  appareal  noolra  eispecutio; 
cogniu  dcgoslaolor,  ol  probeiar  fritola  omnb 
alia  delecutlo.  De  priom :  <  Yidcie  qoomodo  caaie 
amboleii»*  :•  de  secondo  :  <?idl  sancUm  riTiuiea 
Jcrofalem  oovam  desceodeutem  detelo  **.  »de 
unio :  Paoem  de  cmio  dedisii  ds",  babeniem  omoem 
ddecuiiooem  el  oowem  snporenu 

Oportel  primo  nl  amica  ail  animi  ensioo  eooira 
Iria:  cootfa  ioiorbm,  cootra  avariibm,  conin 
soperbianu  Conlra  primnm,  operis  naa kloiuieai ; 
conlra  fccnnJnm,  drcnmfpeciioob  eoiiidtodioea , 
qoa  Titemos  maodaoorom  copidiuicm  :  conlra 
leniom,  ▼eriuiom  sa«  cogoiiioois,  qoa  crescanvs 


aflectus    tribos ,    fdlicet  :    poriute  consdenlis,  q  in  bumtCuiem,  scilicei  contra  iriplicem  adTcrsa- 

riuui,  sdlicet  camem.  mundnm,  dinliolnm.  Facia- 
mus  igitnr  sicu^  Jjicob,  qni  occnrrenti  sibi  Csau  ir^s 
opposoit  turbas**.  Pjima  inrba  foit  aocillanuo  cuni 
suis  filiis ;  ancillc  sunl  corpora  mea  (sf#).  filii  o|.era, 
qiiae  dcbemos  oppoocre  luiuriae,  qota  oiiosiias 
luimica  est  anioue*  Secundj  tortia  foit  Ua  com  fiLis 
suis,  quae  dicilur  laboriosa  :  baec  csl  soliiriu  cir- 
ciiiiispeciio,  qux  lilios  babet .  sciliccl  molliformes 
cauieLif  contra  niomli  cooc  opisceoiia w.  Tcrti^ 
lurba  fuit  Racbel  cuui  Josepb  filio  soo,  qoar  iliciiur 
videns  principium.  Cooi  cnim  prii.cipiam  no>irc 
iiaiivilalis  iiispicinius»  bumiiiiaiis  angiocniuui  coii- 
Ira  siiperbiam  acquiriuios :  Joscpb  coi.u  oK^atfN- 
lom  dicilur.  Ha?c  est  amica  pcr  fapicntiain,   «juia 

diendo  voluiiUiis  rjus  Tesiigia  »  ul  cognoscamus  Do«  D  sapieiitissimos  ille  res  Sa!o!i?oa  descroit,  ticius  ab 

bis  Iribus  liosiibos  :  ImnioljTit  euiui  AsiarUiim 
deae  Sidoniororo,  qnx  didtor  vcuatio**:  quiLMis 
euini  praeest  loxaria,  veuauiur  'ut  suam  cou^e- 
quantur  vuliipuieni :  iinniolavii  et  Cbamos  «l<^ 
lloiiabitaruiu  ^.  Hic  dicilur  congregaiio,  i<l  esi 
avarita  :  qnibns  vero  itrjcest  avaritia  clicuuiur 
lloab  quod  de  paire^  qoia  in  boc  sequooior  paiifm 
Adain  a  quo  processil  omois  avariiia  :  iiMiuolnvit 
Molocb  deo  Ammoniuniai  *\  id  ea  superbi».  liolodi 


sanclilate  jaslitia,  siiaviuie  beiitiae.  De  primo  : 
<  l^e  nunc  dies  falutif,  nemini  danicf  ullam 
offeiisionem'.»  Oe  secundo  :  iServiamus  illi  iu 
saiicliute  et  joslitia  roraui  ipso  omnibos  diebos 
nofirif  '.»  De  leriio  :  LariM  dicf  hic  Iranseat  p.  s. 
V.  d.  Tenius  dies  nibilominuf  in  iriluis  cst  pcr- 
fectus :  priino  quia  eril  sine  noctis  vel  iiubis  inlcr- 
mptione,  sccoiulo  lucis  magniludiuc,  lerlio  ple- 
naria  Oci  visione.  De  prinio  :  <  l)oiicc  aspirei  dirs 
el  iiiclinenior  uuibr.c'.  >  De  scciiiido  ;  iu;ce  Donii- 
nus  veuiet,  el  o.niics  sancii  cjus  cum  co,  cterit  in  die 
illa  lui  UMgna.  D«!  tcriio  :  <  Vivificabitiiosposl  duos 
dies:in  Uie  terlia  suscilabil  iivs^-',  letCyMnecorniptio- 
nisuiolestia.  Scieiuussecreia  ccelestia,  scqucinnrobe- 


miuum,  scilicei  Ires  personas  Patris,  et  Filii,  ei  Spi- 
rilos  sancti  iu  una  subsuntia.  Didt  ergo  gallus*  id 
esl  Aposlolus :  « Nos  prscessit ,  dies  aiitein  appropin- 
qoavit*,»  etc.  item  dicilur  sponsa  amica^  dicilorro« 
lumhaf  dicitur  formo$a.  Amica  dicilur  aniini  cuslos, 
colomba  colens  lumbos,  formosa  per  conscicntiain, 
qna  evitat  dialoli  roacbinamcnta.  DicalOr  igiiur : 
Sar^f,  oiitlca,  iu  qna  per  pnidenliam  sapieulia 
▼Incit  malitiam :  propera,  eolumta^  liabens  conii- 


••  Eiecb.  I.  ••  Apoc.  1.  ••  Joaii.  3.  ••  III  Rcg.  5.  ••  Habac.  5.  •*  1^1.  96  •»-"  Prov  i 
••  J.  r.  17.  ••  Pol.  lOi.  «••  i  Ciir.  4.  «  II  Oir.  H.  •  Imc.  i.  •  Cant.  «.  *-•  Osc.  «.  •  ii.».. .  ?:. 
'P»al.9tf.  'Isa.M.   •iipbes.5.  ••Apoc.  21.   "IIEsJr.  9.   '•Gen.  33.    '•  ill  Rcg.  11.    •*lbi.l.    »  ILi.i. 


S69 


COMMENT.  LN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  IV. 


t70 


«1ormi$'*?<  Uiiiiam  aiuriigidiisesseftniiiralitlitft**!  A  pleut,  iMiile    ile  Job  dicitiir  :  c  llortoas  esl  pleiiiis 
Propera  :  <  Qiii|J  stalU  hic  loui  die  otiosi  '^?  »  Veni,      dieruni  ^K  i 


<  Sic  ctirrile,  iit  comprelieiidatis  "  :  »  siirgeiidiiiii 
ergo  est  a  dormiiioiie. 

Triplex  cst  donuilio :  prima  fo?eiid»  iiruiuilnlis, 
seconda  recreniulx  inlirmitatis»  tertia  coniempla- 
iloiiis.  1>e  prima  :  <  Surge,  qni  doniiis'*,  »  de  so- 
ciiuda  :  <  Si  doriiiit,  salvns  eril  *^ ;  i  lixc  de  Laiaro; 
de  lertia  :  <  Ego  dormio  el  cor  ineum  vigilat  **.  » 
rrima  esl  riigienda,  secnnda  indnlgenda,  leriia  ap- 
pctenda.  Unde  Doininus  cum  inveuil  discipulos  snos 
doniiienles,primo  increpavil,  dicens:  <  Una  hora  non 
pituisiis  vigilare  inccum'*?  >  secundo  invehit  eos 
<k>nnientes  el  tacnil  ** ;  tertio  dixit :  <  Dormitejam 
et  reqniesciie  **.  >  A  priina  snrgendum  csi;  scd  in 


liein  :  Gallus  iiutiiial  luceiu  vrnturam,  scilicel 
xternani.  Suiit  ciiiin  qtiatnor  liices:  prima Chrisios, 
sccnnda  opos»  leriia  impius  spirilns,  quarti  in 
ccelo  snperins.  De  prima  :  <  Ego  snm  lux  mundi'*;i 
dc  secnnda:  «Luceat  lux  vesiracorain  bominibus^*;o 
de  terlia  :  <  AmbiUate  dnm  luceui  babrlis  ";  >  de 
qiiarla  :  <  Lux  perpclna  lueeLll  sanclis  tui».  Do- 
miue  '*.  >  Prima  est  in  docuir.cnium,  sccunda  in 
exeinplum,  lerlia  spiritiiale  donnm,  quarta  :  <  Ful- 
gebuiit  jusii  sicnt  sol  iti  rcgiio  Patris  corum  ''.  > 
Prima  esi  ad  ndcm,  secunda  ad  mulalionem,  lertla 
nd  intellectuin  et  discrciionem ,  quarta  ad  Dei  vi« 
sionem.  Prima  Tuit  apud  nos,  secnndaestinler  nos« 


bac  quidani  soinnolciilia  opprininniur,qiiidamsonino  ^  lertia  proptcr  nos,  quarta  snper  iios.  De  bis  diti- 


gravantur,  qnidam  leibargiam  patiuntur.  Primi  qui 
icnlatiouibus  colludunt,  secundi  qui  lenlaliouibus 
54iccniubunl,  tcrtii  siiccuiiibeiites  reverti  voluiil. 
Do  bis  diciuir  :  Gnllus  jacentcs  cxcitnt  et  somno- 
lentot  increpat;  gnlliis  negaiitcs  nrguit.  Galliis  isie 
qni  cxcital  fnit  Bl<>yscs«  propbel.T,  npostoli,  Paires, 
Cliristus.  Hic  soinuolcntos  increpat,  ne  quasi  Sain- 
son  4l«*prebendantur  in  Dalila:  gremio  ** ;  jnccnles 
fxcilnl,  nl  surgant  quasi  piralyticus  de  grabato  *'; 
iieganlcsarguit.qui  cuiiipnlrcscuni  [ne  puirescant?] 
quasi  jumenta  in  slercore  suo  *^Gnlliis  isie  qualuor 
facii;  j.icenles  exciiai,  kicut  in  boc  loco ,  horas  nociis 
dislingnil,  errooeos  ad  viaiu  rcvocnl,  lucem  nunlial 


tiir  :  <  Seniila  justorum  qunsi  Inx  splendeos  pro» 
cedit,  el  crcscii  iisque  ad  pcrfeclum  diem  *' .  i  Esl 
jiistiis  qui  ex  fide  vivir* ;  est  jnstiis  quasi  leo  confi- 
deiis  '** ;  esi  justus  qui  non  conlristabilnr  quidqiiid  el 
ncciderit.  Priinus  csl  in  Mose,  secundus  in  Joanne, 
leriiiis  in  Salvatore.  Primi  semita  accedit,  secondi 
praecedit,  ler:ii  procedii.Accedit  quasi  laterna,pne« 
cedil  qiiasi  lucerna,  proceail  qnasl  liiz  splendida. 
Prinio  cnim  Christus  lahiii  sub  liuera  in  lege,  8e« 
cundo  nionstraliis  csl  iu  JoaRiiis  nalivilale**;  lerlio 
plene  npparuil  in  assuinpU  humanilale.  Ad  horuin 
mutationem  debemus  teiicre  laicniam  ,  Inccrnnin, 
lucem  splendidani.  Laicrnam,  qua  fcnror  novitins 


vcMiurain.  Iloras  noclis  distingiiil,  qua!  sunt  ires.  p  ex  parle  lateat ;  liiccrnnnt,  qnn  fortlum  lux  appa 


Nox  esl  viia  peccaioris.  Phma  liora  contriiio,  sccunda 
coiifesMio,  lertia  satisfactio.  Vcl  viin  ciijuslibet  esl 
nox«  ciijus  boras  distinguunt.  Prophota  :  <  liidicnbo 
tibi,o  boino,  quid  sitbonuro,  ct  quid  Doniiniiscii- 
gal  a  te  :  utique  diligcre  miscricordiam  ct  facerc 
judicium,  et  solliiite  anibulare  com  Deo  ino "'. »  Erro- 
neos  revocal,  iinde  Apostolus  :  <  Videte  qiioinodo 
cauie  aiubuletiSy  noii  quasi  insipientes,  sed  ut  sn- 
pienies  redimenies  lempus,  quouiam  dies  roali  sunt 
***,  •  TripJex  cst  dies  maliis.scilicet  proplerculpain, 
iiude:  <  Suflicii  d^ei  nialitia  sua  ** ;  >  propier  leuipo- 
ralcm  |«enani,  unde  Jacob  :  <  Dics  iiiei  pauci  sunt 
ei  inali*';  >  propter  dnrain  in  judicio  scntentiaui» 
iiiide  :<ln  dic  niala  lihcrabiieuui  Doniinus*'»>  Pri* 
iiiuiii  dcbeiuus  viiare,secundumpaiicuter  sustinere,  ^  inmaiiu,incnpilepr.'cdicalionis,operntionis,inspira- 


rcat :  lucem  qiia  contemplationis  Dcns  iniiotescai. 
Laternam  ergotenent  novnli  inore,in  manu,  in  cor. 
pore  ;  ornlionis,  opcrnlionis,  satisfactionis,  sicut 
nit  Dominiis  :  de  priino  :  <  Cuni  oras,  intra  in  cu- 
biculum  inuni,  et  claiiso  ostio  ora  Patrem  tuum  '*;• 
de  sccundo  :  <  Cuni  fncis  eleemosynain»  noli  tuba 
canere,  ct  nescial  sinisira  tiia  quid  facial  dexte* 
ra  '* ;  1  de  leitio :  <  Cnin  jejonns,  unge  caput  luam 
et  faciem  luam  lava  ";  >  inde  poeta  : 

Si  lalil  an  prodeU,  aferl  deprensa  padorem  "*. 
Itcin  : 

Crede  mihi,  bene  qni  laitiit  bene  rixil ,  el  intra 
Uebel  fortuMum  quisque  manere  tuam  '^. 

Siiiuliier  Incci  na  iioiiorum  opcriim  debei  esseiii  ore; 


ui  teriium  possinius  sccuri  cxspeciarc.  Teinpns  qui" 
dain  ndimunl,  quidain  rcdiinuul,  quidani  einiiul. 
Adimunlqui  semper  vivuiitin  iiiiquiiate,rediinuntqui 
poenitenl  aliqiio  tempore,  emunt  qui  seinper  sine 
crimine  vivuni«  Primorum  dies  deficiuni,  unde  Da* 
\iiJ :  <  Defeceruut  sicul  fumus  dtes  niei  **.  >  Se- 
cundi  diinidinnt,  uiide  :  <  Viri  saiiguiiinni  et  dolosi 
imn  ilimidiabunt  dies  suos  '*•  >  El  :  <  Ego  dixi  :  In 
diroidio  ilicrnni  vadoad  portas  inferi  '^>Teriii  iiii- 


lionis.  De  priino :  <  Lucerua  pedibus  roeis  verbuni 
tiiuin  '^*;  >  dc  secundo  *  i  Sint  luinbi  vestri  praecincti 
et  lucem»  ardentes  in  manibns  vcstris  " ;  >  de  teriio 
Job :  <  Q  uit  milii  dct  ulsim  juxia  menses  pristinos,  qiio- 
iiiam  Deus  custodiebai  roe,  duro  splendebat  lucerna 
cjiis  siiper  capni  meum  ".  >  Ideo  Joannes  dictus 
esi  •  liiccrna  ardens  el  hicens*',  >  sed  el  pitigoescens. 
Iii  fignra  prinii,  de  animalibus  Exechielis  dioit :  <  El 
S(  intill»  qiiasi  aspeciusxriscaiideniis  ";  i  de  se* 


»•  Prov.  6.  "  Apoc.  3.  '*  M.iith.  20.  •»  I  Cor.  9.  ••  Ephes.  5.  "  Joan.  H.  ••  Canl.  5.  ••  Matlb. 
«6.  ••  Ibid.  •»  llud.  ••Julic.  16.  ••  Juau.  5.  •*Jo»:ll.  *•  Mich.  0.  ••*  Eplies.  5.  ••Ilaiih.  6. 
"  Gcn.  48.  *•  Psnl.  40.  ••  Psal.  101.  '•  Psal.  54.  ^»  Isn.  58.  "  Job  41.  '»  Joan.  8.  '^  .Mallh.  5. 
"  Joai:.  \%.  '•  IV  Esdr.  «.  '»  Matlh.  13.  '^  Prov.  4.  "  llahac.  1,  Roni.  I.  '•'  Prov.  28.  •*Luc.  f. 
«Mlatih.  6.  ••Ibitl.  ••  lold.  •»•  Ovid.  De  art,  am.  n,  515.  «Md.  Trii/.  II!,  !▼,  45.  •^' Psal.  il8- 
•«Luc    11.    ••Job.  29.    •Monn.  5.     ••Ezich.  I. 


^75  THOHiC  aSTERC.  ET  JOAN.  Ali^RlM  f76 

i  latlirUtHiiitur  ab  ulierUU  doiDns   lii«  ••, »    el  :  A  lor»  dc  qna  :  <  l  ig*tis  manilnis  ef  pcirilHis  mitiite 


c  Qoemaduiodom  d  *s€eo«lii  imber  ei  nii  de  coelo  d 
inebrlallerram".»  Delerlia:  c  Eldai  semenserenii, 
elpanomcomedeoll*^*.  »El:c  Proreraiberfaom Tiren- 
lem,  ei  rarieolcm  semen  JnxU  geoos  soom  **.  » ln 
priino  spiriuis  juYcnescli,  In  secondo  pinguescii,  in 
lerlio  Oorebil.  Dc  primo  i  c  Renovabitur  ol  aquilae 
jovc^tos  lua  ^  :»de  secundo  :  c  Sicul  adipeel  pin- 
fuedine  repleatur  anima  mea  *' :»  de  leriio :  cJusius 
ul  palina  llorcbil  *^.»  Istis  Awms  iramsni^  jam  eniro 
iion  indigenl  opcre  pmnilenliaii,.quibus  spiriluali- 
ler  apparuil  beulgnilas  d  bumauitas  SalTaloris 
iioslri  Dcl.  Im^er  abiU  el  neeuU.  Quid  enim  opus 
esl  tmbre,  id  esl  flclu  Ucryinabili,  ubi  c  fluminis 
Tuipelbs  ketificai**,»  col  dicllur  :  Merilo  tu  terrm 


e«ni  io  lenebras  eiieriorcs,  ibi  erit  llelus  el  siridof 
denlium^.»  Ibi  Iradelur  tortoribiis  quo.^dttsqtte 
reddal  oniversom  debilum.  Scpiinia  esi :  «  El  bes- 
ibin  lerrae  noo  IbnMdobis  "*.»  Besiia  lerrx  esl  dia- 
bolus  qni  ail  ad  Dominnm  :  cCircnmivi  lerram  ci 
perambutavteam*'.»  Qoiformidalnr  54  HH:rilo,  et  in 
inremo  ubi  ipse  esl  uullus  onlo,  scd  scmpilcrot» 
borror  iohabiui. 

^*  Qiialuor  sunl  in  bieme  qn.'e  pigrum  reUrdant. 
Tardatur  enim  geln,  nive,  vento,  grandine.  Gdu 
pedes  pendrat,  nii  viam  ociilis  oblilleral,  veoius 
ittviMliililcr  tolom  corpiis  o;ipngnal ,  grando  capiit 
vubieral.  Faeiamus  ergo  qocmdaiii  iiilorioreni  Iia- 
minem.  Ilnjus  pedes  sinl  aOeclns,  ocull  inU^llocins, 


cjus,  Id  esi  in  anima,  apparei  copia  florum,  in  B  ^ppug  jQi^mio^  caput  raiio.  Scnipulus  gelu  ei  i 


I^IM 


qua  requicscit  flos  campi  el  liiiuin  convallinni'*. 

Triplex  est  biems  :  prima  esl  pigriiiae»  secunda 
p<Enitfnti»,  leriia  damnabilis  scnlenliae.  Qui  pne- 
«ipii  aqiiis  iiivis  ul  descendaul  super  lcrraui,  et 
iuiliribus  bictuis  :  iiubres  biemis  sunl  doctrinx 
pigii  doctoris.  De  secunda  :  cFacU  suiil  encasiiia 
iu  Jcrosolyniis,  et  biems  eral  *^,»  Jero^lyma  dici- 
lur  vhio  pacie,  ilncaenia  tititoraitoiics ;  pcccalor  eniui 
videiis  pacem  quas  sursum  esl  resliuai  reuovari  in 
bieiiie,  id  esl  per  poeuitaiUiaiu.  De  terlia  dicilur  : 
cVideUiie  flji  ruga  fcstra  biema  vel  Sabbato**.» 
Fugcre  eiiini  in  liieine  velleni.  si  posseiil.  qui  iu  iu- 
dicio  sente.iliiim  iJlam  Uamiiationis  audient  ;'  clic. 


disciplinc,  nix  candida  blaudinientom  niun  l.iii.u 
glori»',  vcnlos  invisibilis  occuiia  suggesiio  S.-iia:tx. 
granilo  aniniadvcrsio  irae  diviu».  Primo  isitur  iu 
pigro  pedet,  id  esl  aflcciioiies,  gelu,  id  est  rigfirc 
discipUiue  perroraulur,  duiu  romiidamlo  ilisripl;- 
naui  in  varia  distrabunlur«  uiide  dicilur  :  c  Vi:)i  et 
non  vuil  piger  **•  »  Dicii  cuiiu  :  <  Leo  c:>l  in  viu  **,  1 
occidendus  suiu,  quia  oiuuls  discipliua  vidctur  ei  ru 
praeseiili  non  esse  gaudii  sed  moeroiis,  de  quibus 
pcopbcU :  Percossistl  eo»  cl  nonsantsanaii.  A01i\i- 
sli  eos,  el  renuenwlaccipercilis  iplinani  ^\  Idli  siiiit 
niiser  BoseiU,  qui  debilis  piNhinis  uol%iit  sequi  D.i- 
vid,  cuiu  rugerei  a  racic  Absaloii  *^.  Secundo  iiivt\ 


malcdicti,  In  ignem  aelernuui".»   Priiui  cadenl  in  ^^  y  esi  candore  mundau»  gluri;c  via  icgui  irgiiur 


cgestaiem,  sccundi  teudunt  ad  noviutciu,  teriii 
desceoduul  in  calaroiuiero :  in  ogesiaiein  virlutum, 
In  novilalcm  splrituuin  ,  iu  calainilalein  toriiicn 
lururo.  Aiidi  egesutem :  c  Piger  proptcr  rrigus  arare 
noluil ,  meiidicabil  ergo  iu  a*stale  el  non  dabitur 
ci  ^*.»  Et  Jub  :  cQui  limcl  pruinam,  irruel  super 
eum  nii^*.»  Audi  iiovilalem :  c  Licelis  qiii  Coris  csl 
Tclus  bonio  nusier  currumpaiur,  is  lauicn  qui  inius 

• 

esl  renovaiur  de  die  iu  diem  ^**. » Iteiii :  c  Si  qua  nova 
creatitra  inClMristo,  vcicrairaiisieruni^*.»  Audi  ca- 
kiinita4em.  Job  ait :  cln  sei  tribulaiionibus  riberabit 
lc,  et  lu  septiuia  non  tanget  te  iiialuiii.  Iii  rame  eri- 
piel  le  de  inorte,  el  iu  l>elio  de  mauugladil^**.»  Istx 
dttx  sunt  in    lioc  eisilio:  iii  raiiie   sciliccl  verbi 


quia  ocuU  iutelUgcutiae  cxcautur.  Cl  ideo  civiiaies 
babilaculi  non  invencruul  **.  V.a  euiui  pcccatoruui 
leuebrosa  iis  quideiu  qui  dcrelii.quunt  iier  rcciuni 
el  anibubinl  iu  vias  leiu^brosas.  Qui  nivis  ;>lbci!i- 
nein,  id  csl  mundana!  gloria.*  babcnl  iu  ociilis,  i.iue 
probibelurin  lcge:  Sacerdos  qui  babel  albngiuem 
in  ocuk),  non  roinislrcl  in  Ubernaculo''*  bti  suut 
Tobias  cui  cuiu  jacerel  supiuu?,  caliila  slercora  hi- 
niiidiuiscecideruni  in  oculis,  ei  c\cxcaliis  cst". 
Ihnindincs  qux  in  allum  volaul  sont  priiK'i|^ii:iiu- 
di;  slercora  eoruin  suui  iKiiia  lempdnilia,  qiix  e.i* 
lida  cadunl  iu  oculis,  duiu  uimio  rcrvore  ca  appe- 
tcntes  iutelligcnliaui  su|icruonini  auiittimus.  Teriiu 
toli  corpori,  id  csl  iuleulioui  veuiii!»  diabolica:  sug 


Dei ,    in  bcllo,  qiio    ri*pugii:uur   icutaiioui.   Ali.-c  |^  gesliouU  iuvisibilittrr  se  iugcril,  et  iiilcutioncm  bo- 
inque  erogabuiitiir  infseris  in  judicio,  a  quibiis      ii.im ,  si  qua  est ,  1 


qu 

lainen  se  proniittit  Doiuinus  liberare  justiini  sic  : 
cA  lUgello  liiiguae  aliscoiideris  ^,»  ne  aiLlias  :  cltc, 
mtledicH,  inigneroxleruum^S»— c  Noiitimcbiscala- 
mitatcm,  cnm  venerii  ^*. » De  qua :  c  Dies  ilb  dies  irae, 
calamitalis  el  roiseriae^*.  c  lii  raroe  ei  vastiute  ride- 
bis  ^'.  c  Ecce  dus  :  Fames  ista  erit  Tidcndi  Deuni, 
quo  nunquara  satiabitur,  uimIc  :  cServi  mei  cotiie- 
tleiil  et  vos  esuriciis  ^.»  Yasiius  a  vastando  dici- 


sttbverlit.  lloc  racit  aliquaiido  iis 
qui  libenter  sequunlur  lentationem  ct  ci  colludunl; 
uudedicilur :  c  Epbraimpascil  vcutuiu  **.»AliquaiiJu 
provocanlteutationem.  Epbraim  onager  solilarius", 
iu  dcsiderio  aitraxil  ventuiu  amoris  sui.  Isie  est 
veiitusde  qiiodicitur :  c  Surgc,  aquilo,  et  veoi,  au- 
ster  **.  »  El  ventus  lurbiiiis  veuicbal  ab  aquilonc. 
Iste  vcntus  concussit  quatuor  augulos  doiuus ,  el 
oppressil  libcrus  Job  **.  Cuin    in  bis  tri^us  pigcr 


••Psal.  39.  «'Isa.  55.  »'•  Ihi.l.  ••GrMi.  I.  ^»'  Psnl  102.  »»  Ps.»l.  Ci.  ••Ps;;l.  01.  ••Ps.nl.i:'. 
••C.nnl.i.  "Joau.  10.  ••Mailb.44.  ••  Mailli.  25.  ••  Prov.  iO.  ^»  Job  «.  ^••Ilt.n.  4.  ^MI  Cor.  K. 
^'-  Jub.  5.  •»  Ibid.  ^  Maltb.  2«.  ^»  Job  5.  *•  Scpbou.  I.  *'  Joji  3.  ^  ls;i.  «5.  »•  .U;iiili.  ii.  »*  J.^b 
5.  •»  Job  4.  ••Prov.  13.  •»  Prov  46.  •»' Jereui.  5.  •»«  Rcg.  15.  ••  ISal.  lOlJ.  •*  Lcv.  :2I. 
•'  Tob.  %.    ••   Ose  1«.    ••  Ose.  g    ••  Caul.  4.    ^»  Jou.  I. 


277  COIIMEKT.  IN  CANTICA-  CANTIC.  —  UB.  IV.  178 

Mi  reTcrlitur.  Quarlo  acceJit  grando  vulnerans  A  <|ui  «liHgii  iniquitaiem'';  laelifical  cumqui  inquirU 
capiit ,  Id  etl  ira  Dei  iu  uliionem  lufatuans  raiio- 


Dem.  Propier  boc  yenil  ira  Dei  in  filios  cliflDdentiae. 
Ipsi  enlro  sunt  Jumenta  iEgjpli  qn»  grando  percui- 
slt**;  «Iqiila  junienia  sunl  irrationabilia,  c  traili- 
i^it  eos  Deus  in  reproliuiii  scnsuin,  ut  raciaiil  ea  qu;e 
iidii  coiiTeniunt*'.  fi  Ouis  i  cnim,  Domiiie.ccogiiovit 
potetftatem  irx  tu;e ,  ci  pr;e  tiinore  luo  iraui  tuaui 
dinutnertre*^?!  Isti  suut  regesPliilistbiiin  piignantes 
coutra  Uracl,  de  quilius  pliires  iiiCerrecerunt  lapides 
grandinis  quani  gladiiis  **•  Ecce  babetis  biemcin 
judiciaris  sentcnlix ,  liieiiieni  quoque  pigriti».  In 
tribns  reiiovat  bieins  pQBulteniix.  Frigus  eiiini  ejiis 
coroedentes  semlna  terr»  vermes  occidit,  tcrram 
decoquit,  ct  sic  abundanlia  seniiiiis  gcriniu;i  pro« 


veritatem ;  purificat  eUm  qui  desiderat  sanitatein. 
Priinus  puniiur,  secundus  insiruiiur,  tertl  is  rnra- 
lur.  Deprinio*:  c  Pluet  super  pcccaiores  laqueos'*.  > 
Sed  est  pluvia  qua  diluvinm  inundavit,  quo  periit 
genus  bumaiium ;  pbiit  eiiiin  quadmginia  diebus  et 
quadraginta  noctibas'*.  De  secuiida  :  c  Mandabo 
nubibus  meis  ne  pluant'*. »  Cum  liac  pluvla  venit 
Cbrisius  qui  desccndii  sicot  pluvia  in  vellus  ^.  c  El 
nnl)es  pluant  jiistuni  **.  i  De  tertia  :  c  Ful^ura  In 
pliiviam  fccit  *\  >  quia  cnmminando  peccaiores 
iiiovel  ad  lacryroas.  Ii;ec  esi  pluvia  voiutitaria  quam 
segregat  Deus  ba^rcdiiaii  siLii  :  banc  liabuit  MarU 
llagdalene  et  ipse  Clinstus.  Primiis  iinbcr  procedil. 
secuiidiis  abiitf  leriius  recediu  Procedii  de  hoc 


ducit.  Posi  ejus  recessum   vernalis  atiia  gratior  B  exsilio  iisiiiic  iu  iiilcrnum  ;  nbilt  de  inundo  ad  rc- 


cinergit.  Vcrines  isii  sunl  suggcsliiones  carnaliuiu 
ttiotuiiin  ,  seineu  esi  Imnuiu  iu  corde  propo^iium, 
erunipil  ia  gerinen »  qiiando  proJiiciiur  ad  aciuin, 
leriialis  teiupcries  cst  a  peccato  liheratio.  Veniies 
igitur  seinen  rodunt,  diini  carnis  niotus  boiiuui 
propositum  iinpediunl.  Sed  hicins  verincs  consiitiiit, 
duni  carnis  nioios  pQsiiiieutia  coinpescit.  Itein  hieiiis 
terraiu  decoquii  el  sic  uielius  gcruiiiia  prOilucit, 
duni  pceuitentia  corpus  casiigat,  ci  sic  ad  boua  ope- 
randa  melius  se  applicai.  Posi  talem  bieaieiu  leui- 
peries  veris  graiior  habetur,  duin  posi  p€eiii(euti.im 
de  bona  conscieniia  Deo  gratiaruiu  aciio  rcfcriur. 
Audl  ▼erinet  et  biemem  eos  consuincnlcni :  «  Nun 
in  comessaiiouibiis  et  ebrieUiibus ,   uon  in  cubili* 


bua  et  impudiciiiis  ** :  i  ecce  ▼eriiies  :  c  Sctl  iu-  ^  in  terra  notira. 


anum.  Recedii ,  id  est  retrocedit  iii  nibilum.  Pri- 
niiis  procedii,  quia  hic  iiicipit  |M£na  qii;e  line  care- 
bit;  uiide :  c  Vcruiis  eonini  iion  nioriciur  et  igui« 
eoniiu  iion  cxsiiiiguciur'*.  i  l;suis  cbi  pcena  qua  hic 
laboraut.se.l  ardcuiiorfii  iu  iiifcruo.  Secuudus  abil, 
id  est  ab  Itocexsiiio  ii  ad  reguum,  quia  quap  per 
Scripturas  liic  de  Oef>  tiiciiiius,  in  regno  certiiis 
cogiiosceuius ,  qiioniain  ouines  erinius  doclbileft 
Dei  **.  c  Quds  eiiiiu  videmus  nunc  per  speculum  in 
suigmate,  iiiiic  videbiuius  facie  ad  faciem  '^.  i  Ter* 
lius  iuiber  rccedit,  id  est  retrocedit,  scilicet  iu 
nibilum,  quia  amplius  non  erit  lucius  iieqiie  clamor, 
sed  iiec  ullus  dolor  **•  Ecce  Aiemi  irantiii ,  imber 
abiit  ii  recettii ,  conscquens  cst  ut  poret  appareae*. 


daiminl  Doniinom  icsuui ,  ei  curaiii  carnis  iie  fece- 
fitis  iii  desideriis  *^  :  i  Ccce  bieuis.  Isla  siiiit  pri- 
fuogenila  iEgypti  iDlcrfecla  **.  Audi  gt*rniina  cx 
bieine,  id  est  poenlteutia  :  c  Trihulatio  palien- 
liam  operatur;  paticniia,  prooationein  ;  probatio. 
f»pem  •*.  I  Isti  aiint  cui  post  flagella  restituti  suiit 
liberi  pulcbriores  priorlbus.  Audl  auram  veris,  id 
est  boDSB  conseientiae  gratiorem  post  hiemein,  id  esi 
pcpniteiiitam.  Primus :  c  Fui  blaspliemus  et  perse- 
cuior,  sed  misericordiain  coiisecutus  sum  '*  >  per 
pceiiiteiiUam.  c  Gratia  auteui  Dei  sum  id  quod 
suni  '^  I  liinc  est  quod  Tob'as  posi  ca^ciiaicm 
et  paupertatem  abundaniius  solito  Deum  lautlassc 
invenitur  ^*.  Deaitis  ergo  qui  iu  boc  siatu  iiiveni- 


Triplex  est  lerra,  scllicet  terra  iniinica ,  terra 
aliena,  terra  nostra.  Priuia  esi  iii  inferno,  secunda 
in  niiiiido,  teriia  in  coelo.  De  priina  :  c  Quid  asi, 
Israel,  quod  in  lerra  inimicorum  es**f  i  deseciiQ* 
da  :  f  Inveterasli  in  ierra  aliena  ** ;  i  de  tcriia  : 
c  Ui  est  lerra  Tiveniium  **.  i  Prima  est  tcrra  mo- 
rientium ,  secunda  langueniium ,  icrlia  vlventum* 
De  priii.a  :  c  Aniequain  vadam  ad  tcrrani  lenebro- 
sanieiopcrlam  nioriis  caligiiie  et  uuibra  inortls**; » 
dcsecunda  :  c  Luxiiel  elaiiguit  lcrra**;  i  dc  lcriia : 
c  Credo  vidcre  bona  Doiiiiui  iu  terra  vivcniiuiu  *'.  i 
lu  priina  flos  aniit,  in  secunda  flos  pariiil,  in  teriia 
fliis  apparuit.  Aruii  flaiiiinis  gehcniialilius,  paruii 
iion  soluiu  iiiagi>tris  cl  pcrsccutorioiis ,   ap|iaa*bit 


iur,  ul  dical :  lliems  ahiit,  sed  longe  beatior  qui  d  Dco,  ct  angelis,  et  houiiiiibus.  De  priuio :  c  llouio 
post  illam  uliimam  hiemem  bic  dicere  poterit :     sicul  fenum  dies  cjus  ei  fl.is  agri  bic  cflldrescit  ".  i 
ttiemt  abiii  ei  aiiiplius  iion  c  refrigescet  chariias 
niultoruni  '*.  i  Imber  abiit  lacryiiiarum ,  quoniani 
<  Absiei^et  Deus  ouinem  lacrymam  ab  oculis  sau« 


ctoniui  ^*.  I  Floret  apparuerunt  in  terra^  ut  circuin  • 
(ienl  sponsain  flores  rosarinn  ci  lilia  couvallium. 

Triplex  esi  iiuLer  :  luiber  pcenarum,  iniber  Scri- 
|iiuraruni,  imber  lacrymaniin.  Priuius  inorinc-ai, 
secandiis  Ixtifical,  tirtiii»  purilicat :  mortificai  euni 


itein  :  «M.Tne  floreat  ei  iranseai,  vespcredecidai,  iii- 
durcl  et  arescai**.  i  Ftoreat  in  juveniuteiu,  iranseai 
ad  senectuiciu ;  vespere  ,  id  est  decrepiia  asiate  de- 
cidat  iii  iiiortoiu.  Indurot  In  glebaiu,  arcHcai  in 
geheunam.  Desecundisqiiotuodopareani:  c  Subjecll 
esiote  oinni  hiiiu^in.T  crcatiine  propler  Deuui ,  iton 
suiuiu  boiiis  ei  niodesiis,  scd  etiain  discolis  *^;  i  ut 
siiis  c  sicut  liliuui  iuler  spiiias  *'.  i  Quomodo  appa-^ 


...J^^l^'  "Wom.  I.  •^Pf.iI.  89.  "  Kxod.  9.  •*  Honi.  15.  •Mhid.  ••  Esoil.  12.  ••  Roin.  5. 
:!.'^"]*-';  !''/:!''■•'•'•  ""0***-  '•Maiih.  54.  '•Apoc.  7,21.  "Psl.  10.  '•  Ibid.  "  Gcn  5. 
I!n'  ^  V  ^S';.'  •  r>^-  ^*  "J«'r.  51.  •Msa.OG.  "'  J,v.n  6.  «M  Cor.  15.  ••  Apoc.  tl. 
M^i!^'\^'  .1}'''^'  •^Emli.  2«.  ••Joh  10.  "Msa.^w  "^^ba.  5S.  ••  Psal.  lOi.  •»PsaL8i. 
•*  I  Fctr.  S      ••  Cant.  2. 


979  THOIAM  CISTERC. 

roenl  :  t  Yciiicntes  nulcm  veiiient  cuiii  essulutio 
iie,  (lortaiiies  manipulos  8u6s  **.  i  Ouines  euim  qiii 
viJeriiit  i*os,  cognoseeiit  illos,  quia  isii  suut  semen 
cui  hcncditii  Doininus^\  Priiui  areiit,  quia  floriie- 
nint  in  inuiido  uativUaie,  sccundi  sanclhate,  tertii 
fclicitale.  Propier  priinos  i  cxsiccaluro  estffuium  et 
cocidit  Qos,>quia  i  omuisgloriaejusquasiflosreni*',! 
ut  dicilur  :  i  Fili»  recepisli  iwua  iu  vila  tua,  el 
Lazafus  siiuiliter  uiala  **•  i  Secuiilis  dicitur  : 
c  Lcctiilus  iiobter  floridus  ***•  i  Dc  tertits  :  4  iuslus 
germiiiabit  sicut  liliuui  et  floivliU  iu  aeteriiuui  *.  » 

Jam  euiin  hUins  irauiiit^  imber  itbiil  ei  receuit. 

|Cabd.]  Hieiiis  euiui  cst  vila  pncseus,  iii  qua  iios 
merlalitatis  uostras  frigidus  lorpor  astriiigil.  Hiemis 
pluvise,  inuumerabiles  suiit  vila:  praeseutis  niiseria.*. 

*•  l»Jial.  i25.     •' Joaii.  15.     *•  Isa.  40.    *»  Luc. 


RT  JOAN.  ALGRI?y  2S0 

A  Dicit  etgo  :  Kenit  quia  secuiiduui  diviiix  pnede&u- 
iiationis  slalutum,  jam  tibi  hiemt  trttvmii^  tx  imbrei 
bieiuis  recesseniul.  Veiii ,  qul  hoc  ipsuui  poslubi 
tuonim  prxrogaliva  meritorum,  de  qiiibus  sabrftlnr : 
Fiore$  apparueruni  in  ierra  nottrM.  llaec  terra  esl« 
illc  agt;r  qui  uoiidum  flonierat,  el  lanieu  fliMimi 
ejus  rnigraiitiaiu  tuiic  oilorabatur  l!»aac  iu  filio*. 
ll:cc  lerra  est  bcnla  Virgo ,  qu:c  illutu  fnictum  so- 
Idiiiieiii  produiit ,  de  quo  dicit  Isaias  :  c  In  die  illa 
erit  domus  Doiuiui  in  maguiliceiitla  ei  gloria,  ei 
fructiis  terrx  subliiuis  •,  >  iii  bac  terra  flores  a(fa« 
nicruul  9  decor  videlicet  et  odor  gra:kiruiii,  virlu-. 
luiu  et  operuni.  Veul  ctiam »  quia  leiupus  esl  uie- 
teudi  quo<l  seiuiiiasti,  boc  esi  quod  dicitur : 

Ifl.    ••••Caiii.  I.  *  Ose.  II.     •  Ccn.   27.    •  Im.  f 


LIBER  OUINTUS- 


Tempus  putationis  advemii  •.  B 

[Tbo*]  llujus  leuiporis  in  £vangelio  memiuii  Do- 
mintts,  cum  se  dieii  vitem  -veraro  et  Pairem  agrico* 
kiro,  et  addidit  :  t  Oinnera  palmitem  in  ine  iiou 
lereulciu  fruclum  lollet  eum,  et  omnem  ^ii  fi.'rt 
fructuiiijtu^-gabit  oumul  fructus  plusaflerat^.  s  Tem- 
pu$  puiaiionis  fi.rsitan  est  deqiio  Aposlolus  :  c  £x- 
spoliuiiies  vctercm  bomiiieui  ciim  actibus  suis ,  iii- 
ffuiie  iiovuiii  *.  I  Quod  alibi  eipoiicns  ail  :  c  Pro- 
plcr  qiiOil  ilepoiieutes  oiuue  iiioiiJaciuiu  loquiiuiui 
veritaiem,  irunsquisque  cuiu  proxiiiio  siio  ^.  1  El 
post :  t  Qiii  furabalur  jain  uou  fureiur  :  magisau- 
tciii  laboret  operaiido  manibus  suis  quod  bouum 
tst*.  >  Florts  apparuepunif  ait,  in  terra  nostra, 
Quo  processu  boc  evenerit ,  osteudit  cum  subdit : 
Temfpus  pulalions  advenit,  Yox  iuriuris  audita  est  ^ 
tii  ierra  uoslra,  Ficus  proiutit  grossos  suos  :  Yinece 
florentes  odorem  dederunt.  llic  est  ordo  piitaiioiiis. 
Prius  flt  computatio,  secuudo  iinpulatio,  lerlio  re 
pulatio,  quarlo  amputalio,  quiutodepirtatto,  scxio 
disputatio  :  compniatio,  reiiiemorando ;  iiuputatii», 
causam  iu  se  rctorqiicndo;  rcpuiatio,  se  dijudicau* 
do;  ampuiatio,  iu  auribus  se  inagistri  dijudicando; 
dispuutio  voluolatein  Del  iuquirendo.  Prinium,  ut 
pr2e:eiiia  vita  cogooscatur  ;  secuiiduni ,  iic  excusc- 
lur;  tc^*thim  ,  nt  dignum  se  dicat  ui  a  Douiiiio  fla- 
gcllctur;  quartum,  ut  indulgcniiam  couser|uaiur; 
quinlum,  ne  recidivumpariaiur;  kcxiumi,  ut  voluu- 
tas  Pei  impleatur.  In  primo  acquirit  coiitritioiiem, 
In  secuuito  huiuiliiatem,  in  terlio  timorenH  iii  quar-  D 
10  Dei  miseiicord  ain ,  in  quinto  iiidustriam  ,  in 
sexto  incessuui  per  rcgiam  viain.  £cce  radix  asceii- 
dendi  ad  flon  s.  Prius  euim  est  puiatio  iu  coores- 
sionc;  sccuiidum,  gemitus  turtoris  in  lacryuiosa 

^  Caiit.  4,    «Joan.  15.    •  Eplies.  4.  » Ibid.    •  Ibid. 
"   Uum.  1i.    «Mlom.  5.    ••  I»a.  l». 


oratiooe;  lertivm,  grouns  est  fios  flci,  quod  esi  isi- 
tiiim  convcrsalloois  bonas»  nl  posl  scqiiaiur  dulcii 
fructus  in  Mncli  Spiriius  visilalione.  Uliino  vint» 
floreus ,  id  esl  anima  florens  inieriori  gloria ,  d»l 
ppoximis  odorem  opinioiiis  suse.  Conipnlabai  m 
ilie',  dicens  angelo  percuiienli :  c  Ego  som  qvi 
peccavi :  ego  feci  iniquilatem  *•  »  liepnubat  prs- 
pbela  sic  :  c  Oumiaqnc  fecisii  noliis,  Domine,  ia 
viero  )«idicio  fecisii  **. »  AutpnUre  docebai  Jacobos: 
c  Coiifllemiui  alterulruui  peccata  vesira  ".  »  De* 
pulare  Salvaior  :  c  Si  sciret  paterfamilias  qna  bsra 
fur  venturusesset,  vigilarel  uliqiie,  el  uon  sinercl 
perfodi  domum  suam  ••. »  Disputare  docebat  Pao- 
lus,  diceus  :  c  Ut  probels  qu»  sil  toIouUs  Dci 
bona  ei  l>eiieplaceus  et  porfecta  *••  » 

Tria  suut  leuipora  :  tempus  teul.-ilionis,  tempns 
luctatiouis,  lempus  puuiionts.  Prhnufn  Aiil  aote 
legem,  secuiMliim  sob  lege,  leriium  sub  grati». 
PrUiium,  reguaiile  diabolo;  secuudum,  Moysc  moii- 
siraiite  tegeni  populo  Israditico;  leriio,  rrgiianie 
Jesu  Cbristu.  Iii  priino  dialiolus  erat  rei  et  domi* 
uiis ;  in  Keciiudo  minornta  ejus  poleutia  per  legis 
observaiitiaiu,  factus  est  prxdo  violentus;  in  lerlio 
repressa  cjus  violentia  per  graliam .  faclns  esi  la- 
truiiculus.  De  primo  :  «  Regoavit  niors  ab  Adaiu 
usqiie  ad  .Mciyseii  '•  ; »  de  sccuiido  :  t  Oinnis  violeiita 
pra*djtio  cum  lumiiltu,  et  vesiiuieutuiu  mislum  san- 
guinc  eril  ia  combustioneui,  ct  cikis  igiiis  ••;  »  de 
tcrlip :  c  Si  scirei  paterfamilias  qua  hora  fur  ve« 
niret, »  etc.  In  priiiio  igitur  Adam  est  len- 
luiiis  et  victus  a  diabolo  sine  ouiiii  repugnaiili:!  1 
iii  secuiido  repugnavil  israel  armaliis  legis  ob- 
scrvantia,  in  tcrtio  cavet  sibi  Cbristiauus  a  Ul- 
lacia   ialroiiis ,    illuminalus  Cbristi    gratia.    Pri- 

•  11  nc*'.  2*     '•  D.in.  3.     "  iac.  5.     ••  Luc  12. 


277  COIIMEKT.  IN  CANTICA*  CANTIC.  —  UB.  IV.  178 

reYcrliiur.  Qusrlo  acceJil  graiido  vuliierans  A  qui  diligU  Iniquitateni^';  laetificat  cum  qui  inquirit 

veritatem ;  purificat  eiiro  qui  desiderat  sauitatein. 
Priinus  punitur,  seciindus  instruitur,  lertl  is  cnra- 


capiit ,  id  esi  ira  Dei  iii  nltionem  Infatuans  ralio- 
nem.  Propier  boc  venit  ira  Dei  in  filios  diflOdenliae. 
Ipsi  eniro  sunt  Jumenta  ^gypli  qn»  grando  perciii- 
sjt**;  «Iqiiia  jufiieuia  suiit  irrationabilia,  c  traili- 
Hii  eos  Dens  in  reprobuiu  scnsuin,  ut  raciaiit  ea  qiinB' 
iidiicoiiveniunt**.  i*i  Ouis  i  ciiiro,  Domiiie.  c  cogiiovit 
poteglatem  irx  tu;e ,  ct  pr:e  liinore  tuo  irani  tuani 
dinuinerare*^?!  Isti  sunt  regesPliilisibiiinpiignanles 
coutra  hrael,  de  quilius  plures  iiiCerrecerunt  lapides 
grandinis  quam  gladiiis  *'•  Ecce  babetis  hieniein 
judicijri»  sentcnrMe ,  bieiiiem  quoque  pigriti».  In 
tribns  reiiovat  bieius  poBulientis.  Frigus  eiiim  ejiis 
comedenies  semina  terrae  vermes  occidit,  tcrram 
decoquit,  ct  sic  abundanlia  seminis  gcrmiMa  pro- 


Tf 


lur.  Deprinio':  c  Pluet  super  pcccatores  laqueos 
Sed  est  pluvia  qua  diluviuin  iiiundavit ,  quo  perllt 
genus  humanum ;  pluit  eiiiin  quadmginia  diebus  et 
qiiadraginta  iioctibas*\  De  secuuda  ;  c  Mandabo 
nubibns  meis  ne  pluaut  '*. »  Cum  liac  pluvla  venit 
Cliristus  qui  desccndit  sicot  pluvia  in  vellus  ^.  c  Et 
nnbes  pluant  jiistuni  **.  i  De  teriia  :  c  Ful^ura  iii 
phiviam  fccit  *\  »  quia  cnmminando  peccaiores 
iiiovet  adlacrymas.  Ihecest  |iluvia  voluniaria  quam 
segregat  Deus  ba^reditati  siim  :  banc  babuit  Mar!^ 
Magdalene  ct  ipse  Christus.  Primus  imbcr  procedil, 
secuiidiis  abiit,  tertius  recedii.  Procedil  de  hoc 


di/cit.  Post  ejiis  recessum   venulis  auia  graiior  B  exsilio  iisquc  iu  inrcrnuin ;  nbiit  de  mundo  ad  rc- 


cuiergit.  Vcrmes  isii  sunt  suggcstiiones  caruuliinu 
ttiotuiiin  ,  seineu  est  bouuui  iu  corde  propo^iiuui, 
erunipit  ia  gerineu»  quando  proJucilur  ad  acluin, 
\eriialis  teiupcries  est  a  peccalo  liheraiio.  Vermes 
igitur  seuien  rodunt ,  dum  carnis  moius  boiiuui 
proposituni  impediunl.  Sed  hicms  vermcs  eonsiiniit, 
dnni  carnis  niotos  poeniienlia  coinpescit.  Itein  hieiiis 
tcriani  decoquit  et  sic  nielius  gcriuiiia  proilucit, 
duiu  pceuiteiitia  corpus  castigal»  ct  sic  ad  boua  ope- 
randa  melius  se  applicai.  Post  talem  hieuieiii  tcui- 
peries  veris  gralior  hahetur,  duin  post  pceiiiteuti.iin 
de  bona  conscieniia  Deo  gratiarum  actio  rcfcriur. 
Audi  verinet  et  hieineni  eos  consumcntcm  :  «  Nun 
in  comessaiiouibiis  et  ebrieutibus ,   uon  in  cubili* 


gnum.  Recedit ,  id  est  retrocedit  in  nihilum.  Pri- 
niiis  procedii,  quia  hlc  iiicipit  poena  qii;e  Une  care- 
bit;  uiide :  c  Veruiis  eorum  iion  niorielur  et  igui« 
eoruui  iion  exsliiiguctur'*.  i  l;!uis  e^t  pcena  qua  hic 
iaboraiit.seJ  ardeuiiorfii  iu  iiifcriio.  Secuiidus  abit, 
id  est  ab  hocexsilio  it  ad  reguuin,  quia  quae  per 
Scripturas  hic  de  Oeo  diciiiius,  In  regno  certiiia 
cogiiosceuius ,  quoniam  ouines  erinius  doclbilee 
Del  **.  c  Quas  euini  videmus  nunc  per  speculuin  lu 
aeiiigmate,  tiiiic  videhiiiius  facie  ad  faciem  ^K  i  Ter- 
lius  iuil>er  rccedit,  id  est  reirocedit,  scilicet  in 
nibilum,  quia  amplius  non  erit  liicius  iieque  clamor, 
se<l  nec  ullus  dolor  **•  Ecce  /liemi  iransiil ,  imber 
abiil  el  recetsil,  conscquens  csi  iit  pores  appareae*. 


bua  et  Impudiciiiis  ** :  i  ecce  veriiies  :  c  Scd  iii-  C  tn  terra  nosira. 


doiminl  Doniiuom  icsum  ,  et  curaui  carnis  ue  fece- 
fitis  iu  desideriis  *^  :  i  Ccce  hieins.  Isla  suiit  pri- 
fnogenila  iEgypli  iuterrecla  **.  Audi  germina  cx 
hieine ,  Id  est  poeiiiteiitia  :  c  Trihulatio  palien- 
liuiu  operatur;  paticntia,  probaiionein  ;  prohaiio. 
spe?ii  **•  >  Isti  siint  cui  posi  flagella  restitiiti  suiit 
liberi  pulchriores  priorlhus.  Audi  auram  veris,  id 
est  boiue  conseieutise  gratiorem  post  hiemein,  id  est 
pcpnitenliam.  Primus :  c  Ful  hfasphemus  et  perse- 
cuior,  sed  roisericordiam  coiisecutus  sum  ^*  i  per 
poenitentiam.  c  Graiia  auteiii  Dei  sum  id  quod 
SUI1I  ^*.  I  llinc  est  quod  Tob'as  post  ca^cilaicm 
et  paupertatem  ahiindanlius  solito  Deum  iaudassc 
iuveiiitur^*.   Deatiis  ergo  qui  iu  hoc  statu  iiiveni- 


Triplex  est  terra ,  scllicet  terra  inimica  ,  terra 
aliena,  terra  nostra.  Priuia  est  iii  iuferno,  secunda 
in  niuiido ,  terlia  in  coelo.  De  priina  :  c  Qiiid  esi, 
Israel,  quod  in  terra  iiiimicoruui  es  '*  ?  i  de  secun- 
da  :  r  Inveterasti  in  terra  aliena  ** ;  i  de  tcrtia  : 
c  Ut  est  lerra  viventium  **.  i  Priina  est  tcrra  ino- 
rieutium ,  secunda  langoentium ,  terlia  vlventiutn. 
De  priii.i  :  c  Aniequain  vadam  ad  tcrraui  lenebro- 
sametopcrtain  morlis  caligiiieet  umhra  mortis**;  t 
dc  secunda  :  c  Luxit  et  clanguit  lcrra**;  i  de  lcrtia : 
c  Credo  vidore  bona  Douiiui  iii  lerra  vivuiiiiiiin  ^*.  » 
ln  priina  flos  ariiit,  in  secutida  flos  pariiit,  in  lertia 
flos  apparuit.  Aruit  fliHiHiiis  gehcniialiliiis ,  paruil 
iion  soluni  niagistris  ci  pcrsecutorioiis ,   appaadiil 


tur,  ut  dicat :  lliems  abiit,  sed  longe  beatior  qui  d  Dco,  et  aiigelis,  et  homiiiibus.  De  priiiio :  c  llouio 


post  iilam  uliiinam  hieinem  hic  dicere  poterit : 
lliemt  abiit  et  amplius  iion  c  refrigescet  charitas 
multorum  '*.  »  /fii6er  abiil  lacryuiarum »  qnoniani 
c  Absierget  Deus  oiuiiem  lacrymam  ab  oculis  saii- 
ctoniui  ^*.  I  Flores  affparuerunt  in  terra^  ul  circuin  • 
lieut  sponsam  flores  rosariim  ct  lilia  coiivallium. 

Triplex  estiuiLer  :  luiber  pcenarum,  imber  Scri- 
pturaruiii,  iuiher  lacrymanim.  Priiuus  morificat, 
secoudiis  laeiincal,  tcrliu»  purilicai :  mortificat  eum 


sicut  fenum  dies  cjus  et  fl.is  agri  sic  clDdrescit  *".  i 
Itein  :  •M.Ttie  floreul  et  iranseal,  vespcredccidal,  iii- 
durct  et  arescat**.  i  Floreat  in  juventuteui,  transcai 
ad  senectutciii ;  vespere  ,  id  est  decrepiia  astate  do- 
cidat  iii  iiiorloiu.  Indiirct  in  glebaui,  arencat  in 
gehennam.  Desecundisquomodopareant :  c  Suhjectl 
estote  oinui  buiu;innc  crcatiine  propter  Deuui ,  iioii 
suium  bouis  et  modeslis,  sed  etiain  discolis  *^;  i  ut 
siiis  c  sicul  liliuui  iuler  spiuas  *'.  i  Quomodo  appa-^ 


••  Exod.  9.    "  Itom.  I.    «^  Pf.iI.  89.     ••  Exod.  9.     •*  Hoiii.  15.    •'  Ihid.    ••  Exoil.  12.     •*  Rom.  5 
••  I  Tim.  I.     '»  I  Cnr.  I.%.    »*  Toh.  i.    '•  Maiih.  54.     '•Apoc.  7.21.    "  P*.  I.  10.     '•  Ibid.    '»  Gcn   5.* 
'•Ua.  i.    '"  Psal.  ?l.     ;•  Isn.  41.     ••  Jtr.  51.    •Msa.  OG.   "  J.vui   U.    «M  Cor.   15.    ••  Apoc.  tl. 
••Rjrucli.3.     •Mhid.     •^E^ccli.  4«.     ••  Job   10.     ••  Isa.  ^c^     »»^lsa.  58.     *»  Psal.  102.    *»PsaL8i. 


•*  \  Petr.  %      ••  Canl.  2. 


979  JBOUM  CISTEBC. 

tmni  :  c  Teiiieiiief  aaiem  renieiit  cbbi  eisaluiia 
fir,  paftamef  niaiiipniot  fii6f  **• »  Onincf  enini  qni 
▼iJerinl  roe,  cognofceni  illof « i|oia  ifii  funi  feoien 
cni  I»en4^iiit  Dominuf  ^.  Priini  jreul,  quia  flome- 
nint  in  inundo  natiirilale,  feciinJi  fanclHale.  lertii 
rclicitaie.  Propier  priuiof  «  eis icealnni  eft  fcmuni  et 
cccidU  Oof  ,f  quia » oinuif  gloria  ^nf  qoafi  flos  feol  **,» 
ul  diciuir  :  i  Fili,  rccepifli  boua  in  yIu  toa,  el 
Lazaruf  finnliier  niala  **•  »  Secunlif  tlicitur  : 
€  Lccluiuf  no»ler  floriduf  ***. »  Dc  lertiif  :  c  iostuf 
gerurniabil  ficul  liliuni  et  OorcliU  in  «leruuui  ^  » 
Jam  eiiim  hUim  Uamiti^  imber  ubHl  ei  rtceuiu 
|CAtD.]  Hieiiif  euiiu  esi  vila  pncfens»  in  qiia  iios 
morlalitatis  noslras  frigidus  lorpor  asiriugit.  Ilieniis 
pluvis»  iniiuHierabiles  sunl  viiaB  praeseniis  niiferia*. 


ET  J0A9I.  AIXEI.^  280 

A  Dieit  ergo :  fcni»  qnia  aecnndnm  diviuc  prusdesti- 
uationif  flalntna,  jani  lalii  Atms  iramnii,  el  iinbref 
bieinif  recefsemnl.  Feni ,  qui  hoc  ipoaui  postulal 
tnonini  prsrogativa  nierilonini.  4e  qnibns  tabMur  : 
Fi»r€$  afpmrmermtd  %m  ierrm  moMirm,  Uatc  terra  esl« 
ille  agfT  qni  nomlnni  Boruerat ,  et  tamen  florum 
eJNf  fragrajitiani  tunc  odorabatnr  l^ac  iu  filio*. 
llarc  terra  ett  beala  Virgo ,  qux  illotu  fructnin  su- 
Idiiiiem  produiii .  de  quo  dicit  Isaias  :  •  In  dte  illa 
erit  donius  Douiini  in  uaguificeutia  et  gloria ,  et 
frucius  lerrae  fubliinis  \  »  iu  bac  lerra  flores  appa* 
meruul ,  decor  videlicet  et  odor  graiiaruui,  vinti-. 
luui  et  operuni.  Yeui  eiiani »  quia  leuipus  est  iiie- 
Iriidi  quod  seuiiuaiti,  bocesi  quod  dicilur: 


••l»Ml.  «5.     •»  Joan.  15.    ••  Isa.  40.    •»  Liic.  Ifl.    ••••Caiil.  I.  •  Ose.  II.     •  Ceo.   27.    »  l*.i.  o. 


LIBER  OUINTUS- 


TempMi  puiationii  advemii  •• 

[Tno.]  Iliijus  leuiporis  in  Evangelio  ineniiuii  Do- 
Rilnns,  cum  se  dicii  viicin  -verani  ei  Pairem  agrico* 
Isiro ,  et  aililiilil  :  t  Ouineia  palnilicro  in  ine  uou 
lereulciu  frucium  lollci  eunit  ei  oronem  qui  R*rt 
fructuuijiu^gabil  cumul  fniclus  plus  afleral». »  Tem- 
pus  puiaiionis  fi.rsilan  esi  de  quo  Aposiolus  :  c  £x- 
spoliaiiics  vcierem  bomiiieui  ciim  actibus  suis ,  lii- 
ffuiie  iioviiiii  •.  >  Quod  alihl  eipoiicns  aii  ;  f  Pro- 
ptcr  qnoil  ilepoiieiiies  oiiiue  inoiidaciuin  loquiuiiui 
verilaian,  iruns<|iiisque  cuiu  proxiiiio  siio  ^.  >  El 
posi :  t  Qiil  furabalur  jain  non  rureiur  :  magis  au- 
tcni  laborel  opcraiido  manibus  suis  quod  bouuin 
tlsl*.  I  Flores  apparueruHlt  ail»  >n  i^ff'»  UQStra. 
Qiio  procesin  boc  cvenerii ,  osteudil  cum  subdii : 
T#m^MS  pulaiioH^s  advenii,  Yox  lurluris  audila  est 
in  ierra  noslra.  Ficus  proiutit  grossos  suos  :  YiHea 
ftorentes  odorem  dederunl.  Ilic  cst  nrdo  piiiaiioiiis. 
Prius  Ol  compulatio»  secuiido  iinputulio»  leriio  re 
pulailOi  quarlo  anipulaiio,  quiuladcpirtatfo,  scxio 
dispolaiio  :  compuialio»  rciiiemorando ;  iiiipuuiio, 
causam  lu  se  reiorqucndo;  rcpuiaiio,  se  dijodicau- 
do;  anipuiailo,  iu  auribus  se  uiagidlii  dijuJicando; 
dispulaiio  volunlaiem  Del  iiiquirendo.  Primum,  ui 
prac:eiila  viia  cogooscatur  ;  secuuiluui,  ucexcusc» 
lur;  Iwiram  ,  ut  diguum  se  dicai  ui  a  Duuiiuo  Oa- 
gcllclur;  quarlumy  ul  inJulgcniiam  couscfpiatur; 
quiuium,  no  recidivuinpariatur;  scxiuaty  ul  voluu- 
las  pel  Implealur.  In  primo  acquirilcoiiiriliouem, 
in  sccuuJo  buiiiililaiem,  in  leriio  liinorenH  iu  quar- 
to  Dei  misericord  am »  in  quuiio  iiidusiriam,  in 
sexio  inceisuni  per  rcgiam  viam.  Gcce  radix  asceii- 
dcuJi  aJ  fli>r<-s.  Priiis  euim  est  puiaiio  in  coofes- 
slono ;  seciiiidum ,  geroitus  lurluris  in  lacrymosa 


B  oraiiooe;  lerliino,  grouns  esl  fiof  fici,  qood  est  ini- 
tiiim  conversatlooif  bon« ,  ut  pof t  scqiiaiur  dulcis 
fmcius  in  fancii  Spirilus  vlsitalione.  UlUmo  vint» 
florens ,  id  est  anima  florens  inieriori  gloria  »  dai 
proxiinls  odorem  opinionis  su».  Compolabat  rex 
ille',  diccns  angelo  percuiienil :  c  Ego  sum  qni 
peecavi :  ego  feci  iuiquitaiem  ••  >  liepuubal  pro* 
pbela  sic  :  c  OiuDiaqu»  fecisli  nolds,  Doroine,  in 
viero  )«idicio  fecisli  *•.  >  Autpuiare  docebai  Jacobns : 
c  CoiiOleiniui  allerulruui  peccala  veslra  **.  »  De- 
pulare  Salvaior  :  c  Si  sciret  paierfamilbs  qua  hora 
fur  venlurusessei,  vigilaret  uiiqiie,  ei  non  sincrH 
perfoJi  JoiMuin  suam  ••.  >  Dispulare  docebat  Pau- 
lust  diceiis  :  c  Ul  probcls  quae  sil  voluiiUt  Dci 
bona  et  beiieplaceus  el  pcrfecia  *•.  > 

Tria  suul  leuipora  :  lempus  leui.iiionis,  tempns 
loctaiionis,  teinpus  pulalionis.  Primum  ftiii  anle 
legem,  secundum  sub  lege,  lertium  snb  gralia. 
Prluium,  regnaiite  Jiabolo;  secuuJuui,  Moysc  mou- 
Btraiite  legeni  populo  Israelitico;  leriio*  regnanie 
Jesu  Cbrislu.  Iii  priino  Jialiolus  cral  rei  el  domi- 
niis ;  in  kcciiuJo  minor.ita  ejus  polenlia  per  legis 
observauiiaiu,  facius  est  pnedo  vioJentus;  in  leriio 
reprcssa  cjus  violenlia  per  graliam «  faclas  esl  la- 
Iruiiculu5.  De  primo  :  «  Regoavil  mors  ab  Adaui 
usqiie  ad  Mdyseii'^  ;  >  de  sccuiido  :  t  Oinnis  vioknla 
pra^daiio  cum  luinultu,  ei  vesiiniciituiu  mistum  saii- 
guiiie  eril  ia  coiulmsiioneui,  etcikis  iguis  '•;  »  de 
lcilio :  €  Si  sciret  palerfamilias  qua  bora  fur  ve* 

Dnirel»>  clc.  In  priiiio  igiiur  .\Jam  est  len- 
laius  et  viclus  a  diabolo  sine  ouiui  repiignaulia, 
in  secuiido  repugnavil  Israel  armatiis  legif  ob- 
servanlia,  m  lcrlio  cavel  sibi  Cbrisiiauus  a  fiil- 
lacia  lalrouis «    illuminatus  Cbrisli    gralia.    Pri* 


^Caut.  t.    •Joan.  15.    •  Eplies.  4.  •  Ibid.    •  Ibid. 
••  llom.  M.    «Mlom.  5.    ••  ba.  H. 


•  11  nc*'.  2*     '•  Dan.  3.     "  Jac.  5.     ••  Luc  I J, 


)8I  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V.  i8i 

miim  csl    tcmpus   Taeumii ,   seciHKluin  medium  ,  A  cidil.  Clain.ib.U  ^nhn  pro  ▼ine.i  Doniiui  : «  Domiiie, 


55  icniuui  plenum*.  Sub  prliiio  fuerunl  icrvi,  ttib 
sccuiiilo  mercenarii,  sub  lcrtio  (ilii.  Priini  exspe- 
ciabani  verbum  refrigiTalionis,  Kectunli  (iiietii  opo- 
riSy  lerlii  retlcmpiionein  aniinae  el  corporis.  De 
iluobus  priinis  :  «  Sicul  corvus  desideral  uinbrani 
et  sicul  mercniariii^  praps  olatur  fiiioni  operis  sui, 
ita  ego  babiii  int*nses  v;icuos,  cl  iioctes  lal)oriosas 
ciiumeravi  mihi  **•  i  De  niedio :  <  Duni  medium 
silenlin.n  tenercnt  oinnia,  omnipotens  serino  luus» 
Doininey  a  regalibus  s»'dibus  venil  ",  >  De  ultimo : 
«  Postqu:iin  vcnl  pieitiiddo  icmporis,  inisil  Dcus 
Ftliuni  &uutn  in  terris  **.  >  Ecie  islud  esl  lempiis 
Ititialionis,  siillccl  plena  gralia  :  bxc  esl  pulalio 
V  ncx  qnam  Noe  pl.mUTit,  el  cst  inobriaius  et  in 


extermiiiavil  cain  :ipcr  de  silva,  et  singnbris  ferus 
dcvorntus  csl  cain  *'.  »  Quia  non  eoruin  eral,  sed 
de  viiiea  Soilcimoruin  viiiea  eoruin  et  de  suburbanis 
Coniorrluc.  Ilu;c  esi  priaia  pulalio  labrusce,  Id  esl 
bxretiionini ;  qu.-e  pertiuel  ad  praelatum.  Sequilur 
pulaiio  adullerini  viminis,  id  esi  peccali»  quae  spe- 
ctal  ad  quemlibct  Cbristianiiin.  Ilarc  ad  inoduni  fa« 
cienda  esi.  Peccaia  enim  nosiia  quasi  infirmiias 
sunl,  quoriim  tria  sunl  genen.  Quasdam  eiiiin  cre- 
scunt  in  modum  luir.oris,  quxdain  in  niodiini  super* 
flui  bumoris,  quxdam  eniiu  in  modum  roortuae  car» 
nis.  Priinum  itaque  medicus  ferro  caedil,  secundiini 
igne  urit ,  lerliuin  ungueiilo  inordaci  consumil. 
Prinnim  itaqne,  id  est  lunior  esl  orone  viliuin  qiiod 


labcniaculo  suo  dciiu 'alus  **.    Pio   bac  cst  filiu;.  B  cor  exultat;  secundum»  id  cst  buiiior  superfluiit» 


paiilsfainiitas  ad  invilaiidos  operariosi  in  vineaui 
e^rc^sas**.  Nsnlatus  esl  Noe,  id  est  Cliristiis,  quaiitlo 
nftliis  de  xir^itie  in  nostra  a)'p:iniil  iiifirmiiate. 
Inietfectus  est  a  cultoribus*',  id  esl  Scribiset  Pba- 
risa-is  in  cruce.  Egredieiur  inviiare  ad  vincaiu 
qii.indo  apparebU  in  eilremo  examine. 

Tria  sunl  geiiera  sacraiiientornin  :  iinuin  piraii- 
duiu  in  principio,  aliud  in  iiiedo,  tertium  in  fii:e. 
Primom  sacrainentuin  est  labrusca,  i«l  est  silvesiris 
vioeai,  secunduiu  fuit  adulterina  vimina»  leriiuni 
sunl  palroilum.  superaflluentia.  Labrusca  esl  ba*re- 
llconiai  malitia,  adiillerina  vinilna  sunl  nosira  pcc- 
c-ata,  palmiinm  siiperaflltieiilia  corruptlo  bumana. 
be  prinio  Doininus  per  propbeiain  :  «  Judicale  in- 
ler  me  ei  inter  vineam  roeain,  exspeclavi  ut  facerel 
uvas,  ei  fecli  labruscis  **.  »  De  secundo  In  libro 
bapientix  dicilur  qiiod  sint  scirpea  vimina.  De  ler- 
lio  :  «  Omiiem  paliniiem  in  nie  noii  rcreiHem  fru- 
cturo  cra(!icabit  Paier  meus**.  i  Prinio  priiicipio 
bujus  lemporis  priina  pulatio  facienda  esl  per  pr»!- 
l.ituin,  secuiida  spei  lal  ad  qnenililici  Cbristiainnn, 
ler:ia  ficl  per  Cbristum.  De  priina  eniin  di<iiur  : 
«  Aufertc  inalinn  dc  inedio  veslri  *^,  »  itein  :  «  lii- 
l;d.  lis  si  discedit  disccilal  *' ;  >  de  sccnndo  :  «  Yeliis 
boroo  nosler  crucifixiis  est  cuni  Cbristo,  ul  destrua- 
lur  norpus  peccati  cl  ultra  non  scrviamus  pec- 
caio  **;  >  de  teriio  :  «  Corrupiibile  boc  induel  in- 
corruptelain  *^.  >  Priina  igitur  putatio  bxreticorum 


esl  co.-icupiscenlia  reruro  soiculuriuni,  qnas  desi- 
derai ;  icrlium»  id  esl  carnis  moriuae,  esl  viliuni 
caruis,  in  qua  carnalis  boino  dclcctaUir.  Sarculum 
crgo  qui  tuinor  putaiur,  esi  meiiioria  inortis,  quo 
siipcrfliius  bumor  puiaiur,  esi  verecundia  confcs* 
sionis.  Qiio  puiaiur  caro  inortua,  cst  labor  pcBui- 
teiitialis.  De  primo  :  «  0  niors !  f|uam  auiara  esi  ine« 
moria  iiia  viro  jiislo  **  l  — lloiiio  eniin,  curo  morie- 
iur,  liaTeditaliii  serpentes,  ei  besUas,  et  vermes  **•  > 
Ei  Idein  «  est  inieriius  ei  boiniuis  ei  juroenli  "•  t 
De  secundo  :  «  Confiieminl  alierulrum  peccala  ve- 
sira,  el  oraie  pro  inviccni,  ul  salveuilni  **.  »  Si  eaiai 
non  erubcscis»  dum  couflieris,  perii  confessio,  ?el 
rtcidivuin  paritur.  De  eo  dicilur  :  «  Qui  bapiixaiur 
a  morliio  si  uiiuin  laiigii  morluiim,  quid  pioilest 
lavatio  illa  '*f  >  De  lcriio  :  «  Poeniteiiliani  agite» 
nppropinquabil  eniin  regnuni  cuLloruiu  '^.  >  Uiide 
propbeta  :  «  Convertimini  ad  nic  In  loio  corde  ve- 
biro,  in  jejuiiio  cl  flelu  el  plaiictu  *'  i  ^i  Aposio- 
lus  :  «  in  omnibus  exbibeanius  nusu;eili»8os  sicui 
Dci  minisiros,  in  mulla  paiientia,  iu  jcjuniis  ei  vi- 
giliis  inultis  '*.  >  Teriia  pulatio,  scllicei  corrupiia- 
nis,  flti  a  Deo.  Tunc  enim  pcccaior  crit  sanciifica- 
lus.  Qui  niodo  csi  in  tcncbris,  iuiic  viJebit  Ueuin 
qiii  nioilo  est  absconditus  a  nobis;  qni  niotlo  squa- 
lidus  cst  corporca  veiiistate,  lunc  eril  reitovaiu». 
Iloc  ordine  vidii.  Joaimes  paraiam  Ecclesiam  de- 
scendcnlein  :  «  Vi«li,  aii,  civKatem  sanciiim  Hi&« 


»b  Ecclcsla  qwB  speclal  ad  prxlaios,  sic  esl  fa-  d  rtisalem  dcsccndciitcm  de  ccbIo  a   Deo  paraia  n. 


cienda  :  primo  verborum  argumentatione,  secundo 
iniraculorum  coruscatioiie,  lcrtio  niaterialis  gladil 
aniniadversione.  In  pritito  itaque  fii  cogens  ratio, 
iii  secundo  admiratio,  in  lertio  comininaiio.  Pro- 
l>ter  priinuin  liabei  episcopus  logion,  id  esl  ratio- 
ii.ile  in  pectore;  propter  sccuiidum  lainina  aurea 
splendei  in  froiite;  proptor  lertiiiin  esi  aculeus  in 
iiiniuiiiate  pastoralis  virga;.  Iloc  ordinc  putavii 
Llias  saccrdotes  Uaal.  Priino  eiiiin  a|>ud  Aab  con- 
cionaius  esi  cuin  eis,  secundo  miraculo  convicit 
per  ignein,  scilicel  sacrificii,  ultiino  eos  gladlo  oc- 


quasi   sponsain  ornalain    viro  suo 


V 


tSauciaii>, 


ecce  primuin;  llicrnsalcin,  tt>io  p<ici<  dicitur,  ecce 
scrniiilnin ;  nov:iiii,  cc«e  lertium;  ornatam«  CCCQ 
qriaiiuin. 

Vox  lurturii  audita  ai  in  terra  noitra» 
[Tno.]  Vox  prxdicatoris  audita  csi  in  terra,  quaa 
nosira  coepil  esse  duin  fidei  verbuni  recipit.  Uiide 
in  die  Doniinicae  Resurrectioiiis  canlatur  PsaKmus  : 
«  Doinini  csilerra  *".  i  Yox  euim  malris,  quae  recessuin 
nitniiai  biemis  el  adventum  veris,  eis  convenit  lui 
sciuni  docere   quod  «  nox  praeccssii,  dies  auiem 


••  Job  7.  *'Sap.  18.  »'Cal.  4.  •»  Gen.  9.  **  Luc.  20.  *'  Ibid.  **  Isa.  5.  "  Joan.  15.  •*  I 
i:ur  3.  *'  I  Cor.  7.  "  Kotu.  «.  *'  I  l.or.  15.  **  Psal.  79.  **  Eccli.  5.  **  Ecrll.  tU.  '»  Ecclc.  <>. 
«•  Jac.   5.     "  Eccli.  54.     ^*  Maitb.  3.     "  Jocl.  2.     *•  II  Cor.  «•     "  Apoc.  «I.     »•  Psal.  23. 


283  TH03I.£  ClSTbiiC.  ET  JOAN.  ALCaiM  SSi 

a|ipropiuf|uaYii  **.  t  Yox  turlurU^  quae  geniitum  gi-  A  in  Ii0€  saeculo  *\  i  no8  roonei  Apof lolus.  Sohrie 


pr^isit,  els  congniil  qai  geniunl  pro  desiclcrio  ps- 
ir!s«  dlcenles  :  «  ipsi  inlni  nos  gemimus  adoplio- 
neiii  filiorum  Dei  exspeciantes»  re<lemplionem  cor- 
|io  is  noslri  ^.>  Vel  pro  peccaiis,  iil «  Miscri  esiole 
ci  Ingcte  ^**»  Quaiuor  commenilubiKa  infenimus  per 
luriurem  in  scripiis  expressa,  noniine  ipsins  posilo. 
Qnia  verecutidae  simplicilalis  dicilur  quoJ  In  sacri- 
flcio  immolaiar,  quod  niduni  quaerll  sibi  el  pullis* 
iie  vaga  Yideaiur,  qiiod  tox  ejus  iiolilia  veris  iu- 
vf uiiur.  De  priino  :  «  Pulcbrae  suiit  genc  Iimb  sicut 
lariuris  ^;  t  de  secundo :  <  Qul  iion  polest  invenlre 
agiium,  immolct  par  turturuni  aul  duos  pullos  co- 
I  iinbarum  ^*.  >  Dc  lerlio  :  «  Passcr  inveiiii  sibi  do- 
luiim,  f  t  turtur  niduni  ubi  ponat  pullos  siios  ^;  > 
ile  quarto  :  Vox  iurturi»  audiia  ett  in  terra  nottra. 
Priniuni  convenit  Cbrislo,  propier  suam  innoceii* 
icin  sim|tiicitaieiu,  unde :  «  Sicut  ovis  ad  occisio- 
licui  ducius  est,  et  quasi'agniis  coram  londenle  se 
«buiiituil,  et  non  aperuii  os  suuin^.  >  Idein  :  <  Mon 
ert  liirbuleiitus  et  anxius  ^*.  >  De  secuudo : «  Factus 
csi  obedicns  usquc  ad  uiorleiii,  morleiu  aulcin  cru- 
cii  ^*,  >  sciliccl  in  passiotie;  lertium  in  asceiisione  : 
«  Vado  pnrare,  ail,  vobis  locuiu  ^;  >  quarlum  iu 
prxillcatiouc,  iii  orailouci  intercedendo  pro  iiobis 
loraui  P;itre  ^*,  quia  «  advocalum  babemus  apud 
Pa  rem  Jusuui  Cbriftiuin  jusliiin,  qni  faclus  est  pro- 
piliatio  pro  peccaiis  nostris  '*.  >  Sed  baec  singula 
('.i  quiramus.    Priuiuin    dlcitur   turlur   V!*rccund» 


B 


quanlum  ad  carnem,  jusie  quanlum  ad  sensiiali:a- 
Uin,  pie  quaniuin  ad  spiriiualiialem.  Sobrie,  iie 
caro  ineliriciur ;  justo,  ne  Eva  Ad.T,  id  csl  seiisua- 
lilas  spiriiui  domitictur ;  pie,  ne  iu  conleiiiplatione 
aliud  quam  Dcus  quapratur. 

Proptcr  baec  tria  doceulur  iii  Leviiico  **  Irla  ge- 
nera  anluianlium  iniinobuda.  Docet  immolare  bo- 
ves  de  quadrupedibus;  lurlures  de  avibus,  qux  vo- 
l.int  iiirerius ;  columb.is  scilicet  de  avibus,  qux  vo» 
laul  superius.  Primuni  euim  sacrificiuiu  carnis,  se- 
ciiiidum  sensualitaiis,ier!iiim  spiritns.Caro  inimola- 
tur  iripliciler.Quorumilameniiir  carOy  veliut  iioliul, 
iuimolaiur,  quia  a  Dco  flagellatur,  nec  lameu  corri- 
pilur.  Alii  vuluiitarie  pro  Cbristo  passionem  U5que 
ad  eflusionem  saiiguiuis  patiuntur  :  lertii  vigiliis  et 
jejuniis  exteuiianlur,  ui  spiriius  libcrius  couieni- 
plclur.  Prima  cst  vilula  Cpliraiin  **  docta  diligeie 
lurturc:u,  secunda  viiiila  riifa,  qiiae  iiniuolalur  ad 
vespcram,  terlia  esl  vitula  Saiusonis  :  in  qua  araii- 
les  a  Sarosone  exdpiuulsoluitoiieiu  proMeniatis  ex- 
lorlain  per  afllictioiieui  ituportuDam  :  boc  esl  por 
afllictioncm  carnis  ralio  ci  iulellccLiis  liberiures  et 
subtiliores  a  Cbristo  mereuiur  sibi  revclarl  sccreta 
coelesiia.  Hxc  esl  iuLmolatio  quadrupedum,  id  tA 
carn.s.  Sed  si  caro  cxtcrius  aflUgitur,  oportet  ui 
sensualitas  iulus  cobibealur.  l\jdc  enim  est  iminula- 
llo  turturis,  quod  debet  se  a  pravis  rooribus  interius 
coercere,  iie   tiec  iiiiiiis  debeat  niundaua  concii- 


siniplicitatis.  Ilaiic  iiupcdiunt  iria.  Quia  iiivere-  C  piscere.  Debel  tainen  corpori  qiiod  suum  est  niiui' 


cuiidus  homo  priuio  peccare  iion  erubescftiis  con- 
flilenier  operatur  iutquilaiem  :  praesuiitit  reinsuprt 
se  ad  se  non  periiueniem ;  negligii  coriepiionem. 
De  priitio  :  «  Frons  uierelricis  facia  est  libi  '^  > 
Itciu  :  (  Fac!es  senuiu  iion  erubueruiit  '*•  >  Isil 
prxdii aveiutii  peccaium  suuui  sicut  Sodoma,  bi 
suiit  ille  Israelita  qul  corain  omnl  Israel  ingressits 
est  ad  scorium  Madiain  ".  De  secundo  :  t  Aliiora  le 
ne  qnxsieris,  cl  inajora  le  ne  Mrulalus  fiieris  "^.  > 
l.^il  sunt  Ozi:is  rcx,  qui  pra*sunipsit  ofllcium  sacer- 
doialo,  et  ideo  leprosus  factus  esi ".  De  lerlio  : 
« Quia  despexiblis  omne  consilium  incuin,  et  coVre- 
piiines  meas  neglexislis,  ego  quoque  iti  interitu 
vc4ro  ri<!ebo"'.  i  Isil  sunt  filii  Heli ;  qui  iion  recepe- 


strare,  id  esi  sensificare,  el  iu  sumendis  aliiueiiiis 
acquiescere.  Iloc  esl  eniin  quod  ibi  in  L.evliico  prse- 
cipiiur,  qiiod  immolelur  reiorto  capiie  ad  corpus  *^. 
Sed  ne  spiriius  ex  cognitione  CQelesiium  qu;c  cou- 
ti^niplaiur  supcrbiat,  cl  ipse  iinmolalur  quatiJo  ab 
bac  lemcriiale  refrcualur,  liac  scilicet  lege,  sicut 
de  lurture  dicturo  esl,  capui  ad  corpus  reflectat,  id 
est  uiiseriain  suani  ut  iude  bumilietur  respiciat. 

Triplex  esl  iiidus  :  nidiis  gratix,  niJits  co:iscicii- 
liae,  uidus  quieiis  superiiX.  lii  primo  pullos  pro« 
creat,  iii  secuudo  sepeliri  desideral,  iu  lerilo  xter- 
num  doiiiiciliiim  pullis  suis  ptapparat.  Pullos  pro- 
crcai,  scilicet  aflectioues  iiileriores  et  fructus  ope* 
runi  sepeliri  desiderat,  ut  dorroial  el  requiescal  in 


roiit  ;«atris  corrcpliotiem  '*.  Iii  figura  boruro  Iriuin  ^  p.ice  iii  idipsuui  ",  ct  crescat  in  Deuni.  In  lertio 


PsaluiUta  inier  caniica  graduuin  tres  conlinuat 
psalmos,  iu  quibus  se  iniuiunem  ab  islis  dicit.  Pri- 
iiius  esl : «  De  profiindis  '^,  >  in  quopeccaluin  suuin 
rocogiioscri  el  plaugilsic  : «  Si  iniquitaiesobscrva- 
veris,  Doiniiie,  Doiuiiie,quissustinebil"?»lusecuudo 
praesuinpiionem  reuiovei  dicciis  : «  Domiiie,  non  est 
exaltatum  cor  meum  iiei|ue  elali  sunt  oculi  mel  "•  >  In 
lertio  se  ostendil  mansueiuin  ad  suscipieiidani  cor- 
repiionem,  sic  :  «  Mcmenio,  Domine,  Davideioniiiis 
niansueludinisejits  ".>-«Sobrie  eijusie  el  pie  vivcre 


nidum  pullis  ordiiiai,  ut  requiescant  in  Deuni.  De 
priiiio  :  «  Cuni  ambulaveritis  per  viam  et  invenerilis 
niduin  avis  el  iiiatrem  desuper  pullis  incubanteui, 
pullos  tenebis  capiivos,  niatreui  auteni  penniites 
abire  liberain  "-*^.  >  Nidus  isleestgralia  Dei ,  mater 
qua*  pullis  incubat,  esl  puritas  turturis,  id  esi  fidelis 
animae.  Hacc  pullos  creal,  duin  confidentia  m.njora 
rogat  Deuin,  audacior  esl  conira  diabolum,  iiiiiius 
limei  inaledicia  viciiiorum.  Sed  nc  foric  el  sub- 
i«pal   I  vanilas,   superbia,  etc,  lcnendi  suiit  ca- 


••  Rom.  i3.    ^'  Hom.  8.     *»  Jac.  4.    "Cant.  I. 
*'PiiiI.  i.    "Joaii.   14.    ^llcbr.  9.      "  I  Jom.i 

2.      "  II  Par.  i6.    "'  Prov.  |.      ••  I  Rog.  4.      "  Psal.  129.      "  Ibid.    "  VsM. 
•'  Til.  «.      ««Cap.   3.      "  Osc.  10.     •^Lcvii.  I.      ^»  Pbal.  4.      ••-•'  Deul.  2i. 


"  Lev.  li.    "  Psal.  85.    ^  Ka.  53.    *•  ls.i.  4J. 
»•  J^r.   5.     ••  Threu.   5.    "Num.25.    '^licd. 

105.      ^*  Psal.   i5l. 


SS5  CX)I1MEMT.  IN  CAKTICA  CANTIC.  —  LIB.  V.  28« 

piiYi  iiiiiis.  Blutcr  vero,  id  est  piirilns,  liljcre  i^gre-  A  qii.nerciili  illiiiri  ^*.  t  Aiidi  boiiiblem.  c  Di\i  :  Cora^ 


diatur.  Per  os  dieenda  piira  Yerba ,  per  iiiniius  ui 
pura  ftinl  opera,  el  sic  pcr  casteros  seiisus.  Do  sc- 
cundo  :  «  Li  nidulo  meo  inoilar,  cl  siciit  paliiia 
inulliplicabo  dies  ** ;  i  de  iertio :  «  Passcr  iiivenit 
sibi  domum  ei  turtur  iiidom  ubi  ponat  piillus 
suos  **•  »  Seqiiilur  de  voce  turturis  :  Vox  iHrinrit 
nudUa  e$l  in  terra  nosira.  Gor  iioslruin  liic  accipitiir 
lerra,  non  nicn  sed  nostra,  quia  coinmunis  esse  de- 
bcl  Deo  et  oinnibus  boiiiiiiibus.  Deo  pcr  dcvotio- 
nein,  fratri  pcr  dlleclioiieiii,  proxiiuo  per  compas- 
sionetn,  sibi  per  niutlestia:  viitiiiein.  Deo  per  dt - 
votioiiein,  ut  lii  ro  c'elec:aiioiiein  babcainus;  fratri 
|*er  d  iuctioKCiii,  ut  ad  boc  ad  qiiod  iios  ipsos  diliga- 
luiis .  prox*iiio  pcr  couipassioiiem  ut  oiiera  ipsoriini 


fitebor  tdversnni  me  injusllliam  meam  Domino, 
ft  tu  reiiiisisti  Impielatcm  peccali  niei  ^^ ;  >  lcrtia  esl 
Aiiiia  R.igHclis,  qui  dicitur  pa</to  Oomifii.  Qui  eniin 
suspiraift  cx  coinpassione,  accipiunl  t  Deo  graiiam 
qtia  paiiperes  pascant,  el  audiant  in  jiidicio :  «  Esu- 
rivi,  ct  dedisli  mibi  nianducare  *' ;  >  quarta  est 
Aniia  Joacbiin,  qui  dieitur  reiurreciio»  Qiii  eniin 
suspirnnl  pro  taedio  vilas  bujus,  accipiunt  a  Dco 
gratiani,  qiia  sinl  securi  dc  resurreclioiie,  uiido 
A|H))itolus . «  Nolunius  vos  igiiorare,  fratres,  de  dor- 
inichtibus,  ut  ncn  contri»teuiini  sicul  et  cx*teri 
qui  speui  iion  bat»eul  :  iiiortui  eniui  qni  in  Cbristo 
suiil  re«urgeiil  priiui.  Dcindc  nos  qiii  viTinius,  qui 
reliiiquiiniir  siiuul  ^',  i  etc.   Uuiiila  csl  Anna  lllia 


porteiuus  ** ,  iiolis  per  virtuteui  iiiudestia-,  ul  a  '^  Pbaiiiiel,  qui  dicitur  appariiio  Dei.  Qui  enini  pro 


viiiis  iios  leiiiperenius.  Ab  bac  lerra  quaui  posside- 
ni*i.^  audilur  bxc  vox  iu  ilia  terra  quaui  exspecia- 
uiiis,  li;rc  vox  esl  geuiilus  cordii. 

Duo  suut  geurniis  turluris,  duo  colunibae,  uuiis 
coiuniuuis  utiisquc.  Ceuii<us  turturis,  qua^  iuferius 
volat,  suut  pceiiitcnliuin,  gcuiilus  colu  ub»,  qiiae 
superius,  geinitus  splritualiuiu  :  coinpassioiiis  suiit 
auibaruni.  Ccce  quiiique  :  primus  passionis,  secuii- 
dus  propassioiiis,  tertiiis  couipassioiiis,  quarlus  ex 
ixdio  viix,  quiutus  ex  desiderio  auiiiiae.  Primus 
pro  iiJiiuilate,  secundus  pio  teiilatioiie,  tertius  pro 
proxiiui  iieccssi'atc,  quarlos  pro  iucolatu  bujus  uii- 
seri;e,  quiutiis-pro  desiderio  patriae.j 


dcsiderio  patri»  geinunl,  Deiim  iii  gloria  sua  Tido- 
bunt.  uiide  :  «  Regeni  in  decore  suu  Tidebunl  ocnli 
ejus  '*.  >  Seqiiiiur  de  voce  turturis.  Tres  supradixi- 
iiius  tetras  :  terrain  niorieniiuin ,  terraui  langueii- 
tiam,  tcrram  Tiveuiiiim.  Similiter  snnt  tres  vo* 
ces  :  vox  vulturis,  \ux  turturis,  vox  fulgiiris.  In 
priina  tcrra  audita  esl  tox  Tulhiris,  in  seciinda  vox 
fulgiiris,  in  tertia  tox  lurturis.  Vox  Tulturis,  qu« 
scducit  ad  dcTorationem  aniniarnm  et  corporiini ; 
Vi  X  fulguris,  qune  tonitrui  comminatur  poRiias  iufe- 
rornin,  et  fulgori  clarilalem  supcrnonim.  Turturis, 
id  cst  Cbrisli,  i|ueui  babciuusapud  Palrein  advo- 
caiuni  *^  Iti  priiua  enim  :  «    Adversarius    vesier 


l)c  piiuio  :  Afflicti  quolidie  pro  peccaiis  cuin  la-  q  di.(bolustauqnaiii  leo  riigiens  circuit  qiixretis  qiiein 


rryniis  56  exsiiectoiuus  fiiiein  nostruiii;  de  se- 
cuiido :  «  Miserere  luci,  Douiiiie,  quoiiiaiu  iiifiriuus 
suiu  '* ;  idetertioMatbati;is  : «  Utquidiiatussum  vi- 
dere  inala  geiiiis  uiese  '*?  >  de  quarto  :  «  llei  luilii 
t\uli  iiicolutiis  iiieus  proluiigalus  cst^';  >  dequiuto: 
«  Quando  vciiiaiii  et  apparelio  aiite  faciem  Do- 
niiiii  '\  >  llis  quinque  iiiodo  snperiu)»  recitatis  Dcus 
coutra  qiiiiiquc  rcdilil  graiias.  II. s  eiiiui  qui  geuiuut 
geniitu  passiouis,  dal  Deus  graiiaui,  qua  cos  quasi 
pusscssioneni  suain  custo.tit.  Ilis  qui  geiuuiit  pro 
peccalis  graliain  qiia  cis  sua  boiiitate  peccala  re- 
HH.iil.  Qui  vcro  ex  comp^ssioue,  gratiam  largi- 
lalis  qua  paupercs  Tcstil  et  p;iscit.  Qui  ex  lanlio 
fraesentis  \ii.T,  graliain  qiia  resiirrcctiouem  spcrai 


devorel,  cui  resisiile  forics  in  fidc  *'•  >  Os  etiiin 
ejus  abuiida^it  lualitiaet  lingua  ejus  cuslodivit  «lo- 
los  **•  >  Dixii,eniiuiirnuiciis: « Persequar  el  conipre- 
beiidani,  dividaiu  spolia,  iiuplebilur  anima  luet : 
evagiuabo  gladiuiii  nieuui,  inierficiet  eos  maniis 
niea  ''^  >  Sequitur  tox  fulguris.  Dicit  tonltrui  : 
«  Mittiie  cuin  In  leuebras  exieriores,  ibi  erit  flelos 
el.  slriJor  deiiiiuiu  **•  «Fulgebiini  jiisti  sicul  sol  iu 
rrgiio  Putris  eoruiu  **•  i  Hxh:  ciiiui  de  supeniis  at- 
lulit  ad  nos  Cbristiis  veniens  iii  muudum,  unde : 
«  De  tbroiio  procediini  fulgura  et  Toces  et  toiil- 
trua  '*•  t  Fulgura  scilicct  prouiis^io  clariialis,  voi^et 
oratiouis,  toiiitriia  coiiimiualiouis.  Dc  voce  turluris, 
id  est  Cbristi  dicitur  :  «  Advocatum  liabemus-apud 


ct  diligit*  Qdi    desidcrio  palriae,  gratl:itu  qua  Deus  D  Patreiu  Jcsuiu  Cbristuiu  jiistuin,  qui   faclus  est 


cis  apparebit.  Iii  Ogura  baruin  qiiiiM|iie  gratianiiu 
ki  Velcri  Tcsl:iiiiiuto  qniuqiie  logiiiiiis  Aiiiias; 
Ai.iia  euini  iulerpretatnr  graiia,  Priiita  est  Auiia 
Elo;inas  qiii  diciiur  Dei  po$se»s'io,  Priiuos  eiiiiii 
possidet  Dcus  taiiqiiam  suos  iie  cadaut,  uude  Pau- 
lus  :  <  Sive  vivimus,  Douiino  viviiuus;  si\e  iiio- 
riiiiur,  Doniiiio  niorimur ;  sive  vivinius  sive  nio- 
rituur»  Doiniui  suinus  ^' ;  >  secuuda  esl  Auna 
Tobi»,  qui  dicilur  Iponim  DomiHt,  Bouitate  cuiin 
sua  sic  geuientibus  peccata  rt^uiitiii,  uiide  :  «  Uo- 
iiuS  est    Duiuiiiu  sper.itiiibiis   iu  eutn  et  aiiiiiiui 


propiiiatio  pro  pcccaiis  nostris  ^;  >  iiou  soliim 
:iutein  pro  iiostris,  scd  pro  tutius  niundi,  Audi  TO- 
Ciiu  biijiis  turturis  gciucntis  pro  nobis  :  «  Pater 
saiicte,  scrva  cos  in  tioiuiiie  tiio,  quos  dedisti 
luibi  **\  I  ita  ipse  orat  pro  iiobis. 
Tempus  inctston/f,  id  esi  temput  metiii^aHvenii, 
Card.  Alia  cst  litiera.  Igitur  pro  semeuie  merito- 
ruiii  accipc  maiiipulos  prxiuiorum.  Ideo  eiiam  Teni, 
quia  sic  Ecclesise  requirii  uecessitas,  quia  vox  /tir- 
luris^  id>st  Ccclesix,  audiia  ett  fn  terra  notira.  Ac 
si  dicat  :  /u  terra  nottra,  id  est  in  stabilitate  soUda 


*•    Joii   ^       ••  Pj*a!.    85. 

-i;.    •»  K  ui.  11.  '•Ibmi.  .%. 

i      "'  I  I Vlt.  .">.  "'  P>:il.    in. 
•*•  Jo.i.i.  17. 


'•   C:il.    0.     ''    Psal.    C.     " 

"  Psal.  5.5.    '•  Malib.  i5. 

•»  Fxod.   li.     ••  Matth.  ii. 


I  M.Kb.    2.      "   Ps:il.     110.      '*    P>al. 

'•  I  Tbess.  4.      ••  Isa.  35.      ••  I  J0.111 

•*  Maitb.   15    •'  A|>oc.  4.     ••  I  Joau.  i. 


€ft 


nOMM  CKftJUL  ET  JO%!L 

i.A 


ftorari.      ^'^ 


DtwnmmM 
kare  oi, 

cteuiribie,JHii,ct 
•   4e  lertie  mI  ftm§kti% 

U  •nenmr  gleria  **, »  fcificei  Fiii«s 

«Oe  iMiaf  :  c  Sflrfe,  ilHmarr« 

ieei,  ^  fCMi  lei  IB»,  d  gfera  Dmim  mfer  le  B 

•na  efi  ^. »  Ycfe  aivcr  le  erta  csl  gkria  DoaiiBi, 

dMi  pd^  ai  ea«,  ^m    c— ccpfs  fiae  te- 

mmt  ftliu  cannlit»  Mlaf  tlae  ceirB^iMM  viriri- 

■iUfift  irmalaf  d  fertaiaf  ia  vcalfe  fiae  hrti— c 

vcsirif.  Cmm  iia^ae  ^  ide  fil  eif  bMa  efiMO, 

vcraeiier  fded  tfiti :  FiMr  femtet  •derem  Se- 

iUrmm.  lleai  tef  beae  edenil  is  viaea,  cm  boaa 

•fisie  reMd  ia  Ecddiiu  GjwiJ  Ttro  Medi  bm 

Mief  fwl  lifiaNb  fna  vaaiUf.  Qnc  fapieM 

4ifise«ier  c—iiileni  ■t,  ipfb  cosMtif,  ea  fibcMivf 

ffiXial,  d  ceaMria  ferTOitiaf  «fisafl.  bMle  Cfl  qaeil 

gjUfie   «ilicbal  mitcs  cms  ia  Tbarvif.  d  isde 

aiercbad  ei  tMiei,  taucf  depbaalonini,  fiaias, 

fjf^  ^.  SjkMMM  i|ei  fapicBf  dkilar  ed  qeilibrf 

j«fMf«  Tbaruf  rero  eapferdfi  fcsitf  dieitar,  mre  ^ 

cd  aHiDdef ,  narif  tU  rdigiosa  cariotii^f ,  qice  de 

Tbarfif ,  i»l  fU  exptormi^me  §emdii  aftsrt  aarwoi»  id 

cfl  mnndi  fapieiiliaM;  arfcntam»  id  ea  efaM|«eii- 

tiar!;  deoles  clepbaaioni«,  id  cft  potenies  mi  odi. 

qyi  alios  d<:Toraol  rt  comcdanL  Siroia  est  auimal 

derifiooe  ptaum*  per  qood  defisoaDlnr  illi  qni 

faodeni.  Qnla  pardof  ed  anlmal  dbtlndnm  ▼ariia 

mact*:s  ctfifnaniur  dnpricef  d  dcceptores;  rel 

pjTO,  id  esi  in  deeore  pennanim,  id  esl  ▼irtnUini, 

floriaiiies.  De  prtmo :  f  Anmm  noslrom  xnigina- 

Inm  csl^'; »  de  sccnndo :  c  Arfcntnm  tonm  rersnni 

est  In  seoriam  ^ ;  de  Ijrtio  :  <  Ntfniie  sdcnl  omi:rs 

qni  operanlor  inirinitatem ,  qui  dcvorant  pleb«*iu 


rcsnnei  in  floria 
Tidcbilnrin  florb 


•  jEdiicabil 
*  i— •leii. 
ipd  Denm  Tldebnd "".  t  IfU  iri 
snnt  iores  Tineae :  primi  babeat  mediciBS  i 
secnndi  dant  odorcM,  lertii  dad  fmdns  s 
PriMl  cniM  ftifant  ser|«ales.  id  est  peec 
cnndi  pmniMint  bona  qnz  snnl  in  pjtri 
ostendnnt  din  desiderata.  De  priMO  :  c  Bntr 
dilectns  mcus  Mibi  in  rinds  Enfaddi  **; 
didtur  fomM  kmdi^  id  est  peccall  qnod  I 
seenndo :  f  Ef»  qnad  Titis  fmdiicari  sn 
odoris  ".  •  lle  tertio  dkitnr  Mnnunente  p. 
f  Nou  bibam  amodo  de  boc  fcniMine  Titi 
liibam  illnd  nornM  in  rcfuo  mco  •*.  » 

Ffcn«  preimlii  frsssot  tavs. 

[Cjaa.]  Vineae  iorcntes  odorrM  dcdem 


rocam  sicut  escam  panis  ^* ;  •  de  quario  conqucriiur  D  promlii  freieet  saac.  De  qnibns  Njbnm  ** : 


Dominus»  dicens  :  c  Factas  sum  in  derisum  oniui 
populo,  caoticnm  eorum  tota  die  ^^ ;  >  de  quinio  : 
<  Qdi  loqnitur  Tcritaiem  iu  corde  siio»  qui  non 
Cf  it  ddatu  in  lingns  siia  ^.  •  Hxc  Tidcns  Sapiens 
fjlsa  f sndis,  ampliusdiligiiTera.  Ct :  c  Qtil  loqunntnr 
pacero  cam  proximo  suo,  roala  autem  iu  cotdibus 
comm^.» 

Mcra  Tcro  gaudia  qnibui  sequaniur  Cbrisii  re* 
stif ia  in  tribus  principaliter  babcntur,  quia  niun- 
dam  Ticcranty  quod  ;propocitum  lu  bono  firmaTC- 


munilioncs  tnae  sicnt  ficim  cnm  froiisis 
concussx  fncrini»  cadant  in  os  comedentis 
tiunes  enim  animx  snnt  Tirtntes,  d  Tirtntni 
sed  si  Tcntns  tentationis  Tirtales  concntiat 
bona  cpera  Tdnt  frossi  in  os  tedaioris,  et  < 
tiir  ab  t90.  Yineae  llorcntcs  bednntnr  de  fac 
didi :  <  LaeJetar  qoasi  In  primo  fioie  botms 
Viiicae  fl  ircntcs' dant  otlorem«  com  bonon 
min  suaTc  redolent  initia;  sed  si  florenteni 
iiumoderatum  frifus  tcI  «stiis  tetiferit» 

"  1  Cor.  4.      ^  II    Cor.    10.     ••   Psal.   ii.      ••  II  Cor.  1.     "  Psal.  31.      »•  Isa.   CO. 
*•  H  Par.  9.    *»  Jac.  5.     *•  l*a.  i.     ^  Psal.  62.    **  Tlireu.  5.     *»  P*al.  It.     ^  P>al.  27.     ^'  U 
••Psal.  116.     *M  fMir.  I.S.      ••  •«  M;tlili.    17.        ••  I  Cor.    1.^.      •>  I:  iJ.      •^Ps.tl.    iOl.     ••  M 
»•  Cant.  I.    •*  Eccli.  U.     ••  Marc.  1 1.     •»  Cap.  3.     ••  Jih  15. 


m  COIIIiENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  LIB.  V. 

inan.  Sunl  ficiis  boiur,  sunl  flciis  bonae  valde.  A  ^u^unis  exspeciaiur»  idcti  tinumqaod-Utlifleaf. 


f^r  Ocuft  islat  dcsignalur  IripTex  fiUcft  :  esl  fldes 
riidior*  esi  purior,  esl  flrmior.  Prima  fuil  aiiic 
Cliri^li  incamaiioiiem,  secunda  posl  resurreclionein, 
leriia  in  missione  Spiriius  saiicii,posl  asccnsionein. 
Uudior  Tuil  propter  iioviiatein  rerum  ;  purior,  per 
leinissioiiem  peccalorum  ;  flrmior,  ipiia  abiindan- 
liiisdedil  Deiis  Spirituin  sanclum ;  quia  lain  prima 
qiiaui  secumia  el  terlia  inspirats  suirt  per  saiicli 
Spiriius  dulceilineiu.  Spiriius  eniin  sancrus  daliis 
e%i  priints  pareiiiibus  ei  eorum  scquacibus,  uiide  : 
Spiriuis  Duniiui  rerebatur  super  nquas  '%  >  id  esl 
rudeni  inalcriem.  Et  non  permanebit  spiritus  nicus 
in  lioinnibus  islii»,  quia  caro  suiil,  id  esl  aurerani  ab 
eis  Spiriiuin   sancliiiu,  secunduin   quosdani.    Alii 


Triplex  est  enim  gaiidiuin  viri  sancli  :  priuiuin» 
quia  reliquii  vanilateiu  ei  niuudaiia  gaudia ;  secun- 
diim,  quia  Cbrisii  sequiiur  vestigia  '* ;  teriiuin 
erit,  quando  recipiel  praeinia.  lu  primo  vila  puri- 
flcaiur,  in  secuiido  juslificalur,  57  ><>  '^ciio  beati- 
ficaiur.  Primuin  esi  veruni»  quia  ad  beaiiiudinein 
leiidil ;  sed  iion  merum,  quia  >x  leuiaiionis  le 
injicii.  Secundum  esl  meriim,  jam  vicia  ic  Uvloiu), 
sed  iion  pleuum  propter  defectum  bujus  niiseriae. 
Tertium  esi  plenuin»  quia  ibi  inveuitur  pleniludo 
glori^e.  De  primo  exliibrabai  disiipnlos  Cbrisius 
cuni  dicerei  *  c  Coiifidiie,quia  cgo  vici  niuiidum^*,  • 
de  secundo  ail  :  c  Qui  sequitur  nie  non  anibuljl  in 
tenebrjs  '* ;  »  et  ui  de  tertio  ceriificarei  eos  subje- 


uitsericorditer  iiilcrprctaulur  sic  :  Noii  perniaiicbii  B  cit :  c  Scd  lumcn  babebil  vitae  *^  •  Aodi   gaudium 


npiritits  mcus  in   boiuiuibus  islis,  id  esl  aufer;iui 

ftpirituiuir»n*eenb  eis,  quia  rnro  suul**,  id  esl  iii- 

firini,  el  ideopaicaineis».  Dalus  eslp0i>i  resurreciio* 

nein  ad  pcccaloruiii  reiuissiouem,  uiidc :  c  Accipius 

Spirilum  sanrtuni,  qiiorum  reuiiserilis  peccnta  re- 

miilunlur  cis**.  >  Dnlus  esl  qiioque  lertio  posl  as- 

censioiieui,  unde  ;  Spiriliis    sanclus  pr:i*cedeiis  a 

ibrono  aposiolo  nin  jieciora,  ctc.  lu  priiuo  fuit  Spl- 

ritus  saiicliis  dulcis,  iu  secundo  dulcior,  In  teriio 

dulcissiiuus.  Ejus  dulce^lo,  stiiicel  iriplcx  blc  per 

tria  genera  ficuuiii  designaiur.  Per  ficus  ejus  pr;e* 

coquas  "  vel  iiuiuaiuras  prima  fides  rudis;  pci  bo- 

uas,  pura;  pcr  v;ildc  boiias  firiuior  babetiir. 

De  priiuis  dixil  prophela  :  c  Ficus    imiualuras 

desidemvii  auiui.i  iiica    '\  >    scilicel  ut  s;ilieui  ru- 

lieiu  anrM|ui>ri!mpnlriiitt  baberenl  ii  qiios  rcprelieu- 

debal«  Secundx  firus,  id  csl  boiix  fiieruiiiy  quariini 

niassa   isnias   "    raiaplasmavil  £zc4'liiaiii    regeni 

.Tgrotaute  r,  cl  (*oii,valuil  dc  infiruiiiaic   siin.  Ter- 

li^e,  id  esl  valde  boiiae  fuenint.  De  quibiis  legitur  : 

I  Ligua  silvflD  veueiujit  ad  ficuiu  el  dixeriiul  ci  : 

Duniinare  iiobis;  qu;edixiteis  :  Nuuquid  possuni 

descrere  dulrediueiu  lueam  et  fruciiis  useos  dulcis- 

iiinos  ut  prouiovcar  iutcr  ligiia  silvaruui  **.  •  Li;$ua 

lilvaruiu  st*nl  priuci|)es  uiuudi  boiiis  0|)eribus  ste- 

rilcs.  Qiiibus  ii  qiii  Spiriiuiu  S£.nciuiu   acceperant, 

non  preiio,  11«  ii  diguiialum  provocaiioiie  volcbatil 

acqutescere,    ut  a  lidc  JeKU  Cbrisii   inovcreiitur;  ^.   .  ...  .  . 

.,      .  ,    :.     ^       I  1     i-        c  •  •.      «.  •»  c«  pro  Cbristo  patiuiur,  uiidc  Aposloliis :  §  Li- 

q.iia    roboraii    einul    lu   e.i    duicediiie    Spinius  D  ,_. ._  _,^ ..  ,__  ._    ...,._':....:,.._:.....    ...  :„i.. 

k.ii:cii. 


vemui  ei  non  nierum  :  c  Onine  gaudium  existi- 
uiale  cum  iu  varias  inciilerilis  lcutaliones,  •  aii 
Aposlolus  ".  Si  vcruin  iion  essel,  A|»osiolitsnosad 
illud  uoii  inviiarct ;  sed  uieruui  uou  est,  qiiia  lenta- 
tioiium  patiiur  pcriurbatioiieui.  Audi  veruin  el 
nierum  :  c  G;uidete  el  exsultale,  quoniain  uiereet 
vestra  copiosa  est  iu  ceelis  '*.  •  Audi  pleiium:  c  Pe- 
lile  el  aceipieliB  *^,  ul  gandinm  veslrum  sii  ple- 
num  **•  >  Primum  igitur  illud  esl  gaudiuni  qno 
gaudei  hoino  relicla  vaua  gloria,  qo«  orilor  in 
hoiuine.  De  lalibus  gaudiis  quibus  gaudel  mun- 
dii*'. 

Esl  aiilem  gloria  qiiae  oriiur  snb  te,  csl  qiia 

oriiur  de  to,  esl  quac  orilur  juxla  le,  esl  qitat  oritur 

intra  tc.  Priiua  csl  de  pcccaiis,  sccuiida  de  bouis 

corporis,  tcriia  de  leiuptiralibus  boiiis,  quaria  esl 

Filius  «terni  Palris.  De  priuia  :  c  QniJ  gloriaris 

iii  iiialitia ,  qui   poieiis  es   iii   iuiquitale  **  ?  »   Ct 

poeta : 

Cloria  peccaii  nnllM  pelenda  tui  €.  I. 

Taiueu  (!ee\leruiinio  |)eecatoruiu  possumus  gloriari, 

uudc  Aposlolus  !  c  Graiias  Deo  qiiod  fuisiis  ali- 

quaiido  S(*rvi  peccati ;  obedisiis  eiiini  cx  corde  in 

eaiu  foriuaiu  doclriti;e  iii  quniii  Iradiii  esiis  *^.  >  De 

secuiida  qitn   gloriniuur  dc  bonis  corporis  :  c  Ne 

gloriclur  forlis  in  forliliidiiie  sun;  quia  oniuis  caro 

fenutu ,  el  otnnis  gloria  cjus  qiiasi  flos  fciii  **.  > 

Sed  et  de  canie  iiostra  possuuius  licue  gloriari,  i\ 


Vimcee  fiorenlet  odorem   dedentuL 

Tno.  Per  floremviueae  fauia  nnsceiitis  Ccclesix  dcsi- 
giialur,  qiiae  iu  JLrusnlein  plnulala,  longe  laiequoper 
fjiuaiuesldilalata.  Flos  liiijiis  viiieopj^raiusesi  valile, 
(|iiia  succus  cxprcssus  ex  eo,  el  »aiiilnteiu  pnesiai 
iiienli,  el  voliiptaieiii.  Vel  itioralitcr :  Pcr  flore:u  viiie;i: 
iirniuin  gaudii  spiriiualis  expriuiitur,  post  qiiod 
Heuiiis  iii  cu;lo  c\spectatur  sicul  de  flotc  fruclus 


Iseulcr  gloiiabor  iu  iunriuilaiibus  uieis,  ut  inhj* 
bilet  in  uie  virius  Chrisli  **;  >  el :  c  Gloriamur  iu 
tribulatiouibus  '*;  >  ct :  i  Mihi  absit  gloriari,  uisi 
iii  crucc  Dottilni  Jesu  Chrlsti  ".  1  Dc  lionis  tempora- 
libiis  groriauiur,  qiil  in  muliitudiue  diviiiarum  sua- 
niui  gloriatitur.  Sed  c  cuni  miiltiplicata  fucril  gloria 
doutus  ejus,  tie  timiteriiis,  qiiia  iion  desceudel  cuui  co 
gloria  doiiius  ejus**.  >  Deuetatiienpossuiuusgbiriail 
his  benc  ulcudo,  ui  iu  oniuibus  glorlfieeUir  Deus. 
Iiiira  le  orliur  mala,  si  de  lionis  Dei  suDcrbis. 


M 


••  Cen.  I.  •♦  r.cn.  6.  ••  Joaii.  20.  "  Mich.  7.  «^  Ibid.  «•  Cap.  38.  »*Judlc.  9.  "  Psal.  105. 
IPelr.  4.  ••Jo;.ti.  IG.  **  Joaii.  8.  *Mbi.l.  **  Jac.  I.  *•  Mallh.  5.  •\Liic.  «I.  *•  Joan.  Ib. 
P^al.SL    *'Uom.6.    «•  Jer.  t),  I  Pei.'.  I.    **  II  Cor.  li.     ••  liom.  5.    ••  Gal.  0.    •*  Psal.  4«. 


t91 


TIIOMiC  CISTCRC.  ET  JOAN.  ALGRIKI 


f92 


cQniJeiiini  halictqnmliionaccepUriTSiacctjpisii,  A  nini,  icrtlo  qoia  nihil  aibi  ftc.l  lolom  gralia  Del 


qi.M  gloriarift  qnasi  non  acceperit"?  »  Igimr 
%  qni  gloriatnr,  in  Domino  glorielnr  *^  >  Quja 
f  omnis  gloria  ejus  fili;e  regis  ab  inlus  in  fimbriis 

tinreis  ••. » 

liiira  te  sont  triat  de  quibus  bene  poles  gloriari, 
scilicei  pura  conscienila,  iiisiilia.,  jucnudiias  de 
liealiiudine  fulura.  De  primo  ait  Aposioliis :  <  Glo- 
ria  nostra  b»c  esl,  lestiinonium  conscienii»  no- 
strae  •*;  >  de  secundo  ait  David  :  «  LaeUmini  in 
Doiniiio  el  eisuliaie,  justi,  el  gloriamini,  oinnes  recii 
corde*';  •  de  teriio  ait  propbeu  :  Cuin  avulsi 
rneriiis  a  lacte,  epulemini  ab  intnlin  glori»  ejiif . 
f  Siiper  le  orietur  gloria  **•  >  scilicei  Filins  xlerni 
Patris,  unde  Isaias  :  «  Surge,  innmitiare,  Jemsa- 


aiiribnnnt.  Prlmiim,  per  fidei  poritatem;  aecuii- 
dum,  cogniia  veriUte;  teriinm,  snperna  Inspira- 
tione.  De  primo : « Onine  quod  nninm  est ex  Deo,  Tio- 
Ht  miindum,  el  hare  est  Ticioria  qn«  vincii  mondom , 
fli!eft  iiostra  ^^  >  De  secnndo  David  :  «  Laodate 
Domiuom,  omoes  geotes,  bodate  eiim^omiiespopnls 
quoniam  confirmaU  est  snper  nos  miserironlia 
ejos,  el  verius  Domini  nianet  inaeiemum^.  »  De 
tcrlio,  Paulus :  «  Gralia  Dei  sum  id  qood  sum  ^.  > 
Isii  sunt  ires  apostoli,  qiios  duiit  Jesus  In  mon- 
tcm,  et  Iransfignratus  est  auie  eos  "*-*'.  Ad  primum 
pertinet  Jacob,  qiii  dicllnr  suppltnMor;  ad  se* 
cunduui  Pclrus,  qui  dicilur  /iriMNs;  ad  leniuni 
Joannes,  qni  dicilnr  gralla.  Plena  vem  gainlia  niliil- 


lem ,  qiiia  venii  liii  tua,  et  glorla  Doiuini  super  le  B  oininoi  babent    iria  :   In   rcgno    cniin  non  erii 


orta  est  **.  >  Vere  super  le  oria  est  gloria  Domiiii, 
etnon  poteris  ad  eain,  quia  concepuis  sine  se- 
miue  pairis  carnalis,  naiiis  slne  cormptione  virgi- 
nitniis,  firinalos  et  portatos  in  venlre  sine  laMioiio 
veniris.  Ciiin  iiaqne  de  fide  slt  eis  bona  opinio, 
voraciter  potest  diii :  Vinetg  fiorenUi  odorem  de^ 
diruni.  Naiu  flos  bene  odorai  iii  vinea,  cuin  lioiia 
opinio  redolet  In  Ecclesia.  Gaudia  verp  mundi  iioii 
minus  snnt  fogienda  qnam  vanilas.  Quic  sapieiis 
ililigenier  considerat  ol,  ipsis  cognitis,  ea  libentius 
fogial,  et  contraria  rcrventins  diligai.  Inde  est  qnod 
Salomon  niiiiebat  uaves  suas  iii  Tharsis.  ei  inde 
aflercbanl  ei  aurum,  dentes  elepliantoram,  siinias, 
pardo»^.  Saloinou  qui  sapiens  dicitur  est  quilibel 
jiistus,  Tharsis  vcro  eaploratio  gaudii  diciiiir,  inarc 
esl  mundus,  iiavis  csl  religiosa  curiosit:is,  qu.-c  dc 
Tharsis,  id  est  exploratione  gaudii  aflert  auruiit»  i<l 
est  luuiidi  sapientiani;  argenluin,  Id  esi  eloqiien- 
liam;  denles  eleiihanioruin,  id  csl  poienies  mtndi, 
quii  alios  devoranl  el  comedunl.  Simia  est  animal 
derisione  p-eiium,  pcr  quod  designanlur  illi  qiii 
f  audent.  Quia  pardus  est  anlnial  dlsllnclom  vanis 
maci:'.is,  designantur  duplices  et  deceptores;  vcl 
pavo,  id  est  in  decore  pennamni,  id  est  virtuliini, 
glortaiitcs.  De  primo :  «  Aumm  nostmm  .xmgina- 
tuin  est^'; »  de  sccnndo :  «  Argcntum  luum  versuin 
esl  In  scoriam  ^*;  de  tjriio  :  «  Ntfnne  scicnt  oiniics 
qui  operantur  iiiiriuilaiem ,  qui  devorant  pleh<MU 


colpa ,  non  tiinehitur  niisena,  videb.tur  Dci 
praesentia.  Isti  sunt  tres  alii  qui  in  cadcni  tr.nii^fi- 
guratione  visi  sunt.  Ad  priniiim  speclat  llnyies, 
qui  dicitur  M/rnnis  ile  ff^ois  peccatoram ;  ad  scctin- 
dum  Rlias,  qnl  dicilur  Deus  tueus;  qui  delevii  cor- 
mplionem  iniseriaram ;  ad  terlium  Jesiis,qul  dicilur 
Sa/r/ilor,  in  ciijus  visione  erit  oinniuin  balus.  Dc 
priino:  «  Ubi  esi  victoria  tifa?  ubi  est,  inors,  sii- 
inulus  luus?  Stiinulus  eniin  mortis  pcccaiuiM 
est".  >  De  secundo  :  «  Scininalnr  corpiis  aniniale, 
resorgct  spiriloale;  seminaltir  In  corraptione,  re- 
surgel  in  Incorrnptione ;  seminatur  In  ignobilitale, 
resurget  in  glorla  '*•  >  ^dificabil  Doiniiios  Sion  ct 
videbilur  in  gloria  sua  'S  >— «  Be.  li  iiiOiido  eorde, 
qooniam  ipsi  Deum  vldebunt ".  >  Isia  tria  gaudia 
sunl  florcs  vinex :  primi  hahenl  incilicin»  vigorem, 
sccuiidi  danl  odorcin,  tcrlii  dant  frucius  saporem. 
Priinl  enitn  ftignnl  serpenlcs,  id  cst  peccai:i;  se- 
cundi  pnrsninuni  hona  qiix  snnl  in  p.itria ;  tenii 
oslendunt  diu  desiderala,  De  prinio : «  Bolrns  Cypri 
dilecliis  inetis  niihi  iii  vineis  Cngaddi**;>  qooJ 
dicitur  fouM  ha:di^  id  esl  peccali  qiiod  laval.  De 
seciindo :  «  Eg»  qiiasi  vilis  frnclificavi  snaviialeni 
odoris  *'.  >  l>e  teriio  diciiur  Miiniinenie  passiore  : 
«  Non  hihani  ainodo  de  hoc  gcniuiine  vitis,  doiiec 
hihaiii  illiid  novuin  iii  regiio  iiico  >*.  > 

Ficui  protuUi  grouoi  tuui, 

[Card.]  Yiiieae  florciiles  odorein  dcderunt,  ficm 


meam  sicut  escain  panis  ^* ;  >  de  qnario  conquei  itiir  D  proiHlii  groaoi  $mo$.  De  quibus  Nahuni  '* :  «  Oiiiiics 


Doininus,  dicens  :  <  Faclus  snm  in  derisum  omiii 
popiilo,  canlicum  eorum  lota  die^^;  >  de  quinio : 
«  Qut  loquilur  veriiaieih  in  corde  sno,  qui  iion 
egil  doluin  in  lingna  siia  ^.  >  Haec  vidcns  Sapicns 
f.ilsa  gaudia,  ainpliusdillgitvera.  Cl : « Qiii  loqiiniiuir 
paceni  cum  proximo  suo,  roala  autein  In  cordihus 
eorum  **.  > 

Mera  vero  gaudia  quihufl  sequuniur  Chriiiti  vc- 
stigia  in  tribus  principalitec  habentur,  quia  niuii- 
dom  viceront,  quod  [propociium  lu  liono  firmave- 


niunitioncs  lua:  sicut  ficus  cnin  grossis  snis;  si 
cnncussic  fiierinl,  cadunl  in  os  conicdeiitis.  >  lliini- 
tiones  enim  animx  snnt  virtutes,  et  virtutum  opera ; 
sed  si  ventus  lenUiionis  virlutes  concutiai,  cadunt 
hona  opera  velut  grossi  in  os  tentaioris,  et  devoran- 
liir  ah  eo.  Yinex  florenles  laednnlur  de  faciii,  sii  iit 
dicii : « Laetletor  qoasi  in  primo  Oore  boiras  ejos^*.  > 
Yiii(*ae  flircnlesdant  odorem,  cuin  bononiin  opv- 
rutn  suave  redolent  initia;  sed  si  florenlem  vineain 
iminoderalum  frigus  vcl  xstus  icligerii,  discusso 


w  I  Cor.  4.      "  II    Cor.    !0.     ••   Psal.   ii.      ••  II  Cor.  1.     "  Psal.  31.      »•  Is.'».   CO. 


iff 


Ibi.l. 


**  H  Par.  9.  *»  Jar.  5.  **  l»a.  i.  ^  Psal.  i^,  **  Thnn.  5.  *•  Psal.  It.  *•  P>al.  17.  ^'  U  J  »Dn.4>. 
••Psal.  116.  ••MMir.  ir>.  ••  ••  Malili.  17,  ••  I  Cor.  !.'>.  •«  liiJ.  •»  Ps;il.  101.  ••  Matlb.  5. 
••  Canu  t.    •^  Eccli.  tX.     •»  Maic.  1 1.    •»  Cap.  3.     ••  J.ih  15. 


«3  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.-LIB.  V.  S94 

Bore  botrus  pcrit,  sic  pleruniqtic  lioiioriim  operinn  A  flnxcriiMi  nqiix  **  diviiirc  graii;t*.  Sccuihlum  qiiando 


iiiilia,  prospcritas  vd  adversiias  sscnli  labesccrc 
faciu  Qiioiiiain  igiiur  el  ficns  qu.x  prolnli;  gros^f, 
el  vincae  florcnles  ope  indigcnl  contra  prxdicia 
pericula  propier  subveiitioiiein  eorum  dicilur  ad 
vlrgincin  - 

Sitrge^  amica  mea  ^  gpontn  mea ,  et  reni^  lo- 
lnmba  mea,  in  (oraminiims  pelra  el  in  caverm 
macerite, 

[Tho.]  Venerat  sponsus  ad  sponsaiii,  cxciiaveral 
eam,  re|iciil  cxciiaiionetn  siiam  ui  addai,  scilicet 
ul  locuin  ei  oslciidai,  ad  quem  venial,  sciliccl  in 
foraminibn»  pelrtc,  c  Pclra  autein  eral  Clirislus  **.i 
Ergo  in  foraniinilMis  peinB  ducitur,  ciim  rejeclis 
leinpor.ilibiis,  ail  ca  qii:ir  sursum  sunl  eveliitur.  Hoc 


transcuiiles  filii  Israel  lulcrunl  duodeciin  lapldes 
de  Jordiinc  '*,  id  csl  aposlolus  de  flucnle  divinoB 
gfaiia".  Alii  de  loco  caslroruin ,  id  esl  dc  niusdo 
ad  Dei  graliam  sunt  adducti. 

Scd  iinnc  lixc  videainus  nioi^ililcr.  Primiis  lociis 
ruii  in  dcscrio,  $:ccundii8  in  Jordane,  leriius  in 
castris.  Prinius  locus  csl  poenil  nlia«.  sccundss 
pr.Tsuinpilo  confidenli»,  icrliiis  desperaiio  dilD- 
deniinp.  Prinius  lapis  est  paiicmiai  forliiudo,  so- 
cnndnsiii  bono  confimiaiio,  lerlius  in  nialo  ubsll- 
nalio.  L-ipidcm  bouum  poneiial  in  4.'eserto  qui  di- 
ccbat  :  c  Corpus  incum  dcdi  pcrculienlibus ,  el 
genas  mcas  vollenlibus,  raciein  ineani  non  avcni 
ab  iucrrpunlibus,  el  conspucnlibus  in  me  *\  i  l^oni 


antcm  iicr  oslfnJilur  :igenduinpcrTuraniiiia  peir;c.  "  l*ipidcs  sunl  de  Jordane  coUigeudi  el  niillendi  iu 


Non  sub  acre  nudn,  neque  nt  patialursoliiardorcin, 
III*  iieruin  ni|;ra  lial.  Cavcrnas  niaceriae  dixil  an« 
gdoruiii  locii ,  qui  ob  superbiuin  lapsi  suiit,  qii:isi 
v.i('ua  rtlicla  qna;  rcpleri  cx  boininibus  li:ibeiil 
lanquam  cx  vivis  lapidibiis,  nbi  ipse  Gbri^tiis  cst 
bpis  in  capul  xiiilicii.  Yel  possuinus  dicere  angelo- 
rnm  cusiodiain  csse  niaccriuni  iii  vinea  Clirisli.  Ec- 
clesia  lcinporcci  locopercgrinaiioiiissuxduas  babel 
f  onsolaliones  :  de  prxicrito  csl  memoria  passionis 
Cbristi,  de  fuluro  esl  qnod  se  iii  sortem  sancloruin 
cogilal,  ei  confidil  recipiendain.  Licel  cuiqne  no- 
slrnni  quacunque  pario  volueril  cavare,  supcriix 
niaceriflc.  Nunc  quideni  p.itriarcbas  revisere,  nuiic 


liicnin  casirorum  el  econverso,  ul  c  in  dic  bonorum 
iioii  immenior  sis  inalorum  el  iu  die  nialoruni 
iniineinor  sis  bonorum  **.  »  De  primo :  c  In  .'cier- 
iiuin  non  obliviscar  jiisilflialiones  luas,  quia  in 
ipsis  vivilicasli  nic  ^*  >  dc  sccnndo  :  c  (jiioirnim 
iniquitnlein  meam  ego  cognosco  ^*  t  de  leriio, 
Pliarau  :  i  Dominum  ncscio,  el  Isracl  non  diniil*< 
lain  ^K  I  Priuius  ille  lapis  foriis  fuil  ad  porlanda 
oiiera  nosira  c  quia  languorcs  noalros  ipse  lulil  cl 
oncra  noslra  ipse  portavii  **. »  Onera  enim  nostni 
ipse  poriavii,  vel  in  se  babendo,  vel  pro  eis  pa- 
liendo.  Sunl  auleni  onera  necessaria,  suiil  vio- 
lcnia,  suiil  volutitaria.  Necessaria  sunl  nobis  in* 


vero  talutare  prupbetas,   nniic  senaiui  iinmisccri  C  *^^^^^  ^  priniis  parciilibus,  nrces^^ria  lantum  a  Deo. 


aposlolonim,  iiunc  inariyruin  inseri  cboris.  Scd  ei 
bealariim  vlrlniuin  siaius  el  mansioiies  animo 
perlusir:ire.  Undc  iii  conscicnliam  Leiando  cl  ad- 
inirando  proriiiupinius  iu  Dei  laudcni  el  gratiurum 
aciioneni.  Inde  esl  quiid  faciem  noslram,  id  esl 
conscientiam  sponsus  dcsideral  Tiilere,  cl  voceni 
:iudire,  unde  ail :  i  Oiiendc  mibi  facicin  liiam, 
sonel  vox  lua  in  auribus  ineis** :  >  eccc  de  inaceria. 
Licel  nobis  cavare  in  pclra,  scilicci  ia  ipsuin  Deum 
coniemplando  cuin,  uiidc,  licei  bic  langi  duo  ge* 
iiera  contcmplaiionis,  unuin  dc  sialu  ci  gloria  ci- 
Tiiaiis  supernae,  alicruni  de  regis  ipsiiis  niajestale. 
Ptr  foramina  petrae  solenl  aqu:H  de  piscinis  ciiuci, 
iude  Jcreinlas  :  c  Relinqu.le  civilalein ,  el  inhabi- 


Yiolonta  nunc  a  Deo,  iiunc  a  diabolo  teulando  vel 
aflligcndo.  Voluniaria  vel  incliiiando  ad  tenlaliiincm 
vel  assuniendo  pro  peccaiis  laborein. 

Caiisa;  hunl  qniiique  pro  qiiilius  Deas  aflligii  bo« 
nrnitni :  pro  pcccaiis,  ul  Mjriani  sororein  lloysi  **, 
ad  iniiium  poeiia!  aelerna*,  ul  llcrodem^^,  ad  pro* 
balionein,  ul  Jub  ^*,  ad  aiigaicnluin  coroiKT,  ui  Pau- 
luin  ^*,  ad  gloriuin  Dci,ulcjccuin  iiaiuin  ^\  Cndccini 
ergu  sunl  onera  qu:c  port.'\mus  juxla  Isaiam. 
Priinuiu  Cil  lioc  :aliquaiido  iiobis  onus  inruiiibiicx 
iniiaJcliocestonusBiibylonis^*.  Etabylun  diciturcon- 
liisio,  ei  signincal  inuiidum,  ciijiis  amorcin  cupi- 
dilas  triplicitcr  oncral ,  labore ,  liniorej,  ilolorc;cuni 
laliore  eniin  pervenil  bomo  ad  id  quod  cupii,  pof^si- 


lale  in  pcira,  babilatorcs  Moab,   estote  quasi  co-      del  cuin  liniort,  amillii  cuin  dulore.  Tria  sunl  qu;c 

concupiscil  boino  in  niundo  :  priino  siiblimilateiu ; 
sccundo  graiias  corporis  el  aniin;ry  sciliccl  sapieii- 
liaui,  decorein,  forliiudincin;  lertio  ad  volupiatem 
perliiicntia ,  scilicel  copiani  rcruin,  ornamenltiin, 
niuliereui.  Priuium  cupil  supra  te,  scciiiiduni 
iaira  se,  lerlium  circa  sc.  Priniuin  ut  sit  furinosus. 
sccuiiduin  ul  sil  gloriosus,  lerlium  ul  sil  volupluo* 
sus.  De  bis  ail  Saloiiion  ^' :  Fui  rcx  In  Jerasalcin, 
ccce  primum.  Sapienliam  dedil  niibi  Deus,  eccc 
secundum.  Ilabul  diviiias  snper  onines  reges,  qui 
aiiie  uic  ruerunt  iu  Jcrusalcni,  ecce  leriiuiu.  Sed 

"  F%nd  47.     "  Josuc  i.    •'  Isa.  50.     •»  Erili.  H. 


lumba  nidiflCcins  in  suinino  ore  foraminis  **. »  — 
f  Peira  aaiein  cral  Cbrislus  *^. »  Foninina  vulncra 
iii  pedibus  ci  inaiiibus  iinde  sanguis  exivit  quo  la- 
vamur.  Ibi  vulebal  lavari  faciein  spoiisx,  id  esl 
conscienliam,  ut  niuiida  ci  prxscut:iretur.  M.iceria 
t%i  caro  Cbrisli,  cavenia  viiIihm  iii  l:ilere,  per 
qiioil  vull  oraiiouein  suain  ad  cor  suiiin  irans- 
irc,  quia  inlalibus  cavernis  solel  vox  clariussonaro. 
Lcgimus  aquas  de  petra  cduclns,  cl  petras  de 
aqua»  ei  peiras  ad  aquam.  Primum  factum  esi, 
quaiido   Moyses  perciissil    petrain  iii   dcscito  el 

*•  I  Cor.  !0.  •*  Caul.  8.  '*  Jor.  48.  «^  I  C  .r.  10. 
••P*:il.  118.  '•  Psal.  50.  '»K\ol.  6.  •*  Isu.  53. 
''  Joan.  y.     '*  Isa.  13.     '»  L^clc.  l. 


«9S 


TIIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGUIM 


W 


primo  diiil :  c  AlUora  it  tvt  qiiaesieris  et  majora  tc  A  mciiir  fcrilat  bcsiiamm,  limeiiir  inreciio  Tenenaio- 


ne  seriiUiius  fiieris  **.  i  Qiiia  quanlo  aliior  gradus» 
Umlo  gravior  casiis.  Ideo  :  Qui  cn|iil  cxcel^a,  debd 
vilare  ruiiiain.  De  primls  enim>  veiiihir  in  deje- 
cijonem,  de  secundis  ad  infirmilalem,  ile  leniis 
in  amariuidlncni.  Dc  priiiio  Nabucliodonosor  esl 
iiobis  exeuiplum  :  c  Noniie  ha*c  est,  ali,  Baliylon, 
qnam  feci  in  gloriain  el  «lecorem  regnl  mei  *^  >  Et 
slailm  muiatus  est  in  bo\ein.  Secundis  qni  in  ae 
cupiunt  grailas  ail  Aposloliis :  c.>'oli  negligere  gra- 
iiain  f|uai  lu  le  est  *' ,  •  negligil  euim  qui  vel  ei 
ea  iioii  operatur»  ycI  ea  abuiitur.  Sic  enim  caduiit 
iii  iufirinilalem,  sic  enini  sapienlia  Salomonis  iii- 
faiiiata,  pulchriiudo  Absalou  externrhiata«  fortl» 
ludo  Sainvouis   ex(%i*cata.  Terliis  dicilur  de   mu' 


rum.  lu  bislribusexaiiiinaliisest  Danicl  :  Fiieniiit 
Cniin  maligni  qui  niacbinaii  snnt,  ul  aTellerenl  euin 
a  laterc  regist»  sixuudo  in  lacuiii  leonum  esl  uiisfus, 
leriio  cuni  dracoue  vcneuosu  fuil  ei  coiiOiclus  !*. 
Sed  quia  Deum  tiinuil»  ab  lis  omuibiis  esl  lilieralus. 
Unde  David  ab  bis  Iribos  gaudel  se  liberatuui ;  de 
prlmo  :  c  Ipsc  liberavil  roede  laqueovenaniiuui**;  • 
de  aliis  duobiis  :  c  Super  aspidfm  ei  ba»il.tiuiu 
ambulabis,  et  coucotcabis  lcoiieiii  et  dracoueiu  *\  i 
Teriius  liinor  mundi  In  pcriurbatioi.e  elemenioi  om 
fil  Iribus  inodis :  iu  pa^o.iilius  acris,  in  lorrse  mo:N| 
in  procellis  inaris«  Passioues  aeris  seiisit  Pctnis, 
onde  X  c  Cumque  vidisset  venlum  validuiu  venieu- 
lem  limuit  ** ;  •  lerraB  moioui  itida;!  iii   pauione 


licre  :  c  Nitidius  oleo  guilor  lius,  et   iiovissima  ^  Cbrisii ;  inaris  procellas  Paulus,  qui  d.e  ac  nocic 


58  ^J*is  amara  quasi  absyulbium  **•  >  De  divitiis  : 
c  Moli  sapere  allum  :  nec  S|torare  in  Ikc^^iIo  divilia« 
min  *^  >  De  ornaiu  :  c  Mou  in  vesie  pretiosa  "'•^ 
Scd  vlde  ad  quaniaiu  devenit  aniaritudiuem ;  qui 
primus  bis  abundavit ;  scilicet  fllius  ille  prodigus, 
cpii  postea  pavli  porcos  **•  Ccce  qu»  iii  mundo  cou- 
cupiscuntur* 

Sed  vlde  quanlo  lahore  acqolronlor :  laboraat 
enim  in  cordOi  Saborant  In  corpore,.  laboranl  in  ore. 
lu  corde  iripliciter :  deaiderio,  ansieiate»  sollicitu- 
dine.  Desiderio»  quo  rem  amant.  Anxietatef  qoa  in  spe 
▼acillant,  anacqoiranl;  •ollicitudlne,  qua  iiiodum 
aa|uirendi  ordinanl.  Hoc  desiderium  reiuovebat  a  se 


in  profuudo  uiaris  fuii.  De  his  ait  David,  primo  de 
procelia  luaris :  c  Viderunt  le  aqii»,  l^js»  videiiiut 
le  aqux,  et  liiuuerunt,  et  lurliaiae  suni  abys$i«  niui- 
lltiido  soniios  aquarom  *'.  >  Ct  de  tuuitruo :  c  Voccm 
dederunt  uubes,  voz  louitiui  lui  iu  roia.  Illuxeniul 
coruscraiiones  toae  orbi  lerra:'**.  •.De  motu  lernead- 
Jongit  :  c  Commola  est  et  coniremuit  terra  ^  •  De 
his  diceliant  tres  pueri  ut  ab  bls  iibcrjreiitur : « Be- 
nedicilCt  maria  ei  flaiiiina»  Domiiu) ;  •  ei : «  Beuedi- 
citc,  rulgura  ei  uiibe  t  Domiiio  ;>  ei :  c  Ik ACuicat  i«rra 
Domiiium '.  • 

Dolor  vero  moudi.ex  iribusprimls  peudeu  Duie- 
mus  euiin  de  faiiia  celsiiudiuis  auuoilaliy  de  gloria 


Jereroias:  c  Douiiiie,  aii,  dieui  boiiiiuis  iion  desl^^;  gratiarum  buuii.iati«  de  volupiaiibus  ia  amaritudi- 


deravif  tu  scis  ".  •  De  sccundo*  David :  c  Ausiatus 
est  super  nie  spiritus  meus,  in  me  lurbaiuiii  esi  cor 
mcuui  *'.  f  De  lcriio  Douiiiius  :  c  Nolite  solliciii 
esbc  diceuies  :  Quiil  niaudiicabiiiius,  aut  qiiid  bibe- 
iiius*'?  I  Laboraul  qucique  corpore  privaUe  persoiiae 
iu  quotiiliaiio  labore,  luililes  in  armonim  virlule* 
ilerici  iu  sludio  Kienlia!.  Dc  priiiio :  c  Oiniiis  labor 
boiiiiuis  iii  ore  ejiis  est  *' ;  >  de  secuudo :  c  Non 
in  furtitudiiie  sua  roborabiiur  vir**;  >  conira  ter- 
lios :  c  Cuni  sieieritis  anie  rcges  ei  praesides  nolile 
prsmetlitari  qualiter  respondeatls  *'• » 

'liiiior  auteui  moiidi  non  solom  est  in  iis  qu»  la- 
hore  acquiruniur.  Esi  eiiim  liinor  de  aroisslone  re- 
roiu  suariim,  secuudus  de  inquietalione  aniiuaiiiiuii% 


ueui  dcjccii.  De  bis  iribus  plangit  Jeremias.  De 
priuio  sic  :  c  Qiioiuudo  sedet  sola  clvilas  plena  po- 
pulu  ?  facta  esi  quabi  viJua  doiuiua  gentiuiu»  priu* 
ceps  proviocianiui  facta  esl  sub  Iributo  ' ;  •  de  se- 
cundo :  c  Quoiiiodo  obscuralum  est  auroni,  muiatus 
est  color  opiiuius^  ?  >  Ue  terlio :  c  Qui  vescclKiniur  vo* 
lupliiosey  iuterierunt  iu,viis;  qui  nulriebaniiir  iu 
eroccis,  amplexaii  suut  siercom  '.  >  Hoc  cst  oiius 
llabylouis  ',  id  est  confuiionit  niuudi.  De  lioc  ait 
Jeremias :  c  Calix  aureus  Bjliylouis,  de  vino  qus 
blberunl  oiunes  genies  •  et  iuebriaiae  sunt  '•  >  tl 
aotem  ouus  istud  et  sequens  fugiauiuSi  ait:  c  Kgrc- 
dimini  de  Babylotie,  et  fiigite  a  Cb;il.:»  s'.  >Cliatilxi 
nauiqiie  fcroces  dicuulur.  Hi  suul  dxmoiics,  qui 


terliusde  perlurbaiioiie  eleiiieulorunu  Primuui  lil  D  per  Philisliiin  siguiffcantiir  cum  diciiur :  Ouus  Pbi- 


lu  auiissioiie  possessioiiis,  de  cariialibiis  aiuicis, 
de  comniodis  proprii  corporis.  In  bis  iribus  Oagel» 
laius  est  Job,  uudc  ipse  aii :  c  Ei  qood  verebar  ac- 
cidit";  >  perdidil  enim  subslanllaiiiy  moriui  suut 
filii,  caruis  sustinuii  angusiiaui.  Sed  qood  ageiidum 
sii  nobis  in  tall  caso  ipse  docet :  c  Duniiuus,  ait, 
dedit,  Doiniuiis  abstulii,  sicut  Doiuiiio  placuit,  ita 
factoui  esi,  sit  nonien  Douiiui  bciiotlictuui  '^  >  Sc- 
cundus  timor,  scilicel  de  inquleiaiioiie  aiiimautioui 
in  iribos  esl :  limenior  enim  iasidi»  malorum,  li- 


lisiiiin.  Aliquaiiilo  euiin  iiobis  oiius  incunibtl  ex 
Imuiuiidonini  spiriluuin  iiuuiissioiie.  El  lioc  dicilur 
oous  Phiiisliiui  qui  dicun:ur  polione  cadcutes,  oi 
eos  ilcsignani  qiii  superbia  iiiebriali  de  cobIo  cfci- 
deninl.  in  lioc  lapsu  iriplcxonus  videmus:priuio 
enim  superbivil,  socuudo  invidit,  lertio  sciliixil. 
Supcrbivii  tn  Deuin,  iuviilii  priino  lioiuiui,  seiluxit 
euiu.  Et  sic  iii  banc  inliruiilatein  dcjecil.  Priuio  iia- 
que  pcccavii  coiitr.*.  huu»il.t.iiein  Filii ,  S4H:uudo  <  oii- 
Ira  beuigiiilatem  Spiriius  sauct:,  leriio  coulra  po- 


"Eccri.  5.  ••Daii.*.  "ITim.i.  "Prov.  3.  '^  Rom.  II,  ITim.6.  "Loc  7.  ^' Lur  |5. 'Mer.  17. 
"P^al.  I4i.  "  IImIIIi.6.  "  Eicle.  6.  •»  I  Kejs.  «.  "  Lim!.  io.  *'  Job  5.  •^  Juh  I.  "  Dan.  G. 
"  Psal.  90  •'  Ibid.  "  llaltb.  !4.  "  P»al.  77.  •"  Ibid.  » lii  d.  •  Uau.  3.  »  Thrcn.  i.  *  Tbrcn.  4. 
'    Ibid.      •  Isa.  i3.     '    l»a.  51.    •  Isa  5U. 


f9T  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  T.  m 

tenliam  Palris  •ummi.  Propter  primnm  iiaqne  di-  p^  <  Persequar  ei  comprelicmiam»  dividam  ipolia,  Im- 


dtor,  polione  eadens;  proptcr  dno  reliqua  dicitur, 
dnplex  roina.  Per  superbiam  ergo  factum  est  cor 
montiosum,  per  Invidiam  ▼euenosum,  per  seductio- 
nem  laiebrosnm.  In  primo  enim  de  bonis  propriis 
exaltatur,  in  secundo  de  bonis  alienis  dolore  cru- 
ciatur»  in  terlio  proximo  mala  machiiiatur.  De  primo 
dicilar:  <  Anie  niinam  exaltatur  cor*;  i  dc  se* 
cnndo: «  Quandio  ponam  consilia  in  anima  mea 
dolorem  in  corde  meo  per  diem  **.  t  Alii|uando 
enim  foriasse  David  motus  fuit  lali  passionc.  De  icr- 
tio  Salomon  enumerans  sepiem  qose  odit.Deus,  intcr 
ea  posuit «  cor  macbinans  pessimas  cogiiationes  *'.  t 
Siiperbia  oncrat  cor,  oncrat  manus,  onerat  linguam; 
cor  contumacia,  rmguam  contuinelia,  manus  vio 


plebitur  anima  mea  :  evaginabo  gladiom  meuin, 
Interficiet  eos  manus  mea  '^  i  Et  contra  minns 
istas  nos  admonet  Apostolns  diccns : « Fratres»  sobrii 
estote  ct  vigilaie,  quia  adversarius  vcster  diaboliis 
tanquam  leo  rugiens  circumit  qoxrens  qoeni  devo- 
ret  *'. »  Et  clamat  ciim  Pbaraone  :  «  Ite  ad  onera 
vestra,  vacatis  olio  '\  »  Fraudulenter  quoq.ie  t.n- 
lai,  sicui  locntus  est  ad  Evam,  verbis  pncilicis  in 
dolo.  «  Quare  prsecepit  vobis  D^us  ne  comedatis 
de  ligno  scientiae  boni  el  mali. »  £t  illa  :  <  Ne  forle 
moriamur.  >  Et  ille  :  <  Nequaqoam  morieinini  *^; » 
unde  Apostolos  :  <  Nolite  credere  oniiii  spiriiui»  scd 
probate  spiritus  si  ex  Deo  sunl  **• »  Ei  alibi :  <  An« 
gelus  enim  Satanas  transligurat  se  in  Angelum  lo- 


leulia.  Primum  aufert   mentis  Sabbaluin,   id  est  B  eis  ". » Ipse  enim  ait :  <  Ero  spiritns  mendax  in  ore 


«laietein;  secundum  proxiino  vcrbi  consolatioiieni ; 
iLTtiuro  roisericordiae  impcnsionem.  De  priiiio  Jere- 
niias  :  <  Noliie  portarc  onera  vestra  in  dic  Sab- 
l»nii  *%  »  id  est  quietis  a:iiiiuc;  de  secundo  ail  Job  ad 
ainicos  soos,  qul  ad  consolandum  cum  vcnerant,  ci 
in  contuinelias  adversus  euin  erumpebani :  <  Con* 
solatoret  onerosi  omncs  vos  ''.  »  De  terlio  Isaias  : 
i  Diroitte  eos  qui  confracti  siini  liberos,  et  omnc 
onus  disruinpe  '^, »  scilicel  violentias.  Onus  aulem 
inMdiae  in  tribus  oneral:prlmum  per  odium  pro- 
xinii  iii  boinicidium  iuducii,  secundo  cor  dolore  cru* 
cialos  corrodit,  lenio  corpus  pallore  et  macie  afllK- 
git.  De  primo  aii  ioannes  : «  Qui  odil  fralrom  suum, 


omnlum  propheianiin  Acbab  '*• »  Sicbem  qoi  dici* 
itir  labor,  id  e^t  diabolus:  filius  Emor,  id  esl  Aslni 
«|ui  eral  rex  Evx,  id  esl  quod  dicitur  pessimum, 
quia  filiiis  pessiini  Asim,  Id  est  Luciferi,  qni  prius 
cecidit,  prius  violenler  rapuii  Dinam  filiam  Jacob. 
Et  poslquam  corrupit  eam,  delinivit  cam  el  locntos 
est  ad  cor  ejiis,  ut  perpetuo  essct  to:neo*^Sie 
liiinirum  diabolus,  postquam  violenla  teulationeali- 
qucin  stravii  fraudulenia,  seJucii  ne  a  lali  caso  velit 
resurgere^  Aliquando  nobis  incombil  ex  naloralj 
quadam  et  ineviiabili  necessiiaie. 

E;  boc  onuft  est  Moab  '%  qui  inlerprerator  depM- 
trtf  naturalem  illam  exprimcns  necessitatem  quam 


boroicida  est  ••;  »  de  secundo  ail  poeia  quldani :    n  P*'^''  ««««•'^»»®"*  transfudit  in  filium,  sicut  esl  iu- 


J»tiiH9  ittvidia  nikU  estf  qua  protinu»  ipsum 
Auctorem  rodit^  excruemm  anlmum, 

D.'  lcrlio  ait  idem  : 

Invidu»  aheriui  niacrescit  rcbus  opimis  **. 

Iiem  idem : 

Iniidia  siculi  non  invetiere  tyranni 
ilajus  tormentum  ", 

Et  Sulomon  : «  Yirnm   slultuin  interficil  iracundia, 

€t[iarvulum  occidit  invidia  **. »  Scduclione  quoquc 

onerai  diabolus.  Scd  el  tripliciier  oneralquandoque 

corponiin  aflliclionc,  allquando  violcnia  lcntalione, 

aliquaiido  aulcm  dccipil  fraudulenlcr.  Corpus  afili- 

gil,  sicui  habenius  quod  Spiritus  Dci  inalus  afllige- 

bal  Saul.  El  Job  pcrcussii    ulccre  pcssimo  ^*.  Piic- 


eYttabilis  mandttcandi,  bibendl,  dormiendi  neccssi* 
t^s.  Ilac  cogimur  post  spiritales  cibos  inemis  pro- 
curare  oncra  veniris.  Hoc  ouus  tripliciter  coukide* 
raiur  :  in  principio,  in  medio,  in  fine.  In  prineipio 
\ilis  conceptio,  in  medio  labor  ei  afllictio,  iu  ilne 
miscri»  dissolutio.  Primum  ad  existendum,  secuii- 
dum  ad  sostinendum,  lerliuni  ad  moricndum.  lu 
priino  vide  fetorem,  in  scoundo  laborcm,  in  terlio 
Iiorrorem.  Aspice  ergo  fetorcin  prlini,  et  interroga 
iliain  mulierein  quam  in.igno  fclorc  concipit,  qoanio 
ixdlo  in  geniiali  secreto  suis  sangiiinibus  poerotn 
nulrit,  qiiairlo  dolore  parlurit.  Audi  pro  duobits  pri- 
iiiis  Joaiineiu  de  spirituali  naiiviiate  loquentcm  : 
<  Qui   non  cx  sanguinibus,  ait,  neque  ex  volunlatc 


nim  quoqiic  illuin,  qui  aliquando  se  niiilcbal  in  D  viii,  ncque  ex  volunlate  carnis,  sed  ex  Deo  naii 


igncfu,  ei  frcqueiiler  in  aqiiam,  allidebntur  in  terra 
spumans.  Uiide  David  :  <  Misil  in  eos  iraiu  indigna- 
lionis  sux  **,  »  cic.  Violentcr  quoque  lcnlat  nos 
sicut  Pauluin  :  <  Ne  niaguiiiiilo,  ait,  revclationuni 
exiollat  me,  stimulus  carnis  d.iiiisest  inihl  angelus 
S»ianae  qui  me  culapbizei  **.  i  lla  ut  clamare  iie- 
ccsse  haberet.  <  Doiiiiiie,  vim  palior  :  responJe  pro 
ii:e  **.  »  Imperiose  eniin  pr.xcipil  diabolus  diceiis  : 
f  lucurvare  ul  iranseamus  **.  »  Dlcitcniniiniiuicus: 


sunl  '*• »  Quia  carnaliier  nasccnles,  ex  viroet  came, 
id  est  muliere  nascuntur.  Ex  s.inguinibni  vero  usque 
ad  naiivitalcm  pasciintur.  De  dolorc  Tcro  parientis 
iiilerroga  Evain>  cui  diclum  est :  <  In  dolore  paries 
fiiios  luos'S  »  Non  cst  enim  dolor  auperdolorem 
partorieutis;  <  Mulierenim  cum  parittrisii.iani  ba* 
bel  **•  »  De  boc  principio  dixit  Job :  <  lloiiio  naios 
dc  uiuliere  '* ; »  dc  finc  :  <  Urevi  vivens  tcnipore*^.» 
de  medio :  <  Repleiur  multis  niiseriis**;  >  Itein  : 


•  Prov.  16.  •*  Psal.  12.  ««  Prov.  6.  '*  Jcr.  17.  •»  Job  IC.  «^  ls;i.  58.  •»  I  Jo.in.  3.  *•  nor.n|. 
Ep.  I.  11.  57.  '» Id.  iliid.  V.  58.  **  Job  5.  »*  Job  4.  **  Psal.  77.  »•  II  Cor.  13.  •*  Ua.  38.  »*Ih;i. 
.51.  «^  Exod  15.  *»  I  Pcir.  5.  «•  ExoH.  5.  «'  Geu.  3.  *•  I  Jo:in.  5.  **  II  Cor.  11.  ••  III  Rrg.  2i; 
il  Par.  18.     »'  Cen.  54.    »•  Isa.  15.     »»  Joan.   i.     »*  Ccn.  3.    **  Joan.   Itt.     »•  Jub  ii.    »'  Ibid.     •• 

I..ld. 


FiTnoL.  CCVI. 


10 


■!■ 


S03 


S04 


THOIUE  C1STCRC*  ET  iOAN.  ALGIilNl 
eie.  •• »  Non  tteiil  ilH  qui  <   dederunt  preiiosa  A  luperna  civii^ifs  requiem,  secundo  angeloruni  so- 
auMue  pro  cibo  ad  refociUandam  aniroani  •^  » id     cieiaiem,  leriio  Dei  tisionem.  Primo  eoim  dtcit : 


qu«que  pro 

eat  animaliuiem.  De  terlio  :  c  Monne  cor  nosiruin 
ardens  erat  in  nobis  >  de  Jesu  f  dum  loquereiur 
nobia  in  via  •*.  >  Atioquin  si  u^pidua  ea»  c  incipiam 
te  eyomere  de  ore  meo  **•  >  De  quarto  :  Filii  Is 
raelcumducerentur  in  captivitatem,  ignem  sancium 
abscoiiderunt  in  terram ;  cum  autem  redirent,  non 
invenerunt  nisi  aquam  crassam  ^**.  Proplerea  ait : 
«  Gunciantes  estote»  videbitis  auxilium  Domini  supcr 
vos.  I  Hxc  qtiatuor  docebat  sponsa  iu  Caniiris 
cum  diceret :  «  Fortis  ut  mors  dileclio  \  i  ecce 
primum  :  «  dura  ut  infernus  smulatio  %  >  ecce  sc- 
cundum  :  «  lampades  ignis  et  flammarum  *',  >  ecce 
tertium  :  «  aquae  inutiae  non  poiuenint  exstinguerc 


« In  omnibus  requiem  qu«sivi,  et  in  barrediuie 
Domini  inorabor  " ;  >  secundo  gaudet,  quia  eriinus 
cives  sanctorum  angeloruin,  et  ipsi  consortes  ei 
cpncives  nostri.  Unde  angelus  in  Apocalypsi  aii 
Joanni  volenti  se  adorare  :  «  Ylde  ne  fecerls,  con- 
servus  enitn  tiius  sum  ^\  >  Propter  bxc  quatuor 
dictUir  :  «  Da  mihi ,  Domine,  sedtuin  tuanim  assi- 
slriccm  sapienliam,  ciijns  robore  possim  acquircre 
rcgnum  ;  qux  mecuin  sil  diim  dcscendo  ad  Jnrer- 
nuin,  et  mecum  laboret,  ut  per  eani  vincaiu 
niaiignum,  ut  sciam  quid  acccptum  sit  corain  tc, 
ul  juxta  voluntatem  luam  orilinein  gradus  aOeciio- 
num  iiiearum**.>  Yelaliter:  «  Traiisiiead  im%omnes 

chariUlem,  et  flumina  non  obruent  eam  *,  >  ecre  b  q»*»    concuplsciiis  nie,  et  a  generationibus  mcis 

quartum.  De  hac  sic  ornata  merito  dicilur : «  Pulchra      adimplemini  '*.  > 


es  decora  et,  filia^Jerusatem,  terribiiis  ut  castroruin 
acies  ordinala  '  ;  i  unde  meriio  dicitur : « Tarribilis 
est  locus  isle  ,  non^st  enim  hic  aliud  nisi  donius  Dci 
et  port£  coeli  *..>  Vere  terribilis  diabolo,  cum  nullus 
patet  ingressus.  In  hac  facie  sic  oniata  aMlincatur 
proximus.  Ecce  corona  aurea  cbarkaiis,  qua 
umatur.  Priina  furt  facies  bovis,  hasC  honiiiiis. 

Sequitur  de  teriia  facie  tertii  templi  quod  cst 
aiiima  jusii ,  facies  ejus  es|  conscHentia  muiidu. 
Haec  ornatur  aurea  corona  sapientix,  bxc  quoquc 
quadricornis  est.  Sapientia  namque  cmlestis  cst 
asiuu,  est  profunda,  est  fortis,  est  snavis.  Est 
astuta ,  ut  vincat  malitUro  :  est  profunda ,  dum 


Quatuor  sunl  generationes  sapientiae :  prima  qua 
ntumlub  crcatur  et  gubeniatur  ,'8ec|inda  qua  cor 
houiinis  sdiflcatur,  tertia  qua  malitia  viiicitur, 
quarta  qua  ad  videndum  Dcum  boiiio  bcatus  illuiui- 
natur.  Prima  osienditur  magnitudo  diviiiae  potesta- 
tis,  secuiida  beiicvoleniia  diviiias  volunUtls,  leitta 
excluditur  obstaculuin  diflicultaiia,  quarta  ostendi- 
tur  viiilus  majesuiis.  Primam  noviinns  Ittterali 
instrumento,  secundam  sancit  Spiritus  documenU), 
tertiain  passionis  ct  resurrectioms  irrefragabili  ar- 
gumenio,  quariam  veracissimo  eiperimento.  De 
priina  :  «  Douiinus  sapicntia  finidavit  terram,  stabi* 
livit   coe!os  prudentia.  Sapieuiia  illius  irrupemai 


prospicit  inferni  angustiam  :  est  fortis,  dum  violen-  ^  abyssi,  et  nubes  rore  concrescunt  *' ;  >  de  secundat 


ter  conatur  rapere  ctelum ;  est  suavis,  dum  tranquille 
onlinat  gradus  aflectionum.  Uude  de  his  quatuor 
aic  scriptum  est: «  Saplentia  vinclt  malitiam,  attin- 
git  a  flne  usque  ad  flnem  forllter,  et  disponent 
omnia  :  vincit  inaiitiam  %  >  ecce  primum.  Haec  esX 
astuu ,  quia  auima  consilio  sapientiae  babel ,  ut 
propriam  maiitiam  fugiat,  proximl  patienter  aos- 
liiteat,  diaboli  malitiae  vlriliter  resistat.  Proximum 
auiem-  non  soli^m  austineat,  sed  benigne  indul- 
gcat.    Ecce  vindicta  saplentis,  sicut  ait  poeta : 

NoMe  vindleim  ginui  ea  ignQtcere  mcio, 
Sapientia  enim  vincit  maliiiam,  ait  Sapiens  *.  Si 
occurrat  ei  malitia  dlcit  aiiimsB  suft  :  <  Noli  aemu- 


c  Sapientia  aediflcavit  sibi  domum,  eitltlit  colum- 
naa  septem  *';  >  de  tertia  :  •  Sapieiuia  vineilma' 
liiiam  **;  >  de  quarta  :  «Sapienllam  vocavl  amlcam 
meami  et  coiistitui  mihi  pro  liice  habere  illani**.  > 
Audi  claritatein  ejus :  «  Candor  esi  lucU  ftlen», 
et  speculum  sine  macula  '* ;  >  iieih  :  <  Speciosior 
est  sole,  et  super  omnem  disposiiionem  stellaruui 
luct  comparatai  prior  invenitur**.  >  In  iau  Hcie, 
quae  sic  est  ornata,  delecutur  Deua  ut  dicat : «  Ecco 
tu  pulchra  ea,  amica  mea,  ecce  tu  pulcbra  **.  i 
Pulchra  propter  munditiam  Goiiscienti»,  palclira 
propier  coronam  sapieiitic  Hcc  est  enim  corona 
quam  Mardoebaeua  habebat  in  capile,  egrediens  de 


lari  in  malignaDlibus*. » Et  adveraario  dicea : «  Quid  D  palatio-et  de  couspectu  regia  Asaueri  *^.  Mardochcos 


floriaris  in  malilia  qol  potens  es  in  iniqoitau  **.  > 
De  malls  spiritibos  diduir  :  <  In  malitia  sna  IjctU 
ficaveruni  regem  ".  >  Poatmodom  profunda  desceii- 
dit  in  infernnm.  Ubique  enim  attingit  sapientia 
proptersuam  mundiliam.  Yidenique  pmnts  inferni 
clamat :  <  Llbera  me,  Domiii^,  de  inorte  aetema.  > 
Poslmodum  fit  fortis  respiciena  ccelum  el^lamal : 
<  Veniie,  ascendamus  ad  montein  Domini,  et  pd  do- 
wum  Dei  Jacob  "•  >  Ijliimo  fit  auavis  dum  ordiaal 
Iranquilliute  affectiones  auaa.  Primo  enim  deaiderat 


mgrrhM  mundt  dicitur.  Immunda  eai  myrrlm  ama* 
ritudo  pro  peccatis;  munda,  amaritodo  pro  deslde- 
rioregni  cfclcstia.  Assaeros^MifMdoeorvmdiciUir: 
ipse  eai  deuSi  Aculua  conspectn,  dam  anima  eoo- 
lemplativa  egredilur,  at  inferiora  aaa  reapicbt. 
Redil  ab  cjua  conapectu  eoronata  corono  aapien- 
tiae.  Ecce  quomodo  omau  eal  fadea  templi  corports 
humani,  el  facica  lempU  ftdelia  popoli,  ei  fades 
lempli  qood  eai  anlma  juail ,  ei  qaUMBi  eoroala.  Se- 
quitur  t  <  Ei  deilicaveraDt  alure  Domioo  **:  >  hoc 


••  II  Cor.  A.    ^  Threo. ».    *•  Luc.  «4.    *•  Apoc.  5.    »•*  II  ilach.  I.  •  CanL  8.    *  Hiid.    •  Ibid.    MMd. 

•Canl.«.    •GS».*»-' 81^.1    •  Ibid.    *  PsaL  56.     •*  PsaL  Si.  "  Oae.  7.    '*  Micb.  4.      "Kcdi. 

i4.    •♦  Apoc.  tt.     *•  Sap.  9.    «•  Ecr II.  S4.    "  Prov.  5.    *•  Prov.  9.    *•  Soo.  7.    ■•'  IM^     ••  lUtf. 

«Mlaut.  I.    •MIMach.l.    ••  IH  Reg.  8.                   rwww.  w.       oop.  f.         Emm.         imtk 


Jbid. 


301  COmiElNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  Y.  SOt 

eiibii  spiriluft  .cjiis,  el  non  reTertelur  in  lerram  A  lai  qualnor  figuranl  quaiuor  ficiet  animaliom  Ese- 


B 


6uam  **.  Hxe  Iria  designabal  David  cum  diccrel  : 

<  Auferei  spirilum  eorum  et  deficienl,  cl  in  pulve- 
rem  suum  revertenlur  *'.  >  Auferet  fpfrt/um,  cum 
exibit  de  corpore.  Definent^  quia  desinenl  csse, 
in  divortio  corporis  el  animne.  In  pulurem  rever- 
teninr^  quando  vermis  fiet  de  corpore,  pulvis  de 
vcrme.  Ecce  corporis  deCectiis ;  sed  quantum  «sl 
periculum  spiritiis,   cum    insidientur   ei    ingressi 

<  caiuli  lconnm  riigirntes  ul  ropianl**.  i  Quisenim 
poicril  eura  liberare  a  rugientibus  prvparatis  ad 
escam  ?  Soliis  dilectus  qui  ha!C  tria  portnvil,  pro 
nobis  onera.  Onus  Babylonis*^,  quiaobtulil  ei  mundi 
iubjeciionem ;  onus  lloub  **,  qnia  defeclus  pncdictoi 
in  suam  assumpsil  iucarnationem.  Ipse  esl  enim 
petra,  ad  ciijus  foramina  sponsam  invital.  Sed  quia 
qiiartum  scilicel  Damasci  qiiod  dicitur  potus  sau- 
guinis  non  ad  Ipsum  speciai,  sed  conscieiil<as  no- 
slras  inquiciat,  ab  eo  vult  nos  purificari.  Undo  ait: 
Oslende  mibi  facieni  tunm. 

Oitende  miki  faciem  tuam,  somt  vox  tua  in  /in- 
ff^iK  mels. 

l  Tno.  ]  Ac  si  diccrel.  Tu  qux  iii  secrcto  nientis 
quietem  diligis,  vi  in  foraminibut  peira  el  in  caverna 
maceriee  dclectaris,  egredcrs  foras  ad  bona  opcrn, 
nl  des  excmplum  proxiinis  ;  i:t  fac  andirc  voccm 
luain,  ul  invites  alios  ad  voccm  confessionis,  prx- 
dicntionis  ei  laudis.  Dum  eniin  bonorum  operiim 
exempl.i  oi^tendis,  cl  ad  lalein  vocem  Inducis  rac.ein 
luam,  milii  ostcnJls.  Quam  fuciem  qiiairebal  vidcrc  C  s"^'  omatu  inerelricis,  cum  Aposiulus  dicni :  <  Non 


cbielis  ^^ :  primam  farles  bovis,  quod  est  anima!  pi« 
gruin  ;  secundam  facies  lioiiiliiis,  qoi  esl  rationalis; 
tertiam  facles  aqiiilae ,  qiiae  sicui  aquila  in  alluro 
voial ;  qiiartam  facies  li^onis,  qui  propler  forli- 
tudinem  Chrisio  coinpnra*.iir.  Prim»  puIcbr!tudo 
fallax  gratia  esteivacua;sccun:las  diciiur  :  i  Pulcbra 
es  el  decora  filia,  Jenisalem,  terribi!j>'^i  castronim 
acies  ordinaia'* ;  >  teriix  dicitur:  <  Ecce  tu  pulcbra 
e«,  amica  men,  ecce  lu  pulclira  *' ;  i  deqnnrla  :  i  om- 
n!s  pulcbriludo  Domiiii  exaiiala  csl  super  ten- 
sum.  >  lls  ornnndae  sont  aureis.  Sciendum  quod 
dicitur  aurum,  splendor  mondanae  vanitatis.  Tertlo 
splcndor  sapienliae  coelesiis,  qiiarlo  splondor  divi* 
nilatis.  De  priino  :  <  Calix  aurens  Dabylonis  "^  • 
De  secundo  :  <  Angelut  erat  cincitts  ad  mammiliaft 
aurea  zona  '^  »  De  lertia  :  <  Aurum  tuum  serugi- 
naium  csi  **. »  De  quarla  sponsa  :  <  Capuf  ejut 
aurtim  optimum**.»  Primum  esl  ccirculusaoreusin 
naribus  suis  *^;  »  secundum  corona  aurea  et  ao* 
reola,  quae  siini  super  mensam  proposiiionis**; 
leriiom  corona  anrea  qoam  Mardocliaena  babalt 
egrediensde  palatio  etde  conspeciu  Assuerj  reg-t'*; 
qnarlum  corona  qtiam  liabobai  In  capiie,  sedens 
super  iiubcm  cnndidam,  siniilis  Filio  hominis  *' 

Priinae  igilur  faciei,  sicul  corporalis  piilcbi  iliido, 
fallax  gralia  esi  ei  vana  :  vaiin  qttanlum  ad  omaluro 
volupliiosum,  failnx  qiianlutn  ad  simulaiioiiein  by. 
pocrilaniro  :  vohiptiiosi  eniin  slUilenl  ornare  facict 


i.isi  templi  spi.ilualis  ?  Sicut  lcgitur  de  Macbnbxis, 
nnde  scripuiin  csl  :  <  Ornavcrunt  faciem  teiupl 
coronJs  aiireis,  et  dcdicaverunl  altarc  Domiiio,  et 
f.irta  cst  iaaitia  nmgna  in  populo  **.  »  Teinpla  lunl 
quaiuor  ;  priuMini  csl  corporis  buinaui,  secuiidum 
congpgalio  fidelis  populi,  lertium  el  quarlum  esl 
caro  cl  corpus  Cbribli.  De  prtino  :  i  Nescitis  quo- 
niani  corpora  veslra  tcinpluin  Spiritus  sancti  **  ? » 
De  sccundo  :  <  Teni|)luin  Dei  sanctum  csl  qttodostis 
vos^'. »  De  terlio :  <  Ei  ea  qtiae  de  ipso  erant  ^',  » elc. 
Dc  quano  :  i  Solviie  templum  boc  el  posi  iriduum 
excitabo  illud^*.» 

Primieslfaciescorporalis,  secundi  moralis,  leriil 
spiriluaiis,  quarli  prius  niorialis,  inodo  iminorlalis. 


in  lorls  crinibus,  aul  auro,  aul  niargarilis**; »  qtiia 
geminis  auroqiie  legunt  omnia.  Quis  furor  esl,  ccn- 
siis  corpore  ferre  suos,  i  cum  sil  omnis  caro  fenum 
ei  omiiis  gloria  ejus  quasi  flos  feni  **. »  Ecce  vana, 
fallax  esl  iii  bypocrilis  :  <  Lxterminanl  eiiim  facies 
suns,ut  appareantliominibusjojunnntes**. » Ististini 
scpulchra  dealbala  **.  <  Pcrcuiiei  le  Domlnus,  paries 
dealbale  **, »  aii  Pauliis.  IIxc  est  facics  quam  stulti 
adniirantur.  Secunda  facics  esl  relig  ionis  elegantin, 
scilicci  lempli  fidelis,  congregationes  populi.  llaec  or- 
natur  splciidore  auricharitatis,qii?Beil  aureacorona 
et  aureola,  supcr  mensain  prnpositioiiis*'.  Ilaec  qua- 
dricornisesl :  esl  enim  cbarilas  dura,  esl  fortis.est 
ignea,  esl  inexitinguibilii.  Foriii,  ut  su^ipiat  mor- 


Primaeslquaedammembroruinconsonaniia,secuiida  D  iciu  :  dura  ,  ui  sosiineai  qiiolidiauam  afOlciioiiom : 


religiouis  olegantia,  lertia  conscientia,  quarla  in 
bumano  vullu  quoddain  divinum  spirans  gruliam. 
Primam  carnalis  adiniratur,  in  secunda  proxinius 
aedificalur,  in  tertia  Deiis  deleclatur,  iu  qtiaria 
peccalor  salvatur.  Dc  priina  :  «  £t  inspiiavit  la 
facieui  ejus  spiracuium  viix  ^^.  »  De  secui;da  :  « Fa- 
cics  scnsuin  iion  erubucrunl  ^*.  »  De  tertia  : 
Ouende  mihi  faciem  ffiam,  sonet  vox  tua  in  auribus 
meis.  De  quarta  :  <  Facieni  iiieam  noii  averli 
ab  increpanlibus,  ei  conspuenlibus   iu  nie  ^*.  »  Is- 


igiiea  ul  accendal  desiderium  :  inexsiinguibilis,  ut 
prasvaleal  fluclibiis  voluptatuin  :  forlis,  ul  odial 
vitain  leniporalem  :  dura,  ut  suppeditel  animtlita- 
lein  :  ignea,  ne  lepescal  ignavia :  iiiexsiinguibilis, 
ut  non  pereat  constantla.  De  primo  Paulus  :  <  Non 
solum  aliignri,  sed  et  mori-  paralus  suin  in  Jerosa- 
lein  pro  Chrislo  *^ ;  »  audicral  euiiu :  «  Qul  odii 
antuiaui  suain  in  boc  mundo,  in  vitani  asiernnn. 
cusiodit  eam  **.  »  De  sccundo  idein  :  <  In  omnibui 
iribulatiQiiem    .patiiiiur,  sed    non     aiigusiiamur 


•*  Pa:d.  «45.  •*  Psnl.  m.  *•  Ibid.  "  Isn.  13.  "  Isn.  15.  ••  Maclk  i.  »•  I  Cor.  6.  '»  I  Cor. 
5.  ^-Ibid.  »*Joaii.  2.  '*Gcn.  2.  '•  Thrcn.  5.  '•  Isa.  50.  '»  Cap.  I.  »•  Cnni.  G.  '»  Caiit.  I.  •• 
ier.Si.  •»  A|K)C.  «.  ••J.ir.  5.  *»  Caiii.  5.  «MVov.  n.  •»  Kxod.  15.  ••  KhiIi.t.  8.  *'  Apoc.  14.  •• 
I  Tiiii.  2.     ••IPclr.  I.    ••Mallh.  C.    •»  Mallh.  43.     ••  Acl.25.    •»  Eiod.  45.    •^Acl.2l.    ••  Joau.  U. 


907  THOMiG  CISTERC.  ET  J^OAN.  ALGRI!!!  308 

diceret :  OiUnde  mihi  faeiem  tuam,  llnec  esl  oiiiis  A  peccatl  delecUiiooe  etl  caplas,  quod  ad  nos  Irans- 


Damasci  '*,  qui  dicilur  bibent  ianguinem,  illam  iii« 
nalam  nobis  exprimens  corniptionem.  Qus  qaodam 
irrodo  invilos  Irahil  ad  peccalum.  Ipsa  esC  lex  in 
membris  nostris,  rcpugnans  legi  menlis  noslrae. 
Ipse  aulem  naiuralis  moius  peccaii,  in  quadam  de- 
leclaiionis  ipsam  vim  ralionis  pene  absorbei.  Sed 
isla  ijuidam  senliunl  el  non  consenliunl ;  impugnan- 
tur,  sed  non  expuguanlur;  oneraniur,  sed  non  pro- 
siernuniur. 

Triplex  esi  sanguis  :  sangnis  nioralis»  sangiiis 
liislorialis,  sanguis  redemplionis.  Primus  babei  fon- 
tem  in  fomiie  peccali,  secundus  in  lege  Moysi, 
lerlius  in  corpore  Cbrisli.  Primus  polluil  liomi- 


millerer.  Paulns  vero  bunc  sangiiinem  effudil,  qui.i 
Damascum  ibni,  ul  sanguinem  effunderei.  Forsitati 
aliquando  Uaoiascus  Abrabx  aliquod  peccainin 
commisil  quo  alios  aspergerel.  De  lioc  polu  san- 
guinis  conquercbalur  Paulus  cum  dicerel :  t  Quod 
volo  roalum  hoc  ago.  Yelle  enim,  quidem  ail,  milii 
adjacel,  perficereque  autem  bonuin  non  invenio  ^*.i 
Nec  «novealurquisqiiod  animalis  quadrimembreni 
fecimus  sanguinis  divisivnem ,  bic  Iriinciiibrciii. 
Alia  esl  enim  ralio  bic  :  alia  ibi  ;  bic  eniui 
per  siiperiora,  ibi  per  inrcriora.  Nec  inirum: 
iriplex  enim  est  voiuiiias  :  Tolunfas  nalurx,  vo- 
luntas  vitil,    volunlas  gralix.  Yolunias  n.'kturx  vi- 


nem,  secundiis  sanf liflcal  ad  carnis  emundaiionem;      ilo  repugnal,  sed  vincilur  nisi  Tobiuutc  graii;e  aJ- 


lcrlius  sanciiflcal  ad  con.«cieiiiis  purilalem.  De 
primo  dicitur :  c  Homo  qui  fluil  sangnine  iniinundus 
eril,  cl  manus  suas  l;\.vabil  in  saiiguine  peccaio- 
rts**;>  de  secundo:c  Si  eniin  saiiguis  hircorum 
aut  viluloruni  inqninalos  sanclifical  ad  eniundalio- 
nem  carnis  *^ ;  i  de  lenio  :  i  Quanio  magis  sanguis 
Clirisli  eniundabil  conscienlias  nosiras  ab  operibus 
nioriuis,  ad  servicinlum  Dco  viveati  *'  ?  i  In  primo 
esl  oiius  grave,  in  secundo  onus  imporlabile,  in 
lertio  oiiiis  leve.  Grave  peccaniibus,  iinporlabile 
servienlibus,  leve  diligcnlibus.  Pcccaloribiis,  pro* 
pler  rulurain  datnnalioiiein;  scrvienlibus ,  propier 
diflicileni  legis  observatlonein ;  diligenlibus,  propter 
fuluram  reiribuliouem.  De  priino  David :  c  Quoniam 


juveliir»  Ipsa  auiem  aliquando  subjacei,  aliquan.lo 
adj.icet ,  aliquando  sitperjacel.  PHinuni  quandin 
vilio  subslernilur,  secunduni  quandiu  viiio  relii- 
clalur.  Superjacel  quando  viiluni  supcraiur.  Ei  Det 
jusluin  esl  judiciuin ,  ui  in  (uiclclur  a  suo  iiirerioi  i 
qui  suo  noluit  obedire  siiperiori.  Sanguis  bihlorialis 
qnia  lolus  esi  in  figura  relinquitur.  Sanguine  vero 
redemplionis  qiiod  derelinquilur,  in  priino  alluiitir. 
Cuin  enim  effundiiur,  laval  percatum;  cuin  bibiinr, 
spem  iioslram  erigil  ad  regnuin  ;  cum  aspergiiiir, 
securos  nos  Cicitcoulra  perlculum.  De  priiuo  :  «  llic 
esl  calix  Novi  Testanieuli  qnod  pro  vobis  effundetur 
in  rcinissionem  peccaloruin  ^';  t  de  secundo  :  c.Nisi 
inauducnverilis  carnem  Filii  bominis  el  liiberiiis 


iniqiiilales  mc-B  supcrgressae  suiil  capul  meuin,  C  ejus  sanguinem  ,  non  babebilis  viiaiu  in  vobis  ui:i- 


sicut  onus  grave  gravat;»  suul  super  me  *';  i  dc  se- 
cundo  :  c  Iloc  esi  quod  nec  nos,  nec  palres  uoslri 
poriae  poluimus  *^ ;  i  de  leriio  ail  Salvator  :  c  Ju- 
gum  enim  nieum  suave  est,  ei  oniis  meum  leve  *'.  > 
Primus  ilaque  sanguis  esl  foroes  peccati,  quandoque 
bibilur,  quandoque  effunditur,  quandoqiie  aspcrgi- 
iur.  Dibilur,  dum  suggeslioni  conseiititur ;  cffui:di- 
lur»  dum  effeclui  mancipalur;  aspergiiur,  id  esi  ad 
alium  spargilur,  dum  proxinius  exemplo  corrunipi- 
lur.  Yel  bibitur  per  peccali  delectalioncm,  effundi- 
tur  per  crudelitalem,  aspergilur  per  proxinii  iiira- 
inaiionem,  l)c  priino  a!iS:ilomon  :  c  Duae  suni  filiae 
sanguisugae  qu;f:  dicunl  semper  :  Affer,  affor  **.  i 
Sanguisuga  enim  csl  qui  bibil  sanguinein  isium, 
duae  filias  ejus  sunl  desiderium  carnale  ei  deside- 
rium  spirituale  :  bxc  enim  nunquain  satianlur;  de 
secundo :  c  Effuderunl  sanguinein  eorum  tanquani 
aqiiam  fn  circuilu  Jerusalem  el  noii  esl  qui  scpe- 
lirel*^;i  de  lerllo  :  c  Aspcrsus  esl  sanguis  eorum 
super  veslimenu  mea  el  oinnia  induineuia  mea  in- 
quiiiavi  **.  i  Hoc  non  videiur  esse  oiiosum,  quod 
Adain  Juxta  quosdam  in  burlo  Daniasceno  esl  for- 
inaius.  Paulus  ,  dum  iret  Damascum,  in  via  esl  ex- 
cxcaius  **.  Damascus  Eliezer  servus  Abr<ib« 
nascenie  novo  bxrede,  ba?redilate  domini  sui  est 
privalus'^  Adam  enlin  bunc  sanguincm  bibil,  dum 


oentem  **;  t  .de  lertio  :  c  Scltnus  quia  aspersus  e»l 
sanguis  agni  pascbalis  iii  liininibus  iEgypiioruiu, 
ubi  eraul  filii  Isracl,  el  a  periculo  «'Egyplioniin  li- 
bcrati  sunt^^i  uiideAposiolu» :  c  Elcclisfiliis  Ponli, 
Galaihi»,  Asix  el  Bilbynix  salulein  miltil  in  asper- 
sionem  sanguinis  Jesu  Chrisli  '*.  i 

Vox  enim  tmn  dulcii  ei  faeiei  iua  decora, 

LTho.]  Dulcis  est  vox  ilb,  quae  prozimuin  ad  bo« 
num  inrormal,  cl  in  laudeiu  Dei  se  exaiiat,  ul  dicai 
cum  David  :  c  Quam  dulcia  faucibus  uieis  cloquia 
lua  super  mel  ori  meo  ^*.  i  Facics  illa  decora  esi 
quae  laleui  se  eibibcl,  ut  facieui  Creaioris  viJere 
luerealur,  et  diiai :  c  Eiquisivil  te  facies  luca,  ra<- 
ciem  tuani,  Doniine.  re(|uiratu.  Ke  averias  facie:u 
luain  a  lue,  ne  dedines  in  ira  a  servo  luo  ^^.  i  Vox 
sponsae  auditur  iu  auribus  inimici,  ia  auribus  pro- 
ximi,  iu  auribus  dilecti.  lu  primodulcis,  iii  sccuiiilo 
dulcior,  in  terlio  dulcissiuia.  Prinia  enim  csl  coui* 
passiouis,  secuuda  consolalionia,  lerlia  vox  exsul- 
taiionis  ei  salutis.  Prima  duicis  propler  reniis»io- 
nem,  secuuda  dulcior  propler  regni  prouiissioneoip 
lerlia  dulcissima,  quia  imilatur  supemoruin  ci- 
vium  jubiliiionem.  Ad  priuiam  nos  invilal  Doniinus 
sic  :  c  Si  nou  reiuiseriiis  unusquisque  frairi  suo  ex 
cordibus  veslris,  non  intrabilis  in   regnum  ccelo- 


»•  l«:i.  t7.     ••  Gen.  9.     •»  Hebr.  9.    ••Ibid."  •»  Psal.  37.   ••  Act.  15.     ♦•  .Mallli.  II.    ••  Prov.  30. 
•*  Psal.  78.     ••Ua.  63.      ••Acl.  9.     ••  Gcn.  15.     '«Roin.^.    '•  Mattb.  20.     "»  Joan.  C.    »•  Exod.  !1 
^•iPelr.  I.    '•Psal.  118.    "  r8.d.  20 


505  COMUEMT.  IN  CANTICA  CANTIC.  >-  LIB.  T.  80« 

alure  esl  cor  ju&ti,  uiide  diclum  e&i :  i  Oblaiio  jusli  A  cognoscenduiu  morbuiii ,  secandiim  ad  qnsrendum 


ImpinguaiaUare**.!  Iiaquequi  hicsacratugeslopor- 
tel  eum  prius  abdicare,  secondo  radicare,  terlio 
dedicare.  Abdicare  iiiundi  vanitalem,  radicare  cha- 
riiatein,  dedicare  altare,  sciiicel  cordis  puriiaiem. 
Mundi  vanilalein,  ne  itcrum  involvatur  cjus  volup- 
lalibus  ;  cbarilatem,  ni  non  corruat  sxcularis  aurx 
flatibus ;  cordis  purimtem,  ui  de  cxlero  di\ inis  ccdai 
iisibas.  De  primo :  c  Nolitc  diligere  muudum  ncque 
ea  qu2e  in  lunndo  suni  *^ ;  »  de  secundo  :  c  In  cba- 
rilate  radicati  et  rundati  '*;  >  dclertio  :  <  Paraium 
cor  mcumy  Deus,  paraiuni  cor  nieum  **•  »  De  boc 
altari  dicium  csi :  c  Cuin  iniiaveritis  terram,  quam 
Doiiiinus  daiurus  csi  vol>is,  sedificate  altare  Domiiio 
Deo  de  lapidibus  qnos  fcrrum  noii  leligii  '*•  »  La- 


consiiium ,  tertium  ad  suscipiendum  remedium. 
Horbum  scilicei  Iniquitatis,  consilium  satibfaciio- 
nis,  remedium  remissionis.  De  primo  :  c  Iniquitaiem 
meam  ego  cognosco,  ei  peccatum  meum  contra  me 
esi  semper  ^^ ; »  de  secundo  dicitur  leproso :  c  Vade, 
ostcnde  ie  sacerdoii  ^' ;  »  de  ieriio  :  c  Tibi  soli  pec- 
ca  vi ,  ct  malum  coram  tc  feci  ^*. » item  bon.a  conscientia 
oslenditur,  sibi;  proximo,  Deo.  Sibi  ad  securiiaiem, 
proxiino  ad  xdificaiionem,  Deo  ad  gratiarum  aclio- 
nem.  Ad  securitaiem  iu  tribulationc,  ad  a^dificatio- 
iicni  in  puiiiate,  ad  gratiaruni  actionem  de  benc* 
ficiorum  consolaiione.  De  priiiio  Job :  c  Non  peccavi, 
et  in  amariiudiiiibus  morabilur  oculus  ineus  ^^ ;  » (!o 
secundo,  idem  :  c  Jusiificationeui  meapi  quain  coepi 


piJes  isii  suni  virtutes.  llos  tangit  ferrum  discor-  B  lencrc,  non  dcseram ;  neque  enim  reprebendii  nie 


dix  quando  eis  se  adiniscei  ira,  Invidia,  vcl  lalo 
aliquid.  Sed  apponalur  lapis  anguiaris  '*,  sciiicet, 
Clirisius  qui  est  pax  vera  vel  nosira,  c  qui  fecit 
niraque  uiium  '*,  »  sicut  Jacob  :  c  Erexit  cnini  la- 
pideiii  In  liiulum  fundens  oleum  dcsuper  ". »  De  quo 
alibi  dictuin  cst :  AJhuc  restat  ornaiusfaclei  Christi, 
ctiJHS  carncni  icmplum  diximus.  Ejus  facies  triplex 
e^t !  prlma  cst  huiuanae  condiiionis,  secunda  Irans- 
figuraiionis,  leriia  incorruptionis.  OO^ci^^  ornalur 
decore,secunJa  spIcndore,teriia  bonorc.Decorebonx 
conipoiitionis ;  splendore,  in  siguum  fuiurx  rcsurre- 
ciionis;  bonore  gloriosx  ninjesiaiis.  Prima  datnobis 
reIi|iouis  formam,  secunda  resurrectionis  fiduciam, 
leriia  de  visione  sua  Ixiiiiam.  Pe  priina  :  c  Faciem 


cor  meuni  in  omni  viia  mca^';  »de  tertio  :  c  Confite- 
bor  libi,  Domine  rex,  et  collauJabo  ie  Deuin  salvalo- 
rcmineum  ^*.  >llanc  vocem  gratiarum  actionis  qiix* 
rebat.quando  subjungebat :  Sonet  vox  tua  iii  aarii^its 
meit,  Sed  ei  vocem  oraiionis  quaerebat.  Oraiionum 
aiiteni  alia  esl  uiilis,  alia  inniilis.  Inutilium  prinia 
infruciuos-i,  secunda  circuinspecta,  terlia  criminoa»a. 
Infrucluosa  quando  quod  ore  rogaiur,  corde  noii  at- 
tenditur,  unde :  c  Populus  hic  labiis  me  honorat, 
cor  autem  corum  longe  esl  a  me  '*. »  Si  lingua 
orem,  spiritus  meus  non  orat,  mens  auicm  luea 
sine  fruciii  est.  lucircumspecia  est  quando  ei  si 
bunus  esl  qui  peiii,  ei  pro  quo  peiitur,  lamen  iion 
cst  bonuin  quod  petitur ,  unde  Aposiolus ;  c  Quid 


iiieaui  non  averii  ab  increpaiionibus  ci  conspuenii-  ^  orcinus^  sicui  oporiet  nescimus  ", » ei  Douiinus  ma 


bus  iu  me  '^; »  ei :  c  Conspuebani  in  facieni  ejus,  ei 
colapliis  eum  caedebani". »  TunC  fuit  c  speciosus 
forma  prae  filiis  hominum  ". »  Juxia  baiic  erai  fa- 
ciea  ejus  similis  cuntis  in  Jerusalem.  De  secunda : 
c  Kespletiduit  facies  ejus  sicui  sol,  ei  vestimenta 
ejus  sicot  nix  '^ ;  de  tertia  :  c  OHende  mihi  faciem 
tuam,  lOHtt  vox  tua  in  auribut  mei*,  llxc  cst  oriiala 
corona  gIori« ,  unde ;  c  Gloria  ct  honore  coronasti 
cnin  ". »  de  qua  dicitur :  c  Vidi  nubem  c;'.nJiJam, 
et  snper  nubcm  similem  filio  bon/iiiis  seJculcm,  ci 
corona  aurea  tn  capitc  ejiis  ". »  Ui  hanc  viJcanius, 
oportet  ul  simiis  assiJui,  ui  sinius  canii,  ni  simus 
posiea  Uti.  AssiJui  quaerenJo,  cau:i  pr.cocciipando. 


iri  filiorum  ZebeJxi :  c  Nesciiis,  inquit,  quid  peia- 
lis". » Criminosa  estquando  petens  vel  pro  quopctiiur 
criminosusesi,  unde  inlsaia  :  c  Cum  multiplicaveritis 
oraiioncs  non  exnudiam ;  manuseniin  vestrx  sanguisie 
pleiiae  suni ". »  Uiilis  oraiio  aliquando  fil  verecunJo 
aflcctu,  iiliquando  puro  affeciu,  aliquaiido  ainplo  aflc- 
ctii,  aliquando  dcvoio  uflcctu.  lioc  ordiiie  dispo:iii 
Paulus  :  <  Volo,  inquii,  lieri  in  ecclesia  obsecraiiu- 
nes,  oraliones,  postulaliones,  gratiaruui  aclioncs 


wV 


.» 


40 


Obsecraiioncs  fiunl  pro  reiniliendo  peccaio,  oiui.o« 
110)  pro  acquirenJo  bono,  poslulaiioucs  pro  pio- 
xiino»  gratiarum  acliones  Dco.  Dc  primo  :  c  Patcr, 
pcccavi  in  coelum  ei  coram  le"; »  desecunJo  Su- 
lM>ti  eum  \iJciido.  Dc  priino  :  c  Quacrile  Domiuum  d  sauiia  :  i  Dcus,  lu  scis  quas  isli   maliiiose  oontpo- 

siicriint  advcrsuin  mc,  ci  cccc  murior  cum  niiiil 
horum  fccerim  "; »  dcteriio  Moyscs:  c  Aui  Jiiniiie 
cis  hnnc  noxam,  aui  dele  mc  de  libro  tiio  quem 
scripsibti  " ; »  de  quario.  beala  Virgo  :  c  Magniiicat 
aniina  niea  Dominuin  :  ei  exsuliavii  spiriius  mcus 
in  Dco  saiulari  meo,  quia  respexii  humiiilalem  an- 
cillac  siix". »  Aliqiiando  inficimur  ex  innaia  nohis 
corrupiione,  cl  iiide  facies  nosira,  id  csi  conscicniia 
fit  inquinata  quani  vurebai  mundari  Jilectns  cum 


ci  confirmamini :  qiiasrite  faciem  ejus  seniper 
dc  sccundo  :  c  Prxoccupemus  lacicin  cjus  iu  con* 
lessione  ^* ; »  de  lertio  aii  Jacob  :  c  ViJi  Doniinum 
facie  ad  faciem,  ei  salva  facia  csi  aniina  mca  **.  » 
lii  ejuft  Tisione  vere  Jiceliir  :  Facia  cst  laelilia  ina- 
giia  in  populo  "  ipso  pra:btaiiic,  cui  csi  honor  ct 
ghiria  in  sxcula  sxculorum.  Anicn. 

Ilaic  facics  aliqiiando  esl  bona ,  alifpiando  iiiala. 
Mala  ostenJiiur  sibi ,  proxiino »  Dco  :  pritnuin  aJ 


••  Eccll.  55.  «^  I  Joan.  2.  "  Ephis.  Ti.  "  Psal.  50.  "  Drul.  i7.  "  I  Peir.  2. 
"  Ephes.i.  "Gen.  28.  •^Ms.i.  50.  '»  Mitlh.  15.  "  Ps.il.  U.  "  Mailh.  17.  "  Psai.  S. 
"  Apoc.  U.  "  PsaL  lOi.  "  Psal.  9i.  ^»  Cen.  52.  "  I  Mach.  4.  **Psal.  50.  "  Malih.  8.  ^* 
P.al.50.  *'Jubi7.  "Joh27.  "  iicrli.  51.  "Marc.  7.  '»  Roin.  8.  "  Maitli.  20.  "  Isa.  13.  '* 
I  Tini.  2.    »*  Luc.  15.     "  Dau.  13.     •■  E\uJ.  51.     "  Lnc.  I. 


Slf  TIIOMiE  CISTERC.  £T  JOAN.  ALGRLM  512 

miiii  ignonnliat.  De  isiit  enim  dixeral  Isaias :  •  Yae  A  simplex  faeril,  »  id  est  soll  senrieos  spiriiiii,  <  io<- 
qu\  diciils  malum  bonuin  ei  bonu!ii  malun,  et  dul- 


ce  ;imnrumy  ei  tencbnis  lucem'*.  »  De  lerilis  phn* 
gebal  Jereniias  sic  :  Quomodo  obicxil  caligiuc  in 
furo^e  suo  Dominus  Tirginem  filiam  Sion,  projecil 
de  c(£lo  lerram  inclytam  Israel  ** ?  i  Sei  Tide  quo- 
me;b  Isaias  barum  tenebranini  vldebat  in  tpiriiu 
▼euturam  coiisolationem :  c  Surge,  illauiiiiare,  Je- 
rusalcm,  quia  Tcnil  lumen  luuin.  Quia  ecce  tenebrs 
operuerunt  lerram,  et  caligo  populos".  t  Sed  ecce 
remedium  :  c  Super  te  auiem  orletur  Domiiius ,  et 
gloria  ejus  in  te  vldebilur»  et  ambulabunt  gentes 
In  lumine  tuo  ".  i 

Qui  in  priinis  sun(,  in  tribiis   laborant.  Ilabent 
peccaii  deleclationem,  relinquuni  Dei  limorem',  non 


lum  eorpus,  t  id  est  vlrluluni  congerlcs,  <  lucidam 
eiii".  I  inspicieudo  superna.  Est  euini  oculos  ne- 
qiiam  serviens  cami,est  simplcx  serviens  soK  spi- 
ritui,  est  nmliiplex  servieiis  nunc  isii.  nunc  illi.  De 
paee,  qoam  ^olunl  videre  diciliir :  <  Visilavii  nos 
Orieas  ex  alto.  Illomlnare  iis  qui  iu  lenebris  el  iu 
umbrainoriissedenl,  ad  dirigeudos  pedes  nostros,  i 
id  e&l  affeclus,<  in  viam  paciA"i  superiiae  coguosceii- 
dam.  De  lerlio  dicilur  :  Viia  iioslra  abscondita  est| 
qnia  nec  viia  nostra,  nec  Cbrisios  apparcl  mo('.o 
nobis  quandlu  laboramus  in  bac  mole  corporea. 
Sed  si  vis  videre  per  specalum  ei  iu  »iiigiiiaie*S 
audi  Joannem  :  <  Qui  diligil  fratrem  suutn,  ex  Dco 
natus  est  et  videi  Deuui  *'.  t  Priiux  leiicbra!  sunt 


recordanlur  moriis  borrorem.  De  primo :  Lastaniur  3  illa  cncitas,  qua  percassi  sunt  Sodomii.x,  cam  iioii 


cam  male  fecerlnl,el  exsultjni  in  rebus  pessimis*\ 
dc  secundo:  <  Non  enim^l  illis  commutalio  el  no!i 
limuerunt  Deum**;  »  de  lerlio  ait  David  *  <  Quis  esl 
homo  qui  vivct  et  non  videbilmortem?  eruet  anl- 
mam  suam  de  niaiiu  inferl  '*,  >  et  poeia  : 

Iforf  €cc€  Hon  tardal  et  omni  iubilnr  hora. 
Qui  in  sccundis  sunt  lenebris ,  ip&i  quoque  in  Iri- 
plici  sunt  ignoraniia.  Ignorai  enim  homo  se  ipsum, 
ignoral  Deuiii,  Ignorai  diabolum.  Se  ipsum,  quod  sil 
peccalor;Deum,  qiiod  sil  Crealor;  diaboluu,  quod 
sil  cavillator.  Pcccaior,  el  ideo  iudigens  pcenilen- 
lia;  creaior,  iiidulgens  miscricordia ;  cavillalor  ex 
Invidia.  De  primo  :  <  Si  igiioras  te,  o  piilcbra  iuicr 
mulieres ,  egredcre  el  abi  posi  vesiigia  §regum 
luorum  ",  I  et  poeta : 

De  ccelo  deuendit  rv&6c  tnwrwf 
id  est  scito  vcl  iiosce  le  ipsum.  De  secundo  :  Veruiu 
esl  quod  sini  quldaui  qut  nesciuul  Deum  esse,  nec 
creduni;  quidam  sciunleumsed  non  cognoscunl; 
quidain  el  sciunl  et  cognoscunt,  seddebiia  venera- 
lione  non  colunl.  De  primis  ail  David :  <Dixil  insi- 
piens  in  corde  suo :  Non  esi  Deus  ^* ;  »  de  secundis 
Pbi«rao  :  <  Quis  esl  Dominus,  uiexaudiam  eum»  Do- 
minuni  nescioel  Israel  non  dimiliam'*;  1  de  lcr- 
liis,  Paulus :  <  Qui  cum  cognovissenl  Deum,  non 
sicut  Deum  glori^caveruul  aui  graiius  egerunt**.  t 
Qui  in  leriiis  suni  lenebris,  ipsi  eiiain  iriplicl  impe- 
diuntur  incommodo,  ad  videnda  secreta  coeli  quae 
destdcranl.  Ipsl  enim  desiclerant  videre  clariiaiem, 
vidert  pftcein,  videre  rcgeiii.  Clariialem  regni  cce- 
lotoMi,  pacein  liomiuum  et  aiigeiorum,  rcgem  om- 
ivlam  regum.  De  primo :  <  Si  ocultis  iiequam  luerit, 
ioiitm  corpus  lcnebrosum  erii*' ;  »  oculus  esi  in- 
ieniio.  Ipse  nequam,  quando  plus  se  iiicliiial  ad 
serviciidiim  carni  quam  spirilui,  uiide  dicilur  :  <  Ne- 
quain,»  id  estnonaequus.<Tolum  corpus, » id  eslcon* 
gertein  virluluin,  facit  tenebrosum,  scilicei  iii,  licet 
sil  in  virlulibus,  cum  tali  inleniioue  noii  poleslsu* 
perna  videre.  Congeries  viiiuluiu  corpus appeliatur 
sicul   dicitur :  corpus  peccati.  <  £1  si  ocuius  luus 

'•Isa.  5.-    "  Ibid.        «Msa.  60.      «»  Ibid. 
I.        »•  Psal.  15.        "  Exod.  5.      "  Rom.  I. 
IJoau.  2.    «•Geii.  19,    •'  Evod.  10.    ■•J( 
•»  Ccn.  8.     »*  Geu.  10    ••  J»t.  I. 


luau. 


posscnl  iuvenire  oslium  domus  Lol*';  sccuudic 
lenebraB  sant  111«  qiiae  connumeranlur  inler  plagas 
i£gypli ";  lcrliae  leuebrc  sunl  illa  cxcilas  qua  la* 
borabal  ille  c:ccus  cui  dijkit  Doiuiuus :  t  Quid  vis 
ulfaciaro  libi?  £t  ille :  Douiiiie,ui  videam  lumeu  *■.! 
scilicel  illud  supernum  quecunque  modo  ut  diligam 
in  vla,  qaem  poslmodum  habcam  in  palria.  Qiiia 
igilur  ab  bis  libera  eral  spoiisa  dicilur  ei :  <  Os- 
lende  roihi  faciem  tuam,  quia  pulchra  est**.i  llanc 
faciem  pulchram  a»l  Ueum  couverlere  debemus, 
ipso  auctore,  ui  el  ipse  suam  nobis  oslendai  sere- 
nam  quod  orabal  David,  dicens :  <  Deus  viriuluui 
couverle  nos  et  oslende  facieni  luaiu  el  salvi  cri* 
rous**.  f  In  facie  abundanl  omnes  corporei  sensus. 
C  Suam  ergo  nobis  raciem  oslendere  est  plenam  sui 
cogniiioneni  exbibere.  Ipse  enim  sensus  suos  babei. 
Aiidi  visum  :  <  In  onini  loco  oculi  Domiui  coniCNi- 
plaiilar  boiios  el  malos^*;  1  de  audilu :  <  Deside- 
rium  pauperum  exaudivil  Dominus  prjrparaiioticni 
cordis  eornm  audivii  auris  tua**^  1  de  odoralu,  de 
sacrillcio  Noe  diciiur  :  <  Odoraius  esl  Domiuus  odo- 
rem  snaviiaiis  ••;  1  de  gustu :  <  Abrahain  compuli 
Duminum  ad  se  inlrare  ut  gitslarelinodtGiim*^;  1 
de  laclu  dicil  Prophela :  <  Misll  Dominus  manuiu 
saain  et  teiigil  os  ineum**.  »  Videt  ergo,  quia  sa- 
pienliam  ejus  uibil  lalel.  Audil,  quia  luisericordis 
ejus  auribus  precibus  supplicaulium  palel ;  adorat, 
quia  per  justiliam  suain  qnalilalem  disccrnii,  luer.lo- 
runi  ;gustal,cum  per  benigniiaiem  bcaionim  coude- 
leciatur  gloria.Tangi  ejus  esl,  in  afllicloruiii  compati 
luiseria.  Ilaque  per  sapiei:liaui  cemit,  per  miseri- 
cordiam  audit,  odoral  per  jusliliam,  gtislal  per 
benignilalem ,  taugil  per  compassionem.  Dicat  ergo 
sponsa  dilectp  suo :  Ostende  mihi  sapientiam  luatu, 
ue  crreni ;  revela  misericordiam  iuam,  ne  desperein; 
duce  ine  justiliaiu  tuam,  ul  non  pnesum.iro.  Iniio- 
lescal  milii  beiiignitas  lua,  ul  te  diligaiii  in  doiiis 
luis ;  innolescai  mihi  compassio  liia,  ne  succunt- 
bam  malis  nicis.  Obsecro,  Domine,  illumiua  racietn 
tuam  super  servum  luum,  ul,  cum  eam  cognovero. 

«•  ProT.  «.       ••   Psal.  50.        '•  Psal.  SR.        «'  Cauf. 

•»    Mallli.  6.      ••  lliid.     ••  Liic.   i.    •M  Cor.  *3.    " 

18.    ••  Caitl.  2,    »•  Psal.  79.    •»  Pruv.  15.    "  Psal.  10. 


D 


809  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V.  519 

niin  **  ;i  de  sccituda :  iNon  eoronabiior  nisi>[|itt  legi-  A  nms.  De  lerlio  : «  Qu»  esl  Ista   qax  progreditiir 


liuie  cerlaveril  ** ;  i  de  lerlia : «  Venlle,  exsulteinus 

Doiuino,  jubiiemus  Deo  saluiari  iiostro  **.  i  Per  pri- 

main  debemtis  rciniilere  rogauii,  el  iion  rogaiiii  el 

iiobismalum  facienli.  Juxta  primum.reniisil  Dominus 

l.itroiii,  cum  dicerel : «  Meinculo  inci,  Domine,  duro 

^eneris  in  regnuni  luum  '*.  i  Juxta  secundum,  re- 

uiisil  Peiro  non  roganti.  Respesit  enim  Pelrum,  et 

iile  flevii  amare**.  Juxla  lertium»  crucifixoribus 

suis  non  solum  reuiisii,  scd  pro  eis  oravil :  c  Paler, 

ail,  igiiosce  lllis,  quia  iicsciunt  quid  raciunt  *'.  t 

Sccuuda  vox  dicitur  duro,  pigro,  dcvolo.  Priinum 

increpai,  sccundum  excitat,  terlium  inflammat.  De 

primo  :  «Vae  vobis  duri  corde.i  el « quia  dcspexislis 

consiliutn  mcum,  et  correctiones  meas  neglcxistis, 

cgo  quoqiic  in  inicritu  vcstro  ridcbo '^ ;  i  de  se- 

cundo  :  c  Usquequo,  pigor,  dorinis  '*:i  de  lertio : 

I  Curraaius  ad  proposituiu  iiobis  certamen,  aspi-> 

cienles  in  aclorcm  fidci  ct  consuinmatorcm  Jesum,- 

qui  proposito  sibi  gaudio  crucem  sustinuil,  et  nunc 

in  dcxtera  Dei  sedct  **.  i  Teriia  laudai  Creaiorem» 

ut  laus  procedal  ex  scieniia :  esl  eniin  vox  non 

scieuti»,  el  est  scientia  non  vocis,  ei  esl  vox  scicii- 

lix,  ei  esi  scientia  vocis.  Vox  non  scieiitix  csi  gar- 

ruli»qui,cumclamai,noninlelligit  quiddicat,  uiidea 

Paulodicunluresse  c  velul  ss  sonansaui  cyuibaluni 

tinniens  *'•  i  Scieniia  non  vocis  esl  iu  iis  qui  non 

sunl  eioqueuies.  Vel  pigri  sunl  ad  dicendum  quod 

sciuni,  unde  Salomon  : «  Scientla  abscondita  et  ibe- 

saurus  absconditus,:qu2e  otilitas  in  utrisque*'?i  q  ignoraniix,  lertiae  molis  corporcae.  Tencbne  culpa 


quasi  aurora  consurgens,  pulchra  ul  luna,  eleela 
iii  sol  *^.i  Aurora  esl  relinquens  noctcm  vitiorum» 
luna  illuminans  tenebras  peccaiorum,  sol  peneirans 
speculaiione  secreta  coBlorum.  In  prima  pulcbritu- 
dine  mereiur  reconciliationcm,  in  secun.la  familia- 
riiaiem,  in  leriia  secreiorom  coelestium  revelalio- 
nein.  De  primo  :  «  Cum  averterii  se  impius  ab  Im- 
pieiate  sua  quam  operatus  esl,  ei  receril  judicium 
el  justiiiam,  pmnlum  iniquiiatum  e]us  non  recor- 
dabor*'.  i  De  secundo : «  Si  quis  diligil  me,  sermo- 
nem  meum  servabil,  el  Pater  meus  diliget  eum,  ei 
ad  eum  veniemus  el  mansionem  apud  eom  facie* 
mus**,i  ecce  fainiliaritas;  delerlio:c  Jam  non  di- 
cam  vos  servos  sed  amicos,  quin  omnia  quxcunquo 
.ludivi  a  Patre  meo,  nola  feci  vobis*%  i  ecce  secre- 
lorum  coBlestium  revelatio.  In  primo  effugii  lene* 
bras  culpae,  in  sccundo  lenebras  inviucibilis  igno* 
rantiae,  in  teriio  lenebras  moiis  corporeae.  Et  islud 
e.>tquinlum  onus  Isaix,  scilicelonusiEgypri**,qiiod 
dicitur  tenebne.  Aliquando  enlm  exigentibus  pec* 
caiis  iiostris  boc  onus  scilicet  lenebras  ignorantia 
portamus,  allquando  aulem  ex  necessilate,aliquando 
cx  ncgligentia.  fli  onerantnr  ex  ^Bgyplo,  sed  non 
cum  ^gypto  sciliccl  non  cum  illis  qui  sunl  lenebrae 
iuiquitalis.  De  quibus  dicitur :  c  Qui  roale  agit,  odit 
lucein  **.  I  Qoi  dormiuni,  nocie  dormlonl,  et  boe 
est  voluntarium. 
Tres  sunl  icncbrae  :  priiux  sunl  culp»,  secunda 


Vox  scientia  est  eorum  qul  sciuut  et  beue  profo- 
runt;  unde  :  c  Tbesaurus  desiderabilis  requiescit 
in  orc  sapientis  •*.  i  Scientia  vocii  esl,  quae  dlvini- 
tus  elingoes  facit  eioquentes,  cl  grutiam  dai  intcr- 
pretaiionum.  Sic  enim  factuin  esi  in  aposlolis,  iu 
adventu  Spiritus  sancti,  ut  scirenl  omnia  geiiera 
linguarum  ••,  unde:  «  Spiritus  Domini  replevii  or- 
bero  tcrrarum,  et  boc»  quodconlinelomnia,scienliin 
babet  vocis  *^  i  Ecce  vox  dulcis.  Sequitur  :  Facic» 
lua  decora,  scilicel  conscientia. 

Triplex  est  pulcbritudo  :  prima  est  qoando  esi 
slne  macula,  sccunda  In  qua  est  quaedam  guslus 
cl  ornatui  elegaiitia,  lerlia  qua^dam  membro- 
ruin  et  coloris  in  se  Irahens  intucntium  aflcclus 


sunt  quaedain  confusio  peccaii,  qua  iutcrior.bomo, 
nec  suum  lapsum,  nec  quomodo  resurgal  observat. 
Tencbru:  iguorantise  sunt  quibus  homo,  ei  si  bonom 
velil  facerc,  ignoral.  Tenebras  molis coiporeae  sont, 
quibus  nimius  usus  sensualitaiis  iinpedil  spiritum 
ut  non  possii  cognoscere  coeleslia  sccrela  qii»  de* 
siderat.  De  priniis  David  :  c  Dixi :  Forsilan  lcnebraa 
conculcabunime'**;  i  de  secundis,  ideui :  «  Nescie- 
runl  neqMe  liUellexermit,  lu  lenebris  aiubulaui*,  • 
ei  Job  : «  Non  sunl  lenebne  ei  non  est  uinbra  inorw 
tis,  ut  abscondanlur  ibi  qui  operautur  iniquiia- 
lcm*;  de  tcriiis  Job:  c  In  lenebiis  stravi  lectutum 
meuin  *.  i  De  primis  alt  Pautus :  c  Qui  doriniunt, 
iiocie  dormiunl ;  et   qui   ebrii  sunt,   nocie   ebrii 


giMiia;   liaec    triplex   pulchrlludo   est  In  aniina  :  D  suiii*,  i  el :  Anibuhite  dum  luceni  habelis,  ne  tene* 


61  pnma  iiicst  |»er  peccali  abuliliouem,  secuiida 
per  reiigiosain  convcrsationem,  lcrtia  per  occullaiii 
graliae  inspiralioncm.  De  prima  Job :  c  Si  absiule- 
ris  iniquiuiem  quae  iii  manu  lua  esi,  et  iu  laberna- 
culo  liio  non  fuerii  iiijiisliiia,  tunc  lcvarc  polcris 
Ijciein  luaiu  absque  inacula  **;  i  dcsecunda  :  Quain 
pulchra  es  in  calceamentis,  filia  principis** !  i  Cal- 
ccaiiieinis  scilicet  inariuorum  animaliuni  excinpla 
patrum  designaniur.  Ad  quoniin  exeinpluin  bene 
conversaniur  et  ^edes  nostraruin  aflbctionuin  munl- 

••  Malth.  18.  «  II  Tihi.  2. 
•»  Pruv.  2t.  ••  llcl.i.  ii.  • 
«»  Canl.  7.     *^  Caiil.  G.     »3  i^jp^.^.i,^  jy^ 


brae  vos  coinpreliendanl*,  I  ideo:  cSurge  qui  dor« 
niis :  et  exsurge  a  morluis,  et  illuminabit  le  ChrU 
lus  *.  I  liide  exsultabat  David,  dicens  :  iQuia  tene* 
brae  noii  oliscurabuntur  a  te,  el  nox  sicot  dies  illo* 
iiiinabitur^i  Chrislus  eiiiin,  ail  Paulus,  illuminabit 
absconilita  lencbrarum  ct  manifestabil  consilia  cor- 
diuin*;  dc  secundis  exsuliabal  David  ,  dicens: 
c  Quoniani  tu  illuininas  luceruam  meam,  Domino 
Dcus  nieus,  iiluinina  lenebras  meas*.  i  Lucernam 
id  csl  Cbristum,  qui  doclrina  sua  illuininavit  liomi- 


138.     >  Psal.  81. 
»  1  Cor.  4.    *  J>8al 


•  Job54. 
17. 


"  Psal,   9t.      «'  Luc.  23.      "  M.»tib.  20.      •'  Luc.  23.     «^  Prov.  1. 

I  Cor.  15.     ''*  IacII.  2.     «»  Piov.  21.     ••  Acl.  2.    •»  Sap.  i.    ••Jobll. 

Joan.  14.     ^'  Joan.  15.     *•  Isa.  10.    **  Joan.'  3.     •••  Ps.l. 

'  Psal.  ih^ 


Job  17.      M  Tbcsb.  5.      •  Juan.  12*      *  Kphcs.  5 


SIS  THOMi£.  CISTERC.  ET  iOAN.  ALGRINI  316 

leriiiflorcs.  Rndicit  fi.!ei,  tlipiies  virluiis,  flores  A     Flagelbiido  innoceoleiii,  praeJicautlo  coiiira  fr* 


Jain  euslakc  duhedinis. 

Priini  incredulitale,  secundi  anibilioite,  lerlii 
placeudi  vel  allerius  comnioili  ainore.  Sed  vis  eos 
c;tpere.  Prinios  capics,  Hdei  augiuciilis;  secundos, 
desperatione  su.c  cxspeclatiunis ;  leriios,  si  repellas 
a  graiia  tiiae  fainiliarilalis.  Sic  ilaquc  vinea  lua  ab 
his  vulpibns  quiela  eiil. 

El  islud  cst  sextuiu  onus  Is»i£,  quod  dicilur  dc« 
serti  niaris  ^K  llare  enim  dicuiilur  perseculorcs  a 
Deo  dcserti.  Aliquando  eniin  oncranlur  cx  uialorum 
perseculione,  el  boc  csl  onus  deserci  maris.  Mare 
descriuin  est  muUitudo  reproborum,  qui  derelicti 
a  Deo  pondere  per»eculionuin,  sanciam  preiniint 
Ecclcsiain.  Praeierca  inare  sunl,  qui  diversis  pas-  ^  Pltci  contrilione  conlere  eos,  Doiuine  Deus  ^.  i  l>e 
sionnni  ac    viliornin    Ininnltibus  qualiuninr,   qui      secuntlis  dicilur :  c  Favus  distillans  labia  meretri- 


dem,  simulando  sandilaiem*  Primi  vincuni  susih 
nendo  in  patlentia,  aeeundi  resisiendo  in  verbo  et 
scientia,  tertii  illodendo  curo  prndeniia.  De  priino : 
c  Bealus  Tir  qui  sulTen  lentalionem,  quoniara, 
quum  probaCns  foerit,  aecipict  coronam  viix  ^,  i 
et :  c  Beatl  qni  persecotionem  paiiuutur  propier 
Jusliiiam,  quouiam  ipsoram  est  regnum  coelo- 
rum  *'•  >  Sed  etlam  orandom  esl  pro  eis,  ut  det 
eis  de  peecato  tno  salnbrem  coufusiooem,  ut  red- 
eant  in  Dei  timorom,  nt  habeant  cordis  ei  €orpo« 
ris  contriiionem.  Sie  enim  orat  ieremias  propbeia  : 
c  Conrundanlnr  qul  me  persequnntur,  ei  non  con- 
fundar  ego ;  paTeani  ilUt  et  non  paieam  ego ;  du- 


nnnqiiam  iii  eodem  siaiii  perinancnt.  De  quibus  di- 
cil  DaviJ  :  c  Supra  dorsum  meuni  fabricaveruiit 
|)CCcatorcs,  prolongavcrunl  iniquitatein  siiam  ^*.  i 
Mare  dcserti  solet  dici  ob  iripliccin  causam  :  pro- 
ptcr  undas  cxtollenlcs,  propler  monlcs  sabuli  sub 
aqnis  lalenlcs,  propter  profundas  fovcas  in  se  ver- 
ligine  assidua  aquas  absoibenlcs.  In  primo  cnim 
uavis  submergilur,  in  secundo  frangitur,  in  lcrlio 
in  abyssum  demergitur.  Ilaec  sunt  tria  geiiera  per- 
sccutorum  :  primi  suul  mundi  principcs  qui  prose* 
quuntur  lyrannide,  secundi  sunt  baireiici,  icnii 
liypocrilx.  Exeinplum  primoruin  fuil  Caiii  advcrsus 
Abel  fralrem  suum  '*;  secundi  Isinacl    advcrsus 


cis,  et  uilidius  oleo  gutiur  ejus,  et  novissiiua  ejns 
qiiasi  absyntbioin  **.  i  De  his  Saloiuon.  cFili,  si  le 
laciaverint  peccatores,  ue  arqiiics«:as  eis  *';  i  de 
tertiis:  c  llypocrilat  ejice  trabein  dcoculo  tiio,  ut 
posiea  ejiciak  feslucam  de  oculo  frairis  tui  ".  i 
Ouines  isli  vulpes  dicunlur :  priuii  dicuniur  vulpes, 
quasi  Tulneranles  fpesslme ;  secundi  dicuniur  vul- 
pes,  quasi  vulgus  pessundanies»  lcrtii  dicuuiur  vuU 
pes,  quasi  vultu  pellicentes  sereuo.  I»iae  diMuu- 
liciiles  vincas,  id  esl  animas  tcI  ecclcsias  e;is  oiie- 
raiit  onere  quod  dicitur  deserli  maris.  c  Perdil  (jux* 
nou  peperil,  el  fecit  sibi  diviiias  in  Judicio  ei  iioii 
in  justitia,  el  in  iiiedio  dicruui  suoruni  diinittet  eas 


Isaac";  leriii  Esauadversiis  Jacob 'Mnhisoiani- c  ^^  '"  iiovissimls  suis  erit  insipieiis  *\  i  lli  suiii 


bus  se  ftTlem  David  perbibet  sic  :  c  Miilti  qui  per- 
sequnnlur  me  tribnlant  ine;  lanieu  a  lesiiiiioniis 
tu!6  non  dcclinau  "•  i  De  primis  dtxerunl  iintjii  : 
c  Yenite»  opprimainus  vinim  Justuin  iiijuste  '* ;  i 
de  secundis  :  c  Favus  disiillans  labia  meretricis  et 
uitidius  oleo  gutlur  ejus,  et  novissima  ejus  ainara 
qnasi  absynibium  '*.  i  Teriios  vocat  Dominus  sc- 
pulchra  dealbata  **•  Hoc  (it  jnxta  tripliceni  hujus 
iiomiois  inierpretatiooein  :  prinii  dicuntur  mare,  quia 
luala  amaritudine  repleus;  secundi  inare,  quasi 
nialuin  reniigio ;  lertii  dicuntur  inare,  quasi  inale 
animas  Irreliens.  Sed  hoc  niare  dcserluin  dicitur. 
Primo  enim  talis  liomo  deserltur,  secundo  iitseriiur, 
icriio  conscrilur.  Deseritur  a  Deo,  insorilur  dia- 
kolo,  conseritur  pravorum  consilio. 

Priinum  reprobando,  secunduin  insligaado,  ter- 
lium  pravis  consentiendo.  Priniuni  enini  Judas  a 
Deo  dcserlus  :  c  Vx,  inqull,  homini  illi,  pcr  queni 
Filius  hominis  tradetur  '^,  i  ecce  desertuin  a  Deo, 
reprobando.  Misil  diabolus  in  cor  Judae,  ut  irade- 
ret  euin,  ecce  diaboliis  insertus  est,  insiigando. 
'Venit  iu  horlum ,  acccpia  lui  ba  a  principibus  sa« 
cerdoium,  ut  traderet  eum,  ecce  inare  descrtuin. 
Primus  itaque  onerat  mann,  secundus  lingua,  lcr- 
tius  gestu  ei  habitu.  Manu  flagellando,  lingua  pr«- 
dicaiido,  habitu  et  gestu  siinulunJo. 


hjereiici  qui  quod  pcpcrcruut  caiholici  iu  fide,  ipsi 
in  suo  fovent  errore. 

Capite  uobis  tulpes  porrulai,  elc. 

[Caed.]  Ipsa  siqoitlem,  sicul  pr.Hcedcns  nsieiidit 
\ersiculus,  pro  adjulorio  Ccclesias  ad  coeSuiu  \oca- 
ta,  iie  floreniibtts  vineis  vulpcs  iioceaut,  proindti 
exriiai  ei  invilat  doclores,  ut  hosrclicos  eitcinii- 
iienl  ab  ecclcsia  de  gcnlibus,  el  dicil.  Capiie,  huc 
est  reprebendite  el  debellaie  uobis  ad  gloiiam  et 
honorcm  fiUi  mei  pariter  et  mcuin,  valpei  parruiat, 
qnx,  idcst  quia,  demolimiuur  rineiis,  el^boc  facite; 
Nani  riitea  Hosira  foruii.  Yulpes.siquidein  viueis  iu 
florilione  noceul,  quia  excutiunt  flores  et  coiii- 
D  cduiii.  Yulpcs  aulcm  vocal  liaerelicos  versulos,  au- 
fractuose  cl  distorie  aiubulanles  iu  Scriplura  sacia, 
qui  se  finguul  bumiles  et  panulos  ut  amplius  iio- 
ccanl.-  Isli  deiuoliuntur  rodeiido,  corrumpeudo  iu 
viiicis,  boc  esl  in  ecclesiis :  flores  et  germiua  vir- 
lutiiin,  id  est  iuitia  sanctorum  operani,  et  pro)iter 
hanc  causam  coutra  vulpes  exciiat  studiiim,  diccns; 
A*iiiii  vinea  nostra  foruii,  idem  signans  per  vineai 
ct  vineam,  quia  oinnes  ecclesios  sunl  una  Ccclesia. 
Ut  autem  aiteniiores  ad  boc  opus  reddai  illos  quos 
excitat,  subdit  inater  : 

Dilecias  meusmihi  ei  ego  illi ;  qiii  pasciiur  iMtci 


^•Isa.  41.  '•Psal.  It8.  "Oen.i.  »»6011.  il.  ><  Cen.  28.  ••Psal.118.  •*  Sap.  10.  »  Canl.  (». 
••Matth.  «3.  «^  Luc.  12.  »•  Jac.  I.  •»  Mailh.  5.  ••Jci.  17.  ••  Caul.  6.  ••  Kov.  1.  ••Lur.  0. 
•*  Jer.  17. 


513 


COmiENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V. 


514 


pleiiittft  el  lecuriiii  meam  quam  requlris  ostendaro.  A  iocetsua  maiurior.  Huic  flori  limenduin  esia  Irigore 


Qiiid  eiiim  amanlibus  jucundius ;  quid  dulcius  fsse 
poiesl  quam  alierutro  foYeri  afleciu,  alierutrodele- 
ciari  aspecltt,  alteruiro  delecUri  aflalu.  Quia  ergo 
ipsoB  solum  \idere  desiderai  pponsa,  ei  liorrenda 
siint  caiiera,  sordida  sunl  omnia,  faslidiosa  sunl 
quxin  mttndo  sunl  jocosa.  Aniiuanlium  ilaque  more 
ad  superni  regis  faciem  videndam  esl  suspensa,  quod 
dixii  dilccius :  cOsiende  niilii  facicm  luuni**.»  Pro- 
feclo  eam  quxrebal  vidcre  in  cxMliOy  videre  in  judi« 
cio»  videre  in  regno.  In  exsilio  speciosam ,  in  judi- 
cio  preiiosam,  in  regno  gloriosam*  Aspicial  ergo 
spousa  faciem  ejus  essulianlis,  facieui  judicaiitis, 
faciem  regnanlis ;  exsulianiis,  ut  per  eam  sii  pura ; 
judicanlis ,  ul  sil  sccura;  regaanlis,  ul  sil  pcr 
eum  gloriosa. 

Surge^  propera,amica  mea  speciosamea,eolumba 
nsn,  fi  teiii. 

[Cabd.]  Tuis  precibus  Ecclesiam  juvaiura,  per 

illuoi  modum  qui  sequilur :  c  lu  foraininibus  pcli-a; 

in  cavernis  maccriae  oslende  facieni  tuaiu  *'.  i  Fo« 

rainina    petrae   vulnera   sunt  manuum  ei  pedum 

Cbri^li.  De  quo  dicit  Apostolus :  c  Peira  auleip  crat 

Clirislus**.»  Caverna  macerix  est  vuliius  in  laiere; 

dicit  ergo :  c  0»lenife  faciem  luani  tn  foramiuibus 

peirar.  iu  caverna  niaceriae  ",  i  ac  si  dicat :  Curo 

vulneribus  ffieis,et  inier  vuluera  mea  ad  inlerptl- 

laudum  pro  peccaioribus,  luani  faciein  repncsenta. 

Kt  quia  cum  decofie  meriloruin  juvat  ipja  dulcedine 


aquiloois.  llic  eiiim  si  ad  inierior.i  perveiicrii,  iu 
sinuin  meniis  descenderit,  concusserii  affeciioiics, 
occupaverit  consilii  seinilas,  pcriurbaverit  judicii 
lun!cn  ,  libcrlaieni  adduxeril  splrilus,  mox  subit 
quidam  aniini  ligor,  viror  leniescil,  laiigiior  fuii- 
gclur  viriuin,  burior  ausioritaiis  inieudilur.  Tiiiior 
solliciiat  pauperlalis,  conlrabitur  auimus,.sublrabi- 
tur  gratia,  pratraliilur  lougiludo  vilnR,  ralio  sopi- 
tur,  spiriius  exsruiguiliir,  defervcscil  fcrvor  no- 
viiius,  ingravescil  lorpor  fasiidiosus,  relrigescit 
cbariias,  blandilur  vohipias,  fullil  securiias,  revci- 
cat  con«ueludo,  dissiiuulalur  lex,  abjudicalur  jiis, 
fas  proscribilur,  rcliuquiiur  limor  Dominl,  dalur 
impudentix  manus,  pncstimilur  ille  diubolicus  sal- 
^  lus,  de  excclso  iii  abyssuiu,  dc  pavimculo  in  sler- 
quiltiiium,  dc  suliu  iii  cloacam,  do  ccelo  in  coeuum, 
de  clauslro  in  sxculuin,  de  paradiso  in  infemuni. 
Esl  aulem  vinca  manii  Duuuui  plautata,  sanguine 
redcnipta,  verbo  rigata,  gralia  propagala,  spiriln 
fccundala.Vulpessunlila^inoneslianccorrodentcs.ll-a 
aliquandolatcnt  in  foveis  vallium.  Aliquando  discur. 
riiiit  02  iu  planitiem  plenam  frugum,  ariqnando 
ad  vincas  ascendunt  inontiuin.  Iii  lerra  eiiiin  cordis 
humani  Iria  inveniuntur  :  imo  vallis  scilicet  eura 
sustinend»  carnis;  planilies  fruciuosa,  proposilum 
rcligioiiis  ;  vitis  moniiuui,  gustus  siipcriia!  dulcedi- 
nis.  In  priino  iios  fallil,  proponcns  cariiis  necessi- 
laleni,  quia  per  eam  nos  ducit  ad  ebriclateni;  iu 


precom,  diciiur  ei :  Cuni  rcpraesenlaiioiie  faciei  C  Mcuudo  nos  fallit  per  bonesiaiem,  quia  per  caiu 


c  sooet  vox  tiia  iu  auribus  meis  ^*,  >  qux  magnam 
babet  virtuteiii.  c  Vox  eniin  lua  mibi  dulcis  ^'  i  est 
in  precibus,  ei  ideo  dulcis,  quia  facics  tua  esl  decoru, 
quia  Tidelicet  iii  facie  lua  decorvirtutum  mirabilis 
iuDOtescit.   Sequiitir  ex  persona  inairis   Domiui. 

Capiie  nobi$  tuipes  parvulat^  qua  demoliunlur 
wineas^ 

[Tno.]  Vulpes   suut  bxrctici,  vincae   singulares 

ccclcsiar.  Vulpcs  vineas  demoliuniur,  quia  per  bao- 

rcticos  Ecclesi»  a  lidci   viridilaie  siccantur,  quae 

beiie  parvulx  dicunlur,  quia,  quuuivis  inlus  super- 

biuiit,  exlerius  tainen  se  buuiiles  siuiulaut,  qui  a 

sanclis  capiunlur,  quamlo  in  aliercaiioiiibus  scn- 

icntiis  veris  contincuntur.  Viro  sapiciiti  sua  vila 


nos  irabit  ad  diuolutionem  ;  lertium  nos  fallil  per 
utililatem,  quia  per  eaip  nos  ducit  ad  dignilatuw 
ambitionem.  Conlra  primuin  aii  Dominiis  :  c  Vi- 
delene  gravenlur  corda  vestra  iu  crapula  ci  ebrie« 
late  ** ;  i  coiiira  secundum  Aposiolus  :  c  Corrum- 
punl  mores  bonos  colloauia  prava  ^* ;  i  conlra  ler- 
lium  inoiiei  nos  Domlnus,  ul  caveumus  ab  his  qui 
c  ainant  priiiios  rccubitus  in  coena  et  salniationcs 
in  foro,  ut  vocari  ab  bominibus  Rabbi  ^.  i  In  priino 
foveam  suain  maculaiil.  c  Vulpes,  iNquil,  foveas 
bubciii  et  volucres  coeli  nidos  ^.  i  Ititroibunt  iu  iu- 
ferioru  terrae,  Iradentur  in  manos  gladii,  parlca 
vulpiuin  erunl.  Isii  enim  sunt  in  inferiora  lerr«, 
sccuiidi  in  inedio,  lenii  in  supremo.  In  seciindo 


vinca    est,  sua  ineiis,  sua  conscieniiu,  quiu    iii  se  ^  uriiiil  friigcs  :  isii  eiiim  suni  quibus  Samson  ligavit 


nil  Incullum  descriuniqiic  reliiiquit.  Ibi  eniin  esi 
Tiiis  virtntis,  botrus  boiii  operis,  viiiuin  la;titi:c 
apiriiualis.  Bona  viuea  justus,  cul  virtus  vitis,  cui 
aeiio  palmes,  cui  viiiuin  lestiuioniuui  cuiiscieatia% 
cui  liiigua  lorcular  exprcssioiiis.  Pcssiniu  vitis  oc- 
culius  dclraclor  ei  blaudus  adulutor.  Hi  duo  ca- 
piendi  sunl  bencGciisel  obsequiis  mouitis  el  oruiio- 
nibus  fusis  pro  eis  ail  Dominuiu,  ct  sic  uou  nocc- 
bunt  vine;e  jam  llorculi.  Flos  est  novu  couversalio, 
qui^  judicia  sunt  futuii  fruclus,  cultus  vilior,  ser- 
mo  rarior,  vultus   bilurior,  aspeclus  vciecundior. 


lorculos  igneos  in  caudis,  et  discurrenies  coiubus- 
serunt  segetes  Pliilisibiim  ^',  qiiod  dicitur  polione 
cadeni,  Cuiii  enim  cadiinus  potione  superbiie  quam 
vulpes  ista  nobis  propinal  iii  cauda,  Id  est  io  fine 
sux  propinatioiiis,  virlutes  nostras  couiburi  senti- 
nius.  lu  icrtio  roduiii  sicut  in  prsrsenti  loco.  Magna 
vulpes  esl  diabolus,  de  qiio  signillcatum  est  sub 
persona  llerodis,  qui  pellicens,  id  esl  decsptor  dtci- 
lur  :  c  Diciie,  ail,  vulpi  illi  ^'.  i  llic  babet  lulni- 
stros  suos,  vulpeculus  tres  :  h.xrelicos,  hypocritas, 
adulalores.  Priini  rodunt  radices,  secuudi  slipite!», 


«•Canl.  2.     "  Ibid.      *"  I  Cor.  10.       *•  Caut.  t».       -•  Ibid. 
•*  Matth.  23.     *•  Multh.  8.      ^*  Juili.'.  15.     *'  Luc.  13. 


Mbid.      *«Luc.   51.      *M  Cor.  Ili 


SI9 


TliO}li£  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIMf 


520 


iiiiercedeiile,  opposilo  Curisii  corpore  iii  pas»ioiie,  A  QMOd  noTum ;  osiettUiiones ,  quibus  se  osiciiiJai 


uiide  c :  Siapalis  Miis  obunilirabit  tibi^.i  Cl  in  uin- 
bra  iua  viveinus  inler  geiites.  Terlia  unibra  tuccui 
conieniplaiionis  obscuratsole  occiJeiiie  in  tcspcre, 
id  esl  Cbrisio  a  nobis  reccJente. 

llaHS  Tespera  iriplex  est :  priina  Gi  ex  tentatione» 
secuiida  ex  luundana  solliciiudine,  teriia  ex  supcrni 
luminis  reTeiberaiione.  Dcpriina  :  c  Ad  vcsperuiu 
dcmorabiiur  Oelus  ei  ad  uialutinuni  l^litia  '* ;  i  de 
scH^unda  :  c  Cxibit  bonio  ad  opus  suum,  ei  ad  opcra- 
tioncm  suatn  usqoe  ad  vcsperani^'»i  et  Job:c  Si  dor* 
mierOy  dico  qnando  surgani,  ct  rursuin  cxspeciabo 
vcsiseiani  **,  i  de  tcrtio  :  c  Mane  nobiscum,  Duniiuc, 
(|uoiiiaHi  aiUespcrascii  ei  iiM^limila  csi  dics  ''.  i  S:g 
cnim  sonal  triplex  hojiisnominis  interprclaiiu.  Jiixia 


bomo  ad  fasturo ;  deiraciiones,  qnibus  Ixdat  pro- 
xiroam;  mttrinurationes,  quibus  suuiu  propouil  de- 
fectum.  0  qttauium  csi  ouus  cordis,  in  quo  levilaic^ 
lasciYiunlg  rumores  discurrunt,  osteniationcs  pci- 
sirepunitdelractiones  ttltioiiem  parant,  murmuraiio- 
ncs  cor  periorliant.  Levitatcs  euiiu  intra  boniincni 
causanittr  nimis  uiaturum,  romores  tarduiu,  o>icii« 
talioucs  laientem  cl  iucogiiitum,  dctractioues  coii- 
iacBcliis  affecium  et  drjcctum.  Cum  balieat  nionj- 
cbus  iu  corde,  uiec  emiltere  babeat  racultaicm,  po- 
tcst  dicere  cum  Eliu  :  c  Meuus  suin  scrnionibus  ct 
«oarciat  uie  spiritus  meus.  Yentcr  meus  quasi  vi- 
uuin  iiovum  absque  spiraculo,  quod  laguncubs  no- 
vas  disnimpit  **•  i  Cor  taleesi  luare  Morluum,  bxc 


primam  dlcilur  vespera  quabi  vae  spiraiis  ;  Juxtasc-  ^  quiiique  suui  quinque  civiiates  SoJomonim  quod 


cunda:n  diciiur  vespcra  velaiis  spbasraiUy  id  esl 
Cbristiiin  qui  est  spbaera  juxla  pbilosopbuni,  ciijiis 
ceiitt-u.ir)  ubiqiieest,  circnmrcrcntia  nusquain.  Qui 
et  dicitur  spbacra  propier  pcrrcciioncm,  qiio;  ucsi- 
gnalur  in  roliinditaie.  Tertia  dicitiir  %'C!>pera,,  vini 
frpcoie,  vcl  spccieiu  rapiens,  scilicet  quando  a  ron- 
templalione  revcrtiiur  boino  ex  oculorum  spiii- 
lu.ilium  iufirmilalc  qui  reverbcranlur  nimia  dari- 
tnte.  Prinii  babcnt  oculos  caecos,  sicui  TubiaH  cx 
birundinis  stercore  **,  id  est  diaboii  suggcsiionc  ; 
8ocuii(!i  babenl  lippicuies  sicut  Lia  propier  opera 
aciive*^;  lerlil  babent  atlenualos,  ex  nimia  cla- 
rilate,  uiide  :  c  Auenuati  siculoculi  uiei  suspicien- 


dicitur  sileniium  pecudum.  IIxc  cuim  suni  quiiique 
fatua^  virgiiics,  qu»  pulsant  ad  osliuin,  et  uemo  eis 
aiterit  **.  Silentiuui  couressiouis  Iribiis  onerat  :  pri- 
uium  quia  durum  videlur  peciaturi  a  consuclujitie 
peccandi  rccedere,  secuiidum  vcrmis  coiiscicuiia:, 
ieriium  coufusio  erubesccuti^e.  Iii  primo  cogiui 
Deiim  misericordem ,  in  secuudo  scvcrum  judi- 
cciu,  In  lertio  minus  secnrum  suum  coufessorciu  : 
miscricordem»  qui  iudulgeat ;  judiccu),  qui  puuut; 
confessorem  minns  secttruui,qui  pcccatum  pubiicci 
et  detegat.  In  primo  aii  apuJ  se  :  c  Misericors  c»i 
DcuSt  siue  confessione  agam  pamiictttiam  :  u^a 
cnim  judicabii  liis  in  idipsum,  uec  cousurget  dupKx 


tes  in  cxcclso*'.  iQui  tales  babei  ocultis  :  c  Non  ex-  q  tiibttlaiio.  Vel  faciam   deettiosynas,  quia  scriplum 

csl  :  c  Date  eleeiuosynam,  ct  omuia  iuuuda  suni 
vobik**.  >  Yel  coraiu  Deo  iiigemiscam«  ipso  e«iiiu 
aii  :  Quacuuque  hora  ingemucrit  peccalor,  oniuiuiu 
iniqttilaittm  ejus  non  recordabor  '^ 

In  secnndo  proponii  sibi  Jndicis  icrrorem,  verlii 
borrorein,  ei  infernl  dolorem.  Tcnorem,  qiiia  bor- 
rendiis  ei  cito  apparebii,  nam  columiia:  coeli  paieui 
advenittm  ejtts ,  verbi  borroicm  :  c  lie^  malediiii, 
in  igucni  xieruum  '*.  i  Ittfcrui  dolorcm  :  c  Cbi  ciil 
lletus  et  slridor  dcutium*^.  i  De  teriio  sic  propouii, 
forsiian  lalis  est  coufessor  meus,  qui  itaius  puiiii- 
cct  et  dclcgai  uicam  iuiquitaiciUv  uiide  tiicam  : « lu- 
ta  dio  verecttudia  niea  eoutra  uie  est,  et  coufukiu 
facici  uieje  cooperuii  me  a  voce  exprobraulis  ti 


ftiiiiguetur  iu  nocie  iuceriia  ejus*',fcisibiia(teuua- 
la*  Abpirauleergo  die,  umbra*  incliiiabuiilur.  Ycspcr- 
liiia  ciiim  nou  erit  impciliinciito  iiomini,  quia  sicut 
sul  fulgebii  iu  rcgiio  Palris  ejus*\ci  aguus  erit 
luccrua  ejus.  Umbra  qiioque  qiix  iiiodo  luiiigai 
aesluin.bic  parlicularis,ibi  gencralis  eflicietur,  quia 
iiou  cadet  supcr  eos  sol,  neqiie  ullus  xsius  **.  i 
Umbia  vero  qua$  tcmperat  luceni ,  tunc  perficictur. 
Qiiia  qiiod  videinus  nuiic  per  speculum  in  acuigmai«;, 
Uinc  videbimus  facie  ad  facieiu  **»  ut  fiai  illud  Sa- 
lomonis  :  c  Semila  jiislorum,  quasi  lux  splendcns 
proceJii,  et  crescit  usque  ad  perfcctum  dicm  ",  i 
itbi  (iicemus  :  c  llaH!  esl  dies  quani  fccit  Domiuus, 
exsuilcmus  el  lisiemur  in  ea  **;  i  quandoque  fati- 


gamur  ex  occulta  auimi  vcxatioiie.  Uoc  esi  ouus  D  oldoqueiilis  '*.  i  Yel  utilitatem  lucam  impediet  di- 


duina.  Duina  enim  interpretatur  si/enliiiiit.  MuUos 
euiin  oncnii  silcutfum,  etquies  gravai,  quibus  esi 
jucuiuium  gravari.  Onus  isiud  volunlarium  est.  Csl 
aiiiem  triplcx  siicuiium  quod  ouerai,  et  esi  repre- 
bdusibile  :  primum  esi  regularis  ob8ervanti.ne,  se- 
cunduiu  in  occiilta  confessione,  leriiuin  cessatio  a 
diviiia  laudc.  0  quantum  est  gravis  observaiiiia  re- 
giilaris  inidiis  dum  babcnt  in  corde  qiierclas,  qiia: 
laborant  exire  scilicet  levitaies,  rumores,  osicnta- 
iioues,  detraciiones»mttrmuraii6nes«  Lieviiaies,  qiix 
exciic:ii  ad  risuin;  rumores,  quibus  admiremur  ali- 

'•P8al90.    "Psil.20.    "Psal.  103.    "  Job  7. 
"  Prov.  31.    •*  Mallb.  13.    "  Apoc.  7.     ••  I  Ciir.  15. 
'•  Luc.  II.    *»  h;i.  !-      »'  M4lUi.  -ri.    ••  Mjir.i.  s. 


ceus,  iie  pronioveatis  cuni  :  c  Noii  euim  esl  Dvui 
in  couspecttt  cjus.  In  iniquiiaie  suui  \'ix  illios  iu 
oiiiiii  ieiu|H)re  ••.  i  Ycl  forsitan  iu  corde  sno  repu- 
tei  me  vilcm,  ui  dicat :  c  Gravis  est  uobis  etiaiu  aJ 
vidcndum,  quia  dissimiles  suii  xlm  illius  a  %ii» 
iiieis,  et  cogilniioiies  illius  a  cogitaiioiiibtts  uici^. 
Teriium  silontium  esi  in  tribus,  sciiicet»  quia  bonio 
pigrescit  \  predicare,  orarCv  laudarc*  Primum  euini 
debetur  proximo,  secundum  slbi ,  tertiuin  Dco :  pro- 
ximo»  ad  cooversionem  »  sibi.  ad  propriain  utiliM- 
laiem:  Deo,  ad  bonorem.  De  primo  aiini  diciiur: 

^»  Luc.  il.      ••  Tob.  2.      ••  Gen.  ^J.     •«  l^.  5N. 
•'  Prov.  -t.     ••  Psal.  117.    *^J»lirji.     •*  Luc.  r:* 
•^  Pval.  \\    ••  Psul.  9. 


917  COMMEKT.  IN  CANTICA  CANTIC.--  L1B.  V.  318 

/i/ta,    donec  asplret   dies   et  htelinenlnr    umbree.  ^     Tria  sunl  lilia  :  caslitai  coiijugalis,  comliientia 


[Tao.]  Qirjsi  dicerei  :  Dilecii  mei  amiciliani  con- 
siaiiier  leneo,  quia  ejus  benevolentlam  erga  nie 
constanlem  sentio,  et  in  ejus  ramiliarilate  quid  Ta- 
ciat  senlio.  Nam  pascitnr  inter  lilia.  Per  lilia  ani« 
ntm  stgnlOcantur,  qu£  dum  caslilatis  candorem 
relinenl  per  bonx  famac  opi.Jonein  proxiinis  sua- 
viler  olent.  Sic  igitur  inter  lilla  pascitiir.  qui  ani- 
roanim  castliate  delectatur.  Dies  vero  lunc  aspira- 
bil,  el  unibrae  inclinabunlur,  quoniam  vita  aeierna 
apparebii,  ct  prasscns  flnletur.  Hic  sunt  uuibne 
iioctiSy  qiiae  ibi  iiiclinabuntur,  id  est  dcUcient.  Ad 
qiiod  suspirantes  animx  clainant :  Revertere,  Spon- 
sus  dicilur  pasci  inter  lilia  propterverilatcm,  elinan- 


vidualis,  Integritas  Tirginalis.  Prima  est  cxcusaia, 
secunda  mundata,  leriii  Innata.  Excusata  per  sa- 
cramenium  spe  prolis  et  fide,  secunda  mundata  per 
cxperlorum  abdicationem,  tertia  iiuiaia  ad  ange- 
licae  puriiaiisimitaiionem.  Primo  pascitur  sponsus 
fructu,  id  est  Me,  spe  prolis,  sacramento,  et  quia 
abstiiient  a  compicxibiis  induliis;  secnndo  pasciiur 
biiaritale  in  adimplendis  sponlancis  voiis.  Tertio 
pnscitur  odore  angclicx  puriiaiis.Yel  in  eodem  lilio 
ul  sit  casiilas  conjugalis,  in  pallore  radicis.  Conii- 
nentia  vidualis,  in  virore  slipilis.  lulegritas  virgi- 
nalis,  In  candore  floris.  Primi  in  radice  sunl,  quae 
esl  in  terra,  quia  debito  carnali  sunt  invicein  obli- 


suctudincm,  et  jusiiliam,  quod  pcr  eum  scilicet  pro-      gail.  Viduos  in  slipite,  in  iina  parte  lixrenl  radicl. 


uiissiones  adimpleta!  sunl,quod  iniquitalcs  remissac, 
quoJ  superbi  dxmones  judicati  sunl.  Talis  ergo 
apparuil,  qui  merilo  ainarelur.  Verax  per  se,  niiiis 
pro  boiiiinibus,  ju>tus  pro  boininibus.  Debet  er;;o 
qiiaelibcl  aiiiina  sc  cumniiltcrc  tam  fido  reddilori, 
tam  pio  indullori,  lam  juslo  propugnatori.  Audi 
lilia  :  IVop:er  ventatem,  et  mansuciudinem,  et  ju- 
siiiiain  ;  lilia  scilicet  orla  de  terra  nitentia  siipcr 
lerram,  emintiiitia  in  floribiis  lcrnc,  rragranlia  su- 
per  odorem  aroinaluin.  Bene  liliuni  verilas  ciijus 
odor  aniinal  fideni,  sptendor  iilunilnat  Jntellectum. 
Esl  et  mansiictudo  liliuin,  propicr  innoccntiae  can- 
dorem  ei  odureni  spei ;  cst  et  jusliiia  lilium  :  c  Jnsltis 
ait,  germinabil  sicul  liliuin  **.  >  Lilta  Cbristi  suni 


quia  cum  prirais  boc  habeni  coinmuiie  qtiod  ali- 
quando  fuerunt  obnoxii  corruptioni.  Ex  alia  parte 
flori  propinquanl,  qnia  aspirant  virginitali.  Virgi- 
iies  sunl  in  flore,  quia  babent  candore  puritatem, 
odorc  bonam  opinionein,  in  auri  colore  interius  Dei 
dileciionem.  Primum  lilium  a  Cbrisio  commenda- 
lur  miraculo,  secundum  oraculo,  lerlium  signaculo. 
Primum  facto  miraculo  quando  in  Cana  Galilae»  ad 
nuptias  est  vocatits;  secundunt  quando  prxseniaius 
iii  lemplo  a  sene  Simeone,  el  vidiia  Auiia  de  eo 
dante  oraculum  esi  suscepius.  Tertium  quando  na- 
scente  Christo  per  eum  pudor  niatris  esl  sigillaius* 
In  his  pascitur^  donec  aspiret  dies. 
Tres  sunt  dies  :  primus  est  leinporalis,  secundiif 


concepiio,  orlus,   coiivcrsatiu,  eloifuia,   iniracula,  Q  spirilualis,  lertius  caleslis.  Priinus  esl  iiobis  hd 


sacraiiienla,  passio,  mors,  rcsurreciio,  ascensio. 
Oriuiu  candidivit  incorriipla  virginilas  malris  , 
conversaliunem  innocentia  viLne,  eloquia  vorilas, 
iiiiracula  puiitas  cordis,  sacramcnta  pieialis  arca- 
nnni,  passioneni  paliendi  voluiitas,  mortcm  liber- 
las  noii  moriendi,  resurrcciionem  marlyrii  rortiludo, 
ascensioiiem  exbibilio  proniissoruni.  Iii  liis  iria 
sunt  lilia  quae  nos  oportet  babere  :  iniiocciilia,  con- 
liuenlla,  palicnila.  iiaiiue  si  ventsrit  illo  atnator 
iilloruin  ut  apud  nos  facial  pascba.  Iii  prinio  crit 
ittclyia  illa  suavilas,  iii  secundo  odurircra  jucundi- 
laf,  iii  icrtio  magiia  bccurilas.  Nox  est  :  dics  cst 
Doiuinus  **;  dics  scilicci  illiislrans  etspirans  qui  spi- 
ritu  oris  sui   fugai   uiiibras.  Uuibras  incljiiari  csi 


calainilalem,  sccundus  ad  indulgeniiam,  icrlius  ad 
Dci  visionem*  Priinum  maledixii  Job  sic*  c  Pcreai 
dics  in  qua  naius  sum  *';i  de  secuudo  :  c  Dies  dici 
eructai  verbuin  ^';i  de  lertio  :  c  Ei  tbronuf  ejus 
sicui  diescoeli  ^*.  i  Priinus  est  conspirans,  eispi- 
rans,  63  suspirans.  Conspirans  |>eccarc  delibcrando, 
cxspirans  dclibcraluin  perpctraiido,  suspirans  p«r- 
petratum  lugendo.  Secuiidus  dies  est  inspiraiis» 
coelesiia  inlelligciido;  rcspirans  in  eis  dcleciando; 
teriius  erit  aspiraus,  Deum  videudo.  lu  illo  iucli- 
nabuniur  uuibrac. 

Trcs  suni  uinbrje  ;  priina  lucein  lemperai ,  se- 
cunda  acsiiiin  luiiigai,  lerua  lucein  obscurat.  Prima 
fii  inierposiiione  iiubis,  secunda  objectione  alicujus 


a.juibilarl.    £t   uinbras    dicil    aenigmala   sciiplu-  D  corporis,  leriia  iii  vespere  occasu  solis.  Prima  iu 


raruin,  et  pbilosophia:ii  el  sopliisiit  as  cavillaiiuucs, 
et  Iniplicila  arguiiiciilorum  t|uu!  cessabuul.  iu  an- 
gelis  esl  dies  spirans,  clarilas  aslerna.  In  priinis 
parenlibus  fnil  iuspir«iiis  :  c  liispiravii  iii  facieiii 
ejus  spiraculuui  viix  *^.  >  Pusitiiuduni  facius  est 
conspirans,  quia  conspiraveruui  siinul  serpcns, 
Eva»  Adam  *'.  Deindu  laclus  esi  cxspirans,  quia 
(jus  splendor  evanuil,  el  nos  abunde  iiipri  fuii  ne- 
cesse,  Inde  usquc  ad  Chrisiuni  fjcius  csi  supirans, 
a  Chrisio  vero  factus  esi  respirans,  post  judiciuni 
vero  erat  aspiraus. 


Cbristi  naliviiaie,  sccunda  iu  passione,  tcrtia  cx 
noslrae  iniserix  inquieialione.  Nec  enim  beata  Virgo 
poudus  Divinituiis  possei  susiinere,  iiec  nos  iiitelli- 
gere,  nisi  prinia  umbra  tempcrante,  undediciiur  ei : 
c  Virius  Altissiini  obuinbrabii  iibi  ^S  >  ei  boc,  car- 
nis  Cbrisii  inierposita  nube,  uiide  dicitur: «  Asccn- 
det  Dominus  super  nubem  leveni,  et  ingredieiur 
iGgypium  '*,  >  et  Juannes  :  c  Vidi  nubem  candi- 
dam,  ei  super  uubem  Filium  houiinis  sedenlein  ^^> 
liem  :  nec  tenutionum  aeslus,  iiec  diaboli  macbt- 
namenu  possemus  susiiuere,  nisi  secunda  unibra 


♦•  O.^c.  U.    ••  Jcr.    4C.     «'  Gcn.    2. 
1.    ^-  i^a.  18.     ••  Ajoc.  14, 


••Gon.o.     «^MobS.     '•    *****>•   *S-     "   ^^^*-    ^^'    "  ^**^- 


sio 


TllOHie  GISTERG.  ET  JOAN.  ALGMM 


8ii 


quof  claudii  ei  ntma  operlt,  apem  et  nemo  ciaudii,  A  ciiiin  cibIuiii  csl  **.  »  In  bora  peccali   iliciii«.  San- 


veni  et  educ  viuctum  de  domo  carceris,  sedentem  rn 
tenebris  et  umbra  mortis  " ;  secunda  pelil  sic  :  0 
Oriens  splendor  lucis  eeternaf,  veni  et  illumian  ho- 
minem  **;  lerlia  petil  sic :  0  rex  gloria,  teni  et  salva 
kominem  ^nm  de  limo  formasti  **•  Seplima  esl  d€ 
lerlio  advcniu,  qtii  erii  iu  rn.MJesiaie  :  isiuin  adven- 
tum  desideranl  jusli»  uiide  el  ipsi  petunl  uiium, 
jiixla  iliud  :  Unam  peiii  a  Domino,  hanc  requiram  *\ 
scilicet  salvari  ab  hac  praesenti  miseria.  Nain  in 
anlecedenii  petcbalur  salus  a  tenlutionc.  In  hac 
anlem  peliiur  salus  acternx  patrix.  Ilnnc  ergo  sic 
petil  :  0  Enimanuelf  veni  ad  salvandum  nos,  Oo- 
twfiie  Deaii  noster  '*.  Enimanucl  enim  iiiterprelatur 
no6ticiim  D^iis»  qui  erit  nobiscuin  perpetuo  in  illa 


guis  Gbrisii  tolttm  abluet.  De  tertia  dicitur  :  c  Mane 
floreit  et  transeat  :  Tcspere,  decidal,  indnret  el 
arescat  **.  >  liem  :  Facio  Tcsperc,  c(Knavit  Jesus 
cnm  discipnlis  suls,  Imminente  bora  mortis  *\ 

Prima  itaqne  rrangit,  secnnda  aiigit,  teriia  lan- 
git.  Frangil  pallentiam,  anglt  conscientiam»  langit 
nostram  superbiam.  Patientiam  doloretconsctentiam 
moerore»  superblam  timorc.  De  priuio  ait  Da? id  ad 
Joab  :  i  Non  te  rrangat  adTCrsitas,  varius  est  enim 
CTcntus  Itelli  *".  >  Exemplum  sccundi  babenins  Pe* 
irum,  quem  posi  negaiioncm  c  respezit  Deus,  ct 
egressus  foras  lleTitamare  **.  >  De  leriio  aii  DaTid : 
c  Circumdedemnt  me  dolores  moriis  "^  >  et  ille 
alius :   c  Tlmor  mortis  contnrbat  me.  >  Videarom 


saluie,  in  qua   Salvatorem  exspeciamiis  Dominum  B  «rgo  de  prlmo,  scilicel  quaDlum  sit  onns  Irangi  pa- 


Jcsuni  Ghristuro,  qui  reforinabit  corpus  humililatis 
nostrae,  configuralum  corpori  clariiatis  suae.  Sed  ut 
ipsum  in  tertio  adventu  securi  expecteinus,  quoties 
Miolestat  nos  alicujus  defectus  quo  cadere  possu- 
mus  a  justitta  In  peccaium,  Invocenms  eum  sic  : 
Revertere :  similis  esto  eaprece,  eic. 

Tunc  enim  imminet  nobis  illud  onus  quod  dici« 
tur  Abisaia.  c  Onus  in  Arabia  '*,  i  unde  necesse 
est  ut  boc  onus  proscqunniur.  Aliquando  eniin  ex 
consideratione  mortis  et  borrore  sortis  extreina: 
oneramur.  Et  hoc  est  onus  inArabia;  Arabia 
vespera  interpretatur,  quae  diei  fiiiis  csl  noctisqiie 
principiiun.  Ilorain  niortis  congrue  significans,  qux 
cunctis  mortalibus  tiinoris  non  lcve  pontlus  iinpo- 


lientlam.  Iram  enlro  suam  ukiscilur  boinOy  advers> 
tate  fractlus*  Primo  in  se  Ipsum,  seeundo  ici  proxi- 
muro,  tertio  In  Deum.  Se  eiilm  tristilia  lorbai, 
proximuro  flagellai,  Deum  blaspheroai.  De  primo 
dicit  Aposlolus  :  TrisUlia  sxcoli  mortero  operalur. 
De  sccundo  legtinus  de  Herode  quod  curo  Tcnnibus 
scateret  juste  a  Deo  flagellatus,  lanio  Insanivit  do- 
lore,  ut  mollos  de  nobilioribos  Jud^eis  in  morte  saa 
facoret  occidi,  ne  Judaei  gauderent  In  roorle  sua. 
De  ler:io  dixit  Eliu  loquens  conira  Job :  c  Qiii  ac- 
cuniulat  super  pcccata  soa  blaspbeniiam,  conslrin- 
gatur  liiter  nos  **.  >  Secunda  Tcspcra  gravlter  one- 
ral,  duni  respicil  pcccator  quanuiu  pcrdiderit 
conscieutia;  suaTilatem,  Iji  quanlam  ceciderit  con- 


nit.  Scd  qui»  ab  boc  se  gaudcat  Imuiunem  cuni  Sal-  ^  scientiae  insuavitatcm ,  in  quaulam  ceciderlt  culpx 

inipuritatcui.  Quaniam  exspeciet  poen»  seTeriiaicin. 
Primo  enini  cecidlt  cuin  Adam  de  aroceniiatepara- 
disi  **,  secundo  cum  codero  cecldit  In  iroundiiias 
bujus  mundi,  leriio  cuiu  codero  roeruit  poenas  io- 
ferni.  De  prinio  dicebat  Job  :  c  Ego  lile  quondani 
npulenlus  sublto  contritus  sum  ** ;  >  de  secundo 
Jereniias  :  c  L  'psa  est  In  lacuin  Tita  roea,  posttcniiii 
InpiJeni  super  roe  **.  >  iteni :  \m  nobls  quia  pec- 
cavimus,  quia  ceiidit  corona  capitls  nostri  ** ;  >  pro 
tertio  dixlt  Propbeu  :  c  Quis  poterit  babiiare  de 
Tobis  cutn  igue  deTorante,  aut  quis  babiuvil  de 
Tobis  cum  ardoribosseropltemis**.  >  Tertia  Tesperi 
et  ipsa  graTlier  ouerai,  sl  attemlatur  corporis  et 


Talor,  Toluntariepalieiis.ccoepitpavereel  la!dere".> 
Yespera  quae,  utdixiinus,  diei  finis  est  etnoctis  prin- 
cipium.ejus  expritnit  casiim,  quipost  opera  justitix 
opera  iiichoat  lenebraruni.  Uocquoqueonus  nccessa- 
rium  csi.  1I;bc  ycKpera  triplex  est.quia  oiius  istud  tri- 
plex  esi.  Prima  Tcspera  est  bora  qua  venit  bomo  de 
prosperitatc  iu  adversltatein ;  secunda,  qua  cadit  do 
justitia  iu  iniquiutem ;  tertia.  qiia  descendit  de 
tIu  in  roorieui.  Dc  piiina  ait  David  :  c  Yespere,  et 
inane,  ei  meridie  narrabo  **.  >  Yespera  eiiini  cst 
adTcrsitas  iii  concepiione,  maiie  prosperitas  in  iu- 
cboatioue,  roeridies  prosperius  iii  plenitudine.  Iteiii 
de  bac  Jacob  :  c  Benjaniln  lupus  rapax,  niaiie  ra- 


piet  pKKdani,  ad   vesperaiu  dividet  escam  '*.  >  Iii  ^  anioMedissonantia;  dsroonis  sxTitia,  noT:e  religio- 


inulta  prosperitate  persequebatur  Ghristianos ,  id 
est  inane  rapicbat :  in  inulla  adversitaie,  prxdicavit 
iiei  prxccpu,  id  est  vespere  dividct  escas.  Itein 
cuiii  turbae  sequerentur  Doininum  pcr  descrtuni, 
vespere  Tacto  dixerunt  discipuli  ad  Jesuiu  :  Diuiitie 
turbas  ut  einantescas*';  acsi  dicereut:De  deserto 
in  quo  advesperascit,  id  est  incipit  adtersitas.  Dc 
secuiida  vespera  :  c  Yc  Tobis  qui  consurgitis  luaue 
ad  sectandani  ebrieutem  usque  ad  vesperain  *'.  > 
luin :  c  Yespere  dicitis  serenum  erii,  rubicuudum 


nis  experienlia.  Dissooantia,  qoa  eorpori  sobimliit 
aiiiina  osom  Tcgeiatioois ;  daemonis  sxTltia ,  qni 
assistens  inorientibos,  de  Ipsonini  studiose  requiril 
pcccaiis ;  regionis  experlentia,  quia  itura  esl  anima 
iiebcit  in  quam  regionem  dissiuiilitadinis.  De  prime 
interroga  SilTaiorem,  qui  ante  passiooero  c  cDspii 
pavere  et  laedere  *^;  >  desecundo  beatuin  llartiuiu, 
qui  in  obitu  suo  Tidit  sibi  dscinooein  assistere';  de 
lertio  Job .  dicenteni  :  c  Dimitu  roe  ui  plaiigam 
paululum  dolorcro  roeoro  anteqoam  vadam  ad  ter. 


*•  Ibiil.;  Apor.  3.      ••  Ibid.;  Jonii.   1.     «« Ibid.       «*  P&al.  20.      ••  Oflic.  Eccles.     ••  Isa.  21.     «»  Alarc. 
M.     »•  Phal.  54.      *•  Gcn.  itf.     »•  Luc.  9.     •»  Isa.  5.     ••  Matth.  IC.     •*  Psai.  89.     •*  Luc.  2i.     «•  II 
Ueg.il.     ••Maitb.  25.    •'  Psiil.  17.    ••  Job  51.       ••  Geo.  5.    ••  Job  16.    •»  Threii.  3.     »«  Jer.  15 
••  Isa.  53.     **  Marc.  M. 


8tl  COMMetiT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  V.  52S 

c  NanquiJ  ciisiflt  frairls  niel  iiiiii  ego  ^  ?  i  llluil  a  rrr«0riiM  apparebfl «  quia  in  eadem  humaiiitaiit 


vero  non  aadii  :  c  Sanguinem  fratrit  lai  reqnirani 
do  roana  lua  **.  >  De  tecun^k)  dicil :  c  Qult  ett  Do- 
Miniit»  ttl  iiiiieainut  euin" ;  >  aut  quid  prodesl  iio- 
bit  tl  ora?erimut  eum,  el  non  audit  iliud  :  i  Mul- 
Inn  Talei  deprecalio  Jusii  atsidua  ***»  >  et  IUud 
Etue :  c  Oravii  et  /acla  ett  siccitas,  ei  Iterum  ora- 
vii«  01  eoelum  dedit  pluviam  *.  i  De  lertlo  dicli : 
c  Non  indigei  Doroinus  laudari  a  roe,  qaonlaro  bo* 
noram  meoraro  uon  egel  *.>  Illud  vero  non  audii: 
c  Ptallite  Deo  nosiro»  psailiie,  psallite  regi  nosiro, 
ptallite  *»  >  ecce  onus  dunia.  lii  primo  enim  onerat, 
eo  quod  non  loquiiur,  ubi  esset  loqui  comrooduui ; 
In  tccundo  onerat,  ubi  loqui  etset  boniini ;  iii  leriio 
oneral  ubi  esset  loqui  JucunJum.  Igiiur  quos  Do- 


foraia  ad  Judicium  veniei»  qnam  ab  EtH-lesia  sum« 
psilyquando  In  hoc  mundo  ex  patrum  progeiiie,  qua- 
si  hiiinulus  eiteritis  bniniiis  nalus  fuit.  Ilanc  re- 
vocationem  facii  bomo  iiitcmperans.  Is  enlm  esi , 
qui  in  se  triuinpliani  caplivansqne  oinneni  pndoris 
sensum,  convenienti»  nioduni,  deliberationis  con- 
tilioin,  modettiaB  et  opporiuuit^iis  oeglectum  pa« 
rit.  Non  solum  ejus  peiit  in  cbnle  praesentiain,  sed 
In  Judicio  cleiiteiitiaiu.  Si  eniin  cum  hoc  lemperi- 
menlo  cieinenlidi  lania  erit  in  Judicio  ^equiias,  in 
Judice  feriias.in  niajestaie  siibliniliat,  in  f.icie  ipsa- 
riiin  rerum  novilas,  ut  non  pos»it  cngiuri  dics  aiU 
vcnius  cjus,  qiiid  essei,  si  vtnistet  in  illa  divini- 
taiis  magniludine,  fortitadine,  puritate.  c   Gonlia 


niluut  ad  boc  vocal  bl  inipleant  potsunt  dicerc  :  B  fi>Iium  quod  venlo  rapitur,  >  ostensuruH  potentiaui 


DUeeiUi  fMut  mihi  ii  ego  illi ;  sin  auiem  non  faciuiit 
dicanl :  Diieeiui  meus  mUd,  nec  ego  illi'  respondco, 

Dileeiui  meui  mihi,  ei  ego  iUi, 

ICtan.i  Ac  si  dicat :  t  Dilectus  roeus  unicns 
mihi  et  prjecordialis ,  diiit  niihi  :  c  Surge,  pro« 
pera,  quia  vtnese  florentcs  odorcin  dederunt^.  > 
Et  ego  illi  singulariterunica,  ad  auxiliuin  florentis 
vineae  vos  invilo,  ui  ipse  pascaiur  ei  delecletur  in 
DObis,  9111  paicitur  in  liliis,  donec  atpirei  diet  ei  i)i- 
diiifiiliir  umbrm.  Lilia  adustis  corpnribus  mederi 
solent.  Unde  in  sulitudine  magiia  aique  lerribili, 
|#er  quam  iste  mtindus  signaliir,  sicut  dicit  Mnyses 
In  Deaieronomio :  c  Serpens  est  flatu  adurens  '.  > 
Iste  terpent  dlabolus  est ,  c  de  cujus  ore»  >  slciit 
dicit  iob,  -c  procedunt  lampades ,  sicnt  ixdae  ignis 
accensae  *.  >  O^  auiem  diaboli  sunt  hcieiici,  qui 
menies  audieniium  accendunt  ad  ardorem  perfidi;e, 
qni  vefut  tarda  odorcin  suavem ;  sed  lumen  obscu- 
nim  babeni,  quia  snave  esl  quod  redolcnt,  ted  ni« 
graro  estqnod  lucent.  Olent  enim  pcr  simulailoncin 
{ostiiiae»  ted  obtciiruni  ardent  per  perpetraiioncai 
neqaitix.  Vult  ergo  maler  Domini  quod  doctorcs 
Ecclesix  roedeaiiiur  adusliS  mentibus ,  quas  cor- 
rampunt  Tcnena  perfldise  procedentia  ab  h;ftreticis , 
tanqiiaro  ez  ore  serpentls  :  e t  hoc  roodo  sint  lilia 
in  quibns  patcatur  Deus,  id  est  in  quibus  di^lecieiur 
ionee  aipirei  diee,  Lux  videlicet  viix  perpetu»  quae 
vesperaro  non  babet»  eidonee  indifuntur  umbree^  Id  ctt 


suam,  cl  siipulam  siccaro  persecuionis ',  sed  pro» 
pter  filios  gratiae,  blanda  quaedam  visio  hominis 
apparebit,  flrnioroenium  ndei,  robur  tpei,  argumcii* 
tum  fiJnciaK.  Sed  quid  filius  grattae  ?  Si  inven  o 
animam  quam  freqiienler  sponsns  invisere  soleai, 
cui  familiariias  austim,  gusius  famem,  contempiiis 
cmniuin  oiium  dederit.  Ilanc  ego  dignam  diserini, 
quae  votis  fertur,  trahiiur  desideriis,  dissimulat  ro^ 
riia,  majestaii  oculos  clauiit,  aperit  volupiatl,  ^* 
dncialiter  agens  In  salutnri ,  secura  vocat  ndn  Do- 
minum,  sed  dileciuni,  dicens  :  Reveriere^  dlleeie  mt. 
llancad  vocanduin  cogit  diuiurna  fraudatio  tsedio» 
rum  nolrix,  tuspicionnm  fomes,  iinpaiientfar.  fons. 
Arrogat  enim  sibi  omuia,  qttft  fecit  Dominiis  hu- 
inanltus,  et  ait :  Mea  iftt*mortalitas  nati,  meaett 
iiiflrmitas  parvuli,mea  extpiralio  cnicifisi,  inea  dor* 
mitio  sepokii  Ideo  confldo.Cum  tret  legimut  Saiva- 
torit  advenlot,  teriiiim  desiderare  sponsam  credi- 
inus,  cnni  dicil :  Reteriere^  diieete  mi.  llornni  trium 
advenlnuin  :primus  fuitin  carae,  secundas  In  corde, 
teriiuseril  in  roajeslaie.  Priinum  desideraverunt 
paircs  antiqui,  secundnm  peccatis  lllaqueati»  ter- 
tiuin  detiderant  Jatli;priini  deslderant  proptor  tria^ 
niliilominot  tccnndl  propler  tria ,  tertil  vero  pro- 
pier  uiiuin.  Indc  suiit  illc  septem  voeales  antiphon»*, 
qos  cantautur  ante  Nalale.  In  tribas  onim  pilmit 
quaeranturilla  tria  qaae  detidorahant  patret  antiqui, 
tcilicet  eradiiionem,  redemptionem,  liberationem. 


doncc  transeant  et  dcficiant  errorcs  et  Ignorantia»  d  nnde  prinia  dicil :  0  iapientia  qum  iX' ore  AtHtimi 


el  tenebne  pnesentis  vltse.  Hls  itaque  diciis  contra 
proTitatoro  hacreiicaro,  converlit  se  inatef  ad  filium, 
ut  contra  lodalcam*  perfldiam  opem  imploret  filii, 
dicehs  : 

Retertere  :  iimilii  etto,  ditecte  mi,  eaprta  hlnnulo* 
fne  eeruorum  vtper  montet  BethiL 

[Tao.]  A  nobis  dd^cius  tunc  corporaliter  ablit, 
qnando  pott  returr,eclionem  in  coelam  ascendlt. 
Taiic  rovertetur ,  quandp  In  fine  roundi  resosci- 
taiit  horoinam  corporlbot,  in  Jndlclo  roanlfettabl- 
Mr.  Super  moniei  Beikei  iimilit  caprem  kiuimloaue 


proditti^  teni  ad  doeendum  not  viam  prudentias  ^ ; 
sccunda  pelitur  redeniplio  tic  :  0  Adonai,  nni 
ad  redimendum  not  in  brachio  exien  0  ';  lertia  pfb» 
lit  libertatcm  slc  :  0  r-jdix  Jette,  veni  ad  fiberan* 
dum  noi.  Jam  noii  turdare  **.  Itlae  tret  ad  priimini 
^  periinent  adventnm;  irct  auiem  seqaentetad  t%* 
cundum  respiciunt  advemum  qui  ett  In  corde»  quem 
dctid^rant  patres  illaqneati,  propter  tria  qutt  hit 
tribus  pelnnt,  scllieei :  a  lenebrit  peccaioraro  pur- 
gationem,  gralitB  illuminationem,  talolem  conira 
lenUtlonem.  Unde  prima  sh:  peiit :  0  clauit  Darid^ 


«'Gea.i.     ••Ihid.     ••  Deni.  6.     •••Jac.5.    •  fU  Reg*  18.     •Psal.»5*    •l^i-  ^v. 
t.    •Deot.  e.    •Jobil*    'Jobi5.    •OIBcEcclct.;  Prov.9.  •Ibid.;  Jer.  17..   «•Ibki.;lta.  II 


CauL 


523 


TIIOMifi  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGMM 


Sil 


qu0!  cUndu  ei  ttema  operit,  operis  ei  n$mo  daudii^  A  «uin  cielaB  esl  **.  >  ln  bor»  peecati   dicilit.  8aa- 


um  il  educ  wuetum  de  domo  corcerii^  sedeniem  rn 
ieuibris  et  umbra  morlis  *' ;  secunda  pelil  sic  :  0 
Orieus  splendor  lucis  mietnm^  veni  et  Ulumian  ko- 
minem  *';  lertia  petil  sic :  0  rex  gioria,  reni  ei  satva 
liomimem  quem  de  limo  formasti  '*•  Septiiiia  etl  d€ 
lertio  adTeolu,  qui  eril  iii  mnjestaie  :  ihtiim  adven* 
tum  detiderant  justif  uiide  et  ipsi  peiunl  unum, 
jiixla  ilJud  :  Vnam  petii  a  Domino,  hanc  requiram  '\ 
scnicel  salvari  ab  bac  praeseiiti  niiseria.  Nain  iu 
antecedenti  petebatur  salus  a  teniatioiic.  In  hac 
anlem  petilur  salus  xiemx  patrix.  Ilanc  ergo  sic 
peiil :  0  Eiumanuil,  veni  ad  salvandum  nos,  Do^ 
twftitf  Dems  noster  ".  Emmanucl  enim  interpretatur 
nobiuum  Deus,  qiii  erit  iiobiscuin  perpetuo  in  iila 


fuis  Cfarisli  lolan  MmH.  De  lerlia  dtciUtr  :  c  llaBe 
floreal  el  Iranseal  :  Tespere,  decidalt  indorei  el 
arescal  **•  >  iiem  :  Facto  vespere,  coMiavii  Jesus 
com  «liscipttlis  sais,  imniinente  hora  norils  '\ 

PrinBa  ilaq«e  frangit,  secnnda  anf  il,  tenia  tan- 
git.  Frangit  patiettliam»  angll  conscieniiamt  langil 
noslran  soperbian*  Pallenlian  dolore,rons€'entian 
rofleroret  superbiam  linorc.  De  prinio  aii  DiTid  ad 
Joab :  c  Non  le  rrangat  adversitas,  varios  esl  enin 
cvenlus  belli  *".  >  Czenplon  sccondi  babeuns  Pe» 
irun,  qoen  posi  negaiionen  c  respezit  Deus«  el 
egressos  foras  fleril  anure  **•  >  De  leriio  aii  DaTid  : 
c  Circondederonl  me  dolores  moriis  ",  >  ei  ille 
alios :    c  Tinor  norlis  contorbal  ne.  >  Videamos 


saluiCt  in  qua   Salvatorcm  exspeciamiis  Dominum  B  crgo'de  primo»  scilicet  qoaotum  sit  onos  irangi  pa- 

Jcsuni  Cbrislum,  qui  reformabit  corpus  bumililatis 

nostne,  configuralum  corpori  clarltaiis  sune.  Sed  ut 

ipsum  in  tertio  adventu  securi  expectemiis,  quoiies 

juiolestat  nos  alicujus  defeclus  quo  cadere  possu- 

mus  a  juslitia  in  peccaiumy   invocenius  euiu  sic  : 

Riviriere :  similis  esto  caprea^  t\c. 

Tunc  enim  imminet  nobis  illud  onus  quoddici- 
tur  Abisaia.  c  Onus  iu  Arabia  '%  >  unJe  necesse 
est  ut  boc  onus  prosequaniur.  Aliquando  enim  ex 
consideratione  mortis  ct  borrore  sortis  eitreiiia: 
oneramur.  Et  lioc  est  onus  In  Arabia;  Arabia 
uespera  inierpreiaiur,  quae  dlei  fiiiis  cst  noclisf|iic 
priiicipiiim.  lloraiu  nioriis  congnie  sigiiificans,  qux 

conctis  mortalibus  tiinoris  non  leve  pontlus  iiiipo-  .  —  - 

iiiU  Scd  quis  ab  boc  se  gaiidcat  imniunem  cuni  Sal-  ^  scieniiae  iiisuaviiatcm .  in  quanlam  ceciderit  culpx 

Talort  voluulariepaiieiis,  ccoepit  pavere  et  la^dere  ".  > 

Yespera  quae,  utdixinius,  iliei  finis  est  etnociis  prin- 

cipiunitejus  exprimit  casiim,  quipost  opera  justiiiae 

operaiiicboat  tenebraruni.  Uocquoqueonus  nccessa- 

rium  c&I.II;bc  vespcra  triplex  est,quia  onus  istud  iri- 

plex  est.  Prima  vespera  esl  bora  qua  venit  bomo  de 

prosperitalc  iu  adversitateui ;  secunda»  qua  cadit  do 

justilia  iu  iuiquitatem ;  tertia «  qua   desceudit  de 

vlta  in  morteuK  Dc  priina  ait  David  :  c  Yesperc,  et 

mane,  et  mertdie  narrabo  **.  >  Ycspera  enim  cst 

adversitas  iii  concepiiooet  maiie  prosperiias  iu  iu- 

cboalioue,  meridies  prosperilas  iu  picnitudine.  heui 

de  bac  Jacob  :  c  Benjaiiiin  lupus  rapax,  mane  ra- 


lienlian.  Iran  enin  soan  ukiscilur  boiiio,  advcrs> 
late  fractlos.  Prino  in  se  ipsomt  seeundo  io  proxi* 
mum.  lerlio  In  Deom.  Se  enim  tristitia  lorbai, 
proximon  flagelht,  Deon  blaspbenat.  De  primo 
dicil  Aposlolus  :  TrisUtia  sxcoli  mortem  operalur. 
Dc  sccundo  legimus  de  Herode  quod  cum  Tennibus 
scaterei  joste  a  Deo  flagellatust  lanio  insanivit  do* 
lorCt  ul  moltos  de  nobilioribos  Jud:eis  in  norte  soa 
faccrel  occidi»  ue  Jud«i  gauderent  in  norle  sua. 
De  lerilo  dixil  Eliu  loquens  conlra  Job :  c  Qiii  ac- 
cumulat  super  pcccata  soa  blaspbemiam»  conslrin- 
galur  iiiter  nos**.  >  Secunda  vespcra  graviier  oiie- 
rat,  dum  respicit  pcccaior  quanum  pcrdiderit 
coiiscieutia;  suaviiatem,  In  quantam  cecideril  coii< 


iuipuritatcm.  Quaniam  exspeciet  poenx  severiiaicui. 
Primo  enim  cecidlt  cum  Adam  de  aoMeiiitatepara- 
disi  **,  sccundo  cum  codem  cecidit  in  imundiaas 
bujus  muudi,  leriio  cuin  codem  meruit  poenas  io- 
feriii.  De  prinio  dicebal  Job  :  c  Ego  ille  quondam 
opulenius  soblio  contritus  sum  ** ;  >  de  secund^i 
Jereuiias  :  c  L  psa  est  in  lacum  vita  mea,  posucront 
lapiJciu  super  me  **,  >  item  :  Va  iiobis  quia  pec- 
cavimus,  quia  ceildil  corona  capiUs  itostri  **;  >  pro 
teriio  dixit  Propbeu  :  c  Quis  poierit  babitare  de 
vobis  cuin  igue  dcTorante,  aut  qois  babiuvii  de 
Tobis  cum  ardoribussempiiemis**.  >  Tertia  Tcspera 
et  ipsa  graviier  ouerai,  sl  aiiendator  corporis  et 


piet  pKKdani,  ad   vesperaiu  diviJet  escam  '*.  » Iii  ^  auioMedissonanUa;  daemouis  sxvitia,  noT.-e  religio- 


inulu  prosperitaie  persequebatur  Cbristianos ,  id 
csl  iiiaue  rapicbat :  in  luulu  adversitaie,  prxdicavji 
iiei  praeccpu,  id  est  vespeie  dividct  escas.  iieni 
cuiu  turbae  sequereiilur  Douiiiiuni  per  descrtuiu, 
vespere  faclo  dixeruut  discipuli  ad  Jesuin  :  Diiiiiue 
lurbas  ut  einantescas*';  acsi  dicereut:De  deserio 
lu  quo  advesperascit,  id  est  iucipit  adiersius.  Dc 
secuiida  vespera  :  c  Yc  vobis  qui  consurgiiis  uiniie 
ad  secundani  ebrieutem  usque  ad  vesperain  **.  > 
lum :  c  Yespere  diciUs  sereuum  crit,  rubicundum 


uis  experieuiia.  Dissooantia,  qoa  corpori  soblrabit 
anima  usom  Tcgctationis ;  daemonis  scvltia ,  qui 
assisteus  morieutibus,  de  ipsoruui  siodiose  rcf|uirit 
pi*ccatis;  regiouis  experieniia,  quia  itura  esl  anima 
iicscit  iu  quam  regiouem  dissiuiilitudinis.  De  primo 
iutcrroga  Salvaiorem,  qui  anle  passionem  c  cnpii 
pavere  et  laedere  *^;  >  desecundo  lieaiuui  llarUuiii, 
qui  in  obiiu  suo  vidii  sibi  dxuioueni  assistere*;  de 
lertio  Job .  dicenleui  :  c  Dimitte  itie  ut  plaiigam 
paululun  dolorcn  neuni  aniequam  vadam  ad  ter« 


*•  Ibiil.;  Apor.  3.      "  Ibid.;  Joaii.  1.     "  Ibid.       »*  Psal.  20.      "  Oflic.  Eccles.     ••  Isa.  21.     "  Alarc. 
li.     ••  Phjil.  54.      "  Gcu.  i».     »•  Luc.  9.     •»  Isa.  5.     "  Mailli.  iC.     •*  Pbal.  89.     •*  Luc.  ».     ••  U 
Iteg.  11.     ••Mnttli.  25.    •'  PmI.  17.    ••  Job  31.       •*  Geo.  5.    ••  Job  16.    •»  Thrcii.  3.     «•  Jer.  13 
•»  tsa.  53.    »*  Marc.  14. 


St5 


COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.   —  LIB.  Y. 


5SG 


rain  tenelirosam  ei  operlain  inoriis  caligine '*.  i  A  cli^terai,  ctil  orbissngiisliis  esi.  Qiiid^inicris  roitcm 

In  liis  ergo  tribus  Tcsperis  si  cadimus,  recedii  ill* 

lecius  a   nobis.  Unde  necesse  habemus  clamare  : 

Retertete^  diieeie  mi,  Revcrlaliir  ergo  in  prima  yc- 

spera»  iit  nossusllneat  inadvcrsilale;  etin  secunda, 

ut  nos  prolegat  in  lenlaiione;   et  in  teriia,  ut  re- 

formet  corpus    buniililaiis    nostras   conflguralum 

corpori  claritalis  sux,  In  prima  igilur  revcriatur 

nmifii  eaprete  :  Caprca  namqiic  pascilur  io  rupibus 

excelsis.  Et  nos  in  reversione  ejus,  in  excclsis  mc- 

diuitioiiibus  pascamur»  nt  ab  ipso  susiineamnr  in 

adversiiate  coelesii  cuin  ipso  refecti  consolaiionc. 

In  secunda  vero  vespera  revertatur  $imiiis  tnnnuto 

wrorKm,  qiii  lcviiate  sua  transiiit  spineta,  ut  in 

leniationibus  nosiris  per  ipsnm  qui  sine  peccaio  de 


0 


in  lecio,  magnom  in  leclulo»  clariGcatum  in  sii- 
biilo  ?  Qiii  eniin  omne  inflrmum  in  gloria  rcsurro- 
ciionis  exiiit,.  accioxit  se  polenlia,  jnduit  lumiiio 
sicui  vesiimenio.  Tres  lectulos  in  lioc  Cantico  in- 
venimiis  :  unuin  bic.  c  In  lectulo  meo  quoesivi  pcr 
nocteni  qiiem  diligit  anima  mea  **;  >  alium  ibi  : 
c  En  lectulum  Snlomonis  sexnginia  fories  ambiunt 
dc  rurtissimis  Isracl  *• ;  i  leriium  ibi  :  c  Leclulus 
noslcr  floridus  ^*.  »  Islc  lectulus  est  conscicntia 
varie  affecla.  In  priino  j.icent  vulnerati,  io  secundo 
fatigali,  in  tcriio  dclicali.  Vuliicrali  peccalo,  fuli- 
gali  iu  bello,  dclicali  sanclo  olio.  Primus  dicitur 
nocte  o1)scufe*us,  secundus  armis  vallatu.s,  leriius 
floribiis  ornalus.  In  priino  jaccnt  poenitentes,  in  sc- 


peccaioribus  natus  est,  fugiamus  peccata.  In  lertia     cundo  opcranics,  in  tertio  coiiicniplantes.  Piiini 


vespera  reverlatur  $uper  montet  Bethei^  quod  in- 
lerpretatur  domut  Dei,  ut  in  morte  nobis  assistenie 
ipso,  iranscamus  cum  ipso  in  locum  tabernaculi 
admirabilis  usque  ad  domum  Dci.  Ipso  praestante, 
cui  ett  bonor  ei  gloria  in  sxcula  saeculprum.  Amen. 

Reveriere  :  siniiHs  esio^  dilecle  mi^  capreas  hinnu" 
ioque  eervo  um,  super  tnontes  Betliei, 

[Caeo.]  Ac  si  dical :  Reiertere,  diiecte  mi,  super 
montes  Bethel,  Pcr  montes  siipcrbia  et  claiio  de- 
roonstratur.  Beilicl  inlerpreiatur  domus  consuryens, 
Domus  isia,  Synagogn  esl,  qiiac  coiitra  Domiiiuni 
coiisurrexit  iit  bosiis,  sicut  dicit  pcr  Aliclixain  pro- 
i.betain  :   c  Nonne  verba  mca  boiia  suiit  cuni  eo 


sunt  in  recessu,  secundi  in  processu,  tcrtii  iii  ex* 
cessu.  In  rccessu  a  peccaiis,  in  processa  virtutis, 
in  cxcessu  mcntis.  De  primo  :  c  Lavabo  per  siugii<t 
las  hoctes  lectuin  meum  ^* ;  i  ilein  :  c  Dominus 
opem  fcrat  illi  super  lecium  doloris  ejus  ^* ;  i  de  se- 
cundo  :  c  Collegil  Jacob  pcdcs  suos  in  lectiilo  siio 
ct  roorttius  est  ^^  i  Pcdes  suos  iii  lectulo  coUigil 
qui  affccius  siios  in  conscieniia  discutil,  et  sic  nio- 
riiur  sccuriis,  quia  pcccato  moritur  non  Deo;  de 
tenio  :  c  Duo  in  lccto  :  unus'  assumetur  et  alicf 
rclinquetur  ^^  i  Duae  namque  sunt  coniemplaiio- 
nes.  Prima  pbilosophorum  »  et  lii  relinquentur ; 
sccunda    religiosorum,  et    bi    assumuniur.    Pri- 


qui  recte  graditur?  et  cconirario  populus    nieus  r  *^"*^  ^^^  "^^^^^  lenebrosus.  Hujus  tres  suut  lene- 


in  adversariumconsurrexit*'.  i  Rogalur  crgo  Dcus 

ut  :id  populum  Judaicum,  qui  lanquam  adversarius 

coiisurrexit  iu  ipsum,  et  qiieui  proplcr  superbiain 

perfidias  sux   deseruil,  iniscricorditcr  rcvertalur, 

silque  similis  capreas  hinnuloque  eervorum  qui  loca 

qux  deserunl,  non  sic  descrunt,  quinaiiquandoad 

ea  revcrianlur.  Sequilur. 

Cap.  lil.   In  ieetulo  meo  qutesivi  per  noetem  quem 

diligit  anima  mea, 

[Tho.]  Lcctulum  sibi  sancu  anima  facil,   duin 

mundi  turbaiiones  fugicns  secretum  parat  in  quo 

requietcal.  In  lioc  eum  quem  diligit  qtixril,  quia, 

dum  a  mundi  solliciludiiie  vacal  in  ipsa  inquisi- 

lione,  quomodo  ad  ipsum  perveiiiat,  non  quiescit. 


brae  :  primae  peccati,  sccundae  ignoranliae,  tertiae 
iiifcriii.  Primx  faciunt  anxictalem  el  conlurbatio- 
ncm,  sccund»  gressus  lilubalioncm,  tertiae  tinio- 
reiii.  Dc  piiino  :  c  Coliocavit  ne  in  obscuris  sicut 
inoriuos  sxculi  ^*,  i  et  c  anxiaiusestin  mespiiitus 
UKMis  ^*.  I  In  nie  turbatum  cor  mcum.  De  secundo  : 
c  Ncscicruiit  neqtie  iiitelieierunt;  in  iciiebris  am« 
bulaiil,  luovebuntur  omnia  fundamenla  lerrae  ^'.  > 
De  tertio  dicit  idein  :  c  Timor  et  Iremor  venerunt 
super  uiO  :  et  contexeruiit  me  tenebrae  ^*.  i  Propter 
bas  diccbat  Job  :  c  iii  tenebris  siravi  ledulam 
meuin  ^*.  i 

Secundus  lectus  est  armis  obsilus,  quia  c  miliiia 
esi  viia  liominis  super  terram  '*.  i  Arma  aulem 


Per  iioctem  quxrit  qui  in  boc  iiiundo  vivil,  et  pcr- D  «lilliiae  nosirx  non    sunt  carnalia,  sed  placentia 


fecte  lemporaliiaiis  lciiebras  a  se  excutii.  Sed  quia 
qoaeril  in  hoc  mundo  perfecle  neino  iiivenil,  sub- 
jungil :  Quasivi  ilium  et  non  tiireiit.Tres  suni  causae, 
quae  quxTeiiies  frustrare  soiciit,  scilicet  cum  non 
quacritur  in  lempore,  aut  iioii  sicut  oportct,  aut  ubi 
non  oporici ;  sed  isiain  lempore  quaerit,  quia  cEcce 
nunc  tempusacccptabile,  ecce  iiunc  dicssalutis  ".i 
Sed  nec  secunda  causa  iinpedit.  Nam  corde  arddiili 
ct  einniiio  infaligabilitcr  qiiaerit,  Sed  forsitan  iui« 
pedit  lerlii »  quando  qiixriliir  ubi  non  est  quaercii- 
dus.  Qoia  foric  nou  iii  leciulo  scd  iu  lecto  qnxren- 


Deo.  Induauiur  ergo  armis  lucis  "•  —  c  Slatesuc- 
cincii  lumbos  veslros  in  vcriiate  :  induti  loricam 
jiisiitiae  **,  i  et  caetera  qiix  sequuniur.  Teriius 
lectus  est  floridus  **.  Nam  circumdant  eum  flores 
rosarum  et  lilia  convallium  *^;  de  quibus  supra 
dictum  est.  Sunt  auiem  ires  flores  :  iu  corde  puri- 
las;  in  ore  veriias,  in  opere  sinceritas.  Tunc  enim 
floret  lcctulus.  Si  cogitemus  quod  sanctum  est»  si 
loquimur  quod  verum  est.si  operamur  quodjustum 
est.  In  his  tribus  jacet  Dominus  :  in  primo  ut  mo- 
dicus,  iii  secuiido  ui  palronus,  in  tertio  ut  dilectus  •  In 


•■  Job  10.    ••  Mich^  2.      "  II  Cor.  C.     *•  Canl.  5.     ••  |bid.    **  Canl.  I.     *•  Psal.  6. 
**  Cen    49      *^  L\u\  17.     *»  Thicii.  3.    *«  Ps;.l.  I4i.    ^t  |.^.j.  gi.     *•  Psal.  54.    *•  Job  17. 
•»  Kom.  U.     *'  tj.hcs.  U.    "  Canl.   J.     •*  Cant.  2. 


*•  Psal.  40. 
*•  Job  7. 


»7 


TifOMii;  CISTCRC.  ET  JOAN.  ALGRINl 


m 


primo  nt  roeJicus,  qwia  sanis  non  esl  oposmtMli-  x  flcrel  d  •pparcrc'.  Sccandom  tia^ioncm  sccnndam: 


cus»  sed  malc  liabeniibuft;  in  sccundojacet  ut  pa- 
Ironns,  ut  slt  ailjulor  in  IribuJalionibus ;  in  lcrlio 
ul  tlilcclus,  ut  dical  nobis  :  c  Guslale  et  Tidele 
qnam  dulcis  est  Doniilius  **•  »  Ilic  est  ordo  quae- 
rciidi.  non  sicut  sponsa  quoc  jaccns  in  prinio  adliuc 
qf.xrebat,  ubi  qiixrendus  ernt  mcdicus.  Ideo  subJit : 
c  Qiixsivi  et  non  inveni  '*.  i  haquc  cum  quarrimus 
qiieui  dcsideramus  iicc  inveuire  possumus»  Krandi 
oiicrc  gravamur. 

Ilic  pst  onus  Vallis  visioois  ".  Gontiiigit  quiu- 
qiie  nos  onerari.  Vanilalc,  pro  eo,  siilicet  qiiod  in 
lono  proGciinus.  Iloc  dicilur  vallis  visionis.  \iaiu 
referlur  ad  conleinplutioiieni,  ad  buiniliiaiciu  val- 
lis,  Tcl  dejectionem.   Esl  cniin  quoruindaui  con- 


Tidil  Pelrus  discuiu  plenum  Tariis  animaiuibiis  in 
estasi  ct  aadi? it  Tocem  :  M acta  el  mandiica  ".  Red- 
dilof  autem  corporis  sensiboSt  id  ipsum  qiiod  visum 
in  spiriln  memoria  leiioerat  lu  eodcm  spiritu  cogi- 
lando  cemcbat,  qux  omiiia  non  corpora  sed  corpo- 
rum  imagiiics  cranl.  Teriia  Tcro  vi^ionc  quae  dici- 
tur  intelltfCtoali.s  ca  ceruontur  qtix  non  suiit  cor- 
porag  nec  eas  genint  fonnas  similcs  cor|Ninim  tcIoI 
Ipsa  rocns,  et  anima,  et  affecilo,  et  charilas,  gaii- 
dium,  pax,  fides,  et  caeiera  bujusiuodi  quibus  ap- 
propioqualnr  Deo,  et  ipsc  Deus,  ex  qao  omnia,  iu 
qiio  omnia»  pcrquem  oninia.  Ili  sunt  Ircs  eotW  de 
qulbus  dictuin  est  quod  Paulus  r:ipius  esi  usqiic  ad 
lertinm  coelum  **.  Ecce  isix  ircs  visioncs  ouei*aui. 


lcmplaiio  bumilis  ,    quoruindam    dcjccla.    Ilumi-  B  Priiufl  onerat  siapore  et  adniiraiionet  sceunda  iu 

inquirenda  signiflcatione,  lcrlia  si  malum  significat 
gravitate  trisiilix.  Si  boiium  onerat  studendOf  quo- 
modo  res  possit  eveiiire.  Audi  quod  Baliassar  boc 
onus  senserat.  Prima  Tisione  Tidtt  corporaliter  ma- 
num.  scribenlen  in  parieie :  M ane»  Tbecel,  Pba* 
rcs  **.  Audi  onus  :  Ex  stupore  euim  coUidebaniur 
genua  ejos ;  juxta  secundani  Tisionem  onenitas  erat 
iii  inquirenda  significaiiooc,  donec  TocaTit  Danie- 
lein;  jaxla  tertiam  Tcro  Tisionem  audita  significa- 
tione  oneraioa  esi,  ut  poie  de  morte  soa  quam  au- 
dierat  sollicitas.  Aadi  Tidcntium  aliad  cmas. 

Qoidam  enim  de  Tisione  soa  caduut  in  cupidita- 
lem.  Onus  aliud :  Quidam  in  Tanitatem,  alii  io  siupo- 


lis  sanctorum ,  dejecla  pbilosopliorum.  Si  cniin 
Tirtus  proAcit,  scrvetdr  btimilitas  ;  si  onerat ,  cst 
'  Tanitas.  Sancti  si  aliquantlo  favorbumanus  65  ^^' 
tollit,  rcdeuul;pbilosoplii  vcro  dati  suntiurepro- 
Imm  seusum.  Et  lioc  est  Toluniarium.  Ui  auteni  di- 
lecius  isle  expeditiiis  inveniatur  et  Tideatur,  tI- 
dcanius  de  generibus  Tisionum,  nt  illam  iiivcnia- 
mus  qoa  videlur,  el  in  qua  sit  onus  TaHis  vi- 
sionis. 

.  Trla  sunt  genera  Tisionls :  Uouni  pcr  oculos, 
quibos  ips»  litiene  videntur ;  allerum  per  spirilum 
liominis,  qno  abscntia  et  proxima  abscnti  cogitan- 
tur«Teriium  per  couiuiium  nieniis,  quo  ipsa  dilc- 


ciio  intellccia  conspicitur.  Prinium  maniresiuiu  cst  r  ■^■Dy  ^^1  i>^  bnmiliiatem.  Priml  portant  oous  scili« 

omnibus,  quo  Tidentur  coBli  et  lcrra,  et  maicriali- 

bus  oculis  conspiciuntur.  Nec  iilud  sccundum  quo 

abseniia  corpora  cogiiantur  insiiiuafe  difilcilc  esl, 

ccclunr*  euim  ci  icrram  ct  qux   iii  cis  sunt  Tidere 

possumus.  Eiiain  in   eis  consli:uli  cogiiamiis,.  ct 

aliquaiido  nibil  videnles  oculis  corporis  animo  U*i- 

tuui  corporalcs  iinagines  iutucinur,  \cl  veras  slrut 

ipsa  corpora  vidcnios,  tcI  ficias  sicut  cogilalio  for- 

mar-i  poiuiu  Aliter  enim  cogitamus  quod  noviinus. 

Aliier  quod  non  noviiuus.  Tcrtitiiu  vero  gcnus  est ; 

quo  dileciio  iulellectaconspicilur,  cl  eas  res  couli- 

iiet  quae  non  babenl  iinagiiics  sui  similcs  :  quaciion 

sunt  quoJ  ipse.   Dilcciiu  ciiini  iiou  aliier   vidctur 

prxseiisin  specie  quam  csi,  cl  aliter  ahseiis  iu  ali- 


cet  avaritiam  ;  sccnndi  jactantiam,  tertii  inetuont 
coiiscicntiam,  quarli  merenlnr  gratiam.  Primi 
quanlom  io  se  est  divio»  largiiatis  depritoont  fa- 
Torem,  sccondi  crcalorx,  id  est  sibi  tribuuol  quod 
pcrtinet  ad  Crcatorem ;  lertii  Doniiiio  reddunt  li- 
morem  ;  quarli  majestati  pnestant  bonorem.  Primi 
iion  audiunt  Tcrbum  Domiiii  diccntis  :  c  Graiis 
arcepistis,  gralis  date  **.  >  Sccundi  non  auuiunt 
Apostolum  dicentem  :  c  Quid  babes  quod  non  ac- 
cepisii  ?  Si  accepisti,  quid  gloriaris,  quasi  non  acce> 
peris  **  ?  >  Tertii  dicoot :  c  Koo  inlres  in  jiidicinm 
cuni  servo  tuo»  Domiiie,  quia  non  justificabitor  in 
couspectu  liio  omnis  Tivens  *K  >  Quarti  clamant  : 
c  Ego  suin  Tcrmis  et  non  bomo  **•  >  Pr^mos  rrpnc- 


qua    iinagine  simili,  scd  qiuntuin   nieute  coucipi  D  scutai  iiobis  Balaam,  qui  ductus  aTjritia   docoil 


potesl,  abnlio  magis,  ab  alio  niiuus  ocniitur.  lixc 
sunltria  gcnera  visionuni.  rriiuum  quia  apiicUatur 
corporale,  quia  corporis  sciisibus  exliibelur ;  seciin- 
dum  spiriiuale,  quia  quidqiiid  corpiis  uon  esi  ei 
substaniia  esl,  jain  recie  spirilus  dicilur  ;  tertiuiu 
Tcro  uiiellecluale  dicitur  ab  iiitellectu.  Secunduui 
primilm  Tisionein  vidit  Dallassar  inanuiu  coniiiiiio- 
que  per  corporis  sensum  iiiiago  rei  corporaliier  fa- 
cias  spiritui  impreua  est,et  in  cogiutione  perman- 
sit  '*.  Videbatur  iliud  in  spirliu  et  non  iuieliigeba- 
tur,  nec  tonc  intcllectam  erat,   com  corporaliler 


qnotiiodo  roniicareuiur  filii  Isracl  **.-Secuodosde- 
signat  Sedecias,  qui  percufsit  llicbaiam  propbelam 
in  maxilla  dicens. :  c  Hene  reiiquit  spiritos  el  libi 
locolus  cst  '^  7  >  Idcm  e»t  qni  assumpserat  sibi  cor- 
nua  ferrea  **.  Teniososleudit  uxor  Maooe,  qux  curo 
Tidisset  angelom,  aii  pracsluporeet  timorc :  cMorie- 
mur,  quia  Tidimus  Dominum  *',  >  el  Isaias  :  c  Ys 
mibi,  qnia  Tir  pollutas  iabiis  ego  sum,  quia  Tidi 
regem  faciorem  oculis  mtu  '*.  >  Quartoo  figurai 
Abrabam :  liic  enim  postqoam  Tidit  trea  Tiroa  tc- 
nicntes  per  Tiam  coin  aiaret  ad  ilicem  Mambrx  di- 


"  Psal.  35.  ■•  Canl.  5.  "  Isa.  i«.  ••  Oan  5.  ••  An.  40.  ••  II  Cor.  12.  ••  Dan.  5.  ••  Matib. 
40.  ••  i  Cor.  4.  •^  Psal.  \  1«.  ••  Pwl.  21.  ••  Num.  ii.  •"  III  Rcg.  ti.  ••  II  Par.  18.  ••  4adic.  53. 
'•Isa.  6. 


8i9  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC—  Lin.  T.  530 

lii  :  c  Loqnar  arf  Doii.iniim  meiim.  cnm  sim  piiWis  A  ad  rtiifir.T  pleniludinis  perreciionem  iniiiaiiir;  tx 

scrundis  crescif,   proririi  et  flilaiaiur ;  in  ultimic 


el  cinis  ^K  i  Alitcr  considerantur  isl?c  Ires  visio- 
iies  :  priina  ilaqne  ponntur  irisio  itnaginalis,  so- 
rnnda  raiionalis,  lcrtin  intelleclualis.  Est  ilnquc 
imaginalio  priuium  coelum,  ratio  seciindum,  iniel- 
ligentia  lenium.  In  primo  igiiur  est  Yisio  Tallis«  in 
secundo  Tisio  collis,  in  lcnio  Yisio  monlis.  Ad  pri- 
mam  pert'iient  omniuin  visihilium  imngines  et  si- 
miliiudinrs,  ad  sccuitdnm  visiliilium  invesiigatio- 
nps«  nd  lcriiam  spcciant  spirilualium  ipsoruinetinm 
divinoruin  comprclicnsiones  ei  conlemplnliones. 
Igilur  in  vtsioiie  vallis  lc  ipsum  primo  cousidera  ut 
dittcas  xsiimaresp-riiuin  luum.  Discuie  ergo  quid 
sis,  quid  riieris,  quid  cssc  dcbueris,  qiiid  e^ise  po* 
leris.  Quid  fucris  pcr  nnluram,  qitid  niodo  sis 
per  culpnm,  quid  csse  debveris  pcr  induslrinm, 
ruid  adlinc  esse  possis  pcr  grntinm.  Discc 
cx  liio  spirilu  cognoscerc  qidd  debcas  cx  nfiis  spi- 
riiihns  apstimnre.  Spirituin  tuum  ex  incoiisidcrn- 
lioiie  arcx  inrorma.  Primo  cnnsidern  qiiod  ligno 
superponitur  auruin  quo  arca  legUiir,  id  est  sn- 
nienlia  qua  cor  nosirum  gulternatur;  sccundo  quoil 
propiiiatorio  supponilur;  tcrlioquod  uirique  inter- 
ronitur.  Ligno  supponitur,  ut  concupisccntiam  ocii- 
lornin  abscondnt,  et  sit  libi  in  vclnincn  oculoruin 
liionim,  ne  forte  aperiant  ociili  tui  cl  videant  vaiii- 
laiem.  Propitialorin  siipponil,  ut  in  ntlo  nttollnl,  cl 
inferior  scicnlia  ^iiperiori  siit).)Crvi.tt.  Propiliniorio 
el  ligno  interpoiiilur,  ut  ab  iiiviccindisccdal.el  cor 


B 


sublimnlur  ad  glorinm,  ci  iu  gloria  sublimatur.  Et 
li:rc  cst  bealiindo  plena,  est  eniin  vera,  falsa ;  ett 
vera,  sed  ncc  securn,  ncc  plenn;  est  verncl  sccura, 
sed  non  plena;  est  et  vera  et  secura  et  plena.  De 
prima  :  c  Popuhis  inciis  qui  le  dicunt  bcaiiim,  ipsi 
te  dccipiunt  »*,  i  ct  :  i  Bcaliim  dixerunl  populum 
cui  liaccsunt  :  Bealiis  popiilus  ctijus  Domiuus  Dcns 
ejus^^  I  Desccunda:  c  Beaius  qui  inlelligit  super 
cgcnnm  ci  pnupercm  ••.•  De  lcrtia  :  c  Jain  dicits^i;* 
riiits,  ut  re(|uicscant  a  laboribiissuis^*.  i  Dequarta  : 
c  Bcnti  mundi  corde,  quoninm  ipsi  D«'um  videbtint 
*%  I  rcccplis  jnm  corporibus.  Pritni  euiin  suut  qui 
vivunt  in  prosperitaic,  sccundi  in  cbarilale,  teriii 
siint  anima;  quae  jam  receperttnl  priinam  stolani 
cxuinca  corporum  graviinic,  quarti  sunt  angeli  et 
bomincs  poslqiiam  reniunerabunlur  utriusque  sto- 
\x  clnritntc.  De  terlia  vero  visione,  scilicel  inlelli* 
gciiliap,  nil  Snlonion  :  c  Oriliir  sol  ct  occiflil  et  nd 
lof  iiin  suum  revertiliir  •».  i  Sol  eniin  oritur,qunndo 
veriinlisinlelligenlin  cordi  inspiratur;  itcm  occidit, 
cuiii  iniciligcntix  radius  subirabitur.  Sed  iieruni  ad 
locuin  suum  revertitur.et  ibi  renascilur.  IIiijus  solis 
locns  csl  aniiiius.quia  ex  Clirislo  intelligeiitia  nascitor» 

qunndogratiainspiratur.Qiiodergoprimonascilur,e8t 
quantuin  ad  primam  visiORcro,  scilicetspirilualem  ; 
qiiod  renascitur,  est  quantum  ad  secunJam,  scilicct 
r..tioiinicm;qiiodgyratad  ineridicm,  qiiantum  ad  ter« 


iioslruin  nb  inreriorum  amorc  suspcndat,  ct  ne  forle  C  ^'^<>^  scilicei  intellcc.tualem;  quodflectitur  ad  aqnilo* 


post  concupiscoiilias  suascat  laiiqiianivngw':  et  pro- 
fogus  siiperterratn  ^*.  Ecce  iinnginniio  pcr  qtiaM 
liabes  tui  cognilionem,  Irnnsil  jniii  nd  rnlionnlcirt, 
pcr  quam  cogiioscas  rcrnin  crcntionem ,  ct  sic 
ascendas  per  eain  ad  intellcciu:ilem,  ubi  b.ibeus  Dei 
cogiiitionein.  Bationatisilaqitc  primoirnclatde  nsii 
renim  temporalium,  sccundo  de  naium  considcrat 
ipsarum,  ;crtia  de  ordinaiiohc  morum  ct  virtutniii. 
rriinum  ut  ad  necessilnlcm  moderaie  utnmur,  se- 
cundiini  ut  iii  creaturis  Crcnior  cognoscatnr,  ter* 
lium  ne  quod  prius  est  poslponatur.  Dc  primo  dici- 
i:ir  per  fortis  mulieris  laudcm  :  c  Consideravit  se- 
niitas  domus  snaeet  panem  oiiosa  non  comedit  ^*;  i 


iicm,  lioc  est  post  islas  omnes  visiones,  a  longe  conside- 
ral  poenam  gcbennalein.  Primain  diximusin  valle,  sed 
sccunda  est  in  collc,  lertia  vero  in  monte.  Cuui 
ergo  sol  orilur  in  priina,  efficiinur  conscii  apud  iios 
viiiorum  et  virtulum.  Cuin  vcro  reverlitur  per  se- 
cundan,  sciliccl  ralionalcm»  aniplius  cognoscimus 
Crcaiorcm  per  inspectioneincrealuranmi.Cum  vero 
est  iii  nicridic  in  tertia  vi$ione,contemplainur  pra> 
min  meritorum  bonoruin  ,  gaudiuni  civiitm  super- 
liorum,  arcana  divinorum  sccrctorum.  Cum  vcro  < 
n  meridie  reverlimur,  fleclimur  ad  aquilone:n,  €\ 
ubi  videmus  relributiones  mcriloruin  maloruro,  flneni 
inalignorum  spirituum,   et  bominum  reproborum. 


de  secundo  :  c  Invisibilia  Dei  a  creaiura  mundi  per  ^  l^Ia  verovisioqux  cstin  meridie,  ipsa  e&t  in  moD;e. 


ea  quae  facta  sunt,  inlcllecla  conspiciunlur,  sempi- 
lcrna  quoque  ejus  virius  cl  ilivitiac  '^;  i  de  lertio  in 
lioc  cantico :  c  Ordinavit  iii  me  cbarilnlcsn "", »  Con« 
sidcral  etiam  raiio ,  qnomodo  spiriiualis  natura 
i-reatur  nt  sii  ;  secuiidojusliflcatur  ut  bona  sit;  ter- 
lio  glorificatur  ut  vcra  sit.  Per  crealioncin  Itaque 
ad  bonom  initiaiur,  per  justilicaiionem  in  bono  di* 
latatur,  per  gloriflcationem  in  bono  consummnlur. 
BAna  creationis  sunt  ad  incboationcm,  bona  justifi« 
cationls  ad  promolionem,  bona  gloriflcalionis  ad 
consummaiioneni.  Prima  bona  suni.  Crenioris  dona 


D 


Qn(v%m  Ulum  ei  non  invem. 

[Tuo.  (ffc)]  Meiis  bumana  naiiiralitcr  somniatbo- 
nuin  ct  invesiigal.  Sed  quia  qua'iit  per  noctes» 
non  invenii.  Noctes  appellat  igiiorantiainy  vcl 
sxcularia  negulia  qiise  cxcxcani.  Qui  ergo  vcl 
ignorant  vel  sxculuribus  negotiis  sunt  impeditii 
quxrere  quomodo  possunt ,  sed  quandiu  sunt 
in  boc  statu,  invenire  non  possupL  Nou  enim  in- 
veiiiemus  nisi  cognoscamus  et  a  saecularibus  ne- 
goiiis  expediti  simus.  Expediii  autem  oon  suoius, 
quando  \n  eis  ultra  roodum  delcctamur.  Tria  suut 


et  rreaiurae  praeinia.  In  primis  rationalis  creatura 

»»  Gen.  18.     '•  Gon.  i.     '»  Prov.  51.     "  Bom.  1.    "  Canl.  l.     ^*  Isa.  3.    »'  Psal.  143.    '•  Psal. 
40.      "  Apoc.  r».    ••Mattb.  5.    •»  Eccle.  I. 

PATaOL.   CCVI.  *1 


%SZ  TIIOMiE  CISTEUC.  ET  JOAN.  ALCmM  m 

ftiini.  Fortis  Tuil  Tobias,   forlior  Joh,  roriissimtis  A  l*-tilii>lo,   8iii>limii.is  ci  prornmluni   ".    >   In  lertia 


Abraham.  Forliitido  nnimi  probalur  cupidilaie  et 
rarnalitale.  NoncessilTobias  cupidilaii»  qnando  Oa- 
helo  pecuninin  comnicndavil  *.  Amistl  Job  pccuninni, 
sed  aii:  t  Doininus  dedil,  Dominus  nbslulil :  sicui 
Domino  plncnil,  iin  facium  esi*.  i  Dimisil  Abralinm 
quod  posscdil,  obcdicnsDomino  voluninric  \  Tobias 
commisil,  Job  nmisil,  Abrahnm  diinisil.  llicpccu- 
iiinni,  isle  subsinniiam,  illc  domum,  lcrratn,cogna- 
lioncm  sunm.  Uiius  in  spe,  alier  palienier,  lerliiis 
sponie.  Primus  ogenli  compnliendo,  scoundus  pcr- 
Seqticuicm  iulernndo,  lerliiis  jubenii  obediendo. 
Sic  non  ceduni  cupidilaii  quidnmquae  in  Iribiiscon* 
Sislii ,  scilicci :  in  amore  possidcndi ,  in  dolore 
amiltendi,  in  coaclione  dererendi.  Sed  simiil  cxpel* 


qii;rreoilMm  sciehai  Tobins,  cuui  ail :  c  Plaleaeinn* 
Jerusalein  slerncuittr  auro,  ei  per  oniiies  tIcos 
cantabilitr  alleluia  *\  >  Sciebat  sponsa  dileclum 
purit.als  amaiorem,  unanimitatis  culiorciu,  affli- 
ctoroiD  eORSolaloreni,  lepidorum  inflimnialorenu 
lilcosurgil  de  leclo  carnalis  vohiptatis,  circuiviici- 
Tilaiem  cbarilalivx  uniiaiis,  qmerii  dilecium  in 
vico  rigiibe  severiiaiis,  quxrii  iii  pLileis  resolui» 
iuRrmilalis.  In  priiiio  iion  hahii.it  dilectus,  quin 
esi  prostibiilum,  isi  sccundo  bnbot  qiiieiis  et  paci* 
leciuluui,  iu  terlio  turris  babilaculufii,  in  quarto 
langiieiiiiuiu  iiillnniionum.  lu  primo  ergo  noii  iii« 
iraret»  quia  clamarel:  t  luQxns  suiu  iii  liino  pro- 
rondi  *\  >  et  spos&e  :  c  linmundiiia  iiia  eisecrj- 


liini  ires  iria,  qtiisque  suuni.  Non  plus  amavit  To*  D  bilis  %st;  mundare  te  volui  ei  non  es  mundaia  .1 


bias  filium  qtiam  debuil,  pncseniem  oravit;  Jub  de 
morle  filiornm  utra  moilum  non  doluit.  Pro  morte 
lacijmas  rudii,  in  Yita  per  singulos  holocaKSta  cb- 
tnlit.  Abrabam  non  taiiium  Ismnelem  expulii,  sed 
baac  Deo  obtnlit*  Abrah.ini  roriissiintis  ruit.Lauren- 
lius  vero  rorlior  rortissimo.  Abrnliam  onim  sua  di- 
roisil,  Lnureiilius  stia  dispcrsil.  Ahrnham  suuni 
filium  Deo  oblulil,  Lnurenlitispro  Dci  Filio  seipsum. 
llic  igncm  pnrat,  filium  collignt ,  gladium  cvnginal, 
scd  angehim  audit  prohibentem  ne  perficiai;  Lau- 
reniitis  ad  ignein  posiius  Christom  praedicavit,  car- 
nific^s  verbis  exasi^eral,  cnrnein  sunm  Oeo  iinino- 
lat.  Ilxc  Cii  rorliiudo  sponsx,  qux  surgil,  civiiaiea 
iiiTuil. 


sordibiis  tuis  **.  »  Ihi  esi  seiiulcrum  L:izari  qualri- 
iltiani^.Ad  setundos  veniens  gauUel,  quia  c  habiiare 
faciiuniusiiioris  in^domo  '**  > « i  c:tnlai :  c  Lcce  quaui 
bouuui  ei  qnain  jucuiidum  hobilare  rraires  in 
unum  ";  >  et  :  c  Obsecro  tos  ut  digiie  auibuleli» 
focalioiie  qua  vocali  eslis,  cuni  bumilitate  el  roan- 
suetudine,  cuiu  palicnlia  supporlanies  iuviceiu  in 
chariiate,  soliicili  servare  uniiateui  spiriius  in  viti- 
culo  pacis  **.  I  Ibi  enim  csi  ferculuiu  S3loniouis«]nod 
ia  iiiedia  cliaritaie  conslravii  proplcr  filias  Jeni- 
salcui  **.  Ad  lerlios  venieiis  aii  :  c  In  palicnlia  ve- 
slra  possidebitia  aniiiias  vcsiras  **.  >  Ibi  invenit  do- 
mum  iurlK>  qiiaui  nulhi^  qtiaiil.  Aut  \a)(yHiei  di- 
niunitittti,  iienetraulque  niiubi,  venerunt  auiuin.i. 


Tres  sunt  civiinles  tii  qnihus  dilcclus  qiiaeriiur:  ^  flAverunl  veuli»  et  iinpcgeruut  iu  domuni  illaiu  ei 


eiviias  muiidi,  civiias  Ecclesi.x,  civiias  Dei.  De 
primn  dicilnr  inEzcchielc  ',  qiiodvirlndnlus  liiieis 
iiigrcssus  esi  in  inedio  roinrum,  qnx  snni  snblus 
rhcriibim,  el  implcvii  mnnns  sunspniiMs  ignis,et 
projectt  snper  civiiatein ;  ile  secunda :  c  Vidi  civlin- 
lem  sanrtam  Jcrusalem  novam  d^^scendeiiiem  de 
coeio  a  Deo  iKiralam  sicui  sponsnm  ornatam  viro 
suo  *;  I  de  terlin,  Ezechiei :  c  Viditxdificium  civila- 
tis  vergciitis  nd  ntislrum^.  1  lu  prlmn,  qiixrimus  cuin 
Moyse  ut  vidcninus  ejus  po^teriora*;  in  sccnnda, 
utvidenmuscjus  Intus  cum  Tboma*;  in  tcrlia,  in 
inonle  Thnbor  ut  vidcnmtis  rnciem  ojus  qn:c  re- 
splciidei  sicui  sol  cum  Moyse  ei  Elia  '*.  Postcriora 


Don  cccidii,  quia  ruiid..|a  est  supra  liruuin  pelraiu  *K 
Ipsa  est  euiiu  c  lurris  David  qux  «dificata  est  cuni 
proptisiiaiulis:  niille  cly|iei  pendent  ex  ea,  oiiiuii 
arniaiura  fortiuui  **.  >  Ad  qiiarios  cum  veuil,  cls- 
uiat:  c  Lsqiieiiiio,  piger,doriiii9**?i-cQuid»Uli»bic 
loia  die  oliosi?*^:  »-f  Maiius  dissoluias  erigiie  ei 
geuua  debilia  rolioraie  **,  >-«  gressus  recius  faciie 
pedibus  Teslris,  ul  iiou  clandicaiis  quis  erret  **.  > 
Per  bas  niansiooes  quxrens  sponsa  dilectaro»  cls- 
iiiat:  Qmrirrt  fUion  iiirfNt,  id  est  forsilan  quia  eral 
puritate  niiutts  oniata,  el  lioc  juxia  priiuuw ,  jiiiia 
secuudum,  cliariiaie  uiiuus  iuroruiaia;  graviiate  m  - 
nus  di!>ciplinaia,  jttxia  teriiuui;  juita  quarlunupi 


ejiis  suiit  qux  in    muiido    sustintiii  calamiias  sci-  d  gra  cl  lauguida.  Necesse  ergo  erai  ui  occurrereul. 


licei  el  niiserin ;  iii  socundn ,  de  latere  ojiis  no- 
his  nuxit  chnrii.ts  el  misericordia ;  in  lerlin,  ra- 
cies  ejus  respleudei  sicut  sol  m.ijesiniis  gloria. 
De  prima  debemus  surgere  ,  in  secundn  cir- 
euire  ,  in  lertia  per  vicos  ei  pkiteas  qii.-crcrc. 
67  Qdomodo  de  prinia  surgendum  sit  docct  pro- 
pheia  sic  :  c  Egredimini  de  Babylonc,  et  rugite  a 
Chaldxis  *^  I  Qiiomodo  secundum  circtiire  dehca- 
mus,  docei  Apostolus,  #  tit  possilis,  nii,  compnv 
hendere  cum  oronibus  sanciis,  qua!  sil  longiiudo. 


qui  eam  iuvilareni  ad  decorein,  iiisiniereiit  iu  aroo' 
reni,  solidareni  ad  bborcro,  auisiiarcni  adferTorem. 
Yeniat  ergo  prirous  Datid  ei  invitci  ad  decorciu 
slc :  c  Attdi,  filia,  ei  Tide  ei  iticliiia  aureiii  iiiani,  ct 
concupivit  rex  decorem  luuro  *V  >  luslrual  Joaniie« 
eTangelista  ad  aiuorem  sic :  c  Diligamus  in\iceiiu 
quia  chariias  cx  Deo  esl  **.  >  El  ubi  esl  cliar.ias  et 
dilectio,  ihisnuctonim  esi  congregatio.  SoiidclPau- 
Ins  ad  laborem  sic:  c  Ter  virgis  carsus  sum,  setucl 
lapidatns  suro,  ler  nanfragiuiii  feii  ** ;  >  ac  si  dicc- 


*  Tob.  9.  »  Joh  1.  *  Crn.  22.  •  Cap.  iO.  *  Apor.  21.  '  E2«»ch.  42.  •  txoil  oZ 
•  Joaii.  21.  »*  M.iilh.  17.  »»  Isa.  40.  «•  Kplies.  5.  »*  Toh.  5.  •*  ISal.  U8.  "  t jecll  ±i 
**  Joau.  11.  •••Psal.  67  "  Psal.  132.  «*  Eplies.  4.  "Caiii.  3.  »*  Liic.  21.  »>  Luc  G.  *•  Ctiii  4 
•»  Prov.2I.T   **  Maltb.  20.    *•  Isa.  35.     *•  Hebr.  12.    ^  Pial.  41.    *•  I  Joan.  4.     **  ll  Cor.  1 1. 


935  COII&IENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LID.  V.  :&3i 

ipsi,  scil  cii.im  lurbaiilur  alii.  OniH  vero  poeuileu-  A  ^rgo  :  Per  nocles  Iribulaiionls  el  Iribttliir  m«a.v  |H!r 

nocici  passioiiis  ei  sepuliurx  lilii  mei,  per  itocies 


liuui,  lanlo  lcviiis  quanlo  ulilius.  Tribus  modis  pot- 
iiiici  liomo,  ei  tribus  modis  miserelur  Deus.  Pec- 
rautem  exspecut,  ilesperaniem  consolaiur.cofigaii- 
flct  pcenitentl.  Peccanicm  revocat,  dono  graii.-c; 
ilcspcraoieni  consolatur,  per  spem  veniae;  iiceui* 
lenicm  roborat,  ex  promissis  glori.ne.  M iserctiir  et 
liomo  bomini  tribus  niodis.  Miserctur  eiiiui  prsela- 
lus  diMripiilo,  discipiiliis  prxlato,  discipulus  qiioque 
discipulo.  Miscreiur  praclaliis  discipiilo  ,  dum  pec- 
cauicni  bciiigne  verbis  cnrrigil.  nespcraiileiu  ad 
spi^m  per  cxcuipla  uiisericordiic  erigit,  et  corrcctum 
post  coinmissa  diligii.  Iliseretur  et  praclalo  disci- 
|iuliis  iribiis  iiiodis.  dum  iralonou  r<>sistit  mngisM, 
Tcl  pcccanti  nou  dctrabii,  vel  pervcrsuin  patitur. 
Iratum  enim  Saul  fugiebat  David.  Purgantero  in 
tpelunca  tentrem,  cum  posset  occidere ,  non  occi- 
dii.  Perversum  passus  est,  quandiu  vixit.  Iliseretur 
et  discipulus  discipulo,  dum  peccanti  orando  com- 
patiiur,  vel  quando  inler  se  ct  illum  corrigit  so- 
biitt,  vel  quaudo  peccanti  in  se  benigne  dimittit. 
Ecce  onus  tribulatiouis,  scilicet  poeuiteutium.  Quo 
ciiani  proiimus  ejus  oneralur,  diini,  sicul  diclum 
esi,  luiserando  compaliiur. 

Onus  p.^rrectorum  est  onus  rortitudinis  ex  amorc. 
litud  est  quasi  in  roeridie  et  lamen  ab  bujusinodi  se 
iublrabii  dilectus  ut  ardentius  quxraiur,  et  inde 
perfociUH  fiat  perreciior.  Cui  optima  est  religio; 
bonos  enim  facit  rcnim  distribuiio,  meliores  mundi 
reuniiiiaiio,  optiiiios  reigionis  cobabitaiio.  Religio  C 
enim  facit  de  inalo  bonuni ,  el  de  bono  melioreni, 
deroelioreo|irnnu:n.  Ei  boc  Ot  quando  visitat  Deus 
Impium,  uiide  David  :  c  Visitasti  icrram  ct  inebria- 
sii  earo  *'.  >  Yisitat  Dcus  lerram  malam  et  lcrraro 
bonam,  lerram  melioretn  et  terram  optimaro.  Ter- 
rain  malaro  viiilat  per  liinorcro  ,  bonaro  per  Inci- 
pientero  cbaritaiero,  rocliorem  per  abundantiam, 
optimam  per  perfectani.  Visiiaiergoierraro  roalam, 
quando  aliquis  timore  jiidicii  couipungitur ;  i>onam 
per  incipientem  cbaritalein ,  quando  sua  dislribuit 
aliquis ;  roeliorem  per  abundantiam.quando  renun- 
liat  mundo,  mutat  habituro ,  pacein  lenet  cuui  fra- 
tiibos.  Si  auiem  caluninietur,  forsitan  non  leviter 
paiitar;  sed  adbuc  icviter  turbaiur,  irasciiur  el 


ignorantije  et  erroris  populi  mei,  quaim  quem  di» 
ligU  anima  mea  in  lecluio  meo^  iu  tranqujllitatc,sci- 
licct  mentis.et  quielecontempl«iiionis,iuquo  lectulo 
cuiu  ipso  jucuudari  consueveram.  Quaaivi  enim  ibl 
et  noH  inveni^  quia  noii  erat  iii  nicuie  luea  qnies  ot 
Iranquillitas;  sed  magis  dolor  ntqiie  turbaiio,  ct 
dixi  iiieciim  in  meute  mea  : 

Surgam  et  cireuibo  cititaiem  per  ticos  el  plaieas; 
qnaram  qnem  diligil  aiuma  mea.  Quassivi  et  non  iuveni» 

[Tho.]  Nou  est  pigra  bxc  auiuia,qux  surgit,qu« 
circuil,  qu«  quxrit.  Surgit  de  lecto,  circuit  civita- 
tem,  qiiasrit  per  vicos  et  platcas.  De  lecto  conlero- 
g  platlouis,  civitateui  supcriix  cobabitatiouis ;  vicot 
et  plateas  auguslae  et  leuioris  coiiversatiouis.  Do 
letlo  coitteinplaiionis,  a  quo  discedit,  civititem  su- 
pernac  cobabitationis  in  qua  iucedit.  Vicos  angiisla: 
couversaiionis  qiiain  prxccdit ,  plaleas  Icuioris 
convcrsatiouis  ad  quani  accedit.  Discedit,  ut  utililer 
sesubtrabat;  iiicedil,  ut  iu  uuitaieio  cbarilatis 
couirabat ;  prxcedil,  ut  ad  regnum  pertrabat;  ac- 
cedit,  ut  ad  vitaiu  aiiiorem  aitrabat.  Priniis  cuui 
praeilicerct  suani  asceusioueui ,  ait :  c  Quia  baM:  lo- 
cutus  sum  vobis,  irislitia  iinplevit  cor  vestrum'^;» 
scilicet  pro  rccessu  inco.  Scd  uiile  est  vobis ,  c  quia 
veiiiani  ad  vosctgaudebit  cor  vestrum  **.  i  Secundis 
ait :  c  Ubi  sunt  duo  vel  tres  congrcgati  iu  uomiiio 
nico,  cgo  suin  in  niedio  eorum  **.  i  Tertiis  ait : 
c  Qui  vul:  veiiire  post  lue,  abiiegct  scnictipsum,  ei 
lollat  cruceui  suaiu,  et  seqiiatur  me  '**•  i  Quartis 
ait :  I  Qui  rcliqiieril  patre  ii»  aul  matrctii,  aut  uKorcm, 
aut  ngros  prupier  nie,  cciitupluin  accipiet  et  vitam 
aeteriiam  possidebit '.  i  Hxc  per  bas  quzrit  semi- 
tas,  fortitiidiiiein  nou  solum  in  corpore  sed  ci  iu 
corde.  Trcs  euim  sunt  spccics  fortium  :  suut  enim 
forics  sapienlia,  furtes  corpore,  fortes  animo.  Sa- 
pieulia  sunl  fortcs  qui,  licct  non  liabcaut  affcctuin 
diligendi  ncc  vires  corporis,  lamen  quamdam  scien- 
tijni  qua  suam  cognoscunt  iufirniitatem,  et  Crento- 
ris  sui  bcuiguiiatem,  iuclinant  auimi  sui  rigorem  ei 
corpus  cogunt  scrvire  suo  Creatori.  Isti  porUnl 
onera  fratrum,  consolanJo;  corrueules  relevaut 
docendo.  Si  ipsi  corruunt,  resurgunt  cito.  Corporo 


odii.  Isti  sunt  filii  propbetarum,  qui  clamaverunt :  ^  snnt  fortes,  quosnatura  soli.lavit  ad  tolerandos  la- 

boros.  Quidani  possuni  laborare  scd  nolunt ,  isti 
suut  Goiias ;  alii  possuut  et  volunl,  ut  David*  Qui 
possuut  et  vuluut,  accusaiitur  de  furio,  dc  rapina, 
de  mcnJacio.  Fures  sunt  quia  communi  necessltati 
se  subirabuut.  Meutiunturcoraro  Deo  ci  bomiuibut, 
qui  qiiod  noverunt  reddere  possunt,  sed  nolunt. 
R:iptores  sunt  coram  Deo  qui  vits  eomuiuui  quod 
possuiit  et  sciuut  violeuter  subtrabunt.  Suul  ergo 
coraro  fralribus  fures,  coram  Deo  raptores ,  coram 
D«o  et  bominibus  mendaces.  Eorum  qui  sunt  fories 
auiniOi  alii  suiit  furics,  alii  foriiores,  alil  fortis- 


llors  In  olla  *•,  quibiis  Eliseus  imposila  fariiin, 
ribum  dulcoravil.  Perlecia  vero  charitas  inimicum 
diligit.  Qux  autem  pcrfecta  cbaritas  el  quomodo 
lertium  Tjri  onus,  scilicet  fortiioJinis,  iuveuiatur, 
in  sequenti  capiiulo  est. 

In  lectulo  meo  per  noctes  quwsivi  qnem  diligit 
oninia  mea, 

fCitD.]  Inbocauterocnpite  ccciias  popiiliJudaici 
derdicti  a  Doroiuoet  solliciiudo  boalae  llariae  vir- 
ginis  pro  salute  ejusdem  populi  dcsigiiatur ,  et  re- 
soiciunt  verba  aJ  lempus  Douiinicae  passiuuis.  Dicit 


••  P.sal.  61.     »^  IV  Reg.  4.     •'  Joan.   10.     ••  Ibid.    •»   Matlh.  18.    »••  Ma.lb  16.    •  Malib.  W. 


S.SS  TIIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGUIM  53« 

ftiini.  Forlis  ruii  Tobi»s,  fonior  Joh,  roriissiniiis  A  l*:tiluilo,  siiltliinilns  d  prorniuluni   ".   i  fn  leriia 


Abraham.  Foniiiido  nnimi  probatur  cupidilaie  el 
rarnalilate.  NoncessilTobias  cupidilati»  qiinndo  Oa- 
belo  pecuninm  coiiinicndavil  *.  Amisil  Job  pccuninm, 
sed  ail:  f  Dominus  dedil,  Dominus  nbslulil :  sicut 
Domiiio  plncuit,  iln  factum  est*.  >  Dimisil  Abrnlmni 
qiiod  po5Scdil,obcdicnsDomino  voluntnric  \  Toliias 
commistl,  Job  nmisil,  Abrnbnm  diinisit.  Ilic  pccu- 
iiinm,  iste  subsinntiam,  illc  domum,  terram,cogiia- 
lioiicm  sunm.  Unus  in  spe,  alter  patienter,  lerliiis 
sponte.  Primiis  cgeiili  compntienilo ,  sccundns  pcr- 
Sequenlcm  tulernndo,  lertiiis  jubenii  obediendo. 
Sic  non  cedunt  cupiditali  qnidnin  qiiae  in  iribiis  con- 
sislit ,  scilicct :  in  amore  possidcndi ,  in  doiore 
amittcndi,  in  coaclione  deferendi.  Sed  siiniil  expel* 


qii;f  reoihiiN  sciebat  Tubins,  cuui  nit :  t  Plateae  inn* 
Jenisnlein  siernenittr  nnro,  et  per  oniites  vicot 
cantabiliir  allelnia  >\  >  Sriebat  sponsa  dileclum 
purit.il;s  ainaiorem,  unaniniitaiis  culioreiu,  affli- 
cloroiii  eonsolalorem,  lepiilonini  inflimmaiortnu 
Ideo  sorgit  dc  leclo  carnalis  volupiatis,  circiiivit  ci- 
Titatem  charilalivx  unitaitis,  qn;eril  dilecium  io 
vico  rlgiibe  severilnlis,  qnxril  in  pl.ileis  resoluue 
inRrniilaiis.  lo  prtnio  non  liabit«it  dilecins,  qut.i 
esl  prostibuluni,  iii  sccuodo  hnbcl  qnietis  ei  paci« 
lectuluui,  iu  lertio  lurris  habitaciilufii,  in  quario 
lnng«ienliuiu  iiiAnniionom.  In  primo  ergo  noii  in- 
trarel»  quia  clamarel:  t  InQxns  sum  in  liiiio  pro- 
rondi  *\  >  el  sponsse  :  c   Immunditia  liia  exsecri- 


Itint  tres  tria,  qiiisque  suuni.  Non  plus  amavit  To*  D  bilis  %st;  mundare  le  Tului  ei  non  es  niundata  a 


bias  filium  quam  debuil,  pnesentem  oravit;  Jub  de 
morte  filiorum  ulra  modum  non  doluit.  Pro  inorte 
lacijinas  fudit,  in  vita  per  singulos  liolocnKSla  cb- 
inlit.  Abrabaro  non  lantum  Ismnelem  expnlit,  sed 
bnac  Deo  oblnliL  Abrabnm  rortissimns  ruit.Lanren- 
lius  vero  (ortior  fortissimo.  Abrnbam  oniin  sua  di- 
roisil,  Lnnreiilius  siia  dispersil.  Abrnlinm  snuni 
filium  Deo  oblulil,Lnureniiuspro  Dci  Filio^eipsitm. 
llic  igncm  pnral,  filinm  collignt ,  gladium  cvnginal, 
scd  angelum  audil  probibentem  ne  perficiat;  Lau- 
renliiis  ad  ignem  posiius  Cliristum  praedicavil,  car- 
nificcs  verbis  eiaspcral,  cnrnem  sunm  Dco  iinmo* 
lat.  Ilxc  Cit  forlitudo  sponsx,  qux  surgit,  civiinies 
iiiTuiU 


sordibiis  tuis  **.  »  Ibi  esl  seiiulcrum  l>:izari  quatri- 
diianl**.Ad  setundos  veniens  gauik*i,  quia  i  liabiiare 
faciiuniusiiioris  iii]donio  "*  >  «l  cituiat :  t  Ecce  qoam 
bouum  ei  qnain  jucundum  h^^bilare  fraires  in 
uiiuni  ";  >  et  :  i  Obs«:cro  tos  ui  digne  auibuletis 
Tocaiioiie  qu:i  Tocaii  eslis,  cuni  hnmililaie  el  man- 
sueiudine,  cuni  paiicnlia  supporlantes  inTiceni  ui 
charilale,  sollicili  servare  uniuieni  spiritus  in  vin- 
culo  pacis  **.  >  Ibi  eniin  esi  rerculoin  Silomouis  qnod 
io  iiicdia  charitale  constravit  propicr  filias  Jeru- 
sulcni  **.  Ad  lcrtios  Teiiicns  ail  :  «  In  palicnlia  ve- 
slra  possidehilis  aniinas  vcsiras  **.  >  Ibi  iitvenit  do- 
mum  iorlK>  qiiani  nulbis  qnaiit.  Aul  \a)(i»ntes  di- 
rountTiUii,  penetranlqiie  niinbi,  Tenerunt  auiuiiia. 


Tres  sunt  civiiales  iii  quibus  dilccliis  qiiaerilur :  ^  OaTerunl  venli»  et  impcgerunt  iu  domuni  illain  et 


civiias  muiidi,  civiias  Ecclesix,  civlias  Dei.  De 
priinn  dicitiir  in  Ezccbielc  *,  qiiodvirindulus  lineis 
iiigressns  esl  in  medio  roinrum,  qnx  snnt  siiblus 
rlienibim,  el  implcvit  ninniis  snnspninis  ignis,  ct 
projectt  snper  civimtcm ;  de  secuiida :  c  ViJi  civit.i- 
leni  sanf^iain  Jcrusalem  novam  d^^scendeiilem  dc 
coelo  a  Deo  oaralnm  sicul  sponsnm  ornnlam  viro 
suo  *;  >  de  terlin,  Ezecbiel :  c  Viditxdificium  ciTila- 
lis  vergciitis  ad  nuslrum  ^.  >  In  primn,  qiixrinius  cum 
Moyse  ut  vidcAinus  ejus  po;teriorn*;  in  secnnda, 
ut  videninnscjus  Inius  cum  Tboma*;  in  lcrtla,  in 
inonle  Tbnbor  ut  vidcnmns  fncicin  cjiis  qn;c  re- 
splcndct  sicut  sol  cum  Moyse  et  Elia  **.  Poslcriora 


uon  cccidii,  quia  fund..ta  est  suprj  Unuaui  pelram  *K 
Ipsa  esl  enini  c  lurris  David  qux  «dificata  est  cuni 
propiisiiaiolis:niille  cly|iei  pendent  ex  ea.  oiuiiis 
armaiora  foriiuui  *'.  >  Ad  qnarlos  cuni  Teiiil,  cl»- 
uiat:  c  Lsqiieiiiio,  pigfr,durnii9*'?  >-c  Quid^laiishic 
loia  die  oliosi?**:  »-f  Manus  dissoluias  erigile  et 
gcuua  debilia  rolioraie  **,  i-c  gressos  rectos  facite 
pedibotf  Tcsiris,  ol  iion  claotiicans  qois  erret  **.  > 
Pcr  lias  mansiones  qiixrens  sponsa  dilectom»  cls- 
iiiat:  Qmriirt  rlnoii  iiireiit,  id  est  forsitan  quia  erat 
poritaie  uiiiius onialn,  el  hocjuxia  priinum,jniu 
secoudum,  charilate  miuiis  iurorniaia;  grsTitate  m  - 
nus  di!>cipliiiJla,  juila  lertium ;  juita  quartum»  pi- 


ejus  suiit  qnx  in   mniido    suslinuil  calamil;ts  sci-  d  gra  cl  laicgoida.  Necesse  ergo  eral  ol  occurrereni. 


licet  et  miscria;  iii  secundn,  de  lalerc  cjiis  no- 
Itis  nuiit  cbnrii.is  et  misericordia ;  in  lertin,  h- 
cies  ejus  resplendet  sicui  sol  mnjestniis  glnrin. 
De  prima  debcmus  surgere  ,  in  secnndn  rir- 
enirc  ,  in  lerlia  per  vicos  et  pkitens  qn.-ercrc. 
67  Qiiomodo  de  prinia  snrgenduin  sit  docct  pro- 
pheta  sic  :  c  Egredimini  de  Babylonc,  et  fngile  a 
Chaldxis  ".  i  Qnomodo  secundnm  circiiire  debcn- 
mus,  docei  Apostolus ,  «  iit  possilis,  nii,  compn*- 
hendere  cum  oronibus  sanctis,  qua;  sit  longitudo. 


qui  eam  invilarent  ad  decureni,  insiniereiit  in  amo* 
rem,  solidarenl  ad  bborero,  anisnarcnl  adferToreni. 
Yeniat  crgo  priroiis  DaTid  ei  inTitct  ad  decorcin 
sic :  c  Audit  filin,  et  Tide  et  inclina  aurem  tuam,  et 
concupiTil  rei  dccorem  tuum  *^  >  Instruul  Joannes 
eTangdista  ad  ainorem  sic :  c  Diiigainiis  iiivicein, 
quia  cbariins  ci  Deo  esl  **.  i  El  ubi  esl  cliar.las  et 
dileclio,  ibi  sanctorom  est  congregnlio.  Solidei  Pau- 
lus  ad  laborein  sic:  c  Ter  virgis  carsus  suni,  semcl 
lapidatiis  suro,  ler  naufragiuin  feii  **;  >  ac  si  dtce- 


•  A|»or.     21. 
"       "Tob.    5. 


•   Tob.    9.      »  J(di    1.       *  Crn.    22.       *  Cnp.    iO. 

•  Joan.  21.      »•   M.iitli.    17.      »»   Isa.   40.      »•  Kplies.  5  _           _ 

**  Joan.  tl.    "•Psal.  07   «^  Psal.  152.     «•  Kplics.  4.      "Cmui.  3.     ••  Liic.  21.  •»  Ijic.  G.      *«"C;uii.  4' 

••  ProT.2I.J   »*  Maltb.  20.    *»  Isa.  55.     *•  Hcbr.  12.    «^  Pial.  4t.     ••  I  Ju;iii.  4.  •»  11  Cor.  1 1. 


'   Ezoch.    42.        •  txo.l,    00. 
••  lS;il.    08.      "  LjccIi.  24. 


W7  COMMENT.  IN  GANIICA  CAMIC.  —  U?».  V.  5M 

rel  :   llic  iiieo  exeni|i1o  stistincic  laborctn.  Animel  A  explorant,   aniicipanl   oousitia  inali;{naiitiutn,  dc- 


Isui.-is  qiiHrto&  aJ  rervorcm  sic:  c  PusiHnniuiei*,  con- 
rortaniiiii,  nolitc  liinere  **.  i  E(  Salomoii:  c  Si  fue- 
ris  iinpfger»  venict  ut  fons  ine»siH  tua,  et  cgestas 
longe  fugiei  a  le  "•  i  l«li  sunt  vigiles  civiiaiis,  a 
4|uibiis»  poslquam  se  recognoscit  miiiiis  (lignain 
sponso  ut  euni  iuvcirat,  qituTll  uiruiu  vitleriut  cum. 
Ubile  subdil. 

Surgtm  el  circmbo  civUiUin  per  vico$  et  ptalen$, 
qneereH$  qneiH  diii^il  aHima  mea,  Quw$ivi  ilittm  ei 
ffon  tiireni. 

[C4RD.J  Ac  si  (licat :  llxc  niecuin  tractavi,  tur- 
l).ilo  lectulo  meo ;  $ur  ,am,  et  noR  tam  gressii  i>e- 
(!nin  qtiain  coiisideralioiiis  processu  circuibo  civHa- 
lem.  Jerusalc.ii  per  vico$  et  plutea$.  In  vicis,  (|ui 
nngustiores  miuI,  status  illoruin  pcrcaloruin  e\pri« 
uiilur ;  qiiuit  limor  gclieiin»,  pudor  sxculi,  vel  ali<|iia 
mundana  dilliculius,  ncomniiio  peccenl  libcrc  coan- 
gtistat  et  constriiigit.  In  plnteis  vero  qiix  lat;c  sunl : 
inonim  siatus  nolalnr  qui  ruplis  habeiiis  eteicusso 
rre?o :  se  ipsos  senipcr  ud  pejora  dilaiant.  Dicil  ergo 
l'eaia  Virgo:  Circuibo  civitatem^ei  illos  considcraus 
i|u(  sailein  cuin  aliquo  liiuore,  el  illos  qui  absquc 
iilio  limore  filio  ineo  parabani  crucciu,  ct  siciit  in 
menle  dixi,  sic  fcci,  quia  qua'$ivi  eum  npuil  cos  e: 
non  inreui,  Non  eniin  eral  cuin  ris  per  devoiioiieui 
lldet.  Seqnltur : 

Inreneruntme  vitfilesqui  cu$todittiUciri:a!em.  Sum 
qnem  dUigit  anima  mea  vidistis  ? 


prehcnduiii  laqueos,  eliiduut  tcndicuhis,   retiacula 
dissipaut.  niachinameiiia  rruslraulur.  I!i  suiit  fra- 
iruin  amatores;  et  populilsrael *^\  lli  siint  qui mnltum 
oraiit  pro  populo  ei  univor^a  (ivitntc  sancla  Jerii- 
salein.  Alisque  diiplici  studi.%  scilicct  oratiouis  ei 
vigiliariim  non  potest  esse  secura  ( ivitas,  non  spon- 
sa,  noii  ovcs.  Ifa:c  tria  nniim  sunl.  Sed  est  civitas 
propler  colleciioncin,  Siioiis.i  propier  dilectionem, 
oves  propter    inansueiudinein.  Ci\tias  csi,  Yigilate 
a;l  cuslodiam ;  spons:i   cst,    siudcto  orntitui;  ovcs 
siml,  iiitcndile  pustui :  cusiodia  civilatis  est  in  tri- 
bns.  Tuta  fit  a  vi  lyraniioriiin,  a  fraude  hseretico- 
ruro,  a  tcnlationihus  dxmonuin.  Sponsss  vero  oriia* 
lus,  iii  bonis  uiieribus,  in  inorihns,  in  ordinibus. 
Pascoa  ovium  suut  prxccpta  Siripturarum,  sunt 
innnnis  oirradi<;peiisaiionutn,  siint  sanis  Tortia  con* 
silioruiu.  Ad  lioc  opus  cst  viro  rorti,  spirilitali,  fl- 
dell.  Forli,  ad  propulsandas  injurias;  spirilali,  ad 
comprehcndcndas  insidias;  fidcli.qui  nou  qiioi  siia 
sunt  qiiflcrai  **.  A  lalihus  iuveula  spousa  et  instru- 
cta  invciiil  el  tciiet  sponsum,   cui   conscnlial  fd 
correclioncin ,  quo  illuminetur  ad  cognitioncni ;  cui 
innilatur  ad  viiiulein.  Qiio  rcrorinclur  ad  sapicn- 
linin,  cui  conronnetur  ad  decorem,  (!ui  manteiur 
ad  rccunJitaiem.  Quo  rrualur  ad  jucunditutein  cum 
angclis  et  sanctis  iii  rcguo.  Iloc  cst  onus  jumcnto- 
ruin  austri  ".  Aliquando  enim  ex  charitate  onera- 
inur,  scilicct  quando  aliis  dcsideratniis  prodcsse. 


Tno.]  Vigiles  qui  custodiunt  civiialcm.  pr;iTo::r8  C  AuMcrqui  estvcuiuscalidiissanctumsignilicatSpiri- 


SHni  veritatis,  qui  ad  custodiaui  Ecclcsiu:  sanchc, 
qu;c  per  niundum  difTiinditur  iinivcisum  pia  FOllici- 
lodinc  sempcr  excubant,  ac  veibopncdicatiouisrne 
a  perfidis  lixc  corniinpalur  iiisistuiit.  Hi  crgo  gcnii- 
litatein  Ycrilatis  iudagine  Bollicitani  invenerniii,  et 
ei  qnod  qnxrebal  deinonsiravenint  ciim  Philippiis 
cunuclio  Evangelii  lumcn  aperuit  ".  Pcirus  Conie- 
liuni  cum  suis  gratia  qiiam  tantnperc  d  sidcravcrat 
iiiibnit*'.  Panliis  Atlienicnsilnis  Dcuin  quein  igiiura- 
bant  ct  colebanl,  notuin  rcddldit  ^^.  Ct  cnrten 
apo>loli  per  rc^':o:ies  alias  a  Doinino  n\M,  instru- 
zeruiit  gcntiliialem  clamantcm  :  Xum  qucm  diligit 
animamea  viJfs/if.'  Quil  quxris  rorlciu  in  lcclo, 
itiagnuin  in  loctnlo,  clarificaiiim  in  sabulo?  Corpus 


tuiu,  unde  in  Canticis:  c  Surge,  a(|Ui!o,  et  veui,  au- 
sicr*^  I  Fclix  antina  cuiSpiiiius  sanctus  praisidet 
ct  oiiinia  opera  cjus  dirigit,  cogitatiunes  dispouil, 
inotus  ordinat,  inoresque  cotU)iouit,  undc  :  c  Ubi 
cral  iinpelns  spirilus,  illuc  gradicbaniur  ".  »  Isti 
suiit  jnmenta  austri,  et  ideo  oncrautur  ab  auslro  : 
hoc  cstonits:  c  Chariias  Dei  difiusa  est  iu  cordihus 


M 


nostris  per  Spirtluni  saiictu:n,  qui  datus  est  iiohis 
A  Paulo  discuqualc  scit  hoc  onus:  c  Quis  iufinna* 
tur  el  ego  non  infirinor?  quis  scandulizatur,  et  ego 


non  iiror 


iO 


Qnatuor  sunt  genera  jumentorum  :  suiit  eniin 
junienta  aquilonis,  sunt  jumcnla  occidentis,  sunt 
jiinient:i  oricntis,  sunl  juinenta  austri.  Priina  sunt 


eniin  ouine  infirmnm  in  resnrrectionis  gloria  exuil.  ^  jumenla  peccatorcs  ohstinaii,  secuuda  pcccatores 


Accinxit  potentia,  iuduti  luminc,  sicui  vestiinciito. 
Polcbre  ait:  xViim  qucm  diligo,  sed  quem  diligit  ani* 
ma  mea,  qnia  ad  aniinam  rcrerendum,  qiiaiido  ali- 
quid  spiritualiier  diligimns,  ut  Deuni,  aiigclum, 
animain,  viituics.  Nuin  qtiando  reni  ad  corpiis  per* 
tinentem  diligimus,  potiusdiccndusestninorcarnis. 
^ox  csl  Ju  'aica  perfidia,  nox  p.iganoruni  ignominia, 
1101  pravitas  bxretica ,  nox  caiholicoruin  auiuialis 
ronversatio.  Sponsus  liic  esl  quxrcnd'js  v()ti8,  ac- 
tibos  sequendus,  fide  invetiiendtis.  Donlsnnt  custo- 
des  qui  vigilanti^s  animo.  hoslium  iusidias  sagaciier 


limorati,  lorlia  buinileset  devoti,  quarta  rervenles 
et  snpientes  prxlaii.  Priuia  oneranlur  oiierc  iniqui- 
tatis,  sccunda  ouerc  pauperibiis  siippleiid»  ncces- 
Sitatis,  tcrtia  oncre  obedicntijc  impcrantis,  qiiarta 
oncre  cuslodicnd;c  civiialis.  De  priinis  :  c  lloino, 
cuui  iu  hoiiore  cssci,  non  intcllexit,  couiparaius  esi 
juinenlis  iusipientihus  ^^ ;  1  dehisdicitnr  :  c  Com- 
pulruerunt  jnincnta  iii  stercore  suo  ^*.  1  D<)  se- 
cundis:  c  llomines  et  jumcnia  salvubis,  Doinine  ^^  » 
Isli  audiuut :  c  Date  clccmosynam  ct  onmia  inuiida 
sunt  vobis  ^^  1  Dclcrtiis:   «   Utjunicnlnin  ractng 


"  Isa.  35.    •«  Prov.  6.    "  Ael.  8.   "  Act.  10.    «^  Act.  17.    »**  H  Mach.nb.  15.    »■  I  Cor.  13.     ••  Isc   30. 
«Caiu.  4.    »•  Ex  ch.  1.    »•  lioin.  5.     ♦•  II  Cor.  II.     •»  Psal.iS.    *•  Jocl.  i.    *•  Pwl.  35.    **Luc.  ii. 


53.)  riiOM^  GlSTIiilC. 

siim  apiid  le  *".  i  Isli  rccoiunt:  c  Qiiia  Chmlos 
faclus  esi  Pairi  obcdicns  usqiie  ad  moriem :  mortem 
aulem  crucis**. » Dequariis : «  Uem  lunl  omnes  Tene 
Hilvarum  jumeiiia  in  monlibus  el  boves^'. »  Uii  au- 
diuul:  cQui I  ene'minislravif,boiuim  gautlium  [Vulg.^ 
(traduinlacquirei^*.  i  llu^csuntjum^nUiaiislrivaiisier 
rsl  Spirilus  sanclus  per  qucin  Chrisius  esl  incama- 
liis,  pi-aelalusClirisiidoclriii.*!  iiiiliuius,  subdiiusvirlu- 
libusornatus.De  primo:  c  Dcusab  aiistro  vcnict^*  ;i 
de  secundo  :  c  Regina  austri  venii  a  fiuibus  tcrrae 
aiidiro  s.ipienliam  Salomonis  '*.;  »  de  tcrtio  Joli : 
c  Piumescit  accipiter,  expandcus  alas  suas  ad  aii- 
siruin  *'.  I  Talo  jumentuin  fuit  Christus,  qui  viil- 
neraiuin  a  lairuuibus  impusuil  iii  jumeuium  suuin. 
Ipsuin  euiui  reiierit  iii  Sahbaium,  poriavit  in  sl.i- 
buluui»  iraiisveilt  ad  p:buhiiu'V  lu  Sabbalum  luun- 
daiiae  vaiiiiaiis,  iu  sl;ibuhim  ccclcsiaslicac  unitatis, 
ad  pabuhim  u  icrux  rcfecliouis.  In  priivo  eiiim  crat 
Txcecatiis,  in  secnudo  est  sauaius,  in  lertlo  satia- 
IHS.  Audi  cxcum  :  c  In  inundo  eral  Christus,  et 
nuiudus  pcr  euin  factus  est,  et  mundus  eum  uou 
foguovlt*^  I  De  saiiaio:  c  Languores  nostros  ipse 
lulit,  et  dulores  nostros  ipse  portavit.  Et  Domiiius 
posuit  su|ier  eum  iuiquitaies  omniuin  nostrum  'K  i 
De  tertio:  c  Satiabor  cum  apparuerit  gloiia  tiia'*.  i 
Christi  sic  opcraniis  sunt  scquentcs  ciisiodientes 
liviiaiem,  sed  dehent  cuslodire  puriiaiem,  vcrii.v 
leui,  civitatcm  :  purilatem  innoceuti.i*;  vcrilnlem, 
iu  voti  prouiissione ;  Civiiaiem  uuilalis  religiosx. 
Primom  in  seipso,  secundum  coram  Dco,  teriinm 
prosiihdito.  lu  primo:  c  Custodi  iiiuocculi.im  ct 
videaequitatcm**;  idesecuudo:  c  Aperileporiaseiin- 
gMsdialnr  geusjusla,  id  est  cuslodicns  vcriialciu*^;i 
de  teriio  :  c  Super  muros  luos,  Jerusulcui,  consti- 
lui  cusiodes  **.  >  Primum  fit  ex  uecessiiate,  secun- 
duui  cx  voluntate,  teriium  ex  auctoritate.  In  pri- 
1110  hoino  ex  iicces»itate  lcuctur,  in  secuudo  cx 
voluntaie  ohligaiur,  in  lertio  ex  obcdieuiia  cogltiir. 
Siiie  priino  salvari  est  iuipossibilc ;  siiie  sccuudo 
saivari  fuit  possibile,  sed  modo  non  cst  facta  pro- 
ii.issione;  siiie  lerlio  fuit,  ct  nou  estr.icia  a  praccc- 
plorc  absohuioiic.  Depriino:  c  Pacem  scquimiui 
cuin  omuibus,  cl,  saiictiiuoniani  sine  qua  Dcuui 
iiemo  videbit  ■• ;  i  desecundo:c  Vovetc  ct  reddiic 
Dnmiuo  Deo  voslio  *•;  i  de  terlio:  c  Nciuo  hono- 
leiu  sibi  assuuiil,  sed  qui  vucatus  est  a  Deo,  iit 
Aaron  *'•  i  Talis  cuslos  cst  paslor  houus,  qni  po- 
uit  animam  suam  pro  ovihussuis  **.  Ponil,  inquaiu, 
aniiiiam  pro  ovibus  in  ssbcuIo,  iu  leclulo,  in  peri- 
culo.  lu  sacculodispouil,  iu  lcctulo  coiuponit,  in  pe- 
riculo  se  opponit.  In  primo  iractaiido  lciuporalia, 
ut  fral.res  necessaria  habeaul;  iu  s^^cnndo,  infor- 
iiiaudo  moribus  ulregulariler  vivaui ;  in  terlio,  resis- 
tcndoiyrannisne  rapiant.Deprimo:  c  Anima  mea  in 
luanibusmeissemper**',  i  dum  laboro  pro  subdito; 


ET  JOAN.  ALGRINI  540 

A  desecundo:  c  Fratres.  sicutCbrisliisdi*exil  nosel  iios 
debemoa  pro  fralribus*noslris  animas  pcMiere  ** ;  1 
de  terllo:  Sarrexii  pastor  bcHiiis  qui  pouit  anlmaiu 
8uamproovibos8ais*\el  pro  gregesao  mori  dignaius 
est.  In  priroo  occisiOBe  lemporaliam  se  immisceni 
fureset  latroaes;  in  secuiido,  niercenarii.  In  his 
tribus  pastores  boni :  his  dicit  sponsa  :  iViiM  qum 
diligii  Mima  mea  rtif itlu  ?  Qiiem  cligo,  qnem  diligo» 
quein  alligo  :  eligo  ex  milie,  diligo  in  corde;  alligo 
in  corpore,  eligo  ex  mille,  quia  c  Speciosus  forma 
prae  fiiiis  bomiiium  **.  1  Diligo  iu  corde,  quia  c  ipse 
prior  dilcxitiios**,cl  lavil  iios  in  sanguinesu3***i, 
a  macula  peccatorum.  Alligo  iu  corpore,  quia  au* 
dio:  c  Einpli  eiiim  esiis  preiio  magno.  Glorificaie 
et  porlaie  Deum  iu  corporc  vcstro  *'.  > 

^     iHveneruHi    me  Hgilei^    qui    nuiodiuHi    cir*/*i- 
iem. 

[Tno.  {tie)]  Acsidicalur:Egoiioninvenicnsfihum 
iiieumiu  vicislerosalem^ab  illis  qui  cusio.!iunt  civita- 
icin,  Qg iuTeulasum clalDicl.i,  cum  filio.Nam  tigilei^ 
Scribae  et  PliarisaBi,  «^nt  cuUodiuHt^  IdestoflRciuiuha 
beiitcustodiendi  civiluiem,  iureHeruni  me,  Sed  cgo  ah 
eisjnTcnta  et  aOliciaJu  ipsisniagistralihusnoii  iuve- 
ni  dileduin  qiiein  quaesivi  ,  nam  interrogaii  siint 
ab  ca  :  A^mii  quem  diiigii  niifiiia  mea,  tidiait  f  Pro 
eo  enim  quod  iulerrognti  iion  respondcui»  apparet 
qiiod  iii  ipsis  iton  eral  Cbristus  pcr  cogiiitiounn. 
Uhi  auleiu  nun  invenit  dileclum»  et  quaulam  sollici- 
tudinein  gerai  pro  saluie  popali  sui,  terba  scqiien- 
Q  lia  uianifcsiaiit.  Dicii  enim  : 

Paululum  cum  periruHiisum,  iuteHi  guem  diligii 
onima  mea, 

[Tho.  {tic)]  Perlransiredebet  iuquisitor  vcrifaiis  vl- 
giles,  id  cst  secobtibusimuiiscere  aiqiieadunare  docto- 
ruin  fideIiuui,eorumquescriplaetdicta  frequenti  tue- 
diiaiionc  percurrerc,  quod  cum  paulutuiii  fecerit , 
ipsum  dJeclumiuvcnict,fi|uia  verbamabbrevialuiufa- 
citD<>iuiuu8*^\cuiu  ait  :cQui  crediderit  ctbaplizalus 
fueril,  salvus  crit ;  qui  vcro  non  credideril,  coiidem- 
nahitur'*.  1  ^ericulosiis  esset  Iransitus  bujusmodi 
iiohis  ad  cognoscendam  Deum,  si  carere  nos  coniiiige- 
ret  cuslodibus.  Idco  videuduiu  esl  qui  suut  cuslo- 
des  quxreuiis.  Quiiique  sunt  cusiodes  :  Ipse  boiiio, 
proxinius,  prxlalus,  augelus ,  Dcus.  De  primo  : 
D  c  Custodile  vos  a  marmuralionc,  quac  niliil  prod» 
cst  *•  ;  I  de  secundo  dicebat  Cain  :  c  Nunquid 
cuslos,  fratris  mei  sum  ego  ?  1  **  De  icrtio  :  c  Su- 
pcr  iniiros  tuos,  ierusaleiu,  constilui  custodcs  ^^  1 
Pro  qu.irto  dicitur  de  Jcnisalem:  4  Super  luiiros 
cjiis  vidi  aiigclorum  cuslodiuiu  ^*.i  De  quiuio :  c  Nisi 
Domiuiiscuslodierit  civilateiu,  Irusira  vigilat  qni 
cuslodit  eaiu  ^*.  1  Primus  quxril,  secuudus  spoudct, 
lerlius  osleiidil,  qiiartus  impcllii,  quinlus  se  ipsuiu 
exhibet.  Primus  circuuispcctioue,  secundiis  exeui- 
plo  et  admoniiione,  lertius  exeuiph)  et  doctriua. 


"  Psal  72.  ^*  Phil.  2.  ♦'  Psal.  49.  ^*  I  Tini.  3.  *»  llabac.  5.  *•  Luc.ll.  *'  Jub  59.  •*  Luc, 
10.  *»  Joan.  I.  »^  Isa.  53.  »»  Psal.  16  »*  Ps.il.  3C.  »'  Isa.  26.  •*  Isa.  62.  »Mlcbr.  12.  ••  Isal. 
75.  «»  llehr.  5.  ••  Jo.iu.  10.  •«•Ps.il.il8.  "  I  Joan.  3.  •*  Joau.  10.  •'' Psal.  ti.  *M  Juan.  4.  *•• 
Apoc.  I.^^ICor.  6.    •'•Roin.9.  ••     arc.  16.    •*  S.-^p.  I.    '•  Ceii.  .4.   "  Isa.  02.  "•  Jer.  51.   "  Psal.   126. 


8il  rOMMfiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V.  312 

qnarin^  |»nrve>iiciitlo  ilialioli  iiuicliiiiaiiicnU ;  qnin*  A  slo  capiie,  ecce  primitm.  In  qiio  iiniijR  el  vld'Mi:ii& 


tus  in  roiiferfMf^o  lioinini  qii.i  p-Hiil  slire  griii.i  \ 
ei  patienliAiii*  liem  qiiatiior  sunt  a  quibus  rcquiri- 
lur  pactuin  hoiniiiis :  ipse  1ioino,dialiolns,  proxi- 
iniis.  prariatns.  Uiule  Doininiis  ait  :  i  Dc  maiiu  cun- 
(taruni  liesliamm,  cl  tle  maiiii  hoininis  reqniram 
sangiiinem  aniinarnm  vcstrarum ;  de  mnnii  viri  et 
fratris  ejus  rcquirain  aninias  vestrns  ^^.  »  Bcslias 
dicit  d;rniones,  homincm  ipsuni  peccantcm  ,  vinini 
praelatum«  fratrem  proximum.  Ab  liis  qiixrit :  ^nm 
tjvem  diiiyil  animameavidiitii^kh  his  edocln,  addit  : 
Pamiutum  evm  pettraniiaem,  inreni  qnsm  dHigii 
unima  mea,  Priino  iinus,  secundo  iransiinns,  lcrtio 
pcriransimns.  Iinus  de  saeculo  ad  priuium  lcclulum. 
Trniisiinusdc  priino  ad  secunduni,  pcriransimus  dc 
srcnndo  ad  lertium.  In  lioc  inveniiur  ditcciiis.  Ilic 
ist  triplex  trnnsitus  fltiorum  Israel  tendenliuni  nd 
tcrrain  promissionis.  Priino  eiiiiii  Iransicruiil  pcri- 
( uliini  maris  Rubri  *'.  Scciiiido  asperilalcin  dcscr- 
ti  ^*,  tertio  flueuia  iordanis  ^\  Sic  Chrihtus  pritno 
iraiiwiit  dc  vila  ad  mortcin,  sccunilo  de  inorlc  ad 
incorrnptionein,  lcrtio  dc  mundo  ad  Patreni.  Sic 
nos  iiriino  transiiiius  de  s^eculo  ad  camis  inortin« 
catioiiem ;  de  inortincatione  qnasi  nd  vitam  nd  wW" 
gtosain  convcrsaiioneni ;  de  religione  ad  conlein- 
plalioi:ein,  ut  videamus  dilecti  faciem.  In  oninibus 
cnim  qii;c  fccit  Chrislus  noster  flguratur,  pcrfcciiis; 
in.  passione  ejus  doloi  posnilciitiiim ;  in  jaccrc  in 
sepulcro,  requios  absoliitoruin ;  in  resurrectione, 
vita  jusloruiii;  in  ascciisioiie ,  prorecliis   perfccto- 


hic  incomprehensibitia,  qu«  ad  nostr»  rragilitatis 
spcctant  honorem.  In  secundo  nihiromimis  in  trh- 
bns  sequimur.  Si  sumus  splcndi<li  in  contenipla* 
tione,  ferventes  in  operatione,  assfJui  in  oratione. 
In  primo,  ui  dicainus  cum  David :  i  Ad  te  fcvavk 
oculos  meos,  qui  habilas  in  coelis  *>.  »  Sicm  fn» 
tnens  in  coeluin  beatns  Stcphanns  vidil  gloriam 
Dei  ct  ait.  i  Ecce  video  codIos  apertos  **.  >  In  se- 
cundo.iQuiuquid  notestinveniremanus  tua,  instanter 
opcrare.'**  i  SicutJonnthas  reptans  pedilius  elniani- 
biis  Iransiit  ad  slationem  Philisthiiin  *'.  In  tenio  : 
(  Si.  c  iiiiermissione  orate  *^,  >  ut  dicatur :  c  Favus 
disiillaiis  labia  tua,  sponsSf  mcl  et  lac  sub  liiiguu 
tua  ".  I  Pro  his  Iribus  seqnitur  de  honiino  prae- 
dicto :  I  Oculi  ejus  sicut  flainnia  ignis  '*,  i  quud 
spcctal  ad  claritateni  contcniplalionis;  i  ct  pedes 
cjiis  siinilcs  aurichalco,  vclut  in  caniiiio  arden- 
li  *^,  >  quod  speciat  ad  laboris  rervorem;  i  cl  vox 
illius  Linquain  vos  aqunruin  tnuliaruin  '*,  >  quid 
designai  abiindantiain  ei  assiduitaleui  adorationeni. 
Aqu:R  cnini  abundanliani  signiflcanl.  Qux  slbi  col- 
lidiint  quando  oraliones  orationibus  occurrunl, 
Gcce  in  his  scquiinur  Chrisli  vesligia,  qux  perti- 
ncnl  ad  fcrvorein  religioiiis  in  qnibus  ipse  a  no- 
bis  quxritnr.  In  tertio  nihiloniinus  invenimus  tria 
Dei  inngnalia.  In  prin.o  dulccni  bcnignitatein,  se- 
cuiido  severani  |)otcsiatcin,  tertio  jucundam  maje- 
statem.  Priinum  ad  illiiiniiunduni  septirormi  Spirf* 
tu  inisso  ;  secundum  iii  judiciu;  tcrtiuni  in  regno,. 


rum ;  in  sedcre  ad  dexierain  Patris,  gloria  bento-  C  qwando  rulgebat  sicul  sol  splendore  proprio.  Prop- 


rnin.  llic  invcnitur  quem  diiigil  anima  mea*  Aliier: 
iiniis,  transiiniiS,  perlransiinus.  Imus,  invesligaiido 
circa  Clirisii  huinanilatom  iiiconiprehcnsibilia  ; 
iransiinus,  ejus  scquendo  vcsligia ;  pcrtraiisinius, 
cjus altissima  speculando  ningnalia.ln  priino  inlilli- 
gitur,  in  sccundo  quacritur,  in  lertio  litvcnilur. 
Priniuui  pcrtinet  ad  nostrae  innrmiialis  hoiiorcni, 
secondum  ad  rcligionis  rervorcm,  tertiuiii  ad  bea- 
liludinis  ainorem.  Iii  priino  c  Vcrbiiin  caro  factuin 
esl  ^,  >  iirsecundo  c  habiinvit  iii  iiol)is^*;>  intcrtio 
I  vidiinus  gloriaineji!S,glrrianiqi::isi  Uiiigcnilia  Pa- 
Irc,^**.  >  l!xc  ostcn('uiitur  nobis  iuApotalypsi  inviro 
queni  viditioannes  inier  sepieni  candelabra  auica  sic-: 


ter  prinium  viilit  Znchafias  supcr  lapidem  unuiti 
oculos  sepiein  '* ;  de  sccundo  David  :  c  Nisi  con- 
versi  fueriiis,  gl.idiuin  suum  \ibravil,  arcum  suuni 
letendit  ct  paravit  illuin**;  >  de  tcrlio :  c  Orietur 
vobis  .inienlibus  nonien  incuin  sol  justitiae  *'.  > 
Ifasc  stint  Iria  (\\\x  sequnntur  de  prxfato  honiine  : 
In  dcxtera  ejus  srptein  stcilx  «V  id  est  scpiirorniis 
Spiritus:  de  secundo  dicitur  :  i  Et  gl;idius  cx  utra- 
que  parie  acutus,  in  ore  ejiis  **,  >  scilicet  in  judi- 
cio;  (!e  teriio:  i  Et  f;icies  cjus  sicut  sol  lucct  in 
vii  tuie  sua  *^  >  Christus  cniin  sicnt  sol  luxit  iii 
juvenlute,  sicut  sol  iu  seucciute,  si(!ut  sol  in  vir* 
lute.  Primuin  fult  In  iiativitato ;  sccundum  iu  pas« 


Erat  vestitus  podcre,  et  prxcinctus  ad  niainniillas  ^  sionc  ;  teriium  in  ejus  rcsurrectione.  In  qiia  inccpit 

-.  ^  M  «-.•  ^m  •■■•  ■•■•  •  ^^  >  i  I--.  J*k^^  *  M  ••  • 


zona  aurea,  et  caput  ejus  et  cnpilli  candldi  sicut 
iiix  **.  Ista  tria  pertlncnt  ad  priniuin  in  priino 
eniin  hxc  tria  miraniur,  quod  naiiis  csi  de  virginc, 
salvo  virginiiatissignaculo;  quod  in  innndo  rcful- 
sit  niiraculo;  quod  surrexit  deviclo  niorlis  aculco. 
In  candore  cr};o  poderis  virgiiiitaiis  dcsigna^ur  iu- 
legritas.  In  zona  aurca,  snpienlix  niiiaculoruiu 
cfarilas;  iu  caiute  nlbo,  Dominicu!  rcsuiTectionis 
Jucunditas;  in  capillis  qui  ex  capllc  pcnJeiit  qiiot- 
quot  sunt  praede&iinati  ad  vitain,  qiix  esi  cx  Cliri- 


sccunduin  hoininein  fulgere  t  sicut  sol  in  viruite,  i 
id  esi  in  meridic.  Ergo  ciini  spoiisa  nos  oportet 
transire  ut  primo  fulgeat  n(»bis  in  juventute,  id  est 
in  sua  nniivitale.  i  Traiiseamus  usquebethlehem,et 
videainus  hoc  verbuin  quod  factnin  est  *'.  >  Eainus, 
transeamiis,  adeamus.  Eainus  ad  vigilias  pnstoruni, 
irniiscamus  usque  f^cthlchem,  adeainus  prxsepium. 
Priinnm  ul  audiamus  veibum  quod  prolatuin  est» 
secundum  ut  videaii.us  Verbuiii  quod  lactum  eft, 
teriium   ul  iiiveniamus  Yerbum  quod   natum  cst. 


»^Gcn.  9.  "Exod.  fi.  '•ExoJ.  19.  "  Niim.  13.  "Joan.  5.  "  Ibid.  '*Mbid.  ••Amic.I.  »^581. 
lii.  ••Aci.  7.  "-licchi.^  •Mlicg.  U.  «M  Thcss.  5.  ••  CauL  i.  ••  Apoc,  1.  •''  fbiJ.  ••Ibid, 
»'  Zach.  3.   »*  Psal.  7.     »»  .Malac.  4.    »'  Apof.  f .    *'  fhiJ     *^  fbid.     *•  Li:c.  t. 


za 


TllOMiC  CISTEKC.  ET  iUAM.  ALGRIM 


314 


Quod  proiaium  ab  angeto,  quoJ  faclum  a  Domino,  A  in  ascensiooe.  c  Transeamus  »  ergo  non  iohim  ttsqtie 


quod  natum  de  Virginis  utero.  Primumcsl,  nascilur 
Chri«lus;  sccundum,  naiiviias  Clirisii;  leriium, 
Chrhihis  naius.  Primum  fit  nobis  in  exempluin, 
secundum  in  miraculum,  leriium  in  cxsilio  viaii- 
tum.  In  palria  salus  omniuin.  Primum  ergo  vigilare 
est  super  gregem  bonarum  cogitaiionum.  c  Beatus, 
Dii  Sapienlia,  qui  vigilat  ad  portas  meas  et  observat 
adposlesosliimei*'*.  i.Clarilas|enim  Deicircum  ful- 
siiillos**  lucegralixetproferiur  in  cordeejus,  lucem 
nuntians  et  reniemorans  Verbum  quod  factum  est, 
id  estCkrisli  nalivilulem.Siceainusad  vigilias  pasii>- 
ruin,uieosiinilemur :  trnnseamus  usqueBeihlebcm,iJ 
esl  domum  panii  ut  rcUciamur.  Molanduin  qua:  ires 
suni  civilaies  in  quibus  Doniinus  magiia  operatiisfst. 


ad  vigilias  pa»lorum,  ut  audiamus  vtrbum  quod 
prohium  esl,  vel  c  usque  Belblcbem,  ut  Tideamu) 
Verbuiii  qood  factum  est  ^:  i  sed  usqoe  ad  praKd* 
pium«  ut  iiiTeDtamus  verbum  qiiod  natum  est.  Vtr- 
bum  serenuu,  verbum  suavc,  Verbuui  quod  lux  esi, 
Verbum  quod  ros  est.  Serenuiu  mansttetudiuf, 
suave  per  misericordiam,  Inx  veritate,  ros  per  gra- 
liam.  Ilansuetudiiie,  qtia  se  iion  tnrbaTit  ad%cr- 
lus  flagellantem  :  misericordia,  qua  rtiiii^it  iuiqui- 
tateui :  verilate,  qua  docuit  bcnignilatem :  graiia, 
qua  rigavit  silientem.  i  Quasi  agnus  ad  occisiouem 
ductus  est,  et  non  aperuit  os  suum  '»  »  ecce  uiau- 
auetiis  :  c  Fili,  remittnulur  tibi  pcccalalua*,  »  ecce 
misericors.  c  Qui  «cqaitur  me,  non  ambitUt  in  tciic- 


Oetliliibetii,  Belhania,  Bethphage.  Priuia  Jicilur  i/o-  ^  bris  \  i  ecce  vcrus.  i  Qui  silil,  venial  ad  nie  et 


maf  ;}nn/f,  sectiiida  obeditnlta^  terlia  domut  CO" 
meitionii.  In  prima  Chrisiiis  est  naius,  iii  secuuda  a 
Chrislo  Lazarus  susciialus,  in  lcrlia  Chrislus  asino 
itnposiius.  IngreJiamur  ergo  primam.ui  ibi  invenien- 
tesChristum  naiuin,  conroriiieinurci|>erhumililalcm; 
ingrcdiamur  secundam  ,  obedieuies  Chrisio  .  ut 
suscileiuur  ab  eoniorlui  per  iniquitalcm;  ingredia- 
inur  lerliam,  ut  asrcndentes  super  innrniiialeui 
cariiis  nosiros  reflciaiiiur  \h\  iligiie  conicdeiites  in- 
vcnlum  pancm.  Vide  qtiomodo  paiiis  iste  fit  ulilis 
in  via.  Ipse  esl  legislalor,  ipse  graiix  daior,  ful- 
gens  per  verilalein,  infundtus  nobis  charilalem. 
Lcgislalor  quoinodo  lencaiuus,  graiias  dator  qua 
proficiainus,  fulgens  fter  veriialein,  qua  viain  tc- 
neanius,  infundens  chaiilalctn,  qua  paueiu  islum 
sapiamus  et  diliganius.  De  prinio :  c  Etenim  be- 
ne4fclioncindabiilcgi5lalor*** :  idcsecundu:  i  Gra- 
tiain  et  gloiiam  dabil  Dominus  *^:  >  de  leriio : 
I  Viiliinus  euin  ple:iuin  graiix  et  vcrii.iiis  **:  i  de 
quario  :  i  Chariias  DjI  diffusa  csi  in  cordibus  no- 
stris  per  Spiriium  sanctuin,  qui  d;aus  csl  nobis  ab 
ipso  Chrislo  **•  i  Nec  fil  sinc  causa  quod  ad  baiic 
iiativiialem  conciirruni  hos  et  asinus,  pnslor  et 
angclus.  Ipse  enini  fuil  bos  ad  col<;ii(ltiiu,  asiuiis 
ad  porianduin,  pasior  ad  cuslodieinluin ,  aiigehis 
ad  revelanduiu,  nd  colcndum  rinliuin  conla,  nd 
portandum  pcccaloruni  nosiroriiin  onera,  ad  ctisio- 
dienduin  virluliim  dona,  ad   revclandutu  cceli  sc- 


bibat  *,  I  ecce  rigaiis.  Propter  haie  duo  iilliuia  dici- 
lur  iu  pnipbela.  c  Ros  liicis  ros  tuus  *.  i  Linim* 
que  enini  facit.  Irrigat  ei  irradial,  fulgct  et  fecuuilaU 
c  Instillicidiis  roris  btijtis  l^labilur  germinans*',  i 
Sciendum  auiem  quod  est  ros  lucis,  et  est  lux  roris, 
et  est  ros  sine  luce,  et  est  lux  sine  roie.  Est  euitu 
ros  lucis»  eum  de  perfecia  veriiaie  duk-etlo  qua*- 
dam  el  gralix  SQavitas  crunipii :  et  csl  lux  roris, 
cum  suavitas  cx  parte  dulccdiuis  aiiimuin  sereu:a 
iu  luccm  verllalis.  Est  ros  siiie  luce,  cuni  suaviins 
niulla  animam  exbilaraty  sed  tainen  scienii;e  subiili- 
tas  nou  mnllom  illuslrai:  est  lux  siiie  rore,  cuui 
scientia  adesl,  sed  sicca  esi  rt  arciiS.  Dileciioiii» 
rore  nou  irrigua.  De  primo  dicilur :  c  Lux  oru 
est  juslo,  reciis  eorde  Lcliiia  **:  i  lie  secundo  : 
c  Giislate  et  videle  quoniaui  suavit  esl  Ooniiiius  *': » 


de  lcrtio :  c  Cceli   caligabunt  rore 


tt 


Qiiarliiui 


se  babere  significat  qiix  palri  djinat  :  i  Terraiu 
ausiralcm  dedisli  n*ihi  *\  §  sciliccl  lerrani  -^oW  \\» 
ctnam :  tcrram  lucis,  sed  siccaiu :  i'Otia  qu'dem  esi, 
scd  auslralis,  scd  minus  jucuuua  qiiod  ateits.  Ideu 
rogo,  junge  et  irriguum.  In  figura  prinii  filii  Isracl 
C9prius  viderunl  manna  diceiites  :  i  Manhu,  i*l  e»i 
quid  Cii  hoc  *^  ;  i  |:oslmOi!uni  guslaveruui.  Profiier 
secunduiu  diclu:n  esl  de  inuliere  forti  :  i  Gtislnvii 
et  vidil  quoniam  bona  esl  negotiatio  ejus  *'.i  Gitsla- 
vit  prius  et  ex  guslu  vidil.  In  figura  terlii  Isaac 
pulinctiluni  filii  sui  Jacob  guslavil  *',  sed   iion  vidit. 


creta.  Audi  ciiUorem.  i  Primutn  sernionem  feci  dc  D  uude  **':  i  Zelumquidein  DeiliaLenl,  sednou  secui*. 


omnihus«  o  Theopliile,  qiiaR  coepit  Jcsus  facere  ei 
docere  '^^  i  Deniquc  Maria  horlulanuin  credii. 
Audi  poriantem  :  i  Vere  langiiores  noslios  ipse 
^rlavil  *•  I  Audi  cuslodienlcin  :  i  Ego  siiin  ho- 
uus  pasior  et  cognoscunl  ine  inca)  *.  i  l.^ilc  animam 
suam  posuit  pro  ovibus  suis,  el  pro  grege  suo  mori 
dignauis  csl.  Audi  rcvelanlein  :  i  Vado  parare  vo- 
bis  lociim  el  venio  ad  vos  *,  i  et  cxiera.  Fuil  ergo 
cullor,  in  lotius  vilae  suae  conversalione,  porlavit 
la  passione,  cuslos  fuii  in  resurrectione,  revclaior 


dum  scieuliam  ".  i  l:i  figura  quarti :  Filii  Israel 
videnint  fmclus  tcrne  proiuissionis ,  qiios  e\pior£- 
lores  aliulcruul ,  sed  uon  gitsiaveruiit  '*.  Isti  suiu 
c  qui  cum  cognovissenl  Deuui  non  sicui  Dcuini  gio- 
rificavcrunt  aut  graliasegeruni '*.i  De  bis  duobus 
dictum  est :  c  Lliiiam  saperent  ct  inielligerenl ,  ac 
novissima  proviilercnt  ** !  i 

TeiiKJ  t7/«M  nec  dimiltam  donec  iutroducnm  in 
domum  Mtlris  m^ir,  ei  in  fubiculum  geuiiricii 
mtct. 


•■•Prov.  8.  **Luc.  2.  •••Psal.  85.  •Mhid.  ••Joan.  I.  ••  Rom.  5.  •••  Act.  I.  •  Isa.  55.  •  Joan.  10. 
•  Joan.  14.  *  Liic.  2.  •  lna.  53.  •  Luc.  7.  »  Joan.  8.  •  Joau.  7.  •  Isa.  «6.  »*  Psal.  6i.  «•  Psal.  IM;. 
••  Psal.  33.      "  Dent.  53.       «»  Josue.  15.      •*  Kxod.  15.     »»  Prov.  51.      «•  Ccn.  27.    »^  Uott     iO. 

•B  1 c%       «•    n •  «A    rv  ....     wf  % 


"Jusue.  2.  *•  Roin.  1.    ••  Deul.  31. 


M  COMMCST.  IN  CANTICV  CANTIC.  — LIB.  V  546 

(^Tuo  {uc)  ]  Mutf r  noslra  rsi  Jeruulem,  qiix  liLieni  A  Dixltque  victor  :  t  Nuii  diiulttam  te  hI»!  benetlixe- 


ett,  quae  est  &ursuin,  qitae  est  inaier  iiostm  **'•  Doiiius 
ejiis  liabitatio  illa  cwlesiis,  uiide  :  c  LMTlatus  sum  in 
iis  quas  dicta  sunt  iiiilii «  in  doinuin  Domiiii  ibi- 
mus  *^  •  Cubiculuiu  cjus  est  requies  «leriia  ,  ubi 
omnes  pascentur  et  aceubabuut  ct  non  erit  qui 
eiterreai.  Ibi  eniin  erit  requies  a  lalore ,  pas  a 
lentaiioiie  ,  securiias  a  tormeniis  gebenuas  onde 
Boeiiiis*** : 

Hie  erh  vobh  reqtilei  laborum ; 
llic  porlMs  placida  mahem  qnitte^ 
liic  pa  en$  mnum  miieris  as^/iiiN, 

id  est  securitas.  Sed  c  funiculus  triplex  dilDcilc 
ruuipitur'*,  i  inulto  diffiiilius  qiindniplex  qiio  iste 
lenctur.   Tcnelur  cniui  quaiuor    inodis  :  Tenelur 


ris  iiiibi  **.»  Sic  iios  viiicinius,  si  constantes  sitiius 
in  necte  flagelloruin  et  adversitaium  Dei  quibus 
piignainus  cum  eo.  Nec  mirum  si  euin  viiicimus 
per  coiistantiain,  quia  c  regiium  ca»Ioruni  a  tempore 
Joaiinis  Baptistae  viin  patitur  et  violenli  diripiunl 
illud  ^,  »  Nec  soluin  per  constantiam  vicit ,  aed 
tenuit  donec  benedictionem  accepit :  hauc  scilicet 
ut  Israel  vocaretur,  id  est  virvidetn  Deum.  Scil 
nuncordo  verboruni  iiotandus  cst.  Dictum  est  enini 
sic:  Quxsivi,  inveni,  teiiui,  introducam.  Qtiaesivi, 
ait,  quaerltur  eniin  qnadain  pia  curiositale ;  inveui- 
lur  quaerendi  assiduiiate,  lcnetur  animi  stabilitaie, 
Introducitur  quadam  opporluna  iinporluniiate.  In 
priiiio  iiispiaiur,  in  secuiido  roboratur ,  jn  tertio 


iusUntla,tciielurobsequio,  tcncturdesiderio,  tenctur      confirnutur,  in  quarto  de  aniore  praesumilur.  Pi*i- 


constantia.  Insiantia  orationuin,  obseqiiio  inunerum, 
leaetur  desiderio  devotiouuin ,  teiietur  constautia 
spirituum.  Priiuum  nierctur  inririnitatis  saniiatein, 
secundum  fidei  firmitatem  ,  terlium  sancti  Spiriius 
coiiiobtioiiein ,  quarluin  Dei  s|iiritualein  visio:  eni. 
Juila  priinuin  teiiuit  iniilier  Cliaiianxa  ** !,  juxta 
secundum  (Hscipuli  euntes  iu  Eininaiis  **,  juxta  (er- 
tiuui  mulieres  quu;  eccesseruiit  et  lenuerunt  pedes 
vjus*\  JuxU  qnartum  ait  Jacob:  c  Non  diiuittain 
te  nisi  benedixeris  inibi  *'.  i  In  priino  exemplo  de 
muliere  Chanan:ra  trcs  notamns  gradus  peteiitiuin  : 
suni  ei  qui  dcsisiunt  pelere  ad  priinam  rcpulsain 
petitionum  ;  sunl  qui  ad  secunduin  caduut  a  cou- 


inuin  ut  inclpiat  dulciter,  secundun»  ut  proliciat 
v.riliter,  tertium  ut  dilecto  adliaereat  inseparabili- 
lcr,  quarluui,  ul  ipso  fruatur  fcliciier.  Pia  curiosi- 
tatc  rcquiicbal  Job  cuiu  dicerel :  cQuis  inibi  dei  %»i 
cogiioscain  et  iiiveuiain  cuin ,  et  veuiain  usqiie  ad 
soliuin  cjus**  ?  I  In  assiduitate  qiiaireudi  erat  Sa- 
inucl ,  qui  non  rcccdcbat  de  tciuplo  die  a«!  nocte. 
Idcoque  ineruit  nou  soluni  iuvenire  sed  vocari  a 
Doiniuo  diccnte :  c  Samuel,  Sainucl.  Ei  ille :  Loqtiei-e, 
Dominc,  quia  audil  servus  tutis  **•>  Ei  Jacob:  c  Cui 
praMuagnitudiuc  ainoiis  videbantur  dics  paiici  '^.  > 
lUeiii  firuiiier  tencbal  cum  dicercl :  c  Nun  diiuittam 
le  iiibi  bcnc.lixeris  niihi'*,  i  ujidc  ct  liencdixit  oi 


suetudine  dcvotionuin  ;  sunl  qui  ad  tertiuin  despi»-  ^  iu  codeni  loco.  lii  douiuni  inslris  iutroduccre  vole- 
rali,  ad  peccala  sua  redcunt ,  c  qtiusi  caiils  rever-      hat  sponsa  ipsius  dilccli  auctoritate ,  qua  dicit  a 


SQS  ad  voinitum  *  .1  In  his  tribus  Doiuinus  proba- 
vit  illius  instautiain.  llla  clamavit ,  Doininus  non 
respondit ,  ecce  probatio  priina.  llla  clamavit  Tor- 
lius  ,  et  Domiuus  respoiidit :  c  Non  suiu  niissus 
uisl  ad  oves  quae  perieraiit  donius  hracl  *\  >  ecce 
iecuiida.  Illa  cadeus  lii  tcrrain  adoravil.  Ille  ait : 
c  Noii  est  bouuin  sutncre  pancm  filioruin  ct  dare 
canibu»*',»  cccc  lcrtia.  ViJc  qtionioilo  se  huiuiliat. 
I  Eiiam,  DfHiiiiic  ;  nain  et  catelli  Ct!uiii  de  inicis 
qtiae  cadunt  dc  iiieiisa  doniiuoruin  iiiorum  '*.  1 
Naftna  hu;i  iliias.  Caiiein  aiipellat ,  ct  ipsu  se  niini- 
muin  ctncm  pronii:Iiir.  I<>cc  liuuiiiitas  iiistaulia 
precuin,  qua  lcnehir  Doiniiius  ,  el  illa  nicrcliir  in- 


te.vpore  Joannis  Baptisl.T,  c  reguum  coe!oruin  vim 
palitur,  et  violenii  diripiunt  illud  '*•  >  Proptcr  hxc 
quatuor  diciuni  cst  iu  Evangelio  :  c  Quxrite  ct  iu* 
venictis  ^.  >  Pniptcr  priinuiu  dictuiii  cst  quaerilti ; 
proptcr  secuiuluin  et  invenictis  ;  propter  tei  tiu.n : 
c  pctiie  et  accipictis  ^^  >  prop:er  quartum  :  c  pul- 
sate  el  apcrieiur  vobis  ^*.  >  Noiaudum  auiem  qu  id 
dileciu£  aliqiiando  sponiaiicus  ius;rcJilur;  aliquaudo 
a  Doiiiino  ip»ius  doiuus  ulliciose  iiitruducUur  ,  ali- 
qUaudo  violcnler  tra!iilur.  Priiuuiii  quando  primo 
cor  infuudit  graiia,  secuuduin  qiiando  iiifiisus  0|io- 
raliir  ex  ea,  tertiuin  quaiiJo  pcr  advcrsiiates  et  leii* 
laiioiies  diiectus  fiiigit  se  loiij^ius  ire.  Sed  in  his 


lirniitatis    sanilatein.    Secuiido    cxeiiiplo    leiiciur  f)  ipse  tcniatiis  viriliier  ipsuin  teuct  palientia  operum 


obsequio  niuncriiiii  quia  coegeruiit  eutu  ci  pave- 
riini,  ecce  obscquiiiin  niuncriiu).  c  El  ideo  cogiio- 
verunteuin  iu  rraiiione  paiiis  '*,  >  cccc  fidei  firma- 
incntum.  Tei  tio  sanclx  inulicres  iciiucrintt  dc^idc- 
rio  :  c  Teniicruni,  iiiquit,  desiderio  pedes  ejus  ".  > 
Pedcs  Dci  iii  iiobis  sunt  affectus  noslri.  Ilos  lcne- 
ii:us  ,  duui  dcsidcrnmiis  Deum ,  el  spirituales  con- 
scquiiiiur  consoialiancs  ,  sicul  ille  postnioduni  Spi- 
ritum  saiictuin  acccpirrunt.  Quarlo  Jacob  tciiuit 
coiislan.i.«,  quia  lola  iiocie   luciaius  Cdl  cuni  co  **. 


ct  orationuin  iiislantia.  Juxta  priinuin  ,  intravit  ad 
aposlolos,  janiiis  clausis  ^' ;  juxia  sccuiidum,  in  do- 
iiiuin  Phatisari,  quia  rogavit  Jcsuui  qiiidam  Phari- 
s:cus  ut  uiauducarct  euin  illo  ^^  Et  pater  puellaB 
nioiiiiai  iniruduMt  cuiu,  ct  suscilavit  cain  ^*.  c  Si 
quis,  aii,  apcruil  niihi,  iuirabo  ad  illuiu,  et  coenalio 
cuin  illo,  ct  illj  niccuin  **.>  Juxta  tcrliuni  discipuli 
ejus  eutites  in  Einmaus  coegorunt  euui,  seilicet 
Ijicas  et  Aiiiaou  ^^.  Indc  dilcctum  ascendciitcin  in 
douiuui   luatris  Ectlcsix,  il  csl   reguuin  cOBlonini 


«•Gal   4.    "Pfal.  iil.    ••*  D«  Cow*.  p/n7o«.    ••Eccle.  4.     "' llaiih.  15.  »»  Lue.  it.    »•  Maiih    48. 

••Goii.  5i.  ••«   Pitr.  I.   •' Maith.  15.   »''lbid.    ••  lliid.    •»  Ibid.    »•  Liic.  21     »»  Matih.  tS,  "  Gni.  3i. 

••  !lml.     »*  llaiih.  II.     «•  Joh  i\      *•  I  Reg.  3.     •^Gcn.  29.    "  Geu.  3i.      ^»  Maiih.  II.  *•  .Malih.  7. 
••  Ibid.     *»lbid.      ''  Joui.  iO.      ^^  L 10.  7.      *»Matlh.  7.     *•  Apoc.  3.    ''  Luc.  21. 


547 


TllOyiE  ClSTEllC.  ET  JOAN.  ALGillM 


31S 


apostoli  lencbant  affecto  ct  admiraiione  ,  unJe  di-  A  De  leriio  diclnmest  ad  Exccliielen  :  i  Fac  libi  vasa 


cinit  eis  angeli :  <  Viri  Galil^i «  quid  admiramini 
aspicienies  in  cochim  ?  Iiic  Jesus,  qiii  assumplus  csl 
a  Tobis  in  ccelum  «  sic  Ycniel,  quemadmodum  vidi- 
itis  eum  ascendeniem  in  coclum  ^*.  >  0  grandis  so- 
lemnilas  in  qua  nsceiidil  misericors.  Sequilur  cap- 
tivitas  ;  priinum  de  mundo,  secundum  de  inferno , 
lertium  de  coelo.  Occurril  angelorum  solemniias,  de 
niuudo  ad  Pairem »  de  inferno  ad  reliciiatcm  ,  de 
coelo  ad  regis  fesliTiiaieiii.  Primus  caiiit  :  t  Nec 
Tos  relinqaam  orpbanos»  etc.  ^,»  secuiidi:  c  Anima 
mea  sicut  passcr  erepta  est  de  laqueo  veuan- 
liuui  "*;  •  tcrtii :  i  Quis  est  isie  qui  veoit  de  Edom , 
liiictis  vesiibus  dc  Bosra  ".i 

Eslvir  Galilxus,  vlr  empireus,  vir  liomo  Deus. 
Priaius  esl  Christianos,  secundus  angelus ,  leriius 


iransmijrrallonis  **  t  •  Inde :  c  Qn»  sorsum  suBt 
sapiie,  nonquaedeorsum  •*.• — c  Accedat  eniinhoifio 
ad  cor  altiim  et  eialiabilur  Deus  ^*,  >  inde :  i  Pra»- 
cedet  vos  in  Galil«ain.  ibi  euni  videbitis  ^K  »  Scil 
notandum  quod  bojos  transmigraiiorus  Iria  sant 
vasa :  in  primo  sunt  aqiue «  in  secuudo  oleuni,  iti 
tertio  spccies  aromaticae.  Aqiia  lacrymarum,  olcuni 
amoris,  species  devotiouis.  Primum  laval ,  secuii- 
duin  impingoat,  terilum  eibihrat.  De  priino  :  c  ln- 
venit  Ellas  ad  caput  suumvas  aqnae  ^*;»  de  secuiidu 
dicitur  :  c  Prudentes  virgines  aceeperunt  olcum  iii 
vasis  suis  **;  •  de  terlio  aii  Jacob  flliis  suis :  c  Tol- 
lile  vobiscum  de  optimis  fructibus  lcrrae  in  vasis 
veslris  ^^.»  Sed  noUudum  quod  Cbaldaei  faciunt  tres 
turuia&  qude  transiuigraiionem    Islaiu   impediuiii. 


Iiomo  est  Cbristus.  Galilaeus  diciiur  (ranaienf.  Pri-  "  Prinia  esl  pcccatorum  dissimulalio ,  secunda  sub- 


iiius  transit  de  viiio  ad  virtuiem,  secundus  babiiat 
cla/itatis  regionem ,  tertius  ascendit  de  mundo  ad 
Patrem.  Primus  fugit  niundi  vanitaiem  ,  secundus 
nostram  consolalur  imbeciilitaiem,  lcriius  capiivam 
(!acit  captiviialem  "•  De  primo  virodicilur  :  c  Virl 
Galilxiy,quid  admiramini ,  aspicientes  in  coeluiu  '*;> 
ile  aecundo :  c  Ecce  duo  vlri,  ait ,  in  veslimeniis  al- 
bis  ^;  >  de  tertio :  c  In  excelso  ibrono  vidi  virum  , 
quem  adorat  muliitudo  angelorum  ":  i  de  transilu 
priini  dicilur:  c  Divcriea  maloetfae  bonum**%  >et 
<  odlentesmaluinadli9erenles|bono".>  Inde  Abrahx 
dicilur:  c  Egredere  de  lerra  tiia ,  ei  de  cognaiionc 
lua  el  de  doino  palris  tui  *'.  >  Secundus  consolaiur 


jeclioiiis  iudignaiio ,  lertia  vil»  feminex  resohilio. 
Primum  cor  excxcat ,  ue  viam  videat ;  secunduKi 
superbia  elevat,  ot  gravius  corruat ;  tertiuni  adula- 
tur ,  ne  ad  regnoui  coelorum  quod  viin  patitur  ^\ 
llcr  arripiat.  De  priiiio  ait  Job :  c  Si  abscomli 
qiiasi  bomo  peecatum  lueum  ,  et  celavi  iu  sinn 
iiieo  iniquitaleiii  nieam -*.  >—  cVerumlamen  nonsuiii 
tenebrae  et  nou  cst  umbra  niortis ,  ut  abscoiidaiiuir 
ibiquioperanturiuiquiiatem  *'.>  Itaque  contriiio  ei 
infelicitas  in  viis  qus,  et  viam  pacis  uon  cognovc- 
runt  '*.  Quos  secuiida  turiua  opprimit ,  c  ascenduiii 
usque  ad  coclos  et  de^cendunt  usqne  ad  abyssos ,  et 
sic  anima  eorum  iu  malis  tibesccbat  ^* ;  >   naoi 


linbeciliiiatem  :  c  Oiunes  cniin  suni  adminisirntorii  q  c  Antc  ruiiiam  exaliatur  cor  "*;  >  uude  Saul  ascen« 


spirltus  in  niinU*eriuin  missi  ".  >  Unde  aiigeliis 
Toblam  consolatus  est ;  unde  ipse  c  angelus  Dei  co- 
tnitetur  vobiscum ,  et  bene  disponat  lier  ve- 
stnim'*.  >  Tertius  c  captivam  diicit  capiivitalem  '*,> 
nam  captivitate  libera  Jesum  sequuutur  agmina. 
Nam  c  cxpandit  alas  suas  ct  assumpsil  cum  ,  atquo 
iwrtavit  in  humeris  suis  *^>— c  Dux  fuistiin  niiseri- 
cordia  tua  populo,  quem  redemisti,  ct  porlasii  euin 
infortitudinc  lua,  ad  habitaculiim  sanctum  luum  *'.  i 
Sed  circa  primum  notandum  quod  est  qui  niigrat , 
cst  qiii  emigral,  estqiii  transuirgral.  Aligral  a  facic 
leiitaiioiiis,  emigrat  a  dulcedine  internx  refectionis, 
iransmigrai  ad  spleiidorem  coiiiemplatioiiis.  Pri- 
muiu  lii,  ne  amitut  grati;iin;  secuudum,  ut  scqiia- 


dil  in  niontes  Gelboc  et  ibi  corruit "'.  A  tertia  op- 
primebatur  qui  clamabat :  c  lufixiis  som  iii  liiuo 
prufundi ,  et  non  est  substaiitia  *'.  >  llic  aiubularc 
nou  (lOie&t,  quia  sonles  ejus  iu  pcdihus  c  ejus,  uec 
recordatus  est  fiuissui  *',  >  uiidc  dictumest  Israe- 
liiis  egrcdieutibitsadbellum :  c  Qui  pusillo  animo  esi, 
et  qui  uxorem  duxii,  revcrtalur  iu  douiain  suam  *^.» 
His  tribus  tumiis  tres  oppouuntur:  primaB  coti- 
fessiouis  diligenlia,  secuudae  obedieulia  ,  terliae  vir- 
lutum  cxpericutia.  Priiiia  ostcndit  vi»  veriiaiem, 
seeuiida  doiial  firiuiiaieiu,  lertia  confcrt  spei  sccu- 
riiaiem.  Inde  scriptum  est :  c  Dixit  Judas  Sinioui 
fralrl  suo  :  Assuiiie  libi  viros  et  vade  iu  Galilxam 
et  libera  fratres  tiios*^*,  >  ccceisia  iria.  JuJascuim 


tur  uiundi  sliillitiam;  lcniuiUyUl  supernam  gustet  f)  confe$sio  iuterprctaiur ,  Siiiiou  vcro  obeJiem.  Viii 


la:titidm.  Audi  inigranlem  :  c  lligravit  Judas  prop- 
ter  afllictioiicin  ct  multittidiiieni  servituiis  **,  >  uiide 
propheUi:  c  E\ite  de  Babyloiie  et  fiigite  a  Cbal- 
dacis  *\>  De  secundo :  i  Deusevcllcl  le  et  emigrabit 
te  de  tabernaculo  tuo  *'.  >  lieui :  c  Deus  salvator 
meiis,  adjuior  meus,  non  cnilgrabo  **.>  Inde  :  c  Qui 
vescebantur  voluptuose,  iuterierunt  in  viis ;  qui 
imiriebantur  iu  croceis,  auiplcxali  suiil  stercora  *\> 


qui  eliguntur  suiit  virtutes.  Isti  ergo  vaduut  iu  Gn- 
lila:aiii,  dum  his  ad  reguum  Iransmigratur,  ei  lil*e- 
ral  fratres  suos  a  tribus  prxdictis  turuiis  ,  quibtis 
cuutes  iiupctliuulur.  Primus  iiaqae  uiiraiur,  sccuti- 
dus  gratulalur ,  tcrtius  glurificatur.  Miralur  aspi* 
cieus  iu  coehim ,  graiulatur  repalriaus  ad  coeluui . 
glorificatur  asccudeus  in  coeluiu.  Miratur  Chrisluiu 
noslruin,  qui  curpus  vexerit  subliuicm  ad  coeli  re- 


*•  Act.  I  *»Joan.  14.  /•  Psal.  123.  "Isa.  63.  "Kphes.  4.  "  Acl.  1.  "  Ibid.  "  Apoc.5.  »»•  Psal.  33. 
•Mlom.  12.  "  Gcu.  12.  "  llehr.  1.  ■•  Tob.  1.  ••  EHhes.  4.  •'  Deul.  5i.  ••  txod.  15.  »•  Threu.  I.  •*  Isa. 
48.  ••I>8al.  52.  ••  Psal.  61.  •^  Thieii.  4.  ••  K^cch.  li.  *•  Ctil.  3.  ^»  Psal.  05.  '»  Mare.  10. 
"Mllteg.  17.  "Mallh.  25.  '^Ger.  43.  »•  Blailh.  H.  ••  J.»b.  51.  'Mob.  4.  »•  Psal.  ir». 
♦»Psal.  lUb.     ••Pruv.  10.      •»*   I  Ucg.  28.     ••  Psal.  OiJ.     "Jhicii,   I.      •M)cuU  2U.    «^i  Mach.  5. 


v^ 


COyMENT.  LN  CAMICA  CANTIC.  —  LiB.  V. 


350 


giaiii,  gratiilaliMr  eo  qood  soli  polique  palriam  unam  A  c  Clirlslus  passus  esl  pro  nobls,  vobis  relinqiieiis 


facil  renipublicain.GlorificalurPalris  praesenlans  tuI- 
libus  victricis  carnis  glorianu  Item :  Yir  Iste  Galilapiis 
iniralur  aspiciens  In  mundum,  aspiciens  inrernum, 
aspiciens  in  coelum.  In  primo  eniin  invenil  vanita» 
lem,  in  secun;lo  calamitalein,  in  lertio  veritatem. 
70  lii  primo  niiratnr,  eo  qiio^l  sequatur  homo  mun- 
di  plianiasiam;  in  »ecundo  minilur,  quod  descendat 
ad  inreriii  miseriain ;  in  tertio  mirntiir,  quod  non 
sequatur  Cbrislum  ad  gtoriam.  Munduin  asfMciebal 
Saloinon  cum  diccret :  i  Yidl  cuncia  qn»  sub  coelo 
sunl,  et  ecre  vanitas  et  omnla  vanitas*'.»  David 
ideiii  adinirabalur  dicens  :  <  Filii  boniinuni  usqtic 
qito  gravi  corde ,  ul  quid  diligitis  variiiaieni ,  cl 
qu:iTitis  mendaciiim'*.»  liircriium  vidii  iob,  cuin 


excniplum  ***;»  de  lertio  :  <  Surrexit  Dominiis  vcre 
et  apparuit  Simoni  ';»  de  quarlo  :  <  Magnum  pie- 
laiis  sacrameiitum,  quod  manifeslum  est  in  carne, 
justificatum  in  spiritu  ,  apparuit  angelis,  pnedica- 
tutn  esl  gentibus  ,  creditum  est  in  iuundo,  assunip« 
tum  est  In  gloria  *.»  Ut  igitor  Cbristum  imilemur 
ei&dem  gradibus,  oportet  nos  ascendere,scillcetpri- 
iHo  per  buniilitaiem ,  secundo  pcr  persecutionetii , 
tcrOoper  resurrectioiiis  verilatcin,  quartoper  cla- 
riiatem.  llumiliat  enim  se  bonio ,  cum  de  peccato 
coiiriiuditur ;  persecutionem  siistinct ,  quando  affli- 
gilur;  resurgii,  quando  a  peccato  absoUilur;  fulgeiy 
quando,cuin  gloiiatur,  in  Doniiiiogloriaiur'.  In  priino 
deflcit,  in  secundo  se  allicit,  iii  tcriio  proficit',  In 


diceret :  <  Dimitte  ine  paululum  ut  plangam  dolo-  ^  quarto  perficil.  Deficit  dum  dcponiiur  jactantia,  se 


reiu  meum,  anlequam  \adam  ct  iion  revcrlarad 
lerrain  lcnebrosam,  et  operiain  moriis  caligine  '^.» 
Adinirabalur  idein  prophcla  diccns  :  <  Quis  polerit 
liabiiare  de  robis  ciim  igne  dcvoranlc,  aulqufs  ba- 
biialiit  cx  vobis  cuin  ardoribus  senipitcrnis  ".» 
Ctrluni  aspjcicbat  Slcpbanus  dlcens  :  <  Ecce  video 
ca*los  npertos  el  Jcsuin  sianlein  a  dextris  Dei  **.» 
Mirabatur  Jeremias,  dicciis  :  «Yiae  Sion  lugent,  c« 
qtiod  nonsintquiveniaiit  adsolemnit;ilein**,»  ilein: 
Vir  isie  Galilxus  iniratur  nubem,  miratur  Cbrislum, 
iniraiur  angclum.  Nubein  rlarescere ,  Cbrislum 
ascendere,  ang»;luin  dcscendere.  Clarcscerc  ad  co- 
giiitionem  verilatis ;  Cbrislum  asccndere»  ad  locuin 


atficit  lacrymanini  ainuenlia,proflcil  in  jusiitia,  per« 
ficit  supernorum  intelligeniia.  De  primo  David : 
<  llumilialus  suni  usqiiequaque,  Domine,  vivifica 
me  secundum  verbum  luuin  \»  de  secuiido  :  <Aflli- 
cius  suni  et  buinilialus  sum  uiniis,  rugiebam  a  ge* 
iniiu  cordis  inei ';»  detertio  :  <  Docc  me,  Doinine» 
Juslificationes  liias*;»  de  qiiarlo  :  <  Super  omnes <lo- 
cenies  me  intellcxi,  quia  tesliinoiii;!  lua  nieditatio 
mca  est  ^.» 


Paululum  cum  pertramitiem  «os,  inveni  quem  di» 

ligit  anima  mea  :  ienui  ilium  ,  nee  dimiltam^  don€€ 

introducam  iltum  in  domum  matrii  mece^  et  in  cuti* 

......  ,        ,  ,  .  .  culnm  genitrici$  meof. 

iniiuortalilatis ;  aiigelum  descendcre  ad  locuin  mor-  r 

talilalls.  De  primo  :  <Vidi  nubein  candidaiu,  et  su-         [Card.1  Ac  si  dicat :  Panlubm,  id  esl  paulo  posl, 

per  nubem  Filiuni  boininis  sedcntem  **;»  de  secun-      cum  pertrantiieem  eo$  qui  eraiit  in  vicis  ei  platc  s. 


t'o :  <  Ascendit|superclicrubi!n** ;  >  de  icriio  Ibaias  : 
<  Volavit  ad  iiiey  ait,  uiius  de  serapbini  *'.»  Uiide  post 
iianc  asceuiiioiiem  :  angelus  a  Joanne  noluit  ad- 
orari|*^.  A  prinio  babeinus  illuininationcni,asccundo 
exspeclationem ,  a  tcrtio  visitalioiieni.  Illuiniuniio- 
nem  ad  verum,  exspeclalioiiem  ad  prsemiuin,  visi- 
tationemad  consolaiidum.  Iiide  cst  quod  filios  Isracl 
iiubes  illuminavil ,  arca  Dci  in  terram  promissionis 
iransmigravit ,  aiigelus  viaiu  prscparavit.  Iiidc  : 
I  Ecce  initlo  nngeluin  qui  pLifpariibil  viam  aule  fa- 
ciem  loain  *'.»  Audi  claritaicm  :  fSpiriius  P.iraclc- 
lus  docebit  vos  oinnia  **.»  Audi  prouiissuni :  «Vado 


et  ricm  pertrantiuem  vigiles ,  inveni  quem  diligit 
anima  wea,  in  U^^e  cenlurioiiis  geiililis  *,el  in  fide 
niulierum  *,  qiis  rcsurrectioneui  iiuniiaverunt,  et 
subdit :  lenui  eum.  De  bac  teiilione  dicit  Isaias  ad 
Doiuinum  :  <  Kon  est  qui  consurgal  el  iei;cat  te**;f 
et  Domtnus  pcr  Ezecbiclem  :  <  Quxsivi  virum  qui 
interpouerel  sepcm ,  et  slaret  oppo^itus  coiiira  iiie 
pro  terra ,  ne  dissipnrem  cam,  ei  iion  invcni  **.» 
Ostcndit  ergo  benta  Virgo  quod  indiguaius  crat  Do- 
ininus  contra  viiicam  suam,  vivlelicel  plcbcin  Ju- 
daicain,  quae  convcrsa  cral  in  aninriiudine  et  fe- 
ccral  labruscas,  cum  facere  dcbuisset  uvas  **,  et 


pararc   vobis  lociini  et  iierum  vcuiam  ad  vos  *'.»  D  dixil  :  Teuui  eum  ,  ne  vlncam  suam  dissiparct  om- 


l)e  lertio  angclus  :  tllic  Jesus  qui  assumptus  cst 
avobis  in  coeluro,  sic  veniet  quemadmodum  \idislis 
cuntem  in  cielum  *".»  Scd  videanius  quomodo  Cbri* 
stus  ascendit,  Primo  asccndii  buinililate,  secuudo 
adversitate,  terlio  vcriiatc,  qitarto  clarilnle.  ilumi- 
litate  incarnationis,  persccuiinne  passionis,  vcri* 
Uie.  resurrectionis,  clarilaie  glorincationis.  Iii  pri- 
nio  vicit  diaboli  suiicrbiaui,  in  secundo  carnis  Ada*. 
petulanliam,  in  tertio  iiiferni  poientiam,  iu  quario 
niundi  miseriam.  Dc  priuio  :  t  Esiunnivil  &ciucl- 
ipsuni  rorinam  scrvi    accipiens  **;»   dc  socuikIo  : 


nino,  et  siib<iit.  Nec  dimittnm  eum ,  scd  continua 
prccuin  iiistantia,  rurorein  ipsius  relinebo;  quod 
cnini  Duiuiiius  s;iiicioruiH  prccibus  icncntur  ipso 
osleiidit  aJ  Moyscii,  diccns  :.<  Ccrno  qiiod  populiis 
isie  durx  ccrvicis  sit;  dimilie  nie,  ui  irascaiur  fii- 
ror  nieiis  conirn  cuni  ".»  Dicit  ergo  :  ^on  dlmit" 
liim  eum,  sed  scmpor  tencbo,  ilinslabo  precibiis, 
donec  iuiroducum  ad  uintreui  sive  gcnilricem  meain 
plrlicm  Judaicani,  el  per  filcm  baliitci  ibi,  lanqnnni 
in  donio  el  tniiqunin  iu  cubicnlo.  Sigiiatirr  auloin 
pcr  doniuin  stalus  activx»  vitic  :  Martlia  autein  cx- 


•■Ecclf.  I.  "Ps.l.o.  •WobtO.  "Isa  55.  "Acl.7.  »•  Tlircn.  4.  »»Apoc.  «l.  ••Psal.  17.  "Isa.  G. 
*^A|KH-.ei.  »»  Mal.  5.  •*  Joan.it.  •Mhid.  **  .\vl.  1.  **  Pbil  2  >«M  IVlr.  4.  «  Luc^l. 
•  I  Tim.  5.      »  II  Cor.  10.  ^  ^  ISal.    11«.       ?   Psal.  37,      •  Psal.    tl8.      '  llml.      *  .Malib.;8.  Luc. 

2».     •"  Isa.  bi.     "  Li  cli.  12.     »•  I  a.  .S.      "  Liud.  o^ 


331  TllOMiE  CISTEr.G.  £T  JOAN.  ALGUra  ZSt 

cepU  Domiiium  iii  doinum  suam  'S  Per  cul)iculum  A  vilae  siaios  pnrniittitur,  coDlefiiplati\«  viilclicct  «i 
vel  leclum,  qnies  ? itae  conteiiiplativs  signatur.  Per     activx.  Sequilur. 
liicc  igitur  vcrba  cretliturx  plebi  Judaicae  utriusque 

•*  Luc.  iO. 


LIDER  SEXTUS. 


Adjuro  voi ,  fiU(e  Jerusalenif  ne  suieileiii,  neque 
eoigilare  faciaiii  diieelam^  donec  ipia  tetit. 

[Tho.]  In  lioc  utique  ostendit  quia  ejus  pcrfeciionis 
quosdam  de  Synagoga  post  conversioneni  inveniei, 
ctyus  de  Ccctesia  pluriinos  dum  in  eornm  quict«i  si- 
niiliter  delectatur,  ab  eis  inqulctniionem  prohilic*, 
sicut  ab  Ecclesia  probibuit.  Vere  introductus  est  iii 
cubiculum  genilricis,  ubi  vult  qniescere  cuin  sponsn, 
unde praeciplt  neeiciietirr.  Tiiplicein  sciniiis  aniuius 
quielein.  Prius  enim  debet  quiescere  a  peccato,  sc« 
cundo  ab  opere  buniano,  tcrtio  quiescet  ab  boc  nu- 
serabili  exsilio.  Prinio  ut  justificclur,  secundo  nl 
contemptetur,  terlio  ut  bcntiflcctur.  Hocesl  tri|)lc& 
Sabbatum  cnjus  obscrvntio  prxcipitur  iii  lege.  Dc 
primo  :  cNullum  opusscrvile  facias  in  eo  ".»  Scr« 
vile  opus  esl  peccatum.  De  seciiiido  prvcipilur  ab- 
solute  :  4  Nibil  operis  facietis  in  eo  *';»  de  tertio : 
i  Uemento  ut  Sabbatum  sanct:ficcs  ".t  Sed  et  Cliri- 
stus  bls  tribus  Sabbatis  requicvit.  Iniravit  eniin  in 
doiuum  ciijusdatn  Pbarisxi  Sabbaio  iit  nianducarct 
cuin  illo''.  Ilacc  est  refeciio  conteiiiplaiionis.  I:cni 
Stbbato  jacuii  in  sepulcro.  Ilxc  cst  requics  qua  ino» 
rirour  pcccato*  Item  Sabbnto  rcquicvit  ab  omni 
opere  quud  patrarat  **,  et  boc  est  bcaliiudiiiis.  De 
primo  diritur  iii  Jereiiiia  :  c  Noliie  portare  pondera 
vcstra  in  die  Sabbaii,  et  ne  inferatisea  per  portas 
Jerusale:ii,  et  noliie  cjicere  de  civitate  pondera  ve- 
stra  iii  die  Sabbaii  **.»  Pondcra  vcl  onera  dicit  pcc- 
cata.  Et  bic  diio  noliit,  qiiod  aliquandoper  seii&us  ex* 
teiiores  pccrata  ad  aiiimam  reiuniur;  et  boc  cst, 
c  iie  inferatis  ca  perportas  Jcrusaiem.»  Aliquando 
prius  concipiunlur  in  corJe,  ci  poitea  per  scnsus 
eflectui  mancipantur.  El  hoc  est  quod  se(|uiiur:  «No- 
lite  cjicere  de  civilato  pondera  vcstra  in  die  Sab- 
bali.»  De  priiiio  ait  Jub  :  c  Pi'pigi  faedus  ciiiii  oculis 
iiieis,  ut  iiec  cogilarein  quid  de  virgiiie**;»  de  se- 
cundo  subsequciitcr  addit  :  c  Si  scciilus  est  ornlus 
ineus  cor  nicuin  et  in  uiaiiibus  meis  adlia;sit  nia- 
cula  '* ;»  de  sccundo  Sabbato  dicilur  pcr  Fzecbie* 
lein  :  c  Porta  lixc  clausa  ciit  scx  dirbtts  qiiihus  fit 
opiit.;  Sabbalo  autcm  apcrictur  '^.»  Purln  ha:c  diii- 
tur  iiileiior  sensus  qui  clauditiir,  i|uaiido  cxicrius 
operauiur ;  apcrilur  vero  quandooliosi  exicrlus  coii- 
teniplauiur,  undescriptuiu  est:  c  Sapieniiaui  sciibe 
in  tcnipore  olii ,  el  qni  nioriatiir  aciu  pcrcipict 
cain  *^.»  De  lerlioSabhalodicit  Isaia-j:  c  tiriliueiisls 


ex  inense,  et  Sabbalnin  ex  Sabbato  *'.»  Sabbalum 
ex  Sabbalo  erit,  qnando  pro  bac  requie  a  calpa 
requiescerous  a  roiserta ;  mensis  ex  mcnse  ei  ii , 
quando  pro  niultitudine  virtuiuni :  niulliliido  retri- 
buetur  beatilndinuni.  Vlrlules  cnim  dies  sunt ,  c.\ 
quibus  collectio ,  siciil  inensis  ex  diebiis,  sic  iht 

B  lieatitfldlnibos.  Audi  iiieusem  ex  inciise  :  c  Dcaii 
pauperes  spiritu  **;»  ecce  dies  in  via  :  cqiioi.iaui 
ipsorum  est  regnum  cGeloniin  " ;  c  ccce  dies.  Iluic 
redditur  in  patria,  et  sic  de  cseteris  qiix  sequunlur. 
Qui  in  primo  Sabbalo  sic  alislinenl  ab  uiio  pcc- 
cato,  ut  aliud  facianl,  sunt  ille  hoiiio  qui  colligeb&t 
lign»  in  Sabbato  **.  Qui  in  secundo  sic  couleni* 
plaiitur,  ul  in  Dco  iiun  deleclenlur,  runl  de  quibus 
dicitur  :  cYideruul  eani  liosles  K  dcriseriint  Sab- 
baia  ejus  **.»  Ilis  qui  ad  quarluin  siiie  ineriiis  aspi- 
rant  dicitur  :  cYidete  iie  liat  fuga  vcstra  bieuie  \el 
Sabbalo**.» 

A  quiete  prinii  Sabbali  possunl  excitari  qiiic^scen- 
les  scilicel  duabus  causi<$  :  primo  ne  pigri  sinl  in 
tciilationc;  secundo  ut  proflciant  in  bouo,  tie  piileut 
sibi  suflicere  a  inalo  diveriisse;  juxia  priiuuni  exci- 
laliis  est  Pcirus  abangelo,  quando  crai  doruiieiis 
liiter  duos  militcs,  Tiiictiis  catenis  diiabus  "  ;  juxta 
secuiidum  excitaius  esl  Elias,  doriniens  siibter  uuaiu 
juiiiperum  **.  Qui  vero  in  secundo  Sabb£lo  quiescunt, 
duabus  causis  excitautur :  priina  iie  niniis  de  bor- 
rore  ronieuiidationis  irisicuiiir,  quia  aliquando  vi- 
dcut  iiiferni  lornienta ,  aliqoaudo  supenia  gaudia, 
iiiidc  Jub  :  c  Si  doruiiero,  dico,  qiiando  surgatu,  sl 
nirsuui  exspeclabo  vcsperani  *'.»  Ab  boc  errure  \o- 
lciis  liherari,  boc  aicbal  juxta  ^ccirndani  cxcilatio- 
ueiu  quu!  fit  pro  ulililaie  frairuin ,  exriiaius  cst 
Doiiiiuus  durinicuS  iu  navicula  '^.  Qui  iii  tertio  Sab- 
balo  quiescuiit   cxiilanlur  aliquaiido  ut  pro  nuhii 

D  oreui,  sii-ut  in  liianiis  facituiis.  Exciialiiiisiir  ctiaiu 
iii  resurrcciioiie,  siiut  ail  Gregorius  de  decnn  vir- 
g  jiibus.  De  sccuiido  Sabbalo  dictum  csi :  c  Cnm  es- 
si:l  sero  die  illo  una  Sabhaloruiii ,  el  forcs  esseiil 
1  lausx,  stctit  Jcsu5  iu  n:edio  «lisripulurum  s uoriiiii 
ct  ail  :  Pax  vubis  **.»  In  hoc  cniin  Sabltnio  fon-s 
chiuduuiur,  qiinndo  gratia  couteuipiaiioiiis  simisu» 
f:\lcriores  iuhibeiuiis,  ct  sic  Dcus  slat  iu  mcdio  a$* 
sercus  paceui.  Iii  priiuo  S:ibbalo  csl  seio,  in  secuu- 
i!o  luaiic,  iu  lcrtio  nicridics.  lu  priu:o,  slat  Jesus  iu 
iiiediu  disii^iuluiuiu  suuruui,  ad  puguauJuiu  conir^ 


»■  Lev.  23.      «*  Exo!.  fi.     "     Kxod.  iO.     '•  l,ur.  7.     «^  Gm.  i.     »'  J.  r.  17. 
•*  Kie.  h.  46.     «^  Eccli.  55.    *•     Isa.  (itJ.     •*   M..ii!u   o.    •'  Ihid     "  •Niim.  15.    •' 
«t.    ••  Acl.  12.    "  III  Ueg   19.     »•  Jo:»7.     »'  Maiai.   6.       ''  Jo.m.  iO. 


ihtcu.    I. 


tt 


iir.i. 


»•  :;ai.b. 


555  COMIilEiNT.  IN  CAiNTICA  CANTIC  —  LIB.  Yl.  554 

vitiuni,  in  secunoo,  Anibiilat  adperrecliinivirltitiim,  A  siiiini  ^*.>  llt  xdificant  lunim  Bnbcl  qiiod  sonat 


in  tertio  quiescit  ad  delcrlanduin.  In  primo  forcs 
fcnsuum  eitcriorum  suiit  clausx,  in  secundo  fores 
seiisuuui  inieriornm  nperlae,  in  lertio  porrne  coeli 
innlis  suut  clnus:e.  Inilc  ;  i  Inlrnveruut  ad  nuptias 
vi  ianna  est  claiisa'*.i  Donis  sunt  nperlaR,  undc  : 
c  Portx  cjiis  non  claudenlur  per  diero  ".t  Tnlcs 
rriim  oportet  pacem  facerc  et  baberc  non  solum 
inuiidauam  ab  adrersilaie,  scd  spiritiinlem  ab  oniui 
iiiquietudine,  scHicel  triplicem  :  pacein  iu  domo, 
pncem  in  corde  siio,  paceni  in  coelo.  lu  domo  cuin 
frntre,  in  corde  npud  se,  in  coelo  cuni  Crealore. 
ru!u  fratre  a  dctmctionc,  apud  se  a  cupidilnle,  cuin 
Creatore  a  murniuralionc.  A  detrnctione  defcciuiim, 
n  cupiditaic  Yoluptalum,  a  murniuratioiie  di  vinorum 


confuiio^  ut  Deo  adverscntur.  Et  sic  isti  iiiquielnnt 
dilcctuin.  Dcsidcmt  spousn  pncem  in  doroo,  ne  ra- 
dix  amnriiudinis  siirsum  germinaus  impediat,  cl 
per  cnm  inquineniur  uiulti.  i  Qiiod  si  mordelis  invi 
cem  ct  comcditi^,  videle  ne  nb  invicem  consuma- 
mini  ^^.>  Dcbcmus  os«e  sicut  duo  clierubim  in  pro- 
piiiatorio,  respicientes  nos  inviccm  ut  alter  allerius 
onern  portenius  *•.  t  El  si  occupatus  fucril  lioiiio 
iu  aliquo  dcliclo,  vos  qiii  spirituales  estis,  hiijiii- 
niodi  iusiruile  in  spiritu  lenitutis  ^*,»  et  versis 
vultiliiis  iu  propiliatorio,  rcspicienles  nos  invieem, 
iit  intuiiu  Dei  omnia  facinnnis.  « Pacem  babele, 
et  D«;uspncis  c(  dilectiouis  crit  vobiscuro  '*  ;  >  item  : 
c  Paceni  sequimini  cum  omuibus,  et  sanciinioniam. 


nngellorum.  Est  enim  qui  donium  lacerat,  cor  suum  B  sino  qua  nemo  Deum  videbit  *'  ;  >   item  si  pncein 


tnrbal,  Deuiu  ad  Iracundiam  provocat.  llocc  sunt 
irin  difficilia  qune  dicit  Salouion  :  Prinium  est  co* 
liibcr  super  lerrani  '*,  scilicct  finnitaicm  doniiis  Dei 
liissipans;  sccuudum  est  navis  in  inari  **,  corde  per 
vnrias  voluptates  fluciuans;  terlium  cst  aquila  vo« 
l.'ins  in  coeliim  ^*,  Dcuni  per  superbiam  ad  iracundlani 
provocans.  Priinusdissipat  domum,dicitenim  quod 
inagislri  gravis.  est  doctrina  :  llypocrisis,  ait,cst 
frntnim  viia  religiosa ;  parcilas  procuratorutn  i!o- 
nius  dicitur  iutoleiabilis  avnrilia;  obedicniia  sim* 
plieium  stuliilia.  Ecce  veuliis  a  regione  descrli  ve- 
uil,  et  coiiculit  quatiior  angulosdonius,  in  qua  com 
edebant  filii  Job  ^^  Talis  est  cogiiatioiic  fluidus, 
epere  dissipatus,  sermone  dissolutus.  In  priino,  vo- 
liiplates  iniaginando ;  in  sccundo,  mantis  suas  nd 
qu^^libet  illicitn  exiendcndo;  iu  lcrlio,  omnia  dijii- 
ilicando,  otniiia  ordinnudo. 

71  In  isio  invciiilur  quod  in  domo  Micliaea*,  sciliccl 
rpliod,  boc  cst  vesiis  reiigiosn,  ct  scrapbini  quod 
inlerpreintur  imaginatio.  Iloc  est  in  corde  et  scul- 
piibitis;  lioc  est  in  opcre  alque  conflalilis,  lioc  est 
iii  ^crmone.  H;c.c  invcniuniur  indomo  Micb.Tac  quod 
inicrpretatnr  quid  eti  hic,  Propterea  ciii  quamcun- 
que  doiiium  iutraverilis,  diciie  :  Pax  liuicdoniui^*.> 
Suiit  qiii  domum  non  turbant,  sed  non  babenl 
tnmen  pacem  iii  corde,  quia  mundana  cupiuni.  De 
lupitis,  quando  babeni,  ultra  rooduin  gnudent ;  li- 
liienl  ne  perdant,  de  perditis  uiniis  tristantur,  unde 
poeta  : 

llimetuttnt  cupinnlque,dotent  gaudentque  nec  aura$^ 
Heipiduntf  clausi  lenebrii  et  carcere  caxo  **• 

c  Fode,  >  inquil  ad  Ezecbielcm  ^^,  pai  icteni,  cl 
foilit  et  invenit  imagines  qiiadrupcdum,  id  est  ter- 
rcnas  alTectiones,  et  serpeuium,  id  est  occultuni 
odii  el  iiividix  venenum,  et  volucruin,  id  est  nnibi- 
tiooem  digniiatum.  Istis  dicit  Apostolus  :  Pax  Dci 
exislat  in  cordibus  vcstris  ^.  Tcriii  propter  flngelln 
erigunturcontra  Deum,  propter  qiise  c  iniquiiaiein  in 
extelso  locuii  sunt,  et  sic  posncnint  in  coeluni  os 


conlis  qua^rimus,  debet  esse  cor  qunsi  urna  aurea 
iii  urcn,  balicns  vlrgam  disciplinae  securo  et  tabufat 
lesiamcnii  '*,  id  cst  doctrinam  divin»  legis,  ei 
ninnna  inira  se,  idest  saporem  supernne  dulcedinis, 
ut  c  pax  Dei  quae  exsuperat  ouinem  scnsuui,  custo- 
dint  corda  vcstra  et  inielligentins  veslras  in  Cbri- 
sioJesit  '*.>  Si  pacein  ciim  Dco  quaeriuiiis,  dcbeuius 
esse  qiiasi  saga  cilicina  in  tabernaculo  '^  ut  nos 
cxponamus  veoto  et  grandini  inclemeutlae  diviiue 
nuimadversionis,  ut  sic  iu  eo  pncem  habcalis.  Ipse 
eniin  cogiint  cogitatioiies  pacis  et  non  aiOictionis, 
c  liivocabiiis  nie  et  ogo  exaudiain  vos,  ei  reducani 
cnptiviiatcm  vcstmin  dccunclis  locis  ".i 

Triplex  est  nosira  capiivilas  :  Priroa  sub  pec* 
cnio,  sccunda  sub  dinbolo,  lertia  sub  praesentl 
cxsilio.  Priinn  locuni  babcl  iu  corde  buroano,  se* 
cuiidn  iu  iuferno,  lertia  in  mundo.  Itaque  si  p4- 
tienier  sustineanius  ejus  flagclla,  ipse  reducel  do 
cuiictis  hislociscaptivitateni  iiostram,  et  Dcus  pacis 
qui  eduxit  de  luortuis  pasloreiu  niiscricordiaruni 
oinniuiii  Domiuum  nosiruni  iesuni  Cbnsium,  etc. 
llaiic  pncein  mirainur  in  spoiisa  ,  de  qua  sequilur: 

Adjuro  voi,  fiiio!  Jeruialem,  iercapreas,cervoiqu4 
camporum^  ne  iUicitetii  mqi:e  evigilare  faciaiii  di* 
Uctam,  doiiec  ipia  velit. 

[Card.]  Appnrenie  sollicitndiue  quam  grrit  mater 
pro  Ecclesia,  replical  filiiis  istuin  versiculuni,  ut 
siciit  supcrius  iinpaiieutes  ad  pailentiaui,  et  prope- 
0  rnnies  ad  longauimilaiem  inviiet,  sic  el  eoruin- 
deni  iuipaiienliaiu  et  fesliuantiani  repriiiial  el 
casiigci.  Consequcuier  autein  de  laudibus  mairis 
snlijiingil. 

Qttw  est  ista  quo!  aicendit  per  deiertum^  sicm 
vinjula  (umi  ex  aromatibui  myrrhce  et  l/itirit,  el  mni* 
ver^i  pulverii  pigmentarii  ? 

[Tho.]  Vidcns  quilibet  sanctam  aniinae  conversa- 
tiunein,  cuin  admiralionc  clamat  :  Quas  est  isia 
quoj  aicendit,  etc.  In  deserto  biijus  mundi  sanct.i 
iiniinn  vivit,  dum  adbuc  cxsul  a  regno  intcr  daemo- 
ncs.  innquam  inlcr  bcslias ,  babitat.   Hxc  seinpcr 


•' Maitb.  ^\  "Apoc.  21.  "  Prov.  30.  »•  Ibi  I.  ^»  Ibid.  *»  Cnp.  f .  *•  l.nc.  \0.  *»  Yirg. 
jEvdU.  VI  flioo.  •*  Cap.  8.  *•  Col.  .5.  *•  Psal.  7i.  *»  Cnl.  5.  *•  Gal.  C.  *»  Ibid.  ••  II  Cor. 
io.     »»  llcbr.  \t.     •»  llcbr.  12.    •*  PhiL  4.     ••  txo.l.  0^3     1»  Jcr.  21). 


855  THOIfilS  CISTERC.  £T  JOAN.  ALGRIM  S5C 

liboral  ul  aicendat ,  ul  qnem  Taltle  diligit,  mngis  A  voliiptas  caniia  quae  arridet  in  principioamaraest. 


acmagis  sentiat.  Hi  ^isibilia  fastidiunt,  ad  coe- 
leslia  se  erigunt,  malis  moribus  se  exuunt,  cupldi- 
tates  mundanas  contemnuut,  spe  ad  invisibilia  len- 
diint.  Hi  per  dcumm  ascendunt,  qui  dum  bic  ten- 
laiiones  reruni,  deseri  metiiunt.  Bene  $icui  virgula 
fumi  ascendunt,  quia  odorein  bonas  famae  el  subti- 
liiaiem  meniis  babent.  Istc  odor  estmyrrte  quxesl 
mortiiicatio  carnis  ei  ihuri$^  quae  est  devotio  ora- 
tionis.  Pigmenta  facimus,  qiiando  virtutea  in  odore 
congregarous,  quando  aingulas  virtutesdiscutiuius» 
ne  quod  vitium  lateat,  ne  quid  incultum  remaneal, 
speciesvirtutum  quasl  in  pulverem  tundimus.  Qui- 
cunque  ergo  sic  cor  auum  discutiunt,  lectulum  In 
quo  sponsus  requiescat  cor  suuin  faciont,  unde  se- 


Secundus  est  dispas,  qui  parviis  est  et  iatet  in 
pulvere,  et  facit  perire  siti ;  liaec  est  vana  gloria 
qn»,  sicut  scriptum  esl,  coplestis  est  origine  el  in 
ciiiere  babitat.  Hanc  sitiendo  mulii  pereunl.Ter- 
lius  esi  scorpius  qui  euuttit  ignem;  baec  estlra,  in- 
Tidia.  His  est  desertum  mundi  venenosum,  sed  fo 
cerunt  sibi  serpentem  in  palo,  id  est  Cbrislum  lii 
cruce,  quem  videndo  vulneraii  a  serpenilbus  sanati 
sunt.  Tertium,  id  est  aspcritatein  conversaiionis. 
diiiinus  spinis  laccrosuiti,  quia  per  niultas  tribula* 
tiones  itur  ad  Deuni  '*,  sed  floribiis  esi  speciosnm  i 
t  Laeiabitur  deserta  et  iii  via  exsuliabit  sulitu«lo, 
et  florebit  quasi  lilium  ^*.  i  scilicet  floribus  viriu- 
tum.  De  anima  quae  sic  floret  dicitur :  Qtiw  eu 


quitur  :  En  leciuium  Salomonie.  Qualuor  sunt  de-  B  iiia  quee  aecendii  per  deununu  Quarlum  est  fructii 


aeria  :  Primum  inrornus,  secunduin  mundus,  ler- 
lium  asperitas  conversalionis,  qiiartum  patria  coe- 
leslis.  De  priiiio  Ezecbiel  ad  te»  Pbarao  :  c  Proji- 
ciam  te  in  desertum,  ei  omnea  pisces  tuos  '*;  i  de 
secuiido  in  Tobia  :  c  Religavit  in  desertum  superio- 
ris  iOgypti  dxmonem  qul  occiileluit  inaritos  Sarae 
*^,i  id  esl  in  mundo;  de  lertio  :  In  pr»senti  loco. 
Quoe  eei  iila  quw  aecendii  per  deeerium.  Et  in  quo 
Joannea  BaptiaU  praedicavit  ",  et  Cbristus  jejuna- 
vit  '*;  de  quarto  :  c  Reliquit  Donilous  nonaginta 
novem  in  deserio  el  venit  quaerere  qiiae  perieral 
**.!  Priinum  est  etsccranduni,  secundum  esl  fu« 
gicndum,  per  teniuin  cst  asccndendum,  ad  quartum 
est  perveniendum.  Priniiim  est  pleiuim  bonore , 


coplosum,  quo  onines  pasceniur  et  accubabunt  et 
non  est  qui  exterreat  **•  c  Non  esurieni,  nequc  si- 
lienl  ampliua^*.  i  Erit  et  cbariiate  gloriosuin  :  «  0 
quam  gloriosum  est  regnum  in  quo  cum  Cbristo 
conregnanl  omnes  sancii'*. 

In  priino  deacendunt  criminosi,  de  aecuudo 
aacenderunt  uovitcr  conversi«  per  tertium  aMcn- 
dunl  perfecii,  ad  quartum  ascendont  beati.  De 
primo  :«Et  descendant  in  infernum  viventes  ^*  ;i  de 
secondo  :  Qucb  ea  ina  quas  aecendit  per  deeerlum ; 
de  terlio  ;  c  Quae  est  Isia  quae  progreditur  quasl 
aurora  consurgens  ^^.  i  In  lioc  deserto  non  crescero 
est  decrcscere,  non  perflcere  esl  deficere,  noR  prb«- 
cedere  est  retrocedere.  non    ascendcre  est  descen- 


aecundum  errore,  leriium  dolore  aed  decore,  qiiar-  ^  dere;dequarto:  cAsccndcnsCbiisiusin  altum  capti- 

vamducil  captivitatein  ^'.i  Sicul  rtr^ufa  /iinij,  iiir|UiU 
Tres  sunl  virgtilae,  prinia  esl  regum,  secuuda 
pastorum,  teriia  pontificum*  Prima  rebellei  aubju- 
ganiur,  secunda  oves  minantur,  tcriia  filii  reguii- 
tur.  Prima  valet  ad  viiiorum  ejectioncm,  secuiida 
ad  inorum  coniposiiionem,  teriia  ad  virtutuin  ordi- 
nalionem.  Priuia  Tuit  Joseph,  qua  ^gypiii  ei  sub- 
Jiciunlur,  et  paier  ejus  moriena  innititur^*,aecuiida 


tum  fructa  sed  amore.  Primiiui  eai  poenis  tormen- 

tuosuin  ei  portentis  monstruosum.  Secundum  esi 

serpenlibus  venenosum  el  miseria  laboriosum,  ler- 

lium  cst  spinls  lacerosum,  sed  floribus  speciosum; 

qii.*irluin  est  frucluosuin  et  amore  gloriosum.  Audi 

lormcnta  priuii  : 

Igne^  gelu^  terme,  fame^  eiercore^  flagello : 
llorror  cum  tenebrii^  ei  /iammea  vtncula  membrii. 

De  igiie  el  vermc  :  c  Ignis  eorum  non  eisiingue- 
tur  ct  veniiis  eorum  noii  morietur  *' ;  i  de  gelu  : 
c  Ibierii  fletus  el  stridor  deniium  *';  i  de  fanie  : 
«  Servi  inei  comedent  el  vos  esurietis  **;  i  de  le- 
lore  :  c  Fulgurelspirllus  procellarum  pars  calicis 


lloysi ,  qua  serpentes  Moysi  absorberentur  ^\  et 
niaie  Rubruin  dividilur  **;  tertia  cst  Auron,  qua 
dlgnus  sacerdolio  osienditur  ^*.  Scd  dicitnr  tirgulu 
fumi,  Fiiuuis  ad  lucryinas  eicitat  :  bxc  est  coin- 
puiiclio.  Fuinus  aliqiiundo  de  terra,  aliqu.nutfo  de 


ejiis  *^;  I  de  flagello  :    c  Tradidit  euin  tortoribus  «%  nqiin,  nriquaiido  dc  Igiie  nascitur.  Terra  esl  cor|tu$ 


iloucc  reddut  universum  debitum  *';  i  de  borrore  : 
c  Ubi,  inquil,  nullus  ordo,  sed  sempiteruus  borror 
iubabitans  **;  i  de  tenebris  el  vinculis  :  c  Ligalis 
luanibus  et  pedibus,  millite  eam  In  tenebras  exte- 


riores  *\  i 


Secundum  diximus  serpentibus  vencnosum,  ot 
miseria  bboriosum,  sicut  dictom  est :  c  In  sudore 
vultus  tui  vcsceris  pane  tiio  **.i  Filiis  Israel  occiir- 
rerunt  tria  genera  scrpentum  in  deserio,  scilicct 
aspis  uuas  blanditur  facic  et  cauda  pungil ;  b:cc  cst 


iiosiruiii;  de  ea  compunclio  nnscilur,  quando  uiisc- 
rias  quas  iu  ea  sustineiuus,  plangiuius.  Dc  aqua 
conipunctio  oriiur,  quando  vitae  prxterit»  fliiznc 
plangimus.  De  igne  orilur  quaiido  aiiore  supcriKe 
palrix  suspiiauiiis.  Sed  dicitur  rir^M/a  ex  aroii:a- 
iibui  myrrhtv^  et  (/iiiH»,  ei  unireni  pulv^rii  pigmen» 
iarii.  Ilacc  virgn  cst  disciplinae,  qiix  iu  priiicipio 
liabet  inyrrliaui,  qiin  a  pulrediuc  viiioruin  rastiga* 
mur,  duin  cariicin  nlHigliniis ;  secuiulo  babet  thus 
oratiouis  et  odoris,  duin  orando  nobis  Deuin  con« 


••  Ezccb.i9.  "Tol>.  8.  ••  Mnlib.  3.   ••  Mailli.  4.    «•   Liic.  15.    'Msn.  GC.   •«  Mallb.i^.  •Msn.  65. 

•^  Psal.  10.       •■  Mntili.  18.        *•  Job  10.       •'   Matib.   2i.        ••   Geii.   5.        '•  Aii.  11.  '•  Isa.  55. 

''  So|ilioii.  3.       »•  Apoc.  7.  •   '••   Ollic:.  Kccl.    '•  iNuin.  16.    '^  Caul.  0.      "  llplics.  4.  •«  Ccii.  47. 
".Nuui.   21.    ^«Exod.  14.      "  Num.  17. 


SS7  COMMENT.  IN  GANTIGA  GANTIG LIB.  Vf.  SSB 

riliamns,  et  exompio  operiim  proximis  oilorem  da- A  ot  k  plaribus  plus  laudetur;  lertium,  ut  liberalius 


mus.  Habet  qooque  .pulverem  pigmentarii,  dum 
peream  exicrius  uos  a  mondanls  coliibentes,  qua 
sursum  sunt  sapimus  '*.  Ilabet  ergo  baec  virga 
disciplinae,  in  principio  amaritudinem,  postmodum 
odorem,  in  fine  saporeni.  Amaritud!uem,  carnem 
iiiacerando;  odorem,  oraiido  et  exemplo  proximo 
proflciendo;  saporem,  supernam  beatiiudiiiem  de- 
gustando.  In  principlo  est  onerosa,  secundo  pre- 
liosa,  tertio  est  cordi  jocosa.  Iiem  in  priino  dcserio 
liabei  miseria  locum,  in  seciindo  gratia  defoctum, 
in  tcpiio  lapsiis  reparationem,  in  quarto  profeclus 
bentiiiidincm.  Primum  esf  solitudo  mnris  Morlui, 
secundum  in  qiio  dcrecit  ulcr  aqnoe  Ismacti,  lertium 
in  quo  filii  Isracl  dulcedine  coelestls  cibi  sunt  rcfo- 


bonoretnr.  Ilaec  enim  tria  proposuit  Dominos  Abra- 
bae.  De  priino  :  c  Ponam  pactum  meam  inter  me 
et  le  et  semen  luum  **,  >  inde :  i  Ponam  arcum 
meuin  In  nubibus  cceli  et  erit  signuin  foederis  inier 
me  et  inter  terranl  *^.  >  Arcus  est  llaria,  quae 
riilget  inter  sanctos  quasi  iris  inter  nubes.  De  se- 
cun«lo :  c  Suspice  ccelum  et  numera  stellas  si  potes, 
sic  erit  semen  tuum  **.  i  De  tertio :  o  Sciio  pne- 
iioscens  qiiae  semcn  luum  peregriuum  futurum  sit  in 
tcrra  iion  sua,  et  serviluii  eos  subjicient,  et  aOli- 
geiit  quadringeiilis  annis  **  >.  Gencratione  tulem 
qunrta  reveaentur  buc.  >  Secuiidum  enim  pro» 
posiium  nosihim. 
Prinia  gcneratio  esl  Abrabx,  sccunda  ludc,  ter- 


rti.  De  quarto  dicitur  qiiod  niiiinvit  Moyses   ovc^  ^  tia  Dnvid,  quarta  Glirisii  et  Mariae.  lu  bac  enim  »1« 

seri  liberati  siint  a  dinboii  servituie.  Noslra  res 
agitur ;  nos  eniiN  siiinus  peregrini,  servituti  subacil, 
flagellis  afllicti.  Sed  pcr  nativitatem  istam  erimus  li- 
beraii,  peregrini,exputsi  a  paradisi  amoeniute,  servl 
sub  diiiboli  potestate,  aOlicti  muiidi  calainiute,  11- 
berali  beatae  Virginis  nativitate.  In  priino  fuinios 
super  terram  vagi  et  profugi ;  vngi  sequenies  couco- 
pisccntiam,  profugi  fugientcs  miseriam;  vel  vagt 
scqucnles  mundi  vanitaten>,  profugi  vitantes  reli- 
giosam  asperitatem.  In  secundo  funibus  peccatoruia 
circumplexi.  In  tertio  in  iEgypto  stipulae  lateris  et 
lutilaboribusopprcssi.  lu  quarta  facia  vigilia  ciaiai- 
tiiia,  idest  nativitate  Virgiuisqiiac  progreditur  qaasi 


suas  nd  iiileriora  descrti  ct  vidit  visionem  igiici 
ruhi  *',  id  est  Gbrisli  iiicariinti  et  glorilicnii,  nec 
igiic  passionii  consunipti  scd  roborail.  Vel  deser- 
tiim  potest  dici  veterum  pntruni  generaiio,  qnl  sub 
lcge  veteri  inculli  et  quasi  rudes  vivebanl,  ex  qui- 
i)us  ascendit  nascendo  beata  virgo  Maria,  ut  de  ipsa 
dicatur  :  Qua  en  uta  qntB  atceudii  per  deserium» 
Si  vis  audire  nascentem  de  deserto  ,-audi  quam  so- 
ieuiniier  cantai  Ecclcsia  :  i  Hodie  iiata  est  beata 
virgo  Maria  ex  semine  Abrabx  orta  detribu  Jiida 
claraexstirpeDavid.  >  Senien  est  p.irs  cariiis  virilis 
semiiiaia  in  ulero  matris,  ut  inde  flat  puerperium. 
Tribvs  est  collcctio  persoiiarum  ex  eodem  semine 


lam  a  laterc  vcnientium  quain  linearium.  Stirps  est  r  *<irora  consurgens,  sumus  sublevati,  ul  In  judicio 


collectio  personnrum,  linearitcr  ab  aliquo  descen« 
dentium.  In  priino  est  auctori.':is,  in  secundo  strc- 
iinitas,  in  tertio  claritas.  Auctoritas  geniliirx  cnr- 
nnlis,  strenuilas  probitntis  virilis  ,  claritns  iiobili- 
intis  regalis.  Aucloritas,  quln  in  Abrahnm  fiicrunt 
lidei  initin  ;  sirenuitas ,  qiiia  tribus  iuda  scmpcr 
Mojsi  adbxrendo,  et  sc  prima  oppoiiendo  periculo 
fnitcximia,  iioliilitns  rcgnlis,  ciijiis  lii  David  fuit 
praremiiienlia.  Iii  priiuo  est  boni  inchoatio,  iii  secuiulo 
virlutum  provedio,  in  lertio  consummaiio.  0  glo- 
riosa  nativiias  pcr  quam  praeteritis  angelis  Dei  Filius 
Abrabxsenien  npprehendit,  per  qunm  vicil  leo  de 
iriliu  Juda,  et  septem  signacnla  solvit  :  per  quam, 
inediante  David,  lionio  c  cgreditiir  virga  de  radice 


siiniis  plene  absoAuti.  lu  orimo  cum  filio  prodigo 
abivinius  in  regioiiem  longinquam.  Unde  David : 
f  lleu  niihi  quia  incolatus  ineiis  prolongatus  est**!  » 
« Quniidiu  enini  suuius  in.lioc  corpore  peregriiiamur 
n  Doinino**'.  >  Cnde; « Quomodo  c^ntabin>as  canllcutu 
Doiiiini  in  terra  aliena**.  >  In  secundo  sumus  Is- 
mael  filiiis  Agar,  qiiae  urvitu*  inlerprctatur,  qu3 
servit  cuin  filiis  suis  in  servituiein  generans**. 
c  Qui  facilpeccatumsenusest  peccali** :  |>— «  Niinc 
acilciii  liberati  a  peccnto,.servi  nulem  facti  Deo.Guni 
eiiiin  servi  e^setis  peccnti,  liberi  fuibtis  justiiiap***.> 
Scrviiniis  cum  flliis,  qunndo  nos  diabolo  siibjiciiiius, 
exeuiplo  alienae  iiiiquitaiis.  In  servltutem  generans, 
aUos  diabolo  subjicieiiies  cxeinplo  noslrac  pravi- 


Jesse,  ct  flus  dc   radice  ejtis  ascendet  '*.>  0  bca-  ^  i^^'**  lo   tertio  sumus  Isrnel  servientcs. 


luin  semen  de  quo  Paulus  sc  nalum  gloriaiiir, 
Saulus  univcrsis  propbciatur,  quod  apprebeiidisse 
Filiam  Dei  humana  nnturn  gloriatur.  De  priino  eniin 
aitPaulus:^  Seinen  Abraii<c  sunt,  etego  ";  >  dc 
secando :  i  In  seniine  tuo  beiiediccntur  omncs  gcii- 
lcs  •*;  dciertio  :  «  Non  angelos,  sed  seineii  Abr:ili;e 
apprebeiidit^.>  tloc  esi  seinen  pcr  qnod  \iax  rcforina- 
lur,  Ecclcsia  fldulium  inuUiplicnlur,  caplivilas  libcra- 
tur,  7S  P*^  rcforniatur  cum  boininc,  Ecclesia  iniil- 
liplicatur  nuiiiero  et  viriuie,  caplivlias  liberalur  n 
serviiuie.  Prl|»iiin,  ut  Deus  plus  ainetur ;  sccunduin. 


In  siipuln,  et  luio,  et  latere.  Per  stipulam  balie- 
mns  corporcaiii  fragilitnlcm.  Per  lutuin  qiiod  ini- 
scctur  ex  aqua  et  pulvere  aiiima;  turbaiionem. 
Per  lalercm  qui  frnctiis  iiulla  potcst  induslria  re- 
solidari  in  morte  corporis  et  aniinae  irreparabileni 
dissoliit'Oiiem. 

Scd  bis  mcdclur  ista  nnlivltns  sicut  nit  prophcta: 
I  Egrcdietur  virga  de  radicd  Jesse,  et  flos  de  radice 
cjiis  ascendei  *\  >  VirgJi  enim  virluiis  aiireret  &)la« 
iiiitatis  angustiain :  flos  servos  liberavit,  aureremi 
peccati  itnmundiiiam;  spiritus  vero   boniis  rediicct 


I    i 


"Ceii.  U.  •IfciJ.    ••I».;,l.  in.    "•llCor.C.  •■  P$,l.  130.  •' Cal.  4.  •«  ioaii.   8.  •»•  ttoin.  0.  ••  Isai.  ii. 


TnOMiE  aSTEIlC.  RT  JOAN.  ALGRIXI 


SOO 


peregrinos  in  l4*miiirefta^*^*t.  lhtfM%mM(mtex  A  iiMe.  Cmm  pri«o  faii  oomliia  iMBiiliuie,  cii;ii  te< 


iriMi  Juda.  Hsee  tribus  fuil  laadabilis*  Ticioriusa, 
anctoritabiiis.  Lauilabilis,  quia  ci  ea  enit  bcata 
Virgo  nascilora;  victoriosa,  quia  pcr  eani  mors 
erai  peritura ;  auctonsabilis,  quia  ex  ea  a  Filio  Dei 
assumpta  esi  bumana  nntora.  Per  primum  niundus 
su!cepit  noTum  florem,  per  secundum  infernus  con* 
cepit  dolorcm,  per  tertium  ccelum  stillavil  mellis 
didcorem.  Ua^  Iria  proplietaTit  iacob  Judae  fllio 
siio.  De  primo :  f  Juda,  te  laudabunl  fratres  lui**.  i 
l>e  secumlo  :  c  llanus  lua  iu  ccrviribus  inimicornm 
luoruoi**.  I  De  lertio :  i  Adorabunt  tc  fifii  pntris 
mi  ^,  »  Audi  florein  :  c  Ero  quasi  ros  :  gcrmiiinbit 
Israel  quasi  liliiim  **.  i  Unde  :  c  Sicut  lilium  inter 
fpinaStSic  ainica  mea  inicr  filias  »   Jerusalem**. 


raiMla  llorida  virginiiale<  iii  lertio  anrata  charitaie, 
in  c|narto  splendida  jocamliiate.  Per  priuiuiu  ruit 
hoaiinilNis  bcmonbilis,  pc^r  secinidiiai  anfcelis  ama- 
bilis,  per  tertinm  I>eo  acccptabilis,  per  qoartan  lu 
regno  cttioram  speclabilis.  Pro  primo  dicilnr  :Cbra 
cx  stirpe  Divid  ;  pro  secnndo :  Cc^cis  vila  gloriasa 
loceaB  deJit  samilo;  pro  tcrtio  :  c  Vidi  angekiiii 
deseeudentem  de  ca*lo,  et  terra  illominata  est  a 
glorta  ejos  '*,  » id  est  Maria  a  Filio;  pro  quarlo  : 

O  ^Mnm  glorifica  Inre  coruseut 
S:ir{  tM  UaridicK  rc^tM  ftroUt 
Snblimii  reudeng  Virga  Maria. 

yiii  ergo  lianc    bcalain  Virgir.em  vult  imitari, 
ofiortet  ot  priuio  sit  dc  semiue  Abrab»,  qui  dicltur 


liide:  c  Flores    appanicrnnt    in  torra   nostra***.  i      PnterextgUme  :  in  secundo  de  Iribu  Juda,  qui  di* 


l>c  sccundo :  c  Dolores  obtiniierunt  habilatoresPbi* 
listbiim^  »  Id  est  diaboliim,  qui  iliciliir  duplex  nii- 
na.  De  tertio :  c  C(e!i  disiill.iverunt  n  facie  Del  Si- 
iiai,  a  facie  Dci  Jacob*.  i  Undc  pcr  toluni  muudum 
Miclliflui  fjcti  siint  cQcli.  Et  moralitcr :  Si  nati  sumus 
cle  Jiid.i,quod  dicitur  eonfes$io  bis  tribus  possiimns 
proficere:ut  priroo  sit  bomo  laudabilis,  secniido 
viciorlosus,  tcrtio  auctorisabilis.  Primo  ei  fiigicns 
peccatum  nascitur  quasi  flos  de  sterqiiiliuio,  se- 
cundo  viriliter  rcsi)»teiido  teiitatlonis  aculeo,  lcr:io 
sanciis  ineditationiUus  pcnetratC€eluin,divinointcr« 
cst  concilio.  Priino  appropinqual  mundiii.T  virgi  • 
nali,  seciindo  se  mancipat  a  carcere  infernall,  teriio 


citur  comfeuio  ,  lcrtio  dc  stirpe  l>a\id,  qui  dicitur 
moiiN  fortii  vel  rtso  desiderokiii».  Priiiio  eiiiiii  oficr- 
tet  ut  a  Palre  exctrlsovenecoiilritioots  semen  inlu:i« 
cblnr«  sccondo  ot  peccata  confiieatur,  leriio  ut  in 
cbariuite  roboretur,  qoario  ut  cum  beau  Virgiuc 
spiritali  intelligentia  clarificelur.  Proptcr  priuiuin 
dicitur  :  priina  crcdcndi  via  est  .\l;ruliani«  bcati 
seuiinis  servos  patcr,  quia,  c  Qiii  iioii  credii,  jaia 
judicaius  esi  **  *'. »  De  sccundo :  c  Confitcmini  alier- 
utnim  pcccaia  vcstra  ct  orate  pro  inviccm  ut  salve» 
n  ini  *\  »  qiiia  lu  coufessione  oiuuia  bvautur. 
Dc  tcrtio  :  c  Uanus  disso!utas  crigile»  el  geiiua 
dcbilia  roliorate  *^.  >  Lude  David  :  c  Foriitiidincm 


se  ingerii  palatio  rcgali.  Pcr  primum  fit  pulchrior,  q  lueam  ad  te  custodiain  *'•  »  Quarto  clari  efliciamur 
per  secundum  potentior,  per  teriium  sublimior. 

De  priino:  c  Aiidi,  filla,  cl  vide,  el  iiicliiia  aun*in 
tuam,  et  obliviscerc  populum  tuum  et  donnim  pairis 
lui,  et  coucupiscct  rcx  dccorero  tiium*.  i  De  sccun- 
i!o :  c  Accingere  gladio  tuo  super  femur  tuum,  po- 
lenlissinieS  i  De  tertio :  c  lntcndc  prospere,  pro« 
cede  et  rcgiia'.  i  Ul  dicatur:  c  Aslilit  rcgiiia  a 
dexlris  in  vesiitu  (Icatiralo,  circuindata  varictaie*.  i 
lloc  ordioe  processtt  Jiiditli:  prtmo  se  vcst  biis  cul- 
tioribiis  sibl  spccieui  apiavit,  secundo  Holophernein 
jugulavit,  teriio  oflrcrcns  iu  lemplo  cnpui  eju«  pcr* 
petuxfama  gloriam  ct  mcnioriamsibi  coinparavit*. 
Sic  Joseph  priiisest  ornatus  polyinita  vcs:e,  secun- 
do  viriliier  carcerem  susiiuuit  potius  quain  coiret 


cumbcata  Vir^iue  et  eisdcm  gradibus  :  Primo  proge- 
nic,quia  a  Deosumus  crcaii;  secuudograliae  infiisione 
per  Spiritum  saucinro  recreali,  terlio  Cbristi  conccp- 
lione  ,  durn  Qtristus  iubabitat  bospitiuiu  conlis 
iioslri ,  quarto  quando criiuus  beatiiudiiie  reforiuali. 
Primo  ergo  illumiuauiur  ratioiie  qua  naturaliter 
usuni  rcnim  discernimus,  sccundo  inspiratione  qua 
pcccatorcs  nos  cognosciiuus ,  tcrlio  spiiitali  iuieir> 
gcntia  qtia  ad  cttlestia  suspirauius,  quarlo  in  resurrec- 
lioiie  quando  Deuro  videbimus.  PriiMO  c  iilumioat  oiii- 
iiein  houiineui  vrnienlem  in  buiic  uiundum  *'*  >  De  se- 
cundo :  c  llliiuiina  oculos  iiicos  ne  ouquaro  obdorniiani 
iii  inorie'*.»  Dcicrtio:  c  Surgc,illuuiiiiare,Jerusa!em, 
quia  venii  luincn  tuuui  *'.  »  De  quario  :  c  Fulgebuut 


cum  domina  meretrice,  terlio  sublimatiis  secuudus  d  ]usti  sicut  sol  iu  regiio  P.ilriscoruiii*'.  i  Pro  quano 
facliis  esta  regu*.  lu  figura  hiijusoriusbcaix  Virgi-      dicit  Ambrosius: 


liis  4  Judas genuil  Zaraiu  ** » quod  dicitur  orien$.  Judas 
meditabatur  castra  ad  orientcm  tabernacnli ;  iiide 
llalaain  :  c  Onetur  stella  ex  Jacob*.  i  His  tribui 
iiieruit  pncferri  canteris;  quia  Judns  Joseph  de  m:i- 
iiibus  fratrum  liberavil ;  quia  his  tribus  prior  niare 
r..'ubriim  transmisit :  quia  David  de  Ghron  in  Jeru- 
salem  reduxii.  Propier  haec  morila  bcatx  Virgiiiis 
crtu  digna  fuii,  qiix  fuit  et  clara  ex  siirpe  D.ivid. 
Fuit  euiin  clara  regia  progenie,  clara  abuudauiia 
l^ratiuE^,  clarn  Christi  couccplioiic,  clara  glorillcn- 


0  (inam  glorifica  Ince  eoruKai 
Stirpis  Dutidicai  regia  i^rolet^ 
Subiinus  retident,  lirgo  MariOf 
Snpra  agtigenas  artheris  omnes* 

Ibec  quatiior  in  illo  fcrculo  Salomoiiis  iiiveuitur.  Ait 
enim :  cFcrculuiufeiit sibi Salomou  deliguis  Libaui : 
oduiunas  cjtis  lecil  arg«!ntens,  recliiiaioriuin  aurcuui, 
ascensiim  purpureum  '*.i  Ver  liganLibaui  aiiliqMi  pu- 
tres;  hxc  lantuiu  radices  suas  iu  iino  ponuut  quantuiii 
ramos  in  aliuni.  Ihcc  r.elsilndo  est  huiuiliias  ;  per 


•^Tsal.  142.  ••Gen.  49.    *•.  Ihid.  •Mlii.!.     *»Oso.  14.    •' Cni.  2.     »^*  Ihid.    » i^xn.l.  13.     »  INal.  «7. 

M*sd.4i.    rihid.     •  Ihi.l.     •hii.l.  '  Judiih.  10.     •  Geu.  59  ct  seq  |.     '' diiih.  I.  •  Nmn.  ^i      ••.\|mk:. 

M.     "Jo:iM*5.     «*Jai\3.     "  Isii.  .Vi.     »MSal.  58.      «•Joaii.  I.     ••  ISal.    li.     "  Isai.    GO.    ••Mut.h. 
^«     '*  C.iiil.  5. 


S€l        '  COMMENT.  Iff  CANTICA  CANIIC.  —  LIB.  VI.  VSi 

argciitoni¥irsiiil(as»perauniiii  coiicepiioGliiisiitPer  A  d%og  ienente$^  (liini  ferbum  Dei  tmpleni,  Hadbetta  ttit^ 


asrensum  purpureuro  gloriflcaiio  Cbrisii  tcI  ejus. 

QuK  eu  itta  quetaictudit  per  deaHum ,  stcul  vlr- 
gutQ  fmmi  exaromatibui  mtfrrhw  et  thurit^  et  UHiverti 
putterii  pigm€utarii. 

[Card.]  Ascendil  slquidem  bcaiaVirgo,quia  t  asceii- 
sioiies  in  corde  suo  dlsposuit  **.  i  As^cendii  de  ? iriuin 
in  viriuiemproflciendolnoperibus  suis  cilerius.  A<- 
cendit  per  detertum^  id  est  por  inundiiiny  qiiem  pro 
dcserio  babuii ;  nain  coniemnens  niundum  el  ejiis 
coticiipiscentias ,  spiritiialibus  adbarsit  dcliciis.  As- 
rendit  auleiii  slcicf  virguta^  proptcr  rccliiudinein  in- 
tcHiionis  et  operls,  propier  gratiam  bumiiiiatis , 
propter  perseveranlis  solidiiatcm,  propicr  cxie* 
iiiiaiionein  caniissux.  Virgiila  enini  recia  estetso- 
liJa  ;  gracilis,  ct  bumilis. Ilxc enim  virga  dicilur riiiiii, 
quiarumusagilisestetdeigniscaloreesl,  ctproccdit, 
ei  asi  en  ler.sab  bumanisdisparetaspeciibus.Et  beata 
Virgo  per  ulficiositatcin  agilis  fuil ,  quae  ad  beaiam 
Elisabelb  se  iransiulit  asceiidens  in  moiitana  *'  ut 
ci  minislrarci  et  filio  dc  ipsa  naKituro.  Agilis  ruit 
quia  levi  curso«  levi  saliu  vclut  Idilom,  id  est  transi- 
liens,  omnes  vitionim  spinas  et  foveas  transilivii. 
Ilaec  ardore  Splriius  sancii  acccnsa ,  slc  ascciidendo 
profecit  in  gratia «  sic  ascendit  in  gloria  quod  velut 
disparens,  omnein  bumanam  cognitioiiem  eicedlu 
Et  quia  ad  laudem  isiius  virgulaeiion  vidcatiir  suf- 
ficere  praedicta  conimendatio  ,  de  ipsius  odore  sub- 


ciittimi  duiu  alios  cavere  erudiuni,  ei  pergladium, 
iqiiodestverbuinDei*%i  sapientiavincit  nialitiam*'. 
Per  manus  quibus  tenentur,  opera  signillcaniur. 

aVoii  Minor  etl  tirtut  quam  qutrrere  parta  tueri; 
Catut  inett  iHic^  hie  erii  artit  Oimt. " 

Bonum  est  lociiil  iiiii  conscientias  stemere,  metios  spoii- 
suni  inlrodiicerr,  opiin.iim  iniroilucto  mnndum  cor- 
servare  ;  slcnicrefloribusodorireris,  sponsiiin  iiitro* 
ducere  Llaniliii!s,  niundum  coiiservare  excubils  ci 
gladiis  ;  floribus  virlutum,  Uanditiis  orationum  ei 
obsequiorum «  excubils  circumspeciionum  ,  et  gla- 
diis  diviniverlil  et  animadversionum.  c  Pncparate, 
inquii"-",  corda  vesirn  Domiiio:  i  ecce  quoinodo 
sicrnant;  ict  scrviteilli  soli :  i  ecce  qiiomodoobse- 
quiisetorationibusaitrabatur;  c  ei  liberabit  vos  a 
peccatis  nostris :  i  ecce  quomodo  custodiatur. 
73  Audi  cliam  poeiam  : 

Principio  quod  amare  vetit  reperire  tabora^ 
Qui  nova  nune  primum  mitee  in  arma  venit, 

Proximut  huic  tabor  eil,  placitnm  exorara  reperlum 
Teriius  ui  tongo  tempore  duret  amor, 

Audi  primum :  cCor  munduni  crea  in  me,  Deus  **;i  ei 
secuiiduin  :  c  Spiritum  rectum  iniiova  in  visceribos 
meis  ";•  ct  tertium :  cNe  projicias  ine  a  facie  tua,  ei 
Spiritum  sanctum  iie  aufcras  a  mc  **.  i 

Sexaginta  fortet,  ioquit  :  qood  didtur  propter 
perfectionom  senarii  et  dcnarli  ex  quibus  moUipii- 


dllur:  t:x  aromadbut  myrrtiw  et  thurit,  et  unirtrti      ^^*"^"  Senarius  cst  primus  perfeclus  ,  ciijiis  partet 
putrerit   pigmentarU.    BcaU  eiiim   Virgo  oinnium  C  »""**»P**»<^«l»ve  aggregal»  senarlum  faciunt,  et  signi- 

fic;a  perfectiouein  cu&todiendi  mandala  Dei,  ut  ncc 
ultra  progrcdiamur  per  pra^siiinptiuiicm ,  nec  ciira 
leniaifeamus  per  negligeuiiam.  Denarius  ex  septc- 
iiario  et  ternarlo  constat.  Septenarius  est  virgo 
numenis,  quia  nec  gignii  nec  gignitur  infra  primum 
liniitem,  ei  signiHcat  iiicorniptlonein  menlis.  Ter* 
iiarius  designattria  per  qux  t'eb^t  docior  proflcere : 
scllicet  docirina  verboruiu,  gravUate  inorum,  inta- 
griiate  sastinendarum  passionuni.  Unde  Apostolus  : 
c  In  omoibus  teipsum  prxbe  exemplum  bonoruiu 
operum,  in  doctrioa,  in  gravitate,  iu  integritaie**.» 
Item  in  liiuus  debct  subditos  instruere :  scilicet  iii 
cuidis  puritaie,  in  operum  sinceritate,  In  vcrlioruni 
suiiituie.  Undf^  Aposlolus:  c  Sol  iioo  occiiiai  siiper 
D  iraciuidiain  vesirain  ••.  i  Ecce  de  puritate  cordis  : 
«  Qui  furabatur  jam  non  furetur,  inagis  aulein  la- 
borel,  ut  liabeat  unde  tribuat  neces!>itatem  paiien- 
ti  *'.»  Ecce  de  sinceritafc  operis  :  c  Omnis  sernio 
malus  de  orc  vestro  non  procedat  **.i  Ecce  dc  ver- 
boruin  saiiitale.  De  forlissimis  Isracl  David  Irigiula 
babuit  furtes.  Tres  vero  fortiores  illis :  Abisai, 
Sobocbai  ,  Jonatbam.  i  riinum  dicitur  tacrificium 
patrit  mei,  propter  poenilcniiam  ;  sccunduin  con* 
densum,  propter  oratioiiis  ct  eleeinosyn»  frcqiieo- 
tiam  ;  lertiuni  jtonum  c»tumba:^  propter  bonje  vo» 
luntatis  gratiain.  Tres   vcro  foriissiini   qui  ciikto* 


virtutnm  odore  profudit  Erclesiam;  ipsa  enim  babiiit 
orouia  aromata  viriutum.  Unde  dicitur  :  Ex  aromu' 
libue  myrrhas  et  itiurit  et  univerti  putverit  pigmen" 
larii^  quem  liabet  et  facere  no\it  piginentarius, 
sdlicci  iesiis  Cbrisius  omnium  largilcr  virtutum. 
Ter  inyrrbani,  qua  condiuiitur  corpora  morluorum, 
sigiiatur  jejiinium,  ct  aliae  carnis  maceratioites.  Per 
tbus  suavis  odoris,  oraiionum  fragrnmia  designaiiir. 
Per  uiiiversum  pulvcreiu  aromatum,  quia  aroniala 
leruniur  ut  in  pulverem  reducaniur,  et  ut  in  pul- 
verem  redacta  coiuminuantur,  dcsignanlur  umiies 
virtuies  coiiditx'  patieniia  et  bumilitate.  Sequitur; 

En  lectulum  Satomonit  texaginta  fortet  ambiunl  de 
[ortissimit  hrtiel^  omnet  teuenteh  gladiot  et  ad  belta 
doctittimi. 

[Tdo.]  Saloinon  pacificut  interpreiatur.  Ipse  csi 
Christus.  Ipsi  ergo  lectuluin  fariinus  ,  quaiido  a 
niufldana  soUicitudine  cessainus,  et  in  ejus  solo  de- 
si Jerio  p^usanius.Denarius  autein  per  senarium  iiiul* 
liplicaius  sexaginla  facil.  Per  denarium  igitur  Dc-* 
calogum,  per  senarium  vero  totum  tempus  accipiinus, 
iu  quo  omnia  facta  suot.  Ergo  pcr  texaginta  foriet 
umnes  |ierfectos  E^clesiac  aci  ipimus,  qui  dum  iii  sex 
(^ielNia  Decalogutn  comolent,  bi  tectutum  Cbristi  am- 
biuni,  quiasaMCtamnieiitetn  in  qua  pausai  verbis  et 
cxeiiiplis  inuuiunt  ct  sic  ab  ea  liosles  repelluiit,  gtw 


••Psal.  83.      ••Liic.  I.      "Eplies.  6.     ••  S:.p.  7.      •*.!»  I  R«»g.  *?.      ••  Psal.  50.     •Mbid,      ••  Ibid. 
••  Tit.  4.    ••  Epbes.  4.     »»  Ibid.    ••  Ibid. 

Paraoi..  CCVl.  12 


Ses  TUOMiE  CISTERC. 

Hiebaot  lectum  ejut ,  lii  erant  Eleazar ,  Setneias, 
Jfsl>oam,  lli  quoqiie  Juxta  nouiinum  iuterpretatio« 
iiem  lectiilof  nostros  custodiunL  Eleazar  clicitur 
adjuiorium  Dotnini  contra  desperatiouero,  Semeias 
okediem  Domini  co'itra  inobedientiam  Ada* :  Jt*»- 
lioam  denpiicem  coutra  superbiam  Satanx;  se 
enim  stulium  et  desipiscentem  deliet  liumo  repu- 
tarc.  luque  qni  coiifiilil  iu  adjutorio  Aliissinii  ,  qui 
obediens  est,  qui  huii.ilis  ,  ille  fertis  esi  ad  custo- 
diemlum  lectuluiu 

Tres  suntlectuli  Salomonis:  primus  conjugaio- 
nun  ,  secundus  coiiiinenlium  ,  tertius  virginum. 
Prjini  licct  sibi  di^biium  solvanf ,  curnnt  ^e  a  criminc 
ciisiodire  ;  secundi  conjugiuin  experti ,  curanl  am^ 
plius  al>&tinere ;  tcriii  utioqne  contcinpto  studcnt 
soli  Deo  vacarc.  ^rimi  sunt  iii  (liccnario ,  secun:!i 
in  ser;igciiario,  tcrtii  in  cenieiiario,  lloc  fii  ralioiie 
coinpj*.!.  In  iurtfriori  junctura  pollicis  sinislri  dic 
decem  ,  in  secunda  viginti,  in  teriia  triginta ,  ubi 
ttunimitas  pollicis  et  priml  digiti  se  tangunt ,  quia 
coiijugcs  ita  se  blaiido  osculo  complcctuntur.  Pro* 
ccdd  numcrando  suminltatcs  digiiorum  :  scilicet  in 
summiinte  secundi  xxii,  tertii  xxxii ,  quarti  id  est 
parvi  XXXIV.  Besccndeper  juncturas  parvi.  Ad  pri- 
lunii)  xxxiv ,  ad  secundam  xxxv  ,  ad  inrcriorem 
xxxvK  Pcr  tres  ioferiores  revertendo  ad  prinium 
d't|;itiim,  nd  inlbriorem  secundi  digili  dic  xxwn,  ad 
iiifcriorem  sci|UPnlis  xxxviii ,  ad  inferiorem  primi 
xixix.  Asccnde  ad  secundam  primi  dicens  xl.  As- 
cende  ad  lcriiam  primi  diccns  l.  Rcslant  quatuor 
mcdix  juncturx  duorum  inediorum  digitorum  :  quae 
sunt  claustrum*  In  priina  illnrum ,  scilicet  inaliiore 
majoris  digiti»  dicLx,  ibi  est  ingressus  clausiri  in 
quo  sunt  continente8,ad  secundain  illarum  quatuor 
dic  Lxx ,  ad  terliam  lxxx  ,  ad  qunriam  xc.  Ecce 
conipletuin  cst  clanstrum.  Ei  quia  iion  sunt  in  si- 
nlltra  inanu  plures  junciurae  ,  oporiet  ut  centena- 
riuin  cQropules  in  dcxiera,  et  sic  transit  de  laeva  in 
dexleram.  Hoc  est  nunicrus  virginitati  deputatus. 
Iii  XXX  est  fructuscoitjugatorum,  quin  multiplica- 
tcr  ex  ternario  qui  cst  dimidiiiin  senarii ,  scilicct 
perfecii  numeri,  ct  decem  qui  cst  perfectus.  Eoruiu 
cniin  semiplcna  esl  porfectio ,  in  eo  quod  absiinem 
ab  illicitis.  In  i.x  cst  fniclus  conliiicntium,  qui  fit 
cx  senario  ct  denario ,  quia  ambo  suni  perfecti , 
quia  in  conlincutibus  est  duplex  pcrrectio,  in  eo 
quod  illicita  deviiant,  et  eiiuin  absiiiient  a  liciiis. 
In  centum  est  fructus  virginum.  Ccntenarius  auiem 
digiilor  est,cum  sit  perfeclus  denario  et  sennrio, 
qiiia  eos  sub  se  continet,  et  muitiplicatur  ex  decein 
in  se  ducto ,  ct  est  quQdrnius.  Igitur  conjugaii  et 
contiiienies  auiit  post  iiiniiem  primum ;  virgines 
vero  in  secundo  ,  ei  snspirnnt  in  tertium,  scilicet 
millenariuin.qui  est  solidus ,  quia  decies  decem  sunt 
roilic,idestquiaestDeus,qniestsoIidus,idestslabilis, 
cum  cxtera  omnia  sint  inobilia.  Unde  Boelius  "  : 
Stabili$que  maueni  dal  cuncla  morcri. 


ET  JOAN.  ALGRIXl  S64 

A  Davkl  triginta  fortes  babebat « lii  CttSlodiant  primum 
lectulom.  Trea  fortiores,  bi  cuslodiuni  secuodomy 
acilicet  Abisai,  qui  didtur  pMier  mem$  smpgrfmiu  ; 
Soliochal,  quidicitur  comrertem  me;  Jonalba»;,  ki- 
licet  donum  co/iim6a*,  id  est  gralia  Del ;  quiu  wm^ 
perflua  vitartf ,  ad  Deuni  se  convertcre,  gratlani  Dei 
tenere  contiuenliam  cusiodiunt.  Sexaginta  vero 
dicontiir  bunc  ciistodire :  qoi  isli  Irea ,  quia  icr 
viginti  aunt  sexaginla.  Tres  fortissimi  coalodiunt 
teriium  :  Eleazar,  scilicet  adjulorium  Dei;  Semeias 
obe/iem;  Jesboam  scilicet  desipiuem$  et  kmmdie. 
Ilxc  eoiin  tria  ad  custodiain  vii^iuam  suni  utilia, 
scilicct  omnes  lenenies  gladios.  Sex  sunt  gladii ; 
priiiius  cst  nialeriaiis  ,  secundus  spiritualis.  Uiido 
Pcti-us  :  c  Ecce  gl.-tdii  duo  hic  '*'.  f  £i   est  gladius 

B  Yerbnfti  Dei :  t  Sermo  Dei  vivus  est  ct  eilicax  ct 
penetrabilior  omni  gladio  ancipiii  *^>  Estet  passio 
gladius :  c  Tuam  ipsius  aniinam  pertransibit  gla- 
dius  *'••  Est  et  gladius  castigatio  carnis  :  c  Acciu- 
gere  gladio  tuo  supcr  femur  tuum,  poienii^sime  **.i 
Est  et  gladius  operaiioiiis :  c  Gladii  ancipiles  in 
manibus  eoruin  *\  >  Primo  ferit  eccicsiastica  cen- 
sura ,  secundo  sascularis  poteotia ,  tertio  doctor , 
quarlo  persccutor»  quinto  Dominus ,  sexto  spiritiis. 
Prinnis  fcril  ut  viviflcet ,  secundus  ut  exeniplo  ca- 
stij,'ct ,  tci  lius  ut  sanet ,  quartus  ot  mortillcet , 
quiiiius  ut  excilet,  sexlus  ut  superflua  rcsecet.  Pri- 
mo  prxlatus  feriL  Ecclesiac  rebellem,  secundo  juJex 
lalronem  ,   lerlio   praedicator  peccntorem  ,  qunrto 

p  tyrannus  innoccntcm,  quinto  Doininus  servmu 
peregrinantem  ,  sexto  spiritus  carneni  luiuriaii- 
tciu. 

.  Elodbelta^  inquil,  (/or/ii<mit.Doctisunt  piignan* 
tcscnin  diabolo;  docliores,  cum  mundo;  dociissimi, 
cuin  rorpore  suo.  Diabolus  eniin  aliquando  depro- 
bendilur  astutia  ,  inundus  potesl  vinci  patieniia  ; 

.  seinpcr  vcro  nobis  sc  iatferil  carnis  |ielulanlia.Unde 
inajor  adhibenda  est  vigilanlia  ,  ui  siinus  ad  bella 
dociissimi.  Unde  sequitur  : 

iniuscHjusque  ensis  super  femur  suum  propter 
timores  noctnrnos. 

[Tho.]  (Sic.)  Elecii  qni  jain  ad  perfeciionem  perve- 
neruuf,<'nsein,id  est  rigorem  conversionis  super  feiuur 
sunni  fcruni,  per  qncm  carnis   appeiilum  fraiigunl, 

D  ne  liostis  qncin  in  uocle  liiijus  niundi  liment,  per 
niolliiiom  advcniens  leciulum  maculare  prsesu- 
m:it. 

Legiinus  gladium  super  fcmur,  et  in  ore,etinroa- 
nu,  ci  in  coidc.  Et  nos  siiniliter  porleinus  super 
feniur  ad  resecandas  carnales  volnpiaies,  in  oread 
resecandos  superdnos  sermones,  in  manu  ad  stcan- 
das  operutn  di&solutiones,  in  cordc  contra  illicitas 
cogilaiioncs.  Sed  et  Dominus  bis  modis  portabit  in 
Judicio:  sitper  femur  ,  ail  lollendam  nosirain  cor- 
ruplioncm  :  in  orc  ,  in  a^^probando  vel  reprobando 
sei.teniiam  proferendo  ;  in  inanu,  ut  sepnret  dves 
:ib  hai.lis ;  in  cordc,oaielulens  vulnus  lalerrs  qiio 


•»  Uor:l.  De  cout.  phil.    "'  L»ic.  22.    »*  IIcLr.  \.    "  Luv.  i.     "  Pial.  4i.     "Ptal.  174. 


S85 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  L1D.  YI. 


m 


Tiilneraloi  esl  pro  nobis.  Tciitaiioiies  Ignoraniise  A  scilicet  viac  qn»  est  ad  sinislram  ,  ei  ejus  qaae  esi 


liiiior  noctnrnns  esi ;  pcccata  scieiitiae  sagill:i  vo- 
lans  iD  die ;  ncgotinin  perambiilans  in  lenebris  le- 
via  peccaia  scienti»;  tiinor  noctiinius  levia  peccata 
ignoranti.t ;  Incursns  et  dxinoniuro  nieritlianuin 
gravia  peccata  sclenlinc.  Quatuor  sunt  lentaiiones : 
qaaram  prima  esi  limor  noctumos,  secunda  sagitta 
vo!ins  in  dle,  tertia  negotiuui  peranibnlaiis  in  tene- 
bris,  quartum  dirmonium  nieridianum.  Primus  sei- 
licet  timor  nocturnus  est  adversiuis  quae  se  ingeril 
converlenti  pro  quo  formidat  converti ;  secunda  esl 
vana  gloria  quac  de  hiudibus  bominum  surgit ,  sci- 
licct  quando  sagiiia  rama;  volat  in  die  commenda- 
bilis  vitx  ;  terlia  cst  aiiibilio  digniiatuin ,  ul  forte 
Mui  noti  curat  landes  appetat  digiiitales ,  et  bu^c  cst 


n>l  dexleram  in  amariiudine  esl.  Hinc  tiinens  pec- 
cire  propier  poenain  inrerorum,  inde  formidat  ag« 
)!redi  arciain  vi;un  qiiae  duci.  ad  viiam  ^%  suae  de« 
l;i!iiatis liiiiens  imperreclum.  Sed  coitcum  ea  Judas, 
dum  oiirrli  ad  conressionis  reiiiediuni.  Tunc  gene- 
rai  Pbares«  quando  dividiliir  a  via  mala;  gen<*rat 
Zaram.  quando  ut  vinm  teneat  oritur  in  eo  gratia. 
Claiuai  ergo  custos  :  f  Lata  est  via  quae  ducit  ad 
morieiu  ei  multi  inlrant  per  cain  ^*.  i  liaec  e»l  cnlni 
via  qua  bomo  quidaiu  descendebat  ab  Jerusalem  iii 
Jcriclio  ^*,  iJ  cKt  a  visione  pacis  in  derectum  mitii- 
di ;  etSctuei  qui  maledixcrat  David,  fugitper  eani, 
cxiens  de  Jerusalem ,  secuius  servum  suuin  fugiii- 
vuin  *<>-"*.  Semei  dicilur  auditio  mea,  servus  cjusesl 


negotium  perambiilans  intencbris,  quiaambiiio  c&-  ^  caro,  qiix  cum  deberet  audire  spiritum  et  ei  ol^e* 


caecateos;  quariaestdae.iionium  meridiunum  *^\  quae 
t;sl  h:  ir.perreciis.  Hos  falso  bono  decipit  diabolus. 
'Jui  supieuies  suiil  iion  Ignorant  asluiias  diaboli , 
quia  dicit  boiium  quod  noii  esi  bonuni.  Prima  impe- 
dit  conversioiieiu ,  secunda  vulnerat  conversalio- 
Meni,  tertia  inniis^coinmutat  mercedcm,  quaria  pi^ae- 
cipitat  per  errorem.  Itero  praslaii  sunl  custodes 
Ecclesiae,  vel  unusquisque  suae  aniniae.  Nox  curo 
mallis  modis  accipiaiur,  bic  accipitur  pro  consensu 
lcnlalionis.  Uiide :  c  Nociein  illum  lenehrosus 
lurbo  possideat  *'.»  De  cuslodibus  :  i  Super  niuros 
tuosy  Jerusaleiii,  consiilui  cusiodes  '*.  >  Tiinor  iioo- 
toriius  aliquando  lil  ex  defeclu  proprio  ,  aliquando 


dire,  uudii  cam  spiritus,  et  duro  fugit  eitra  Jeru- 
saleni,  id  esi  visionem  pacu^  sequitur  earo  spiri- 
tiis,  undelnleracilur,  quia  dixeratei  rex  :  c  Qua- 
cunque  die  exieris.  He  Jerusaletn,  morte  morieris.  i 
Sic  fugiunt  qui  arctaro  viatn  tiroenl  aggredi.  Sed 
scriptiim  est :  c  Qui  timel  pruintm ,  Irruet  siiper 
euiii  nix  **.»  Yia  vero  quas  est  ad  dexteram  c  arcta 
e.M,  qunc  ducit  ad  vilan^sed  pauci  ingredluntnr  per 
eam  **.>  Sed  magnum  pracbet  iiobis  solatiuro,  quod 
Christus  iii  ea  passus  csi,  c  nobis  relinqiiens  exein* 
pluin,  uisefniamurvesiigiaejus"*.»  Igilureamasrier 
euni :  ei  aic  riigieiites  viae  dispendium ,  ftigierout 
liiiuc  iiuiorem  nociurnum.  Sed  adbuc  estante  ocu- 


ficto  alieno.  Cotilra  primtim  egeiuus  baculo,  contra  c  ^^^  "'^^*  pelrae  ofrendiculum.  c  Petrt  auiero   erai 


secuiidum  gladio  ;  baculo  quo  regamur,  gladio  quo 
defeadamur.  Dc  baculo  ait  Jacob  :  c  lu  baculo  meo 
iransivi  Jordanem  isium,  et  iiunc  cum  duabus  tur- 
mis  regrcdlor^.>  lii  tiiiiore  qui  fit  ex  proprlo  de- 
feciu  tiiticnius  dlspendium  ,  oflendiculum  ,  lapsum. 
IMspeiidiuia  vis,  ofletidiculum  peirae,  lapsum  fovex. 
Via  cst  rigor  discipliiiae  siib  quo  militamus :  c  Pelra 
autein  erat  Cbrislus  ^K  >  Fovea  desperaitonis  defe- 
ctus.  Primi  liment,  ne  errenl  a  via  quae  ducaieos 
III  porium  volunliiis  eorum  ;  secundi  iie  oflendaut 
31 J  lapidem  pedcm  suum;  lerlii  ne  ciim  accusalori- 
hus  Danielis  niittnnlur  In  Incum  leonum.  Priinl 
ilicunt:  cKcplcta  est  nialis  nnima  mea  ^*;>  secundi.: 
€  Vita  inea  in  iiiferno  appropinquavil  ^* ;  >  lerlil : 


Cbrlsius  *^>  Ju  via  ceriavimus,  relaxantes  dlscipll* 
nae  rigorem.  In  petramofiendimus,  74  incurrentes 
culjiaiii  criminaiem;  iu  foveam  Inbiinur  veuienif^s 
iu  dos|ierationem.  Ilaec  peira  est  boua  boij> ,  dura 
veto  nialis.  Mnlis  ciiim  primo  cj*t  pelra  oflTenr.ionis. 
sccundo  scandali  ,  leriio  confraciionis.  Oflensionit 
in  niuudo,  scandali  jn  judicio,  confractlO'.is  In 
iHfernc.  In  inundo  per  culpain  ,  in  judicio  per  scti- 
tenliam  ,  In  inferuo  per  ?aicriiaiii  miseriam.  Oo 
primo  et  secundo  diciltir :  <  Lapis  oflcn^ionis  ei 
peira  scandali  **.  >  De  tertio :  c  Qiii  ofleiiderint  In 
ciitii,  colliduiitur  ;!super  qiiem  vero  ceciderit ,  con- 
fringeteum  '*.>  Siiper  cum  cadei  cui  diceiur  :  c  Ite, 
nialedicii,  in  igiiein  a^tcnium  *^>  llic  eniin  es  t  Inpit 


I  iEsiiinatus  suni  cuni  descendenlibiis  in  lacuin  **.>  D  cxcisns  de  mouie  siiie  mntiibus  ,  qui  coufregit  sia- 


Igitiir  contra  baec  trin  oportet  baberebaculum  regi- 
iiiints,  quo  via  pntpclur  ,  quo  Inpis  laiio^ntnr ,  qiio 
fovea  dcprebeiiilaiur. 

Itaque  custos  iu  bivio  c\isiens  palpel  viain,  lan- 
g.ii  lapidem,  dcprcUeiidat  fo\c:tiii ,  ei  dnmet :  cSo* 
lirie ,  et  jusle ,  el  pic  vivaiinis  iii  boc  s;eculo  **.  > 
lii  bivio  erat  Thnuiar,  qunudo  cuni  en  coivit  Judas, 
et  ex  ca  genuil  Pliares  et  Zarnin  ^*.  Tbainnr  ama^ 
riiudo  iiiierpreiatur,  Jiidas  conletsio,  Pliares  r/trt- 
lio,  Zara  oriens.  Cuiii  igilur  animn  sedet  in  bivio 


•»•  Psat  90.    ••  Jub  5.    *•  Isai.  64.    *•  Gen.  3^ 
«  Tit.  4.        **Gcu.    58.      *»  Mnilh.   7.       *•  Ibid.      *»  Litc.    10.      »«-*»    II    llcg.    V',. 
»•  Maiih.  7.    »*•  I  Pe:r.  t.     »^  |  Cor.  10.      »» I  Peir.  2.       ^'^   MaUli.   21.      »'   Ma.h.  tb, 
•»  AjMK.  ti,     *•  Pial.  103. 


tuain  Nnbuchodoiiosor  *" ;  tangitur  a  prxlato,  dat 
sonuin  i£titm  :  c  Eece  veiiio  cito  ,  et  lucrces  niea 
niecHin  csl ,  reddcrc  uiticuique  sccuiidum  opcra 
sua**.>  Heddit  quoque  bonis  juxta  opera  sua.  Hic 
itileriin  est  inflrmis  fortltudo,  devolionis  pinguedo« 
pcrfectis  dulcedo,  et  foriitudo  qua  conlra  adversao 
riuin  prjevaleanl;  pinguedo  qiia  sua/itcr  dillgant; 
dulcedo  ut  quae  sursum  suntsapiant.  De  prlnio  di- 
citur:  cPetra  refiigiiiin  heriuaciis  ••.  >  Ct :  c  Yeni, 
amica  mca,  in  foraminibus  pj^tra^,  in  c:iveriit  maco* 

**   I  Cor.  iO.      *•  Phal.  87.    ^»  Ibid.      **  Ibid. 

••  Job  «. 
"   Da  ^  t 


Z€1  TnOMX  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRlTtt  868 

Tist  **.  >  De  seeaiido  lob  :  c  LaTaUam  pcdes  meot  /^     [Cam.]  '.Hane  ▼trtom  et  •eqaeoieni  lAierMnwt 

iHiijro,  ei  petra  fundebat  mihl  rivos  olei  *'.i  liem: 

f  Ui  »ageret  mel  de  pelra  oteniiique  de  taio  darif- 

iimo  **.»  Et  pro  teriio :  c  De  petra  melle  satoravit 

ens  *^.i  Alioqui  si  offeriduntad  lapidem  Istum ,  re- 

stat  ul  In  foveam  cadani. 

Sed  primo  lianc  forcam  aperiunl,  seeando  fo- 
diunl,  lertio  in  eam  cadunt.  Aperiiini,  ddm  peeca- 
lorum  offetisionem  alii  imitanlur ;  fodiuul,  dum  de 
malo  inp^us  deiUnatur;  ineiduiit,  dum  in  lalibus 
in  morte  deprehenduntur.  Rsc  uno  versu  ostendii 
David:  c  Lacum  aperuil  et  effodil  euin,  ei  fncidii 
in  foveam  quain  fecil  **.  i  Priiiio  ilaque  Iraduntiir 
judiri,  serundo  exac  tori,  lertio  torlori  :  judici  qnK 
de  peccalis  facial  judiciom,  exaclori  qui  exhibeai 
jiidicatum,  tortori  qiii  flagellis  exturquc*ai  esnctnm,  n  S|*>ri^*'^  >  *ed  etiain  superiores  el  de  ordine  Ser^- 


angeli,  tancli  sodalet  Chritti,  detcribeniet  quaoio 
ttiidio  beai»  Virglni  angeli  famoleninr  ei  atsitianl. 
Dicil  ergo :  £ii  leelntum  SalomomU  i€xa§inla  forl€$ 
ambittut  ex  foriiuimU  hratl.  omjms  UaeiUe*  §Ur 
diot  et  ad  $eUa  doctiuimi.  Vmmuujuepie  emm 
iuper  femur  »mum  pro.fer  fMiorft  nociarjiot.  Le- 
clolut  Salomoutt,  id  esl  Chrlsti  veri  paciiici,  beau 
Virgo  dlcitur  inqua  Deiias  intlioaio  c  pite  Del  Fi- 
lius  requicvit  velut  in  leclulo.  Unde  ip«a  di«*ii ; 
c  Ei  qui  creavii  me  requievil  in  labemaculo  ineu^^ » 
Cum  aulem,  sicut  Apottolut  ail ,  c  Oniiiot  spirilus 
coelestes  adminislralorii  sint :  et  miitunlur  propier 
eos  qni  baereditateni  capiunl  saiutis  ^';  •  et  uou  %o^ 
liim  ad  niinisleriuin  hominuin  mitiores  mittuntur 


qiioiisqiic  ad  novis&iinum  quadraiitem  reddal  uni- 
\ersum  debitum.  Notandum  quod  sunl  quadranles 
quatuor.  Homo  cniin  constal  ex  qnaluor  eleinen- 
lis:  igne,  aere,  aqua,  terra.  In  Igne  accipilur  cha* 
rilas  qu»  est  primus  qaadrans,  In  aere  gratia  Dei 
vei  viia  hominis  qox  esl  secandus  quadraiis,  in  aqua 
ahiutio  peccaii  quod  esl  tertius  quadrans,  in  terra, 
qiiod  corpus  esi  quartas  et  noviisimus  quadrans. 
Ihi  ergo  exsohet  quia  peccavit  contra  charitaiem, 
qux  est  primus»  qua  el  quia  graliam  Dei  in  vacuom 
reccpit  ***,  vel  malevixitquxest  secundusquadrans; 
et  qiiia  post  baplisn^om  se  inquinnvit,  quae  est  ler- 
tius  quadrans.  In  corporemnleoperalusesi,  quarlut 
ct  novissiiiius  quadrans.  Ecce  timor  noclurnus  ex 


phiin»  qui  propier  chnritatis  arJorem  dicuntur  flara« 
ma  ignis  vei  igiiis  urens;  unde  Psaliuisla:  c  Qui 
fjcil  angeios  suos  spiritus:  el  ministros  suos  »  flum- 
mani  ignis  vel  c  ignem  ureotem  ^*;  i  osienditur  io 
boc  locoqiiodad  cuatmiiain  el  obsequium  beaue  Vir- 
ginift  non  infcrioris,  sed  superioris  dignitali*  angcli 
dcputali  sunl,  cum  dicilur  quod  hunc  lectuium  am- 
biunt  iexaginia  fories  de  fortiuimi$  hraeh  iiain 
l)tatain  Virginein  ambiebanl  diligenli  custodii  ei 
obsequii  reverenlia  angelici  tpiritus  fo  les  inier 
fortissiroos  sptrituumy  qui  pro  eo  quod  Doum  assi- 
dua  conteniplaiione  conspiciimt,  Israelis  itoiuiiie 
designantur;  ei  isii  sexaginkt  fories  dicuntor,  oon 
propter  numeruin,  sed  propter  numeri  mys*eriotn. 


dcrectu  proprlo.  Esl  alius  tiiiior  nocluriius  ex  facto  C  ^^^  ill<  nuiiicrus  cx  senario  cotistal  et  denario; 


alicno.  Triplex  esi  liinor  iiocturnus  :  tiineiur  enim 
iilusio,  machinatio,  incursio  :  iilusio  phantasmatum, 
machinaiio  lalronum,  incursio  bestiarum  ;  pbantas- 
mam  quae  turbant,  latronesqui  asporlant,  bestia 
qiiae  devorant,  turbant  animain»  asporianl  substan- 
liani,  devoranl  carnem  humanam.  Isli  tres  iniuiici 
suiil.  De  priino:  c  liigredietur  bestia  latibulum  el 
in  uiitrosuo  tnorabiiur  **.  >  Dc  secundo:  c  Si  sd- 
rel  paitrfamilias  qua  liora  fur  veuirei,  vigihirei 
utique  et  non  sineret  perfodi  domum  suain  *\  »  De 
lertio:  c  Nam  et  leonem  ei  ursum  iiiierfcci  ego 
servus  tuus  *'.  »  Primo  erant  inrbati  apostoli,  qui 
vidcntes  Chrisiuin  ambulanieni  biiper  flucius,  pii- 
labaiit  phaiilasni:)  esse  **.  Phuutasinat:)  sunt  sxcu- 


seiiarius  auicni  perfectionein  signai.  Denarius  qiio- 
qiic  qui  regis  habcl  iinaginem,  ci  deceiu  uunieruni 
in  se  conliiiel  pretium,  angelicamdesigiial  unturasi, 
quae  ad  imagineni  Dei  creata  esi,  expressius  et  velut 
quemdam  denarium  tres  habet  poienlias  naturaies  , 
inicllectum,  voluntatem,  el  meiiioriain,  septeni  do- 
nisSpirilus  sancti  insiguilas.lluic  seiileniiaeconcor- 
dal  qiiod  pcrdecein  drachmasin  Cvangelio^^  iiovetn 
ordines  angeloruin  et  humana  natura  signantnr. 
Igiiur  per  sexaginta  fortes  illi  signanlur  sp  rilus, 
qui  in  sublilitale  naiuraJium  et  abuiidanlia  spiri* 
tualium  gratiaruin,  ct  cxpressiore  Creaioris  simiii- 
tudine,  qundaiii  perfeciioiie  caeieris  prxeniinere  no- 
sciinliir.  Ilonini  foriiiudo,  prudcntia,  et  obseqnii 


larium  volupiuliiin;  fures  qui  uurerunt  tliesauruni '^  pioiupiiludo  douionslralur,   cuin  dicitur:   Omnet 


virtutum;  besiiu;  dcvorant  graviiate  flagelloruni. 
Oportel  ergo  ut  contra  ista  liabeus  gladium.  Conira 
priinum,  gladium  discrctiouis  super  femur  tuum, 
el  sic  procul  rccedcnt  somnia  et  noctium  phanta- 
biiiata.  Conlra  sccuuduiu,  glauium  sollicitudinis  iii 
Mianii,  ci  sic  thesaurizabis  libi  tlicsauros  in  coelo, 
iihi  fures  non  enbdiuut  ncc  furautur  '*.  Sic  contra 
liuin  eris  kd  hclia  docttssiiiius  et  l>cstiam  tcrrje  non 
formidabis. 

En    leciulum    Salomonis    $exaginta    fortc$  nm- 
binnf,  ctc. 


leneutes  gladiot^  el  ad  bella  doctistimi^  ct  c.f  lera  qii;c 
sei|uuiilnr.  iii  gladiis  designatur  polesiaj  debella.iili 
wulignos  spirilu?.  Ciim  dicunlura(/(><f//a  doc.isiimi, 
osienditur  eorum  prudentia  ad  obvianduin  conlia 
omnes  insulius  daMuonuni.  Cum  auiem  diciiur : 
(J  uiusciijuique  ensis  super  femur  suum^  ostenditur 
quani  siiit  expedili,  et  quam  |)aratiud  pra:li.ii;duii.; 
nani  honiines  pugnaluri  duin  ex^pcciani  ad\cisa- 
riuni,  super  femur  Mium  exiraciuiM  Mdenl  lcuere 
gladium.  Quare  autein  isii  fortes  hunc  lccti:i.i!i  aiti- 
biaiil,  deuionstralur  cuiu  dicilur:  ProiHer   timores 


•'  Cain.  2.     "  Job.  29.     "  Dcul.  Ti^.    «^  Psal.  80.     •*  Psal.  7.     "•  II  Cor.   6.  "  Job  52.     •'  I  uc  «^^ 
•MKcij.  IT.    ♦•Mailh.il.      "•  Mjttli.  (i.     '*Lccli.2i.     •«  licbr.  t.     "Pial.  1V3.    '•  Luc.  15. 


GOIf HENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  *  LIB.  Yl.  570 

nociumo$t  >«l   repellendum  Tidelicitt  non    tolum  A  veiiis  reriiienfiiiii '*.  i  De  secundo:  c  Siciit  adrpe 


lenuiionei  grafioret,  sed  etlam  illam  breTein  et 
modicam,  quc  per  limorem  nocturnum  designaiur 
In  Psalmo:  ubi  dicitur:  c  Non  timebis  a  tlinore  no« 
ctumo  '*.  «  Nam  per  ministerium  angelorum  sic  a 
beau  Virgine  repulsa  est  oronis  leiilaiio,  quod  post 
conceptioirem  Filii  nec  etlam  Tenialiter  peccasse 
credator.  Seqiiilur: 

Ferculum  f&eUiibi  Salomon  de  lignii  Ubani:  co^ 
iHmnai  ejm  fecit  argenieai,  reclinalorium  aureum^ 
aicemium  purpureum^media  charitaie  conalraviitpro* 
pter  fiHai  Jeruialem. 

[Tho.]  Tria  sunl  fercula.  Primum  esl  Ecclesia, 
secuudum  aniuia,  terilum  Maria.  Priinninfert  Cbrl- 
stum,  sacraineniorum  uniiatem  sustinendo,  secun- 


et  piiiguedine  replcatur  anima  ine:i  **•  •  Teriio: 
c  Ut  cxbilarei  faciem  olco  *K  i  Columnae  ar^euteas 
siinl  quatuor  qardinales  vlriotes  :  jusliiia,  prudeo* 
tia,  fortiludo,  temperaniia.  11«  alium  usum  habeut 
in  pairia  quani  iii  via.  Ibi  enim  est  justitia,  se  Dco 
subdere;prudeiitia,  nullumei  a^uare  vel  majorein 
statuere;  forii;udo,  Inseparabiliter  ei  adliaererc; 
tempcrantia,  in  nulla  re  noxi:i  delectationem  ba« 
bere.  Ilic  vero  justiiia  est  cuiquc  reddere  quod  suunn- 
est,  vel  misericorilia  inegcnis;  prudeniia,  prxvidere 
In  insidiis;  foriitudo,  stare  in  adversis;  tcmperan- 
tia,  niodum  imponore  supei-fluis.  In  prima  sumua 
recti,  in  secunda  cnuti,  in  tertia  firmi,  in  qu:irta 
sobril.  Ad  bas  iios  inviiabal  Cbristus.  Ad  primam: 


dum  suave  jugum  mandatorum  ejus  ferendo,  ter-  B  <  Quodtibi  non  vis  fieri,alii  ne  feccris*'.  i  Adsecun- 


tium  iu  uiero  concip-endo.  Ligiia  Libani  incoinpo* 
tiibiPa  sunt.  De  liis  eibi  Satomon  ferculum  fecil^ 
quia  Chrislus  Ecclesiain  de  saiiclis  in  xternum 
perniaiisuram  fecit.  Columnai  ejm  fecit  argemeai^ 
quia  pncdicatores  qui  eam  su.ajieui  in  ea  ordiiiavii; 
lii  argenlci  suut,  quia  alios  nilore  eloquii  erudinnt. 
Reelimalorium  fecit  aiir#i/m,  quia'DeuK,dum  incor^ 
dibas  perfociorum  rcsplenduil,  eis  divinitatls  siiae 
poteniiam  per  contemplaiioiiem  ostendit ;  ei  hoc 
recliuatorium  est  attr^um,  quia  melior  esl  s:iplentia 
cuiie:is  opibiis,  cujus  asceiisus  est  purpureu»,  quia 
per  multas  tribulaiioiies  ei  quandoque  per  effusio- 
nem  sanguinis  illuc  perveiiiiur.  Sed  quia  nos  Inflr- 
mi  sunius,  per  labores  llluc  pertingere  non  possu* 


dain:  c  Estote  prudentes  slcut  serpentes  ct  siiii« 
plices  sicut  columbae  **•  i  Ad  tertium :  Esto:e  fortes 
in  bello  '\  Ad  quartam :  c  Videte  ue  gravenlur  cur* 
da  vestra  in  crapula  et  cbrietate  ".  i 

RecJinatorium  sequiiur  aurnini.  Sciendiiin  aiileiii 
quodprius  nos  oportet  declinare,  secundo  iucliuare» 
lertio  reclinare.  Dcclinare  a  malo,  incliiiare  buini'- 
liaudo,  reclinare  Chrisio  innitendo.  Declinare  ut 
simus  mundi,  iiicliiiare  ne  siiuus  superbi,  riulinare 
ut  siinus  securi.  Et  sic  fnciamus  Christo  rcclinato* 
rium  aureum :  qu»  esl  saplentla.  Hanc  oporet  iria 
babere:  scilicet  scientiam  ad  ordinationeiu  operum 
et  virtutum ;  intellectum  ad  cogniiionem  coelesiium ; 
saporem,  iit  seniiamus  dulcediiiem  eorum.Unde  Da« 


miis,  consolatur  nosquodsequiiur:  Media  charitale  ^  vid  :  c  Dcclaratio  serinonum  luorum  illumiiiat,  i 


eomMtramt  propler  filiae  Jeruialem.  Fili»  ierusalem 
dibiies  dicuntur,  qus  non  viriliter  ;sicut  masculi 
cunira  viiia  reluctanlur.  Ferculum  iilud  est  aniina 
justi,  qiiae  ferire  dicliur  Christuui  ferendojugum 
ejus  suave.  Ferculum  eniin  a  ferendo  dieitur  quod 
fit  de  ligmii  Libani.  Libanus  candidatio  interpreia- 
lur.  Ligna  ejus  impuirihilia  sunt,  et  quantum  in 
akum  exiendunt  ramos  suos,  tantum  radiceiniiguot 
iu  ierrain.  Iloc  ferculuui  de  tribus  materiis  dicitur 
r%'  ri,  scilicet  de  lignis,  argento,  etauro.  Liguasunt 
opera  in  effeciu,  ar^eiitum  virtulesin  habitu,  aurum 
sapieiitia  est  et  scien:ia  iii  ordiiiando,  et  dulcedo  tn 

gU)»IU. 


scieiitia  inferiorum:  <  cl  intelleclum  datparvutis.  i 
Ad  cognliionem  supernoruni  at  ul  ea  guslarein,  c  os 
nieum  cperui  et  aitraxi  spirituui  '*•  i  Itcui,  est  re- 
clinatorium  eburneum,  cst  argenieum,  cst  aureuiii. 
Priinuiii  in  utero  Yirginis,  secundum  in  corde  fr.i« 
II  is,  leriiuin  in  sinu  Patris.  Priiuum  eburiieiiiii, 
p.opier  candorem  virginiiaiis;  secundum  argcii- 
tcin,  n^^opter  iiltorem  innocenliie  ei  mansiietntiiiiis ; 
lcrtiuui  aureuin  propter  splcndorein  divinitatis.  iu 
priuio  requievit  Chrislus  per  iiicarnationcm,  in  so* 
cundo  |ier  cordis  puritaicin,  in  leriio  per  «lernam 
de  Paire  naiivitatein. 
Aicemum,  inquit,  vurpureum»  Ezechicli  ostensiim 


liai|ue  opera  nostra  siui  impuiribilia,  id  est  sine  {)  esi  aediUciuin,  ei  in  oclo  gradibus  ascensus  eju>. 


potcati  adinistione.  Ilabcai  radicem  ad  cxclusionem 
lijpocri.is  et  negl  gcniiae,  habeant  bilariiatem  ad 
eiclusionem  necessitatis  et  tristitix.  De  priiiio 
Isaias'*:  c  K:ilcudas  vesiras  ei  iieomenias  odivit 
anima  iiiea.  Blanus  cniiu  vesirjc  sanguine  pleiiaB 
stinl.  I  De  sccundo:  c  ln  charitate  radicaii  ct  fun- 
daii  *^.  I  De  teriio :  c  Non  ex  irisiitia  aui  ex  neces- 
sitate;  hilarem  eniin  daiorein  diiigii  Dens  ^*.  i 
Propter  priuium  ferineniuui  a  sacrlficio  prohibeiur, 
propier  secunduiii  adeps  offertur,  propter  ieriium 
o!euin  superluudiiur.  Propier  prmiuin : «  Expurgaie 


•Eosdeiu  credo  esse  liiijus  ferculi  quos  enuiuerai 
Peiriis  in  Episiola  caiionica :  c  Insiruiie,  inquii,  in 
fitle  vesira  viriuteiu,  iu  viriuie  scientiam,  in  scieo- 
ii.a  abstineutiani,  iii  absiiiicuiia  palientiain,  iu  pa- 
tieuiia  piet&ieui,  in  piutaie  frateriiuiu  amoreiu,  iu 
fraieriio  aaorc  charilaieui  *'.  i  Ecce  asceiisioiics 
disposuit  d«  viriute  in  viriutem  *'.  Viriuiciu  hic  ap« 
pella'  constantiain,  pieialem  in  Deuui,  fraternuui 
ainorem  iu  pr.^iimuin,  cbariisiem :  75  i'>  operibus 
boruni,  patieniia.  Hic  est  gradiis  et  color  quo  toius 
asceii^iis  iste  est  ^iurpureus.  Purpura  vcsiis  est  re 


"  Psal.  90.    '•  Cap.  I.    "^  Fphes.  '6.    "  1»  Cor.  9.    '*  l  Cur.  5.     ••  Psal.  Oi.     •'  Ps:U.  IU5.    ••  Maith» 
7.    ••  Malih.  10.    •*  Hebr.  II.     ••  Luc.  21.     ••  Psal.  118.    •'  llPcir.  I.    •'  Psal.  85. 


67i 


THOMiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


S7i 


gia;  qua  ▼estiantur  iasignes  person»,  per  qiiam  A  proptcr  feffusionem  ianguinls,  quae  freqncnter  ibi 


de^ignantur  Insigiies  ascensiis..  Dicunt  qood  est 
piirpura  rubea,  est  scandicina,  est  candida.  Rubca 
€St  in  fercnlo  Ecclesias  martyrium,  scandicina  in 
ferculo  anlmae  humilitas,  caiidida  in  ferculo  Maris 
virginitas.  Sed  quia  non  omnes  possunt  ad  operatio- 
ncm«  nec  contingcre  ad  cuimen  virtuium»  ve\  ad 
snpienti»  gustum ,  sed  tamen  Deum  et  proximuin 
dil'gere  possunt,  ideo  sequititr:  Media  tharilale 
connravii  propler  filiai  Jernialem.  Fecit  et  aliud 
ferciilum  Salomon  gloriosam  Virgineui  t|ii«T  porta- 
^il  eiim  in  ulero,  et  de  lignii  Libani,  Muns  Libanl 
irbus  regia  est  in  Israel.  Ligna  ejus  [Patres  qui  a 
David  descendunt,  de  quibus  factuin  esi  boc  fer« 
ciiliim,  qiiia  de  eis  naia  est  Maria,  unde :  c  Regall 


llt.  Ilaec  ircs  gradus  baliet.  Prinio  enim  dehemns 
esse  pacali ,  sccundo  patienies,  lerlio  pacificati. 
Pacati  a  pnecedenti  murniuraiione ;  patienles,  at 
sustineamiis  sine  turbatione;  paciGci*  facientes  pa- 
eem  liis  qut  sunt  in  seditione.  Per  isium  ascensnm 
purpiircum  possuinus  ligna  Libani  linitaliooe  Us- 
gere,  ct  coluninas  a  longe  palpare,  sed  alia  purpura 
oportet  ascensum  colorare,  ut  possinius  ad  recli* 
natorium  venire,  Id  cst  Cbristi  sangnine»  sicut  et 
Ipsc  ascciidit,  assistciis  pontifes  futurorum  bono- 
rum,  pcr  proprium  saiigutnem  inlroivit  semcl  hi 
sancta  '*•  Sed  quia  fili»  Jerusalem,  id  est  in- 
firmi ,  nec  Patniin  pitssunl  expresse  imitari  rcligio- 
ncin,  nec  columnarum  tangere  pcrfectionem*  nec 


rx  progenle  Maria  orta  ex  tribu  Juda,  clara  ex  stir-  b  ^^  redinatorii  se  ingerere  consummationeui  media 


pe  Uavid  **.  >  Nec  dubium  est  quln  Sapieutia  aedifi- 
caverit  sibi  domum  in-  ea,  excidiL  colunmas  se- 
p>em  '*,  id  est  septem  dona  Spiriius  sancil.  Sed 
ex  islis  babetqualiior  formatas.  Prima  peccati  im- 
niittiitas,  secunda  incoinparabiiis  buinllitns,  tcriia 
privilegiata  ▼irginitas,  quarla  conira  naturain  fe- 
cundilas.  Prima  est  argentum  igne  examlnaium, 
quia  igne  Spiritiis  sancti  faclum  est  in  ea  pcccaii 
purgamentum.  Secunda  est  argentum  qiiod  malleis 
conciissum,  ad  cnjuslibct  vasis  formam  se  applicat 
suscipiendum.  Teitiaest  argenlum  candidum,  quud 
est  virginilatis  argnmenlum.  Quarta  esl  argeuium, 
quod  iu  utero  Virginis  iOiprcssum  moncta  nosir» 
miseriae  suffecit  ad  redemptionetn  oinniuin.  Prima 


ebarilate  comtravit  prapter  filiai  Jerusalem^  ut  sal- 
temperDei  et  proxiini  veniant  dilectioneiu.  Filia 
ierusalem  dicunlur  tiec  debiliorcs,  nec  beatiores. 
Prims  proplcr  sexiis  infirmiiatem,  secundae  pm- 
pter  amorem  niulierum  veliementiorcm,  tertiae  quii 
uon  laborantes  sicul  viri  femin»  baliciit  reqiiiem. 
l^  priino,  ut  bic*:  Aledia  chariiate  comiratit  pro- 
pter  filiai  Jeruialem  :  de  secundo  :  c  Talis  esl  di- 
lecius  meus,  et  ipse  est  amicus  mcus,  filix  llierusa- 
lem  '^ ;  >  de  tcrtio  :  c  Filiae  Uierusalem,  nuntiate 
dilecto,  quia  amfire  langueo  ".  >  Ferciilum  Ecclesix 
Incbaritate  con»travit9  ulsinl  in  cbaritaicfuiidata»; 
fcrculuin  aninuo  meilta  cbaritate  inflammavit«  nt 
siiil  ferviUx;  ferculum  Mari£  ineciiu  cbariiate  coiifir- 


es*.  cnsiigata  raiiooiuatio  divinn:  obumbi  allonis,  se-  ^  mavit,  ut   sint  securac.  De  priiiio  :  «  hi  cbaritaie 


cunda  defricala  ferrugitieis  paleis  susc  dejectiotiis, 
leriia  esi  expolila  linia  sobrietatis,  quarta  est  or- 
nata  eleclro  diviuiiatis  et  bumanitatis.  Per  primnin 
ruptiis  esl  funis  quo  trabatur  genus  bumauum.  Ad 
seciindam  collisa  est  supcrbia,  qua  antc  ruiiiam  ex- 
altaliim  est  cor  dxmonum.  Per  terliam  deMlilatus 
est  fomes  peccati,  per  quod  noii  inveiiio  in  ine,  boc 
est  in  cariie  mea,  bonum  "*.  Per  qnai  inmcxc  Itisa  e^i 
malcdic.io  terrap  nosira*,  scilicet :  f  Spinns  cl  tribulus 
germiiiabit  tibi".>  Nam  lerra  nostra  dedit  rrucluin 
suiim  '^  Sequilur  reclinatorium  aureum,  Ipsum  est 
caro  assuiiipta  in  Ytrgine,  iu  qua  babilavit  pleiiitiido 
divi  itairs  corporaliter".  Auruin  pretiosiiis  csIcjl*- 


radicatiel  fundati  ";  >  de  secundo  :  c  Lanipades 
Iguis  nique  flammarum  '^ ;  >  de  tertio  :  c  Cbaritas 
nuuquam  exciiiii  ".  > 

Ferculum  fecli  sibi  rex  Salomon  de  Ugmi  Libaui^ 
columnai  ejui  [ecit  argenteat ,  reeiinntorium  nu^ 
reum,  tticensum  purpureum  :  media  charitate  con- 
itravit,  propier  filias  Jeru$alem, 

[Caro.]  Iii  boc  versiculo  per  compositionem  fer- 
culi  bcatae  Virginis  privilegia  comiiieiidantur.  Fedt 
jgiuir  rex  Salomonf  id  est  Ciiristus,  lidi  ferculum^ 
sive  ibrouuin,  per  quod  defertur  ad  uotitiam  bo- 
minum  ,  cum  incamatioui  suae  beatam  Yirginen 
prxpnravii,  et  eamdem  sibi  matrem  fecil.  Hoc  au- 


teris  meullis,  et  illa  caro  omnibus  creaturis.  Prc-  d  tcm  ferculum  fecit  de  lignis  Libani,  et  interpretaiur 


tiosior  in  utero,  preiiosior  in  inundo,  pretiosiur  i» 
ccelo.  In  utero  cunctis  geueratis,  in  mundo  omuibus 
crealorls,  In  coelo  angelis.  Primuin,  quia  pollutio 
coitus  non  intervenil ;  sccundum,  quia  in  resurre- 
ctioiie  gloriosior  omuibus  creaturis  caro  Clirisii 
rcflornit;  lertium,  qoa  sedeiis  ad  dexieram  Patris 
supcr  cherubiin  ascendit.  Primum  signum  csl  remis- 
sionis,  secundiim  incorruptionis,  tertiain  divinae 
visiouis. 

Ascetuum,U\q\\\itpurpureum,  Hic  ascensus,  siciit 
dicliMit   est ,    est   pnticntia   qux   purpura   dicitur 


Libanus  candor  vel  //itis,  quia  sanctilaiem  Virginit 
compegit  Doiiiiniis  ex  odore  bonorum  operum  et 
caudore  virlutuni.  Columnas  bujus  ferculi  fecitar* 
geuleas ,  in  coluninis  consistit  fortitudo  ferculi, 
columnae  autcm  ista:  qiiatuor  eranl,  et  argenteae» 
desiguatje  per  proprietaics  argenli.  Argentum  si- 
quidem  dulce  sonat,  fnlgel,  candet,  et  prelio  va- 
let.  Igilur  pcr  qiialuor  columiins  argentcas  desi- 
gnantur  in  malre  Domini  dulcis  sonus  oratioiiis  in 
precibus  apud  Dominum,  splcndor  snnctitatis  ad 
illuminalionem  hoininuni ,  candor  virginitatts  in 


"Omc.  Ec(i.    "  Prov.  9.     •»•  l^om.  7.    ••  Gcn.  3.    »«  Psal.  CC.    "  Col.  2.    •»  Hcbr.  ».    -^  Cant. 
5.    ••  Cailt.  2.    '-^  Eplics.  5.    »'  Canl.  8.     »•  l  Cor.  13. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  ->  Lltt.  VI.  m 

tliositas  iriaic.Miiuiis  in  virgine.  Reeltna-  A  i<l  ^  ^^  flixa  cogflalione;  de  domQ  pairit,  iil  M 


oqiic  anreiim  fitrtl  ii6t  Clirislus  iii  ferrn- 
firginis  inentein  peiTiHlit  p)eniliidine  sa- 
|u»  signifieatur  in  aoro,  el  sic  illustrafil 
Biliviiia,  ni  merilodicl  possit  Quoilcapiit 
illatiii  rcdinavit  in  ea.  At€in$um  qiioqiie 
■  fecit  Doniinus ,  nam  purpura  judicimn 
liigniiatis,  et  Cbrislus  per  assuinplionocn 
reiiilit  et  iiitravit  iii  lianc  sedcni  el  indica- 
udo  rcgciii  :  naiii  in  passione  sua  de  un- 
•is  assiinipix  scripsit  in  remore  suo  ei  in 

0  siio :  I  llex  regum«  et  lK>miiiiis  doiiiinan- 
Di'  ilui|  aulein  iiign^sus  ejus  in  uteniNi 

•Kensiis,  ad   similitudinem   verbi   isai» 

1  Asceiidit  I>oniiniis  super  ifubcm    ie- 


dc  mundana  coiiversatione.  Ilune  triplicem  filii  b- 
rael  fecerunt  ountes  ad  lerram  promissiouiszpriM 
ite  ACgypto,  seriiiido  de  mari  Riibro,  leriio  tfe  de- 
serto.  Prima,  nc  servirent  in  Intoet  latere  raniis 
suae ;  secttnihi,  iie  mcrgcreiitur,  niictiiair.e  cogiu- 
lione;  leriio»  ne  tabescerent  vencnosa  niunili  vaM- 
laie.  Prinius  diffiiilis;  ail  enim  Pbarao  :  c  Mon  ex- 
ibitis  '•  I  Secundo  ait  :  c  llc,  sacrificale,  sed  m 
longius  abcalis  *.  >  Tcriio  :  c  lle,  sed  pccora  ve- 
s:ra  relinqiiatis  ^.  i  Quario  compcnitniur  cxlre  pri- 
nogenitis  nioriuis*  Prinio  enim  obsislil diaiioliiai  nf. 
dc  voiunlatecarnisexeaiuiis.  Slatiin  iios  iciilai  ne 
longius  abcamiis,  id  cst  ne  persevcrciuus.  Dvindc 
ut  pecura,  id  est  bestiaJcs  appetiius  ci  leliiiquaiiiiis. 


et  appcUat  nul>eni  leveuuarhetn  saiictain  ^  Uliimo  Dcus  primogenita*  id  est  cogiutionfs  occi- 


■ullo  peccatl  pondere  pnrgravaiain.  Et 
endisse  dicitur  Dotninus,  descendcns  in 
;  naui  quia  dcscendit  inclinaiido  divini  a* 
» asceltdii  in  cordibus  hominuui  prr  co 
I.  Quod  aulcm  sei|uilur  :  Media  eharUnU 
t  prorier  filiatJeruiaiemt  ubi  alia  traiis* 
i :  <  lijru  ipsutii  liihosiraturo  charilaiem  a 
lcnisa!e:ii  [resNtii#  fecii],  >  sic  inlelligen- 
lnterprcutiir  6ii|uidein  liibostroius  sive 
qiiod  lcgiiur  in  passione  Doniini,  tubiim 
s.  Desigualur  ergo  pcr  media,  sive  liiho- 
•a  sedcs  in  ferculo  qii;e  csl  qiia.-i  «|itodd:iin 
n ,    respectii    subliuiitatis   culumuaruin. 


dit»  et  sic  egre 'liuur.  Sed  occurrnnt  fluclns  maris 
id  est  fluxiis  sa*culariuni  cogitationum*  ques  i« 
virga  Moysi,  id  est  discipliiia  cgreiliiuur.  Hm  co- 
gilationes  sunt  populus  AiualeCt  qui /iii^etts  s«ti- 
^atiKm  iiilerpretaiur,  scd  pereunt,  si  rfgetu  eamiii 
prius  occidainu9»  scilicet  Agag«  qui  mediialio  ia- 
terpreiaiur.  Deimie  iios  oporiet  cgredi  de  desen« 
mnndi,  ubi  sunt  vcnenosi  ser|ieiiies  mondmiae  vn- 
nitatis»  si  aspiciamus  serpentein  in  ligiio«  id  est 
Cbristuin  in  criice,  nt  hos  egressus  Ciirisius  ai^- 
varet,  ei  ipse  teriio  egressiis  est :  priino  de  rorlo, 
sccundo  de  \irgluis  iiiero,  lerlio  de  sepnlcro. 
Quia  igitur  pcccaiido  Iransgrediniur,  priino  egie- 


ergo  raciendo  sibi   sedein   iu   fcrculo,ea  ^  diauiur,  sccundo  irgrcdiamur,  lerlio  aggretliamur, 


t  lucdia  iiiter  sedem  et  Itgna  ipsiiis  fercu- 
le  consiiavit,  id  est  couipbiiavil,  vel  con- 
d  iiisidendum  paravit,  sicul  equus  stcrui* 
sedcs  in  eo  paraiur,  sedetn  ergo  ferculi 
cbarilaie  coustravit,  quia  non  nisi  in 
manet,  rcsidel,  aut  quiescit.  Hoc  auleui 
Jtc  fecit  et  sic  disposuit  Douiiiius  pro- 
Jeriisalem,  u\  cst  propier  salutcin  (idc- 
larum.  Sequiliir  : 

Niici,  /i/i<c  Sion^fl  viiiete  ngem  Salomonem 
late .  ^tio  coronawi  eum  mater  tua  in  die 
iif  itiot,  et  in  die  icetitiag  cordit  ejut. 
Ilatcr  Cliristi  beata  Maria.  U«c  coronavit 
fma/c,  <)uando  ex  ea  carifein  assunipsii» 


qiiarto  congrediamurt  quinto  progrediauiur,  sexio 
rrgrediaiiiur.  Prinio  cgrediamur  dc  canie,  dennin- 
do,  tle  rognalione,  sccundo  ingrediamur  campuni» 
tertio  aggrcdijiiuur  bclluin,  qiiarto  coiigrediauiur 
teiieiitps  iniiuicuin,  qiiinto  progrediainur  ad  triuui- 
pbutn.  Sic  c  Abrabam  ibat  vadens  et  proficiens 
ad  uieridici  i  ^\  et  Isaac  ibat  progrediens  et  sucrrc  • 
ceiisdonecinagiiuseirectiisest  *.  Sexto  regrediamur 
adpatriamnostram»  id  estadparadisutn  cuin  Chrism. 
Salomon  pacifieue  inlerpretatur  ;  stc  crgo  nos  dr- 
cet  egrcdi  ui  ipsuui  videanius  et  suscipiauius  paci- 
ficum  in  mundo,  patienlcm  in  ligno,  pacatun  in 
judicio,  ipsaiu  pacem  In  regno.  In  diademate^  iih 
quit.  Tres  lcgiiuus  Cbristi  cH>ronas :  prinia  camca. 


die  »pon$^tionii  $u(k^  et  in  die  iatitia  cor-  D  gecunda  spiuea,  teriia  aurea.  Duae  sunt  lu.^^nifesiac* 


Quando  enim  diviniiatem  suam  butn.iiii- 
s  copulavitincarncnosira,  licel  pass-ouem 
9  de  rederoptrone  nostra  velicnientcr  cx- 
5ed  cum  diadeiua  pro  gloria  assuiualiir, 
non  gloriam,  sed  coiifusionem  in  carnc 
quomodo  coronaui  accq>il^  Sed  quia  iode 
Dur  qui  sumus  ejus  membra,  ipse  vero  ca- 
Mia  roembrorum  propier  corporis  unluiem 
rblo  atlribuitiir.  Abrab»  triplei  egressus 
Domino.c  Egrcdere,  inquil,  de  lerra  tuael 
lione  tua,  et  ile  ilomo  patrls  tui  \.>  de 
esljle  carnali  voliipiate;  de  cognaiione. 


de  tcrtia  iu  Apocalypsi :  c  Yidi,  ail,  augcluui  de- 
•cendeniem  cle  ccdIo  ,  el  corona  aurea  in  capiti! 
ejus  '*.>  Priina  militix,  secuntla  coniunifliae,  lertii 
glori».  Prima  coroiiavil  «wm  mnter^  secunda  nover- 
ca,  lenia  pater.  In  priuia  videamus  eum  nt  nos 
lerreanl  flagclla,  in  secumla,  ut  siistinearoos  l«di- 
bria,  in  lcrtia,  ut  nos  Irabant  pnemia.  Per  pri 
nobis  coiilulit  cousolalioiiem,  per  secundara 
^rudit  ad  coropunctionero,  per  teriiaro  nos  ittvciai 
ad  beaiitudinem.  Ifem  tres  sunl  coroiiaa  qwt  ad 
periliicnt :  priina  est  sauciitalis  signiflcattdc» 
cunda  |u8litiaef  tertia  glort.-c.  Priina  esi  toasnra 


.  17.     *••  Isai.  19.      *  Gen.  fi.      •  Exod.  3. 


«  ExoJ- *•     ^  *^*»**-     **  ^*^"-  ***•  ■  ^- **• 


575 


TUOMiE  OISTEUC.  LT  iOAN.  ALGRINI 


576 


capiHonim.  qiix  •Igniflcat  perrccilonein  lii  iiob:s ;  A  qui   qiiaeraat  cuni  Biolieribos  In  tefMilcro.  Prinii 


ii:ide  Aaroii :  cCoroiia  lu  capiieejus  erai  sicut  bol;  » 
de  secunda  Paiilus :  <  Reposiia  est  luilii  corona 
|ustiti«%  »  de  tertia  Ihvtd  :  c  Gloria  et  bonore 
coronistf  eum,  Ddinine  *•  i  Prima  est  in  eisilio, 
secuoda  erii  lu  judicio,  tertia  in  regno.  Prtma  iu 
signom»  secunda  in  testimonium,  tertia  in  pne* 
urnim  :  in  signuin  grati^»  In  tesiimoiiium  mi- 
liii»  ,  in  prsmium  Tictori».  Jn  dU ,  inquil, 
$poH§ationii  $uop.  Est  matrimonlum  initiatum , 
esi  iierfectum,  est  consumiiiatnm.  Priiiium  in  de- 
sponsatione,  secundom  in.conjunctione  siib  lcsii- 
inonio  EcclesiiO  ,  lertlnm  in  copulatione.  Iloc  ordi- 
iie  juniit  sibi  Christus  Ecclesiam.  Prius  se  spoiisa- 
vii.sed  tertio  facia  est  baic  desponsatio* siiut  aii76 


quaeroul  coro  miinenbos«  seeoDdi  rom  lacry- 
Diis  et  gemitibos»  leriii  com  aromaiibos  :  cum 
mun^ribos  auri»  myrrhae  ei  thoris ;  com  lacrymis 
et  gemitibos  postuiands  reconclliatiouis ;  curo 
aromaiibus.deTotionis.  Primi  sunl  qol  noTiter  con- 
Teriiintur.  secundi  qui  posl  lapsom  reTennniur, 
lertii  qui  sospiraiit»  quia  lamdiu  a  regno  differuii- 
lur.  Primi  com  ninneribns  myrrhae,  et  Ihuris.  el 
auri :  myrrhse  saiisfactlonis,  ihoris  oratlonis«  auri 
sapienliae  et  discretinnis.  Sed  myrriia  hxc  triplei 
enl.  Priina  esl  rvnlritio  in  corde»  secunda  roiifcssio 
in  ore,  tertia  iu  mauo»  id  esl  in  opere.  Piinia  est 
ainara»  secuiida   amarior,  lertia  aroariuiiiia.  De 

priina  :  c  Recogitabo  tibi  aniios  meos  in  ainaritu- 

Osee  propheta  :  c  Desponsabo  te  mibi  lii  sempiter-  ^  diiic.animae  roeae  **.  >  llaic  est  luyrrba  de  qua  di- 


num,  et  desponsabo  te  In  justitia  et  Jndicio,  et  in 
inisericordia  et  in  miseraiionibus,  ei  desponsabo 
te  In  Ade  *•  >  Prima  facta  esi  sub  circumcisione, 
secuuda  sub  lege,  lertia  sub  gratia.  Prima  per 
Abraham,  secunda  pcr  Moysen,  tertia  per  Christum. 
Pilma  facta  est  in  sempiternum  ad  (irmiiatem , 
seconda  lii  ]usiitia  propter  aequiiaicni,  ei  in  judi- 
cio  propter  austeritatero,  in  misericordia  propter 
dileciionero,  ei  miseratione  propter  operationeiu, 
lcrila  in  flde  ad  Triniiaiis  cognitiouem. 

Dicitur  et  hoc  moraliter  de  aniina  ordine 
eonTerso.  Prius  enim  oportel  sponsari  In  Ade,  ul 
credat;  secumto  In  jodiclo,  ut  siia  peccata  disqul- 
rai;  et  justiiia,  ol  disquisita  punial :  In  niisericor* 


cilur :  c  Fasciculus  uiyrrhae,  dilectus  meus  niihi, 
inter  ubera  mea  commorabitur  **.  >  De  secunJa  : 
c  L«N|uar  in  amaritudine  antroae  meae  ^^.  >  Inde  : 
c  Labia  ejiis  stiliantia  inyrrhaui  pritnaro  ".  >  De 
lertia  :  c  Gorripies  iiie  ei  vivilicabis  iiie  '*.  > — <  Ccce 
in  pace  aroaritudo  roea  aniarissima  ^^  >  iieiu  : 
c  Manus  nieae  distillaTerunt  inyrrham,  et  digiti  uiei 
pleni  inyrriia  probaiissima  **.  >  Thure  significa- 
Timus  oralionero;  ol  auteiu  pura  sil  oratio,  tbus 
prius  igne  chariutis  debei  cremari  Unquam  iu 
Ihuribulo,  in  corde  debel  cniittere  furonro  ex  la- 
cryinis  ei  oris  coiifessione  et  prolatione.  Debel  dare 
thus  odoreiu  ex  bonoruni  operuin  eihlbilione.  De 
duobus  priiuls  ail  Aposlolus :  c  Orabo  spiritu,  orabo 


dia,  ut  ei  Deiis  peccata  dimitlai :  el  miseraiione,  q  et  mente;  psallaro  et  spiritu,  psallaro  ei  meute^.* 


ut  eieemosyiiam  Ipsa  anima  faciai;  tertio  In  sem- 
pltemum,  ut  eam  Deus  in  bono  custodiat.  Prima 
faeta  est  iucipieiite  nocte,  secunda  nocle  medianie, 
leriia  In  die.  I3ude  dicltur  in  die  deipontaiioniM 
iuw»  Ecce  mairimonlHm  nuntiatum,  In  passione 
perfectum,  in  sancti  Spiriius  advrntu  consumma* 
lum.  Et  tn  die,  inquii,  laiUiw  cordii  ejui^  hoc  est 
In  passione :  quamTis  enim  ipse  dolores  sustinuit, 
latnen  de  salute  nostra  laelaius  esi.  Esi  liliila 
carnis,  et  cst  laeiitia  cordis,  et  est  laeiitia  auiro»  ei 
eorporis.  Priroa  est  de  temporalibus,  secunda  de 
spiritualibus,  lcrtia  de  coelesiibus.  De  priiua  :  c  Lae* 
laiilur  cum  uiale  feceriul ';  >  desecunda :  c  Laetare, 
Jeriisaiem,  eldiem  festumagiie  **;  >  de  terlia  :  c  In 


Spirilu,  id  esl  flalu  oris.  De  ^ecundo  idero  :  c  Vohi 
Tlros  in  oinni  luco  orare  puras  manus  leTantes  '*.> 
Ecce  myrrha,  ecce  thus,  sequitur  aurum,  scilicei 
sapieiitia  ordiuaudi  filain  siiam,  inde:  c  Thesaunis 
dcsiderabilis  *' I  re^iuiescit  In  ore  sapieniis.  Iiem: 
c  Ab  aquilone  auruni  Tcniet  '*,  >  id  est  a  peccato- 
ribus  pi'r  Dci  inisericordiam  sapientia.  Converso 
tria  conferi  boc  aurum  :  caulelaro,  foriiludiiiem, 
providentiam  :  cantelain  contra  diaboli  asiuiiani, 
fortitudinein  coulra  carnis  petulantiain,  proTiden- 
liam  ad  ordinandos  sensos  suos  conira  mundi  fai- 
laciain,  inde  :  c  Sapientia  viucit  inalitiam  '*,  >  id 
est  daeinonis  astutiaro.  c  Atiingita  fine,  >  id'esi  a 


priiicipio  conversionis,  c  usque  ad  fincro,  >  exlremx 
lerrasuadupliciapossidebunt,  lxlitia)5einpiteriiaerit  j.  resulutiouis,  c  fortiter  >  coutra  carnispetulantijni, 
eis  *•.  I  —  iNou  fuit  taula,  in  Rcguni  priiiio,  Inetiiia      i  el  disponit  omuu 


ab  heri  et  nudiusiertius  '**.  >  Nec  miru>n,quia  venil 
Dous  iii  caslrum,  uiide  David  cisullaiis  oiuiies  quae- 
lenics  Dominuin  ad  hanc  iuvitat  laetitiam,  sic  : 
c  Lsictur  cor  qoxrentium  Doininum.  Qiiaeriie  Do- 
roinuin,  et  conUruiaiuiiil;  quaeri;e  faciein  ejus  sein- 
per  ".  > 

Sunl  qui  quaeruni  cum  magis  in  praesepio,  suut 
C|Oi  qiiaenint  cum  Maria  et  Joseph  iu  templo,  suiit 


disponit  omuia  suaviter'Si  seiisus  suos  orili- 
nando  coutra  niuiidi  fallaciam.  Pro  primo  vidit 
Joannes  cangeluni  praecinctum  ad  manilllas  aurea 
zoiia*'.!  Pro  secundo  Tidit  propheta  alium  cinclum 
reiies  suos  auro  obrizo  *'.  Pro  tenio  ait  Joaniies : 
c  Vidi  angelum  descendeutem  de  coelo  et  in  capiie 
ejus  aiirea  corona  '^. »  Ecce  priiui  qui  qujnruiit  cmn 
muneribus,  his  dicilur  :  i  Lxieiur  cor  quxreutiiiin 
Douiiuum  ".  >  Notandum  quia  ii  qui  quaesieruiit 


•  II  Tim.  4.  »  Psal.  8.  •  Ose.  2.  •  Prov.  4.  •*  lulr.  Dom.  iv  Quadrag.  »•  Isa.  61.  *• 
I  Reg.  4.  "  Psal.  104.  "  Isa.  58,  »  Caiil.  I.  *•*  Job  10.  »•  Caul.  3.  »•  P^al.  57.  .  "  isa.  58.  "  Canl, 
5.  »'  ICor.  U.  «  II  Tim.  2.  •»  Prov.  2t.  "  Jub  32.  *'  Sap.  7.  '*  Sap.  8.  "  A|K)C.  4.  '*  U^.  40. 
*'  Apoc.  U,     2».      "   VyA.  104. 


m  GOmfENT.  !N  CANT1CA  CANTIC.  -  LIB.  VI.  578 

cain  maneribns,  placalnro  lofenerant.  Sed  quia,  ul  A  Invento  ex  verecundia,  ut  dicniur  :  c  Toia  dfe  ve- 

recundia   mea  icontra  me  est  ^^,  i   liide  Domiuua 


aii  poeia 

Npm  «fffar  €$l  wrtus  quam  pLmnre  parta  tmiri^ 

videnduin  esi  ne  per  negligentiam  vei  Imrolscendo 
te  lorlHe  aaecalarinro  reroro  flanl  llaria  et  Joseph, 
qni  in  toriia  eoro  perdidenini  '*.  Iiaque  oporleliil 
euro  iteram  qusrere  curo  lacrymis  et  aemitibus. 
Cnm  lacryrois,  inquaro,  scilicet  tribus.  Primae  suni 
pro  jaclura,  seciuidae  pro  dilBculiate,  tertis  pro 
erabeaceniia.  Pro  jartura  ejus  quein  perdidenint; 
pro  difficuliale  inYcniendi  eum  quein  diu  quaesie- 
runt;  pro  erabescentia,  quia  ab  eo  recessenint. 
Primls  dicitur :  c  Laetetur  cor  quxrentium*  Domi- 
ouro.»  Isti  vero  dicunt  :  cVx  nobis  qifia  peccavi- 


rompatiens  verecuiidix  Peiri,  quia  euro  ncgaTcrai, 
nominaiiin  euinvocavit,  dicens  :  c  Dicite  discipulia 
ejus  et  Petro :  Pneccdel  vos  In  Galilxaiu  ^.  i  Indo 
Job  quasi'  ex  verecundia  ait :  c  Auditu  auris  audivi 
le,  nunc  autem  ocuius  meus  videi  le,  el  idcirco  me 
reprehendo  el  ago  poenitentiam  iu  ravilla  et  ci- 
nere  ♦•.  i  —  c  Paululum  cuin  periransissem ,  ait, 
Inveni  quem  diligiianima  roea^^.i  Prirooeniin  ivii« 
secundo  transivit,  tertio  pertransivii.  Ivii  gemeado 
pro  jaclura  perdili,  transivii  lacrymando  pro  difli- 
cultaie  inveniendi,  pertransivit  plorando  ex  verc- 
cundia  cocam  facie  invenii.  Isiis  dicitur :  c  Uuxrite 
Dominum,  et  conQrmamini  ^.i  inde  ait  sponsa  .\c  Te^ 
nins,  qnia  recedii  corona  capitls  nostri  ••,  i  el  Job :  B  „„;  jHu,,,^  ^^^  dimiiiam,  doiiec  iutrt>ducam  in  domuin 


c  Versa  esl  cithara  noslra  in  lucium,  el  gaudiuni 
noslriin  iu  vocein  flentium  •*.  i  Seqnuiitur  lacryiiise 
pro  d.^ultate>inveniendi.  Dicit  ergo  •.  c  lii  lectula 
uieo  qiiaesivi  per  noctes  quein  diiigit  anima  niea  **.  i 
Sid  quare  per  noctes?Quia  non  aiiilieruni :  cSutge, 
illumiiiare,  Jerusalein,  quia  venii  lnmen  iuum**,i 
taroen  rlaroanl  cum  Job:  f  Cur  faciein  luam  abs- 
condis»  el  arbilraris  roe  inimicuni  luum  •^?  >  ilic 
videiur  plangere  Job,  cum  dicii :  c  Qiils  roihi  del 
■I  airo  jttUa  roeoses  prisiinos  ?  secundum  diea  in 
quibus  Deoa  erai  mecum ,  quando  lavabam  pedes 
meoa  biilyro,  et  iieira  fundebat  niibl  rivos  olei» 
cum  Deua  secrelo  eral  in  tal)ernaculo  roeo  ••?  i  Sed 


matris  meas^^.i  Sic  qusrite  raciem  cjus  semper  cuiu 
niulieribus  gementibus,  quia  a  regno  diflerunlur. 

Qiiatuor  sunt  facies  Doinini,  unde  dicluni  esl : 
c  Quatuor  facies  uni  erant,  el  qualuor  pennae  uni  ••.  i 
Piiina  esl  bumanx  nativitalis,  accuntla  mundaiiaa 
calainitatis,  teriia  glorificalc  bamanitaiis,  quarta 
divinx  majestalis.  Iii  priina  fuit  sponsus  c  spcciosua 
foima  prae  fiiiis  hominuro  •',  i  in  secunda :  c  Vi« 
diinus  eum  leprosuro  ei  percussum  a  Deo  ct  buini- 
liaturo  •• ,  I  10  teriia  :  c  Ascendil  in  coeluro  for- 
inosus  in  stola  sua  ••,  >  in  quarta  c  desiderant  an- 
geli  prospicere  •^,  i  qnia  c  candor  est  lucis  aeterna 
el  speculuro  slne  roacula  ••.  i  In  prima  est  quat- 


saouro  arrlpiuni  consilium.  dicenies :  c  Surgam  et      ^^^^^  conformando  ad  Christi  bumanilalem,  in 


drcoibo  eiviiatem,  per  vicos  et  plaieas  quxram 
quem  diligil  anlroa  inea  ••.  i  Per  pLlcas,  id  est  in 
cooversalione  saeculariter  viventiuin ;  pcr  vicos,  id 
esl  per  arctain  viam  retigiosoruin.  Sed  in  platcls 
non  invenitur,  Obi  sunt  volnptuosi,  ubi  gloriantur 
sapienies,  ul  faciant  roala,  ct  pbilosophi,  qui  aliis 
dominanlur  ei  sual  ainatores  sae.  uli ,  inde  Job  : 
c  Sapientia  trabitnr  de  occultis  :  non  invenitur  in 
lerra  suaviter  viventium  '^ »  i  ecce  voluptuosi ; 
c  abyssus  dicil :  Non  est  in  me  ••,  i  ecce  sapientes 
et  pkilosopbi,  c  et  mare  loqullur  :  Nim  est  inc- 
CHin  ••»  I  eccc  amatores  inundi ;  sed  iii  vico,  scilicel 
in  arcta  via  rcligio>oruiu.  Religiosa  csi  vita,  si  sil 
in  corde  puriias,  iii  ore  verilas,  in  opere  since- 


secunda  imitando  ejus  passionem,  in  tertia  deposiio 
veiere  hoiniue  leneainus  viia*  novitatein,  in  quarla 
si  assidiie  suspirainus  ad  videndam  Dei  tnajestaiem. 
De  priina :  c  Ostende  raciein  tuain ,  ei  sulvi  eri- 
iniis  •••  I  liaec  est  facies  Joseph  de  qua  dicilur  : 
c  Crat  Joseph  pulchra  facie  et  decorus  aspectu  •'.  > 
llaiic  nos  docebat  Chrislus  quxrere  cuin  dicebat : 
c  Discite  a  ine  quia  luiiis  suin  et  liumilis  cordc,  ei 
invenietis  requiein  animabus  vestris^*.  >  De  so* 
cunda  dicitur  :  c  Conspuebanl  in  faciein  ejus  cl 
colaphis  euin  caecideruiit  ••.  i  Haec  fuii  facies  Da- 
vlil,  quaiii  iiniiiulavil  corain  Achis  rege»  el  salivs 
fluehaiil  per  barbaro  ejus  ••.  Ad  huiic  iinilandani 
110»  iiiviiabat  Jesus,  cuin  dicerct :  c  Qui  viilt  vcnire 


rius.  Puritas  ul  cogiiel  quid  saiictuin,  verilas  ut  D  posi  me,  abuegel  semelipsum  et  lollat  crucem  suam 


loquatur  qiiod  verum  est,  siiiceritas  ul  operctur 
quod  justum  esu  De  primo  :  c  Jacia  cogitatum 
luum  in  Doiniuo.  ei  ipse  te  enutriet  ^*;  i  de  se- 
cuudo  :  c  Fuvus  diblillaiisiabia  tua,  sponsa,  mol  el 
luc  sub  lingua  lua  ^^;»  de  tcrtio  :  c  Luccal  lux  vesira 
coram  hominibus,  ut  viJeaiil  opera  vcstra  bona  ^*.  i 
liide  Maria  cl  Jnseph  non  in  lurba  inter  sjrcuU 
ainalores,  sed  in  lemplo  iuter  iegis  dociores  inve- 
neriint  Jesuin  •*•  Terlii  sunl  gemitus  cliaiu  iu  eo 


et  sequatur  me  •*. »  De  terlia  in  transtigiiraiione  iu 
mou:e  Thabor  dictum  est :  c  Eral  facies  ejus  siciil 
sol,  et  vestimenta  ejus  alba  sicul  nix**,  i  itcm  : 
<  Erut  facies  ejus  euniis  in  Jerusalein  ••.  i 
llx'c  erat  fucies  lloysi  de  qua  dicium  est :  Splen* 
dida  fucla  esl  racies  lloysi  duin  respiccret  Do* 
niinus  in  eum  ••*.  Iii  resurrectione  eniin  respexil 
Doiniiins  in  Chrisium  ad  hauc  qnaerendani.  Nos 
inviiai  Aposiolus    sic  :  c  Deponeoics    secundum 


••  Lnc  2.  ••  Tliieu^  5.  "Job  30.  »•  Canl.  5.  »» Is.i.  (iO.  •*  Job  13.  »»  Joh  29.  »•  Canl.  5^  »^  Job 
23  »•  llVid.  »»  lliid.  *•  Psal.  54.  *«  Cani.  3.  *•  Miuh.  .">.  *»  Ltic^  2.  *^  P^al  43.  ^»  Murc.  16.  ^ 
Jub  4i.  *'  Cuul.  5.  ^^  Psal.  104.  *»Cani.3.  ••  EiecU.  1.  »»  Psal.  ^L  »»  Isa.  53.  •»  Isa.  «3.  •*  I  IVtr.  I. 
.^•ip.  7.  ••  Sap.  7.  ••  P^al.  7Q.  "  tlcu.  59.  *'  Matih.  II.  ••  Milili.  26.  ••  I  Uog.  21.  ••  Matlh.  ML. 
••  Mutih.  17.    •»  Luc.  9.    •••  Exod.  54. 


sn  rmujE  asTEBC.  et  joam.  ALGaim 


fM 


cemMipitsr  eeesndsn  detiilerisei  errortt»  iacliiiie 
ntfiiM  bowinfi  **»  q«i  reiieftior  io  aj;<iitioiie  l»ei 
•fconJoiii  IflUftneni  cjiu  qLi  creif il  iUjm  *^.  » 
Iftni  c  qnOMHlo  iet«t  tnrrexit  per  (ioriaai  Pttrit» 
iu  not  in  nof  iiair  f  it»  amlNilenMit  ^. » 

Qtttrta  faciet  ett  dlfln»  Rtjetutit  «le  qM  di- 
rltur :  c  Videliit  ftcieai  cjnt  in  noliikr^'.  •  Iteoi : 
<  Vidit  JMnnet  an|elaM  detcMdentem  dc  oelo»  ct 
faciet  cjnt  ticoi  tol  **.  •  Deiit  enin  ctt  « lui 
vert  q«a  illnmiMl  omnem  borainem  f  enientem  in 
Iranc  mnndiim  ^.  >  Htnc  nobit  praeJicat  Apoiiolut 
tic  :  «  QuiR  Mirtom  tnnt  qncritc,  qoae  turMm  tunt 
ttpile,  oon  qo««int  deortom  **.  •  Ecce  111«  «qna- 
luor  (aciet  erant  Mi  :  •  teiinitur  :  c  et  quaioor 
pMue  oni,  >  de  qoibm  tei|uiuir  :  «  Do»  pMnm  ^ 
tingttlomm  junfebtntor»  et  thi«  tegebant  corpora 
eorum  ^,  •  tcilicei  timor  et  pctoitMtia,  qnia  liinor 
Inreml  cC  aflictlo  pmnilentiaB  delendant  corpora  a 
peccttit.  Dom  qna  JMgunlar  tpiritnt»  tpet  ei 
amor*  Prim»  do«  tont  gallin»,  dus  alls  tunt 
aqiiiLe.  Prinue  du«  a  teiitatiMlbtttobombrani,  alia 
dn«  tortum  elefanU  De  primit  :  «  ScapuJit  tuit 
obombrabil  tibi,  ct  tob  pMuit  cjot  tperabit**,! 
iniie  :  «  Uuotiet  folui  congregare  filiot  luos**?» 
de  tliit :  <  Quit  dabit  mibi  pennat  ticut  colonib», 
ct  volabo,  et  requietcam  **?  i  Iteni :  c  Sicut  aquila 
provocat  ad  folanJum  pullot  tuot»  et  toper  eot 
volitaiis  *'.  I  Tu  qoxrit  ejut  videre  f;iciem  et  ipte 


ewmmtii  tum^  et  ad  coroiiam  ficloriae  pcaeparaftl 
MM  mmitt  nm  Virgo«  minblrando  ci  de  Mnm  toa 
ramem  mnndam  in  qM  diabolom  f  Incerel :  qnod, 
JnqMmt  f«!cit  in  die  drtpontolionii  iliiM,  boc  etl  In 
die  incarMlioait  illiut ,  qMndo  i»  aiero  Yirginit 
lacts  Mot  ooptis  dif  iuat  el  bnmaiue  Mtnrae  tirc 
Cbritti  et  fe^ccletiae,  et  in  di«  Uttiilm  emriie  ejus. 
IHet  Mim  iib  qna  Cbritin  faciM  etl  hooio  cmi 
bominibat  fail  77  ^  ^^  ixtiti» ,  Mm  ei  ipto 
dicit,  per  Salomonem  :  c  £i  ddiciae  me«  mh  ilib 
bominum  '*.  •  PotCil  etiam  f  ertut  itte  eipMi  de 
maire  Synagog:.,  ei  de  die  qM  coroMfil  Cbritinm 
coroM  tpinei.  qoo  die  rate  facta  tunt  nupi^ 
Chritti  et  Ecclt^tias»  qn»  diet  fuil  Cbritlo  dies 
IditlaB  cordit  ^ot ;  Mm  ti  came  doluil,  corde  la« 
iBM  gaodeUiit  pro  redemptiMe  geoeria  iMMmni. 


Ct».  IV.  QMm  /mlekrm  ct,  mmiee  mco  /  ^imM  pii/« 
ekrm  €$  ei  ieeorm  !  memii  Imi  emimmikmrmm^  n^at  eo 
f  nod  imirlmteems  laliU. 

[Tio.J  Quia  bcc  tuperiM  eipoMimM»  IdM 
OM  repetlmat ;  ted  quia  adjunctcm  ett  oltfM  #o 
qmed  imiim$eems  Imiei»  VideamM  qooflMHlo  tnpe- 
riorilHit  coojangatnr.  Pulchra  etl»  qoia  lomporaiia 
amplecii  dcdigDaiur,  et  ti  aliqoando  in  boc  mundo 
alii|uid  placel,  tanien  potl  concupitcMtiat  tuat  ito 
deiettatur.  Sed  mulio  palchriut  et  honettiut  qaod 
cordit  desiderium  illibatum  retinere  coMiur,  f|aii 


tuaus  iude :  c  Otiende  mibi  fadem  tuam  ^\  >  Fa-  c  aetenue  beaiitudluit  clariutem   lu  mente  rc|!nei 


cies  Ittt  ett  couKientia  f arie  affeciate.  Sicut  enim 
tuni  quaiuor  faciet  Dei »  iia  tuut  qualuor  faciet 
tpoiitflp.  Primt  retpondel  orimae  faciei  Chrlsli,  ot 
ftlcui  Cbrittut  nttut  esl  tine  peccaio«  sic  conscien- 
tia  nottra  ttudett  monilari  tb  omni  peccaii  inqui'- 
iitmento.  Inde  iob  :  c  Si  abtloleris  iniquilaiem  qu» 
in  inanu  lut  ett  *' ,  i  etc  Secuuda  retpondet  te- 
cund»,  tcilicet  ptiieniit  Cliritti  pne  dolore  com- 
paiieiis,  Inde  :  c  Inlumuit  facics  notin  a  flclu  ^'.  > 
Teriit  retpondet  terti»  faciei  CliritU  ui  in  noviiaie 
ci  adhxrendo,  conKieiitia  noslra  glorieiur.  Uiide 
uiiuiiiquodque  eorum  coram  lacie  tua  auibulabai, 
uon  cadenies  retrorsum  In  terraint  tiicui  custodet 
tepulcri.  Qutria  faciet  quartae  respondei.  Inde  de 


c  Bibe  aquam  de  clterM  tua  et  in  piateis  aquas 
liias  dif  i«te,  >  ait  Salomoo  ** »  ubi  notatur  duplex 
pulcbriludo  aniiiin  :  prima  est  clarilas,  s«>cnnda 
ett  cbaritas.  Prinit  pcrlinet  ad  cnuieiuplalionca^ 
tuperuorum ,  secuiida  ad  tolliciludiiicm  exterio- 
ruin.  Priiiia  ctt  aqua  qu«  cadit  de  coflo;  tccundii 
nascilur  de  bumo,  quia  eilcrius  derifaiur  crjot 
tollicitudo.  EKreriiis  eniin  occupalur  circa  |iroxiroi 
talulem  ,  clrca  suam  uliliiaicin,  circa  Dci  bonorem. 
El  ideo  Kcuuduiu  islain  lcrlio  replicat;  Ecrrquam 
/itt/cAra  ri,  amica  mea!  ecce  ^Mam  puUhra  eide* 
cora!  Quod  alibi  in  boc  Caniico  non  (i  i,  ct  lioc  absqme 
eo  quod  inirinucus  laiet »  id  cst  illa  pulcbritudino 
qu«  claritas  dicilur.   IgiUir  eilcriut  in  tribnt  etl 


eitdem  aniinaliboi  ^^  :   <  Et  faciet  coram  et  pennae  ^  pulcbra  :  in  sermone,  in  operc,  in  dlKiptin»  luodo- 


Mrum  eiteut»  detupcr  erant,»  a^picicndo  iii  Deuin. 
Cui  astittere,  erit  iranquillitat,  queni  intiieri  erii 
clarltat»  quem  detiilerare  crit  felicitat»  queui  fi- 
dere  erit  incomptrabilit  ammnitat.  Cuni  quo  f  i- 
f ere,  erit  sternliat. 

£f fidiMini,  filim  JermsmUrm. 

lCtM.]  £t  etl  ferboro  Domin»  ad  adolcKM- 
lulat.  Ac  ti  dlcat  :  Quia  propter  litiat  Jemta- 
lem  fadam  etl  fercolum  ad  ottMtionem  SahNno- 
nit,  ergo,  o  filim  Jerusmlem^  eqredimimi  ad  f ilciH 
dttin,  cl  fidtle  reftm  Smlomomem  qmi  feeii  fereu- 


ramiiie.  Qnaliior  snnt  qnibus  pulclira  esl :  in  Kr- 
inone  scilicct :  in  confessione,  In  oraiione,  in  pra- 
dicaiione ,  in  Dci  laude.  De  quibus  Daf id  :  c  Cm* 
lltcinini  Douiino  cl  invocale  nome*i  cjht,  annuntiaie 
ioter^enlet  opera  cjns.  Cantate  eiet  ptallito  ei« 
narrate  oinnia  niiralMlia  ejut  '*.  >  Pulchra  et\ 
etiam  in  operc  poeniiemiae  ,  in  opere  mlKricordijt, 
io  operepieuiis.  Depriino  :  c  Pmuitentiam  agito"';» 
M  tecunihi :  c  Daie  eleemotynaui  el  omnia  maMla 
tunt  vobit  ^ ;  >  ile  lertio  :  t  Honora  Dominam  dt 
tua  subtlantia  **.  i  Pulcbra  eti  qooqM  In  dtsci» 


•*  Kphat.  4.     •*•  ColoM.  5.    ••  Rom.  6.    •••  Joh  W.     ••  A|>oc.  18,  «0.     •'  Joan   I.     *  Col.  5.     •• 
fttiHbTf.    ^•Ptal.90.    ^>  Maltti.  i5.    *•  Ptal.  54.    '•  Deul.  3i.    '♦  Eiod  55.    "  Job  H.    »•  Jub  16. 
I^cch.l.    ••Prof.  «.    "  PruT.  5.    ••Ptal.  104.    ••Maiib.  5.    ••Luc.  II.    •»  Prof .  5. 


581  COMMENT.  IN  CANHCA  CANTIC.  —  LIB.  Vf.  S8t 

plitMe  moderaminc,  onde  Job  :  €  Si  qiiando  ridebam  A  eniut  ad  usiim.  Suni  ei  argenlea  ,  scilicel  inno- 


ad  eosy  non  credebanl«ei  lux  vullus  mei  iion  cade- 
bal  in  lerram  *^.  >  lloec  pulcbriludo  esl  abique  eo 
quod  intriHteeui  laiel.  Quidam  vero  male  lalenl, 
sicut  de  servo  qui  abKondit  pecuniam  domini  sui 
iti  sudario  **•  Quidam.Tero  bene  laleul,  ei  lioc  iribiis 
de  causis.  Priuius  enim  qui  abscondit ,  tiiiiel  a 
sagiila  Tolanle  in  die  **  vulnerari ;  secniidus  limet 
saiiclum  dare  canibus  et  margarilas  spar(;cre  anie 
porcos  *'•  ne  videal  pedibus  conculcari;  lertius 
videl  ineffabilia,  qiiae  non  iicc.t  lioiiiini  loqui  **. 
Primus  propler  infirmiiatem  ^  sccuiidus  proplcr 
rei  «stiniationem ,  lerlius  propier  iiicomprihen- 
ftiliiliiatem.  Primus  liuiet  iie  vanitas  ei  aliqiiid 
sahripial ;  sccuiidus  ne  propier  vasa  iiiiiiiunila  res 
vilior  Oal;  leriius  limet  prxsunicre  inagiia  iie  de- 0  volunlariam,    qiiam   segregaviL    Deus   baerediiali 


cenies  qui  aduiiuuniur,  quia  sunt  in  bonorem. 
Sunl  et  aurea  ,  scilicet  perrecti  sapicntia.  De  qui- 
bus  Aposloliis  ;  c  Sapientiam  loqiiimur  Inler  per* 
recios*^  I —  €  Nonsolum  in  magna  doino  vasa  auret 
et  argentea ,  sed  lignea  el  luiea  *^*.  »  Tertius  solus 
ascendit  io  monieni  Sinai  ad  Doniinnm ,  scilice t 
babens  cor  soum  ad  Deum  elevaium.  Cor  enim 
ejus  esi  terra  elevaia  ad  Deum ,  unde  in  lege  : 
c  Terra  isla  noii  esl  sicot  terra  iGgypii,  >  quia  noB 
cst  lerra  lenebrosa  in  qua  in  thorem  liorti  aquaa 
ducuniiir  irrigu»,  scilicct  de  lerra  ,  qiiae  snnl  car-- 
nalcs  appelilus ,  scd  <  moniuosa  est ,  >  quia  snr- 
s.uin  elcvata  et  campeslris,  id  esi  sine  viliornm 
spiiiis ,  c  de  coclo  cxspccbns  pluviam  *' »  >  scilicet 


ficfat.  Primo  dicilur  :  c  Ne  acquiescas,  si  le  lacia- 
verint  peccatores  **;  >  secundus  dicit  :  c  Quia 
iiidignos  vos  fecistis  verbo  Dci,ecce  convertiuiur 
ad  gentes  '*;  >  lertius  dicit  :  c  Secrclum  regis 
abscondere  bonum  esl  **.  i  rriniiis  soHicilus  Cbl  a 
fruclibus  suis  auferre  prjepuiiuin ,  si^cuiidus  dubi- 
tat  iu  ulres  vcleres  ponere  vinuin  noviiiu ,  tcrt.us 
soliu  ascendit  in  montem  Sinai  ad  Doiiiiiiuin.  De 
priino,  qui  soUicilus  esl  auferrc  prsputiuin»  di- 
ciiur  in  lege  :  c  Cum  iiiiravcritis  in  tcrrani  quam 
Douiiiius  dalurus  esl  vobis  ,  et  plaulaveritis  iu  ea 
iigna  pomifera,  aureretis  pnifpuiia  ab  cis.  Qiiarto 
auno  consecrabitis  ea  laudabili  Ouuiinu.  Quinlo 
niino  vescewiui  ab  eis  '**.  i  Tcrra  es^l  cor  nostrum. 


sus"\  idcsldevotio  el  graiia.  c  Et  Dominus  invisit 
cain  semper,  >  supernanim  rerum  dulcedine ;  c  et 
oculi  ejus  sunl  super  eain  a  principio  anni  usqiie 
ad  finein  '*,  >  quia  c  ociili  Doinini  superjustos'^,» 
ut  delcctetur  in-  eis ,  et  ipsi  in  euin  aspicienies 
simpliciter,  ul  subjungalur  :  Oculi  lut  columba^ 
rum,  ctc.  Hanc  Domini  visitationem  pncdixit 
propbeia  sic  :  c  Adducet  Dominus  ventom  uren- 
lein  de  deserto  asccndeniem,  et  siccabit  venas 
mortis  ct  desolabit  roiilein  ejiis,  et  diripiet  ibe- 
saurum  omiiis  vasis  desiderabilis  "-".  >  Uaec  visi<« 
taiio  quain  necessaria  eral  ut  mundum  turbaiiiia 
niiiigarel.  Vidil  culin  Daiiiel  ^"  quatuor  vsnlos 
cadi  pugnantcs  iii  inari  niagno.  Prinius  esi  venliis 


Priino  anoo  terrain  ingrediiuur,  quando  cor  iio- C  iiirbiiiis,  secundus  venlus  coiicutiens »  tertius  ven- 


•Irura  ad  bene  operauduro  cbiisuliinus.  Secundo 
auno  ligna  pomifera  plantamus ,  quaudo  viriules 
in  corde  locamus.  Uiide  posiuiodum  fructus 
operum  coUigiinus.  Tcrtio  anno  prxpittia  aufori- 
uiuSt  quaiido  vaiix  gloriu!  excreniciitii  ab  operibus 
iiostris  removeinus.  Quarlo  niino  Ltudabili  Doiniiio 
coiisecramus »  quando  dc  colleciia  bouis  ei  graiias 
refcriuius.  Quinto  aiino  cx  cis  vesciniur,  quaiido 
dc  eis  iu  coiisciemia  noslra  dclectamur.  Scciindus 
iu  uires  velerc:»  liuiet  viuum  novum  ponere  '*,  id 
esi  su|ierioruin  saporein  peccatoribus  qiii  suiil  vasa 
immunda ,  aperire.  Sunl  cniiii  vasa  ira* ,  suut  utres 
TctereStid  cst  iuveterati  in  iiialitia.  Ilis  dicil  Aposto- 
lus  :  c  £xpurgaie  vetus  feruieuluui ,  ut  sitis  nova 


lus  roris ,  qiiartus  esl  veutus  urens.  Primns  est 
cu!p;c  et  poenx  ei  igiioraiitix  in  volilo  ,  secundui 
irrucns  de  peccato«  tcriiiis  Cbrisli  incamatio, 
quartiis  Verbi  incaniau"cliaritas  ei  operaiio.  Pri- 
nius  genus  humanum  iuficit,  sub  secuiido  pnsilla- 
uimis  ileficil,  in  terlio  forlis  proficit /quarlos  dis 
sipata  .reficit.  Prinius  esi  aquilo  a  sepientrione , 
sciliceia  quieie  longe;  secundus  zephyrus  ab 
occidenle  ,  scilicet  zelo  ferus  ;  lerlios  ab  orlente 
eurus ,  ab  eo  quod  esi  bonum  et  foraiis  onasl 
roraiis  usta;  quartus  a  nieridie,  scilicet  ausier 
aquiloiiis  uredincm  sternens.  Primus  adducil  lur- 
biuem ,  nubeni  el  igneui ,  iude  :  c  Venius  turbinis 
vciiieliat  ab  aquiloue,  el   iiubes  niagna,  et  ignis 


conspersio  sicut  eslis  azyini  "*.  >  Ili  sunt  indigiii.  D  involveus '.  >  Turbo  est  peccali  confiisio»  nubes 


Sunt  el  luiea  et  lignea.  Lutca  siiiit  carnales  ;  liguea 
temporalibus  niuiis  iubiantes.  Et  hi  a  sacrificiis 
exciuduutur,  qui  ininoribiis  egeiit.  IJudc  Apostolus  : 
e  Lac  vobis  polum  dcdi ,  iion  escuiii ,  laiiquain 
canialibus  ".  >  Suut  et  vasa  xnea  :  scilicet  qui 
solis  veuialibus  labitrant.  De  priniis  dicitur  quia 
coufringantur  scilicet  pcr  pceiiileiiiiain  ,  qiiia  suut 
in  ccvntumeliani.  iGneum  vcro  conrricubilur  per 
levcni  aliquain  salisfactioiieui ,  et  sic  in  sacrificiis 


iiitelligeniiae  oliscuralio,  ignis  calamilatis  afDictio» 
Per  priinum  homo  a  Deo  recessit,  per  secundum 
Dciiiu  noii  intellexit,  per  tertiuin  in  tcrra  lan- 
{.uescil.  De  priiiio  :  c  Confusi  sunt  quoniam  Deiis 
»prcvit  eos '.  >  —  c  Dereliquil,  ait,  Deuni  factorem 
suuiii ,  el  recessil  a  Deo  salutari  suo  '.  >  Miser 
Adaiii,  Dcuuiqui  le  genuil  dereliquisti ,  et  obliiua 
cs  Dei  creaioris  lui.  Per  secuuduro  :  c  Oblili  sunt 
Douiini  qui  salvavit  cos  ^.  >  —*  Horoo  eniui  cuni  iii 


•^Jub20.     "Liic.  19.   "r\s::l.  90.    "  Mallli.  7.    ••  II  Cor.  12.    »»  Prov.  i.    "  Aci.  13.    "Tob.    12. 
•»Lh»v.  19.    "    Luc.  5.    "ICor.  5.    "  II  Cor.  3.    "  I  Cor.  2.     '*' II  Tim.  2.    "  Dnil.  11.    "    Psat. 
Dcui.  II.  'M»sul.35.   ".»'  Osc.  13.  *"  Cap.  7.    •  Ezccb.  1.    •  Psal.  52.  '  Dcuu52.  •  Psal.  lUS» 


67.  ^* 


383  TllOMi£  CISTERC. 

lionore  essel ,  noo  iiilellcitt ,  facius  est  siciil  A 
equus  ei  iiiulus,  quibus  noii  esi  iniellecius*.  i 
El  ideo  cnescicrunl  Deqoe  inieliexerunt,  in  leiiebris 
ambulant  '*.»  Itaque  ad  tertium  sunt  devoluii ,  quia 
c  homo  ad  laborem  nascilureiavisad  volandum  *;  i 
unde  I :  c  In  xudore  vultus  lui  vescerispane  luo  **.i 
Inde  clamat  David  :  c  Tribulaiioiiem  ei  dolorem 
inveni ,  et  nomen  Domini  invocavi  '.  i  Sed  ut 
iiobis  subveniiet  Deus  de  medio  ojns  qiiasi  species 
eleciri,  lioc  est  dc  medio  ignis »  scilicel  Cbristus  in 
iliviniiaie  et  bumaiiitale.  Isle  esl  gladius  versaiilis 
et  igneus  anle  fores  paradisi';  i&ta!  suni  vineae 
moriis  per  quas  venit  mors.  Sequitur  ventos  con« 
cuiiens,  scilicei  zepiiyrus  zelo  ferus,  inde  in  Job  i 
c  Veiiit  ventus  a  regiooe  deserii  et  concussit  qua- 
tuor  aogulos  donius ,  quae  corruii  ct  oppressil 
Uberoa  i  iob '.  llabel  Ecclesia»  qua^  esl  doinus 
nostra  quatuor  angulos.  Priinus  esl  jusiitia  pro- 
ficiens ,  secundus  verltas  erudiens»  teriius  cliariias 
inflaninians ,  quarlus  disciplini^  coarcians.  Per 
priinuni  ad  ccelum  ascenditur,  per  sccunduni  prae- 
iniuin  cognoscitur,  per  lertium  cognitum  diligiiur, 
per  quartum  vla  cusloditur.  De  primo  :  c  Yiain 
jusiificaiionum  luarum  iustme  me,  ct  dirige  me 
in  viainJusiitiaB  **«i  Dequa,  c  unumquodque  eorum 
coram  facie  sua  ambuiabat  ^K  i  De  secundo  : 
c  Domine ,  quis  babitabil  In  Ubemaculo  tuo  ?  Qui 
loquitur,  ait,  veritatem  in  corde  suo,  qui  nou 
egit  dolum  in  iingua  sua  *' ;  >  el  :  c  Ego  sum  via, 
verius  et  f  i(a  ••.  i  De  tertio  dicilur  :  c  Deus  cba-  C 
rius  esiy  et  qui  inaiiei  in  cbaritate,  in  Deo  manet , 
ei  Deus  in  eo  *\  » Iii  boc  babiuinus  si  vivimus  c  in 
cbaritate  radicati  c(  fundati ".  i  De  quarto  :  i  Fiii, 
audi  disciplinain  patris  tui ,  et  ne  diinittas  legeni 
mairis  iux ,  ut  addatur  graiia  capiti  luo  *'.  i  Ecce 
doniusquadranguia,  Audi  quattior  aiigulos  :  c  Qu* 
anibulal  in  justiliis  ,  i  ecce  priinum.  t  Et  loqiiilur 
veritaiein,  •  ecce  secunJuiu.  c  Qui  projicit  ava- 
riliani  et  calumiiiain,  e(  cxcutil  manus  suas  ab 
omiii  niuiiere*  i  ecce  leriium.  c  Qui  obiutai  :iures 
suas  ne  audial  sanguineai ,  et  claudit  oculos  suos  ne 
videat  malum  *^-^',  i  ecce  quartuin.  Priimim  angu- 
lum  concutit  irenlus  pcr  teporis  vil:um ,  secundum 
per  mendacium ,  leriium  per  avarUiain  et  odiuin  , 
quarlum  per  evagaliouem  scnsuum.  Deteporedicitur 
angelo  Laodiciae  :  c  Quia  tcpidus  es,  ineipiain  te 
evoinere  de  ore  meo  ".  i  Audi  anguluni  veriiaiis 
concussum  :  c  lu  veritate  non  sieiit  *'*,  et  :c  Perdes 
omnes  qui  loquuniur  mendaciutn  ".  i  Tertiuiii 
Goncutit  quando  cbaritas  deserit,  inde  in  .%po- 
calypsi  :  c  Habeo  aliquid  adversum  te ,  quia  dt- 
seruisti  primam  cbaritalein  **.  »  Quarluin  coucuiit 
angulum  quando  discipliiiam  dissipat,  indc  Salo- 
Dioii  :  I  llane  consurgenl  el  iioii  iiivenient  me ,  eo 
quod  ezosam  baboerunl  disciplinain  ".  i  Ecce  de 


ET  JOAN.  ALCmNI  M 

domo  jusii.  Facta  est  fornax  Babylonis.  Sed  vetiieiis 
angelus  facit  niediiiiu  foniacis  qiiasi  ventuiii  rori!» 
staiiteui.  Ideo  ait  Isaias  :  c  Uorate  cceli ,  deauper 
et  iiubes  pluaiit  justum ,  aperiatur  terra  et  germiuet 
Saivatoretn  "•  i  Cbristus  esl  ros  de  c<eIo ,  plu? la 
ile  nube,  germen  de  (err.i.  Kos  lingena,  pluvia  in- 
fiindeiis  f  geniien  procedens.  Ros  de  coelo ,  scilicet 
de  dulciflua  veniens  Pairis  serenitale,  pluviu  de  nube 
infundeiis  Virgineiu  scieua  fecunditate;  gemien 
procedens  de  tbalanio  \irginis  nascens  in  assuinpia 
butuanitate.  Sed  iiola.  Coelum  roral,  nubes  p'>.t:(, 
lerra  germinal.  Cceiuin  recoaciliatorcm  ,  iiuiies  ju- 
stuin  ,  terra  salvatoretn.  Coelum  esl  sedes  niaj^sta- 
tis  ,  nubes  obscuritas  propheiicae  aunuiiiiaiionis, 
terra  uterus  virgiuis.  De  re<  onciliatorc  dicitur : 
c  Ad\Ocaluin  babenius  apud  Patrein  Jcsuni  Cbri- 
sluin  ,  justuin,  qui  factiis  est  propitiaiio  p^-o  pec- 
catis  noslris'^  i  De  Jusio  :  c  Videbit  geiis  Jusium 
luuiii,  I  etc.  De  Salvatore  :  c  Salvaiorem  exapo 
ctauius  Dominuni  uoslrum  Jcsum  Cbristum  '**.  i  A 
priiiio  forinamur,  secuiido  conformaniur ,  per  ter- 
tiuni  reforinamur.  Forin":>iur  ad  imaeinein  IKm, 
conforinamur  iuiagiui  Christi  crucifixt,  reforma- 
biiunr  ad  imaginem  Cbristi  glorificati.  De  primo : 
c  Formavit  Deus  bominem  ad  imaginem  et  simi- 
litudinein  suam  " ;  i  dc  secundo  :  c  Quos  praesci- 
vit  el  pra:des(iiiavit  coiiformes  fieri  imaginis  Fil.i 
siii  " ;  I  de  leriio  :  c  Aeformabit  corpus  humili- 
latis  nostnc  configuraluin  corpori  cbiritatis  sux  '*.> 
Isti  sunl  (res  viri  de  quibiis  ail  Saniuel  ad  Saul . 
c  Cum  veneris  ad  quercum  Thabor,  invenies  (res 
viros ,  ntius  portans  tres  hoedos ,  aller  tres  torta« 
paiiis,  tenius  lagcuaui  viui  ".  i  Primus  c  s:ccahil 
venas  mortisp  i  secundus  c  dcsolabitfbntein  ejns,  i 
tertius  c  diripiel  lliesaurum  omnis  vasis  desidera- 
bilis".  I  Tbabor  dicitur  veniem  lumen  ^  scilicet 
Cbristus»ad  cujiis  riuercuni  veuiinuscuin  ea  q*ia;ope. 
raiusestincruce  cuui  co  auiplectiinur.  Priuius  ergo 
batdus  saual  culpam  origiiialein ,  secundus  culpaui 
actualem  ,  lertius  niiseriam  leinporalein.  Isii  eiiii:) 
suiit  ircs  veiix  inorlis  :  piimus  in  aiiniintiatioiie 
78  Sautsonis  imniolalur  ,  secundus  cum  aguo  pa- 
scliali  occidiiur,  lcriiusnuiiqiiam  seaccepisse  a  paire 
fralerlii.i  prodigi  cnusalur.  De  pritno  ail  Maiiue  ad 
aiigeluiii  :  c  Exspccla  liic  donec  faciain  tibi  bce- 
diiin  de  capris  ".  i  Sainson  dicitur  $ol  eorum,  i<l 
cs(Cbrit^his  fjiii  iia(usest  iusiiiiililuditiemcarnispKC- 
cali"*,et  bicaculpaorigiiiali  iios  purgavit.  Desecun- 
dodiciiur  :  i  Ju\(a  qiiciii  rilum  tolletis  et  hceduin  *^i 
Innoccus  eiiini  tanquani  reus  est  occisus,  et  sic 
a  miscria  (cinporali  gcnus  bumannui  liberavit.  De 
secuiido  dicilur  :  c  Nunquam  dcdisli  mibi  bopduip, 
ui  ciitn  amicis  nieis  epuler  "•  »  Ipse  eniin  cuni 
peccaioribus  coiiversatus  est,  ut  a  culpa  actuali 
eos  dttrahcret»  et  els  epuluin  docirinx  contulit. 


'Psal.-48  ••Psal8t.  '  Jo!i.  5.  •' Geu.  3.  '  Psal.  lU.  'Gcn.o.  'Jobl.  *'Psal.  118.  "  Ezerh.  I. 
"  Psal.  U.  "  Joau.  II.  »M  Jo:iu.  i.  "  Ephes.  5.  "  Prov.  1.  »'-"  Isa.  53.  "  Apoc,  5. 
"•  Joan.  8.  "  Psal.  .'5.  •*  A|»or.  2.  »»  Prov  I.  "  Isa.  i5.  *"  I  Joan.  4.  '*•  Philipp.  3.  "  Gcn  I.  '•  Uoui.  8. 
"Pbil.  3.   "lUcg.  33.    "Ose.  13.    "  Judic.  13.   "•  Rom.  8.    "  Exod.  12.    "  Luc.  15 


585  COM.MENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  U3.  VI.  580 

Bcee  nos  Palri  recoiicilians  siccavit  venai  inoriis.  A  aiigensscmin.iicrnc.  IncIercStirg^*,  aquilo,  et  veni. 


Seciinilus  airert  tres  panes  per  qtios  desolabit  fon- 
lcin  moriis  :  bomiois  euim  refectio  est,  diaboli  de- 
solatio. 

Priinas  panis  est  eucharistiK,  secttndos  doctrinae, 
tenlus  refeetionis  ^angeiics.  Primus  tiYJficat,  se- 
cundus^  confiritiat,  tertias  beatificat.  \ivi(lcat  a  pec- 
cato,  couUrinat  in  bono,  beatificat  iii  rcgno.  De 
priiiio  :  c  Panis  qiiem  ego  d:ibo»  caro  niea  est  pro 
niiindi  x\U  **.  >  Et :  «  Ego  siim  paiiis  vivus  qiii  tle 
cue!o  descendi  ct  do  vitain  niiindo  '^.  >  Dc  secundo : 
«  Panis  eor  lioininis  confiriiiat  ".  i  lii  rurtiludiiie 
bujuspanisivii  Elias  iisque  admoutciii  Dei  Oreb"*. 
Deiertio:  c  Beatus  qui  inanducabit  pauem  iu  regiio. 
coelorum*'.»  De  iis  dicitur:  c  Auiice,  couiiiioJa  inibi'^ 
ires  panes  *'f  >  et :  c  Qui  babiiatis  teriaiu  aiislri, 
occurriie  cum  panibus  fugienti  **.  >  Teiiiii&  dat 
Tinum  lapiiiiae,  quo  diripiei  iliesauruni  omuis  vasis 
desiderabilis  *'»  quia  in  resureciioois  Cbrisii  la;ti- 
tia  qui  lenebanlur  in  infcrno  jusii  reversi  suut  a 
itiiserla.  Sed  triplei  esi  lisc  miseria.  Priinuiu  por- 
gaty  secundum  iuebriat,  tertium  la::ificai.  Primuni 
purgai  a  sorde  peccali,  secundum  iucbriai  amore 
Dei»  tcrtium  belificat  gaudio  ca*li.  Priiiium  Sauiari- 
tauui  iiifuiidit  a  latroiiibus  vulnerato,  secuiiJo 
inebriaius  esl  Moe,  ei  denudatus  in  taliernaculo, 
tertiuin  obtubt  Melcbisedecb  Abrabae  revertejiti  a 
pr«lio.  De  priuio :  c  Lavabit  in  viiio  siolam  suani  ct 
iu  saiiguine  uv;e  palliuni  suuiu  ^*.  >  De  secundu  : 
c  lutroduiit  me  rei  in  cellam  vinariaiii  ^\  >  ct : 


auster,  et  perfla  bortiiin  mcum  ci  fluent  aromaia 
illius  *'.  I  Juxia  lerlium  dicitur  :  Aiister  auras  lein- 
peraiis.  Inde  :  c  Everle,  Domine,  captiviiaiem  iio- 
stram,  sicul  torreiis  in  auuiro  **.  >  Dc  torrcnlc  bii- 
Jus  niorialitatis  transreras  rasa,  id  esl  sauclos  aJ 
regnnm  felicilatis.  Amen. 

QHtttn  pulelira  es,  amica  men,  tinam  pulchra  etf 

[Card.]  hi  lioc  aiilciii  capil(?y  circa  lauiles  ui:;lris 
iusi^tit  filius,  ct  eani  muliiplici  laude  couiuieiidiil. 
Dicit  ergo  :  Quam  puUhra  et,  amica  mea,  in  illis 
virluiibus  fpiac  corouani  animaui;  quam  pulchra  i$ 
quoqiie  iii  iis  qii.x  veuiistant  aniinam.  Postea  lau- 
dttt  e:iin  per  parles,  diceiis  : 

Ociili  tui  columbarum,  eapilli  tui  $icul  grex  caprtk* 
runi,  quas  a$cenderunt  ite  monte  Calaath, 

[Tho.]  Sicut  per  uculos  praedicatores  iiilelligun- 
tur,  quia  caeteris  viaiii  ostcndunt  :  ita  per  capilloe 
oculi  designaniur,  qiiia  et  i|isi  Ecclesiae  ornamcn- 
tuin  tribuuiit.  fieiie  auiem  capilli  sponsae  caprls 
coiuparaiilur,  qiiia  duin  praecepla  legis  aliendeuies 
coelcsiia  coutemplantur,  muiida  sunt  aniinalia  ei  iu 
aliis  pascuiilur.  Galaatb  vcro  aeerru$  te$timonii  iii- 
tcrprctaiur  per  queni  uiuliitudinem  mariTrum  in- 
tclligiuius  qui  passioue  sua  Cbrislo  teslimonium 
pertiibueruui.  Grei  ergo  is:e  de  nionte  Galaatb 
asceudity  quia  eo  niagis  se  ad  xterna  suspendunt, 
qiio  foriius  sancios  luariyres  lestimoniuui  perbi- 
buisse  sciuiit.  Cnpiit  nostruni  est  aiiiina ;  capilll 
cogitationes,  quibus  orualur  caput.  Capra  trla  ba- 


I  Coiiiedite,  amici,  et  iiiebriaiuiui,  cbarissiiui^*.>t)e  q  bet  propter  qux  capillis  comparalur.  Fcetet  in  ar- 


teriio:  c  Ut  educaspauem  de  lerra,  et  vinuin  Ixtili- 
ceicorboininis^*.  >  Primum  confert  nobis  bonesia- 
teiiit  secundum  odorem,  tertium  bonorem.  Hone- 
statem  vitae  religiosae,  odorem  viiae  famosae,  bono- 
reiu  vitae  gloriosae.  Propter  prinium  ail  Aposlolus  : 
c  Sobrie  et  juste  ct  pie  vivauius  iu  boc  soeculo  ^^.  > 
Ex  item  :  c  Sicul  in  die,  boueste  auibuleiuus  ^*.  >  l>o 
secufido  ideiD  :  c  Aspiciaiuiis  iu  auciorcm  lidci ,  ct 
cou^umuiatorem  Jesuni,  qui  propcsiio  sibi  gauilir) 
cruccm  sustiuuit  ^*,  >  ul  dicamus  :  c  Clirisii  boinis 
odor  sumiis  Deo  ^*.  >  Dc  lertio  :  c  Si  qiiis  iiiilii 
ministraverit,  bonorificabil  eum  Paier  iuimis^.» 
De  bis  tribus  ait  Sapiomia  :  c  Lgo  qiiasi  vilis 
fructificavi  aiiaviiateiu  odoris,  el  flores  uiei  frii- 


duis,  qiia*reus  pascua  ascendit,  acule  videt.  Et  baec 
secuuduiu  Iria  geiicra  cogitationuni.  Sunt  eniiu  co- 
giiatioiies  dc  teinporalibus,  sunl  el  de  spiritualibiis, 
sunl  et  «!e  coclcsiibus.  Priiux  pcr  feiorein,  secundc 
per  ariiuum,  icrli;e  per  visiim  acutum  dcsignoiilur. 
Coelcsles  ciiiin  supcrbia  anniliilaiilur,  splrllualea 
voluptaie  maculaiiiur,  temporales  pulv^rc  fuscan- 
tur.  Sic  cuiin  quiiii|iie  coelestes  suiit,  ad  occasionem 
iiiterilus,  spiriiualcs  ad  orcasionem  defccius,  tem- 
porales  ad  occasiouein  provecius.  Interitus  ge- 
bciimc,  dcferlus  gratix,  provectus  viix.  Primi  ci- 
pilli  suul  Absalouis,  pcr  quos  pcriit  **.  Se<  uudi 
Saiusouiii,  quos  per  voluplalem  ainisil  *\  leriii 
Joseph,  quos  egrediens  decarcere  loiou(!ii  '^*,  quia 


ctiis    bonoris  et  boiieslaiis  •».   >  liic  csl  veulus      lorsilau  pulvere  rarceriscrani  fuscali.  Quo!  asccn' 

dnnt,  inquil,  de  Calaath.  Quiilaui  ascciuluul  in 
moiaeiu  Golboc,  qui  inlcrprclauir  lubricum,  cl  ibi 
iiioriuulur  snperlii  sicut  Absalou  :  bic  pretiosos 
babet  capillos,  scilicet  cogilalioiies  de  ctieteslibiis. 
Sod  quia  iuue  su|>erbtYil,  periit.  Capillos  cuiiu  su- 
pcrbi:c  iii  alluui  levavil,  et  in  quercu  obsiiiialio.iis 
pcpeudil,  qucrcuseuiiu  duraesi;  advciiiens  Jnab.  id 
6si  dinboltis,  tribiis  lauceis  cor  ejtis  porfoiavii,  bis 
scilicel :  priiuo  coiiteiuuit  proxiniuni,  sccuiulo  c\al- 


roris,  scilicet  Eurus  bciie  rorans  ust;*.  Scquiiur 
veulus  ureiis,  scilicet  ausier,  Verbi  iucaruaii.  Cliri- 
stus  euiiu  cbarilale  sua  uos  ussil.  Priiiio  pccrati 
Teiuslatem  delevii,  secundo  lioritiiu  contis  virlu- 
tum  fructum  fecundavit,  terlio  a  tor.reule  uoslr;c 
mortalitatis  uos  lilicravit.  llic  esl  ausier  qui  juxia 
priuiiim  diiitur,  aqiiilonis  uredinciu  sieriiens.  lude 
apud  Jub :  c  IMumescit  accipiier,  expatideiisalassuas 
aJ  austrum  **•  >  iuxta  secunduiii  dicilur.  Auster 


•»Jo.in.6.    «Mbid.    »*Psal.l0r>.    •»•  111  Reg.  1j).    Vi-"^*\.     *^"*;t'\.  ii  ^^J'*  *"i^^^^^^^ 
*■  joau.  i%.   *»  Eccll.  24.    ••  lob  59.    *'  Caut.  4.  •»  Psal   ii3.    "  U  Reg.  18.  '^  iu.lic.  1C.        Oen  4U 


587  TllO^liE  ClSTlLaC.  £T  JOAN.  ALGRLM  9SB 

iMi  9t  iptain,  lertio  olilWisdiiiir  Deii!ii.  Sanison  ]^  ad  Pjilrem  asceiidii  ** ,  quia  pcr  aiiiorem  samus  a.v 


a  tpirilualium  cogilationum  grsiia  (lcrecii,duni  de- 
lcclalur  jacensin  gremio  Daiilx".  Nain  Pliilisihim, 
Id  esi  diaboli  sepicm  corduuculas  capiiis  ejus»  id 
esi  sepliroriiiem  graiiom  Spiriuis  sancii,  abrase- 
ninl.  Joseph  vero,  eisi  in  carccre  pulvercn*  iovem 
cogiiando  de  lemporaiibus  capiilis  abslersii,  egr<^- 
dieiis  capnl  loiundil;  el  sic  accedeus  ad  serviiu- 
ttin  Dei  cogilalioues  ilias  evacuavit,  elsic  acce- 
deiis  prore4:ii.  Quldam  (lescenduiii  de  monie  Galaad, 
«|Uod  dicilur  aetrvui  /esliiNoitii,  ui  Joscph.  Quid.im 
dcscenduul,  quidain  ascendunl  in  nionlcm  Gclboc. 
Atidi  ascensum  jusium  :  <  Meus  esl  Galaad,i  id  esi 
acervans  peccaia  sua  in  coiifessioiic,  c  ct  iiieus  es> 
Maiiasses***!»  scilicei  qui  concupisceniias  dai  obii- 


censori,  ibi  rcfulsil  facies  ejus  sicul  sul.  Suni  euiui 
qitatuor  ejus  facies,  nitde  diciiur  :  i  Quaiuor  faeies 
uui  d  quatuor  peunx  uni  **.  >  l*riuia  esi  huinaBc 
nalivitatis,  secunda  mundaiis  calamitatis,  lertia 
gluriflcalx  humanilatis ,  quarla  divinae  majestalis. 
lu  prima  fuit  <  speciostis  forma  pr«  filiis  bomi- 
num  *^ ;  >  in  secnuda«  t  vidimus  cmu  leprosum  et 
pcrcussum   a   Deo  et  huiuiliaium  ** ;  >  in  tertia 

<  asceudii  in  coeluni  foriuosus  in  stola  sua  **;  >  in 
qiiaria  <  desideraiit  angeli  prospicere  '*,  >  quia 

<  splendor  esl  lucis  xlcrua:  el  speculiim  siiie  iiia- 
cula  ^K  >  In  prima  osi  qua^reiidus  conformando 
ad  Chrisii  hnmilitaleni ;  in  secunda  iutilando  ejul 
passionem;  in  leriia,depusiioveieri  bomiue,  lenca- 


vioi;i,  quia  Mnnnsses  oblhio  diciiur,  cl  Efihraiui  B  musvilx  noviuieu  ;  In  quaria  si  assidue  sospira- 


foniiuio  cupUii  mei,  >  Ephraitti  iaHCitpcatio  dici- 
tur,  Nani  posl  oblivioiiem  henc  ad  fniciuui  virtu- 
lumasceiidiiur.  <  Juda,  Inquil,  rex  iucus  '%  >  qnia 
coHfeaio,  quod  soiiat  Judas.  nos  regii  ulpote  neccs- 
saria  in  omuibus.  Audl  dcscensutu  de  Galgala  : 
<  Ascendunt  ad  ccelos  >  per  coniemplationein,  dum 
habeni  gratiam  :  qua  perdiia  <  descenduni  usque 
ad  abyssos,  >  quia  de  ehirliaie  iu  D<si  oblivionem, 
et  quouiodo,  sequar,  <  Aninia  eorum  iii  malis  la- 
hescebai'\i  voiicnosa Uho  ne<|uitije.  <  Turbatisjut  > 
alBueniiuin  vitiorum  confiisioii<%  <et  motisunisicut 
ehrius  **,>  nullam  tenentes  ceriitudinem  vi»,  id  esi 
dlsciplinc  <  Ei  oiunis  sapieutia  eorum  dcvorata 
est  '*,  »  quia  coni.uulatur  sapor  ccelcsiis  pro  sa- 


mus  ad  videndam  supemam  niajesiaiem.  De  priina  : 
<  Ostende  faciem  ioain  ei  salvi  erimus  *\  >  Uxc 
esi  factes  Josepb,  uiide  <  erat  Joseph  pnlcbra  facie 
ei  deeorns  aspeelu  ^K  >  Hanc  nos  docebal  Christiis 
quaerere  sic :  <  Dlsciie  a  ue  quia  miiis  sum  ei  hu- 
milis  corde  *\  >  De  secnnda  diciinr :  <  Coni»pue- 
bani  in  faciem  cjus*'.  >  Haec  fuii  (acies  Davidquani 
iuNnuiavii  coram  Acbis  rege**.  De  lertia :  <Trans* 
fi^raius  esi  in  monte  Tbabor  :  eral  facies  ejns 
sicui  ^l  ^.  >  liem  :  <  Erai  fades  cjus  euntis  in 
liierusalem  ** :  >  bxc  fuil  facies  Mojsi.  De  qna 
splendida  facU  est  facies  Mojsi  dnra  respicerei 
Dominus  in  eom.  De  qnaru  dicii  Eliu  :  <  Videbis 
facietn  cjus  in  juhilo  **.  >  Pro  bac  vidii  Joaniies 


pitntia  caniis.  Ecce  hi  caduni  in  dcfecluiu,  seil  ^  <  augelum  descendeulew  de  ccelo,  ei  erai  facics 


<  clamaveruni  ad  Domiuum  cum  contriliolarentur, 
ct  de  necessitatihus  eripuit  eus  •*.  >  Au.:i  quutiiodo 
asceuduni  in  montem  :;cU)oo  :  <  Asceudam,  iti(|iiit 
Satanas,  super  altitudinem  nubiuin ,  similis  cro 
AiiUsiiiio  *'•  >  Sed  devenil  slc  asceiiJenJo  in  in- 
iciitum  aetcnium.  Sed  uon  prxtcreunduin  qiiud 
l  aban  qul  dicitur«^  t/ftaiia,  ld  est  mundus ,  Jacoh, 
\\  esl  iUft^laniaiio9^m  vitiorum,  in  hoc  iiiouio  dc- 
t»rehendiu  S<>d  cum  nibil  de  suo  iuvcniji  apud 
rniu,  pcrcutiunt  fosdns  invicem  se  nou  esse  Iraiisi- 
turos  ad  se  iu\iceni,  et  in  testimonium  pacil  acvr- 
iiu  lapidum  ponuni,  unum  uomen  acceptalilc. 
Lai»is  Uto  esi  Cbristus  ••,  scd  plures  ihi  dicuniur 
poiil  propier  multa  in  quihus  hjbcmus  Christi  tc- 


cjtts  sicut  sol  ••.  >  liem  sieui  soni  qnatnor  facies 
spoiisi,  sic  sunl  quaioor  facics  sponsx,  id  est  qu;t|nor 
affectiones  coascientiae.  Prima  respoitdei  priuia! 
Cbrisli  ui  eani  ipso  bumiliemur»  De  qua  Joh  :  t  Si 
absiuleris  ioiquiuiem  quae  in  wanu  iua  esl,  eic, 
luiic  levare  poleris  factem  iuam  absque  maciila**.i 
Scctonda  rKpondei  secondae,  ut  paiienii  Chri»io 
prae  dolore  couHMiisninr  ;  unde  :  <  Intuniait  facies 
nica  a  fleiu  ■*.>  Teriia  ieriix  respoudei»  si  glorifi- 
cato  Cbri»io  adbaTeates,  in  noviuie  vil«  auibule- 
itttts  ***  el  iu  co  uoslra  gkirielur  coMcieniia,  ei  se» 
quettics  etttti  ttOQ  re^pictatKtts ;  ittde  de  animanbus 
diciiur :  <  Cnttttiqiiodque  eonim  coram  farie  sna 
aiubttlabal  ^.  i  Quaru  respondel  quarlae ,  si  Dei 


stiit.ot:tum.  In  iril  us  enim  montibus  asccndit  Cbri-      facicm  iu  regno  vidcre  de^ramos. imle  deeisdvm 

slus,  uitUo  iriplcx  dedii  noliis  lesiiuioiiiutu  :  pii- 

nium  drt  contemptu  wundanorum,  sccuiidum  de 

gloria  ro»urgeiitium  corporum,  icriium  de  gloria 

a«iKolorum.  Asccndli  cnlm  iu  niontem,  unde  dia- 

bolus  ostendit  ei  ouiuia  regita  mundi  •*  qu»  con- 

lcmpsit*  Sccuudo  asceudit  in  wontcm  ThalH^r  *^, 

qnotl  lulcrpreialur  ttHitui  lumouti  ilii  sc  c^r^m 

ifiscipulis  sui»    irau»ftj5ur«vit,  ostendciis    futuram 

l^oriam   rt*urrtMlo.i>.  Tciiio   de  moi.u^  Olixeii 


dicimr :  <  Et  fjclcs  corum  ei  penB.c  eomm  vxieuix* 
ilesapcr  erattl  *^*  > 

Ikttffs  itti  strtti  f r«x  fMMrvtti  ^um  atceuderuiu 
4a  larmcra^ 

[Ttto.]  Sicttlitt  capiUis  Ecclesis  popoli  fragdio- 
rtbtts  adbttc  dediii,  sic  pcrleciiores  ad  regendaiR 
Ecclesiam  apli  de^igoanittr  denlibtts,  quia  itli 
ttttmen>siuie«  isii  prarsiaut  finttiute.  Isti  iolus 
vcrbo    rcicittttl,    itli  Ecclcsiaai  boois  operibus 


t>  » 


•udio,  Ul      ••c.  ,j   ^^^    Mn^^^^^ 


••  r-.iL   ina,     ••  lltd.    •»  li.id      «  lli  l.     ••  Isa.  U.      ••  I  Cor. 

IG.     '•  I  Pcii. 
Matlb.  17.    '* 
•^  Ibid. 


lik        •>     kl        .11  Ak    .  ^*  •*-'^i.  ■   ^.^1.       I«»V,  I.M«I.         -        ■«HM  ii-l   I.  -    IM.    1 

r  n  V       V  ^  M     V»^»*  ^^^     **Acl.  K     •Kt.vh.l.     •iVilll      ^»  Isa.  !i3.     -  ba.  « 

L»    o^.  V»  ^**'^^^*    'M:otK  :i:i,   '•  M.nh*  n     -^Muix.  Kk   -iRos.ii.   »^3 

i.uw9.    "Jobto.    **A|HK.  I.H.^K    ••J.iblt.    •-'J.bt;^,    ••'UoittlK    ••Execb.l. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  YI.  390 

t.  Dens  erai  Pelros  cum  el  dlcebatur:  c  Surge,  a  quid  sU  bonum,  quid  malum ,  quid  vcnim  vel  fal. 


i  et  maodaca  ".  i  £i  idem  sufierios  dicti  suitt 
quia  secreta  Ecclesiae  vident  pr»  cxteris. 
s  quia  iinprobOs  verbo  veritatis  corripiunt : 
lanctae  Ecclesias  membra  reducunt,  denies 
quia  paoem  doctrinaB  debilioribus  parant.  Ili 
I  gregi  fORsarvm  ^ua  atcenderunl  de  lavaero 
irantur,  quia  et  baptismi  fonie  sunt  mundaii, 
ultatum  suarum  sunt  abjectione  nuilati.  Sunt 
I  serpentum,  et  sunt  dentes  oviuin ;  bi  veiie- 
lordent  ut  occidant,  illi  blande  premuni  ut  vi- 
il.  I>e  quibus  dicluro  est  in  Apocalypsi,  quia 
qnem  vidit  Joannes  in  ore  babebat  ires  or- 
deniiiim  **.  Sic  enim  distiiigui  solciil  :  Deii* 
alii  sunt  morsorii,  alii  canini,  alii  maxillarcs 


suin,  quid  cominoduin  vel  liicommoduiu.  Dequibus 
in  Levitico  ,  de  bolocaustis  boiiis  inslniiniur  : 
c  Delracla ,  inquit ,  pelle,  >  id  estnon  gioiiando 
in  ejus  conversloiie  exleriori,  c  artus  in  frtista  coo- 
cident,  >  id  est ;  discernent :  c  supponent  Igiiem  > 
charitaiis,  c  composiu  ante  slrue  lignoruin,  i  id 
est  sanclarum  cogitaiionum  quae  ignem  amoris 
nulriunt ,  sicut  ligna  ;  c  ordinabunt  niembra,  quae 
capsa  sunt  desuper»*-",i  id  est  opera  distincla  iii  cogi- 
tationibus  clinritativis.  De  iis  Jeremias  :  c  Conrregit 
ad  numeruin  denies  mcos  '^>  De  bis  etiam  dictuni 
est  qiiod  Moy.ses  nou  luutavit  denies  *^%  quia  sein- 
per  actus  suos  discuticbai.  Audideuies  ruminauies. 
Hevolvuut  iiitra  se  peccaia  sua  et  aliena,  praeterita. 


olares.  Piiinimordeiit,  secundi  laccrant,  tcr-  B  praDseniiaetfutur.i,utpraeteritissatisraciant,(!eprae- 


miiiant.  Mordent  verbo,  lacerantfacto,  rumi- 
9dio.  79  Mordent  blasphemia  ,  coniumelia  , 
increpationc,  lacerant  deiractione,  ruminant 
dj  macbinatione.  Mordeut  ut  confundant, 
inl  utbona  eorum  minuant.  Ruminant  ut 
di  opportuuitatem  quaeraut,  ut  conrundanl,ci 
tione  destiiuantur;  minuunt  bona,  ut  sic  viles 
utury  quarrunt  opporlunitaiem,  ut  omninode- 
iir.  Hls  denlibus  usi  sunt  Judaei  in  Siephanum, 
io  stridebant  deniibus  in  eum.  c  Filiibomi- 
dentes  eorum  amia  etsagitt»,  el  lingua  eorum 
la  acutus  '^.  >  Quibus  eiiam  usi  sunt  in  Gbri- 
et  mordebant  eum ,  dicenles  :  c  Da-inonium 
**.  >  Lacerabatit  cuin  dicebant :  c  Non  est 


seiitibus  se  expliceni,  de  fuluris  cavcant.  In  bis  de- 
bct  praecedere  circunispectio,  sequi  raiio,  subiequl 
deliberatio.  Circumspeciio  praepouii  negoiium,  ra- 
liofacit  Judicium,  deliberalio  apponit  consiliuin. 
Circumspcclioni  dicitur:  c  Si  nosnictipsos  tlijudl- 
caremus,  iion  utique  judicaremur  **.  i  Dil.l.eralioni 
dicitur  :  c  Oinnia  fac  cuin  consilio,  et  post  f.ictuin 
non  poenitebis  '*.  i  Uis  respomlet  circ  .ms|»ectio. 
c  Recogitabo  libl  onines  aiinos  ineos  iti  antaritu- 
dioe  animae  meae  ***.  i  Et  ratio  :  c  Fcci  judiciutu  et 
jusiitiam  ^  i  Et  delibcratio:  c  Quidretribuain  Do- 
mino  pro  oinnibus  qux  relribuil  mibi  * !  i  ista  ru^ 
minantes  et  sibi  et  aliis  dciiies  isti  suni,  quasi  grci 
lonsaroiu  qiiae  vellera  sua  iii  tonsione  deponuut,  qui 


imo  a  Deo  qui  Sabbatum   non  cusiodtt  ".  i  ^  siiniliter  deponunt  vetereni  conversatioueni,  qu£si 


nabant,  quia  collcgerunt  pontiflces  et  Pbarisaei 
iium  dicentes  :  c  Qiiid  facimus  quia  hic  bomo 

signa  fiicit  **?  i  De  priinis  aii  Aposlolus  :  c  Si 
etis  et  comeditis,  videie  ne  ab  iiivicein  con- 
mini  '^  i  De  aliis  Job :  c  Conterebam,  iiiquit, 
I  iniqui,  et  de  dentibus  ejus  auferebani  prx- 
*\  I  Denies  oviuni  et  ipsi  mordeiil,  lacerant 
ninanl.  Mordent  increpaiione,  lacerant  com- 
ione,  runiinaiit  erudiiione.  Increpatione  vi- 
in,  coinminaiione  iufcriialiuni  pceiiarum»  eru- 
le  coelestiuin  beaiitudinuin.  Isii  suut  dcnies 
ibuiae  asini  **,  in  qua  Samsou  qui  intcrpre- 

$ol  «ortiiii,  id  esl  Clirislus  qui  esl  Sol  jusli- 


lonsae  vcllus.Notatidum  auteinqtioddentes  isii  suul 
praedicatores  pro  Ecclesia.  Priino  tondeittnr,  se* 
cundo  lunduiitur,  terlio  lenduntnr.  Tondentur  in 
relinquetida  veiere  cotiversatione,  luiiduniur  roun- 
dana  persecuiione  ,  leuduutur  infatigabili  longani- 
niilate.  Tondcntur  juxia  scDteutiatn  apostoli  Petrt : 
c  Deponentes  ouineui  malitiam  et  oninein  doluni  et 
simulatlones  et  invidias,  sicut  inodo  geniti  infantcs 
rationabiic  sitie  dolo  lac  concupiscite,  ut  in  eo 
crescatis  in  saluteni  \  i  Tunduittur  cum  tribus 
piieri»  in  caiuino  igiiis,  sed  consolationcin  habcnt  • 
quia  angelus  Dotnini  facit  medium  lomacis  ^ ,  ctc. 
Tcnduntur  cuni  iacob  cui  videbanlur  dies  pauci. 


occidit  Pbilislhiim,  qui  inlcrprclatur  </(ifi/«x  d  propter  ainoris  magnitudinein '.  Suinainiis  ab  itiio 


,  vel  potione  torqneni,  scilicet  daetuoncs,  qui 
s,  scilicctdoclorcs,  suiit  sicutoves  qno!  atcen- 
i/  de  lavacro,  (|uia  prius  se  ipsos  lavcrunt, 
e  aliis  prxdicavcrunt. 

>tcm  titoJis  fit  islud  lavacrutn.Lavaniur  enini 
ta  bapiisiiio,  poenitenlia,  eucharistia,  iiiarlyrio, 
losynatn  dando,  peccatorciii  convcrteudo,  quo«l 
I  commissuin  est  rciniilendo.  Sunl  et  dentes 
res,  sensus  interiorcs,  quihus  ruininainuH,  id 
istinguiniuk  actus  iioblros  et  morcs  ,  scilicet 


exenipluin.  Paulus  londebaturcuin  relin  lucbat  pri- 
siinani  conversationem,  substantiain  tcinporalctti , 
cogiiationuin.  Audi  conversulionein.  Paulus  ait  : 
c  Fui  blaspheinus  et  persecutor,  scd  uiisericordiam 
consecutus  sum  *.  i  Audi  substanliani  leinporalem: 
c  Quae  fuerunl  mihi  lucra  facta  sunt  mihi  detri- 
meiiU,  propter  Christum,  propter  quem  oninia 
delrimenta  feci  et  arbilratus  sum  ut  stercora ,  ui 
Clirisium  lucritacerem  ^  i  Audi  dereliclam  cogna- 
tioucm :  c  Paulus  autcm  niagis  couvalesccbai  et 


Act.  iO.  ••Anoc.  12.  "  Ps:il.  56.  "  Jonn.  7.  ••Jom.  9.  ••  Joan.  1«.  •*  Cal.  5.  •»  Job. 
••Judic.  5.  •^••L.:\il.  I.  »''ihrcii.  3.  »'*  Dcul.  34.  ••ICor.  H.  ••  Ercli.  34.  »••  Ua.  38. 
I.  il8.    •Pb.l.  115.     MPcU.  i.      *l)a:k.5.    •  Geii.  ^^9.     •ITiui.  I.    '  Phil.  3. 


591  TIIOMJC  CISTERC  ET  JOAN.  ALGAIMI 

conrortahiit  Judaros',  i  ci  quibiis  iiaiiis  erai.  Ilaec  A  Qiiaiuor  suol  laYacra  de  quibus  ascendimns ;  pri 


tria  suni  quibus  inipedilus  eral  Lazirus  in  lumulo 
ne  resurgeret  *.  Erat  eniro  insliiis  pedes  et  manus 
ligalus,  sudario  involuius ,  lapide  coopertus.  Insti* 
lis,  id  est  amore  leroporalium  bonorum,  ne  ea 
ci  ogaret.  Sudario,  id  est  amore  carnalium  aniico- 
rutii  ne  ab  eis  recederet.  Lapide  indural;e  conver* 
sniionis,  ut  obslinatus  reinaneret.  Ecce  quo  ton* 
deniur  magistri,  sequitur  ut  tendaulur  et  intcn* 
dauiur. Propier  primum  dixerunt  apostuli  aJiesum: 
<  Ecce  nos  reliquimus  oiniiia,  •  »  propter  secuii- 
dum,  <  et  secuti  sumus  le  i  perpassioncs  et  mulias 
tribulaiioiics;  <  proptcr  icrtiuin,  <  quid  ergo  erit  no« 
bis  **  ?i  Ac  sidicereui :  Per  longauiniitaiei .  pro  his 
exspectanius  a  le  prxniium.  Aud?  ergo  ciioinoJo  lun- 


niumest  baptismatis*  secundum  Dominici  sangai- 
»tis«  tenium  confessionisy  qoartum  supemi  fontis 
Primum  lavat,  secuodum  libemi»  tertium  releval, 
quartum  reformau  Lavat  a  peccato »  liberat  ab 
inferno»  relevat  a  lapsu  quotidiano,  refomat 
libenns  a  miseria  qu«  esi  in  boc  exsilio.  iuzta  hxc 
quatuor,  quatuor  assignamos  interpretationet  buic 
•lon:  iiii  lavacrum  :  Juxta  primum  dicitur  lavacrum 
Iav.'i{)&  crimcn,  Juxta  secundum  diciiur  lavacnim 
lavans  cruore,  juxla  tertium  dicitur  lavarruni  bi- 
vans  crudos,  juxla  quartum  dicitur  lavacrum  la* 
vans  cruciatus.  De  priino  ait  pruplieta  :  <  Erit  fons 
paicns  donius  David  in  ablulioiicm  peccatoris  et 
iHctibiruat»  **,  I  de  secuudo  :  t  lu  sanguinc  tcsu- 


debatur  Piiulus.  Toiidcbalur  veibo,  tiindebaiur  pc«  "  nicnti  tui  rcdeinisti  vinctos  tiios  de  lacu  in  qtio  nou 

erat  aqua  *^»  i  de  tertio  Jereinias :  <  Quis  dabit 
capiit  ineo  aquas  ei  oculis  ineis  fonlem  lacrymarum, 
et  plorabo  buper  inlerrectos  populi  mei  *'  ?  i  Il«c 
ciiiiu  esl  lacrjinosa  confessio,  de  qua  dicilur: 
t  Coiiflieniini  alieiutrum  peccata  vestra  **,  i  et 
item  :  i  Qui  baptizatur  a  mortuo  si  iteruin  tetige- 
rit  morluum,  quid  prodest  lavaiio  illa*^?  i  liide  et 
Cbristus  :  <  Qui  luundus  est«  non  indiget  nisi  ut 
pedes  lavety  sed  est  mundus  totus  **•  i  Ac  si  dice- 
ret  :  Loti  estis  in  baptismate  et  ideo  muiidl.  Sed 
quia  sinepeccato,  saltem  cogliationum,  nou  potcstis 
vivere»  necesse  lialictis  pedes  vestros,  id  esl  afle* 
ctus,  qiiotidie  in  coiitcsbione  lavari.  <  Sepiics  eniiii 
ca(.'it  ju  tus  **,  I  sed  per  baiic  furiior  resurgit. 
Qiiarlum  lavacruui  dicitur  fons  bortoniin*  pu  eus 
aquaruiu  viveiaiuin  qu«  fluunt  impetu  de  Liba- 
blSedtilius: 


rirulo  ,  tendebatur  fligillo.  VcrUo  irtisiouis,  peri- 
culo  timoris  ,  flagcllo  .  passioiiis.  Noiiiie  verbutn 
irrisioiiiserat :  <  Paule,  mulke  litterse  te  deduxerunt 
ad  iiisaiiiaiu  '^  i  De  peiiculo  ipse  ail :  <  rericuliim 
In  niari,  periculum  in  falsis  fratribus,  i  etc  ;  audi 
tunsionem  flageili  :  <  Ter  virgis  caesus  suin,  somel 
lapidatus  suin,  ter  naufragium  fcci  '*.  i  Ecccquo* 
modo  tusus»  audi  quomoJo  tensus.  Tensuseslin 
longauiuii  oratione,  in  porlando  suaiu  infirniitatem; 
teiisus  iii  coiitinua  persccuiione,  lensus  in  praemio- 
rum  exspeciatione.  De  priino  :  <  Da.us  esl  niibi 
angelus  Satanae,  qui  ine  colaphizet,  propter  quod 
ter   Doiuiiium  rogavi  '*.  i  £t  sequitur :  <  Libeiiter 

clorialior  in  infirmitatibus  meis  '^.  i  lude  nos  ad- 

C 

monebut  sine  intennisbionc  orare  ".Aitdi  qtioiuodo 

teusus  j«^t  in  persecutione.  iQuis  nossepar;;bii,  aii, 
a  ch?ritateChri8li?Tribulalio,an  aii£[iislia*S»  elc. 
Aiidi  ictisuni  iii  ''xspectatioiie.  <  Sed  qiix  non  vide- 
mu?- speranius,perpatieuliainexspectainus  ^'  .1  Nou 
soius  auicin,  sed  siniiliter  teudebaulur  palres  au- 
tiqui,  leiiduntur  ct  moJcrui,  tenduniur  univeisi. 
Primi,  (|uia  exspectabanl  adventumpriiuum  Chrisii, 
sccundi  secunduui,  tertii  lertiuui.  Priini  ut  eosab 
iiiferiio  liberaret,  secuiidi  ut  eos  a  peccatis  absol- 
veret,  teriii  ut  in  regtio  eos  glorificarel.  De  primo 
gaudebat  David  quasi  jam  factum  esset ,  dicens  : 
<  Exspectans  exspectavi  Doniinum  ct  iuteailit 
mihi,  et  cduxil  ine  dc  lacu  miseria;  ct  de  lulo  tj^- 
cis  "•  I  Uiide  et  alius  propheta  ait :  <  Si  inoram  p 
feccrit ,  cxspccia  euin,  quia  vcniiMis  veniet  et  non 
tardahil  *\  1  De  secuudis  dicimr  :  <  Tibi  peccavi- 
nius,  exspcclaiio  Isracl,  el  salvaior  eorum  in  tiibu- 
latlonis  tempore  '*.  1  El  illud  :  <  Domiiie,  miserere 
noslri ;  tc  cniin  cxspccinviiuus  ,  CBio  brachium 
nostruin  in  inaiu»,  ei  saliis  nosira  iu  icnipore  Iri- 
bulallonis  *\  1  Pro  teiiiis  ait  Jacob  :  <  Salulare 
tuum  exspectabo,  Doinine  **.  1  Et  Jeremias  :  <  Bo- 
iium  est  prucstolaii  cuin  sileiitio  Saluiarc  Dei  **.  » 
Ecce  isti  suiil  grcx  tonsarum,  grex  tunsaruiii,grcx 
tensaruui.  Seqnitur  :  Qua:  atcenderunt  de  lavacro. 


liU»*.l 


Fonte  tuperno 
LaHificattt  teget,  ipinit  mundatur  adempiit. 

Dc  priino  itaqoe  ascendit  bonio  mtinirior,  de  se- 
tuiido  sccurior  ,  de  teriio  fortior,  ad  quiriuui  ts- 
cendit  gloriosior.  In  priino  itaque  suiit  quatuor 
effectus.  Relaxat  culpam,  reinittii  poBtiam,  foniileni 
per.cali  debilitat ,  gratiam  donat.  Ista  figurata  sunl 
iii  bis  qux  accideruut  fiUis  Israel  in  mari  Rubro. 
Ilostes  in  co  subniersi  sunt,  ecce  peccala  remissa ; 
a  labore  luti  et  lateris  liherati,  ecce  pcena  peccali 
diiiiissa  ;  qui  prius  sub  yEgyptiis  non  audebant  re- 
pugiiare,  coiitra  reges  incircunicisos  pugnaveruni 
viriliter  in  deserto,  ecce  roines  peccati  denihtaiu»; 
in  deserio  manua  dectelo.comederunt  'S  occe  gra* 
tiu.  Secuiidum  lavacruin  fil  per  sanguinein  Cbristi. 
Notandum  autein  quod  triplex  esl  sanguis,  scilii-ct 
holocausii ,  sanguis  Cbristi,  saiiguis  mariyrii.  Per 
pritnuin  lavabatur  caro  huuiaua  ,  per  secuiid.iiii 
mnndalur  conscicniia,  per  tcrtium  acquiriiur  cu- 
rotia.  De  pritno  ct  secundo  ail  Paiilus  :  <  Si  saiiguii 
hircorum  ci  Yituloruii»  iiiquiiialus  saiittificat  al 
cmuudationem  cariiis ,  quanto  luagts  saiiguis  Cliii- 

Ibid.     *•  I  Tbess.  5. 


•iacli.  10.    "  Jcr.  9.    "Jac.  5.    •'Kcch.jl.    ••  Jo3...  i».    •»«.o.'.  i*.        Cai.l.   « 


S93 


COM)IE.\T.  IN  CAN 1 ICA  CANTIC.  —  IJB.  VL 


%n 


sii  emutKialiit  conscierilias  nostris»  ad  scrvienJum  A      [Tno.]  Cemcllos  reliis  pnriiiiit  ofcs  Cliriftti  :qiiia 


Dco  Tivcnti  **.  «Dc  lerlio  canit  Ecclcsia  :<Viritancti 
filoriotiim  saiigiiiiiein  ludenint  pro  Cliristo,.ct  idco 
coronas  triiitupltiiles  meriiernni,  Rubri  nain  flnido 
f  angulne  lanreis  ditanlur  l>ene  Tulgidi.  iPrinuis  histo- 
rialiter  fundcbatur  in  atrio »  sccundus  figurabatur 
itt  vicula  mfa ,  terliiis  in  pellibus  arietum  rubricatis 
itt  iMbemaculo.  Terlium  lavacrum  fit  pcr  lacryiuo- 
saiu  confessionem.  Istod  priino  cst  amamui.  se- 
cundo  vcrecundum»  lertio  asperiiin.  Aniarum  iu 
conlritione,  vcrecuiidum  in  prolaiione,  asperuro 
iii  satisfactiORe.  llabet  igitur  aniaritudiiicin  Eze- 
clii»:,  verecundiam  inulierls  sanguinariae,  asperi- 
lalein  Joanniit  Baptistx.  De  prinio  babetur.  <  Ego 
dixi  iii  diinidio  dierum  mcorain  :  \adam  ad  portas 
iniVri  '*.»  De  sccuiido,  mulicr,  eum  non  aiidcret  ad 
Cbnstum  accedere,  dicebat  stans  a  tcrgo  ;  <  Si 
letigero  fiinbriam  Teslimenti  cjus,  s.ilva  ero  '^.iDe 
tcrtio  dicitur  qiiod  JoaniicsBap:ista,  erat  vestitiis 
pilis  camelorain  ei  zona  pellicea  circa  luinbos 
cjus  **.  Quarlom  lavacrum  cst  fons  supcrnus.  Hic 
fugat  ihop:am,  aurert  tristitiam ,  cipellil  niiscrianu 
I*ro  priino  confert  otnnium  bonorum  copiain,  pro 
sccnndo  4xlitiam  ,  pro  tcrtio  vitain  xternam.  De 
primo  :  <  Qui  bibcril  cx  hac  aqiia,  fict  ei  fons  aqu» 
fatientis  in  vitain  «tertiani  **,  i  ecce  vita-xtcrna. 
hi  priiiio  crgo  lavit  nos  Christus  i  pcr  lavacrum 
rcgeiieralioiiis  et  renovationis  Spiritus  sancti  quctn 
cffudit  In  nos  abunde  **.  i  In  secundo  :  <  Sancii 


B 


corura  pnrdicatioiie  habetur  anior  Dei  et  proiiini 
vel  fides  et  opera,  et  sic  non  est  stcrilis  hi  eis,quia 
riH:iiiidae  sunt  operibus  et  aflectionibus  et  virtntibus. 
Ovis  iriplicem  patilur  stcriliiatcm  scllicet  :  I  aclis, 
itgdi^  vclleris.  Primuin  ex  incdia  p^scu»,  sccun- 
duin  cx  cormptione  vulvx,  tertiuin  ex  vepriuni  Trs- 
quciitatioiic.  Pascus  doctrinae»  vulvae  obstinatai 
inaliti»,  veprinm  malorum  frequen  ationet.Istaesh 
non  sunt  slcriles  sed  dant  lac  siniplicitatis,  agnum 
inansuctudiiiis,  vcllus  bonoc  conversalionis.  De  pri- 
mo  :  <  Lac  coiicupiscile,  ut  iii  eo  crescatis  In  sa- 
loieni  ^\  I  De  sccundo  :  Jiibctur  agnus  }flerrl  in 
lcgc,  innlicrj  quae  |>eperit^\  De  tertio  Doroinus: 
<Attcndite  a  falsis  prophctis  qui  veniuiit  ad  vos  in 
ve^tiinenlis  oviu.ni  inlrinsecuG  auv  tn  sunt  liipt  ra- 
paccs  ^.  I  Vel  lac  siinplicis  doclri.x.  Unde  :  <  Lac 
vobis  potuni  deili»  non  escam  ^* ;  agnum  paiieiiii.-e 
et  innoceiiliae  :  <  Sicut  agnus  coraro  tondente  so 
obmutescit  et  non  aperuit  os  suum  ^^ ;  i  vellus  ne* 
ccssarix  providentias :  <  De  velleribus  oviutn  nie.%- 
runt  caleraclus  est  ^.  i  Scd  hi  qui  ascendunt  de 
lavacro,  quidam  ascendunt  a  superbia,  quidain  a 
concupisceiitia,  quidain  a  charilate.  Asccndeiitibus 
a  superbia  sunt  tres  gradus,  videlicct,  timor,  dolor, 
ainor;  ascendentibus  a  concupiscentia  cariiis,  tres, 
scihcet  patieniia,  niiscriconlia ,  couipuiictio  ;  ab 
ignoranlia,  cognitio,  roeditatio,  conteinplatio ;  a 
chariiate,  icmperantia,  prudentia,  fortiiudo.  Adain 


Uvcrunt  slolas  suas  et  dealbavcraiit  eas  In  saii-  q  primuni  creatus  fuit  iti  charitate,  sed  cecidit  in  su- 


guine  Agni  **.  i  In  tertio  <  qui  lotus  est  **,»  diclt  : 
<  Lavi,  peJcs  nieos  quomodo  inqulnabo  illos^*?  i  In 
quaito.  Lavabit  iiosChristus  cum  ablucrit  sordes 
liliamw  Sion  et  laverit  sanguinem  Hierusalein  de 
uiedio  ejus,  in  spirilu  jiidicii  et  spiritu  ardoris^^ 

Demtes  lui  sieul  greges  ionsarum  tjua  ascenderunl 
di  lawcro, 

[Cab.J  Creges  lonsarum  sunt  illi  qui  posscssio- 
uuiii  oiiera  tanquani  veUera  deponentes,  omnia 
r«:liqiieront  pro  Christo,  qui  quanto  plus  sc  abstra* 
xerunl  de  niuiidu  ,  lauio  liberiori  aiiimo  sacras 
S«ripsuras  iusclligere  potueruui;  (luibusgOQ^i^n^^ 
iioii  feccniut  objiccre  pcccaloiuin  tcuebrxs  Nani 
lacryinis  pceuitentiae  et  devoiioiiis  rreqiienlcr  ab- 


perbiain^*;  deinde  in  conrupiscentiam,  posiinodutii 
in  igiioranliam.  Ergo  ublprimuin  cecidit,  indepri- 
niuin  asceiidit»  id  est  asupcrbia,  cl  ibi  calcat  capui 
serpciitis,  id  est  superbiair  ;  In  sccuodo  calca^it 
veiiircro  scrpentis,  id  est  concupisccniiani ;  ter- 
tio  calcavit-  pectus  serpentis,  id  cst  ignoraniiaui. 
Ascen Jons  de  cliarilaie  unde  cccideral,  totum  pressit 
ferpetitern  couipticatum.;  quando  priino  coepil  reverti 
ejus  caiidam  rupit,  qua  in  nialo  pei  sevcraviuiui 
usque  ad  poeiiitcniiam.  Quia  igiiur  isii  lapsus 
Adx  rucrunt  radix  huinaiix  ruin;c  opoitebat  ul  ve- 
niret  hoino,  qui  radix  csset  ex  qiia  repiillularet  In 
nobis  chai  iias.  Ua:c  alia  iion  fiiii  qu.iin  Chrlslus, 
qui  acccuderet  iterum  iii  nobis  cbaritalcm,  et  sa- 


luti  ascendcruut  de  virtule  in  viriutein  ut  vidercnt  d  cririciuiu  fieret  pro  Ecclesia.  Hitnc  ideo  iuvoc<ibant 


Deutn  dcfiruminSiou  ^*,quod  interpretaturspfcti/tii/i» 
utvideiicet  muudi  cordis  oculo  Dcuin  conspicerent  in 
speculo  Scripturaruiu.  His  igitur  oinuibus  qui  quasi 
grcx  Doinini  in  pascuis  sacne  Scripturae  ruminave- 
runl,  assiinulaiitur  detites  Virginis,  id  est,  sensus 
ct  studiosilas,  quibus  ipsa  decerpsit,  attrivit,  mticxU 
c  avil,  runiinavit ,  et  incorporavit  auiinae  suae  velut 
herbas  vircntcs,  sacrae  Scriptone  sententias.  Se- 
qu  tur. 

Omnes  gemellis  felibus^et  sterilis  non  esl  in  eis. 


patres  autiqui,  cum  inaguo  desiderio  'ficentcc  :  <  0 
radix  Jesse,  qui  stas  in  signutn  popull,  super  queui 
continebuiit  reges  os  suuiii,  quein  gentes  depreca- 
bantur;veni  ad  llberandum  nos  in  bracchio  extento, 
jam  Jioli  iar4are**-**.i  Jessedi  \\{\nhcKndium  ^ci  st^* 
crificium  insN/ar,  ut  scilicet  per  radiccin  Jesse  cha« 
ritas  accendainr  iu  Et  cle»;'<:  pro  qu*)  sacrificatur. 
Ipsa  euim  cst  quasi  iiisula  un  Ui  t*-!^)ulationum  coii- 
cussa* 
Quadruplex  est  radix  :  est  ei  fm  radix  arboris 


••  llebr.  9.  •»  Isa.  58.  •*  Matih.  9.  »•  M:iiih.  3.  ••Joaii.  4.  •'-Til.  X  •«•Apoc.  7.  ••  Joan.  i:>. 
*•  Cant.  5.  *»  Isa.  i.  *«  Ps?l.  85.  "  I  Pelr.  «.  ♦^  Lev.  U.  ^  Malth.  7.  ••  11  Cor.  5.  *»  Isa.5;>. 
*•  Joh  31.    *•  G^-ii.  ^     ••-•*  Olfi'.  Ecrl«s.  cx  Isa.  i!ct.-4 

PATttOL.  CCVl.  13 


591  TUOMJC  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGAINI 

conrortahtft  Jud.TOs',  i  cx  qnibiis  naiiis  cral.  Ilaec  j|  Quatuor  sunt  Javacra  de  quibus  ascendim^is ;  pri 


tria  sunt  quibus  impediius  erat  Lazirus  in  tumulo 
ne  resurgeret '.  Erat  enim  instiiis  pedes  ei  manus 
ligatus,  sudario  involuius  » lapide  coopertus.  Intii- 
lis,  id  est  amore  temporalium  bonorum,  ne  ea 
crogaret.  Sudario,  id  est  amore  carnalium  amico- 
riiui  ne  ab  eis  rccederet.  Lapide  indural;e  conver* 
saiionis,  ut  obstinatus  remaneret.  Ecce  quo  lon- 
doniur  magistri,  sequitur  ut  tendaulur  et  intcn* 
daiiiur.Propierprimuin  dixeruiit  apostuli  aJiesum: 
<  Ecc.e  nos  reliquimus  oinnia,  •  i  propter  secuu* 
dum,  €  ei  secuti  sumus  te  i  per  passioncs  et  muiias 
tribHlalioiics;  <  proptcr  lcrtiuin,  <  quid  ergo  erit  no« 
bis  **?!  Acsidicereut :  Per  loiiganimitatei  pro  bis 
exspectanius  a  te  pr£niium.  Aud*  ergo  t  uoinodo  lun- 


uium  est  bapiismatis«  secundum  Dominici  sangui- 
iiis,tcriium  confessionis,  quartum  supemi  foniis 
Primuin  lavat,  secundum  libemiy  tertium  relevat, 
quartum  reformau  Lavtt  a  peccato ,  liberat  ab 
infernOt  relevat  a  lapsu  quotidiano,  reformat 
liberans  a  miseria  quss  esiin  boc  exsilio.  iuzta  hxc 
quatuor,  quatuor  assignamus  interpretaiiones  hiiie 
non  ini  lavacrum  :  Juxta  primum  dicitur  lavacnioi 
luv;ii)&  criincn,  juxta  secundum  diciiur  lavacruro 
lavans  cruore,  juxta  tertium  dicilur  lavacrum  l:i« 
vans  crudos ,  juxla  quartum  dicitur  lavacrum  la- 
vans  crucialus.  De  primo  ait  prupbeta  :  <  Erit  fons 
paicns  doniiis  David  in  ablutioiicni  peccatoris  et 
tuciiainialai  **,  >  de  secuudo  :  i  lu  sauguinc  tesu- 


debaiur  Paulus.  Tondcbalur  vei  lio,  inndebalur  pc-  "  nicnli  lui  rcdeaiisti  viuclos  tiios  de  lacu  in  qiio  noii 


rirulo  ,  lendebatur  fligtllo.  Ycrlio  inisionis,  peri- 
culo  liinoris ,  flagcllo  .passioiiis.  Noiine  verbuin 
irrisioiiiserat :  <  Puule,  mult^  litterse  tededuxerunt 
ad  Insaniain  *'.  i  De  peiiculo  ipse  att :  <  rciiculum 
in  niari,  pericnlum  in  falsis  fratribus,  i  etc  ;  audi 
lunsionem  flajjetli  :  <Ter  virgis  caesus  suin»  Simel 
lapidalus  suin,  ler  naufragium  fcci  '*.  i  Cccc  quo- 
modo  lusus»  audi  qiioinoJo  tensus.  Tensusestia 
longaiiiini  oralione,  iu  porlaiido  sunni  inariuitatein; 
tensus  iu  coniinua  persccutione,  tensus  iii  prjemio- 
ruin  exspeciaiioiie.  De  priino  :  <  Daus  esi  inibi 
angelus  Sataii»,  qiii  tne  colaphizet,  propier  quod 
ter  Doniiiiuin  rogavi  ".  i  £l  seqtiilur :  <  Libenter 
g^orialior  in  infirmitatibus  meis  *^  i  Jnde  nos  ad- 
snono;>ai  sine  inlerinisbionc  orare  *'•  Aiidi  quoniodo 
teusus  ::s|  in  perseculione.  <  Quis  nos  sepaiv.bii,  ail, 
a  cli?iitaleChrisli?Tribulalio,  au  aiictisiia^S»  clc. 
Audi  icnsuiu  iii  «xspecialioiie.  <  Sed  qux  non  vide- 
mu&s|>erainus,  perpulieiiliainexspeciainus  ^'  .1  Nou 
solus  auicin,  sed  siiuililer  leiidebunlur  palres  aii- 
tiqui,  ieiidunlur  ct  moJcrni,  tenduiiiur  univeisi. 
Priuii.quia  cxspectabant  adventumpriinuin  Chrisiif 
sccundi  secundutn,  icriii  teriiuin.  Priiui  ul  eos  ab 
inferno  liberaret,  secundi  ut  eos  a  peccatis  absol- 
veret,  leriti  ui  in  regiio  eos  glorificuret.  De  primo 
gaudebat  David  quasi  jain  factum  esset ,  dicens  : 
<  Exspecians  exspeciavi  Dominum  ci  iiiieadit 
mihi,  el  cduxil  me  de  lacu  niiserix  et  de  lulo  fj& 


eral  aqua  *%  1  de  tenio  Jereinias :  <  Quis  «iahil 
capiii  tiico  aquas  el  oculis  meis  fontem  lucrymaruui, 
et  plorabo  buper  inlerfectos  populi  mei  "  ?  •  llsc 
euiin  esl  lacrjinosa  coiifessio,  de  qua  diciiur: 
<  ConOteniini  alieiutrum  peccala  vestra  **«  1  ei 
item  :  <  Qui  baptizatur  a  mortuo  ai  iieruiii  teiige- 
rit  mortuum,  quid  prodesl  lavatio  illa  '^?  1  liide  et 
Cbristus  :  <  Qui  luuiidus  esl»  non  indiget  nisi  ul 
pedes  laveiy  sed  est  mundus  totus  **.  1  Ac  si  dicis 
rei  :  Loti  esiis  in  bapiismate  et  Ideo  muiidi.  Seil 
quia  sine  peccato,  saltem  eogitaiionum,  no.i  potoMis 
vivere,  necesse  haliclis  pedes  vestros»  id  cst  afle- 
ctus,  quoiidie  in  coiilcsbione  lavari.  <  Sepiics  eniiu 
ca«.'ii  ju  tus  **,  I  sed  per  haiic  forlior  resurgii. 
Qiiarluin  lavucruui  diciiur  fons  hortonim*  pu  eus 
uquaruui  viveuliuin  qu«  fluunt  impetu  de  Lilo- 
EtSedulius: 


1.0  ".i 


Fonle  BuperHO 
L<clifieaia  teget^  ipinii  mundatur  adempiii. 

Dc  priino  iiaqne  asceiidit  homo  mtindior,  de  sc- 
(undo  sccurior,  de  leriio  forlior,  ad  qmrium  as- 
cenilit  gloriosior.  In  priino  itaque  suiit  quaiuor 
effeclus.  Relaxat  culpam,  remillii  poenani,  foiniieiti 
peccali  debilital ,  graliam  donat.  ista  flguraU  suui 
in  his  qux  accideruiit  (irtis  Israel  in  marl  Ruhro. 
Uostes  in  eo  submersi  sunt,  ecce  peccala  remissa ; 
a  labore  luli  ct  ialeris  iilierali,  ecce  poena  peccaii 

cis  ".  I  Unde  el   alius  prophela  ait  [<  Si  inoram  r.  *»»'»*»^^«  ^  fl"'  P""«  »"»»  ^83^P^*"*  "^"  ^»^^^"^  "^ 
fcccril .  cx.pccla  euin.  q.iia  vcnions  veniet  el  non  *"  P"»"^^^:  ^^^^''^  ^^S^»  inclrcumnsos  pug.iaverui.i 


tardaliil  *\  1  Oe  seciindis  diciiur  :  <  Tihi  peccavi- 
nius,  exspcciaito  Isracl,  et  salvaior  eorum  in  Iribu* 
lationis  leii.pore  '*.  1  El  illud :  <  Doinine,  iniserere 
noslri ;  ic  ciiiin  cxspcciaviinus ,  esio  brachium 
noslruin  in  niaiio,  et  sal.is  tioslra  in  lcnipure  tri- 
bulaitoi.is  *\  I  Pro  lcniis  ait  Jacob  :  <  Salulare 
tuum  exspectabo,  Doinine  **.  lEt  Jeremias  :  <  Bo- 
nuin  cst  prujslolaii  cum  silentio  Saluiarc  Dei  **.  1 
Ecce  isli  suiil  grcx  toiuarum,  grex  tuusuruiii.grcx 
lensar.ini.  Seq.iilur  :  Qua:  ascenderuut  de  lavacro. 


viriliier  in  deserlo,  ecce  fomes  peccali  denililaius 
in  descrto  maiina  deccelo.comederunt  ** ,  ecce  gra* 
tia.  Secutidum  lavucrum  fil  per  sanguinein  Chrisii. 
Notandum  auteni  quod  iriplex  esl  sanguis,  scili<i;t 
holocausli ,  sanguis  Chrisii,  sanguis  mariyni.  Per 
priinuin  lavabatur  caro  huinana  ,  per  secui.d  nit 
m.indalur  conscieniia,  per  leilium  acquiriiur  co- 
roiia.  De  priino  cl  secundo  ail  Paulus  :  <  Si  sai.guis 
hircorum  el  Yitulorun»  iiiquiiialoR  sanctificat  al 
cinundulionem  carnis ,  quanto  luagis  sanguis  Clu  i- 


•Act.9.    •Joa.i.U.    -Malth..t9.    "  Acl.  ^6.    "  II  Cor.  IJJ  ;MI  Cor.  12^^^  -  ^^^^^ 
*•  Ko.H.  8.  «•  ll/.d.  "  Psal.  r>9.  -^  llabac,  9   "  Jer.  U.    "Isa.  00.  // Geii.49.    '  Jhr«»-  ^-      ,,^^^^^  \ 
*•  Zacli.  10.    **  Jer.  9.    *•  Jac.  5.     *'  Ecdi.  51.    *•  Joau.  15.    "  IVov.  U.    -  Unt.   4  Ueui.  o. 


S99  TIIOMiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRlNi  lOO 

ptaiio»quae  signattir  in  c.i|rtUis;  ingcnium  quoque  A  dicltur  Ecclcsia,  juxia  illuJ  :  iCuiii  iniraveritis  ler- 


et  ^iudiositas,  qu;e  nolaniur  in  dcntibus,  ei  in  ipsa 
Virgine  fructuoi  fecerunl  pcr  nierilum  el  in  nobis 
per  exemplum,  et  in  illis  omnibus,  oculis  scilicet, 
( apillis  et  deniibus,  nulhis  aciiis  fuit  sierilis  et  abs- 
qiic  prsNnio,  quia  posiquam  eoncepit  filium  sic  fuil 
lota  chariiate  condiia,m  pie  crcdatur  de  ipsa  quod 
oniiiismotiis  rationis  in  ipsa  fuii  fructuosus  et  meri- 
torius :  quod  ipsi  convenii  lanquam  pnviieginm  siii- 
gulare.  Sequitur. 

Sicul  tilta  cvcclnea  labia  tua  :  et  eloquium  tuiim 
dnlce, 

[Tnu.]  Labia  sponsde  cocco  assimtlanlur,  qu-a 
Domini  sanguinis  qtio  rcdeinpta  esi,  pretluni  non 
ccssat  pnedicare  Ecclesin.  Sed  dccaiital :  i  Mibi  ab- 


ram  quam  Domiiius  daiurus  cst  vobis,  facieiis  al« 
lare  Domino  de  bpidibus  qiiosferrain  nou  teiigit*",» 
id  cst  de  pacificis  el  non  de  schismaticis.  Ditilur 
et  Clirisuts  allare.  Uude  Apostulus  :  <  Allare  kabe- 
mus  de  quo-non  iiabeni  poicsiatcm  ederts  qni  la- 
bernaculo  descrviuiit  *S  >  id  est  rami.  Esi  et  cor 
iiosiruin  «litarc.  Cnde  :  <  Oblatiu  jusii  iropinguat  ai- 
lare  '*,  »  id  est  cor.  Sanguis  islc  larrymaruni  i:i 
r.Uari»  quoJ  est  Ecclesia  debel  eCruiidi,  quia  in  fide 
Hcelesi.-e,  ct  in  aliari  cordis»  qiiia  de  corde  debeiil 
eiuauare,  vel  juxla  aliarc  diclt  orientnlcm  pla;;aui, 
id  Cct  ad  Chiislum,  qui  est  &ol  just.lix;  vel  iioli- 
liam  Dei,  cl  vesicuiani  gultuii»,  iJ  est  su|>erbijni, 
ci  plumas,  id  cst   levitaiem   conversaiionis,   quia 


sit  gloriari,  nisi  in  cruee  Domini  nostri  Jesu  Christi  B  visa  ceisitudinc  Dei,  supcrbiam  nostrani  deponiuius. 


**!  >  Nec  simplicitcr  coccuni  dicit,  sed  vitiam  coc- 
cineam.  Villa  enim  solel  capillos  astriiigcrc.  Si 
ergo  in  capillis  cjus  fidelcs  accipianlur,  vilta  quse 
hos  as*.ringii,  el  ad  caput  quod  esi  Christus  con- 
plat,  doclrina  verilaiis  intelligitur,  qnx  eos  ne  de- 
fluaul  fier  illiciia,  ad  cnput  suuni,  quod  Chrislus 
esl.  colligit.  Et  etoquium  tuum  (fulce ;  quia  lascivos 
r.ihil  sic  relrnbil,  sicul  pielas  Dominicx  passionis 
1'is  prxdicaia.  Sanguincin  Chrisii  In  inanibus  habe- 
inus.  Multi  suni  sunguiiies.  Est  cniin  sanguis  appc- 
tilus,  ct  est  sanguis  culpae,  sanguis  poenx,  sanguis 
coiiipunctiouis,  sanguis  redenipiionis.  De  prinio : 
<  Vita  aniuiae  in  sanguine  est  ** ; »  de  sccur.d.)  : 


et  sanguiucin  lacrymarum  pro  liis  fundiuius.  Est 
ei  sanguis  redempliouis,  scilicei  Chiisti  :  c  lii  sati- 
|.uine,  inquil,  Testaineiiti  tui  redeuiisti  vinctos  luos 
dc  lacu  in  quo  non  crat  aqiia  **.  >  llic  significa- 
lus  est  in  vilta  cocciiiea.  Sed  ad  idein  significan- 
dum  inve;iiinusfuniculuin  coccineiun  iiidoiiiy  Ualiab 
merelricis  per  quetn  diinisii  exploratores  Jcricho  **• 
Ad  ideni  ciiatn  cuin  manus  Zarx  nasceretur,  invo- 
lutn  cst  paniio  serico  cocclneo  **.  In  his  iribus  saii- 
guis  siguificalur  Chriali,  scd  ad  divcrsa.  Vitta  eiiiiu 
stringil,  funiculus  trabil,  panntts  oruat.  Stringii 
(lissolutos,  traliii  aversos,  oruat  jiistus  :  dis!»oluios 
ne  acapilc  suo  reccdant,  scilicet  Chrislo;  aversos. 


<  Carnem  cutn  sanguine  non  comcdetis**,  i  dc  ler-  p  uc  iu  infcrnum  descendaut;  juslos,  ut  in  juditii» 
is  ejus  super  caput  ejiis  *';  >  de  qunrio      gaudcant.  QuiJaiu  habcnt  viiiam,  funicuiuni  qui- 


tio  :  <S:inguis 
Greguiius  :  <  Lacrymae  poeuilenlium  qiiidam  saiiguis 
aniuiae  est.  >  Dc  quinlo  :  <  Lavit  nos  a  peccatis  iio- 
slris  in  sauguine  stio  *^  >  Priinus  suggcrit,  sccun- 
dus  ofl^endii,  iertius  punit,  quartus  iinploral,  quin- 
lus  iiupelrai.  Primus  suggerit  venenuin ,  sccundus 
oHcnuit  Deuin,  tertius  punit  reuin,  quarlus  iiiiplo- 
rat  niisericordiam,  quinius  impetrat  veniam.  Pri- 
i:us  suggerit  loviier,  secundus  oflcndii  miserabili- 
lcr,  lcrtius  punit  serviliier,  qiiarius  poslulut  sup« 
l.liLiier.  quinius  impctrai  universaliler. 

Pru  his  quinque  in  Leviiico,  quinqiic  gcnera  ani- 
i.iiinliiim  imniolari  jutjeiitur.  Prinium  Cbi  bos  qiii 
isi  inagni  corporis,  ciijus  saiiguis  sigiiincat  appeti- 


dain,  quidain  paunuiu.  Vitlaiu  in  ore,  luniculu;n 
in  corile,  pannuni  in  corpore.  In  o:e  dociores,  iy 
corde  spiriiuales,  in  corporc  m.irtyrcs.  Doctjioi  iu 
pra'dica;ione,  spiriiualc:»  iu  voluiilaie,  mariyr«s  iu 
saiiguinis  eQu^ionc.  l^radicaloiibus  cniui  dicitur: 
tt  etoquium  luum  dulce,  Meretrix  Utbab,  scilicet 
caro  nosira,  quae  cst  in  Jericho,  id  est  in  luundo; 
Jericho  eniin  luna  diiilur,  iropter  inslabilitateiu i 
habci  duinuni,  id  csl  cunvcisationem.  ilarc  habei 
duo  solaria,  scilicet  iiifcrius  bensualitatcin ,  ci  spi- 
riluaruatcin  superius;  in  hoc  absconduhlur  duo  ex- 
ploraiuics,  scJicci  raiiu  ci  afibctu».  Aflectu»  ad 
passioi.c:n  inviial,  raiio  quoniodo  fiui  orJinai.  Sed 


i;i:n  carnis,  qui  elTundendus  csl,  ne  pcrvcniai  ad  D  '"  '^^^  quuctil  cus  rex  Jcrichu,  id  esi  diabolus,  ui 


ptvcatuin.  Quod  si  pervcncril,  scquitur  c!e  capra 
q"od  esi  fetiuuin  aninial,  cujiis  sanguis  (pii  dcsigiiai 
fc;«;rem  |>cccati  efTundi  dcbct,  iie  ainplius  agaiur. 
S»:u!iiir  dc  ove,  qux  esi  innucens  aniinal,  ciijus 
saiiguis  conira  peirain  eflundiiur,  ne  irae  Dei  fl.i- 
^ello  puDiatur.  Sequitur  quarto  de  avibus,  quae  ake 
\o:aut,.quaruin  sanguis  designai  lacryinas  ad  Djuiu 
liiissa:».  Pncdicioruin  sanguis  fundiiurad  dsliuin  ta- 
bt  riiaculi,  quia  nundum  prupinqui  suni  Dio.  Aviuin 
\crujUYia  aliare,  quia  lucryiiiae  nos  apprupiiiquate 
Leu  iaciuiit,  Nota  quod  Iriplex  esl  altarc.  AHare 


quud  lion  putest  pcr  carnein,  per  vannin  gtoriam 
friciai.  Scd  abscotiduhiur  in  viii  stipula  lini ,  quia 
humililuie  se  pro:cgunl,  tandcin  pcr  fiinicuhini  coc- 
ciiivuin  descenJuui'^  a:l  passiuuein  Chrisii  conru- 
giendo. 

isle  fuiticulus  Iripiex  Cdt,  quia  <  tri|vlcx  funiculus 
difliuile  ruuspiiur  *•,  •  ci  hoc  propicr  irus  cllcctu» : 
Pcccala  reuiiiiit,  teiitaliunesexcludit,jusiis  regnuui 
apcrit.  Audi  adhiic  iripliccin  :  petras  scidil,  velum 
rupil,  inrcrnum  spoliavii,  scilicci  dura  cuida  luul- 
licndo,  iniiniciiias  iiiler  Dcuin  ct  homioem  dissol- 


My.^^i^^V^M    *<v*f'''.*^4    '!.'i?*^'-  -VHV/^^-    ''  Apoc.  I.    **Deui.  27.    *Mlebr.  13.    *^  Ec  Ji.  35. 
*•  Zachar.  \^,    "  Josuc  i.    "  Gcu.  58.    •»  Ju^ue  i.    »*  tccle.  4. 


40 1 


COMMCNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VI 


40i 


veiiilo,  jasios  de  iurerno  eilrahendo.  Adliiic  audl  A  »itc  liiba  in  Sion  ^,  i  Pro  secunda  :  i  Buccinate  iii 

iriplieeni  :  Intulit  terrls  treiiiorem,  inferls  tiniorein, 

fCttto  ttoporem.  De  priino :  i  Terra  trerouii  ei  qiiie- 

vii**; »  desccundo:  «  Attollile»  porias,  princpcs. 

Testras.  Quis  esi  iste  Rex  gloris  *^r  »  De  teriio  an- 

gdi :  iQnls  est  isie  qui  Tctiit  de  Cdom  linctis  vesti- 

nieuiift  de  Bosra  *■?  »  Cst  ei  cocclnum,  quo  CliriHtus 

est  yesiitus  in  passione.  In  bis  quatuor  cocclnis  de« 

signaiiir  sanguis  agni  pascbalis»  in  quaiuor  parlibus 

doinoruro  IsraeliliCiiruin  pusitiis  *%  scilicet  in  infe- 

riori  limine»  In  superioii,  id  est  in  sensualilate  ei 

deroiione»  et  in  siiiislro  poste,  Id  cst  opere,  et  iii 

deitro,  id  est  ore.  Uui  est  in  sinisiro.  id  esi  opere, 

nos  redimii,  scilicet  coccinum  in  manu  Z^rx.  Iii 

Inreriore  liinine,  id  est  seiisualitate,   nos  abluii : 


neomenia  tuba  in  die  soleinnitatis  Tcstnc^;»  deicr- 
lia  :  c  Pro  tanti  regis  Yictoria  tuba  intonel  saluia- 
ris  ^^1  Prlina  sonal  voce  gravi,  sccunda  acuta,  ter- 
lia  siiperacuia.  Prinia,  qula  sub  lcgis  duritia,  se- 
cunda  sub  graiia,  lertia  promittitur  gloria.  Prim.i, 
quia  i  dalit  abyssus  voceni  suam  ^,»  el :  «  abyssus 
abysssum  invocat  ^*. »  Abyssus  enim  dicuntnr  corda 
propbetaruin  propter  prorunditatem  el  obscariialero 
sententiarum.  Calaraclae  I)ei  sunt  inspirationes. 
Secunda  ergo  acula,  quia  i  in  omnein  terram  esivit 
soniis  eoriiin,  ci  in  lines  orbis  lernc  verba  eo- 
rnni  '*.  »  Tertia  est  superaciita,  quia  intonuit  de 
coclo  Doniinus,  et  Altissjmus  dcdil  voccni  suani'S  » 
Priuia  eiiim  subobscure  annuntial  sacrainenla,  ul  de 


hoc  e&i  coccinum  qiio  Cbristus  csi  vestitiis,  iri  pns-  ^  bapiisroo:  c  Cril  lon^T  pateiis  doinus  David  in  ab- 


sioiie;  iii  deilro  poste,  id  est  in  orc,  nos  poriat : 
b;rc  est  viita  corcinea ,  ct  in  supei  iori  liinine,  id  csi 
tte\t>ilone  nos  oriinl :  liic  esi  runicidus  Rabab  in  su- 
|ier'ori  solario.  Qiiomodo  digne  suiuaiur,  additur 
lu  as<>atis  carnibus,  azyniis  paniliiis,  iaciucis  agre- 
stibus'^*  De  boc  coccino  ait  DaviU  ad  filias  hrael : 
«  Qui  vestiebat  vos  coccino  in  deliciis  *',  »  id  esl 
Saul  quem  plangebaiit.  Funiculum  coccineuin  vole- 
bat  eum  e%se  cuj  diceliat :  c  Fac  tibi  duas  lubas  ar« 
genie.is  ei  ductiies,  qulbus  convocabis  populum, 
quaiido  roovendu  sunl  castra  ", »  scilicet  ad  annun- 
linndam  purpnram  Dominicas  passionis,  ad  cocci« 
iium  roulu»  in  Cbristo  scijcei  dilectionis.  cDuns,» 
ail,<iiiba&,»  adconcepti  flatus  emissioncin;  c  argcn- 


lutione  peccaloris  ct  mensiruatae  '*.  »  Secundi 
nperle  denunliai  Cbristuin  advc:iis$e.  Unde  :  c  Ap- 
paniit  gratia  Doinitii  Jesu  Cbrisli  oniiiibus  bonii- 
nihus  erudietis  nos  "•  »  Tertia  apertissiine  vocai 
iios  ad  gloriam.  Unde :  c  Transite  ad  ine,  oinnes  qui 
conciipiscilis  me  et  a  generationibus  ineis  adlinple- 


iiiini  •*. » 


Primain  destgnnnt  scpicm  lubas  quibus  septeiti 
angeli  in  Apocalypsi  canchnnt",  ad  primam  qua<«- 
ruin  facla  cst  giniido  et  igtiis  mistus  sangulne.  Fi- 
gurani  secundx  leniicruni  tubx  Cedeonit,  ad  qiia- 
rum  sonum  apostoli  fugerunt.  In  figura  iertix  fne- 
runt  sepiem  tubae,  qiiibus  muri  82  ^cricbo  corrue- 
niiil. 


ieas,»nd  castitatis  et  innocciiti:e  demonslratiene»;         Islae  tub»  »neac  sunl  quasi  dccolorntaB  rien  ba* 


c dvctiles,»ad  sustinendnm quain annuntiamus CbrisiJ 
passionem;  cqiiibus  convocrs  populum»  ad  iniilua» 
inimicoruni  eipugnationem ;  flalum,  quem  Spiriius 
sanctus  per  inspiralionem  iminillii;  innocentix,  qua 
colorai  Deas,  dum  peccata  remiitit ;  diiectione», 
qua  Spiritas  sanclus  animos  accendit ;  iniinicoruin 
eipugnationem,  quibus  nos  Dens  lentari  perinittil. 
Piinto  esl  notanduni  quod  est  luba  aenen,  esi 
luba  argenlea,  cst  luba  cornea.  Prinia  est  fusilis, 
secunda  ductilis,  tertia  perductilis.  Prima  cnini  csi 
proplietira,  seccnda  nposiolicn,  terlin  angelica. 
Priina  fusiiis,  quia  igiic  sancit  Spiritus  iiiflatnmata, 
pncco  fuit  supcrni  cousiilii ;  secuiida  prxdicatio  snn- 


bcnies  perrectam  claritatem.  Tuba  asnca  erat  Isaias, 
diim  nilnaretur  inrerorum  angustiam;  erat  Cxe- 
cbicl  ,  duin  proponerei  mundi  iniseriam ;  erai 
Joannes  Daptista,  dum  prov«)caret  ad  pcanitentiam. 
Primum  nobis  incutit  borrorero,  secunduro  dolo- 
rero,  lertluro  fervorero.  Horrorem  quein  fiigiainus; 
dolorem,  ul  rounduro  mlnas  diligamus  :  fervorem, 
ut  peccaia  diluamus.  Ail  eniin  Isaias  :  c  Subtcr  te 
siernetur  linen,  ei  operimenlum  tuum  eront  ver- 
roes'*.  »  Czccbiel.  c  Ventus  turltinis  veniebat  ab 
aquilone,  ei  nubes  magna  et  ignis  involvens  "^. » 
Jonnnes  :  c  c  PiBniieniiam  agite ,  appropinquavii 
cnini  rcgnuin  coilorum  '*•  »    Ccce   verbi    gralia 


ti  Cvangelii;  lenia  futi  Angchis   niagni   consilii.  d  priiua  de  septem  tubis  Apocalypsis,  ad  cujus  sonuro 


Audi  lusileui  :  c  £t  scimilhe  qua&i  asjieclus  .liiis 
candenlis  ^*. »  Dc  priinn,  et  secutida  ot  tcrtia  :  c  hi 
tribusduciilibus  el  voce  tub;n  corncx  ^*.  »  De  pritua: 
«  Sicul  locutus  cst  pcros  saiicioruin  qui  a  sa^culo 
sunt  piopbeuiruni  cjus  ^*.  i  Dc  sccuuda  :  c  Aiinuu' 
liavcruni  opcra  Dei,  ct  facta  ejus  intcllexeruut  ^*.» 
De  tertia.  c  Eicxit  Doiniuus  nobis  cornii  snlutis,  in 
domo  David  pueri  sui  ^^  »  Pro  priina  dicitur:c  Ca- 


fii  graiido  inundanae  Iribulatioiiis,  inisia  sanguiuo 
culp:e  el  igne  seternae  damnationis.  Sed  quia  jain 
tcmpus  gratioe  advcnit,  jubemur  facere  duas  tubas 
argciitcas,  scilicei  Potruin  et  Pauluin,  quia  c  Pe* 
trus  apostolus  et  i^aulus  doctor  gentium,  ipsi  nos 
docucrunt  legem  tuam,  Doinine  '*.  »  Primo  debeni 
essc  tubae,  secundo  argenteae»  lertio  ductiles.  Tubae, 
quLcflatu  doctrinse  prxbcani  alimoniaro;  argeiiicA 


"  Psal.  75.  "  Psal.  25.  »» Isa.  C3.  "*  ExoA.  i2.  "  Ibid.  "  II  Reg.  I.  "  Nuin.  10.  *•  Eiecbu  I. 
*»P^aI.  27.  "Liic.  I.  *»  Psal.  G3.  *^  Liic.  I.  *•  Jocl  2.  *•  Psnl.  80.  "  In  Canl.  ExsnHel,  elc. 
*•  Habac.  3.  ^*  PsjiI.  41.  »?  Ps;il  18.  •»  Psal.  17.  ••  Zacb.  15-  ••  Tit,  2.  •*  Cccli.  2i.  »•  Apoc,  8. 
'•  Ua.  U.     "  Ejccb.  I.    •«  Aiatlb.  5.    ••  Oilic.  ficcl. 


399  TIlOMiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  iOO 

plaiio,  qo»  signalur  in  r.i|iiUis;  ingeninni  quoque  A  dicitur  Ecclcsio,  juxta  illuJ  :  iCuni  intraTeritis  ler- 


ei  ^iudiositas,  quie  notantur  in  dcnlibus,  el  in  ipsa 
Virgine  fructuni  fecerunl  pcr  nieriium  et  in  nobis 
per  exemplum,  et  in  illis  omnibus,  oculis  scilicet, 
t-apillis  et  deniibus»  nulliis  aciiis  fuit  sterills  el  ab»- 
qiic  prsNnio,  quia  postquam  concepil  filium  sic  fuit 
lota  rliariiate  condiia,iit  pie  credatur  de  ipsa  quod 
oniiiismotus  rationis  in  ipsa  fuit  rructuosus  el  meri- 
torius :  qood  ipsi  convenii  tanquam  privileginm  siii- 
gularc.  Sequitur. 

Sicut  tiUa  coccinea  iabia  tua  :  el  eloquium  tuiim 
dHtee. 

[Tuu.]  Labia  sponsde  cocco  assiroilantur,  qu-a 
Doniini  sanguinis  qiio  rcdempla  esl,  prelMini  no^ 
ccssal  pnedicare  Ecclesin.  Sed  dccaulat :  i  Mibi  ab- 


ram  quam  Domiiius  daiuriis  csi  vobis,  facieiis  al- 
tare  Domino  de  Inpiilibus  qiios  ferrnin  non  teiigit^«i 
id  csl  de  paciAcis  el  non  de  scbisinaiicis.  Ditilur 
et  Cbrisius  aliare.  Unde  Apostulus  :  c  Altare  luibe- 
mus  de  qiio-non  babeni  potcsiaicm  edere  qni  ta- 
bernnculo  descrviuiii  *%  »  itl  esi  rami.  Esl  el  cor 
iiosirum  ultare.  Cnde  :  c  Oblaliu  ju&ii  impingual  al- 
lare  '*,  »  id  est  cor.  Saiiguis  istc  luriyniaruni  l.i 
r.Uari»  quoJ  est  iLCclesia  debei  eaiiiidi,  qiiia  in  fida 
Kcclcsi^T,  ei  in  aliari  cordis,  quia  de  corde  debeni 
einaiiaie,  vel  ju\la  aliarc  dicil  orientalcin  plagain, 
id  Cit  ad  Cbiiblum,  qui  esi  ^ol  jusl.tia^;  vel  iioli- 
liam  Dei,  cl  vesiculain  gutiuiis,  iJ  cst  supeibijin, 
ct  piunias,  id  cst   levitatem   conversaiionis,  quia 


sit  gloriari,  nisi  In  cruce  Doniini  nosiri  Jesu  Clirisli  B  visa  celsitudine  Dei»  supcrbiain  noiiraiii  deponiuius. 


**:  »  Nec  simplicitcr  coccum  dicit,  scd  vitiam  coc- 
cineam.  Vitla  enim  solet  capillos  astringcre.  Si 
ergo  in  capillis  ejus  fidetcs  accipionlur»  villa  qu» 
bos  astringit,  et  ad  caput  quod  est  Cbristus  coa- 
ptal,  doctrina  verilaiis  inteUigitur,  qu;c  eos  ne  de- 
fluant  |ier  illiciia,  ad  cnput  suuni,  qiiod  Cbristus 
esl.  coHigit.  £t  etoquium  tuum  (fuice ;  quia  lascivos 
r.ihil  s^ic  retrnbil,  sicut  pietas  Dominicx  passionis 
cis  praidicaia.  Sanguiiiem  Uiristi  in  inanibus  babe- 
inns.  Mulli  sunl  saiiguiiies.  Est  cniin  sanguis  appc- 
litus,  ct  esl  sanguis  culpx,  sanguis  poenae,  sanguis 
coinpunctionis,  sanguis  redenipiionis.  De  prinio : 
c  Viia  anitnae  in  sanguine  est  *' ; »  de  sccur.di)  : 


ei  sanguinciu  lucrymarum  pro  bis  fundiuius.  Est 
ct  sanguis  redemptionis,  scilicet  Clii  isti  :  c  lii  saii- 
{.uine,  inquil,  Teslaineuli  lui  redeinisti  vinctos  tiios 
dc  lacu  in  qiio  iion  crat  aqiia  ■*. »  Uic  significa- 
tus  esl  in  \ilta  coccinea.  Sed  ad  idein  signilica»- 
dum  inve:.iinus  funiculuin  coccineiun  in  dotiitt  Uabab 
nieretricis  per  quein  dimisit  esploratoies  Jcricho  **. 
Ad  idcm  ciiani  cuiu  nianns  ZLarsc  nasceretur,  invo- 
lutn  cst  panuo  serico  cocclneo  **.  Iii  bis  iribus  saii- 
guis  significatur  Cbridli,  sed  ad  divcrsa.  Viita  eiiiai 
siriugil,  fuiiiculus  trabit,  pannus  oruat.  Stringit 
dissulutos,  irabit  aversos,  oruat  jiiitus  :  dis^oluios 
ne  acapilc  siio  recedani»  scilicet  Cbrislo;  aversos. 


I  Carnem  cuin  sanguine  non  comcdetis**, »  dc  ter-  ^  i'C  in  infcrnum  desceiidant;  justos,  ut  iii  juJicii» 

lio  :  cS.iiiguis  ejus  supcr  caput  ejtis  *';  >  de  qtiario      gaudcant.  QuiJain  babcoi  vttiam,  fnniculuni  qni- 

Gregurius  :  «  Lacryinx  pneuilentiumquidam  sangnis 

aniiiiae  est.  >  Dc  quinto  :  c  Lavit  iios  a  peccatis  no- 

sliis  io  sanguine  stto*^.  >  Priinus  suggcrit,  secun- 

dus  olTendil,  lertius  punit,  quartus  iniploral,  quin- 

lus  inipelmi.  Primus  suggcrit  venenuin  ,  eccuiiJus 

uilcnilit  Deuin,  tertius  punit  reuin,  qiiartus  iniplo- 

rai  inisericordiam,  quinius  impetrat  veniam.  Pri- 

i:ns  suggeiit  lcviter,  secundus  oflcndit  miserabili- 

icr,  tcriius  punit  serviliter,  quartus  postulut  sup« 

I.iii::er.  quintus  impctrat  uiiiversaliter. 

Pru  bis  quiiique  in  Leviiico,  qiiinqiie  gcnera  anl- 
i.riiniium  ininiolari  jul;ciiUir.  Piinium  Cbt  bos  qut 
iSl  inagiii  cuiporis,  ciijus  Sdiiguis  significat  appeti- 


qni 

dani,  quidam  pannuin.  Vittsiui  in  ore,  luniculu;ii 
in  corJe,  pannuni  in  corpore.  Iii  o:e  doclores,  iu 
corde  spiriiuales,  in  corporc  mjrlyrcs.  Doctjiei  m 
pra*dicaiione,  spiritualc^  in  voluntale,  mariyr<s  iu 
saiiguinis  eO^usionc.  Pradicaiui ibus  ciiiui  dicitur  : 
tt  eloquium  luum  duice.  Mereirix  ll«bab,  scilicel 
caro  nosira,  qux  cst  in  Jericbo,  id  est  in  luundo; 
Jericbo  cnim  iuna  dicitur,  |TOpter  instnbilituteiu ; 
babct  duniuin,  id  cbl  cunvcrsutionein.  ilxc  babei 
duo  soiuria,  scilicel  iiifcrius  bcnsujlitaicin  ,  ct  spi- 
rituarautcin  superius;  iii  boc  ubsconJuHlur  dtio  ex- 
|iloratores,  scJicct  raiiu  ct  afloclu».  Afiectub  ad 
pussionem  iuviial,  ruiio  quoinodo  fiut  orJiuut«  Scd 


i;i:n  carnis,  qui  eiTundendiis  csl,  ne  pcrvcniat  ad  D  ^"  '^'^  quicril  cus  rex  Jericbu,   id  est  diabolus,  ui 


pcvcatuin.  Quod  si  pervcncril,  scquitur  de  capra 
q"'id  est  feliuum  aninial,  cujiis  saiigiiis  qui  dcsignut 
fc.jrem  pcccati  efl^undi  dcbci,  iie  ampliiis  agaiur. 
h*'  uiiiiir  dc  ove,  qu;e  esi  innuccns  aniinal,  ctijus 
suiiguis  coiiira  petrain  efrunditur,  no  irae  Dci  a.i- 
^ciio  puniatur.  Sequitur  quarto  de  avibus,  quas  alie 
\w.aiil,.quaruin  saiiguis  desigiiat  lacryinas  ad  Djuiu 
hiissu».  Pncdictoruin  sanguis  funditurad  dstiuin  ta- 
bcriiaculi,  quia  nuiidum  prupinqui  sunt  Dio.  Aviutn 
\crujuYta  uliare,  quiu  luciyiiiae  tios  apprupiiiquaie 
Leo  iuciuiit,  Nuta  quod  tiiplex  est  aitarc.  AHare 


quud  i;on  potest  pcr  carncm,  per  vanain  gioriaiu 
riciai.  Scd  abscondunlur  in  vili  slipula  lini ,  quia 
bumilitale  se  proicgunt,  taudcin  per  fiinicui4ini  coc- 
ciiivuin  descenJuni'^  a:l  passiouein  Cbrisii  coufu- 
gienuo. 

iste  funiculus  Iripiex  e^l,  quia  c  ti  i|Ucx  funiculus 
difiiuile  runipitur  *',  >  ct  boc  propter  tres  cllcctub  : 
Pcccuta  reuiittit,  teutationesexcluditjusiis  regnuiu 
apcrii.  Audi  adbiic  tripiiccin  :  peiras  scidit,  veiuui 
rupil,  infcrnum  spuliavit,  sciiicci  dura  cui  Ja  niul- 
liciido,  inimicitias  iiiter  Deuin  et  boininetn  distol- 


n]^f\h    'l^r-^^    V)(''^'  y.^''\':^^'    •'  -^l»oc-  <•    "Deui.  27.    *Miebr.  13.    *^  Ecvii.  55. 
'■  Zucbur.  9.    "  Jubuc  i.    »•  Gcii.  58.    *»  Ju^ue  i.    «^  liccle.  4. 


*0l  COMMCNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VI  40i 

veiiiio,  insuii  ile  iurerno  eilrahendo.  Adliuc  audi  A  nitc  tiiba  in  Sion  ^,  i  Pro  secunda  :  i  Buccinaie  hi 

neomenia  luba  in  die  soleinniialis  Tcstnc^;»  deicr- 


inplieeni  :  Intulii  terrls  ireniorcm,  infcrls  timorein, 
fCttto  tloporem.  De  priino :  c  Terra  irerouii  ei  qiiie« 
tU**;  »  de  sccundo  : «  AUoIlite»  porias»  princ  pcs. 
Tesiras.  Qnis  esi  isie  Rex  gloris  *^?  »  De  lertio  an- 
gdi :  I  Qiiis  est  isie  qui  Tciiil  de  Cdom  linctis  Tcsli- 
nteiuift  de  Dosra  *■?  »  Cst  ei  cocclnum,  quo  Cliriiius 
esi  Tesiilus  in  passione.  In  bis  qnaluor  coccinis  de« 
signaUir  sanguis  agni  pascbalis,  in  qualuor  parlibus 
doinorum  IsraeliliCiiruin  pusiliis  *%  scilicel  in  infe- 
riori  limine,  In  supcrioii,  id  esl  in  sensualilale  et 
deroiione,  et  in  siiiistro  posle,  id  csl  opere,  et  iu 
deilro,  id  est  ore.  \iul  esi  in  slnislro.  id  est  opere, 
nos  redimiiv  scilicet  cocciiium  in  manu  Z^rx.  In 
inreriore  liinine,  id  esi  sciisualilale,   nas  abluii : 


lia  :  c  Pro  lanli  regis  Tictoria  luba  inlonel  saluta- 
ris  ^'.»  Priina  sonal  Toce  gravi,  sccunda  acota,  ler- 
lia  siipcracula.  Piiina,  quia  sub  legis  doriiia,  se- 
cunda  sub  gralia,  lertia  promillilur  gloria.  Prima, 
quia  I  dalit  abyssus  Toceni  suam  ^,»  el :  c  abyssus 
abysssum  liiTocat  ^*. »  Abyssus  cnim  dicunlur  corda 
propbeiaruin  propter  prorundlialem  el  obscaritateui 
senientiaruin.  Calaraclae  Dei  sunt  iiispirationes. 
Secunda  ergo  acuta,  quia  c  in  omneni  lerram  esivik 
sonns  eoriiin,  ct  in  tines  orbis  lerrx  Terba  eo- 
rnm  '*.  »  Tertia  est  superaciila,  quia  intonuil  de 
coclo  Doniinus,  et  Aliissjinus  dcdit  voccni  suani'S  > 
Priina  ciiim  subobscure  annunliat  sacramenla,  ut  de 


hoc  e^i  coccinum  quo  Cbristuscsi  Tcstitus,  iri  pas-  ^  baptisroo:  c  Erit  lon;^  patens  doinus  David  iii  ab- 

sione;  in  deilro  posle,  id  esl  in  orc,  nos  porial : 

b;rc  est  vitia  corcinea ,  cl  in  supeiiori  limine,  id  vst 

tte\t>iione  nos  oriial :  liic  esl  fiinicidus  Rubab  in  su- 

l>er.'ori  solario.  Qiiomodo  digne  snmaiur,  aJdilur 

lu  as^alis  cariiibus,  nzyinis  panilitis,  laciucis  agre- 

siibus  '^.  De  boc  coccino  aii  DaviU  ad  filias  hrael : 

«  Qui  Tesiiebai  vos  coccino  in  deliciis  *',  »  id  esl 

Saul  qucm  plangebanl.  Funicnluin  coccineuin  vole- 

bai  eum  esse  cui  dicebai :  c  Fac  libi  duas  lubas  ar- 

genieas  ei  duciiles,  quibus  convocabis  popnlum, 

quaiido  moTendu  suiii  casira  ", »  scilicet  ad  aniiun- 

liaiidam  pnrpuram  Dominicas  pnssionis,  ad  coccl* 

iium  mutu»  in  Cbrislo  scijcei  dileciionis.  cDuas,» 

ait,<iuba&,»  adconcepti  flaius  emissioncin;  c  argcn- 

ieas,»ad  caslilaiis  ei  innocciili:e  demonslraricnei»;         Ist»  tub»  »neac  sunt  quas!  dccolorata  lien  ba 

cdvciiles,»adsuslinendamquainannuntiainusCbrislJ 
paskionem;  cqiiibus  convoccs  popuium»  ad  mntuan 
inimicoruni  eipugnationem;flatuin,  quem  Spirilus 
sanctus  per  iiisplratlonem  iminittii;  innoceniix,  qua 
colorat  Deos,  dum  pcccata  remiilii ;  dilectione», 
qua  Spiritus  sanclus  animos  accendil ;  iniinicorum 
eipugnalionem,  quibus  nos  Dcus  lentari  permitiit. 
Prinio  est  notanduin  quod  est  tiiba  xnea,  esi 
luba  argentea,  cst  luba  cornea.  Prima  est  fusilis, 
secunda  diiciilis,  terlia  perdnctilis.  Prima  cniin  csi 
propliclira,  seccnda  npostolica,  lertia  aiigelica. 
Priina  fusiiis,  quia  igiic  sancii  Spirilus  iiiflainmata, 
prcco  futi  supcnii  coti&ilii ;  secunda  prxdicalio  san- 


luiione  peccatoris  et  menstruaue  '*.  »  Secundj 
aperle  denuntiai  Cbrislum  adTc:iisse.  Unde  :  c  Ap- 
pamit  gratia  Doiniiii  Jesu  Cbristi  omnibus  boini- 
nihiis  erudieiis  nos  ".  »  Terlia  apertissiine  Tocai 
iios  ad  gloriain.  Unde  :  c  Transile  ad  me,  oinnes  qui 
conciipiscitis  me  et  a  gencrationibus  meis  adlinple- 
mini  •*. » 

Primam  designant  scpicm  lubas  qnibus  septeni 
angeli  in  Apocalypsi  canchanl",  aJ  primam  qua- 
ruin  facta  csl  giaudo  et  ignis  mistus  sangulne.  Fi- 
gurani  secundx  lenncrnni  tubx  Cedeonlt»  ad  qna- 
rum  sonum  aposioli  fugerunt.  In  figura  iertias  fne- 
runt  sepiem  lubae,  qtiibus  muri  82  Jcricbo  corrue- 
ruiii. 


bcnies  perfectam  clarilatem.  Tuba  asnca  erat  Isaias, 
dum  niinaretur  inferorum  angusliam;  erat  Cxe- 
cbtcl  ,  duin  proponeret  mundi  miseriam ;  crai 
Joannes  Dapiista,  dum  provocaret  ad  pcsnitentlam. 
Primom  nobis  Incutit  borrorem,  secundum  dolo- 
reni,  lerlium  ferTorem.  Horrorem  quem  fugiainus; 
dolorem,  oi  mundum  mlnus  diligamus  :  fervorem, 
ui  peccata  diluainus.  Ait  eniin  Isaias  :  c  Sublcr  te 
sterneiur  tinea,  ei  operimentum  lunm  eront  Ter- 
roes'*.  »  Ezccbiel.  c  Vcntus  turbinis  Teniebal  ab 
aquilone,  et  nubes  magna  et  ignis  inToWcns  "^.  » 
Joannes  :  c  c  PtBnileniiam  agiie ,  appropinquavii 
cnini  regnuin  coclorum  '".  »    Ccce   Tcrbi    gralia 


cii  Evangelii;  teiiia  fuii  Angclus   n)a;;iii   consilii.  D  priiua  de  seplem  tubis  Apocalypsis,  ad  cujus  sonum 


Audt  lusiicui  :  c  £t  scimilhe  qnasi  asjiectus  .'ciis 
candenlii  ^'. »  Do  priiiia,  ei  socunda  ol  icrlia  :  c  In 
Itibus  (iuciilibus  el  voce  lub;n  corncx  ^*.  »  De  priiua: 
«  Sicul  locutus  csl  pcr  os  sanclorum  qui  a  saxulo 
&unl  propbeiaruni  cjus  ^*.  i  Dc  sccunila  :  c  Aiinuu' 
tiavcruui  opcra  Dci,  ct  facla  cjus  inlclleserunl^.» 
De  terlia.  c  Ercxit  Dominus  iiobis  coriiu  salutis,  in 
domo  David  pueri  sui  ^K  »  Pro  priina  dicitur:c  Ca- 


fil  graiido  mundanae  Iribulaiionis,  inista  sangnine 
culp;e  ei  igne  selernae  damnalionis.  Sed  qnia  jain 
lcmpus  graiioe  advcnii,  jubemur  facere  duas  lubas 
aigciitcas,  scilicet  Potrum  et  Paulum,  quia  c  Pe> 
trus  aposiolus  ei  Paulus  doclor  genilum,  ipsi  nos 
docucrunt  legem  luam,  Domine  '*.  »  Primo  dcbeni 
essc  lubx,  secundo  argenicx»  tertio  duclilcs.  TiiIkb, 
quicflalu  doctrinx  prxbcant  aliinoniam;  argeiiicA 


"  Psal.  75.  •*  i»sal.  25.  »» Jsa.  03.  «  ExoJ.  i2.  "  Ibid.  "  II  I\eg.  I.  "  iNuin.  10.  *•  Eiecbu  I. 
*»rsal.  27.  "Liic.  I.  *»  Psal.  03.  *^  Liic.  I.  *•  Jocl  2.  *•  PsaL  80.  "  In  Caiil.  ExstiUei,  cic 
*Mlabac.  3.  *•  Psiil.  41.  »M*s;ili8.  •»  Psal.  17.  ••Zacb.  15.  "  Tit.  2.  ■*  Cccli.  24.  ••Apoc,8. 
'•  Ua,  U.     *'  Eiccb.  I.    •«  aialib.  5.    ••  Onic.  ficiL 


m 


TIIOMiE  ClSTeRC.  ET  iOAN.  ALGIllM 


mi 


ntsiBC  enndidae  per  timpliciuiCcm,  e»s%\Ui%tm  ti  in-  A  ^^  opers  lefieftrarain,  el  indaanmr  anm  rucit. 


nocentlam;  dociilet,  oi  inier  nialletim  alDiciionia 
et  incodero  pctnllento  perfeciam  babeanl  jotiiliam. 
De  toba  diciior :  t  Caniie  liilia  in  Sion  *^;  »  ae  ti 
diceret  :  c  Paache  ^ol  in  vobit  est  gregem  Do- 
niini  **.  >  Candorem  argenli  baboil  per  timplicita- 
lem,  eatlltalem»  et  innoeentiam.  Simplicilatem,  ot 
«inl  penn^  colamb»  deargenlatae  ^;  per  inndcen- 
tiam,  ol  tlni  argecitom  de  electro  **  :qood  Irt  ex 
argento  bnmaniiaiit  el  aoro  diTinitallty  teilicet 
Cliritlot,  «  qui  peccaiiim  non  fecil,  nec  Infentot 
estdolntln  ore  ejut*^.  >  Catlilalem,  ot  ticot  try- 
pbut  argenieiit  in  quo  tolci  Joteph  augurari**; 
qiii  ttupmm  donMuae  luerelricit  recutavil  **.  Oe  timr 
pKciiaie  :  « Etiole  aimpKcet  ticot  columb»  ^.  » 


ot  in  die  lionetle  ambulenitit  ** ;  >  qoo  fa^io  pottit 
dlcere:  tEratit  aliqoando  lenebraet  ^^^  aoiem 
loi  in  Doniino  *^  >  Aodi  l^etrom  eonfocanieoi : 
<  Intiniiie  in  fide  vetlra  firiuiem;  iu  virtoie 
acientiam.  lo  tdentia  abtiinenliam ;  in  abatinenti» 
patientiam;  in  patientia  pieuiem;  In  pieiate  fra- 
irom  amorero;  In  fralrum  amore  cbarilatem  **.  > 
Aodl  ei  Paolaro  eoiHrocanlem  :  •  Obteero  Tot,  nt 
digne  amboKsiit  toeatione  qoa  focaii  etlit  cnro 
hiimiKlaie  et  mantoeiodine »  com  patientia  tnp- 
porlantet  invicem  in  cbaritate*'.  >  Audi  Pelroin 
proYocantem  ad  siemam  lielicitatero : «  Bciiedictiis 
Deut,  qui  regeneravJt  nos  In  spem  ▼iTam,  in  baa- 
reditatem  iiicorriiptibilem  »  et  inconlaminatam  et 


De    Innocentia  :  •  Innocent  manibot   et    mondo  b  immaVcettibilem,  conservaiam  in  coelis  *^.  >  lncor- 


corde  ** ;  >  de  catliiate  :  «  Non  in  comettationibut 
ei  ebrielatibot,  non  in  cobilibus  et  impudicitlit  *'•  > 
Prfui  tunt  liiia  convallioin^*;  secoiidi,  iilium  iiHer 
tpinat  *';  tenii  sicul  ncervus  tritiei  vallatut  liliit  ^*. 
Ecce  itti  tuni  tic  ul  duo  binnuli  caprex  ge.melli  ^';  qui 
pascunt  inter  lilia,doiiec  atpiret  diet,  et  iiicKnen- 
tur  urobrae  ^.>  Sicot  dMClllet,  inter  mailenm  et  iucu- 
dem  formalaeper  proprlam  patsioiiem«  .per  proziml 
rompattionero»  per  coniuineliarom  tutceptionem. 
Audi  Paulom  duclilem  :  «  Periculit  ez  genere,  pe- 
ricuKt  latronom,  pericuKt  luminum,  pericuKt  in 
faltit  fratribot.  Ter  virgis  eaetot  tom ;  temel  lapi- 
datut  tomt  ler  naofragium  feci  ^".  >  Vidil  ei  Pe- 
truni  carceri  inancipatum,  verbeributque  caetum. 


roptibilem«  quia  non  pntletor  derectmn ;  inconta* 
minatam,  qoia  ibi  noneril  peccatum;  linniarcessl» 
bilem»  quia  ibi  neino  palietur  taediuin.  Auiii  <*l  Pau* 
lom  provocantem  :  «  Si  consurrexistis,  nii,  ciii» 
Cbrislo,  quae  tortom  sunt  quxriie»  ubi  Christiri 
est  in  dexlera  Dei  tedens;  qnxtursuin  tunt  tapiiev 
non  qo»  toper  lerrani.  Moriui  enim  esiit  ei  vii:> 
yettra  abtcondita  cum  Cbristo  iii  Deo  **•  >  Se- 
quilur : 

« Qoando  movenda  tunl  cattra.>  Noinndum  qui>.t 
tria  tuiit  genera  cattroruro,  Castra  iEgyptiornm, 
eatira  Itraelilicorom»  catlra  angeloruui.  I)c  prtmis^ 
dicilor  : «  Retpexit  Dorolnot  toper  cattra  iEgyplio- 
roro  ** :  >  de  tecondis  :  «  Qni  ieprosus  esi«  «*gre* 


4'onturoeliis   aifecioro,    oltiroo   craciOzom.    Ecce  G  diainr  extra  castra  *^ ;  >  de  lertiis  ait  iob :  «  Caatra 


lubae,  ecce  argenteaet  ecce  doctilet.  Indo  etl  qiiod 
in  candelabro  tabernacoli  erant  teypbl  et  tpberolae 
et  Klia '".  Scjplii  qui  minittrtni  imtoin  doijCtriiiae-; 
lilia  timpKeiuiit,  eattiutlt  et  iiineceniifle;  tpbe- 
rulae,  quae  rotundae  fuerunl  argomenlo  lornatorat, 
l>erlleeiio  Juttitiae.  Qoibut  ail: «  Convocabit  popu- 
liiin  qoando  movenda  tonl  cattra  ^^.  > 

Itia^  eniro  tobae  priroo  popoluro  lefocanl,.  te- 
cundo  convocant,  lenlo  ptovocanU  Revocant  ab^ 
crrore  ad  verlutem ;  convoeanl  ad  onanimitatem ; 
provocant  ad  topernam  fbliciutem.  Priinum  .  ul 
balieant  fidei  flrmiuiem ,  tecunduin,.  ut  babeant,. 
cbaritaiem,- leriium,  ut  perveniaiit  ad.regni  cla- 


Dei  tunt  **.  >  Prima  sunt  reniovenda,  secunda  nio» 
venda,  lertia  admovend» ;  prinia  enim  sunt  cattr» 
mundi,  tecunda  deserti,  tertia  coeli.  Priina  mili- 
Unt  01  rapiaiit;  teciinda,  ut  ad  patriam  pervrniatit; 
lertla ,  ul  pervenieniet  introdocant.  Priina  ergo 
reUnquamus,  tecunda  eligamot,  ad  lenia  tuspire- 
mus.  Relictiaergo  priniis,  intecondit  mUiteinos: 
inqnibus  nos  oporiet  babere  unanimiiatein  cor- 
diom,  provideniiam  in  posterom,  contra  teniniio* 
nes  ad  Christum  rerugium,  bene  operaiido  cur  ba- 
bcre  sursuin» 

De  bis  quatuor  ait  Salomon : «  Quatiior  sunt  iiii* 
nima  terra;  et  ipsa  sunt  sapieniiora  sapicnibiis. 


ritatem.  Audi  Petrom  revocanieiu  :  •  Depoiientcs  ^  scilicet  « lociisla,  qux  regero  non  liabet  et  univer^a 

■    -  »!•«• .«  ._  If  ••  !.•  •       •  .  ••  t »         _  •«  •• 


oinnem  malitiani  et  oinnem  doliiiii  ct  siniiilaliones 
ei  invidias  et  onines  detrncliom^s,  siciil  iiiodo  ge- 
nili  Infontes,  rnii  nabiles  el  t  jic  dolo  lac  coiicii- 
pitcite,  01  in  eo  crescaiis  in  saluiein  :  si  tamen 
giistatit  qooniam  dulcis  esl  Douiinus  '*,  >  ut  dicat : 
«Eraiis  aKqoamlo  sicut  oves  errantes;  sed  con- 
verai  estis  nunc  ad  pastorem  et  episcopuf9  aniiiiaruni 
vcsirarom  ^*.  >  Audi  Pauliim  revocaiitem  :  «  Nox 
praecetsit,  dies  nuiein  appropinauayil :  abjicianiut 


voI.1t  per  turmas  '*  :  >  bxc  est  unitas  coidiuiu. 
«  Forniica  qiinR  laborat  in  acslaie,  unile  vivnt  in 
hieiue  **  :  >  liaec  cst  providculia.  «  Lepntculus 
plebs  invalida,  qure  ponil  cubile  suum  in  petra  *' :  i 
ecce  refiigium  ad  Cbristuui>  «  Stellio  qiii  mauibus 
graditur  et  in  domo  regis  habitat  ** :  >  ecce  liOiiUHi 
cpus,  et  cor  siirsuin  elevatum.  Depriino:  «  Uuus 
rpiriiiis  el  unn  fidcs  erat  iu  eis*';  >  de  secuiido: 
«Vade  ad  ibriuicam,.  o  |>iger,  et  couleinplnre  vi.-is 


••Joel.  2.  •MPetr.  5.  ••  Ptal.  67.  ••  Kzech.  I.  •*!  Pcii-.  2.  ••  Geii.  44.  ••  Geii.  59.  •Mlallh. 
iO  ••Pal.  i3.  ••  lioin.  13  ••Caiil.  i.  '»  Ibid.  "  C;ii'i.  7.  ^*  ibid.  ^M^aiit.  i.  "U  Cor.  II. 
'•Eiod.  i5.  ^  Niiin.  10.  ^*  I  Pcir.  }•  ^»  Ihid.  ••  Rom.  13.  •»  Eph.  s.  5.  ••  II  Pi^tr.  1.  •'ephet. 
A.    •M^lr.  I.    •Tolo.s.  3.     ••*  E\od.  U.     "^  Levit.   J3.     •' Joh  3C.     ■•  Pror.  50.    '•  Ihi:l.     •»  ILid. 


••  Lid.     ••  Xc\.  4. 


105  COAIMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LI8.  VI.  A09 

cjiii^  er  dlsce  SApieiiiiain  *^;  •  de  lertio:  «  Eslo  A  cogitalioncs  noslras  coiislringit  In  Cbrisio,  el  coti* 


nobis.  Doroine,  turris  fortilndinis  a  facie  inimici  **; » 
de  quarto:  <  Noslra  conveniatio  in  ccbIis  esl**. » 
De  operibus :  f  Oum  tempus  babemus »  opereniur 
Lonam  ad  omnes :  maiime  ad  domesiicos  Adei  **•  i 
llas  tubas  populus  Gedeonis  in  maiiu  babebat»  Id 
esl  opera  aposlolonim «  precepia  lamen  nonduni 
prouiulgala  fadebat.  Lagenas  comploserunt,  id  est 
eorpora,  ei  fractae  sunl,  el  apernenint  lainpadcs 
fulgenles,  scilicel  cordis  cbariiatcin.  Ecce  oinn'a 
«  lerribilis  ut  caslrorum  acies  ordinaia  **•  >  Se- 
quitur : 

<  Tiibaeorneai,qoaeest  Cliri8lusiri|iiici  raiione. 
€oniu  iion  contrabens  carnis  niolliiiein,  de  canie 
nascilnr.  Esl  Instrumentum  cnjus  sono  lupns  ab 


servai  in  eo,  ita  fiicit  lieaia  Virginis  deprecaiio, 
pro  eo  quud  eloquium  cjus  Mcr  esl  ln  precibus. 
SequUur : 

Sicut  fragmin  maii  punieu  ^'a  S^of  i^^t  ub$iui 
€0  quod  inirinsecui  latei. 

[Tuo.]  Per  genas  Terecundla  signiflcaiQr,  qula  In 
ernbescentia  solet  nos  subltus  rubor  perfundere. 
Mnhim  auiem  punicum,  qula  rosel  coloris  esc, 
paHsionem  Domiui  eonvenienter  significat.  Qiila 
ergo  noii  erubescit  Ecclesia  crucem  Chrlsti ,  sed 
g»udoi  in  passionibus  el  conlumeliis  &>ro  Cbrisio, 
vesillumqiie  crucis  illius  gesiare  solet  In  facie» 
nieriio  genas  niali  punici  gcstare  dicitur.  Et  bene 
diritur  siciii  fragmeii  niali  punici,  qiiia  in  eo  pars 


ovibus  abstrahitur;  pcr  calorcin  ad  arbitriuin  ope-  B  ruboris  qua;  pntebal,  videtur,  et  pars  quae  Inias 


raniis  flectilur.  Iloc  cornu  est  Christus,  qui  natus 
est  de  canie,  nec  lameii  de  ea  ab  ipso  coiilracta 
est  pidlulio  :quod  esl  «Hmira  diaboluin  nostra  pro- 
icctio,  nl  nosirae  miseriae  se  applicarcl  fecil  dile* 
ctio.  De  primo:  i  Venil  in  similiiudiiiein  carnis 
peccaii  **  qui  peccatum  iion  fecii*  iiec  inventus  esi 
doliis  in  ore  ejus  '**.  t  Pro  secundo  dicitur :  c  Pa- 
ator  bonus  qui  posuit  aniinain  suam  pro  ovibus 
suis  S  »  el  pro  grege  suo  mori  dignatns  est.  Pro 
teriio :  c  Exitianlvii  semetipsnin  formani  servi  acci- 
piens  *,  »  olpote  ille  Eliseus  qui  conlraxil  se  ad 
inensuram  puert  filii  Sunamitis  K  Caniu  biijus  lubaB 
iiiuri  Jericbo  corrueruiil,  scilicet  inundl  rortiluJo. 


latehai  candoris,  aperiiur.  lliinc  ergo  niborero. 
ciim  Domiiii  passioneiii  falctur,  nionstrat.  Ostendit 
alhciliiiem  mali  punici,  cum  pulsala  pressuris  pu- 
riuiem  serval  cordis.  El  sicut  mnlta  grana  nialt 
punici  videri  noii  possunt,  nisl  frangatur :  sic  nec 
virtules  Ecclesiae,  nisi  iribulaiionibus  probeiur. 
Comparaiur  anima  inalo  punico  propter  Imluilo- 
nem  passionis  Christl,  qui  fuil  malum  punicum  bac 
raiione :  inalum  punicum  babet  in  cortice  pallorein; 
In  spccie  granorum  ruborem ;  Interius  laten- 
ter  candorem.  Siiniliter  Cbrlsius  In  humaniuio 
assumpta  babuil  pallorem  nostr»  Inflrmllalis. 
qua  fracta  in  passione,  appamlt  nibor  sangulnis. 


Unde  :  c  Cimfldite.  ego  vici  munduin  S  >  llxc  tuba  q  liHerius  aulem  latebat  candor  divlnllalls.  In  camo 


Dos  invital  ad  sui  imitalionem,  ad  spirilualcm 
resarrectionem«  ad  regiii  pariicipationem.  Primuin 
ai  peregrtnemur  donfldenler ;  secundutn,  ul  viva- 
mus  suaviter;  teriiuni  nl  regnemus  cuin  eo  feli- 
clier.  De  primo :  c  Qiii  vult  venire  post  me,  abne- 
gei  seinetipsum  et  tollat  crucem  suam  el  sequaiur 
uie';>  de  secundo :  cVenilo  ad  me,  omiies  qui  b- 
boralis  etonerati  estis;  et  ego  reficiam  vos*:  Qul 
sitil,  veniat  ei  bibat :  el  de  ventre  ejus  fluent  aquas 
Tivae',  >  dc  teriio  :  c  Beati  pauperes  spiritu,  qiio- 
niain  ipsorum  est  regnuin  coelonim,  >  ei  caelera 
opera  bona  quae  inde  sequunlur,  iisque  c  Beall  qul 
liersecutionem  patiunlur  propier  juslitiain,  quo- 
niam  ipsorum  esl  regnum  creloruni  *.  >    Adquod 


tall  visiiavit  lerram ,  in  sangulne  inebrlavil  ean , 
ex  divinitaie  vlrtuilbaa  locopletavit  eam.  Sed  haec 
iriplex  esi  tcrra  :  Est  enim  terra  utenis  beaue  Vir- 
glnis ,  el  est  terra  Eccleslae  roilltanlls,  el  est  lerra 
Ecclcsia  trluropbanils*  In  prima  assaropsit  carneui,. 
In  seounda  suslinult  irlbulallonero,  In  tertia  recepit 
beaiitudinem*  Prlmaro  vlsilavit  aflerens  beiieJi- 
ctionem.cBenedizesti,Domlne,  terram  tuaro*«>  Se- 
cundain,  alferens  reconciUailonero  ei  paceni.  \}i\ilt 
propbeta  :  c  Erit  pax  in  terra  curo  veneril  *\  > 
Terliam,  reducens  captivitatero  :  c  Asccndens  Chri- 
slus  In  alturo  captivaro  ducit  capilvitatem  ".  > 
Priroam,  Id  esl  beaum  Virginem,visitavii  angelica 
salutatione;    Inebriavit  sancti  Spiritus  obuiiibra- 


nos  perducal  lesus  Cbristus,  cui  esi  hoiior  et  glo-  D  tione,  multipliciter  locupleuvlt  sua  incarnaiioNe. 


ria  in  saecula  saiciiloruin.  Anieii. 

Sicut  viita  eoccinea  [sive  funis  coccineus  se- 
cundum  aliuin  litterain],  labia  iiia,  •/  eioquium  tuum 
dutce, 

[Cknu.]  Ac  si  dical  :  Labia  tu.i,  fusis  ad  Deum 
prcribus.  sieul  vitla  constringii  capillos,  sic  cogi- 
laiiones  bominuiu  consiriiigiinl  ct  asiringiinl  capiti 
suo  Christo,  ne  dcfluant  vcl  eloiigenttir  ab  ipsa. 
Diciiur  auiem  funis  coccineus  triplcx  illc  funiouliis, 
i]ui  cuni  praedicatione  Triiiitatis  veii:'jin  ailiiiiscel 
de  coccinio  passionis.    f  El  sicut  isu  praedicatio 


Angelica  scilicel,  ut  adventus  institiiereiur ;  obuiii* 
brai:dne,  ut  foroes  peccali  in  ea  exstingueretur  et 
gratia  argeretur ;  sua  incarnatione,  ut  tolua  niuu- 
iliis  per  eain  locupletareiur.  Sed  quia  isla  c  inira- 
bilis  facta  cst,  el  non  polero  ad  eam  **  >  ad  sccun- 
dain  ine  transfero,  scilicet  iniliuntis  Ecclcsiae,  islain 
seqnent'.o  et  veiicrando  consilio  poelae  : 

7ii  10  t;e  noHere,  et  vosligia  semper  adora. 
Doinine  Jecr ,  paniinne  erat   libi  desccndisse  Je 
Hcbron  h\  Siclieni  nisl  descendisses  de  Sichein  in 
Doihaim*'.    Ilebron  dicitur  visio  «terna^  id  csl 


•»  Prov.  6.     •■  Omc    Ecrl.     ••   Philipp.   5.    •»  G:il.  6.    •»  Can..  6.     ••   Ro^ii.  8.    •••  I  Peir.8. 

•  i.i.nii.   ^O.    •  Pliilipp.  2.     »  sV  leg  4.    *  Joan.  16.    •  Kiilth.  t>.     •  Mahh.  II.     »  Joan.  7.    •  Maf.L.  5. 

•  P.^al.  8i.     "•  Mich.  .H.     "  l-.plicb    4.     •♦  Psal.  T.g.     ««Geii.  o7. 


407  TliO.Mi£  CISTEKC.  ET  iOAN.  ALGUINI 

cotlestis  fMitria.  Uiide  Ytiiii  iii  Siciiem,  qiioil  dicitiir  A 
AiiiNtnff ,  Tel  labor,  Id  est  iii  uteruni  Virginit .  ulil 
MM>res  nosiros  suscepll.  Iiide  in  Doilialm,  id  est 
defeetum^  scilic<^t  mortis.  Scire  v6liin«  Domine, 

Ono!  te  vitii  demeniia^ 

Ui  ferat  nottra  crimina  '^. 
c  Ego,  inquil,  viilens  vidl  aflDiclionem  populi  mci 
i|ui  est  in  .lEgypio»  et  descendi  liberare  eum  •■.  • 
Vefe  enim  vlclt  cleinentia.  t  Vidit  cnim  Joseph 
frairem  suum.coinroota  sant  omnia  viscem  ejus'*.» 
et  ingre»sus  In  ciibiculuin  Virginis  flevit,  ubi  fletus 
et  dolores  nostrns  susropit.  Bene  advenibti,  Douiiuc, 
quia  I  feristi  judiciuiu  ineumet  caiisain  nienni  *'.»  Iii 
irtbiis  babebniiius  judiciuin  cum  diabolo.  I:i  Iribus 
causam  cum  Dco,  quia,  ul  dixiinus,seminnvit  iuimi- 


40S 


Inferni  clauttra  renetrann 
Suot  cavtivot  reHment  '*. 


c  Et  deduxit  eos  in  viam  rerlnm,  ut  ircni  in  civi- 
tatem  habilatiouis  ■*.  »  Audistis  quoinodo  Deiis 
lerr.tm  Virgiiiis  visitavit.  multiplicitiT  eam  loru- 
pletavit.  Sedqualiter  terrain  Ecclesi;c  visilavtt? 
ViHitavit  in  passioiie ;  inebriavit  aqiia  et  san- 
giiine;  multipliciter  locupleiavit  dono  gratix.  Vi' 
sitavit  in  passione,  iit  ejus  exeinplo  viiam  nostram 
ordiiienius.  Quia  «  Chrislus  passus  est  pro  iiobis , 
vobis  relinquons  exeiuphnti  **.  »  Et  hoc ,  coii- 
tumelia  serinonis,  asperitate  luortis,  confiisioue 
crucis.  Contuinclia  scrinonis,  ut  iios  iii  judicio  lti>e- 
rarel « a  verbo  nspcro  ",»  ut  est :  «  Ave,  rcx  Jiidxo- 
niiu  *^.  »  el :  «  Daeinonium  liabct  ".  »  A5|>eritnie 


~"— — ^'"     ■«»'-•••     •'--••,     ,|..-..,      >.-      ........._  — y   ^ -  ■•■•■I  I       w       ««•    .       .       ■^«blllVlllfdll        IIWM».»  .        m     .■«-|r^<  .<..<^ 

ritias    inler  Deuin   ct  boiuiiiem ,  foB.lera    dirupit      niortis,  ut  nos  liberarct  a  poennli  iuferno.  Uiide  pro 


iuier  crcaturam  et  Cienlorem.  Clinos  maguuiu  flr- 
niav!t  inter  hoc  cxsilium  et  patriain  coiiestem. 
Uiide  l8a*as:«Dissip:it.c  suntvio*,  cessavit  transiciis 
per  scmitas*".  »  Ecoe  chnos.  «  Irrituui  factutn  est 
pactuni  *\  »  ccce  foDdiis  ruptum.«Projfcitcivitates, 
iion  rcputavii  hoiuiues  *', »  ccce  iuiinicitix^IIisfacto 
<  hirographo  dial>olus  nos  tenebat  obnoxios  morti 
perpetux.  Sed  quod  fecit  judicium,  Paulus  non  ta- 
ruit :  <  Delevit  chirographum  S3  dccreti,  quod  erai 
conirarium  nobis :  et  tulit  de  medio  afilgens  illud 


cmci 


ti 


Deus  Pater  in  iribas  habebat  causam  advertiim 
iios,  scilicet  ui  rcstitueretuus  ei  hominein  absque 


plicta:  «  0  vosomnes  qui  transiiis  pcr  viain,  att^n- 
diie  et  videle  si  est  dolor  sicut  dolor  lueus  '*.  »  Coii- 
fiisioiie  crucis  ,  ut  nus  gloriflcaret  in  regno.  Unde 
Paiilus :  <  Proposito  sibi  gnudto  crucem  siistinuit. 
Confusione  contempta  et  nunc  in  doxlera  Dei  scdet. 
Ejus  exemplo  ciirramus  nd  proposiliim  nobis  cerla- 
nien ,  aspicientes  in  anctorein  fidei  '^»  »  qiiia  nos 
paii  meruiinus  non  ipse.  <  Nos  quidem  digna  faciis 
rc€i)Minus.  Ilic  autein  quid  fecit  "  ?  »  Mcrito  hxc  pa- 
tiiuiir,  (  quia  peccavimus,  iiiiqtiilntciu  focimus  ".  » 
Igitur  libenter  susilncamus  scrmoiiis  coiiinme- 
liam,  asperam  passionein ,  omiiiniodaiii  coiifusio- 
nem,  ut  dicamus  cum  Pauio:  <  Malcdiciiuur  ei  l>cue- 


peccato,  queni  in  Adam  ei  abstullmus;  utsatisface-  C  diciinus;  persecutionem  pnliiuur  ot  susiiuettius;  bla- 


remus  ci  de  iojuria,  quia,  Deo  rclicto,  diaboluni  se- 
cati  sumus»  nt  repararenius  viam  ad  regnum,  qiiaB 
iiostra  ncgligentia  deleta  est.  Sed,  quia  pnupcr 
sum  **  et  boiiorum  meorum  nou  egct  *%  solvit 
debitum  sine  pcccato,  de  Virglne  nasccndo.  <  Quas 
non  rapuit  tunc  exsolvebat  *\  »  Expiavit  reatuin  in 
passione,  sanguinem  fundendo.<  Vero  languores  no- 
strot  ipse  tulit  et  dolores  nostros  ip.se  poruvit  *'. » 
Itcr  reparavit  ad  rcguum  a  inortuis  rcsurgeiido,  quia 
facta  suut  <  prava  in  directa  et  aspera  iu  vias  pla- 


sphcmamur  cl  obsecramus,  tar.qiiain  purgainenra 
hujiis  rouiidi  fncli  sumus  ^.  »  Doiuine  Deus  »  vido  si 
tunica  fllii  lui  sit  an  noii  ^*  qiix  peiidet  iu  crur.e  pi-o 
iiobis,  ul  habeas  dicere  pigris-cl  reru£ieiilibiis  pur- 
nitentiam.  <  Fera  pessima,  »  id  est  mors,  <  dcvora- 
vit  fllium  nieuin  ^*.  »  £t  ecce  coiivcnit  nos  iii  pati- 
buio,  nc  nos  convcuiat  in  judicio  diccns  :  i  Popule 
incus.  qu:d  foci  libi,  aul  iii  quo  coutrislavi  te  ?  Uo- 
spoiule  milii*'.»  —  <0  lioino.  tu  quises,  qiii  res;.>o.i- 
dcas  Dco  ^^?  » — <Sivo!ucrtsconteudere  cum  co,  iioii 


n»s  **.  »  lif m  solvendo  debituin  inlroicitins  dis>ol-      poleri»  rcspoudcre  itntitii  pro  mtlle  ^*.  »    Se<l  tu  . 


vit ,  qiiia  <  inventus  est  jusius  et  in  tempure  irn- 
cuiidue  factus  est  recoDciliatio  *^;  »  sic  pacem  Deus 
ledilidit  in  se  rtKroncilinns  ima  summis»  sciiicct 
fxpiaiido  realutu  fcedera  renovavit.  Uiulc  gnudcns 
Pctrus  ait :  <  Ucnedictus  Deus  qui  regeueravii  nos 
in  spcro  viix*  iit  b:cre(!ll:il(Mn  iiicorrupiibilem  et 
incoDtaroinatnm  et  innii.ircesoibilem  conscrvalain 
in  cCBlis  *•.  »  Veie  iucorrupliliilem,  quia  iion  patie- 
lur  defectum  ;  iucoutainiualjui,  qtiia  ibi  nou  eril 
peccatum ;  imroarcescibilem,  qiiia  ibi  uullus  patietiir 
ixdium.  Reparando  iter  ad  n*gnuiD  chaos  dissipa* 
vit,  qttando<contrivit  porias  sereas  et  vcctes  ferreas 
coiifregit  **.  » 


D 


bone  Jesu,  qiii  ;id  lioc  venisli  ,  responde  pru  nie. 
Scquitur  qiioiiiodo  sanj^uine  incbriavit ,  scilici*! 
triplici  modo  :  ilie  eniiii  sangtiis  atiulit  incarccratis 
redeinptioticm ,  inaciilatis  ablationem  ,  laiiguidis 
unctiuitem :  iiicarcerntis  redeniptiouem  :  <  Kedero^ 
ptiotteiii  inisit  Dotirtnus  poptilo  suo  ^.  »  Verc, 
<  apud  Douiiiium  niiscricordia  et  copiosa  npud  euiii 
redctuptio  ^^.  »  Sicul  dicitur  per  propiietam  :  <  lu 
saitguineTcstamenli  tni  redcmisii  vinctos  per  nior- 
tein  ttiain  dc  lacu  ubi  iion  erat  aq ua  ^*.  »  Maculatis 
aiiulil  :«blutionetn,  ut  in  Apocalypsi :  <  Ipse  prior 
dilexit  nos^*  et  lavit  nos  a  peccatis  nostris  in  saii- 
guiiie  suo  *®,  ut  inundaret  sibi  populum  accepiabiicin 


*MlymD. /««  nofftr/,,  ,»ic.  "Exol.  3.  •«  Gen.  43.  "  Psnl.  5.  «•  Isa.  53.  *•  Ibid.  ••Ibid. 
•»  Cohrgs.  !rf.  **Psal.  24.  "  Psal.  15.  **  Psal.  68.  *•  Is.i.  o.>.  "  Liir.  3.  *»  Oiric.  Eccl.  *•  I 
P«?lr.  I.  **Psal.  10«.  ••Ilymn.  Jeta  iiotira,  vlv.  •*  Ps:ii.  10«.  »•  I  Pelr.  2.  •*  Pial.  00.  »Wonn. 
19.  »•  Lttc.  7.  ••  Thivu.  \.  »•  Ibbr.  i2  "  Luc.  23.  •»  Diu.  0.  **-l  Cor.  4.  *»  Geo.  .'S7.  **  (bid. 
*»iSi  h.  6.  **  RouK  i>.     ^•Jol»  9.    *•  P^al.  MO      ^'  P?al.  leo.     •»  /;icb.  9.     '♦  I  Juan.  4.    '"  .Apoc  1. 


i(»  COMMENT.  IN  CANTICA  CAXTIC.  —  LIB.  VI.  ilO 

vc€Utor<Mii  boiiornm  opcrtiin  ".  i  Allulil  unclionftiit  A  lntiorciili»,  absqnt  eo  quoduUnnucu%  iaM,  soli  Deo 


busuidit.  Qula  c  iiiisil  Vtrlaiui  sunin  et  ftunavii  eos  '* » 

0^0$  $acer  ernor  perNnxii 
fmin»  Agni  corpore  '**. 

Seil  el  iu  nqua  lavil,  ulpo:e  lioino  ille  de  quo  iilcin 

i!ixit  dificipulis  :  c  lairanti!iiift  vobis   in  civilaie:u 

orcitrrel  vobis  bo:no   lugcnani  aqiia*  porinus  ";  » 

ubi  eti.itn  foriuaui  dedit  nostri  profcctus  ,  ut  prius 

lagiMia  aqiix  Lvemur,  postiiioiiuui  iii  ^oeuaculo  dc- 

vuionii  relicUinur,  sicut  aitJoi:  c  AiilKquain  co- 

luedain  suspiro  '^.  i 

Lt  lixc  ablutio  to:i  mundosuincerel,  tlc  corpore 

rjiis  quatuor  rivi  inanaTeruut  tanqiiain  qualuor  flii- 

iniua  de  paradiso,  qiiap  irrigant  uiiivcrsain  tcrra.n, 

ki-ilicct  passio  Chribli :  sangnisy  aqua  de  latcrc,  aqtia 

suiloi  is,  aqua  lacryiiiarum, 

Tcrrn^  poniui,  aitra^  nwndui 
Quo  lavnutur  flinuue  '**. 

lu  iarrjniis  lrip!iceut  nelnm  nobis  insinunvit,  qui.i 

icrlio  lacrymatus  est  :  Priuiuin  ad  sepulcliruni  Lu- 

I  iri  " :  eccc  lac  yiu.i:  contriiionis.  Secuiido,  c  vidcus 

iivitatcm,   flovii  super  eaui  '*  :  i   ecce  lacrytno: 

ronipaisioiiis.  TiTtio  quando,  i>nuiinenic  passione, 

<  asccndit  in  monietn  s<>lus  orare,  icum  c  ractuscsl 

iu  aguiiia  '^  :  i  cccc  lacryuKc  dcvolionis.  Sic  inveni- 

tiir  supcr  icretuiam  :  c  Divisiones  a(|uarum  dcduxe- 

ruiii  oculi  mei  ".  »  Sequituf  quumodo  locupletavit 

cuao    sapiciitiae  qua  cotlata  conscrvaremus;   quia 

Von  minor  eH  viilui  quam  qumrere  parta  tueri, 

(OviD.  Art.  amor,  ii ,  13.) 

Ei  ul   ad  illam  acccdainus  claiiiat  ipsa   Sapicnlia  : 

c  Traiisile  ad  roe  omiies  qiii  concupiscitis  me,  et  a 

goucraliouibus  ineis  iinpleiiiiui  '*-*<>. »  Tres  suiit  gc- 

iieralioiies  sapieulijc  :  sciiicet  sa^cularis  prudeulia  , 

lilicralis  scieiitia*  ccclesiis  .sapieniia.  Eccc  qiioino«lo 

lerr;c  V  ri^inis  allulit  beiiediclioiiein,  tcrrx  Ccele:>ix 

iuililautis  reconciliationcm  ct  pncein:  se<pi  tur  f|Uo- 

iiiut  o  tcrro:  Eiclesi^c  (riuinpliuuiis  rcduxil  cnplivi- 

lateii!.  E:ini  cuitn  visitavit  iii  Ascensione  quando 

«  asiciidii  iii  aliuin  **  »  Doiniuus,  propriain  scilicct 

rniieans.  Iiicijriavil  ju(  undilale  lo^litia;;  quia  gavisa 

«^iiiil  tccli  regni  redilu  Unigenili.  Mullipiiciier  locu- 

1  leiavii  an^elice  ruiii.-c  teparalioiie,  siciil  srriptuin 

c?i:  Uoparaijuiiiur    ruiiKc  Jeru^alein.    Locupleiavit 


cogiiitum,  ncniiiil  mauirestum.  Namqiianiasitspocies 
beaiu*  Virgiuis  ille  soliis  no%it  qui  dedil.  Scquitur : 
Sicttt  turri»  David  ioUum  tnum^  ^tiir  tcdificaia  ea 
cum  propngnacutis ;  miUe  etypei  pendent  ex  ea^  omni$ 
armnlura  fortium. 

[Tho.]  Supradiclum  esi  qiiod  eollum  doclores 
signinrat ,  capitt  est  Clirisius,  corpus  est  Ecclesia. 
Igiiur  a  capite  Cbrislo  per  colluin,  srilicel  proidica- 
lorcs.  iraiisit  cibus  dociriii-c  ad  corpiis  ,  scilicet  Ec« 
clcsiaiu.  Unde  in  Evangclio,  c  Dedit  discipulis  suis 
panciu, Uiscipuli  autem  turbis  apposuerunt,  et  mnn« 
diicaverunt,  ct  saiiirati  .siiiit  *'.  i  lloc  colliiin  bene 
lurri  coinparatiir.  Si  ciiiin  civiias  Jerusalein  est 
Ecclcf^ia  ;  iii  ea  mcrito  est  turris  doctoriiin  constaii- 
B  lia.  Qita:  lurrls,  Id  esl  coustautia  a  Davld ,  Ul  esl 
nianu  roiti  Cliristo  est  consUiicta.  Propugnacula 
quibus  hxc  turris  dercnditiir  siint  sacra  Scripiurn, 
vcl  Ecclcsia:  sacraincnta,  vcl  raclu  ab  eis  miracuia. 
Mille  cfypei  qui  pcndcnt  es  inrre,  luille  sunl  pr.TSidia 
divinai  dispensaliouis,  quibus  a  Doiniiio  duiitad  uil, 
nc  viiici  possint.  Oinuis  anuutura  rorliutn  est  quaiu 
raulus  cnuinerat,  diccns :  c  State  succincti  lunibos 
vcsiros  iit  vcritate  ",  »  ct  ca*lera  qiian  ibi  seqnuu- 
lur.  Et  bciie  dicitur  turris  David  iion  Saloitionis, 
quia  fortitudiiic  opus  est  in  bello;  Sulomonis  auiein 
lurris  usuin  bubct  in  pace.  Constuniia  dicitur  liirris 
istu.  Clypci  suntpaticutiae  diversa  gcncra.  Scd  quia 
mille  dicuntur,  facilius  esi  iraclarc  gcnera  singu- 
lorum ,  quani  eingula  geucru:ii. 

Quaiuor  igitur  poniinus  clypeos :  priinus  est  for- 
reus ,  sccundits  aeiicus ,  lcnius  argcuteus ,  quartus 
aurcus.  Priuius  cst  obsLiitationis,  secuiidus  siaiula* 
tioiiis,  tertius  iiinocenlia;,  quai  tus  cbarilalis.  Priinus 
esl  rebclliuui,  seciindus  liypocritarum,  lertiiis  niau- 
suctoniin  ,  quartus  diligentiuin.  Priinuui  portavit 
baiil,  c.  iii  luoiiiibiis  Gelboo  siibeo«'Stprostratus'^; 
a?neuin  Golius,  ct  a  David  est  intcrrcciu!}";  at-gcif 
ti'Uin  li:;buit  Josiie  ,  ei  eo  elevato  adjutiis  ,  a  sociis 
coinbussitcivitatciii";aureuni&luchabxi'\etdisiip.:- 
V4!runt  gculiuin  roriiludinein.  Pritni  siiut  asiui  ad 
corporulcm  ainictioneni;  nicretrix  a;l  illalaui  cunfu- 
siciiem  :  aspis  ad  vsrborutn  correctioneiii  ;  ursus 
iusidiaiis  ad  utiioiiein.  De  priino  :  c  Percussisti  eos 


glorilicaiic  carnis   cxaltaiionc  ,   Palris  pru^senlans  D  ctnoiisiiiitsaiiali.  AUlixisli  eoselrenuerunl  accipcrc 


vitllilius  vicuicis  c.ariiis  gloriain.  Locupletavil  angc- 
I  »s  el  boiiiiiies  soiians  iu  aniore  ;  qiiiu  soli  poiiqiie 
palriaiu  un::ui  racii  rciupublicaui.  Iluic  nialograna, 
.spo:isa  coutparalur, 

Sicut  fraymen  mali  puuici  .  ila  genu»  tuoi  abique 
eo  quod  inirinxecui  lafel, 

|Car.]  Fragiueii  enini  niali  punici  ruborcin  osten- 
dit  ct  caiMlorcin.  In  getiis  auiem  niiilieris  species 
fo;isislit  el  decor.  Ditiiiircrgo  inaler  Doiniui  spe- 
ciosa   propter  ruboteiii    tcrociiiidia;  rt   caiidorem 


disciplinam  ".  »  De  secundo  :  c  Frons  inerctiici» 
nuilieris  facia  cst  lilii  ''.  i  Dc  lerlio:  c  Furor  illis 
seciiiidiinisiinililiidiiicmserpcnlis,  sicul  aspidis  sur* 
du!  et  obiuranijs  aurem  suani  ''.  i  De  qiiarto : 
c  Uisus  insidians  (actus  est  inibi  '*,  »  sicut  ail  Je- 
reinias  :c  MaIediclus*ruror  coruin,  »  quia  pertiiiax; 
cetindignatio  eoruin^',»  quiaduru.  Iii  consilio  eoruni 
non  sil  anitna  mea.  llanc  iiuponebant  ainici  Job 
dicenles  ei :  «  Quis  est  vir,  ut  cst  Job,  bibens  sub- 
sannutioncm  quasi  aquani  ^'?  » 


•»  Til.  2.  '«Psal.  105.  »«•  llymu.  Lui  ra  sex,  eic.  "  Marc.  U.  '*  Jnb  3.  '^'  llymn.  Luiiia 
tex,  n  .  ••  J.i,u.  II.  »*  |j,c.  ly.  «i  L.yc.  ^i.  ••  Jer.  5.  »»-••  Eccli.  W.  "  Eplies.  4.  •'  Al.irc.8.  •' 
h  b  s  ().    '»  I  Rc-.  51.   ^»  I  Keg.  17.    ««  J.smc  8.    •»  I  Macli.  C.    ••  Jcr.  5.    ••  Jcr  o.  '•  Psal.75.  »•  Jer.5. 


■'  Joi.iJ.      "  J>b  3i 


4tl 


TROMiE  CISTEnC.  ET  JOAN.  ALGRINt 


11« 


Huoc  clypeom  babuit  Saul,  qoi  Samoelis  increpa-  A  peremioei  quaxi  lurria  virginiUf.  Iieoi  omoet  sih 


liooes  tosUoebai,  et  a  malis  non  cessabat»  ct  ideo 
in  monlibus  Gelboe ,  id  esl  superbiae  aljeelos  est 
clypeos  ille.  Socundus.  srilicet  »neus  esl  bypocri- 
tirum,  qul  videlur  babere  aureum  colorem,  ei  non 
esi  aorum»  sicul  bypocrilae  videniur  pali  ex  cbarl- 
Ule»  quod  paiiunlur  ex  ?aniiaie.  Ei  boc  tx  tribus 
caosis »  ol  f itent  Imminens  incommodum.  Unde 
Salan  de  )ob  :  c  rclleni  pro  pelle«  et  quidquid  babet 
bouio  dabiipro  anifua  sua  *^.i  Secunda  eslcum  cbm- 
pailuiiinr  propier  aliquod  temporale  emolumeniuin* 
scilicet  quia  quaesluni  existimanl  pietalem,  sicul 
Aposiolus  dicii  **•  Terlia  esl  cum  patiunlor  pro- 
pier  laudes  bomlnum  ,  sicut  illi  qui  c  exlennlnanl 
facies  suas,  ul  appareanl  bominibus  jejunantes  '*•> 


siiiienlet  tribokiiionem,  ona  eivilas  eise  videnior. 
iii  qua  mariyrium  quisi  lorris  erigitiir.  Ilew  quasi 
quxdam  civius  sunt  omnes  panicipes  tiuoiiliutis 
in  qiia  lurris  erigitur»  scilicel  ainor  propnx  dcjectio- 
nis.  Prima  eli  contra  liixuriam;  secumla  ronlra  per- 
fldiam ;  tertia  conira  superbiam.  84  ^  tuiem  quit 
bos  ciypeos  paticnil;r  suflQcere  pra^umerel  aJ  Tiiaai 
aeiernum  sine  graiia  ,  dicit  Apostolus  :  c  Exislime 
qiiod  non  siini  coiidignaB  passiones  bujnt  lemporis 
ad  fuiuram  gloriam  qux  revelabiiur  in  nnbis  **.  i 
Unde  noundum  esi  qux  sunt  paMionet  prinii 
temporis.  Sunl  passiones  biijus  lemporis;  suiit 
passiones  fuluri  lemporis;  suui  passionet  nuUias 
temporis.  Priniaesoni  leinporaiis  niiseria;  tecundie 


.«^■w   vwvof  ia»  mfgymt%imtt%    IIVUIIIIIIJII*    J«/JiailMII»W         •»  r-' r ^    —  — »w- ■».  f     wwmww» 

Hic  erat  clypeut  Goto.  c   El  clypeut  •  ail ,  aeneiis  ^  po^niltnlia  volimiaria;  lerli;e  flaniina  purgalona; 
legebal  bumeros  ejus  ^^  >  In  eo  tota  erat  fidudu      qn*'^rt»  inferualium  pressurarum  angusiia.  Pniit« 

veiiorunt  per  prinii  parenlis  Iransgressionem ;  sc 


Pnilistiiioruin  qui  foriis  puUbatur,  ei  ejus  clypeus 
inexpugnabilis.  Tertius  ciypcus  diclus  esl  argeiiieus. 
Uic  esi  iiaiuralis  innoceniia»  scilicel  qiiando  'lii  bo- 
iniiie  est  bona  temperaU  composiiio  buiuorum,  qiiae 
Umen  per  se  non  esl  virius ,  sed  informau  cbari- 
Ule  Iransll  in  Tlrlutein.  liunc  babuit  Josue  qui 
cum  expognarei  urbem  llai,  persequeniibtis  iiitem 
\iris  civiialis  illiiis  elevavit  eum  iu  altum.  Quer.i 
Tidentes  socii  ijusqui  erani  In  insidiis  accurrcrunl 
ei  adjuveninl  euni  *M*.  Qoidam  eniui  clypeuin  isium 
dtmitluiil  in  lerraui,  dom  ad  lerrenn  coinmoda  suam 
applicant  innoceiiiiam.  QuMaro  in  aliuiii  levanl,  qui 


cuiidji  operanlur  rccoiiciliationem  ;  terli»  toppli- 
ciier  poBuitenlis  imperrectioiicui ;  quart»  babciii 
«teniam  damnationem.  Sub  priinis  :  c  Omnis  crej« 
lura  iugcuiiscil  et  parturil  iisque  adliuc  *'.  >  In  bis 
ingemiKii  Job  iuvenicns  vitium,  miser;ibile  eisi- 
iiuiu,  irisiem  exiium.  Priinum  nascendo,  tecun- 
duin  viveiido,  lertium  morieiidu.c  llomo,  iixqull *'-*', 
nalus  de  mulicre  :  i^ecce  primuni.  c  Brevl  vivins 
lenipore  :  >  ecce  secundum.  c  Repleiur  muiiii 
iniscriis  :  Ecce  tertium.  £l  adjuiigii  ••.  »  Qui  quasi 
flos  egrediiur  :  >  ecce  primuin.  c  Ei  conteritur :  > 


ad  boc  lialient  ot  eam  In  Dei  serviiio  cxpeiidanl :  q  ^^^^  secuiidum.  c  Ei  fugii  velui  umbra  ;  >   ecre 
luiic  associaiitur  ei  allae  virtules ,  el  qiiasi^socii  de      tcrtium.   Ilas  geinuul  contiiiuis  miseriis   affecti» 


Od  insidiit  exeuntes  ad  devincciidos  accurruut  ci 
adjuvanl.  lianc  iob  babebat  cuin  dicerel :  c  Qui 
deriileliir  abamlcis  suis  sicutego,  iuTocabil  Deuiu  el 
exaudjet  euni  **.>Qiiarlu8  clypeus  est  aureus  sciiiccu 
paiienlia,  qiix'  ex  sola  cliariiate  babelur.  l>|.i  por- 
laiiii  se  Cbrisli  iuiaginem,  ilal  proximis  rulf^oiem» 
adTcrsariis  lerrorem,  rlcut  bic  adveriere  possiimus. 
c  RefuUii  sol  in  clypeos  aurcos  *' :  i  ecce  imago 
Tcri  Solis.  id  est  Cbrisli.  c  El  respleiidueruni  moii- 
tes  ab  eis  ** :  i  eece  pruxiuiis  (ulgorein.  Alonles  s:inl 
Mioiidi  biijus  potcntes ,  qui  religioiioruni  poienliam 
Tideuies  illumiiiautur;  c  et  forliludo  geniium  dissi- 
pata  esl  •*  :  i  ecce  advcrsariis  lerroreui,  qiii  advcr- 


gravioribus  Iribulalionibus  oppressi»  ad  supcrnaui 
gloriam  desiderio  suspensi.  Pro  primis  dicebat 
iob  :  c  Pereat  dies  in  quo  iiatus  sum ;  ei  nox  iu 
qua  dictuin  esi  :  Conceptus  est  liomo  *^.  »  Cuiu 
tccundis  dicebai  :  c  Quare  do  vulva  eduxisii  uie, 
qui  utiuam  coiisuniptus  essem,  ne  oculiis  nie  xuic- 
rel*^?  I  Cuin  teniis  diccbat  :  i  Quaie  dala  est 
miseris  lui,  et  vila  iis  qui  in  aniariludine  aiiiiux 
suul,  qui  exspcctaiit  iiionem,  et  nou  vcnil,  quasi 
cflbdieiites  iliesaurum  et  gaudeiit  vebemeuier  cuin 
Invcniunl  sepulcrum  *'.  i  llx  sunl  pastioiiet  prtiul 
lemporis. 
Hiijus  temporis  passiones  sunl,  volunlaria  pce- 


sus  patieiiles  se   vidcnl  nibil  posse  c  qui  cnrpiis  I^  "^^"^i^>  ^^^^i"**^  (('ici^ur  :  Afllicti  corde,  pro  pccca- 


|)09tuni  occlJere,  aniiiia!  autem  iion  babenl  quid  fa- 
cianl*^  illidicunlcuniJob:  c  Qui  cepil  ipse  iiie  con- 
lerai,  solvat  manuni  suain  ei  tuccidat  me**.  i  ideui  : 
c  Si  fl;igcll.ii,  occidat  me  semel  ••.  i  Et  llabacuc  : 
c  ln;;rcdiatur  puiredo  in  ossibus  meis,  eisubteriiie 
scateai,  ut  requiescam  in  die  tribnlaiiouis,  el  asceii- 
daiu  iid  populum  acciiiclum  iiostruin  *^.  >  Tales 
ilypei  pendeni  In  turri  quas  est  coJliim  spoiisa!. 

Scienduui  vero  quod  Ires  sunl  lurrcs.  Priiiia  virgi. 

tilatis,  secunda  uiarlyrii,  tertia  buniiliialis.  Omiies 

ciii.;i  i^ofltiiieutcs  simul  sunt  uiia  civitas,  in  qua  su- 


.lis  iioslris,  cuin  lacrymis  exspectemus  flneui  no- 
strom.  iiiijus  est  ordo :  Priuio  debemus  malis  operi- 
bus  reiiuntiare;  secuiido,  cor  per  lacrymosam  ccn 
fessioiiein  aliluere;tenio  fjciemqii»  prins  peccaiu 
preinebatur,  id  esl  conscieiiiiam,  ad  Doniinum  le* 
vare;  quarlo,  siabilein  in  bono  propotilio  te  exbi- 
liere;  quiuto,  aiigustias  poeuitemiae  pro  amorc 
ccelektium  olilivioni  tradcre.  Iiide  iob  :  <  Si  abstu- 
leris  iniqiiilatcin  qu;e  iii  inanii  tua  est  •• :  •  ecce  pri* 
niuni.  c  Et  iii  ubernaculo  luo  non  fiierii  iiijiistitia 
•^,  I  ecce  secuiidiiiii.  c  Tunc  levare  poteris  facicMi 


';Job«.    "ITinuG.    >^  Maub.  6.    »M  Reg.  !?•    "-^•Jotue.  8.    •.•Jobi2.    •»  I  Macbah.  6.   ••  iliil. 


•»  Ibid.      •*  Liic.  ii.      ••  Job  tf.   '  •*•  Joli  9.     "  Haliac.  5.     ••  Utm.  8.     '••  llld. 
•*  Ibid.    •*  Jub  3.    •*  Job  10.     •■  Job  5.    •«  J\>b  11.    •^  Ibid. 


••  •«     Job  U. 


^13  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC-  LIB.  VL  ||i 

luam  abtqoo  macala  **,  i  ecee  terlium.  i  Et  eds  A  l>ra.  Melius  ett  ergo  pro  \U  viiamTif  iiiiiie  laborare. 


tubilis  et  non  liniebis  **,  i  ecco  qnarium.  «  Mi- 
•ert«  qooque  oblivibceris  ***  :  »  ecce  quintum.  Et 
quift  rnictuft  fequiliir  cx  pceHitenlia  osiendii»  adjun* 
fens  :  cTunc  meridianusfuli^reonsargeiad  vespe- 
ram,  et  cnm  coiisumplum  le  putaveris ,  orieris  ut 
lucifer  ****.  t  He  hac  signiflcatlone  cftt  in  lege,  nbi 
dictom  est :  f  Si  fuerit  Taa  sneiim,  derricabilor»  et 
bvabiiur  aqua  *«  »  et  mundus jeris,^  ^s  sonoruin 
est.  iEneuni  igitiir  est  vas  pcBiiiieniis  in  oratione, 
derricabilur  in  salisradione  ,  lavabiiur  aqua  in 
hicrymosa  confessione.  Mundos  enim  in  perseve- 
rantia  iiiiioceniia*,  ei  sic  nou  timeliuniurpassioiieft 
flamnire  purgalorii.  0  qiiaiu  coniniodlus  esset  in 
liili  flanima  niodo  fervere  quam  in  purgaloria 
fiaiiinia  misere  ardere»  iii  qua  erit  Dominus  c  quasi 
ignis  conflans  et  emundans  argeniuin  ,  ei  pnrgabit 
filios  Levi  in  spiritu  ardoris  '.  i  Si  sic  ergo  egerbi 
pceuitcnliae  pas«ioiies,  eril  in  te  quoil  ait  prophcla  : 
•  Cnin  anibulaveris  pcr  ignem,  non  urerls,  et 
flaiuiua  non  artksbii  iii  le,  quia  ego  Dominus  Deus 
itius  sanciiis  Isracl,  Salvalor  lutis  '.ilbi  coniburen- 
inr  ligiia»  fenum,  stipiila  \  id  csl  peccnla  levia, 
qn«  veni»lia  siiul,  ul  siipula,  vcl  aliquaniulum  gra- 
viora,ut  rciiuin.  Illa  gravissima,  licet  venialia,  ut 
Kgiia.  Ibi,  c  uniuscujiisque  opus  qualo  ruerit  dies 
Duniini  probabil^  qiiia  igne  revelabilur.  Si  cujus 
opus  arserii,  delriinenla  paiiclur ;  ipse  autem  salva- 
biiur,  ftlc  tamen  quasi  per  igiiein  '.  i  0  quaiilo 


qoam  eassine  fiiie  tolerare.  In  omnibus  iis  inerepat 
nos,  ut  ad  ipsum  redeainns,  sicut  habeiur  in  iob  : 
<  lucrepaiioncft  ejus  ne  reprobes :  ipse  eniin  yiibio- 
rat  et  medeior  :  percuiil  et  manus  ejtissanat  *\» 
El  quomodo  subjungit : 

c  In  sev  tribularionibiis  liberabil  le»  et  In  septiino 
non  laoget  le  inaluin  :  quas  euuinerat  sic :  c  lo 
rame  eripiei  le  a  morte,  et  in  bello  de  nianu  gladii; 
a  nagello  liiigu^e  absconderis,  el  non  limebis  cal»- 
mitalem  cuni  veneril,  iii  vasiiiale  et  raine  xidebiSt 
et  bcfttiam  terrae  non  rormidabift.  i  liicipiamus  ergo 
eiponere  a  principio  :  •  in  raine,  ait,  eripiet  ic  de 
inorte,  et  in  bello  de  manu  gladii.  i  Faines  isia  est 
deftideriuin  placendi  Deo.  Islud  eri|iiet  le  de  luorte 
qua  moriuntnr  qiil  sludenl  placere  niundo ;  bellum 
boc  csl  lenlalioiiuin.  Iii  boc  eripimur  de  manu  gla« 
dii  diaboli,  ne  vulnereinur.  Dixil  eniin  iaiaiiciis  : 
c  Perscqiiar  el  coinprebendani,  dividain  spolia»  ini« 
plebiiur  anima  iiicj.  Evaginabo  gladiuin  iiieuin« 
interfieiel  eos  niaiius  niea  ",  i  Pcrscquilur  diabo* 
lui,  duui  nos  raiigat  suggeslionibus;  coinprebeii- 
dil,  duin  conseniimus;  dividil  spolia,  duin  niembra 
nosira  instrumeota  peccatidi  snggestioiii  esbibe- 
nius;  inipleiuranima  ejiis,  duui,  desidiis  el  volup- 
latibus  vacanlcs,  voluntali  f jus  obsequimnr ;  cva- 
ginat  gladium  suum,  duin  desperaiioiHi  lenemui*; 
iiiterlicil  inauus  ejiis,  dum  obstiiiati  usque  ad  inor- 
lein  renianeiuus.  Sequitur  :  c  A  flagellolinguxabs- 


serurius  esset  »diflcare  niodo  aurum,  argenium,  Q  conderis, » iie  malcdici  liabcani  conira  tealiqiiid  si- 


iapides  pretiosos  *,  id  est  charilaiem  iu  corde, 
iiiiiocenliam  in  conversaiione ,  splendorem  1>oni 
•perift  in  esempli  deinonslralione.  Ili  enim  purga« 
lorium  Ignem  nou  rormidant.  Priini  Igilnr,  ut  dixi* 
niiis,  venerunt  in  mundum  propter  primi  bominis 
iransgrcssionem,  secundi  operaniur  recoiiciliatio« 
oein.  Islae  Ires  snppleiit  prlinae  iinperreclionein. 
Si*d  mulio  rortias  riigicndx  suul  passiones  qiiae 
halieiil  aeternam  damnaiioiiem.  Pulasne  lias  viderat 
iob  cuin  dicerel  :  t  Dimiile  me,  ul  plangam  dblorctn 
meuin,  anlequam  vadam  ad  lerram  teiiebrosain  et 
operlam  morils  caligine  *,  >  ubi  erii  perpeluus  ignis, 
pcrpetuom  rrigus,  quia  iransibuut  de  rrlgore  ni- 
vioin  ad  calorem  nimium  ' :  Ubi  perpclui  vermes 


nistnim  ^icerc.  Vel  in  judicio  :  c  lie,  maledicti ,  io 
igiiem  ariemuni  '*.  •  Seqiiitur :  c  Non  timebis  cabini- 
laiein,i  scilicctcum  veuerinl  iiiopinata  Deiflagella» 
fticut  Job.  Sequiuir  :  c  lii  vastilate  et  r^ine  ridebis.  i 
Yaslitas  a  vaslandodicilur.Tunc  eiiiminiseri  vasta- 
buntur,  quoniam  c  ignis  aiile  ipsuin  praHseJet  :  et 
Inflammabit  in  circuiiu  iuiiuiiMis  ejiis  *^,  i  et  cru- 
ciaudi  tradentur  pceiiis  iurcnii.  Faincs  eril  luiie 
quanilo  desiderabilur  ii!ort,et  mors  riigiel  ab  eis  '*• 
Sequiiur  :  c  Destiaiu  terrac  iioii  rormidabis.  •  Uestio 
dicilur  quasi  vaslia ,  a  vasiaudo,  scilicct  diab«)luft 
acior  lormeuloruin.  Omiies  bae  c  passioiics  non 
suul  coudignae  ad  fuluraui  gloriam  qu»  revelabitur 
in  iiobis  '*.  i 


rorrodeul  misenis,  quia  c  verniis  eorum  iiou  inorie- D      Dicilur  eniin  praeleriia  gloria,  dicilur  pncscns, 

diciiur  fulura.  Praeierila  ruit  iu  paradiso ;  pracsena 
in  corde  humauo ;  rulura  erii  iii  regno.  Prima  ruil 
ei  prinii  slalus  temperauiia;  secuuda  in  piira  con- 
Kienlia;  lertia  qiiae  cessabit  bujus  iiiiserix  iiiole- 
slia.  Priina  transiil,  et  iuveierala  esl,  quia  priini 
parenles  c  inuiaverunt  gloriain  suam  in  similitudi- 
nem  viiuli  comedentis  reiiiim  **.  i  El  facta  esi 
c  omnis  caro  renuni,  et  omnis  gloria  e]»s  quasi 
flos  reni  *'•  i  Ad  cujus  renovalioiiem  suspirabat 
iob,  cnm  dicerct  :  c  Gloria  iiosira  sempcr  reno- 


lur,  el  igiiis  eoruin  non  exslinguelur  *  :  i  ubl  erit 
aeierna  raines  et  siiis.  Inde  :  i  Scrvi  iiiei  comedent 
it  vosesurietis.  Scrvi  mei  bilieul,ei  vossiiieiis  **•  i 
Ubi  letor  couiiiiuus ,  qiiia  c  igiiis  el  sulphur,  et 
hpiriius  proceJJarum  pars  calicis  eoruin  '^  i  Ibi 
fl.  gclla  lorlorum,  quia  ibi  dabilur  peccator  c  lor- 
lonbus  qiioad  usque  reddat  universum  debilum**.i 
Ibi  iiorror  iiiiolerabilis,  teuebrje  obscurissiin:e » 
flelus  assiduus.  Iiide  :  c  &liiiite  euin  in  lenebras 
csieriores,  ibi  erit  flelus  et  slridor  deutiuni  "•  i 
Ibl  viiiculis  igiieis  ligabuntur  dissolutoruin  mem- 


vabitur,  et  arcus   in  manu  iiosira  insuurabiiur  **.i 


••  Job.  ii.  *•  Ibid.  *••  Ibid.  *••*  Ibld.  »  Levit.  6.  >  Malac  5.  *  Isa.  43.  M  Cor.  3.  ■  Ibid.  •  Ibid. 
MoblO.  •JobU.  *lsa.  66.  «Msa.  65.  «>  Psal.  10.  <*  Mallli.  18.  »  Ibid.  «^  Job  5.  *■  Exoil. 
i».    >•  Maiib.  25.    <'  Psal.  96.    "  Apiic.  9.    **  Kom,  8.    ^  Psal  105.    **  Isa.  40.    *'  Job  i9. 


4! 5  TIIOMiE  CISTERG.  ET  iOAN.  ALGRLVI  116 

De  tecuiiJ.1  ffii»  esi  iii  corde  srilicci  conscienlia  A  tnaliire  fortium   :  nain  ail  defensionem    noslram 

ei  iiiipiignaiionem  liosiium  ipsa  nobis  submiiiistnil 


ilieitur :  f  Glorln  iiostra  liarc  e.st  *esiimouiuin  con- 
^cieiiti»  uustras  **.  i  iiix!a  blani  :  c  Qui  gloriaiur, 
in  Domiiio  glorietur  *K  »  De  tcriin  :  c  Satiahor, 
cniii  app:)nierii  gluria  tiiii  *'.  iPrima  ergo  iiascilur 
n  nobis.  seciin  \;\  revcl.ibllur  iiobis,  ferlia  reTola- 
bitur  tn  nobis.  Nasciltir  n  nobis  pe**  passiones  priini 
leniporis:  secuudj  rcvclabitiir  in  liubis  nube  pas- 
siunum  hujus  lcmpuris  qiise  ali(|ualcii(is  iiiant- 
rpstabiiur  per  passiuncs  fuKiri  (cinporis :  f  Uiriiiscu- 
jusqueopiis  quaio  fueiit  ignis  probabit  **.  »  Tur- 
lia  revclabilur  in  nubis,  qiiando,  istis  cessanli- 
but  passionibns,  In  miscriis  pcrinaneliunl  passio- 
fies  nuHius  lcinporis,  id  cst  interniinabiles.  Primxi 
ergo  non   snnl  dignae  ail  fntnram  gluriam,  lertiae 


adjutoriuin:  et  omnium  ezempia  virtdluin.  Sequiiur: 
Duo  ubera  tua  $icni  duo  /liniiai/t  eaprea  gemelii ; 
quipascunlurin  lHii$  ,  donec  aspiret  diet  et  imcU- 
nentur  «iii6rar. 

[Tho.]  lidem  pncoicatores  qtii  stipra  oculorum 
noininc  et  denlium  et  colli  designnii  suni,  none 
nlierum  vocabulo  esprimuntur.  Qni  rccte  dicii  snnt 
ocuii,  quia  occulta  sacramcniorum  perspioiuiil; 
dentes  ,  qiiia  improbos  corripicmio  morlincanl,  el 
in  corpns  Ecclcsige  niaslicatus  tnijiciunt ;  colluni, 
quia  EcclesiiC,  qtiasi  vilalcin  flatuni,  actcrna  gnu- 
dia  prsdicando,  miuistraiit,  Ubcra  apte  dicuutur, 
quia  parvulis  adhuc  in  Cbristo  lac  verbi  salutaris 


minus  dignae  ad  fuluram  gluriam.  Quartae   penitus  ^  infuiidunl.  Sicul  hiunuli  ca^cae  sunt,  quia  uiuu- 


indiguas  ad  futnram  gloriani.  Secnutlac  autem  nun 
sunl  condignae  nd  fntiiroin  gloriain  ,  scilicei  qnia 
8n!Iiccre  non  possunt  ad  ipsain  promcrendnm,  nisi 
gratia  Dei  adjnvcntur,etqnait  iiubis  modo  est  opcria 
revelabitur  po»l  Jndiciutc  :  qiiani  iinbcs  nustras 
igiiuranti;e  adhucoccnltnm  tenel,  qnisquis  in  Christo 
Jain  mnnift*stetur.  Indc  scriptnm  cst  :  t  rosiqnain 
cmisiimnialuin  esl  tabernactllnni ,  iinhcs  apcruii 
lllnd,  et  gloria  Duniini  iniplevit  illnd  Inbcrnacu- 
liiin  *^  »  Tabeniacnlnm  hoc  corpusCbristi  fuil  : 
qnud  coosuMiniatuin  fiiit  in  pnssione  unbes  ope« 
ruii  iii  sepulcri  observatione,  impletum  est  gratia 
iu  resnrreciione. 


dis  cordis  sui  oculis  qu.x  agenda  sunt,  ei  quia  vi- 
landa  suni  discernunl.  lliunuli  pedum  pcrnicitaie 
et  oculurum  acumine  pluriinuin  valenl.  Pcr  qiios 
bi  signincantur  qni  rudibiis  vinm  scientiae  et  vir« 
tutis  dcnioustranl.  Benc  gcmclli,  quia  in  unn  fnle, 
uiin  matrc  Ecclcsiae  genili.  Pascnutur  inter  lilia, 
id  est  pnris  Scripluraruni  Ilurilius,  douee  atpiret 
diet^  id  est  usque  ad  finein  siecnli.  Postqnain.enim 
aspiravii  dies  illa  de  quo  dicii  David  :  cMelior  esi 
dies  una  atriis  luis  supra  niille  "•  »  Jain  non  eril 
locus  docendi,  scd  incrniahuniur  umbrae ;  id  est, 
coiisuniptis  lcnebrls  hujus  u«undi,  c  fulgebunl  jusli 
sicul  sul    iii   regno  Patris  corum  **•  »  Duo  ubera 


5lciil  lurrit  David  cotlum  tuum  i^slve  eervix  tua  r  spoiis;c  sunt  :  Coinpnssio  cl  congralulaiio.   Prinia 


secunduin  aliam  litlcram],  qua:  ttdificata  cum  pro* 
pugnacuUt.  ilUle  elypei  vendent  ex  ea^  omnit  ar^ 
matura  fortium. 

[Cahd.]  Cervix  beatas  Virginis  eminenliain  snhli- 
miiaiis  ejns  desigiiat,  propler  quain  ipsa  diciinr 
turris  David,  qnaw  Chrislns  David  in  ierusalem, 
'd  est  iu  Ecclcsia  sun,  asdidcavii  ct  ercxil,  ul  cssei 
pccraluribns  mnniinen  et  rufiigium.  ll^c  lurris 
acdificnla  cst  cuin  propiigiiacnlis.  Propngnacnla 
iiia  sunl  Tirlulcs  et  gratiae ,  dignitnles  cl  praTO- 
gativje,  intcntionniu  pnritas  et  opirnni  sanctitas, 
viriiis  oraliunnin  ct  nicrila  opcrnin.  per  quaebcata 
Virgo  peccatorcni  pGeniieiiicm  protcgil ,  el  expu- 
gnat  iniiiiicuin.   Afiile  ctypei  pendent  ex  ea,  omuis 


flo  malis,  secunda  de  bonis.  In  quatuor  coinpa- 
liendutn  est  prosinio,  iu  paupertalc,  in  infirinilnte, 
in  tcntationc.in  tiDiciiune  :  in  paupcrtate  deficien- 
lium,  iii  infirmitaic  corpornin,  in  teiitatione  sug- 
gcstionum ,  in  afllictione  persccutorum ;  primo 
conlorcndo  subsidinin ,  secuiido  sulatiuni ,  tertio 
consirium,  qiiarlo  auxiliuin.  SS^^Pi*'*"^  enumerni 
Job  opera  roisericordi:e  qiiM  ai^ebal.  c  Si  conicJif 
iiiquit,  biicccllam  meain  sulns  '*,  »  eic;  desecun- 
do  :  Pnccipinins  visitarc  infirmos  ;  de  tcrtio  Paii- 
lus  :  c  Tentntio  nos  non  apprehendal,  nisi  huiiia- 
iia  ",»  de  qiiario  Jub  :  c  Bcncuiciio  periiuri  super 
ine  vcnicbni  '*.  » 
Vcruiiitnteu  paupcrtas  qiiaJrifarin  esU  Prltna  esl 


arma^ura  fortium.  Clypei  sunt  virinics  quae  repcl-  ^  pntipcrlag  ccnsus,  secunda  scnsus,  lertia  fruclus. 


lunt  jacula  tcnialuris.  virtutcs  scilioel  pcr  qnns  re- 
sistitnr  conli-a  leiit:iliunis  insnltns.  ClTpeiiscst  prii- 
dcnua  qunc  repeliit  insidias  di  ibuli.  Iiein,  clypens 
cst  fortitthlo,  qnac  resislii  cunira  impettts  ndver- 
silatnin.  Clypcns  cst  lenipcranlin ;  quae  rcpellit 
igiica  tcla  concupisccntiarnin  carnnlium.  Armatnia 
vero  furiinm  sntit  upera  virintuni  :  per  quas  iin- 
pngnatnr  ct  dcbcllalnr  diabolns  qnasi  ih  gladio 
et  Inncca,  qualia  snnl  opera  justlil^,  pietatis 
el  misericoriliiC ,  urationcs,  ct  eleemosynap.  Dicil 
crgo  quod  mille  dypei  pendenl  ex  ea^  et  omnit  ar- 


qnaria  spiritus.  De  prima  :  c  Seinpcr  pauperes  h:w 
betis  vohiscum  "  ;  »  ue  secunda:  cTu  dicis  :  Divcs 
snm  et  lucupletatns,  cnin  sis  iniser  ct  pnnper  '^  ;  i 
de  icrtia ;  c  Cito  nnticipent  nos  misericordia!  tuse, 
quia  panpcres  facti  suiniis  nimis  '*;  »  de  quarta: 
Ikvjtii  pau|>eres  spiritu,  qnoniain  ipsorum  est  rcgnnin 
cuelornin  **.  »  Pi  iina  cst  onerosa,  sccunda  probrosa. 
lerlia  criminusa,  quarta  gloriosa.  Prima  esl  susti- 
iienda,  secunda  supplenda,  tertia  fiigienda,  qiinrt.i 
ainplectenda.  Priina  est  susiinenda,  per  palieiitiani ; 
sccunda  suppleuda,  pcr  sapientiam  *  teriia  fugienr 


!»  II  Cu-.  I.    »^  II  Cur  10.    •»  Vsd\.  IC.      *•  I  Cor.  3.      "  III  Reg.S.      **  Paal.  83.      *•  Mattb.  13. 
•"  Job  51.     »« i  Cor.  lu.    "  Job  2U,     **  Malth.  20.    «^  Apoc.  5.    *•  Psal.  78.     "  Makili.  5. 


417 


COMMCNT.  IN  CANTICA  a\NTlC.  —  LIB.  Yf. 


4(8 


da.  propicr  ftoani  ttei iruAtcni ;  quarta  ampleciendn,  A  niendum  proximo  cl  obediendum  Dco.    Acumino 


quia  ducii  ad  beatitudinem»  Ei  b»c  de  ubere  com 

pasftionis.   Sequitur    de  ubcre    congratulatioiiift  : 

qos  esi  de  ftupernis  bonift.  Tria  ftuni  in  quibiis  de* 

l>eniuft  congraiulari  fratn  nofttro.  Si  libcral«ira  pec- 

catift,  de  profectu  religiouis,de  esspectaiione  xler- 

iiaR   salutis.   De  primo  dictuin  est :  c  Coiigratiila- 

minl    niihi,  quia  inTcni  drachinam   qitam    pcrdi- 

deram  '^.  »  Angclis  enim  esl  gaudium  ftuper  uno 

peccatore  poenileutiain  agenle  *'•  Ct  de   filio  pro- 

digo:   <  Gaudere,  i:iquil,    oportebat»   el  epulari, 

quia  bic  flliuft  meus  mortuuft  erai  ei  rcvixit ;  pe- 

rieral  el  invetilus  est  '*.  »  De  secundo  Apostolus  : 

<  Gralias  ago  Dco  quod  fuisiis  aliqiiaiido  servi  pec- 

cati ;    obedislis  auiem  ex  rorJe  iu   eam  formam 

dortrins  iu  quam  traditi  estift  ^*.  i    De  tertio  :  ^  cercnt  ad  niorum  consonaniiaiu;  icrtuiu,  ui  iiu« 


visus  viguerunt  per  Dei  cognitionem  ei  per  mira- 
culorum  illuminationem.  Audi  obcdientiam :  c  Yc- 
nite  posi  me,  ait  Dominus.  Al  illi  rcliciis  reiibus 
ei  navi  secuti  suiU  eum  ^*.  »  ElPaiilus:  <  Domlne, 
qiiid  vis  me  facere  ^'  ?  »  Audi  visus  aciimen  :  <  Isti 
suiii  dux  oliv;e  ci  duo  candclabra  lucentia  aute 
Dominuuiy  ul  boc  acumine  visus  miinduui  cxplor.*f 
renl  ^^  »  De  qulbiis  scriptumest:  <  Misii  Joste 
duos  exploraioresiericlio^',»qui  iionsolum  explora* 
veruut ,  fted  deplornTeruni ,  sed  imploravcruni. 
Lxploraverunt  diaboli  machiiiamcnia,  deplOraveriini 
hominuin  deliramenla,  impioraveruut  l.omiiilbus 
spiritualia  emolumcnta.  f  rtinum  ui  deprehenderent 
dxmouuin  astuiiam;  secuiidum  ,  deliraiuenla  redi:- 


<  Laeialus  sum  in  iis  qux  dicta  suiii  mihi  :  I41 
domum  Domini  ibimus  ^*.  »  Ibimus  inquit,  non 
ibo,  quia  sic  gralulalur  de  salute  proxiuii  sicut  do 
sua.  Uicc  ubera  sunl  sicut  binnuli  qiii  sunt  velocos: 
quod  pertinei  ad  compassiouis  velocem  ci  bilarein 
operaiioiiem.  .\cute  vident  quoil  spcctai  ad  cou- 
graiulatioiiis  discreiam  inspccliouem. 

Qui  pascuiitur  in  liliis.  Lilium  habet  Oilorcm  qui 
cst  in  compassioois  opere;  habet  jucuudiiatein  in 
nspectu,  qu:e  est  in  congralulatiouc,  doncc  aspirei 
diei  a*terii9e  clarilatis,  ei  inclinentur  umbrcv  hujiift 
miserix  etcallgiiiis.  Itein,  hinuuli  vclocilas  spectai 
ad  veloccni  obeJienlia;  iinplelionem ;  acutus  visus. 


peirarcui  liomiuibuft  ftapieniiam.  Primum  ui  de- 
preheiidcrenl  quando  angeliift  Satanxtrantffi;;uravii 
se  iu  angclum  liicis  **;  secundum,  ut  vcntcr  spiri- 
tiialis  lanquam  cithara  sonei  ad  Moab,  ei  visccra 
ad  miiruin  cocti  Interis  ^^;  tertiutn  ui  Sapieiitia  in 
nobis  a*dificcl  sibi  doniuin  et  mittai  servos  ei  an- 
cillas  vocare  ad  arcem  et  ad  moenia  civitatis  ^*.  • 
Explorarc  nos  do:ebat  Paulus  cum  diceret :  <  Noliio 
credere  omiii  spiritui  ^*,  angclus  enim  Sai:ii!ai 
transfigural  se  in  angelum  lucis*^)  Peirusqiioquo 
insidias  diaboli  exploraverai  in  Simone  Mago  ,  cuiii 
dicerrt :  <  Pccunia  tua  tecum  &ii  In  perditione**.  > 
Deplorabai  Pauluscum  diceret:  <  Fleiis  dico  ininii- 


:id  sui  et  angcli  et  Dci  speculationem.  Sed   spccu-  r  ^^^  Crucifixi,  quorum  finis  interilus,  quorum  deus 

liiiii   iii    nttrk  liinA    %'i<lai»Miifi    ilAliAmiiA  f^nOMk      tA.>«*Ai>A  VAnlAi>        aI    nlMf*i««     in     AAiiritaiAnA     •nAnriim     it       «     ITf 


luiii  in  quo  hxc  videamus  debemus  lenere,  lergere» 
iiispicere.  Ipsuin  eniin  esl  raiio  cordis  bumaui  qiiod 
leiicre  debcmus,  ne  corruens  lerrae  per  auiorcm 
iuiuereat ;  tergerc,  nc  in  vanum  cogitationiim  pul- 
veic  ftordcftcai;  inspicere,  ue  ad  iuania  studia»  iii- 
tentionis  sux  oculuin  reflectnl.  In  hoc  suni  quasi 
tres  iceli,  quia  alia  esi  digniias  spirilus  humaui» 
alia  spirilus  angelici,  alia  vero  excelieiiiia  spiritus 
divini.  Humaiius  enini  subjacct  culpae  el  paTtap; 
nngclicus  esi  expers  utriusque :  sed  iuopiuabilltcr 
siipcrgredilur  diviiius,  qui  fecit  utrumque  ,  hoc  cst 
:id  tres  ccelos  ascenderc.  Coguitionem  Dci  qux  hic 
potest  haberi  possumusi  iribus  gracUbtis  disiingucre: 
et  secunduin   iriplicem  graduiini  dinrercmiaiu   pcr 


vcnier,  et  gloria  in  confiisione  ipsorum 


El 


Peirus  :  <  Uespcxii  eum  Dominus,  et  cgressus  foraft 
flevit  auiare  ".  » Implorabat  Paulus  duin  dicerei : 
<  Oro  ui  charitas  vesira  magis  ac  mngift  abuiidci 
insensu  et  scienlia  '^  »  £l  Pelrus ;  <  Graiia  Doiiiiiii 
cuui  omuibus  vobis,  iis  qui  suiit  iu  Christo  Jesu  "*•» 
Si  vcri  sumus  cxploraiorcs  dcbcmus  explorare  in- 
feriium,  expiorare  luuiiduni,  explorare  cor  iiosiru:ii» 
explorare  ccelum. 

Ila(iue  iii  iiiferiio  vidcmus  iulolernhiles   angu.*.- 
tins;  iii  uiiindo,  failaccs  blaudaias;  iu  corde»  mul* 
lirnrmes   phaiiinsias;  iii  ralo,  iuioiiipnr.iliiles  i!e 
licias.   Priuiis  dauiuali  ^tflligui.tur ,  sccuudis  siiilli 
dcicliiiquuuiur,  lcrtiis  providi  alliciiiiilur ,  qiiarlis 


ires  ccelos  dividere.  Aliicrenim  Deus  videlur  per  ^  xlcriiaruer  Dcaii  deicriaulur.  lufcnium  exploravc- 

1:1^.»    «i:t^.   ^^<«»^y.>v:i...    ^^,.  .:^.  ^ i:.^ *  .    ••      i     .  iv     •...     ^  •    ■ -      i . 


fidem,  aliler  cognosciuir  pcr  ratioi.eiii ,  aliler  cer 
uiiur  pcr  contemplnlioneui.  Piiiiia  vistia  ad  priuiuui 
coeluui,  secunda  nd  sccuudum ,  leriia  nd  icniuin 
pcrtiuet.  Prima  est  iiifra  raiioiiein ,  seciiiida  j'jxta 
raiionem,  terlia  supra  ralioiieui.  Ad  oriniuiii  ci  se- 
cunduni  possunt  homines  ascenderc,  sed  non  nd 
illud  quod  esi  siipra  rationem  ,  nisi  iu  cxcessu 
lucntis  humansB.  Ilos  duos  hiiiuulos  credo  Petrum 
ct  Pniilum  esse.  qiii  vigucrutil  cursus  vclociiaie  et 
visus  aCumiiie.  Fueruut  enim   vcloces  ad   suhvc- 


rat  qui  dicebal  :  <  Dimitle  uie  paululumui  plangam 
dolorcm  mcuiii  nntoi|uain  Tadain  nd  terrain  tene- 
brosain  ei  opeitam  uiortis  caligine  '*.  »  Munduui 
cxploravcrat  qui  ait:  <  Ouinc  quod  in  mundo  cst, 
concupiscciitia  carui.s  et  concupiscentia  oculoruui 
est,  ei  superbia  vilos  ".  »  Et  cor,  qui  ait:  <  Medi« 
taiiis  sum  in  nocie  cuin  corde  nico  '*,  »  etc.  Ei 
coeluui,  qui  aii :  <  Ad  te  levavi  ociilos,  qui  babiias 
iu  coelis  '*.  »  lloc  onlitie  proccsserunt  exploraiorcs 
Jericlio  **. » Primo  iutravcruui  domuui  liahab,  qcae 


»' Luc.,11.  »' Liic.  15.  "llml.  ^  Bom.  6.  *»  Psal.  lil.  *•  Mallh.  4.  **  Act.  9.  *Mlinc.  Ecilos. 
♦»  Jo^^iie  ^2.  *•  II  Cor.  11.  *^  Ua.  1«.  "  Prov.  9  ^*  I  Joaii.  4.  »•  ll  iliir.  II.  »'  Aci.  8.  »•  Phllipp.  .'S. 
•^  Maiili.  iU.    •»  Philipp.  i.     "1  fcir.  5.     ■'  JoIj  10.    »'  I  Jo.m.  2.     »•  Psal.  70.    ••  PsjI.  'ti2,     •*»  Josuc  i. 


41«  TllClliC  GISTEflG. 

ilicitur  iuptrbia^  scilieei  iiircrniim ;  seciindo  laiiie« 
ruiit  in  itipiila  lini,  iil  esl  in  nalivitaie  niun.1i« 
teriio»aperta  rencslray  id  esl  cprde  inspecto  suspen- 
deriiiit  in  ea  funicnluin  coccineuin,  sciliccl  ineino- 
riain  sangiiinit  Cliristi ;  qiiarto  conscenderun^  ad 
moutann,  scilicet  ca^luin  inspiciendo.  Primo  ftierunt 
exnloratores  iEgypti.  c  Per  saluiem,  ail,  Pbaraonis 
oxploraions  estis*'.  >  Secundocsploratores  Jericho. 
Teilio  explorntores  Lais  **,  qiiud  dicitur  «tHmef. 
Qiiartoexploralores  Tliarsis  •*,  qiioJ  dicilur  exp/o- 
ralio  gaudii^  in  ea  quod  explontorcs  fuerunt.  Se- 
funilo  oculi  sponsie.  Indc :  c  Oculi  tni  coluinha- 
ruin  *^;  i  in  eoquod  deploratores  fueriint»  duo  foiites, 
scilicet  Jor  et  Dan  qui  Jord.mein  faciunt»  in  eoqnod 
iuiploRiiores  duae  tubx  qulbus  populut  convocaba- 
fur ,  conscio  clangore ,  tcilicet  oratione  et  pnodica- 
tione.  In  his  fuil  romnicndabilit  forma  muttise  di- 
lectionit,  esenipluni  silificallonis ,  conttantiae  for- 
tiiuilo ,  devote  tpei  exs|iectalio.  Pro  primo  fuerunt 
<  dtio  chenibtm  ttiper  propitiatorium ,  qtii  retpicie- 
bant  te  muluo  Tcrtit  vultibiit  in  propitiatorium**.i 
liide :  c  Glorioti  principet  terrae,  qiioinodo  dilexeruni 
te  in  vita  tua,  ita  et  in  mortenoh  tunt  teparatl  **.i 
Utide  diligamot  Invicem  quia  c  chariias  ex  Deo 
ett  ^.  I  Pro  secundo  fuerunt  Obdab,  quod  dicititr 
proteciio  mea  paUr  et  Betdechel  qui  dicitur  tii  umbra 
Dei.  liide  Paiilut :  c  Ego  plantavi,  Apollo  rigavit**.i 
Inde :  c  Ciinique  intraveritis  terrain  quain  Domi* 
nr.s  daturut  ett  vobit,  «dlficatc  altare  Domino  dt 
lapidibiit  quot  ferrum  non  tetigit'*.  i  Pro  tertio 
fuerunt  du«ie  colunui»  in  porticu  Salomonit ,  Booi, 
qood  tn  forlituding  ei  lachlm,  quod  dicitur  firmi* 
ia$  '*•  liide:  c  Quit  iiot  teparabit  a  chariiateDei? 
Trihulaiio  an  angiittia  '*,  i  etc.  Inde :  c  Fortes  es- 
lote  in  bello.  i  Pro  quarto  fuorunt  duo  vituli  capreae 
geiiielli:  qui  patcunl  inter  lilia.  Inde  Aposiolus: 
Unde  autem  c  quae  posteriora  nunt  oblivlscent ,  ad 
ea  qu«  anieriora  sunt  me  extendo,  ad  bravium 
tupern.T  vocationis  ^*  i  :  ecce  exploratores*  Sunt 
etiam  deploratoret. 

Noiandum  qiiod  sunt  pastores  qiii  malo  tuo 
exeuipio  tubditot  non  dubiinnl  ad  peccandum  pro* 
vocare ;  tunt  qui  subdilit  suit  negliguni  vaeare : 
ttifit  qui  tubditot  laboraiit  ab  errore  revocare. 
Priuii  rldent,  secundi  dormitant,  leriii  liigeot 
Primi  conteinnunt  Dei  tapientiam,  tecundi  iii  va- 
num  receperunt  Dei  gratiam,  tertii  extpectant  Dei 
clemeiitiam.  De  priinit  dicitur :  c  Peccata  populi 
meicoinedeiit ,  et  ad  iniquitatem  eorum  ttibleva- 
biiut  aniinas  eoruin  ^K  i  Isti  ridcnl ,  imo  potiut 
Doininum  irrideiit.  Inde  prophcta :  cPascepecora 
occisionis:  quae  qui  postidebant  occldcbaut,  et  non 
doJcbant :  venundabaut  dicenles :  Beoedictus  Dcut. 


ET  JOAN.  ALGUINt  m 

A  divitet  facli  tomos  '^.  i  lidem  coniemnunt  Dei  pa- 
tlentlam.  Unde  Apottoliit :  c  An  diviiias,  bonilalit 
Del  et  longanimitatit  et  patlentiac  contemnis  **  ?  i 
Isti  sunt  priucipes,  qtios  praecepit  Domiaussntpendi 
In  paiibitlo,  qnta  fecerunt  peccare  populum.  Isti 
tunt  seiies  qiii  volueruiit  incettare  Susannam  *%  de 
quibfit  dicliur  in  Jeremia :  c  Ponat  le  Domir.iit 
tictit  Acha  et  Sedeciam,  qtios  frixit  rex  Babyloiils 
in  caniifio  Chaldxorum  ^*.  i  Un  le  Itaiat :  c  Oitina 
caput  languidom  ei  omne  cor  mcerent  ^*.  i  Seeun- 
dis  dicitur :  c  Qiiod  crassum  erat  atsumebalis,  lanis 
opertebamini ,  .lac  coinedebatit ;  qtiod  intirmiiui 
erat  non  tididattit  'V  i  Isti  dormilant ,  et  ulinam 
dorniirent  inter  medios  clerot  **.  Sed  tunt  il!l 
boinliiet  de  quibiis  dicilur ;  c  Dum  dormlreni  bo- 

B  minet,  liiimicnt  homo  superteminavlt  ziianiam*^i 
Audiant  ergo:  c  Non  dormilabit  neque  dormleiqni 
cuttodit  Itrael  **•  i  lude  ett  quod  Dominut  arguit 
Petrum  dormienlem  diceut :  c  Siinon,  dormit :  nna 
hora  non  potuitti  vigilare  mecum  **  ?  •  Audiani, 
quia  pastoribut  cnttodicntibut  vigiliat  noctit  t«- 
per  gregem  tuum  apparuii  angdutt  Cbrittum  na> 
tum  nuiiliant  *^.  Audiant  David  :  c  Si  dedero 
touinum  oculfs  meis  et  palpebris  meis  dormltaiio- 
iiem**.i  Isii  invacuum  recipiunt  graiiam  Dtfl,ticnt 
alt  Apotiolus:  c  Videtene  invacuum  graiiam  Del 
recipiatis  *'.  t  Tales  tunt  istl  qualis  seryut  illequi 
ahtcondit  peconiam  domini  tui  *^,  non  aitendeut 
illud  Danielit:  c  Qui  ad  justltlam  erudierint  mul- 
ios,  fulgebunt  quasl  ttellae  in  perpetuat  aeiemi- 

^  tates  **.  I  NoB  sicut  fidelit  tcrrus  et  prudens  con- 
tervit  tuis  In  tempore  erogavit  tritici  menturam  *'. 
Audiant  Salomonem  :  c  Tbetaurut  abtcondliut  et 
tcieniia  abtcondiu,  quae  uiilitat  In  utritque  **?  i 
Pliilotophut  ait  :  Scientia  ett  nobilit  potses* 
sio,  etc.  Tertii  siudent  pecc:itoret  a  deliraimeuiis 
tuis  revocare.  Inde  Psiulus:  c  Surge,  qul  dormis, 
et  exsurge  a  mortuis,  et  llluminabit  leCbrltiut  *^i 
Et  Petrus:  c  Obsecro  vos  tanquain  advenas  el  pe- 
regrinos  abtlinere  vot  a  carnalibut  detideriit :  quae 
militaiit  advertut  aiiiinlktn  **•  i  Isli  logeiii  cx  cutu- 
passione.  Inde  :  luter  vestibulum  ei  altare  plora- 
banl  tacerdotes  dtcenies:  c  Parce,  Do:nine,  parce 
populo  tiio*'.  I  Intie  esl  quod  Dominus  «'Vident  civi- 

0  tatein  ilevit  super  illatn  *S  i  Ct  David  flovli  Miper 
Saul  et  Jonatham  filium  ejus  *".  Dt  ad  Samuei  dicit 
Dominus :  c  Usquequo  lu  luges,  Saul  **  ?  i  Isli  ex- 
speciatit  Dei  miserlcordiain,  qui  ait :  c  Ego  cogito 
cogiiaiioiies  p.icis  et  non  afllictionis  ^.  i  Alioi|ul 
planginius  Ecclcsiam  tauqiiam  desolalam  dieentes  : 
I  Facti  surous  pnncipes  ejut  velui  arieiet ,  non 
invenientes  pascua  ".  i  Et  Is.iias :  c  Omiies  canes 
muti  iion  valenics  latrare**,  i  talet  magltlri,  qui 


••  Gen.  42.  "  Ju.lic.  1«.  "  III  Reg.  10.  •*  Caot.  I.  «•  Exod.  25.  ••  O.V.  Ecrlct.  "  I  Joaii.  4. 
♦•ICor.  5.  ••  Dciii.  27.  '•  III  Iteg.  7.  »»  Rum.  8.  "  Philipp.  5.  "  Osc. -4,  ^*Zach.ll.  '•  Itom.  2.  " 
l>;iu.  15.  »»  Vr.  29.  "  ls;i.  I.  "  Fzech.  54.  ••  Piwil.  67.  •>  Maith.  15.  ••  Psal.  «iO.  •»  Matih.  26. 
•^  Liic.  2.  •■  Psal  151.  ••  II  Cfir.  6.  •»  Luc.  19.  •■  D.iu.  12.  •»  Luc.  I*».  •♦  Ectli.  41.  •»  Rpiies. 
41.  ••  I  Pcir.  2.  ••  JihI  2.  •*  Luc.  19.  •»  II  Keg.  I.  »»1  Reg.  1«.  '^  Jciem.  29.  »•  Threii.  I.  •• 
Ita.  hV. 


ift  COMlieNT.  m  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VI.  at 

ei  conipatsioiie  Idgeni  sunC  qnasi  Joteph  qui  fra-  A  ei  dlc  :  c  Iniqiiitalcm  ego  cogiiosco  et  prccainiii 


im  suotgraviier  aflligelial,  ui  sicul  (leliqiieraDt 
\a  cjus  TeiMlilioiie  punireiitiir«  et  ingrcjsui  cubtcu- 
bin  coniis  aui  flevii,  qiiia  «x  compaflsione  nou 
poieral  ae  eonliuere  ***.  Sequitur  de  Imploraio- 
ribwt. 

Prinnl  linploranl  f eniam,  aecondi  jusiiiiam,  lertli 
pairiatH ;  priinam  etl  corpus  iniserioordi»,  secuii- 
damgrailae;  lertium  glori»^  primum  poeiiitenlibus, 
tecuiHlum  peregrinantilHis,  teriiuin  siispiraiitibus ; 
priiiMiiii  dal  sanclitaieui,  secitiidum  ? irtutuin  fe« 
cundtiatem,  leniuin  gloriae  felicilalem.  De  primo : 
?  Miaerere  Giriiaii  iiiae  Jrrusalem ,  civiiati  re- 
quiei  to»  *.  i  I>e  seciindo  :  i  Reple  Sion  inenarra- 
bilibiifl  Tirtuiibus  luis  '.  >  De  terlio :  c  Et  gloria 


meum  contra  nie  est  semper  ".  >  Labau  enuu 
qui  dicilur  dealbaiio,  id  est  dialioliis  s^^ruiaiur 
supelleclilem  Jacob  et  tahernaculiini  Il.ichei  non 
Inreniel  iilola  siia  ,  sed  deliiiia  erit  solli<  itndo 
quairenlis  ".  Ergo  pro  peccaiis  susiine  coufusio' 
nein  ad  moiiientum,  he  patiaris  in  «leriiuro. 
Ad  momentum,  ut  dicas  :  c  Coufusio  faciei  iiieas 
enoperuit  nie  ^^.  >  Non  in  aeteriium ,  sed  dicas  : 
c  lu  te ,  Doiuine ,  speravi  :  non  confundar  in 
stcmum  ^K  i  Sequitur  ntimploies  Dei  adjutorium  : 
Adjutorium  ad  Adei  coofirmatioiiem ,  adjuiori:iin 
ad  pece.ili  elimiiiationein »  adjutorium  ad  susll- 
neudain  tribulalioiiem»  adjuloriuin  ad  rrcipieiidain 
Dei  visioiiem.    Pro   prinio   dic     illud  Evaugelii  : 


toa  pepulum  lunin  '.  >  Per  priniuin,  vivite  sobrie,  B  c  Doniine,  adjuva  incredulitatem  iiie;im  **;  >  pro 


per  secondMin  jusie,  pcr  lertium,  pie.  De  his  Iribus 
didlur  a  Domino:  c  Qu«rite  el  invenietis,  |ieiite 
et  accipietis,  pulsale  et  aperielur  vobis  \  >  Quxrilo 
venlam  et  accipietis  miserlcordiam ,  petite  justi- 
liam,  et  accipictis  virtaium  copbni ;  pulsate  per 
perseTeraniiam ,  et  aperiet  Tobls  Detis  regni 
januam.  Qui  hi  primo  gradu  sunt  ,  siiiit  c  diio 
chernbio  Tersis  Tultibusin  propiiiatorium  respi- 
cietites  se  *.  I  Qui  in  secnndo,  sunt  Juae  tubae  argetiieae 
86  qvae  congregent  populum  suo  clangore  *.  Qui  in 
tertiov  snnt  duo  splenJorrs  fi lii  qui  assisiunt  do- 
niinalorl  onivers»  terr».  Priuii  sunt  duo  oliva, 
sciiicet  implorantea  misericordlam  ;  secuudi,  diio 
canilelabra  lucentia  anle  Dominum    per  jusiitiain;  p  acuto  luiuine  considrraul,  etquanla  indigeat  ope 

#•     ■        ■  -  -  _      ^  ,        ^fl— .    *    fl      ^.^  e  ■  -  .    ,  ■    ••  ^m  ■  •    ■  •  ••  _ 


secuiido  :  >  Adjuva  nos,  Deus  salutaris  noscer,  ot 
propier  gloriam  nomlnis  tui  libera  nos  '* ;  >  pro 
lcrtio  :  cDominus  refugiuin  et  virtus,  adjuior  in 
Iribulaiionibus  qoas  inveoemnt  nos  iiiiuis  ** ;  >  pro 
quario  c  :  Fluminis  impetus  laeiiAcat  civiiaiem 
Dei  '*,  >  in  qua  non  erit  ombra  mundaiue  va- 
uitai:*s,sed  aspirabit  dies  suronui   verilatis* 

Difo  M^#ra  iM  ,  dMO  Ataim/i  cmprga  gemelli 
qui  ptitcuninr  ia  IUHm^  donec  atpirti  dio$  #1  incli* 
neniur  nmbrte. 

[Car.]  Duo  ubera  beatx  Tirgisiia,  do  qttibos , 
Telut  lac  piae  subventionis  duleedo  sugitur,  suut 
aOectus  pietaiis  :  et  inisericordiae  qu»  velul  caprr« 


tertii  babent  potesiatem  claudere  ccelum  nubibus 
et  aperire  portas  ejus,  ut  Introducant  ad  gloriam. 
Sciendum  autem  qeod  aliquo  modo  implorant  sope* 
riores  inferioribus,  aliquando  iiiferlores  superio- 
rtbiis,  aliqoando  «quales  aequalibiis.  Primum  sit 
n  htimilitaie,  seeondam  ex  miliiatc »  teriium  ex 
frnierna  charitate.  Primo  implurabat  lloyses  pro 
populo  Israel ,  dicens  :  c  Aut  dele  me  de  libro 
viix,  aut  dimiile  eis  hanc  noxaiu*.  >  In  secundo 
oravil  populos  pro  ionatha ,  dicens  :  c  \ivit  Do- 
minus,  si  ceclderit  capillus  de  capite  ejiis ,  qula 
liodie  curo  Domino  operaius  est*.>  lu  tertio,  mulier 
Sunamills  implorabat  Eliseum  pro  filio  suo,  di- 
cens :  c  Vivit  Dotninus,  et  vivit  anima  mea :  iion 
dimtitam  te  *•  > 

Tu  ergo  ad  imitaiionem  islorum  explora,  de^ 
plora,  Implora.  Esto  ergo  explorator  secretoriMBi 
cordis;  dcploralor  fetoriim  repertae  sordis,  iiii- 
plorator  adjulorii  Dei  luisericordis.  Per  primuin 
euiin  habebis  tui  cugnilionem  ,  in  secundo  pro 
Deo  sustiiiebis  coiifusioiiem ,  in  lcrtio  a  Deo 
rccipies  consolaiionem.  Si  ergo  vis  fieri  expio- 
rator  cordis,  non  timcas  hoc  verbum  :  c  Pravum 
cst  corhominiset  iuiseraiiile,  et  qiiis  cognovit 
iilud  **?>  Sed  audi :  c  Redite,  prxvaricatores,  ad 
cor  ^^>  Deprehende  ergo  peccaium  in  corde  tuo 


ei  per  talem  considerationem  dis<:orrttnt  et  pcr 
fesiinaiam  subveiitionein  *  accurrant  velociier  ,  ui 
hinnuli.  Et  proptcr  varios  suhveoilonum  nioilos, 
per  hiunttlos  signantur  qui  pulchra  sunt  varietate 
distiiicti.  Dicuuiur  quoqoe  geoielll»  sellieet  Mcia- 
les  et  consimiles,  quia  valde  sibi  sunt  similia, 
ei  quasi  ex  uno  foiiie  prodeuntia  miserieordi.e 
et  pietatis  beiieficia  qiii  in  iiigratis  moriuuiur 
ct  denciiint  :  in  iliis  nutriuntur  el  deficiunt,  qiil 
propter  caudorem  et  odorem  bonoram  operum  , 
liliis  assiinilantur.  Hucc  autem  ubera  lieatc  Vir 
ginis  lac  suuin  propiuare  nou  cessant  lota  ista 
prvsenti  vita,  donec  videlicei  mpirei  diei,  id 
est  donec  veniat  dies  ilia  quae  ad  corpora  de 
D  pulvere  reformata  spirabit  sptrilum  viia;  ct  vitani 
glorix,  oi  donec  iacitneiiUr  et  dcficiant  utnbrtv 
prxsentis  miserije.  Se(|uitur  ex  persona  Vir- 
giuis. 

Ibo  mihi  nd  montem  myrrhas  ei  ad  collet  Libani^ 
ei  loquar  tponta  mecp. 

[Tho.]  In  niyrrha  mortificaiio  carnis  vel  pas- 
sionuin  pro  pieia:e  loleranlia;  in  llMire  devoiio 
celsiperax  orationis  exprimitur.  Mons  auteui 
myrrhai  et  collis  thuriH ,  esl  sttblimiias  mcniis 
eorum  qui  et  camein  Tiiicunt ,  et  ad  amorem 
cociestium  se  ardeuter  levaiil.  Ad  quem  nioutem 


»••  Gen.  43.      *  Eccli.  30. 


lliid 


Ibid. 


*  Luc.  II.  ■  Exod.  25.  •  Num.  10.  »  Exod.  3i. 
•  I  Ueg"7i.'"*  IV  Kc^"'i7  ••  Jorem.  47.  "  Isa.  46.  «•  Psal.  bO.  "  Gcn.  31.  *'  l^al.  45.  *•  l^al. 
U>.    "Marc.  9.     "    Psal.  78.     "  l^al.  45.    'Mbid. 


493 


THOMiE  CISTEIIC.  ET  JOAN.  ALGIUM 


4il 


el  collem   Tadit    nomimis,    qiiia  illoriim    corda  a  K^^^orUiiis  oravii  ul  r.on  pcrircnl  *^  c  Pro  lerito. 


qni  ▼iriutibns  suideiil  sxpius  visere  cl  iiibalii- 
tare  dignabitur.  Iloe  est  nperio  dicere :  Fre- 
quenlabo  colles  ,  ct  pia  devotioiie  et  illustra- 
tione  glorificubo.  £l  loquar  $pont(e  mea  erudi- 
lioneni,  consolalionem ,  promissionein  •  el  lioc 
inleriia  insp!^alione.  Iteni,  iho  mihi,  ait.  Sibi  vadit, 
quia  singuiaris  ainor  parlicipem  secreti  non  re- 
cipii*  Spoiisus  est  Deus,  spoiis.i  est  auiiiia ;  ideo 
sponsa  ,  quia  donis  graliaruin  subaribaUi;  idco 
sponsa»  quia  casto  ainore  ci  sociala ;  idco  spon- 
sa,  quia  prole  virlutum  fecundala.  Oinnls  aniina 
liiijus  sponsi  arrliain  sii&ccpit.  Sed  est  arrlia 
coiiiniunis  el  esl  arrha  specialis.  Communis  esft, 
quia  iiali  suniiis  ,  quia  sentimus,  quia  sapiinus, 


clamabanl  P.tires  anliqui  :  <  Veni  ad  doceiid>iiM 
nos  viain  pni Jentiae  **.  >  Yenit  priino  ad  ▼alleni 
niyrrb» »  secundo  ad  collem  myrrlix ,  lerlio  ad 
inontem  inyrrbae.  Ad  vallem  ,  suscipleni  noKlne 
carnis  infirinilatein;  ad  collem,  suslinendo  inbula-» 
lioiies  ei  derisionem ;  ad  moniem ,  pcrrerendo  pas- 
sionem.  Vallis  ad  quam  veiiit  fuit  Virginis  hu- 
iniliuis ;  collis ,  justorum  sanctiias;  mons,  mar- 
lyrii  subliniilas.  Venit  ergo  ad  vallem  llari.ie ,  ad 
collcm  ioannis-Baptislx,  ad  monteni  Caivariae.  Ad 
priinum  per  incarnaiionem,  ad  secundum  per  as- 
pene  conversalionis  conrormitaiein  ,  ad  leriiuiii 
per  passioiicm.  De  vallc  diciiur  :  f  Mtssns  esi 
Josepb  de  vnlle  llebroti  (quod  dicilnr  ti$io  itterM), 


qrjia  discernimus.  Spccialis  esl  arrba,  qula  rege- B  ad  vrsiiandosfralres".»  De  collibiis  dicilur  :  fEx- 


nerali  suinus,  quia  reniisslonem  peccatorum  acce- 
piinus  ,  qula  cbarismala  virliiluni  accepimus,  et 
qiiod  qnisqiie  babet  boni  unicuique  arrba  esi. 
tbo  itiiAf,  inqiiil,  ad  montem  myrrhtt.  Myrrlia  quae 
amara  est  significal  uiorlis  significationcin.  Li- 
banus  qui  interpretatur  candidaiio  ,  mundiliam 
cordis.  Haec  etl  via  per  quam  sponsus  ad  sponsam 
vcnil,  scilicet  mons  niyrrbae  et  colles  Libani ,  quia 
primum  per  absiinentiam  concupiscentiam  carnis 
occidlt ;  deinde  per  munditiam  cordis  ignorantiam 
inentis  absiergii';  posiremo ,  quasi  lertio  die  ad 
collviquium  sponsae  veniens  desiderio  tuo  ani- 
r-am  accendit*  Beno  dixit  mons  myrrbae,  quia  in 
aCDictione  debemus  esse  conslanies.  Et  coUcs  Ll- 


sullalione  colles  accingenlur*\»  De  monie  Cbristo, 
qui  super  monlein  asceudit  Calvnrix ,  dicitur  : 
lErit  mons  domus  Domini  siiper  veriiceui  uio:iliuiii, 
confluent  ad  eum  omnes  colles  *'.>  In  bunc  ilnque 
monlein  Calvariae ,  qui  dicilur  inons  niyribu.*, 
propier  amaritudinem  passionis  Cbrisli ,  venil 
dileclus  honiini,  veniiaiigclo,  vciiil  sibi.  ibo  uii/i/, 
ail,utlotnin  acquisiiuin  legalur,  id  cst  ad  ulili- 
talem.  Venit  boinini,  ad  necessitiiem;  augeli», 
ad  jucuDdilatem  :  sil.i,  ad  sublimiiaieni.  Ad  iieceji- 
sitatem,  ut  redimerelur;  ad  Jiicumiitaieitt »  ut 
angelica  ruina  repararetur ;  ad  snbiiiuitatein,  ut 
Dilecius  exaltareiur.  De  prinio  clauiabanl  Palrcs 
antiqui  :   i  Veni  ad   redimenduui  nos  in  brachio 


bani ,  quia  io  successu  virtuiuui  debemus  esse  C  c^itenio  **•  >  Propler  secuiulum  iti  nativitaie  Chrisii, 


buuiiles.  In  monte  inyrrb^e  accipimus  foriiiudinem 
coiiira  carnis  eoncupiscenliam  ;  in  collibas  Libani 
illuininationein  mentls  coiitra  ignoranliam  ;  in 
colloquiosponsae,cbariiatein  conlra  malevoleniiam : 
poteiilia  ad  Pairu:n,  sapieiitia  ad  Filiutn  ,  cbaritas 
ad  Spiriium  sanclum  pertinei. 

Loquar,  inquil,  tpon$a  mea.  Duobus  modis  lo« 
quitur  Deus  ad  aniinam.  Aliler  ad  fornieariam 
et  aliier  ad  sponsam ;  aliicr  ad  foedam ,  aliter  ad 
pnlcbram  ;  aliter  ad  peccatricem ,  aliter  ad  justifi- 
caiam.  lilins  foediiatem  increpat ;  hiijus  pulcbritu- 
cliiieui  iauilai.  Illain  increpando  limore  conculii, 
istain  laudando  ad  ainorein  accendit.  III i  loquitur 
cnm  ci  niaculas  suas  ostendit ;  istl  quando  dona 


facla  est  cum  angelo  n.ultitudo  coeie^iis,  laudan- 
lium  et  dicenlium  :  cGloria  in  exceUis  Deo ,  ei  iu 
lerra  pax  bomiiiibns  bonas  volunlaiis*'.i  Pro 
lertio  dicel)at  David  :  lExaltabo  le,  Doininc,  quia 
suscepisli  nie  **.  >  £l  :  c  Exaitabo  te,  Deiis  lucui 
rex,  eibencdicfin  noiiiini  tuo  in  sxcuium  cl  iu 
saeculum  saeculi**. 

Notandum  quod  jnvenilur  myrrlia  priuia,  niyr- 
rb.1  clecta,  inyrrha  probalissima.  Priina  est  infir- 
morum  ,  secuiida  jusloruin  ,  leriia  mar:yiuiu. 
Prinin  est  in  pQeiiiteuiians  satisfaclioais  angusiia  ; 
clccla,  non  jatn  poeniieiUialis  ,  sed  S|)onie  aspeiilas 
causa  ferveiilioris  religionis  assiimpia  iu  virtulum 
elogaiitia ;  prubatissima,  in  passionis  experienlia. 


t\ux  coniulil  ad  mcmoriam  reducil.  Loquar,  iiiqiiii,  |v  Dc  prima   :     c  Labia  sponsi   siiliantia  myrrbain 

tU/llfC/ff*      tM^/m       llAlll  I  win      n«Ark/\.«..Alii  ■*        &l««.*^       .n.>i»  l»!*!  tl'.«li»l     M       &        I    .kliia        attliii        ci>«\.«cr.        ^Samm*....       1^1.;^ 


$pon$tc  mecB.  Iieiii ,  iria  propor.untiir.  Mons  inyr- 
iliO!,  collis  Libani  vel  Iburis,  colloquiuiu  spons.i!. 
Ad  piiniiini  venii  Dilcctus  sustinens  muiidi  calnmi- 
lalctn,  ad  secuiiduin  inierpeilans  pro  nobis  Palrein, 
ad  terliuin  aflercns  pra;dicalioneni.  lu  primo  suo 
exeinplo  nos  inviiat  ad  aiiiariludineni  passionis; 
insecundo,  proponil  nohis  fortnam  oraiionii ;  in 
lertio ,  docei  nos  v iam  saluiis.  Audi  prinium : 
«  Vere  iaiiguores  nosiros  ipse  lulit  et  delicta 
nostra  Ipse  portavii**. »  De  seeundo  :  c  Pro  trans- 


primam  **.  >  Labia  eniin  sponsi  dicontur  labia 
pcccatoris  ionfiieniis  peccala  sua  in  aniariludine 
aiiiin.B  sux.  Dd  scciiiida  :  c  Quasi  myrrba  electa 
dedi  suavilalein  odoris**.  >  De  tertia  :  c  llanus 
meac  dislillaverunt  inyrrliam,  ct  digili  inei  pleiii 
niyrrba  probntissima**.»  Non  esl  simplez  luec  iri- 
plex  myrrba,  sed  condila.  Prima  enim  condila  esi 
vini  auslerilaie ;  secuiida,  auro  et  Ibure ;  lerlia, 
aromatuin  dulcedinc.  Vinum  priinae  est  ausieritas 
in    poenilcniia ;   aurum    secundi!    est    cbariiatis 


•  Isn.   .W.     ■»  Ibid.      "  omc.  Ectlcs.      *»  Gen.  57.     **  Psal.  W.      *»  Isa.  2.      *•   Oflic.   Eccles. 
w  Luc.  2.     •-  Psal.  19.    •»  l»s.,|.  U4.     »•  Canl.  .^>.    »»  Kccli.  i4.     "  C;iiiU  5. 


425  COMHENT.  IN  CANTHIA 

spleador ;  tlios  ver9  onnlonun  fra|{renlui  aro-  A 
inala.  Teriiae  suni  jupenii  taporis  afQiieniia.  In 
flgora  .priroae  deilcronl  Jud«i  Domiiio  vinuin  myr- 
rbatum  iMliere'^  ui  myrrlia  dcsignet  eordis  con- 
triiionem.  Vinum  eiteriorrs  poenilenti»  ausi<^ri- 
laiem.  In  flgnra  secundi  obtuiernni  roagl  Doinino 
auni m«  tbiis  ci  nifrrbam  '\  Pro  lerlio  dictuin  csl : 
SSyrrba  et  guiu  e;  casia  a  veslimenlis  luis  i 
domibos  «bunieis  ".  Suni  colles  diaboli;  sunt 
eollca  lunndi ;  sunt  colles  Libani  vcl  thuris,  qiiod 
iilein  esl.  rrimrsiint  qui  huiianliif  diaboluni  in 
stiperbia ;  secnndi,  qui  elevaniur  in  mundi  digni- 
uiibns  et  poienlia;  lcitii  sequunlur  Cbrislum  in 
ju&titia.  J>e  priuiis  ait  tsaias  :  c  Omnis  mons  ei 
c(4lis  bumiliabilur  **•  •  De  sccuudis  llabacuc  : 
f  Inciirvati  snnt  colles  mundt  ab  ilineribus  «lcrui-  ^ 
lalis  ejiis  '^.  i  Dc  leniis  :  <  Suscipiant  monles  pa- 
cem  populo  et  colles  jusliiiam  **.  •  Et  David  : 
« Elxsuliaiione  colles  accingentiir  *'•  >  Ad  primos 
venit  C*irislus  nl  conferai  bumilitalem ;  ad  se- 
cundos,  ul  amo^^eat  icquilalem ;  ad  ierlios,  ut 
doceat  veriialeni  :  bumilitutcm  sui,  SMiuiuicm 
judicii,  vcriialeni  ad  cognosccndam  viam  fidci, 
cbariutis^  spei.  Ilumtlilatcm  sui  mcdtAtitc  confes- 
sione  ,  xquitalcm  judicii  dictanle  ralione  ,  Teri- 
latein  ad  coguilioncm  vix  duclu  prudenliac.  Priml 
collcs  sc  elevant  in  supcrbtam,  dum  caput  crigilur, 
liiigua  dissoivilur,  mnnus  eslenditur :  cnput  cri- 
gitur  ad  abslcrgendum ,  lingua  dissolvitur  nd  ob- 
jurgaodum ,  manus  cxlcudilur  nd  opprimcudum, 
Sed  cuufessio  capul ,  id  cst  cugiialioncm  siuliam  , 
qii.x  esl  initium  peccnli  ,  abscindil  in  coiilritionCt 
lingua  iu  pcccali  prolalioue,  manus  iu  saiisfa- 
cuoue. 

Hoc  lotum  designal  illud  fnctum  Judae  Mncbaba"!. 
Deiueirius  euim  qui  dicilur  nimium  penequem^ 
id  cstdiabolus,  iiiisil  Nicauorem  qui  dicilur  luccrnn 
4inn$ ,  id  csl  exaluiio  cordis ,  coutra  Judum  qui 
dicilur  eonfetsio;  qul  Nicaiiur  pncerat  elephnu- 
tibus  quorum  os»a  jiincluri;  cnrcni ,  qnia  superbia 
iuflextbilis  esl.  Scd  Judas  euiii  occidil ,  et  abscidii 
caput  ejus  ei  linguam  ei  luanus  ^*-^'.  Scd  in  cordc 
pcccatoris  tres  sunt  scnipuli  qui  couressioiietn 
depriinunt :  tiiuor,  dolor,  pudor.  Desperat  liiuor 
propier  peccati  maguiludinciu ,  dolor  propter  poc-  j) 
nilenitse  ausleritatem  ,  pudor  propier  lurpiiu- 
dinem.  Cum  igilur  recolit  lurpia  quasgessit,  inc- 
riio  erubescil  connteri.  Cum  vero  niultitudincm, 
merito  dolore  ingcmisciU  Cum  aulem  inaguilu- 
dincm ,  mcrito  limore  languescit.  Scrupnli  isli 
ut  lapis  sunt  cxpolitrndi.  In  lapidum  polilioue 
ponuntur  trta,  oleum ,  Inpis,  manus.  Olcum  profun- 
dilur,  lapis  su|>ervoIvitur,  manus  luanum  trahcnrio 
volvitur.  Oicum  crgo  benigniiatis  nsperitatetn  lenit. 
Assiduius  poenitenli»  quasi  lapis  peccatoriim  scru- 
pulus  icrii.  87   Puritas  couscientiaD  quasi  manus 


CANTIC.  —  Lm.  VI.  m 

sordes  Urgii.  lloc  est  oleum  splrltus,  hlcett^iapis 
angiilaris ,  luec  esi  dexlera  Dei  Patris. 

PrimiHH  lcnit,  secunlum  premit,  fcrlium  ir&bii. 
'Priiiio  igilur  Deus  dolorem  lcnil,  secundo  aniroi 
limorem  premii ,  lerlio  opera  manuum  suamm  dei- 
leram  porrigit.  !I.ibc  de  priiiis  coUtbus.  Seciindo 
ad  xquiUlein  inviut;  quod  sic  fll :  primo  debet 
raiionem  consulerCy  secundo  justiim  ab  injustoscpa* 
rare,  lertio  cuique.,  quod  suunr»  est,  tradere.  Con- 
sule  igiliir  S.ilonioncm  mereiricesmuliercsjudicnii- 
lem  ^*.  Primo  prxcepil  gladium  alTcrri»  secundo 
infanlem  dividi,  tcrlio  ulriqiie|  partein  siiam  darU 
llxc  de  secundis  collibus.  Terlio  veroiiivitat  ad 
verilniem ,  ut  teiicani  vinm  fldel,  spei,  et  cbari- 
tatis:  lit  sciani  quid  crcdere,  quid  aniare,  quiJ 
spcrare  debeant,  ne  iuvcniniur  in  fide  scrupulus 
erroris,  in  spe  dcfcctus  lcrroris ,  in  cbariUle  oflen- 
diculuin  raiicoris.  Fidcsigiiur  luuniatur  bonioperis 
excrciiio,  spcs  aeleruiiaiis  desiderio,  cbarius  ex- 
bibilionls  obseqiiio.  Proplcr  fidcm  qua:  cst  tle 
occiiliis  Raab  lucreirix  exploraiores  lericlio  abs- 
condil  ^' ;  proplcr  chariiaiem  paclum  salutis  suce 
cum  cis  couiposuit  ^;  proptcr  spcm  runicuium 
coccincum  iu  fcueslram  lutsit  *'.  Isll  sunt  colles 
Libani  ad  quos  dcsccndil  vcl  Iburis.  Tbus  est  guiu 
quse  piius  latcl  in  arborc  propler  fidcm,  secundo 
igne  concremaiur  proptcr  cliarliatem ,  lertio  f u- 
mum  mittil  io  altum  propier  spcm.  Et  loquar^  a1t« 
ipoH$m  mter.  Aliier  nlloquitur  siulum,  aliier  incaii- 
Um  ,  alilcr  bunesiam.  Primam  increpal,  secun.lam 
insiriil,  leniam  laudjt.  Proptcr  primam  ail :  Sii^ 
arbore  malo  iutcilavi  /e ,  ibi  eorruplaeit  mater  tua, 
ihi  violaia  e$t  genitrix  tua  ^*.  Propler  secuudam : 
Si  iguorat  fe,  o  pulcherrima  muUerum^  egredere  et 
t  post  tetiigia  gregum  ^^.  Propler  lertiam  :  Ecce  tu 
pulchra  es,  amica  mea  :  eece  tu  pulehra  ^.  Isti  di- 
cil  :  r.t  loquar  sponscB  meo!.  Quld  aulein  loqualur 
subdil :  Feiti  de  LibauOf  9ponsa,ubieubamin  m^- 
ridie  ^\ 

Vadam  ad  ntonlem  myrrhtr  ^  etc. 

[Caro  ]  lutcr  laudcssuas  quasi  tacia  cordis  dolora 
cx  pracsciilia  passloiils  filii  laudes  ipsius  euarraii- 
lis  cxclamat :  Vadam  ad  moutem  myrrhcs  &lyrrliam 
auiciii  dicil  aniariludineni  couipassiouis  in  passione 
rilii;ol  motitem  myrrba:  dicil,  quia  mnjor  acer- 
biias  doloris  esso  non  potuil  in  corde  malris. 
Vcrum  posi  dolorem  subjuugii  de  cotisolaiiono  ilo- 
loris,  diceiis  :  Vadam  ad  coUem  ihuris,  Tburis  fra- 
grantia  Domiuicx  resurreeiionis.  graium  odoreui 
dcmonstral,  ciijiis  odoris  consolailonem  collem 
lliuris  vocal :  ad  quem  pro  doloris  lenimenlo  se 
Ititratn  pronunlial.  Pcr  hoc  autem  quod  dlcil  moA- 
t:m  nyrrhat  cl  eolitm  thurit ,  cum  collis  roinor  sit 
monte,.iusinuare  videliir  qood  tunc  dolori  conso- 
laiio  non  respondit,  morieotem  enlm  filium  eimo- 
rieuiis  dolorem  plene  vidil  et  gusuvil :  sed  licct 


••Mnrc.  15.    »*  Mnilb.  4.    "  Ptal.  U.     ••  Isai.  40.    •Mlabac.  3.    ••PsaI.  7] 
acb.  13.      *M.IR«*g.  3.    ^«Joiiuci.    *Mbid.    ^Mbid.    ••  Cain.  8.    *' C^nt.  i. 

Patrol.  CCVK 


Uacl 


••PsaI.  71.     ••Psal.  6J.    ^^^•«  II 
••  Ibid.     *•  Cant.  4. 


li 


117  .     THOM.€  CISTERC^ 

resiirgetitem  TMeret,  noiidani  lamen  lunc  plcne 
iridii  gloriam  resurgenlis.  Sequilur  : 

Tota  pmlehra  es,  amica  mea^  et  macHla  non  ett  in  te. 

[Tho.]  Oinnis  animft  vel  aversa  esl  a  Deo,  vel 
coiiversa  ad  Deum.  A?ersa:alia  revicla,  alia  re- 
fnotissima.  Conversa  :  alia  propinqua,  aliaproxima. 
Ouac  remota  esl,turpis  est,  sed  iion  lota;  qux 
Temoiissima  esl,  lota  lurpis  esi.  Itero  qux  propin- 
qua  esl,  spcciosa  est,  scd  non  tota ;  quae  proxima 
est,  tola  pulchra  est.  Quid  sponsus  dixerit  audivi- 
mus  ;  qiia  via  dehct  venire  sponsa  auJiamus  :  Veni 
^eLUanOt  sponsn.  Vcnies  et  pertransibisper  moniem 
Sanir,  vel  Seir.  Seir  Intcrpretatur  hisjndu$  vel 
pilosui  :  Sanlr  nocturna  avis  vcl  fetor.  Scir  csjl 
concupiscentia  carnis.  Seir  liabet  montcm,  hnbct 
campuni  babel  vallem ;  in  valle  debilis  ,  in  campo 
fortis,  in  montc  iiisupcrabilis.  In  monte  cst  appc- 
titiis  carnis  iii  neccssitarc/m  campo  appctitus  carnis 
in  salictalc ,  in  vnlie  est  appetiius  carnis  in  volu- 
ptate.  Quaiido  ad  vincenduin  lantum  carosuslcnt;i- 
inentuin  accipit,  Scir  in  monte  cst;quanilo  ad 
nutrimentum  robur  «|uxrit,  Seir  in  campo  csi; 
quando  ad  lasciviendum  dclicias  poscit ,  Seir  in 
valleest.  Iii  luontc  cst  insuperabilis»  quando  suslen- 
taincntuin  iu  lioc  exsilio  vivcntibus  necessarium 
esi ;  in  campo  esi  fortis,  quia  robur  carnis  aliquaudo 
aiiimae  profectibus  utile  est ;  in  valle  dcbilis,  quia 
volupias  carnis  seniper  supciflua  est.  In  valle  pro- 
Libetur,  in  canipo  coiiceditur,  in  nionte  rcmuncraliir; 
in  viile  servai/in  cainpo  pugnat ,  ininonte  reguai; 
in  vuile  est  luxuria,  lu  canipo  tcinpcruntia ,  iii 
luonle  parcimonla ;  in  valle,  adjuvante  gralia,  (ncilc 
calcatur,  in  canipo  cuiu  dillicultatc  viucitur»  in 
monte  ne  superari  valeat  ipse  quotidianus  nostcr 
defectus  vlres  jugitcr  subniinistrat.  Qui  supcrQua 
resccat,  Seir  in  valic  coiiculcat;  qui  dc  neccssariis 
aliquid  ininuit,  Seir  in  campo  vincit:  qui  ad  sus« 
lcnlaincnlum  lanluin  nalurx  neccssaria  tribuity 
qiiando  Scir  in  montc  cxaclori  obsequiuin  rcddit. 
Si  legatur  Sauir,  idein  iudicium  dcsignat:  inter- 
pretatur  euim  (etor  vel  nocturna  avis ;  quia  voluplas 
carnisei  fetida  et  occulla  veuil.  Ucrinon  intcrprc- 
talur  anaihema  ejus,  Cujus  cjus?  scilicel  diaboli,  qui 
prinius  sep:jratus  cst  a  Deo.  Analliema  vcro  anaibc- 
iiiaiis  ett ,  qui  separalur  abeo.  Notandum  quod  ulii 
sunt  moiis  llcrmon ,  alit  campus,  alii  vallis.  Vallis 
sunt  qui  pcr  fidcm  a  diabolo  jam  scparati  sunt,  sed 
adhuc  pcr  vilain  carnalcni  in  dcsidcriis  jaceiit; 
caiupus  sunl,  qui  mcdiuni  statum  lenenles,  ncc 
per  voluptatem  in  iina  desccndunt,  ncc  pcr  spiritua- 
lein  conversalioncin  ad  stipcrna  erigi  possunt  ; 
luous  suut,  qui  non  soluin  pcr  fiilcin  a  diabolo  sunt 
separati,  sed  per  eminentiam  viriuiis  et  conslaii- 
tiain  mentiscontra  diaboUim  suntcrecti.  Pcr  cubilia 
loonum,  sopila  crudelitas  intclligitur,  id  esi  carnis 
voiuplas,  quae  prius  plncel  per  expcricnliain  ,  sc- 
cundo  torquei  per  conscientiam  ,  tcrtio   flagellabit 


ET  JOAN.  ALGRINI  4CS 

A  per  gcliennam.Leopar.-Iusvarii  coloriseslt  perqnetii 
dcsignatur  haereticus  vel  hypocrita,  vel  fariis  viji^i 
dediti  et  superbi  amatores  hujus  laeciili.  Item  «b 
illo  loco:  Tofa  pulehra  ei,  amiea  mea^et  maeula  non 
est  in  te ;  \)on  in  eximiorlbas  tantum  membrli  de- 
cloriiro  :  qux  supra  enumeravi,  puiehra  e$ ,  venim 
etiam  in  illis  qui  pusilH  ac  fragilei.  Ac  deeore  re* 
fiilges  viriotum ,  ei  vitiorum  macula  cares,  Libanu» 
secundum  Hebrarcam  etymologiaro  candti/iilfo  dicl- 
tur ;  secundum  Gra&caro  thus  :  eamque  ad  se  Teniie 
adinonei.  Cum  enlm  videt  Deminiis  animaui  fldelera 
bonis  actibus  candidatam  et.incensum  sibiporae  on« 
tionis  oflercntem,  delectatus  ejus  piis  stodiis,  ut 
cocpiis  insistat  horlatur.  Tertio  sponsam  de  Libano 
vcnirc  pnctipit  :    quia  prorectum  in  electii   iQii 

B  bontX*  opcralionfs,  salutiferx  locutlonis  ,  purae 
reqiiiril  cogilalionis.  Ycl  cerle,  reni  pcr  opllniam 
viiani  quam  in  corporc  vivcns  excrceas,  veni  abso* 
lnta  corporc,  ad  pcrcipicndam  animx  vitam  peren- 
ncm ;  vciii  terlio  reccplo  corporc,  ad  vidonda  re- 
surreciiuiiis  gaudia  pcrfccla  ,  tunc  eniro  eoronaberis 
pcrfecta.  Tunc  eniin  coronaberis,  Scd  onde  ?  di 
capiteAmana,  de  teriiee  Saniret  Uermon,de  cubili» 
bus  leonum^  de  montibut  pardorum.  Amanay  Sanir 
et  llermon  montes  sunt  Ciliciae  ct  Judae»  lcoiiibus 
pardisquc  et  aliis  fcris  lustra  pra:bentes.  Ilaec  sunt 
superba  infldclium  cordu  in  quibus  inmundi  spiii* 
lus  sedem  habeiit.  Leoiies  sunt  daRmonta  propter 
superbiam,  pardi  proptcr  crudelitatis  suae  varie* 

Q  talcm  artiutn  malignarum.  Iieni  ab  illo  loco :  Ibo 
mihi  ad  montem  mijrrkcB ;  myrrha  amara  est  et 
ideo  passioncs  desigiiat. 

Ilyrrba  hnbet  canipum,  habct  collein,  Iiabct 
montcm;  caiiipum  asperae  conversationis,  colleni 
intcrioris  compunclionis ,  montcin  in  efi^usione  san* 
gitiiiis.  In  collc  ordinat,  iti  cauipo  pugnat,  in  inonte 
iriumphat;  ordiuat  excrcituin,  pugnat  adveisus  iui» 
micum  ,  triumphat  ut  accipiat  prjcmium  .  Exerci- 
tuin  viriulum,  inimicuu),  scilicet  diabuluin,  prai- 
mium,  sciliccl  gtoriain  angeluruiu.  llxc  sonl  Iria 
gcncra  niariyrti.  In  cainpo  suiii  tria ,  scilicet  coii- 
Hiieiilia  in  juveiiliitc,  largitas  iu  pauperlatCy  so- 
brictasiii  nbi'rtatc;  itcni  in  collotria  sunt,  conlrilio 
peccaii,  coinpassio  proxiMii ,  anxietas  desidcrii  ;  ia 

D  nionie  vincinius  per  tria,  si  susiineamus  contu- 
iitclia!  cxprobratioiiciii ,  viiiiatis  coufasionem,  pas« 
sionis  aspcritatcm.  Christus  in  coUe  orJinavii,  in 
muuiio  pr;v;dicaudo;  in  canipo  puguavil,  tentanti 
diabu  lo  vcsistcndp  ;  pcr  niortein  triumphavit  iu 
nioiitcCalvario.  Vettit  Duminus  ad  colles  Libani  qui 
iuiorprolalur  cam/i(/wL'o,  pcr  rcsurrcttionem.  Unde 
tripliccm  nobis  oslciuiii  corporis  glorificationem  ; 
sciliccl  clariiatcm ,  stibiiliialcm ,  aj^ilitatem.  Pri- 
nium  in  ii:oiuc  Tliabor,  pcr  Irausligurationem, 
qu.iiulu  r.»(  la  >;iiii\-  >iIm''nL«  «Misalbasicul  nix**-"; 
sct.'.:!  lum  ii)  n.tt  i  Moi. ,  qi  .tudo  intravit  ad  dis* 
cii)ul«ia  u>iiais  ciaiidib  ^^;  lcrlium  in  niontc  Otivcti , 


»•.<•  Matth.  17.     "  Joan.  20. 


COMMENT.  IN  CXNTICA 

uiNle  •sceiiflit  ail  Palrein  'S  Sic  Tenieni  loqiiiiiir  A 
•poiisx»sciKcet  b.TC  quatiiorqiige?eqniinliir :  primo, 
701«  puUkrn  es  ,  seciindo,  Veni  a  Ubano^  tcrlio, 
r9re«4iWns«  qnnrto,  YMlnerani  cor  meum.  Primo 
budat ,  seciimlo  vocat,  terlio  inviiat,  qiiarlo  re- 
ncniorat,  Primo  laiidat  miinditiam,  secundo  Tocat 
ad  patriam ,  terlio  invitat  ad.coronam ,  qnarto  re- 
itoenior«it  i*i  suam  beneficentiam.  Prinio  Jatidnt 
nundiiiam,  ntliilaris  Aat:  secundoTOcat  adpaii*i.im, 
ot  peregrina  ad  siiam  civitaiem  redcat;  teriio  in- 
Titat  ad  coronam.  ul  pcr  prxmia  ailiciai;  qiiarlo 
renieniorat  bcncficeniiam ,  ut  ei  gratlas  rercnit;  sed 
tertio  dicit :  Vf  iit  de  Lihano.  Libanus  candidaiio 
dicitur,  qiu>d  et  ad  boniiin  et  ad  malum  spectarc 
polcst. 

Triplcx  enim  cst  candidalio  iii  malo  •  scilicet  0 
Tolupias»  vanilas,  simultas;  prima  cariialiuni ,  sc« 
cunda  superborum ,  icrtia  bjpocrilaruin.  Dc  prinia  : 
4  Si  apparuerit  candor  in  vnlnere,  lepra  esl,  »  ait 
Mdses  **;  dc  secunda  :  t  Qulbabucritalbuginem  in 
ociiJo,  non  nijuistrcl  in  tabemaculo  ** ; »  de  tertia  : 
Tocat  Dominus  lijprocritas  sepulcra  dealbata  ". 
Est  et  triplex  dealbatio  in  bono ,  scilicet :  con- 
tiiienlia,  innoccnliay  sapientia.  De  prinia  et 
secunda  :  c  Caiididiores  nive,  nilidiores  tacte  *' ;  » 
i!e  diTiiia  sapieutia  dicitur :  i  CanJor  cst  lucis  xter- 
n«  **.  B  De  triplici  iii  malo  nos  peccatores  vocat 
iit  convcrtal  in  tri|.liccin  in  bono.  Yocat  sponsam  : 
ui  in  iiicliiis  profic'al«  Coronaberis,  ait,  sed  ob 
quani  fictoriam  deboal  coronari ,  adjungit  sic  :  di 
cepiie  Amana  ,  id  Cbt  dtaboli  qui  est  capui  oninium  Q 
infflorum.  Et  cjus  capita  sunt  tria  :  primuni  supcr* 
bia,  sccunJuin  suggcstio,  tertiuin  fomcs  |)ccc:iti, 
si7c  origiiiale  peccaluin.  Priiuum  pra:cipttavit  euin 
de  coelo,  secuuduin  Adam  dc  paraJiso,  tcrtium 
Inquinat  omiiem  lioiniuem  iii  inunJo.  Dc  bis  David: 
c  Cuntribulasii  capiia  draconum  in  aqiiis  **.  »  Tu 
confregisiicapila  draconis  in  aquis,  scilicctbapiismi. 
2»4uir  dicitur  (etor.  scilicet  carnls,  ciijus  vei  tex  cst 
iuperbta  carnis ;  lieru>on  diciiiir  anathemQ,  id  est 
scpiral.o , qui Tcrticom  babei  muiidaiiain clationcm, 
ab  co  sep.*trarl  debcmus:  cubicula  leoniim  latensfe- 
rocitas ;  moiiics  pardoruin  apcrlsc  maliiiJ!  varictas. 
£:go  loronablur  aniiua  qtix  bxc  ouiuia  vicii. 

Tdfii  pulckra  es,  amica  mea^  ei  macnla  non  eii  \n  le. 

ICakd.J  lievcrtilur  autcin  filius  ad  proscqucii-  ^ 
dani  bttilcm  niatris,  diccus:  Toiapulchra  e»,  atnica 
meett  qula  in  onini  seusu  corporis  virginalis  iute- 
grltatis  niunditiam  rciiiies ,  ei  macula  non  e$i  in  le, 
qoii  in  nullo  corponilium  sensuum  instrunieiito 
concupisceutt»  camalts  adbaesit  macula.  Vel  sic : 
Toia  pulcbra  cs  mcnte  ei  conioro «  et  macula  non 
est  in  te,  qux  tc  reiteJlat  vcl  iuipedirc  valeat ,  quin 
de  te  Ddinino  gratuiu  oUeras  bolocaustuui.  Igitur : 
VeiH  de  LibanOt  $pon$a  mim,  veni  de  Liifano^  veni  co» 
fOMaheri$  de  capile  Amantt,  de  nrtice  Sanir  tt  Uer- 


CANTIC.  —  LIB.  Vf  150 

ttioii ,  de  eubilibui  leonum  •  dg  montibm$  pardorum» 
Libanns  siqnidem  interprelatur  candor  :  ct  est 
eiiam  Libanns  arbor  tburis  odorifera.  Vocaturergo 
beata  Virgo,  utde  meritis  veniat  ad  coronam  :  e| 
dicitur  ei  :  Venide  Ubano;  Tcni  decandoreTirtii- 
tum  :  veni^dt  Libano  ;  vcni  de  oilore  rragrantium 
bonorum  operuin  ,  pro  ipsis  pncmiom  reccptnra : 
9eiii  eoronaberi$t  pro  multiplici  victoria,  quia  vi- 
dclicci  triumphasli  de  capite  Amana^  de  vertice 
Sanir  el  ilermon.  Ipsa  eniin  triumphat  de  malilia  88 
diaboli,  qiix  si},Miatur  pcr  caput  Amana  ;  de  mun- 
danascilicci  sapientia,  qux  notatur  in  vcrtice  Sanir ; 
de  perfidia  liaBrctica,  qua:  signaiur  pcr  verticem 
Ilermon.  Amana  siquitlem  interprciatiir  den$  ngi* 
liarum,  ct  tlcsiguat  omniiitn  da>moniiin  collegium 
qiii  deutc  teutalionis  bomiuem  roduat  et  semper  ad 
ejus  subversionem  vigilant  sicut  dicit  Jfob  :  t  Noct* 
os  nicum  perforatur  doloribus  *'.  i  Ac  si  dicat : 
Nocie,  dum  vidclicet  mibi  non  provideo,  os  mcuni» 
id  esi  robur  virtuiis  mc£,  pcrroralur  tcnlatioiiibos , 
qiiae  sunl  caus»  dolorum :  el  subdi t :  t  Qui  me  co- 
niediiiit,  >  sciticct  lculalores,  t  non  doriniunl,sod 
In  muliitudinc  coruin  consuinitur  vesrnnentuui 
meum  *\  »  bonx  couvcrsaiionii  scilicet  ornainett- 
tum. 

lluic  vcrbo  coucordat  Potrus  diccns  :  t  Sobril 
estoie  ci  vigilate«  quia  advcrsarius  vester  diabolua 
circttil  qiixreiis  qucin  dcvoret**.  >  Uiijus  auteni 
collegii  quod  per  Ainatia  dcsignalur,  caput  csi  ilia 
princcps  djcmunuiii ,  ciijus  caput  bcata  Virgo  cou* 
trlvil  *\  Sauir  iiiterpretatur  avii  nocturna^  qiix  tl« 
iiocie  volat  ct  vidct,  et  caBoaiur  ad  solcin.  Ili  suui 
pbilosopbi  etsapieiitcs  bnjus  uiutidi,  qui  ad  Iticcin 
diviiiae  sapieuii.G  cxci  sunt  :  aJ  sapicuti.iin  \cro 
bujus  uiunJi  ct  aJ  inalitiam  subiilitcr  videul;  dc  qui- 
bus  dicit  Jleremias  :  t  Filii  iiisipicntes  et  veconlei 
siinl  ;  sapiciites  sunt  ul  faciaut  lualu  ,  bciie  autein 
racerencscicruiil^*.»  De  bis  triuuipbai  bcata  Virgo» 
ei  pro  bac  vicloria  coronalur,  quia  pcpcril  Sapicn* 
tiain  pcrquain  sapietitia  hiijus  niun.li  stultitia  cotn- 
probaliir  **.  Ipsa  quuqiie  corotialur  de  vertice  ner" 
mon^  id  est  de  capitancis  baTcticoruiii ;  quia  ipta 
iiiiivcrsas  bxreses  iutcreiuit  in  uuivcrso  roiind^». 
Ilcriiiou  interprciatiir  anathema  vcl  $eparatu$.  Bt 
suiii  bxretici,  de  qutbus  hub  uoiniue  Ephraiin  dicit 
Osee  ad  JuJam,  id  cst  ad  viios  fidcles  et  caiholicos : 
t  Particcps  idolorum  Gphraiin,  diinitte  cum.  Sepa- 
ratum  esi  coiivivium  eornni  *' ;  >  ac  si  dicat :  llas- 
relica  i>erfidia  participat  cum  idoloJatria;  tu  ergo» 
vir  catholicc ,  dimiite  euin ,  ne  coinmutiices  cum 
bxrcttcis;  separatum  esl  eniin  coiivivium  eorum; 
naiu  anatheuiaiizata  est  lixreticorum  doctrina  |)er- 
fid.i,  cl  falsa  religio.  Coroiiatur  quoque  de  cubilibui 
leonumf  de  moniibu$  pardorum;  quia  auferi  diabolo 
qtii  pcr  ea  dcsignatur.  SigniUc;ini  autem  cubilia 
lorparem  el  molliiiem  luxarix ;  per  leor.es  intelli- 


■*  An    I.      ••  Lcv.  45.       "Uv.  41.      »»  Malth.  23.       »•  Threu.   i.       ••  Sap.   7.      ••  Ps,M.  73* 
••  Job  W.    ••  Ibi  I.    •■  I  Pctr.  5.    •*  Gcu.  3.     «•  Jer.  i.    ••  I  Cor.  I. .  •'  Ose  i. 


131 


HIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


iZ9 


giiiiliir  siipeibi,  iracundi ,  poieiiies  liujiis  sxciili,  j^  qnia  amort  ianguco  ^*.  Audi  t!c  cli::rita(e  def^iiiiii 


qiios  larocn  Telut  leones  sic  cinollit  luxnria ,  ul  in 
cubililins  libidinnin  suanini  lorpeanl  el  marrescaiit. 
Untle  ile  mulicre  mereirice  diciiiir  in  Parabolis: 
c  &Iuli(i8  enim  vnlneratos  dejecii,  el  foriissiini  quo- 
qiic  iuiciTecti  sunl  ab  ea  **.  i  Pardus»  qui  esi  diversi 
coloris  ct  quibusdam  notis  sivc  maculis  variatur, 
Ilios  designat ,  qui  bouis  operibus  mala  commisccnt, 
qiios  pro  colore  divcrso  Dominus  argiiit  per  Jere- 
nilani**diceni :  i  Nunqnid  avis  discolor  baerediias 
mea  niibi?  »  T.«les  cum  dcbcrcnt  bumiliari  cx  ope- 
re  malo  qnod  pcr  bonum  opiis  inncitur,  cx  Ipso  la* 
mcn  opere  bono  in  superhiam  exlolluiit;ir  :  quas 
Mipcrbia  pcr  monlcs  cxpriiiiitur,  cuni  dicilnr  de 
woHiibus  pardorum,  et  quoDiain  lain  bis  pcr  bcatain 


ahluceiile  :    c  Defccil  iu    salutare    tuum   auiiiia 

mca  **.  • 

In  pravis  desideriis  vide  qiiid  agant  isli  graJus. 
In  primo  iransOgit  affectionem ,  in  secundo  ligai 
cogitalionem,  in  tertio  dissolvit  actionem.  Affectio 
itaque  captivatur  in  primo,  cogilaiio  in  secundo, 
aclio  iii  lcrlio,  quarto,  cui  nU  satisracere  polcst » 
bumanae  possibilitatis  inetas  excedit.  Ilic  defectum 
adducit»  ei  de  inedio  dcspcrarc  Tacii.  Prinuis  ita- 
qwe  gradus  est,  quaudo  mcns  desi  Jerio  suo  resislcre 
noii  potcsty  sccundus  qiiaudo  oblivisci  non  pctest, 
lcrtius  qiiando  uil  sapere  ci  polcst,  quartus  quatido 
nil  ci  satisraccrc  pote&l.  In  primo  ainor  est  insupe* 
r.;bilis,  in  sccuiido  iiiscparabiris,  iii  tcrlio  siii^tila- 


Virgineui  subvenitur,   quam  illis  qui  pcr  leoncs  B  ris,  iii  quarto  insaliubilis.  Insuperabilis  est  qiti  alii 


siguanlur,  ideo  ips.i  dc  cubilibus  lconuin  ct  do  mou- 
libiis  pardorum  coro:iari  dicilur.  Se(|iiiiur  : 

Vulneraiti  cor  meum ,  ioror  mca ,  iponsa  mea  , 
vnhierasti  cor  mcum. 

[Tbo.]  Commemoratione  vulncrnii  cordis,  magni- 
IUiii:.cni  amoris  qucm  erga  Ecclesiain  liabci,  expri- 
xiierc  voluit,  qu.Mii  rccte  sororem  suani  iioiniiiat  et 
spoiisam,  quia  cecleslis  eam  tbalami  sibi  foedere 
coiijuiixil;  qiiia  ct  ipse  boino  fieri  ac  frater  ci  natu- 
raliicr  existere  digiia^us  esu  Poicst  et  juxla  illud 
intelligi  quod  Isaias  **  dicit :  i  Ipse  aulem  vulneratus 
csi  propter  iuiquitates  nostras.  >  Et  qua  decausa  boc 
iil,  i>ise  subjiiiigit ;  In  uno  ocuhrum  tuorum ,  et  in 
uno  crine  coUi  tui.  Supra  in  pluribiis  ociilii  piurcs 


affcclui  non  cedit,  inseparabilis  est  qui  a  ineniorjj 
iiunquam  icccdit,  singularis  qiii  sociuni  aliuia  iio:i 
rccipit,  insatiabiiis  cuui  ei  satisiiori  non  possil.  In 
priiiio  gradu  noialur  ainoris  cxcelienlia,  1:1  sccun* 
do  ejus  vebeiucniia,  iii  lcrtio  cjus  Yiolentia,  in  qiiar* 
tu  supercminemia  in  bumunis  affcclibus,  Prirotts 
gradus  poiest  es^e  bonus,  secuiulus  seinper  cst  iiia- 
lus,  lcrtius  non  sobim  est  nialuSt  sed  iiicipit  esse 
amanis,  quarlus  vero  omuiuui  est  pcssiinus.  Pretio- 
sus  est  priinus  gradus  ille  iii  Det  ainore»  quaudo 
est  insuperabilis ;  pretiosior  seciindiis,  quaiido  ar- 
dcns  affecius  incipilcsse  iuseparabilis;  inulio  mc- 
lior,  quando  in  alia  rc  quam  in  Deo  dclectarl  kion 
poiest;  suinmas  esly  quando  siio  desideiio  nibilsa< 


niagistros,  in  pluribus  capiliis  plurcs  siibdilos  si-  ^  tisfaccre  polest.  In  priiiio  :  Aquiv  muUie  nonpoiue* 

gitilUavimus:  uuncin  unooculounilas  niagistroriini; 

iii  uno  crinc  uniias  subJiioruin  accipitur.  ac  si  di- 

cerel  :  Tola  fornia  tui  corporis  mibi  pulcliia  appa- 

ret.  ludc  est  quod  prx  c.Tleris  ad  tc  ainnndam  me 

accciidit,  qiiia  uiiilaiein  Odci  ac  dileciionis,  cl  in 

subditis  et  prxlaiis  babcrc  probaris ;   boc  mc  ad 

excipieiidum  vulnus  pro  tua  viia  adduxit.  Cbarilas 

biijus  vulneris  causa  fuit  qua  ad  iiuitaiionem  Cbii^ 

sli  vulneranlur  multi,  non  soluui  autem,  quia   \i- 

deo  alios  Tulncraios,  alios  ligaios,  alios  languciites, 

alios  deOcientes.  Cliaritas  vulneral,  cbariias  ligat', 

cbariias  languidum  facil,  cbaril.is  derectuin  addu- 

cit.  Audi  de  cbarilale  viilucranic  :  Vulnerasti  cor 


runt  exiiinguers^  et  flumina  fioiio6ri«-efif  eam^*,eoquod 
iiisuperabilis  fit.  Iii  seciiiido  ponil  anima  dilecturo 
suuni  sicut  siguuctilum  supcr  cor  suuni  ^* ,  co  qiiod 
oblivisci  uon  posiii.  la  tertio  :  Si  dederit  homo  om" 
nem  iub$tantiam  domut  tua:  pro  dileclioHe  ^  quMsi 
ii.7i.7  dcspiciei  eam  ^^ ,  eo  quod  in  alia  ro  delectari 
iion  possii.  Iii  quarto  :  Foriig  est  ui  mor$  dilectio,  dura 
skut  in[ernu$  a^mulatio  ^* ,  eo  quod  ci  paruiu  sit 
quidquid  pro  Dco  faccrc  vcl  susiiuerc  potcst.  lu 
primo  anior  iiisui)crabilis  dicit  :  c  Diligain  te« 
Doininey  fortitudo  luca  ^*.  1  In  sccundo  inscparabilis 
ainor  ditil  :  Adlia;reat  lingua  niea  faucibus  meis, 
si   iioii   niomiiiero  lui  **.   »     ln  lertio   siiigularis 


mcnm,  eorormea  spoma,  Audidccliaritite  ligaiiic  :  ])  ^<t>or  dicit :  <  Reuuii  cousolari  aniiua  inea,  iiieiuor 


<  In  ftiniculis  Adam  trabam  eos,  in  vinculis  cbari- 
talis ''.  »  Uxc  cbaritatis  viiicula  sunl  Dei  beiiclic!a, 
seilicei  boua  natur.c,  gratijc  ct  glorix*;  nalurjiiii 
condidit,  gratiam  coiiiulit,  gloriam  icproiiiisit. 
Eece  funlculus  triplcx  :  doiia  condiliouis ,  boiia  ju- 
slincaiionis,  prxniia  glorincationis.  <  Funiculus  tri- 
plcx  diniciiiter  ruuipiiur'*,  »  bic  lameii  nipius  est. 
Adjceit  nulciu  Dominus  rcsaicire  chariiatis  viucula, 
nobis  bona  coniulit,  inala  nostra  pro  nobis  perlulil : 
et  nos  ex  utraque  sibi  obnoxios  reddidit.  Audi  de 
eliuriialc   languenie  :  Fitifc  Jerttsatem^  nnntieiis  ei 


fui  Dci,  cl  dilectalus  suiu  '^  i  lu  quarlo  dicit  iii- 
satiabilis  anior  :  <  Quid  relribuaui  Douiiiio  prooro- 
nibtis  qua:  rctribuit  iiiilii  "'?  *  lu  priiiio  iusujicrabi- 
lis  dicil  :  <  Qiiid  nos  soparabit  a  cliariute  Dei*'?  » 
Iii  secundo  :  <  Cbaritas  nunquam  cxcidit  *%  >  eo 
quod  inscparabiiissit;  umle  :  <  Adbxsil  aniina  mca 
post  lc  *'.  »  lu  teriio  :  <  Arbilror  omnia  ut  sicr- 
cora,  ut  Cbristuin  lucrifaciam '*.  »  lu  quarto: 
<  Mibi  vivereCbrisius  cst,et  inori  lucnim ,  »eo  quod 
cupiat  <  dissolvi  et  esse  cuiu  Cbristo  *^.» 
In  pnmo  gradu  diligiiur  ex  corde,  in  sccundo  ex 


••  Prov.   7.     •»  Oip.  12.     »•  Cnp.  51.     "  Oso.  H.     ''•  Ecelo.  4.     ^•C.inl.  8-     '•P^al.  118.     "  r.afil.  8. 

^*  Ibi.l.     '*  Ps.l.  17.     ••Psal.  t5G.     •'  Ps.»L  7C.     ••  Pb.d.  113.     ••  IVyni.  8.     ••  I  Cor 


»*  Ibi.l.     »•    Ibid. 
iZ.     "I8,ii.  lii. 


14 


Pliilipp. 


lliilijip.    1. 


433  GOMHENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  LIB.  YT,  434 

loio.coniejntertio  eitola  Animajnquortoezomni  A  "sque  ad  abyssos.  Septeni  erfnefi  rasos  de  capito 


virtnie*  lii  priroo :  c  Id  corde  meo  abscondi  elo«|aia 
tiia  *■;  f  in  secundo :  c  Confitcbor  tibi»  Domine,  in 
ioco  corde  meo  ** ;  i  in  tcnio  :  «  ConcupiTil  anima 
mea  desiderare  jiittificaiiones  tiias  in  oinni  lempo- 
rc**;  I  in  c|iiarto:  c  Non  tiiiicbo  quid  faciai  mibi 
homo*>.  f  In  primo  fii  desponsaiio,  in  secundo 
Niipii^e,  in  lertio  copala,  in  quarto  piicrpcrium.  De 
primo  diciiur :  c  Spoiisabo  le  mibi  in  s^smpiier- 
num**;  i  in  secundo  :  c  Siint  iiuplia  in  Cliana 
Galilc»*';  de  lertio  :  «  Qiii  adbaerct  Dco  nnnsspi- 
ritus  est  *^;  >  de  qoarto  :  «  Coiicepimus  ct  parturi- 
vimits  ei  peperimus  spiriuim  *'.  i  ln  prinio  sus.  cnsa 
•d  recUlttm  dilecti,  clamat :  Veiii,  dileciemi^  similis 
euo  caprea ,  kinmloque  cenorum  ".  i  In  secuiido 


Samsonis  septem  dona  Spiritos  sancii  sciiniis  iii- 
tcrpretatos.  Inler  bxc  prxcipuns  est  spiriius  s.i- 
pivutias;  quia  qiixcunque  operantur  alia  dona,  istu  I 
ducit  ad  saporcm  cl  delectaiionem.  Taliscrinis,  qiii 
facit  botiiincm  delcctarl  in  Deo,  vulncral  amorc 
c»r  sponsi.  Ilic  criiiis  nascitur  in  capitc  spiritualis 
affeclionis,  desccndit  per  collum  rationis  ad  ornaii- 
duin  corpus  sensualiiatis  «  primum  enim  sapor  ilie 
divlnus  in  afleciu  iiascilur,  secundo  Iransil  pcr  ra« 
lioncm,  a  qua  utrum  ex  Deo  sil  disquiritur  et  or« 
dinatur,  lcrlio  dcscciidil  ad  sensualitalcm ,  qiix  cx 
co  ornaiur  dum  guslato  illo  sapore  consueium  usum, 
qiio  corpiis  scnsiiical,  obliviscilur.  Vulnui  islud 
non  ponit  in  Deo  gravainen  pas&ionis ,  scd  vebc* 


sponsa  invilalureldiciturei:  Veni^  de  tAbano^  soror  B  mentiain  cbartutis,  quani  babet  in  iiobis.  iEgritu* 


mea  tponta,  Id  tcriio  ipsa  dicil :  Lmva  ejus  sub 
eapiig  meo  el  dexlera  illius  amplexabUur  me  *'  **.  In 
qiiario  dicll  :  c  Filioli  mei,  quos  ilcrnin  parlurio , 
«loiiccroKmeturCbrisiusin  vobis**.i  Vulncraius  csl 
Cbrisliispro  sponsa  in  corporc,  in  corde,  in  capilc; 
iu  corpore  clavis,  in  cordc  lancea,  in  capilc  spinis. 
Primo  ai  aflligereiur,  secundo  ul  occideretur»  tcr- 
IJO  «1  ei  illuderetur.  De  primo :  c  Corput  meuin 
dedi  pcrculieniibus  ci  geiias  iiieas  vellentibos  '**;  i 
desecundo :  c  Tradidit  iii  inortcm  aniniam  suam  * ;  i 
de  lenio  ipse  ail :  c  Tola  die  exprobrabanl  mibi 
ioimiciniei*.i  llem  inde:  c  Qiioniani  propter  le  sus- 
linaiopprobrium,  operuii  confusio  faciem  meam*.  i 
liem  :  c  Opprobria  exprobranlium  tibi  ceciderunt 


do  biijus  vuliierali  nobis  est  mcdicameiitum,  eru« 
ditio  ab  bellum ,  amoris  indicinm.  Indc  congrue  in 
libro  neguin  dicitur : « iEgroiavii  Eiisxus,  ct  desccn- 
dil  ad  eumrcx  Israel  ^*.i  —  c  Oealusqui  intclligil  su- 
pcr  cgcnumei  paupcrem!  i  cujus  Domiimsuiiivcrsum 
siratum  ejus  versavii  in  infirmitale  ^*.  Ad  cum  dc- 
sccndit  qul  complanlalur  siinilitudiui  moniscjiis, 
qui  discil  ab  co  esse  vir  dolorum  et  scicns  infirini- 
tatem.  Hic  rcx  israel  bellum  babet  conira  Syriaui 
qux  dicilur  elatOf  id  est  conlra  .superbiam.  Iste 
vcnil  cum  arcu,  id  esl  cum  intcnso  siudio  et  pro« 
pcnso  afliectu.  Duo  ejus  arma  curvantur  ad  invicem» 
cum  se  respiciuiil  ad  invicem  professio  et  consum- 
matio  mediante  conversalione  couliuua,  quasi  cbor* 
sopor  nie\»  Inde  dicebant  Judxi  spinis  coronalo:  ^  da  aiiingciis  a  fitie  usque  ad  finem  fortiter*  Vei 


c  Ave,  rex  Jluda^nim  *.  i  In  priiiio  c  doldrcs  nostros 
ipse  portavii, » iu  sccundo  c  languores  nosiros  ipse 
lulii**, »  in  lcrtiodisciplinamostcndil.  DolorcsiiiGr- 
mituiis  cl  pcBiiar»  laiiguorcs  culpas,  disciplinam  pacis 
noslrac  :  c  Disciplina ,  iiiquit ,  pacis  iioslrx  supcr 
eam  *•  >  Ci  nos  imiicmur  cum.  ilabcmus  co/pus 
ioslruroenium,  cor  doiuicilium ,  capul  spiraculum  , 
iniirumenlam  bboris,  doniiciiium  amoris ,  spira- 
culum  aurae  vitalis.  In  priino  igiiur  vulnercinur 
tlavis  linioris,  in.corde  lancca  coinpunctioiils ,  in 
rapito  spinii  disclplinati  rigoris.  De  prinio  :  c  Con- 
fige  liniuro  tuo  carncs  nicas  ^ ;  in  figura  secundi : 
c  Pcrcttssil  David  corsuum,  quia  scidil  oram  clila- 


priinum  cornu  possumus  inteHigere  priiiiain  naturaa 
condilionein,  aliud  ullimam  naturx  glorificationcm. 
Ilxcscrespiciunt  pcr  cbordam,  scilicet  pcrgratiam, 
qusD  nalurx  sialum  reintcgrat  et  gloriain  conferl. 
Cornu  superiui  curvaturt  cum  illa  supcrior  glorin, 
ttt  eam  possimus  conlcmplari,  capacitati  nostrae  so« 
inclinau  lU  in  iuferioribus  fili  discreia  disciplina» 
in  superioribus  suspensa  devotio.  Cum  igilur  pcr 
gratiam,  idest  cbordam,  sic  arcus  fucrit  89  inlen- 
sus,  sagittas  spiriluales  cmillit,  qui  inultipiiciier 
vuliicrant.  Sunt  cnim  istx  sngili;»  quatuor  : 

Priina  vulncralur  diabohis,  sccuiida  a  Deo  avcr- 
sas,  tertia  devotus,  quaria  Cbrislus.  Primus,  ul  vi« 


roidis  Saul*;  i  de  leriio  :  «  Sepi  aurcs  tuas  spi-  d  ctus  lurbetuf ;  sccuiidus,  ut  revocctur ;  lertius,  ul 

iiiOammciur;  quartus,  ui  pro  nobis  inoreretur. 
Prima  rex  Acbar  fuil  occisus  "-*•;  de  qua  :  c  Emiile 
sagitias  luas  ct  conlurbabis  eos  *\i  Secunda  ei  lcr- 
tia  :  quas  ionalbas  misil  in  sigiiuin  quod  a  David 
inleiligerelur  *",  scilicct  quod  pater  cjus,  id  csl  dia- 
bolus,  essel  fugiendtis.  Dc  secun^ia  Job  :  <  Sagittic 
Domini  iu  me  fix«  sunt :  quarum  /uuligJialio  ebibit 
spirilum  mcum«*.i  De  terlia  :  c  Sagiita  JonatlKii 
nunquam  abiit  rctrorsam  ".»  Et :  «  Sagillae  poicii- 


iiii*.  >  locorpore  vulneremur,  ne  propter  operum 
diisolationem  aflligarour ;  vulueremnr  in  corde,  ne 
propier  ovagatioiiei  cogiiaiionum  occidamur ;  vul- 
Moremar  Id  capiie ,  ne  a  diabolo  nobis  proptcr  cu- 
rioiiiatem  illudatur*  In  ono  oculorum  vulneraiui 
cftl  Chriiliii.    Duo  sanl  oculi    in   aniroa  :   unus 

« 

respidl*  inieriai  ad  ordinanda  teroporalia  ,  aliui 
iupcriai  ad  cognoscenda  superna.  Secundo  bomi- 
iici  asceDduDl  usque  ad  coslos ,  primo  dcsce  iidunl 


••Psal.  H8.  ••Psal.9.  ••  Psal.  118.  «^  Psd.  5.1.  ••  Osc.  2.  V 'oan.  2  •;  I Cor  C.  ••««»•  2«. 
••Canl.2,8  •'-••Cant  8.  ••  Cal.  i.  »••  Isal.  60.  *  II  Joon.  3.  ••  IMal.  101.  M»sal.  08. 
•  Ihlf.  •  Mallb.  «7.  ••  Isa.  55.  •  ls:.i.  50,  '  Ps:il.  118.  •  I  llcjj.  ii.  •  Kccli.  ^O.  »•  I>  Ucg.  la. 
»•  Psai.  iO.    "-"Ili  Reg.  22.     «rPsal.  U5.    "  I  Reg.  20.     ••  Job  G.      '    ' 


IT 


il  Rcg.  i. 


«55  THOILE  GSTERC.  CT  lOAN.  ALGRIM  m 

VM  acoic  Cttm  airbonibu8detolaioriis'*.ilieiii:f  In  A  liiaruin  :  quae  sic  adliaereul  capili  ino  Christo,  m 
Ince  sagitlaruin  inaruB  Ibuiit  in  splendore  fuigu- 


raaiii  bastae  loae  **'.  i 

De  qoaita  dicitur :  c  Posuerunt  ine  qnasi  signum 
adsagiiuni  **.  i  H^c  esl  sagitla  qua  Jodas  Machabaeus 
pro  dereiisione  popuii  sui  est  occisus  **.  De  priino 
volnere  dicilur  :  c  Nunquid  non  percussfsli  siiper- 
bam«  Tulnerasli  draconein  **?i  De  secuiido  :  ciii- 
crepaiiones  Doniiiii  ne  reprolies.  Ipse  eiiim  Tuliierst 
et  medeiur,  percuiii  ei  mauus  ejus  saiiat**.f  De 
tertio :  cVulnerata  cbariiaie  ego  sum.  •  liein  eadcm 
dicit :  cln?enerunl  mecuslodescivilaiis,  percusse- 
Iruiit  meet  tuineraverunt  me,  tulcrunt  paliiiiui  ".» 
De  quarlo  :  Vic/Aeraflt  cor  meuni,  soror  mea  spoii- 
•a.  In  lioc  aulcm  loco  de  vulncre  agilur,  quo  bo«- 


mbil  aliud  dicator,  nisi  illud  Psalmi :  c  Unain  peiii 
ft  Domiiio,  lianc  rcqiiiram  '*.i  Dicit  ergo  Domiiios 
se  charitale  vulneralum  ct  corde  pcrcossom,  i»  «na 
oculorum  et  in  uno  crine  eolli  malris  suaey  quia  de 
corde  ejiis  iriuiiipbat  bxc  uiirtas  :  ei  etiis  recorda- 
tionein  nulla  delct  obiivio,  sicut  fieri  iieqnit,  ne 
vulnus  cordis  continue  scnliatur.  Vocat  autein  Bu- 
minus  lualreni  siiain  sororctii  et  sponsam:  sororeni, 
proplcr  buniaiiae  naluras  conlubcriiiuin  ;  sponsaiii., 
propter  incoiicussain  lidci  conslanliaiu.  Cuni  enini 
lcmpore  passionis  fidcs  aposloloruin  concussa  vaci(- 
larcl,  ipsa  vclul  sponsa  sponso  suo  Kine  fidci  litii- 
bationc  consiantcr  ailiiaesit.  Ipsa  eliam  vclul  sponsa 
spoiiso  suo  faiiiiliarior  iiiajorctu  in  i^ponsi  bonis  oIh 


•tis  vulncratur.  cAperi  niibi  rcneslraro  oricnlalem,  ^  tincl  poriionein.  Uuaniuin  auiein  cain  concupivii 

ait  Elisseus,  et  jace  sagiitam  conlraSyriam  et  per- 

colies  eam  in  Apbcc  *^-*«.»  Conlra  Sjrriam  ct  contra 

orieniem  jacit  sagiltnin  qiii  afleclum  suuin  el  cogi- 

taluni  ad   fericiiduiii  supcrbum  illuin  iiitendil,  de 

quo  d  ciinr  :  c  Qnoinndo  cccidisti  do  coe!o,  Liic  lcr, 

qui  mancoricbaiis '*.»  Pcrcuties,ai(»cuininafrcciu : 

Id  cst  in  furoro,  cuin  fervorc  qui  de  cbaritaie  pro- 

ccdii.  Ilun  !  cniin  jaciuiii  vocat  £iise;eus  jaclum  sa- 

luiis.  llic  dupiicein  iiola  iclum  scilicet  sagiilac,  qui 

fit  de  longiuiiuo»  de  quo  diclum  a  Jonatlia  filio  Saiil^ 

ad  nrmigeruin  pueruin ;  c  Porro  sagiila  ulira  le  esi  *'. » 

£l  virgac,  qui  At  de  propiiiquo,  de  quo  nunc  agilur 

cuin  dicit  proplieia  :  i  Percute  jaculo  icrrani ;  et 


spoiisus  cocleslis»  oslendiiur  iii  £cclesi;isiico ,  cuni 
dicilur  :  c  Species  inulicris  exliilarat  facieni  viri  ct 
super  oinnein  concupis'.'Cnii.ini  lioiniiiis  siipciducit 
dcsidcriuui  *'.»  Spccies  siquidcni  niulicris  \inim 
poicntcm  buuiilial ,  scvcruni  ct  ausleruin  emoliii. 
£t  bujus  mulieris  spcciem  sic  concupivit  Doininus 
el  clegii,  quoJ  ipsa  t-jus  desideriuni  in  tantum  su- 
perduxit,  id  est  ad  lanluin  exccssum  perduxit,  quod 
ad  noslram  inlirmilalcin  buniilialus  est  Omnipo- 
tens,  et  qui  esl  vila  vivcniiumy  ciuollitus  cst  ad 
mortein.  De  bac  sponsa  dicti  £cclesiasticus  :  c  Non 
est  vir  illiiis  secunduin  fiiios  bouiinum  *';»  ct  pauiu 
posl :  cAdjulorium  sccundum  illuin  est :  et  coiumua« 


percussit  tribus  vicibus,  el  cessavit  **.»  Percute  in  ^  el  requics".»  Libeat  igiturailciidere  iu  bacsponsa 


Syria  bostis  superbi,  quain  tibi  immillit  suggestio- 
nem.  Pcrcute  lerrain ,  qux  de  carne  lua  nasciiur 
obleclalionem.  U£.c  cst  eniin  tibi  propiuqua ,  illa 
longinqua.  Dona  est  fencstra  orientaiis  pcr  quam 
non  murs  intral,  seJ  percutitur  liosils.  Sjrriam  eniin 
ferire,  cst  per  divinam  revelaiionem  mundi  occidere 
elailouem.  Terram  ferit  qui  caniein  suam  castigat. 
Tribus  vicibus ,  si  Iriplex  animx  vitiuin  refrenai. 
£st  enim  iras.  ibilis ,  concupiscibilis,  raliotealis.  In 
priino.rcpriniii  hx  furoreui;  in  secunJo,  iibidi- 
nem;  interlio,  fervoreni.  Sed  debes  perculcre  quin- 
quici,  autsexies,  aut  scplies  ".  Quimiiiicsy  relineiido 
quinquo  icusoum  coniumaciam.Se.\ics,  pcroperar 
lionein  booam.  Sepiies,  per  graiani  mcntis  quieiem. 


qualiter  priinae  spons;e  sit  opposila.  Prinia  igilur 
spoiisa  de  cosia  viri  sui  forinala  esl  *^,  sed  de  canie 
bujiis  sponsai  formaius  est  sp^insus  ejus.  tiide  iu 
£cclesiaslico  diciiur  ad  Dominum  :  c  liinova  sigiia 
et  iiuinula  inirabilia  **.»  i^iiabilc  siquidem  fuit  dc 
costa  viri  forniarc  muiicrem:  iittuiulalio  mirabiiium 
esl ,  quod  de  soia  cariie  imilieris  frfrmaius  cst  boiu.o. 
C.cierum  cuiii  de  osse  viri  foniiala  esi  caro  niu- 
licris  ,  signuin  fuil  qnoJ  per  inulieiciu  buinana  in- 
firmarelur  naiura.  Facla  Cbl  antem  sigiiorum  inuo- 
vatio,  cum  de  carne  mulierisfactus  esi;vir;  per  quoJ 
signincaluin  e:>l  quod  per  lianc  gcneralioncm  bu- 
niaiia  nalura  ab  inriiinitatercver;crciur  ad  firmita- 
lcm.  lllud  quo«|ue  uoianJuniesi,  quod  prima  sponsa 


V«/fierai/t  cor  meum ,  ioror  mea  spouMf  vulnc'  j)  r^cia  est  in  adjutoriuni  viri,  dicenle  Doinino  :  c  ^a* 


rei/t  cor  meum  in  unn  oculorum  luorumf  et  in  uno 
crfM«co//i/ttf.Sive[juxla  aliam  translaiionem],per- 
CMSili/t  ncis  corde,  lolain  videlicet  Triniialem. 

[Cahd.I  Dicit  ergo  :  Vubieraiti  cor  meum  vubicre 
cbaritatis;  in  uno  euiin,  id  esl  in  unilaie,  oculorum 
iMomm,  affecliis  videlicei  et  inielleclus,  qui  in  te 
ila  sunt  unum,  ut  non  aliud  desiderei  affeclus,  nisi 
quod  desiderandum  judicat  inteileclus.  Vulnerasii  in 
unocrim ceryrich  tuae,  id  est  iu  unitaie  cogiiaiionum 


ciamus  aJjutorium  similc  sibi  **-** ,  »  infirniuii:  est 
aulcni  aJjutorium  viro  inulicr.  llic  autem  dicitur  : 
cVir  ejus  noii  est  secuudum  filioi  boininum  »  quia 
Cbrislus  non  (uit  filius  bominum,  sed  fibiis  boniinis 
omnes  bouiines-  digniiatc  pr;ccellcus,  Ct  diciliir  aJjuc 
torium  spoiis:o.  secunJuin  illuin,  scilicet  secuuJum 
spousum ,  qui  esi  adjulorium  spous»  et  columna , 
sive  firuiaincnluiii  cL,reiiuies. 


••  Psal.  119.  ••'  Habac.  5.  "  ls..i.  49.  ••  I  .Macb.  D.  *•  Isai.  51.  *•  Jub  5.  •*  Cani.  5. 
Itfg*  13.  •«  Isai.  U.  *'  I  Kcg.  2i.  ••  IV  Ucg.  15.  ••  Ibid.  *•  iSal.  20.  *»  tccli.  50. 
••  IbiJ.    »*  Ccn.  i.    »•  Eccli.  3U.    »•  Ceu.  2. 


»•-••  IV 

*•  IbiJ. 


Of 


COMMENT.  IN  CANTICA  CAMTIC.  —  LIB.  YH 


ts» 


LIBEK  SEPTIMUS. 


Pulckrte  ivnl  manmts  tutt,$oror  mea  tponsa,pul'  A  ilictiones  ubcruin  ct  vulvac;   de   niaiuiliis  beuedt- 


chriora  u^tra  iua  vhto. 

[Tho.]  Sicul  in  ocii'i£  dociores  ccelesiia  conlem- 
plautes,  in  collo  perfeciioribus  spiriiualeni  graiiam 
hifundefites,  in  dentibus  perversos  rcprehendeuies  : 
ftic  tn  niainiiiis  desigiiantur  qui  iiiflruios  adhuc  fu* 
ligiiie  peccatorum  iiigros  ad  pulchritudfnein  jiistiiias 
adducuiil.  Spoiisam  dicit,  quia  de  ipso  accipit  ot 
Ipsl  pnrit;  sororerti,  quia  cuiu  co  ideui  opus  facit. 
It«ni»  spoiisus  cibus  csl  aiigcloruin,  in  eo  quod  i  in 
priiicipio  erat  Verbum  et  Verbuui  erat  apud  Deuin, 
vi  Deus  crat  Verbuui  ** ;  i  panis  spiritualiuiu,  iu  eo 
ituud  «  Vcrbuin  caro  factum  est  ^* ;  i  luc  parvulorum, 
\m  eo  quod  i  babitavit  in  nobis^**.  tUbera  sponsa;f;ii/- 
€krwra  suui  rino,  id  est  evangelicae  dociriuassuavitas 


ciioiics  cosli  desuper.  Ilas  benedictiuues  dedit  Jacob 
filio  siio  Josepli  *^.  De  niainina  Uiiunt  veritas  et  ini- 
scricorJia;  de  ubere  datur  nobis  de  pinguedine  ler- 
rae,  et  de  rore  cocli  a  .undaiitia  ;  de  niainitla  divl- 
\\'st  cl  glorin.  De  mamnia,  veritas  in  coufessione» 
misericordia  iii  reniissioue.  Terra  est  corpus,  cob- 
luui  auitna.  Iiaquc  dc  ubere  accipimus  de  pingue- 
diti  lerrae  studiuiu  corporalis  operatiouis;  do  rore 
coeli  copiaiu  devolionis ;  de  mamilla  divilias,  scl- 
licei  eispectationem  perpeluae  iucorruptiouis ,  ei 
gloriam  divina;  vlsiouis.  Sed  paulisper  loquamur  ile 
ubcribus  sine  dislinctione  nouiinum.  Tria  sunt  ge- 
nera  ubo '  m  :  ubera  bruli  auimalis,  ubera  uinlie- 
ri9,ubera  Virginis.  Brutuui  anioial  est  pr»latus  rar- 


%luamlcgulisobservanli«ausieritas.  OmiiiuniChristo  ^  nalis.mulicr  doctor  spiritualls»  Virgo  est  niater  Sftl- 
iiiUitaotiuin  iiiaier  esi  graiia.  Uaec  babet  manimam,      vatoris. 


liabet  uber,  liabei  mamillaro*  De  priuia  ut  hic: 
Puickra  sunt  mammo!  tute.  De  ubere  in  sequenii : 
PuUhriora  sunt  ubera  tua  rtno.  De  lertia  Isaias  : 
«  5laniilla  rcgum  lactaberis  ^^>  De  prima  lac  ez- 
traliitur;  d'^  secunda  pinguedo  effunditur;  de  tertia 
iiH$l  suscipitiir.  Uude  dicitor  maroma,  quasi  nv  nu 
iiianaiis ;  uber,  quasi  ungens  iniber  :  mamilla , 
quasi  manaiii  inelle.  Priina  blaudiiur,  secuiida  con« 
iolatur»  teria  sug?n:  dulcoratur.  Bliudiiur  promis* 
ftiane,  cousolatur  devolione,  dulcoratur  suscipiens 
ineflabUi  dulcedine  superoae  gloriae.  Primo  diciiur  : 
c  Lac  \obis  potum  dedi,  oou  escam  ^*;i  secuudo  : 
4  luipinguasii  in  oleo  caputmeum^*;  i  lertiodicii  Sa- 


Ipsi  eiiim  praelaii  carnales  habent  ubera  pnedl- 
caiiouis.  Unde  Paulus  :  c  Quid  eniin,  c  aii,  t  dum 
omui'  '..s  modis,  sive  per  occasionem,  sive  per  veri* 
taiem  Chrisius  annuntietur  **.  Splritales  insirae- 
batPeirusdiceiis:  cPascile  qui  in  vobis  esl  gregem 
Douiini  :  non  turpis  liicri  gratia,  nec  quasl  A^M* 
nanles  In  cleris.  sed  forma  facil  gregis  ex  aii' 
nio  **.!  De  matre  Salvaloris  :  c  Beaius  venter  qui  le 
porinvit  et  obera  quas  siixisti  *Mi  Primis  uberibus 
dant  lac  herbaruin  succi;  secuudis  hiimani  tibi; 
tertia  plena  suni  de  rore  cceli.  Ucrbarum  "jr-i 
terrae  dono,  bumaui  cibi  artiflcio,  de  rore  cocli  sil- 
veuiente  Spirilu  sauclo.  Priniuin  lac  flt  de  bcrba 


louion  :  cComede  iiiel,  fili,  quoniani  bouuiu  est^^i  ^  ierrse,  quia  carnalcs  praelali  lorrci.as  voluptaies  do- 


Prima  potantur  iuUriui ;  secunda  satianlur  validi ; 
lertia  iuebriautur  perfecti.  Uude  isaias  :  primis, 
Di  poieniini  a  iacte  ^*;  secundis,  ui  satiemini  ab 
uliertaie  coniolatiunis  vestrae^*;  lertii^,  epuleinini 
9b  inlroitogloriaegeutium^^.Hiiiicbriantur  abuber- 
laic  domus  Dei.  Mammae  sunt  pulchrx,  ubera  pul- 
cbriora,  inamillae  pulchcrriui»  suut.  Pulchrae  la- 
ctia  candore,  pulchriores  olei  nitore,  pulcherriiuaa 
maierie  roellis,  id  est  florum  ex  quibusfli  varietate. 
Candoreiunocentiae,  nitore  coiisciertix,  varietaie  flo- 
ruitt  excellentium ;  beatitudinum  couiniemoraiioiie. 
Primosest:  liniiocens  manibus  et  inuiido  cordc  ^*.i 
becuodus  dicii  r  cGloria  nostra  hxc  ^jst,  teslimo- 


ceut  cavere,  quia  de  spiriialibiis  nec  sopiuut,  ncc 
sciuut  erudire.  Secunduni  fit  huiiiaiio  cibo  artificio 
parato,  id  esl  spirilaU  lutelligeiiUa  Scrpiirx,  qua 
docelur  quae  sursum  suut  sapere.  Teriium  lac  esi  a 
Spirilu  sanclo,  quo  Dolrilur  Rex  gloriae.  A  priuio 
ablactatus  est  Samuel**,  ubi  non  est  faciom  coovi- 
vium,  sed  oblaU  sunt  vituli,  scilicct  immolatio  car- 
ni3,  et  similia  ,  scUicei  puritas  nienUs  et  ampliora 
viui,  scilicet  (ervor  charitalis.  A  secuudo  ablacta<« 
tus  est  Isaac,  et  factuin  cst  graude  convivium  **-**, 
quod  nou  fecii  paier  ojus  In  nativiiaie.  Cum  primo 
coiiverUiiiur,  tuiic  nasciuiur,  ubi  uoo  est  locus  coo- 
vivii  l;etitix  sed  trisUliae.  Sed  dicitur,  ut  polemiqi 


uiumconscientiaenoslrae^*.»  Tertiusfrequenter  re- 0  a  lacle.  Ncc  eliaiu  cuin  ab  lioc  primo   lacie 


curdatur  i  c  Ikati  pauperes  spiritu,  quoniaiu  ipso- 
ruui  esi  regiiuui  cceloium  '*.>  Priiiium  est  de  cor- 
ile  puru  *';  secunduni,  de  coiiscieuUa  bona*';  ter* 
liuui,  de  fide  iion  flcta  *%  De  niamiua  fluuut  bciic- 
cJi:i*oues  abyssi  jaceulis  deorsum;  de  ubere  beue- 


paraniur  sicui  Saoiuel.  Sed  cuin  a  secundo,  iicut 
Isaac,  tunc  facieuduiu  est  conviviuui,  '1^  cuin  atul&i 
fueriiit  a  lacleepulentur  abintroitu  gloriaeejus ;  Id  esi 
lertio  lactc.  IWre  cceli  fueruni  ubera  beai»  Mrginis 
Mariae  fecuiidata,quibus  iufanlia  Salvaloiisesl  edu- 


*•  Joan.  I.    *•  Ibid.    *•*  Ibid.    *»  ^sai.  CO.    *•  I  Cor.  5     *•  Psal.  22.     **  Prnv.  21.    *»  Is  i.  66. 
^Mbid.      ^•Psal.  i5.      «  U  Cor.    I.      ••  Matth.  5.       •»  iTiiii.    I.      ••  Ibid.      •»1:1. 
••  PlUI.pp.  I.    ••  I  i*clr.  5.    •'  Luc.  II.     «M  Ucg.  i.     »'-  '  Gcu,  t\. 


•*  ^vU. 


*•  Ibi .'. 

a8. 


ISg  THOMiE  ClSTCRe.  ET  JOAX.  ALGRDn  W 

c:ua.  Posl  iAfauiift  ▼ero  »blacialio»eiii  pcr  gralim  A  »««*  q^iaiuor  coriiua  iii  Zachari»,  qtm  venunila. 


▼irilis  «1»  pro  nobis  in  cruco  est  oblaUi.  lii  ejiis 
fi;;ura  dictnm  est  :  « Po&tquam  ablaciatiis  est  Sa- 
niuel,  obiulit  euin  Anna  inaler  sua  in  tabernaculo, 
hi  tribns  vitulls  ct  tribus  niddiis  rariii»,  et  ainphora 
vini".>  Sainnel  postuiaiio  dicitur  D^i.  Ipsc  cst  Cliri- 
ftlusqui  ait:  c  Rogabo  Palrein  incum  et  aliuin  para- 
cletum  dubitvobts*'.»  Anna  dicilur  gralia,  fcilicct 
bcMa  Maria  gralia  pl^^na,  qu»  diciinrofferrc  Chri- 
ftuin  :  dc  Ipsa  eniiii  assunipsil  carncin,  quam  pro 
uobis  obtulit  in  crucis  palibulo.  Et  hoc  post  abla- 
ctationt^m  •  scilicet  post  inruniiie  evacuaiioiictn. 
Itaf|ue  juxla  hisloriam  obtulil  rariiein ,  oblulit  pa- 
ncm»  oblulit  vinuin.  Curnetn  qiix  cocta  fuit  in  cru- 
cis  paiibulo ;  pancin  qui  furtnatur  iii  Vii*giiiis  pi- 


verunt  fiiios  Israel  ^^  lli  onl  quutuor  i  ege.s  a Jversus 
quinque  rcges  Sodomoruin  ^*.  lli  ftunt  qnatuur 
bajuli,  qui  asportabant  adolcsccnlcin  nior.Buni 
exlra  poiiain  ^*.  Sed  Chrislus  isla  abslulit  pcr 
scipsHin.  PiiuHim  pcr  propriain  dejeclioncm ;  se- 
ciindifin,  per  camis  afl1icli(»neni ;  tertiuni,  per  dile* 
ctioiiciii ;  qiiartum ,  pcr  imindi  reiiuiiliatioiieni.  De 
prifiio  :  c  Ego  gloriani  nieani  uon  qu;ci-o  *^.»  Dese- 
cuiido  :  c  Corpiis  nieuin  de.li  percutieniibus,  el  gc* 
nns  iitcas  vellentibus^*.»  Dj  tcrtio  :  « Proptcr  o- 
iniaiii  cbariiaictn  qua  dilexil  nos  Dcuscum  essenius 
inorlui  pcccato  coiivlviUcavit  uos  in  (^hii.sto  *'.»  De 
quarto  :  c  Rcgiiutii  mciiin,  ail,  iion  cst  dc  hoc  niun« 
du  •'.  I  Isli    sunl   quatuor  fabri  qui  coiirregcrniit 


frtriiio;  vinuiu  expressuin  inier   luorUin  ei  vitain,  ^  corniiai  Prodiicit  cliaiu  cornna  coiitia  aerias  po- 


iu  rcsurrectionis  articulo.  Carncm  dc  qua  dicitur  : 
c  Verbuin  caro  facium  csl  **.»  Panem,  de  grano  fa- 
ctuin,  de  qiio  dicilur  :  c  Nisi  granutn  fruinenti  ca- 
dens  in  lerram  iiiorluum  fucril»  ipsuin  soluta  nia- 
net  *\»  Vinum,  de  quo  dicltur  :  c  Non  bibani  anio- 
do  de  hoc  gctiiiiiinc  viiis,  doncc  bibani  iilud  novum 
iu  rcgno  iiico**.i  Caro  csi  Chrisii  prxsenliu.  Pa- 
itis,  Dei  virlQset  gralia.  Viiium,  xterna  la'ti;ia.  Per 
priiniim  dcicla  est  noitrx  vctustatis  inedia.  Socun- 
ihtm  nob'.8  iniuislrat  consolationem  in  via.  Teniiini 
trit  iiobis  pRrniimn  in  palria.  De  prinio  :  c  Fidclis 
scniio  et  acceplionc  dignus,  quia  Chrisius  venit  in 
hoc  mundo  peccaioies  salvos  facere :  quoruin  priinus 


testalcs.  Fuit  ejus  ligura  in  IMoseqiti  hubuil  corinia 
iii  fronic,  labulas  in  nianu,  clarilatcin  in  facie  **. 
Pcr  priinutn  acrias  pulcdlatcs  dcbclla\it,  pcr  sc^- 
ciindum  maudata  Dci  docuil,  per  quartuni  cxc.iiplo 
bonsR  conversationis  invitavit. 

Audi  de  viiulo  sagiuato  ,  quoniodo  bonus  pater 
filiuin  recepit  el  diiavit  **.  Priino  vidit  a  loiige  pcr 
inspirationem  ,  sccuiido  occurrit  ei  qii^^rens  cordis 
contrilioncui,  oscuIuUis  est  cum  per  coufcs»ioncni, 
irruit  su|>er  colluiii  e]us  injungens  saiibfaciionctiu 
iuSbitconferristolam  priinain,  scilicctaniinxjuslifi- 
casionetti;  el  ca4ceaincnta  in  pedibusejus,  ut  niuiii- 
rciur,  ton:ra  tcnuui-.inen*,  et  aunuluin  in  manu  ejus 


ego  suni  **.»  Dc  secundo:  c  Queinadnioduni  niatcr  q  ad  opcrutn  perfcciiuncin.  1'rodiixit  syinplioniain  «t 

chorum  ad  gratiurum  ajioiiein.  Occistis  est  ci  vit!i- 
lus  sub  ilice  Mainbrx* ,  scilicet  iii  cruce.  Scd  inde 
roboratus  per  Uuniineuiu  gladiuni  atqiie  ver»aUlcui 
trunsiit ;  cherubini  cxcessil ,  portas  paradisi  pciic- 
Iravit.  Gladiiis  illc  flaiuincus  aique  versatiiis  pccnui 
sunt  tcinporulcs^pcr  qitasad  parad:s;iin  rcvertendcw 
esi,  chcrubim  plcuiiudo  scicnii:c  :  qu;e  est  charitas 
per  quain  nos  oportet  parudisi  porlas  pcnetraro. 
Porlx  isUB  bifores  suut  nosiru  obstinaiio  ,  et  Doi 
obduralio ;  quae  per  vituluin  is:uni  iiobis  apcrien- 
tur,  scilicei  per  Dci  misericordiaui  et  nosirani  pce- 
nitentium.  Ecce  4|uid  perncint  curo  coctu  in  crucis 
paiibulo.  Sequilur  dc  pacc  forniaio  in  Virginis  ute- 
ro«  Okjis  nosliuin  habel  aiuicuin  cui  dicul :  cAinice, 


consolatur  filios  suos,  ita  ego  consolabor  vos  *^.» 
De  lcitio  :  c  ExsultaLunt  sancli  ingloria,  iaelubuntur 
iu  cubilibus  suis**.»  Itcin  in  Canlicis  lanlicoruni  : 
«  Manus  <jus  tornalilcs  et  aurex  plenae  hyacin- 
this  **.»  Toriiutilcs,  quia  quasi  tornu  pcrfcctorum 
opcruin  craduui  peccaloiuni  scrupulosilalein.  Aurcap, 
fitia»  pcr  snpiculiain  dirigaut  ainLulutioticnu  Planic, 
que  perducaiit  ad  coeli  scicnitatcm.  Est  eufin  vitu- 
lits  novellus.  Est  vitulus  sagiuatus.  Gst  vitulus  dear- 
mento  lcncrrinius.  Priinus  esi  coniua  produccns  ct 
uugiilus  ^*  :  qucin  David  iii  inaiiu  sua  ad  intinolan- 
duiu  in  Rcthlcheiu  adduxil  ^^;  90  sccundus,  quein 
bouufi  pa:er  rcverlcuti  lilio  occidit  "**;  teriius,  qiicin 
AbraUamsnb  ilicc  Muinbrx  ungclis  paruvit^*.  ^u- 


vellus  enini  fuil  Chrlslus  propler  pcccaii  iii.tnunitu-  D  cuiuiuoda  mihi  ircs  pai:es  ".»  Sunt  eniiu  ires  patics 


tcin ;  ftaginatus,  proplcr  gtaliaruin  uiiiilatuiit ;  te- 
ncrriinus  proptcr  assutnptam  iiilirmiiuleoi :  iiovellus 
nos  »  peccuioruiii  vciustutc  renovavit ;  sagiuatus, 
uos  eucharistix  cibo  iiiipitiguavit;  leHcrriuiiis,  iios 
iu  foriitudine  ad  paradisuui  reportavit ;  iiovcUus, 
qualuor  ungulus  producil  coittra  quutuor  consuciu* 
diiiariasculpus.  Cornua  producil  contra  spiritunles 
iicquitias.  Audi  qualuor  culpas  :  vanitas,  .voluptas, 
nialigniias,  muiid.tiije  solliciiudiuis  niiiiictas.  llxc 


Dci :  panis  pcccatoruiu,  paiiis  coiiversorum  ,  panis 
perfcctorum.  Primus  ad  conservandum,  ne  pecca- 
tor  iu  despcrationcm  cadui ;  secuuuus  ad  con8<.r- 
vandum,  ut  io  bono  opere  proliciut;  leitius  ad  cou- 
solunduin  ,  ut  perficiat.  Prituum  dedit  Abrjliam 
Agar  ct  istuuel ,  quaudo  diinisit  eos  in  dcscrto  **; 
sucundutu  peiivii  Elius  a  niuliere  in  Sarepta  Sido- 
uioruni*';  tertiuiii  aitulit  utigeiiis  Elia-  sublcr  unaiu 
iuiiipcruni*'.  De  prituo:  i  Fcrcussus  suui  ui  fctiuiii, 


■;S;^v  .iXi4.,V.'V,!,-„,;^5^'-»-  "'-!..  ..L>o......  ..uc.„.  ..  u;.l.; 


Ui 


COMMENT.  IN  COITieA  CJMTK.  —  L».  VH. 


m 


ct  aruit  cor  meiiin,  qiiia  oblitiis  suin  comedere  |>a<*  \  clatiiaits.c  Qoi  ambuiat  in  jiislitiis  et  loqui^ur  vcri- 


nein  nieiiiu  "^.  i  Dt;  secundo  :  i  Ul  exhilarei  raeietn 
iR  oleo  et  paliis  cor  boininis  conririnci**.  i  De  lcr- 
lio  :  c  Qui  habitaiis  lerrain  auslri ,  occurriie  cum 
pauibus  fugicuti  **.  i  Priuium  crgo  dal  Agnr  ci  Is- 
mael  rugieniibus.  Dicunt  quod  Isinael  cogcbat  Isaac 
adorare  idola  siia.  Sara  cst  Spiiiius  ,  Isaac  opcra 
spiritus;  Agar  scilicct  scrvitus  cstcaro,  Ismacl  opcra 
carnis.  Idola  carnis  suut  dignilntum  subliniitas ,  di- 
vitianimsuperfluitas/nnmoderata  Toluptas.  In  le  pro- 
pbcta  :  t  Fili  bomiiMS  fode  parietein  **.  i  Fodit  et 
Tidit  imagines  volucrum  picias ,  cccc  dignilas ; 
qundrupcduni,  ecce  superfluitas  ;  serpcntiuni,  ecce 
voltiptas.  Hxc  suut  idola  pro  quibiis  caro  et  opera 
ejus  suui  abjecta.  Sed  nc  dcspercnt  dat  eis  pancui 


tateni;  qui  projicit  avariiiam  ex  caliimuia,  eic  K  Ei 
boc  pro  primo.  Pro  senindo :  c  Muuiiiietita  saxo- 
rutu  siiblimitas  rjus  *;  scilicet  Tirtutuiii.  Pro  teiw 
lio:  c  Panis  ei  dams  est  *.  >  Sequitiir  de  viuo.  Est 
Tinuui  de  vinea  Sodomorum  ^;  ei  viuiim  de  vinea 
quam  transtulit  Doiuinus  de  iEgypto  ';  est  viuum 
de  viuea  pro  qua  mortuusest  Naboth  \  est  \iii:tin 
de  viiiea  Sorctb.  Ilaec  viiica  suiit  gaudia..  Viuuiu  do 
vinea  Sodoiiiorunt  suiit  gaiidia  dc  pio^pcritalo  iiiun- 
dana.  Inde :  «  \x  vobis  qui  hdeti»  niiiic,  quouiaia 
liigcbiiis  et  flohitis  ^ ;  i  et :  i  Risum  rpuiavi  erro« 
icui,  ct  gaudio  di\i :  Qiiid  Truslra  dci  ipcris  *.'  >  1  res 
aiias  suni  ircs  prop:igiiics  qu;c  asccndebaut  dc  vcr- 
tice  piiicerux  Piiaraouis  *.  Pi inio  gaudcui  paniten- 


spei  Paterexcelsus.et  uireni  aqiix  lachrytiiaruin  •*.  B  ^^^*  'l'*'^  cvaseruut  de  lencbris  iEgypii ;  sc*cundo 


Pro  secumfo  Irgiiur  propbcta  dixisse :  Fac  niihi 
paiicin  subclueri(:iumparvuiu:ii :  scd  non  habco  ait 
utulior  nisi  modicuiu  olci  iii  lcchilo  et  fariiix  iu 
hydria  **.  Sed  per  Proplictam  hxc  accrcscunt. 

Ecce  adesl  proplietx  prxseulia.  Oiv  uin  in  icchi- 
10,  fariua  in  hydria,  priinum  est  consilium,  sccun- 
dam  auxiliuin,  teriiuin  obsequium.  Cor.siiium  coiitra 
f;\tutiateui,au\iriuni  conlra  gravitnicm  ,  obseqnium 
ad  quxrcndani  Dei  voluntatcin.  Dc  priuio.  Ouiuia 
fac  cum  coiisiiio  ,  et  post  factum  non  pociiiicbis  *'• 
De  sccuu.io  et  de  tcrtio.  c  Ut  cxhitarrt  facicm  in 
oleo  et  paiiis  cor  hoiniuis  coulirniei  *\  i  llilarcut 
cniin  datorem  diligit  Deus  **.  Est  pauis  pctfccio- 
ruiii»  scilicei  consolalionis.  In  fortitudiiie  cibi  illius 


gauiiciit  qui  digiii  sunt  pro  Christo  conuiucliam 
paii,  tet tio  gaudetit  auiuix  sanctoruiu  ,  qui  Chiisii 
vesiigia  suui  sccuti. 

Ll  odor  ungueniurum  tuoruin  snper  omnia  aro* 
mata* 

[Tno.]  Odor  uiigucntorum  Ecclesix  ,  spirittia- 
liiiui  csi  fania  chaiismaluin  ;  de  quibus  scripiDiii 
est : « iii  onii.ciu  terram  cxivit  soiius  eorum,  etc  **• 
Cuiii  Maria  Magdaleua  Dominuin  iiardo  pcifuilit  iii 
lypuiii  Kcclcs;x,  stripium  est:  c  Ei  douius  iuiplela 
csiex  odore  uiigueuii  ".i  Unde  liguratuui  est  uiys- 
liie  qiiod  dcvolis  Ecclcsia*  servitiis  ,  qiix  crj»;i  le- 
dciupiurciu  siiuin  cxcr.  et ,  ouiitis  os^i  n;uii:!iis 
iiuplcudus.  Aroiuaiuiu  suavissiiuus  odor,  s.:ncton;ni 


itur  usque  ad  niontem  Dci  iloreb  •*.  Scd  isios  ali-  C  **"«»"»•  iudicatur.  Suut  ungucnta  prctiosa,  hunt  pre- 


qi:audo  iusequitur  lurba  stultjrum  cogitatioiiuin  , 
aliquando  iuipiignat  turba^dxinouuiu,  aliqu;iiido  vix 
Ixdiutn.  Sed  consolalioue  hiijus  paitis  priuii  se 
rcliciunl,  ei  taiuen  procedunt;  sccuuJi  viriliter  pu- 
giuiut  ci  vincunt ;  tertii  exhiiarati  cursutn  perG- 
ciuul.  Priiiii  suui  vaccxqux  trahuot  arcani.Yaccx 
respiciuut,  sed  tanien  procedunt  diccntes  c  Vcuito 
asceitdaiuus  ad  moiitein  Donrttii  *\  lileni:  ExsiK,liavi 
meanica  niea,  quomodo  iiiduar  iilu  ?  lavi  pedes  meos, 
quomodo  iiiquinabo  illos  ?  Sccuiidos  dosiguai  Joua- 
tlias  qui  rcptans  pedibus  ci  niauibus  traiibiit  ad  sta- 
tiuuein  Pbilistiiioruin  **;  sciiicel  allectibus  ct  opc- 
ribus  et  expuguavil  cos,  quasi  dicciis  :  Surge  aquilo 
et  veiii  auster,  et  perfla  hortun:  meum,  Terlios  dcsi- 


tiuslora,  suiit  pretiosissiiua.  Pniiia  ad  sanitatcni , 
sccuiida  ad  iiiiligaiiuueui,  toitia  a;l  cuufo.iatii^nciii* 
Ad  sauilatcm  dduris ,  ad  luitgationeni  Ijiiiguuri^t 
ad  cotirorlatiuneui  .stuporis;  doloris  cor])orutn»  iau- 
guoris  visccruiii,  stiiporis  capiiis.  quaiido  lurljatiim 
csl  cer(bruiii.  Facianius  ergo  queuidani  iiitcriorem 
hoiiiiiicm,  cui  isia  assigneuiur ,  habcalquc  coi-piif 
cotif^criciu  virlutuui  tanquam  inetubroruiu,  visccra 
aireciiuiiuiu,  capui  iuteutiouuin.  Sic  euiiu  cat  uuum 
corpusex  luuiiis  peccatis ;  uiide  i^auius:  c  Ci  dc- 
struatur  rorpuspcccaii  **,  i  sic  e  divcrso  cx  utuiiis 
viriulibus.  itcui  Isiias  de  his  visceribu^  :  i  Vcnier 
mcus  ad  Moab  qiiabi  citiiara  souabit ,  et  >isccra 
iiiea  ad  inurutu  cocti  l.ticris  ^*.  i  licin  de  capiic  tn- 


giiat  Klias,  qiii  txdio  afl^eclus  jacebat  sublcr  uu.iui  "  tcntiouum  :  i  Oiunc  caput  laiigiiidum  ct  oiuue  cor 


juuiperuin  ,  et  petiit  aiiiinx  sux  ul  luorcrctur  di- 
cens  :  Quare  data  est  misero  lux  ,  ct  vila  iis  qui 
lu  aoiaritudiue  auitnx  suut.  Sed  aiigelus  altulii  ci 
paiiem,  sic  coiiforlaus  cutii/*.  Surge,propera^amica 
niea,  jam  enirn  liiems  transiiiy  imberabiitf  et  receasit. 
iude  exliiiaratus  quasi  c  Isachar  asiuus  foriis  viilil 
requicm  quod  es:»et  boua  ,  cl  tcrrain  (|itod  cssel 
optiiua,  et  suppo«uit  hutueruin  ad  portauduiii  ***  i 


moercus  ^^.  i  Corpus  virlutuiu  doloretn  paiiiiir  per 
tcuiaiioitein,  viscera  afl^ectionuin  laugueut  per  tcpo-' 
icin,  caput  iuieiitiouis  siupet  per  erroreiu.  Coiiira 
doloreiu  teniatiouis  facianius  ungueuium  pretlosuin 
ex  iribus  speciebiis,  scihcet :  .\flIictioue  ,  courilia- 
tiouo,  propitiatioiie.  Afllictione  pocuitentialidiii  ope- 
rutn  ,  couciliatioue  eletmosynaruin  ,  propiiiatiuue 
oraliouuiu.  PaMiilculialimu   o|ieruni ,  ut  non  iuvc- 


•^  Psal.101      ••  Psal.  103.    ••  Isat.  21.    ••  Ezecli.  8.    •»  Glmi.  41.     ••  111  iieg.  17.     •»  Pit)v.  13.  •M*s.il. 

103     ••llCor.  2.     ••Exod.3.    •'  Isai.  2.     ••llleK.U.     'M;l  Keg.  10.     »••  Cen. -40.     >  isai.  55.  •l.id. 

•   li'.id      *Deul.  5?.     •Psal.  70.     •lillU-    21.     ^   l.uc.  l>.     •  fc-eclc.  2.    •  Geu.  iO.     »•   Hom.  10.     »• 
Imaw    12.     ••  Uum.  6.     «•  Isai.  It>.     »M>ai.    1. 


m 


TH01L£  CISTERC.  £T  JOAN.  ALGIUM. 


Ul 


iiiaiur  adversario  locus  *';  coiiciliaiione  eleetno8y<*  x  mai  iii  ainorem  Dei  •  nulla  virlus  compamtur,  ci 


nnnim  ut  'n  causa  nobis  csi^i^iui  lesiii  egenus  '*; 
piopitiatione  oraiionuin  ,  ul  judei  nobis  flat  .tdvo- 
catus  ^'.  Hoc  uiigiieuio  vciierunt  inulieres  uugere 
Odipus  Cliristi  ad  nionumentuin;  "  hoc  Lciebat  An- 
gelus  Tobix  cuni  dicerel :  c  Doiia  cst  oraiio  cuin 
jejuiiio,  ct  elccinosyha  inngis  quain  r.oinpararc 
.  cs.  t.ros  auri  *•.  •  Atfettuiu  habcnius  ad  iios  ,  ad 
proximum,  ad  Dci;>r..  Ad  iios,  ut  de  pcccatis  iiostiis 
nos  ipsos  odio  haheanius ;  de  bonis  n  Domino  glo- 
riemur;  si  hoc  contemiiiinus,  langucl  i.'  nobis  crga 
:  }g  afleclus  ;  ad  proxiniuni  ut  in  necessitatibus  ei 
coinpatiainur,  iii  honis  ei  congratulemiir ;  quod  si 
dc  malis  ejus  gaudemus  L*t  bonis  ejus  iiivideuius  \ 
erga  euin  languci  nobt^^r  afl^eclus*  \d  Dcuin,  ut  di- 
ligauius  euin  ul  putrein  ,  honoremus  ut  Deuni ,  ti-  H  cuiiduai  ad  virginilatcin  uos  inviiavit  fios  ccwpi  et 


Ideo  odor  est  super  omuia  aromaia,  Ut  autem  c» 
nicdicum  et  eflectum  unguentorum  cognoscanios , 
audi  Joannein  in  Apocalypsi :  c  Yidi  angcluni  foi- 
tein  desceiidenlem  de  ccelo  ,  aiuictum  nube  ,  et  iiis 
in  rapite  cjus,  ct  fa.^ici»  ejiis  sicut  sol,  etc.  '*.  Yc 
niens  in  inundum  Fiiius  Dei  visjs  esl  iii  vestiltus 
sordidis  ^*,  in  vesiibus  'ineis  *\  amictus  uuLe  *\ 
aniictiu  luminc  ".  Priinum  dcdiguat,  quia  venil  c  iu 
similitudinem  cariiis  peccat*.  "*,  >  secuiidum,  qi:ia 
sine  macuia  naius  est  de  aiila  Tirgiiiai: ,  leriiuii. 
quod  laiuit  diviniias  in  carne  mortali ,  quarluiu 
quod  pr£  cxicris  hominibus  nituii  gloria  spiritua- 
li.  lu  prinio  expurgamus  vcius  feiiiiontum  :  c  De 
peccaio  duinnavit  iu  carne  peccalum  ^;  i  per  se- 


nieainus  ut  Dominufn;*si  vcro  lioc  obliviscimur , 
laiigiict  nosier  '  fleclus  erga  Deuin.  Scd  conlra  h;cc 
fuctair.t.s  unguciiiuin  qiio  unxit  llaria  pedes  Cbri- 
sti  **;  pcdes  cnini  Chrisii sunt  aflecius nosiri.  iNinia 
hujus  speeies  '  st  memoria  xiernx  daninaiionis ; 
'laec  facii  redirc  aflecium  ad  nos,  qiiaiidu  cogiiainus 
quia  iii  infcrno  nuUa  est  redeniplio.  Secunda  Cbt 
Cliristi  passio,  cuni  cogilamus  quia  c  Chi  islus  pas- 
sus  est  pro  nobis  vobis  ri^linquens  c\c:nplu:n  *^ ; 
rcdit  ad  proxiniuin  aflcclio.  Teriia  est  (luaiido  ine- 
nioranius  bencflcia  Creaioris,  |>er  lianc  rcdit  ad 
Dvutn  aflcciio:  c  Clamabo  inquii  ad  Deum  altissi- 
niuui,  Deuni  qui  beucfccil  inihi  ".  i  Hoc  prciiosius 


lUium  convaliiuiif,  per  tcrtiuin,  devkto  u.orlif  aiii- 
leo,  apcniit  credeniibus  rcgna  '  oeloruin  ;  per  quar- 
tuin  in  naiivilatc  fuii  c  Spcvicsus  foruia  prse  liiiis 
hoininuMi  **;~.  in  rcsuncciio:::'.  Puter  jucunditatc  ct 
cxsuliaiione  Ihesaurizavit  su^  :r  cuiu  ",  Pio  priiUo 
visus  csi  Jesus  magnus  saccrdos  iii  Zacharia  iu 
vesiibus  sordidts  **;  pro  secuiido  iii  Ezcchicle  c  ve- 
siilus  lineis ,  et  ad  renes  ejus  atramenlariuiu  scri- 
pioris  **,!  pro  tcriio ,  ui  in-hoc  loco  :  c  Yidi  aitg.*- 
lum  (oilcm  descendentein  de  coblo^aiuictuiii  uubc, 
et  iris  in  capile  ejus  ^*;  pro  quarlo  :  c  Yidi  ai:ge- 
lum  descendeuiein  de  coelo  babcutem  imtesiateiu 
magnam  ,  et  toia  ierra  illumiuata  c$i  a  gloiia 
esl  priino  coiiira  languorem  viscerum.  Faciaiuus  et  ^  cjus  ^^  i  Ecce  ungucntarius  qiialis  sil.  Audi  queiu 


icriluni  confra  .stupoiem  capiiis,  id  esl  crroroni  iii- 
lenltoiiis.  Ilujus  prinia  spccics  cst,  in  Doiiiino  con- 
lideniia  ;  fidelis  dilcctio  Dci ,  secunda  ;  desideriuin 
pacis  xternue  vcl  supcnur,  tcrtia.  H;is  ires  uiio 
brevi  vcrsiculo  ponit  Piophcia  :  c  Qui  confltluiii  in 
Doniino,  iuielligcnl  veritalein  ";i  ecce  priiiia.  c  Lt 
fii!oIes  i.i  dilcciioiie  aciuiescent  illi'^,  i  cccu  sc- 
cunda.  c  Quoniaui  doiiuui  ci  pax  csi  elcciis  Dii  '*.i 
r/ce  iertia.  Per  hoc  uiigucnium  unclionoin  habc- 
mus  1  sando,  qu;B  docci  lios  de  oinniliUs  '*.  c  Cuin 
jijunas  inquii  unge  capul  luuin  *^,i  scil.cei  hoc  uu- 
guento  ut  sanam  inieutionem  faciat.  Iloc  cfluJii 
Maria  super  capui  Domini. 
Odor  prinii  esi  super  quaedam  aroinala,  odorse- 


Q\  cflcctum  habent  uuguenia  qua:  sponsoe  coi:- 
fecit.  In  primo  pixUicioruni  vidii  •uaviiatem,  iu 
secundo  jucundiiateni,  in  tcrlio  uiliiiatem,  in  qaario 
felicitatcin.  ..uavilatciu  in  einis^ioxie,  jucunditaicni 
in  cluit  istnaitiiu  largitione,  utiliiaiem  in  redcniplionc, 
feliciialcin  iii  reuiuncraiione.  Per  priuuim  cniiii 
houio  perdiliis  aJ  legua  coelcsiia  revocatur;  pcr  so- 
Gunduni  spolialus  est  a  lairouibus,  per  iertiuin  t.v 
pllvHS  libcraiur,  |>er  quarluin  iniser  beatilicatur. 
Pro  primo  diciiur.  Hodie  nobis  coelorum  rex  dc 
virgiiie  iiasci  dignalus  est,  ni  honiinem  perdituia 
ad  coeli  rcgnum  revocaiel.  Prosecundoytilluxiidies 
prxparaiionis  intiq*!».  Pro  teriio,  iihiiLit  dies  ro- 
denipiionis  novae.  Pro  qiiarto,  illusit  dics  felicilaiis 
cundi  super  mulia  aromaia  ,  odor  vero  hujus  iertii  D  xtcrna.'.  De  priiuo  :  c  Suavis  Doininus  uiiiversis  el 


•uper  oninia  aroiuata.  Aromata  suui  virtuies,  qua> 
dain  earuin ,  ut  prudentia  et  temperaniia  ,  faciuut 
ne  teniaiioiies  veniant.  Scd  inajus  est  fortiter  resi' 
siere  si  veniant  *',  quod  lacii  primum  unguenlum, 
et  ideo  esi  super  quxdain  aromata.  Iiein  inuUae 
suni'  iriuics,  qjx  bcne  oidinanl  afleciioues  no- 
siras,  quod  inagnuin  esi,  sicui  jiistiiia,  fides,  spes, 
sed  inediuin  ungucniuin  cxordinaiuai  rcparai  quod 
ni:ij*  :^  est,  cl  ideo  odor  ejus  super  luulia  aroinata. 
Teriio  vcro  ungucnto ,  (|uia  totuiu  boiniiicni  rclor- 


«»  lipltes.  4.     »•  JiT.  i2      "  Psal.  44.     »«  Marc 
50.      "  S.ip.  5.     «*   Ibi.l.      *»  Ibid.      "  I  Juaii.  i. 
*'  r.^rch.   y.     "  Ajior.  10. 
»•  Lzcch.  9.     ••  Aitoc   10. 


"    Psal.  103.     *•  Uoin.  8. 
*'  Apt.c.  1«.     **  Pial.lii. 


iniserationes  ejiis  uuper  oinnia  operaejus^*;  i  de 
sccuudo :  c  Jeiusalem,  surge,  et  sia  in  excelso,  ct 
vide  jucunditatcin  qua;  vcniet  libi  a  Dco  tuo  ^;  i 
de  icrlio  :  c  Craiis  \enundati  estis,  et  absque  ar- 
genio  redinicniiui  ^^ ;  i  de  quario:  Eccd  veniei  pro- 
plieta  inannus,  ei  ipse  renovabii  Jerusaleni.  Primo 
igiiur  de  sordibus  videamus.  Suui  sordes  quibus 
subjacet  huniana  fragiliias,  suiil  quibus  fuscatiir 
pitritas,  suui  quibus  iiiaculalur  sanclilas.  Piiiu;e 
bUiii  lcvia  vciiiaiia,  sccuiuLe  majora  vcn.alia,  ierli.c 

IG.    '»  Tol>.  12.  »•  Joaii.  12.     •*  I  Pelr.  2.     "  Psal. 
"  .Maiih.  l).    «•  I  Peir.  6.     ••  Anuc.  10.     ••  Zai  b.  5. 

-»   ll.id.     ^»  Ps;il   44.     "  Ibid.    ^*  Z;ichar.  3. 

•  Daiuc.  5,     *•  Isai.  5:i. 


j 


US  a)MMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LlB.  VII.  M 

crimiDalia.  De  priniis.  Neino  mundus  a  sorclc,  nec  A  salcui,  nuuliatc  dilccto  qula  amore  laiigueo  **.  i  Pro 

secundo :  c  Fulcile  ine  floribus,  siipaie  lue  malis, 
quia  amore  laiiKueo  **•  i  De  teriio : «  Oleum  eflasnm 


iofans  cttjus  Yiia  esi  unius  dici  supcr  lerr.  Inde  loh : 
€  Si  fuero  lolus  velul  aquis  nivi^,  ei  rulserinl  velul 
mundissiinae  manus  meae,  lamen  sordibusiniiiigcs 
me,  ei  abomiiiabuni  iiie  pcccaia  nicu^.  i  Dc  se- 
candfs :  c  Siirdes  ejus  iu  pedibus  cjus»  iicc  reconla* 
tus  esl  fiu:s  ^*.  I  De  tcr.iis  :  «  Pcccaverunl  ei  et  uon 
lilii  ejus  in  sordibus  ^^,  >  ei  <  qui  in  sordibus  cst  sor- 
descat  adbuc  amplius  ^*  >  llem  : «  Conritsus  e»i  Lt- 
b;tnus  ci  ubsorduii  ^*.  i  Audi  sordida  Cbristi  vesli- 
mcuia :  c  Aspersus  e&t  sangiiis  eorum  super  vcsli- 
wcnia  mea,  ct  oamia  iiidumeuia  inea  iiiquinavi 


•• 


.1 


liide,  vidimus  cuin  leprosum  ci  percussum  a  Dco, 
ci  buiuiliaium.  Visus  esi  sccuiido  iu  vesiibus  can- 
didis.  ludc  Ezccbict  :  i  Ecce   vir  ve»t;bus  iiidulus 


nomcn  luum  :  fdeo  adolesceniukc  dilexeront  le  ui« 
mis*^.  I  Ei  iilco  quia  ita  desidero  et  ad  deside- 
riuui  mcuinperme  non  valeo,  «  Trabe  meposlie  **.» 
Vcstilus  quoqiie  nubc  visus  esi,  scd  uube  iriplicl : 
Nubc  cau:liJa,  iiube  levi,  nube  gluriosa.  Pro  prima 
naius  esi  flus  campi  de  lilio  virgiuali  **,  pro  secuuda 
siuc  oiierc  peccali  in  carnc  moriali,  pro  iertia  in 
resurreclioiie  gliiiiflcatus  esl  iu  corpore  iiiimoriali. 
lu  priiiio  denuuiiavii  promiia  basioruiii  ei  maloriim, 
iii  sccuiido  novil  delcre  macubs  pcccaioruui,  iu 
tcrlio  clarificabit  corpora  bcaloruin.  De  primu  i*i 
Apocalypsi  ** ;  Vidi  nubcm  caiididam,  el  super  ni!« 


lincis".  I  hlc  venit  ui  colorarci,  uipolirct,  iiiflain-  ^  bciu  Filiuiu  bomiuis  scdeiitcm,  ci  corona  aurca  'm 


marct;  colorarel  culorc,  polirci  ri^ore,  iuflammarei 
ardore;  caiidorc  iiiiiocciiti;s  ci  casiitalis,  rigorc  su- 
siiiiecidx  diflicullaiis,  ardorc  charitaiis.  Iiide  : «  Glo- 
r!a  Libani  data  csi  ci  :  decor  Carmeli  et  Pbaron'*.i 
Libaiius  candidaiio  dicitur,  Cariuelus  $cientia  cir- 
cumcisionis^riiaroii  snccensio.  Pro  primo  visus  esi  iu 
vesUbus  lincis  ";  pro  sccuiido  signavii  Tbau,  fron- 
les  gcutiuin  '^,  quod  est  siguuin  crucis ;  pro  terlio 
liiiplcvii  inanus  suns  prunis  ",  quas  sparsii  j^upcr 
civitaiem.  lu  prinio  rum  essei  bomo  casliiate  flori- 
dus,  in  secundo  fructuum  cupidus,  iu  iciiio  amorc 
languidus.  Unde  .sponsa  pro  priino  :  Fulcite  me  flO' 
rib tth ;  pro  secuiulo :  Stipate  me  malis ;  pro  tertio :  Qnia 
umore  iniigueo  'S  Fioridus  factus  est  castitale,  iii-  ^ 
noceuiia,  spiriluali  jucundiiate.  Priiuo  jubclur  ^a* 
ccrdos  in  lcgc  vestiri  linca  siricta  '^  ;'pro  secundo  : 
Blulier  lorlis  «  quxsivii  lauam  et  linum,  ci  opcrata 
csi  consiliu  maiiuum  suarum  " ;  i  pro  ieriio : «  Non 
Tesiieris  vcsie  lana  et  lino  contcxta  '*.  i  Polil  quasi 
in  iribus,  malleo,  securi,  siibliliori  ferrameuto. 
llalieo,  scilicel  tiinore  divinae  animadvcrsioiiis,  se- 
curi  saiisfaciionis,  subiiliori  ferramenlo  circuin- 
ftpcclionis.  Per  primuin  inundus  relinquiiur,  per 
ftccuiidnin  boino  Deo  reconciiiaiur,  pcr  teriiuin  cie- 
ganiia  acqairiiur.  De  priino : «  Nisi  coiiversi  fueritis 
gladium  suum  vibrabii,  arcum  suum  ietendii  ei 
|i.!ravli  illutn  **.  >  De  secundo  : «  Poeniienliam  agiic, 
appropinquavit  eniin  regiium  ccelorum  '^  >  De  icr- 


capiic  cjus,  ci  babebat  falccni  iii  manu  sua.  Cu- 
rona  aurea  cst  praMr.iuin  bonorum,  iii  fatcc  pnciniuin 
nialoruiii,  De  secuiitlu  :  «  Asccndit  Domiuus  bupei 
nubcin  levcm,  ei  ingredictur  ^gypiuin,  ei  mu\e- 
buuiur  siinulacra  i£^ypii  a  faL-ic  cjus^^  >  ^gypius 
dicilur  tenebrae  scilicci  cor  pcccaiorum,  simulacra 
pcccjia,  cor  labesceus  cordis  coniritio.  Detettio 
diciiur : «  Siiiion  filius  Ouio:  quasi  arcus  rcfulgenft 
inter  iicbulas  gluriui^*.  >  liide  iia  dicitur :  c  Siiiiou 
filius  Oiiio!  quaS!  stella  maiuiiua  in  medio  iiebula*, 
ci  qiiasi  liiua  |.lcua  in  diebus  suis  lucet,  et  quasi 
sol  lerulgeus,  sic  refuUii  iu  teinplo  Dumini,  el  quasl 
aiciis  refulg^us  inier  nebulas  gluria:**.  >  Fuii  stella 
maiuiiua  in  medio  nebulae,  luna  in  pleniluuio»  sol 
egredicns  de  nubilo,  arcus  refulgens  iuier  iicbulas 
glurix.  Primuin  in  partus  emissiune,  sccunduin  iii 
gratio!  infusionc,  tertiuui  iii  propria  resurrectioiie, 
qiiarluiii  iii  gcnerali  rcgencraiionc.  Stclla  fuii  lucis 
iiiiiiiia,  luna  graliarum  afllucntia,  sul  resu»ciUiti 
curporis  gluria,  arcus  in  regno  inei  iiarum  diirereii- 
lia.  De  primo :  c  Oriciur  stclla  ex  Jacob  *^  > 
liute :  t  Lux  fulgebif|  liodie  supcr  nos.  i  Inde  : 
Ciiin  corisummatuni  cssei  labcrnaculuui  «  nubes 
operuii  iliud,  ci  gloria  Domiui  implevil  illuJ  ^'.  i 
Consuniniatuin  fuit,  quando  «  venit  plcniiuJo  leiu- 
foris  ^*.  I  Nubes  operuit,  quando  c  Vcrbum  caro 
facluin  csl,  ei  liabitavit' iu  nobis  ^^.  >  Gloria  Do- 
niini  itiiplcvit  illud ,  quia  «  vidimus  gloriani  ejus. 


tio :  c  Oinni  custodia  serva  cor  tuum,  quoniam  ex  D  gloriaui  (|iiasi  unigeniii  a  Patrc  plenuin  graii»  et 


Ipfto  viia  proccdii  **.  >  Ci :  c  Vigilale  ei  oraie,  ui 
uoii  intrelis  in  tcniationcm ".  >  De  bis  iribus  in 
Rcgum  :  i  Cum  dotnus  oedificaretiir,  ne(|tie  malleus» 
netiue  sccuris,  neiue  ferraniciilum  ali'|uid  audiia 
sunt  iii  ca  '^.  i  Item  iriplicitcr  facii  languidos.  Priino 
eiiim  langiici  aniina,quia  rndignam  sc  rcpulal  atnure 
ab  eu  a  quo  aniatur ;  secundo,  quia  iimet  iie  occa- 
sloiie  aliqiia  amor  icscindatur;  icrtio  eo  quod  desi* 
iSerium  diiTcraiur.  Pro  priino  claniat  :  c  Filia:  Jeru- 


veritatis  ^*.  i  Luna  pleiia  fuil  in  gratius  infusione ; 
iii  se  eniin  babuii  plcnitudiiieui ,  aliis  auioin  dedii 
nd  iiieusiiram  ;  ciijus  docirina  fulgci  Ecclesia  ut  solo 
luiin.  Iiide  subdilur  :  «  Plenuin  grati»  ei  verita- 
tis  ^*.  >  In  resurrecliuiie,  Egressus  esi  sol  de  nubilo 
iiostr;£  niortalitaiis.  Iiide  :  «  Posiquam  refuUil  sul 
qui  prius  erat  in  nubilo,  accensus  est  iguis  ma- 
giiiis  **.  >  Tunc  eniiu  in  sule  pusuii  tabcrnaculuni 
suuin,  scilicei  carncui  assuinptam  in  clariiale  ini- 


447  niOMiC  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  4iS 

iiiorulilaiis.  Iiiile  in  Apocalypsi :  i  Vidi  angelum  A  riulis  divinorum   eloquionim   sensns   in    lilien. 

Dislillat  TaTus»  cuin  plus  habet  mellis  quain  capial 


Jesccndeniem  de  roslo,  et  lota  terra  llluminata  est 
a  glorla  ejiis"'.  i  Seqiiilur :  i  Et  iris  in  capiie  ejiis**,i 
scillcel  pRemionim  diflerentia.  Iris  quiiique  linbcl 
culores:  iiigninsvirideiii,  nibcunncroccuin,  alliuin. 
In  nigro  coruna  proplietaniin,  iu  viridi  aposlolo- 
runi,  iii  rubeo  nianyrinu,  in  croceo  conressoriim, 
in  altio  virgiiium.  Pro|dieta!  eiiini  iii  obscuro  pro- 
plickivcniut,  a|io&toli  virluto  iiiagna  Cliristi  lesti- 
uioiiluni  rcildidcnrnl ,  inarlyres,  elTiiso  sanguine 
niliiicrii.iii,conressorcs  assidua  discipliin  pnllucnini, 
virgiiics  cisiiUile  floruerunt.  Sed  nolnnduni  cst 
qiiod  iuvciiilur  iris  in  capiic  nngeli,  in  circuitu 
ilironi,  iii  nuliibus  cocli.  Iti  priino  dcsigiiaiiUir  co- 
roii^  pnrparalac  aba*li^riio.  In  sccundo  quando  o.Te- 


theca  ejiis.  Sic  est  sancta  Scriptura,  quia  brevl  rer- 
siculo  coiilinctur,  unde  multiplcx  pagiua  implciur. 
Labia  sponsos  sunt  doclores,  iu  quibus  disiiliat  Ta « 
vus  mcltis,  cum  subditis  suis  niulta  cxponuni  de 
Scripturis.  Mel  et  iac  tnb  Ungua  Iva.  Iii  lacle  erndi- 
lio  parviilonim,  in  melle  doctrina  quoe  perfectioribus 
coiniictil,  designaiur.  Ait  Apostoliis  dc  lactc :  c  Factl 
oslis  qiiibus  lactc  iopus  est  non  solido  cibo  **. »  De 
iiicllc  ait  Satomon  :  c  Mel  Infcnisli »  coincdo  quod 
siiflicit  tibi**. »  llabcl  sub  lingua  incl  et  lac  cum 
rcclc  discernit,  quae  pnrvolis,  qux  majoribos  siiut 
porrigeuda.  In  liiigua  babei,  cum  ca  couiniode  pro 
ri*rl.  Odor,  inquil,  vetiimentorHm  Inoram  $icui  odot 


■  •      '  ^ —    11 '  --  ,-  -, 

rcnlurjiisii^iiijudino.  Interiioquaiidocoronabuiitur      thnrit,  Vcstinienta  £cclcsi;u  sunt  ejiis  opcra.  Uiide 

iu  A|K>catypsi  :  c  Uxor  agui  paravit  sc,  et  daium 

cst  ei  ut  se  operiat  byssino  splcndcnii  cnndido  **.» 

Byssinuin  euiin  suul  iusttflcationes  tauctorum.  In 

ibure  desideria  et  orationes  sanctoram,  stgnantui ; 

quia  non  soluui  voccs  et  aflcctus  suni  oratioiies»  sed 

onmia  bona  qiix  opcramur,  ut  possil  implerl  illud 

A|>osloli  :  c  Sinc    inlcrmissione  orute  *'.  »  Quod 

iinplemus  ctiam  dormiendo.  invcniinus  ignem  in 

liiigua,  inveniuius  et  mel,  inveniuios  et  lac.  De 

primo  dicitur :  c  Apparueruut  apostolis  dispertita 

lingux  laiiquaiu  igiiis,  seditque  supra  singulos  eo« 

•ruiu  Spirilus  sanctus  **. »  Ebt  iguis  ad  exauiiiian* 

dum,  cst  et  Ignis  ad  illuniiiiandum,  et  est  Ignis  ad 


in  rorpore  gUirifli  aio.  Dc  priiito  bic ;  c  £t  iris  iii 
capitcojut  *';  »  de  srcundo  in  Apocnlypsi  :  c  £t  iris 
iu  circuiiu  tbroni  *^;»  de  lertio  ad  Noc  :  c  Punain 
arciiiii  incuni  iii  nubibus  cceli  *'. »  ll;rc  on^^nia  qua> 
opcralus  est  ungiicntarius  nosicr  sunt  ungiicnia 
spuiiso;  ab  ipso  pnrpamla.  Priinuin  scilicfi  poeni- 
tcniia;,  sccunduni  gratix ,  tcrtiuui  glori«.  Priinuni 
pnngit,  sed  saiiut,  sccuudiim  ungii  et  confortal, 
tcriiuiu  clarilicat  et  lx*tiflcal.  Oilor  primi  est  iiifra 
aroniata,  odor  sccnndi  vcnil  pcr  aroinata,  odor 
icriii  siipcr  oauiia  aroinaia.  Piiino  iinctiis  csl  David 
lii  Ikililtcm *S  socundoiii  llcbron*',  terlio  in  Jcru- 
salciu**.  £l  nu  forte  vtdcrelur  spoiisa  aliundc  mii* 


tuasse,  s|iccies  quibus  lixc  conliciulitur  unguenta  Q  sublcvandum.  Priaius  csl  ad  exaniinnndam  nostram 


undc  siiit  collccue  subdii»  llorius. 

Quam  pulchra:  SKitl  mammic  inwp  eoror  mea  tponsa, 
pulchriora  tunt  ubera  vino  :  el  odor  unguentorum  sii- 
per  ofii/iiii  aromnta, 

[Card.]  Quid  eiiim  pulchriiis  in  oculis  pcccniorii 
afllicli  qtiani  piclas  ct  iiiiscricordia,  qux  iii  iibcri- 
bus  Virgiuis  dcsigiianlur.  Ilxc  uhcra  pulchriura 
siiiil  pcccatoribus,  qiiam  aiistcritas  scvcril;iiis  qiia; 
sigiiatiir  in  viiio.  Ungucnla  bcatae  Yirginis  sunt  coii- 
rcctioiics  cbarisiualuui  spiritiialiiiin,  ct  coii^cslae  in 
ipsas  viriutuin  pingiiediiics  quae  ipsaui  qiiasi  huain 
SubsLiutiaiii  locupletant,  ct  nos  dcleclaut  Tragran- 
tia ,  ct  odoiis  dclccialioiir.  ad  cursiini  boni  opcris 
iios  iuvitiiiit.    Odor  iingucnloruin    isiontiu   oniuia 


pocuitcntiain,  qul  scru:atur  rcues  et  corda  *\  secun- 
dus  ad  illuininandum  noslram  ignorantiam,  qiiia 
discipiiloruin  corda  invisibili  perlustrat  polentia  *% 
tcrtiiis  ad  sublovaudum,  ut  ibi  nostra  fixa  sint  corda, 
ubi  vera  suni  g:iudia  **,  quarius  ad  eriidieiidam 
liiiguaui  huinanam,  ut  loquatur  Dei  magiuilia*'. 
Primus  est  rubus  igneus  qui  apparuit  Uojii  **,  se« 
cundus  ctdunina  igiiea  qu»  ducit  flllos  Israel  per 
ddvia  dcserii  *%  icriius  curnis  igneusqui  iublevavit 
£liani  ad  subrtmia  coBli  «••,  quartus  de  quo  dicitur  2 
Apparitcrunl  dispeniia  liiigiue  taiiquani  iguis  ■. 
Priiuuin  senserunt  ires  pueri  in  fornace  *.  licquire. 
Pcr  secuudum  datur  c  donum  optimum  ci  doiium 
pcifccliim  dcsccndcns  a  Patre  luininuin '.  >  Roquire 


excedil  aroiiiata,  fragraniia  atqiie  pulciilia.    Il;cc  D  Tcrlius  csi  currus  charitatis  quatiior  habeiis  fcrvo- 


eiiitu  ungiienia  iiiajoiii  fragraniix  sunl  apud  Do- 
uiinuiu,  iiiajoris  potcnlia:  conira  diuboluin,  qtiatn 
qtioruiiilibct  viriulcs  lianciorum,  qitx  pcr  aroinata 
dcsignantur.  Pust  uiigueiitoriini  porculiam  subdiiur 
de  poleutia  piecum  bealu;  Virgiuis  quuiu  dici- 
tur. 

Foeui  diAtUlaHS  labia  lua,  tponta^  mei  ct  tac  tnb 
iingua  tua  :  et  odor  tettimeutorum  tuorum  ticut  odor 
thurit, 

[Tho  ]  Favus  incl  in  ccra  est;  mcl  iii  ccra,  spi- 


res.  Ucquire.  Quartus  est  qui  apparuii  apostolii  ui 

liiiguis  igncis  •• 

Nutandum  auteni  quod  suni  linguae  qiix  perie- 
runi,  suul  liiigux  qiix  paruerunt,  suni  qux  ape- 
rucruni,  suni  lingiiae  qiia  apparuemnt.  Prim» 
lierieruat  ob  mcrituiu  superbix,  sccund»  parueniut 
diviine  potenliac,  lerlias  aperuerunt  secreia  gratix, 
quarlx  apparuerunt  in  siguum  gloriae  miraculo&e 
elo«|uentiai.  Primae  perlcrunlin  Dabylun;ls,  secuudx 
pariicrui.t  in  liomiiiibus  ct  bcbtiis,  tcrtix  fuerunt 


"Apoc.  18.  ••Apuc.  10.  "Ibid.  •^Apoc.  i.  ••Geii.  9.  •»  M:aih.  2.  •Ml  lleg.  ?.  ••  Marc.  16. 
••  Hebr.  6.  ••  Prov.  «5.  ••  Apoc.  19.  ••  I  Thess.  0.  ••  Acl.  I.  \^  Apoc.  «.  ••  Acl.  I.  ••  Luc.  li. 
•^  Acl.  %.    ••  Exol.  3.    ••  Exou.  15.     »••  IV  Ufg.  2.     •    Acl.  1.    •  Dau  3.    •  Jac.  I.    *  Acl.  !. 


U9  COMMEXT.  LN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VIL 

Isi  proplieMs  ct  .ipostolls ,  qiiartse  ili  rurniaiii  i^:iis.  A  ^^  li.iliiiaiio  ejiis    iii  Sioii  ^*. 


De  terlio  (licitur; 


De  primis  ait  Doniiiius  :  c  Veiiiic  coitrniKhimiis 
li.igiias  corum  '.  i  rslx  sunt  liiigus  iiturninri>ii- 
liuiii»  o*etr;iliC!itinin ,  adulantiuin ,  decipieiiiiiiin, 
ostcnlantium.  Istjc  nanique  sunt  vipeiex,  sc- 
cuncke  laeteac,  (crtia;  mcllifluac,  q^iarix  suiii  igiiex* 
92  Vi|»erea3  sunt  per  vitiuni  locutionis  pervers», 
bctcT,  prnptcr  siinplicilaieni  devoUc  orationis, 
melliflnx,  propler  (lulccdinem  pru;dic.ilionis,  igiiiix 
propler  fcrvorcin  incropalionis.  De  priino  :  c  (^ipiit 
aspiduin  siiget  ct  occidel  euin  liTigiia  vipenc  *  > 
De  sccundo  ct  leriio  :  Mcl  ct  lac  $ub  lingita  lua, 
De  qiiarlo  :  c  Apparucruiit  aiioslolis  di^perlilx 
lingiix  lauquam  igiiis^.»  llcm  nota  quod  linguarum 
dx*turiiin  alue  suiit  pigra:  vcl  lardiT,  ari;c   lepid;c, 


Cuni  oras.  iiilra  iii  cublculum  tiiuin,  et  clauso  ostto 
ora  Palrcm  tuuni,  qiii  videt  in  abscoiidiio*^  Iiem : 
Jani  ostiuin  clausuni  esi,  ct  pueri  mei  mccum  suct 
iii  culiili,  niodo  noli  niilii  niolcsins  csse  **.  i  Undc 
dicilur  :  Supcr  quem  rcquieseei  spiriius  nieus, 
nisi  super  liumilem  ct  quieium,  et  liineniem  ser- 
moiics  ineos**.  i  £l  de  Cliiislo  diciiiir :  c  Requies- 
cct  super  eum  spirilus  Domini,  spirilus  sapienti;c 
ei  intcllectus,*^  ( tc.  Ilem.  Incarnalio  Cliristi  in  ma* 
nibus  biijus;  quia  Mariam  versiculus  isle  sic  allo- 
qiiiitir  :  Favu$  dinWam  labia  lua,  6ponsa,  mel  ei 
lac  tub  lingua  lua,  Trra  proponuntiir  In  virgine  : 
labia,  lingua,  vcslimenlum.  In  labiis  osculum,  in 
]in*;ua  cloiuium,  in  vcsiimer.to  .ornatum.  Osrulam 


ali.e   sunt  aridx.  Taril;c  per  ncgligentiam,  tepidac  D  I^*>^ris,eloqiiium  Filii,  ornamcntum  ci  odcrSpiriliis 


per  cliaritatis  iiidigcnliam,  aridu*,  quia  iion  babent 
sapiciiiiam.  Econira  qiucdain  sunt  fcrvidx,  qiixdam 
SMiit    Ycloces,  qux\lain   medicinalcs.   Ft.'rvid;e  pcr 
cliariiaicin,  vcloecs  perspiritus  insligaliunein,  nic- 
diciiialcs  per    coiibolaiioiiein.  De  priiuo  :  Apparuc- 
runt  aposlolis  dispcrtilac  liiigux  tanquam  iguib*.  i 
Dc  sccnndo :  <  Lingua  iiiea  calamus  scribx  vdocilcr 
scribcntis*.    >   Dc  lerlio  :  Lingua  canuui    luornin 
e.\  luiinicis  ab  ipso'®.  >  licin  ;  c  Scd  ct  caiies  ve- 
nie'iaiit  el  liiigcbant  ulcera  cjus'*.  >  liein  qualuor 
stint    igiica:     lingu;c.    Lingiia    pcccanlis ,    lingiia 
vapulaniis,  lingua  jiidicaniis,  liiigua  prxdicaniis. 
rriina  est  liiigua  mundiy  secunda  divitis  in  iiirt-rno 
posit:»  terlia  Cbrisii ,  qiiarta  aposloii.  D3  priina : 
Lingii.i  consiitnilur  in  nicnibris  nosiris  qu7«  niacu-  ^ 
lat  lolum   corpus,  et  iiiflamniat  rol.tm  naiiviiatis 
nostrx   infl.ininiaia   a   gcbcnna".     Dc     scciinda  : 
c  Mtiie  Lazarum  ui  rerrigciet  linguam  ineani,  qiila 
crucior  iu  bacfl.imnia".  >  De  le;'lia  :  c  tcce  nomen 
Doniiiii  vcnit  de  longinquo;  bibia  cjiis  replcta  siint 
indigiiatio:ic,et  lingua  ejusquasi  ipnls  dcvoraiis*^.  > 
Dc  quarUi :  c  Apparuenint  aposiolis  (iispcailx  lin- 
giix  laiiqiiam  ignis  *'.  1  S<M|uilur :  Sedilquc  siipia 
feii  gulos  eornni.     Sv'dct  Cbrislus,  sedet  discipuliis, 
se  Icl  Spirilus  sanclus.  Cbriblus  judieansiii  veiiia.e; 
dicipulus  in  iranquilliiatc,  Spirilus  sanclus  in  cor- 
dis  purilate.  Cbii.^tiis  disceriicns  mcrila;  discipulus 
cxspectans  dona  graluiia,  Spirilus  sanclus  inrundcns 
cliarisiiiata.  Dc  primo:  c    Sedil   Doiiiiiius   coiilra 


sancti.  Osculum  quo  Paler  reconciliatur,  cloquiHni 
qiio  Vcrbuin  et  Filius  Dei  pnedicat  et  prxdicatur. 
Oriiaineiitiim  virtutnm,  qua  Virgo  a  Spirilu  sanclo 
obunibranlcdccoraiur.  In  ipsa  tub  lingna  id  est 
sub  vcntrc  ejiis  met  diviiiatis,  et  (ac  sciiiccl  caro 
assumpia  siiie  peccatis.  In  labiis  nbi  cst  osculum, 
fitvui  ditiiUans^  id  Cbt  verbitin  incarnalum  osculo 
Patris  in  se  reconcilians  ima  suinmis.  Odor  In  ve* 
siimcnlo  buntanilatis  ez  tbure  divinitaiis,  deSigna* 
lurFiliiis,  qui  rcrormabit  corpus  bumiljlaiisnostrae 
conrij^iiraiuin  corpori  claritatis  snae.  Fuit  titW  el  lae 
inb  liugnn  tna,  iiicarnaius  iii  uiero,  farus  ditiiUan$ 
iii  labiis  et  prxdicaiis  et  prjcdicaius  in  mundo 

Moralitcr  Iria  proponiinlur  : 

Favus  distillaiis  in  labiis,  n.cl  et  lac  sub  lingiii, 
odor  in  vesiimcnlis.  Priinuin  iii  ore,  sccunduni  i:i 
cordc,  leriiuni  in  corpnre.  Piiniuin  iu  ore,  esl  ser- 
inonis  gralia,  scciindum  iii  cordc,  consiantia  et  sa- 
piciiia;  terliiim  in  corporc  ,  saneta!  convei*saiioiiis 
eicgaiisia.  Sernionis  gralia  ui  diirosemollias,  juxti 
illud  Siloiuonis.  <  Kesponsio  niollis  fraugii  irain  *'.i 
Et  :  Senno  bonus  supcr  datuin  opiiniuin  '*.  Ceii* 
scicnlia  ut  securus  lias;  seinpcr  ciiim  pru'suniit  soi- 
va,  turbata  conscientia.  S;ipicntia,  ut  in  supernis 
dcleciationem  b;ibeas  :c  Qua:  siirsuin  sunt  sapite*^.i 
Convcrsalionis  cleganlia,  ul  aliis  le  specnlum  exbi« 
beas,  c  ut  videntcs  boiia  opcra  lua,  glorincent  Pa- 
trem  vesirum,  qui  in  co:lis  cst  **.  1  De  sernionc 
s.-:pientia,  et  conscientia  plura  dixiinus,  ideo  ad 


gazopbylacium".  •  Dc  secundo:  c  Sedcie  in  civi-  ^  odorem  vcstis  nos  transfcrainus.  Vestis  iu  quatuor 

talc  qiioadiiS!|uc  induamini  virlutc  cx  allo".  1  Ilciii:      niodis  cst  laudabilis. 

In  matcriae  preiio,in  naturx  artiflcio»  in  splen« 
dorc  coloris,  in  suavitalo  odoris.  Maieria  vestiiiin 
iriplcx  esi.  Fit  eniin  aliquando  de  pilis  aninialiuin, 
vt  dc  lana ,  quandoqiie  de  corlice  bcrbaruni,  iii  fit 
nuiUa  aiirilione  vcslis  linca ,  quandoque  de  viscc- 
ribus  vermium,  ut  vcslis  scrica.  De  duabus  priinis 
dieitur  quod  illa  foriis  mulier  c  qiiu!>ivit  l;iiiaiii  et 
liiium,  et  operaia  est  consilio  manuum  suaruin  *'.  > 


c  U«'pievit  Spirilns  saiiclus  toiani  doiuuiii  ubi  eraiit 
ap4»stoli  se.lcntcs**.  >  Istud  seciind;cebl  rcquiesccre. 
Sp^ii;us  sanctus  rcquiescit  in  llialamo  buiuilitatis, 
iii  leitnlo  Iranqiiiilitalis.  iii  ostio  liiiioris.  Iliiuiili- 
lalib,  qna  sc  boiiio  dc^jicial ;  traiiqiiilll.itis  qua 
|tacciii  lencat;  Uiiiuris,  qiio  Spirilum  s.iiii-tiimaiiiil- 
lcrc  tiincal.  Dc  priiiio  :  Siibjcctiis  esto  Donriim,  et 
Dta  euni*'.  De  seciiiido:i  F;iclus  in  pace  locusejiis 


•  Cen.  II.  *  Job  20.  '  Ari.  I.  ^  ll.iil.  •P>al.  41.  »•  Ps;»!  67.  "  Luc.  K».  »*  Jae.  3.  "  Liie.  I^. 
'M^:ii.  30.  »^  Aei.  I.  »•  M:uv.  1-i.  «"  Liic.  2t.  "*  Ai  i  \  *  f  p,nl.  61.  »•>  Psal.  7.^.  •»  Matlb  6. 
"Lrit.  il.      •'  Isai.  C<;      '^   h..i.    11.     *••  rrov.    I.';.     ••'Urm'     «M>b.«s.   5.     **M:mb.5.     ••Prov.o!. 


131  TimiM  CISTERC.  ET  lOAN.  ALGRINl  451 

Dc  terlla.  c  rnrpiini  et  byssus  iixinmenturo  ejiis'*.i  A     llortu$  coHcinsus  soror  mea  sponsM,  hortms  eo^ 
riirpiira  eniiii  veslis  esl  serica.   Prima  igiiiir  csi     elusus,  fons  signatus. 


experieniia  iii  laboriliiis,  seciiiicla  palicnlia  in  tri- 
bulatlontbus.terlia  eleemosytia,  qiiando  ventri  no- 
flro  lanquam  visceribus  subtraliiinus,  unde  refl- 
ciaiur  egeniis.  Dc  prinio  :  c  Qnidquid  potest  invo- 
nire  insnus  tua  instaiiter  opcrnre  '*.  »  Dc  secundo: 
Beati  qui  pcrsccutioiiein  patiuntur  propier  jiistitiain, 
qitoniam  ipsoniui  esl  rcgnuai  coe!oru:n  **.  Dc  tcr> 
lio  :  c  Date  elceinosynain  et  omnia  munda  Hunt 
vobis  **.  >  Est  eiiam  bicc  vestis  laudabilis  in  arti- 
flcio  ioxluras  qu»  triplcx^sL  Debcs  enim  bonnin 
facero  :  Prius  ad  Dci  boiioreni ,  un.Ic  :  c  lloiiora 
Domlnnm  de  tnn  substaiitia  *^  i  Sccundo  ad  lu;im 
uiiliiatem  ;  unde  :  Propitus  esio  aninix  tnx  piacens 


B 


[Tho.]  Ilortus  est  Ecclesla,  qiia*  mulla  fpiriliia- 
lium  opcnim  germiiia  gignit,  qu.-c  sub  variis  «ro- 
mntuni  vocabulis  subscqucuier  eDumerantur.  Fons 
est  qui  dortrina  spiriiuali  recundat,  qua  nientes  H* 
delium,  quasi  areolas  aromatiim  rigat.  Uude  fcri- 
ptum  est  :  c  Aqua  profunda  verba  cx  ore  viri,  el 
toncns  redundaiis  fons  snpiciitix^*,  »  t*oiic/iuBS 
csl,  qnia  Douilni  prolectione  munita  est  Ecclcsia, 
iie  dxmoncs  vcl  pcrversi  bomines  liceutcr  irmm- 
pant.  Foiis  cst  sigmius,  quia  serino  fidci,  quicvaa- 
gclico  est  signaculo  tuiaius,  nulla  errantiuiii  Talei 
inqnictationc  turbari.  Qiiod  signaculu:n  vivi  fontis 
qui  solvere  nititur  crral,  Qnatuor  sunt  liorii  :  Ucr- 


Deo",     Tertio  fiat  ad   proxiini   paccm  :  «  Pacem      tus  cst  pntria  coeicstis,  parndisus,  ecclesia  militai:s. 


seqnimini  cnm  oinnibus  ct  sanctinioniain  **.  i  De 
bis  Iribus  dichiin  cst  de  niulierc  foni.  c  Ve&icni 
slragiilatam  fccU  sibi  *\  »  Diciinr  cniin  strngnlaia 
qunsi  triangulala  proptcr  isia  iria  ;  vcl  str.ignlala 
a  slratu.  Ecce  artiriciniii  biijuj  vestis.  A  fplcudoie 
coloris  laudalur,quniidopui-aapparci  ad  excmplum 
hominibus,  c  ul  luceai  lux  vestra  corain  boinini- 
ftiis  **,  »  Hxc  csl  vcsiis  Douiiui  iu  irausfiguratione 
alba  f  icui  nix  '*•  llic  landalur  ab  odrire,  noii  quo- 
libei  sed  iburis.  Tbus  boiiuin  dat  odorcni  cum  de 
fua  arbore  colligitnr;  nicLorcm  cnni  sule  lepo- 
ralurtOptiiKum  cuui  ignc  cromnlur.  Priinus  est  cum 
de  temporalibus  b(;nis,  aliqua  separainus  n  nobis. 


utcrus  virginalis.  Primiis  esi  beatilndiuum.  S  ciin- 
diis  voluptatuni.  Teriius  sacramcntoruin.  Quarius 
gratiariini.  De  pMino  :  Veni  in  hortum  nieum.  soror 
mea  spomat  dc  sccundo  invcnitnr :  c  llortuf;  intcr- 
preiatur  pro  paradiso  ;  >  de  leriio  :  Descendi  in 
hortum  meum  ;  de  qnarlo  :  Veniat  dilectus  meiu  1« 
hortnm  suum,  In  primo  seminatum  esi  seinen  aa* 
picntia*,  sed  ascendii  iii  culmcii  superbix,  pervenit 
ad  spicatn  angclicx  ruinx  proiulil  fructus  datnua- 
tionis  a:tcriia;.  Triplex  est  sapleiiiia  a  qua  deviavit : 
Priina  scire  creatoreni,  mcdiaamare  ipsuiu,  exirc- 
ma  iion  avcrii  ab  co.  Yide  quomodo  in  tripliccm 
ccJdil   stultiiinni    Prinia   csi  nescire  creatorciii. 


iu  pauperis  aliineninm,  sccundus  est,  cum  imita- C  *"*^'^*'^  coniciniicr«j,  exlrema  nvilo  rcvenl  ad  Cbri 


inur  solem  justiti;c,  tertir.s  quau.!o  crcinaniur  igne 
Iribulalionuin.  Ilic  sentii  Isaac  vcstimcnlorum  fra- 
graniiam,  el  clamat.c  Ecceodor  niii  inci  sicut  odor 
^  agri  pleni ,  cui  bencdixii  Doininus.  »  ^*  Vcl  Ihus  sit 
oratio,  qna  riuinis  convcr^atio  boua  odoratnr. 

Favus  tiistillans  labia  tua  sponsa,  mel  et  lac  sub 
liiujua  tua,  et  odor  vestimeniorum  tuorum  sicut  odor 
th  'ris* 

JCAito.]  Favus  esi  niel  In  cera,  ci  signincnt  dci- 

iaieni  iu  carnc.  Lnbia  igitur  mairis  Jcsu  Cliristi 
ia  prccibus  snls  disiillani  magnilndinem  Filii,  qui 
exauditus  est  pro  rcvercnlia  sua,  ut  iti.favorcin 
lanli  Filii  ipsa  digiia  sit  exaudiri.  Et  subiiilur.  hlel 
et  iae  sub  lingua  lua,  ubi  lixc  prxpobilio  sub  co.n- 


bliiiii.  Atidi  cjtis  sapientinm  :  c  Tu  sigiiaculniu  fi- 
miliuidinis  plenus  sapicniia  ct  perfectus  dccore^'.» 
Audi  qnoniodo  asccndii  iu  supcrbiam*  c  Atceiidatn 
stipcr  altiludiiicinnubium.simiiis  cro  Altissiiiio^.» 
Autli  ruinam.  c  Qnomodo  cecidisti  Lncifcr  dc  coulo 
qni  ninnc  oriebaris  ?  corruisti  in  terram  qui  vulne* 
raLas  geiiies  ^^.  »  Audi  fructum  damiiallonis  cjui. 
c  Ilc  inaledicii  iu  ignem  .Tieninm,  qui  ppratus  esi 
diabulo  et  aiigclis  rjiis  ^*.»  Uabct  liortus  i:»te  viobs 
confcssorum,  rosas  riiariyrum,  lilia  virginuin,  au- 
runi  angclornni.  Ibi  ciiim  Inlor  confessoniin  vcriilur 
in  saiidiceni  iiiviolabilcin,  sanguismariyruin  in  pur- 
puras  regiam  diguiiatcin,  puiiias  virginuui  iu  lilio* 
riMU  candorem,  anruiii  angcloruui  pcrpeiuaiii  lcnci 


1'araiive  lenctnr.  Mrl  siqiiidcm  quod  dc  coelo  liabit  ^  cinritaicin.   llic   bortus  conclusiis  est  insupenibili 


origineui,  nugelicam  iiaiuram  dcmoustrat.  Lacqnod 
de  ciriie  nasciiiir,  In  sanciis  bominibus  mniidje 
viis  candorem  designat,ct  bi  omncs  infcriores  sunl 
in  precibus  quam  liugua  inatris  Cbrisii,  ei  ad  prc- 
cum  cflBcacein  poteutiam  acccdit  odor  vcslimenio- 
rum,  id  est  odor  meritoruin  quibus  ornala  refulget, 
qui  odor  cst  sicut  odor  tburis,  boc  esi  sicut  odor 
orationis  flagrantis  et  fragranlis,  nam  ipsa  pro  pcc- 
caioribus  uoii  minus  meritis  quani  precibus  inter- 
cedii.  Scquitur. 


Dci  potcntia.  c  Potcstas  cniui  ejus  po:esiafl  aeicrna, 
qnx  non  aufereiur,  et  rcgnum  ejiis  quod  noii  cor- 
riici^*.  Non  accedel,  ait,  a  j  le  maluin,  ei  flageliuin 
non  appropinquabit  t^bcrnaculo  tuo^'.  •  In  co  csi 
fons  iicaiiiudinis.  tiide  .\ngiistinii8.  Ibi  bibcior 
beala  vita  iii  fontc  suo,  quouiaui  apud  te  est  Do- 
niine  foiis  viix,  siguatus  est  signaculo  futurae  pne- 
destinaiionis,  ut  non  intrcnt  nisi  pnedesiinati.  Qiios 
eniin  prxdestinavit  bos  et  vocavil  misericordia.  e: 
quos  vocnvit  miscricordia,  bos  et  jtistincavii  gmiia 


'•  Ibid.  "Kicle.  9.  "  Malib.  ?;.  "Lnc.  II.  »*  Prov.  3.  '»i:.r!i.50.  "  Ihbr.  12.  «^  Prov.  3». 
••Mattli.  5.  »  Marc.  9.  *•  Ccn.  27.  *«  Prov.  18.  *•  ticcb.  i8.  ^Msii.  II.  ^Mbid.  *•  M.aib.  td. 
^*^  Daii.    7.    *^  Pb.il.  9U. 


w 


COMMENT.  IN  CVNTICA  CANTIC.  —  LIB.  VII. 


4SI 


el  qiios  jiiSlificavh,  hos  et   mngnincavil  iii  gloriii.     A  inansc  necessiiaiis.  YirgiiiilatiH  privili^giat^e  in  8se< 


SeciiiMliis  lioriHS  esi  paradisiis.  lit  co  tfeininavil 
Deiis  prasreptiiin  obeJieniix,  ciini  lierba  iiiolicdieii* 
li»  Tenil  ad  fructani  miserix.  c  Fiiil  enini  incras- 
saius.  impingualus ,  dilalalus  ^\  i  liicrassalus  proi* 
pter  amceiiuin  loouin,  impinguptus  oli  condilionis 
beneficium,  dilalalus  propier  grniix  donum.  Ideo 
recalcilravii  per  iiiobedienii^c  vitium.  c  lla  .ihiil  in 
consilio  inipiorum,  el  in  vin  peccatoriiiii  slelil,  el 
in  caliiedra  pesiilentixsedil^.iAMitconsenliendo, 
steiit  defendendo,  sedit  doceiuto.  In  abetinic  ievi- 
tas,  in  stante  pertinacia,  in  scdente  noiaiur  snper- 
bia.  In  primo.  c  Prodigus  fiiius  abiit  in  regionem 
longinquam'®;in  secundo.  c  Adliicsit  uni  civium'Si 
In  tcnio.  c  Pavil  porcos  ".  i  Pracceptuai  factum 
est  de  vita  aniinx,  concessum  de  vita  corporis.  II- B  minnvcril    coelcstium  sccretoriim  conscius  lnaias 


culo,  recuiidilatis  sine  iiinsculo,  bumaux  necessi- 
tnlisqux  libernlur  a  peccnil  vinculo.  Ilic  est  con- 
chisiis  muro  humi1it»tis.  c  Uespexit  cniin  Dominii« 
iinniiruatem  ancillx  su.t  'S  i  Et  c  Drus  superliis 
resistil,  humilibus  nutem  dat  grnttnm  **.  i  Ipsa  t*>% 
fons  gratix.  c  Ave  grntia  plena  "•  i  Hic  rous  est 
signntus  signaculo  totiiis  Triniinlis;  qnl.i  no  pcr 
violeniiam  corrumperetur ,  ciistmtivit  enin  P.iti*r 
poicnlin ;  ne  rraiide  cirtumveiiiretiir ,  custodivit 
Filius  Siipieiitia  ;  ne  odio  depulnretnr,  cusiodivit 
eam  Spiritiis  sanctus  benevolcntia.  Scriptnm  esi 
autcro  in  hoc  sigillo,  polentin.  snpicntia,  benexolen* 
tin.  Ilorltis  nuiem  isie  nostrac  Virginis,  unde  irri- 
guum  accepcril,  unde  S':men  stiscepcril,  qiiid  gnr- 


licitum  contra  vitam  animx.  Pneccptum  IJgaf,  con« 
cessum  juval,  illicitum  violat.  Prxccplo  debcnt 
obedicntiani,  concesso  tcmpcrnntiam,  illicito  rugnin. 
Scd  Iiic  inobcdieiiiia  prxccptuin  fregii,  concessuiu 
rcspuU,  ad  illicita  fl  igrant.  Audi  pncccptum.  c  Oe 
ligno  scientix  boni  et  niali  iion  coincde".  i  Audi 
inobedieniiam.  c  Vidit  ligniim  quod  esset  pulchrum 
visu  et  ad  vesccudum,  ctc.  '\  »  Audi  miseriam. 
In  sudore  vultus  tui  vcsceris  panc  luo  "»  i  la  hoc 
sunt  arbores  diversi  generis.  Est  et  fons  ille  qui 
dividitur  in  qualiior  flumina,  qnatuor  virtutes  si- 
gnificaotia,  qnorum  noiiiina  el  interprctatior.es, 
i|uia  nota  sunt  prxlereo.  Sed  tam  hortus  ille  cst 


coii<:lusus  quain  fons  signatus  angclica  custodia 
scilicct  CtiCrubim  habcnlis  veisatilem  gladiuin 


0« 


.1 


'c 


Teriius  hortus  est  militans  Ecclesia,  in  quo  cre- 
scuiil  fidei  Christianae  sacramentu*  Septem  Eunl. 
Nativitas,  baptssfnns,  passio,  resurreciio,  in  iiiferno 
dcsceiisio,  asceiisio,  Spiritus  sancli  mis&io.  Usc 
suiit  scptem  siguacula  in  Apocalypsi  quse  iiemo 
cl:gnus  apcrire  prxter  agnum  qui  occisus  esi ".  i 
lii  hoc  horto  seiuiuatur  verbuin  Dei.  Seinen  est  ver- 
Luin  Dei,  germiiiat  auditus,  creKit  fides,  ascendit 
spcs,  charttas  fructificat,  c  fides  ex  auditu,  audiiiis 
cst  pcr  93  verbuin  Dei  ".i  Item.  cManent  autem 
fi.!cs,  spcSyCharitas,  tria  hxc".»  Iste  hortusest  coii- 
clusus  niuro  qui  est  Christus.  c  Urbs  fortitudinis 
nosthc  Siou  salvator,  poiietur  in  ea  murus  et  aiiie- 


non  tncuil,  diccns :  c  Uorale  cooli  desupcr  ct  nubcs 
pluant  jiislum  :  aperiatur  lerra  ct  gi^rniinet  Salva- 
lorcm  ",  I  E(  ce  d.:t  Dominiis  I  eniguitatem,  et  tcrra 
nostra  dal  frucium  suum*  Ecce  eniiu  roclutu  rorai, 
nubcs  pluit,  lerra  gcrminnt.  De  coelo  vcnit  Sp  r  t'is 
snnctus,  In  nube  laiet  Dei  Filius,  tcrra  cst  Vi:ginis 
uterus.  Coelum  rorat  infundens  Virginl  gratiam; 
nubes  pluit,  conferens  virginiiali  generandi  poten- 
tiam ;  terra  gcrminnl,  Dei  virtntcm  et  Dei  sapien- 
tnm.  In  primo  Virgo  facla  est  graliosn,  in  scrundo 
viriuosa,  in  lerlio  frocttiosa.  In  primo  diclt:ir: 
c  Ave  Maria,  gtalia  plcna  ";  i  In  sccundo:  c  Dj* 
niinus  tecum ;  i  in  lerlio :  c  UcncdicUi  lu  in  mulie- 
ribus,  et  benedictus  fiiictus  venlris  tui.  i  ll.isntim 
mysierium  declaratur  hodie,  quia  Patcr  Filiuni 
exposuit;  matcr  contra  naluram  materiam  carn'» 
exhibuit;  Spiritus  sancltis  in  thalamo  Virginis  tu- 
nicatn  tcxuit;  Dei  Filiiis  tcxtnm  induil.  Pater  ex- 
posuit  ut  esset  nostra  redempiio;  matcr  contra 
naiurani  materiam  carnis  exhibtiii  siiie  \iri  con- 
sortio ,  Spiritus  sancliis  lexuit  mirabili  artificio; 
D.i  Filiiis  lextam  induit,  ul  fieret  diviuitaiis  ci  huma- 
nitatis  unio.  De  prltno  :  cPostqiiam  vcnit  pIenit*ido, 
iiiisit  Deiis  Filium  nalum  cx  mulierc,  factum  sub 
lege ;  ui  eos  qtii  siib  lege  erant  redimeret  **.  i  Vcre 
exposuil,  undc  clnmavit.  c  Ul  quid  nte  dereliqui- 
sli?^'  I  EcccAbraham  filiurn  suum  ad  immolan- 
dum  duxil'*.  I>e  secundo,  scilicet  mater  materiaui 


murale  ".  i  Itcm,  wuro  tuo  inexpugiiabili,  etc.  In  ^  carnis  cxhibuit :  Fuil  enim  ilia  forlis  mulier  qu.x 


eo  csl  fous  baptisini;  unde  propheta  :  c  Erit  foos 
|>aieiis  doniuni  David  in  ablutiooe  peccatoris  et 
u:cii.striiatae".i  llic  fons  signaiur  illo  signnculo, 
quo  primogeuiia  iE;?ypti  inoriunlur,  ct  Isracl  libc- 
ralur  "  scilicet  passio  Doinini,  sine  quo  baptisinus 
non  prodesl.  c  Quicunque  enim  baptizaii  sunius  in 
ChnstoJesu,  in  morte  ipsiusbapiizati  sumos*'.i 
Quartus  hortus  est  ulerus  beatx  Virginis.  In  eo 
esvit,  integritas,  singularilas,  utilitas.  Integri. 


cres« 


TirgiuiUtis    singularitas  fecunditatis,  uiilitas  hu- 


c  quxsivit  lanam  et  linum  et  operaia  est  cons^lio 
manuuin  suaruro  ^'.  i  Lnna  cuin  sit  de  corpore* 
nescit  corporis  pusionem;  liiiuin  in  textura  ad 
aitritionem  trahitur.  In  lana  Christi  caro  non  sen- 
sit  passionem  culpx;  in  lino  sustinuit  passionein 
pocnae.  Ilaque  maler  exbibuit  maleriam,  Spiritus 
sar.ctus  colorem,  Fitius  odorem.  De  lertio  :  Spi« 
riius  sanctus  in  thalamo  Virginis  tunicam  lexuit. 
Oiniiiuiu  enim  arlifex,  omnein  habens  viitutein, 
omuia   prospiciens.  Ariifex,  quia  omniuin  habi  t 


'»  Ibid.     ••    lliid.    "  Gcn.  4.    '^  Ibid.    "  Ibid.     "  Ibid. 


Af!^^*' •^•*koin  ^iO.'    "i  Co^."i5.  ""••  Isai:  26.     «»  Zaih.  «3.    "  Exod.  «4.     "  Uom,  G.     "Lur    1. 
^Ta'c:*4.    ••  Uc,  !      •»   Uai.  45.    "  Luc.  i.    "  Galal.  4.    '•   M.iltti.  27.     ^' C  ii.  2i.     ^"  Piov.  51. 


455 


THOM.C  aSTERC. 


sdenliam;  Virtiiteni,  (pira  oninhtm  tiabci  poteniiam;  A 
:onmia  prospiciens,  quia  secretiiru  circuit  conscien- 
liam.  Isia  fuil  tunica  ioscpli  laijris  cipolymica  *', 
talaris  ad  perseveraniiam ,  polymita  ad  Tirtutum 
varietalem.  Tribus  coloribus  coloravit  cum  Spiritiis 
sancius.  Facta  esl  cnim  inntca  nivea,  sandiciiia, 
rosf*a.  Nivea,  quia  nou  babuit  pecca(i  couUigioiicm; 
saiiilicina.  quia  livida  fuit  pef  afDicUonein,  rosea 
per  saiiguinis  cffusionem^  Haec  fnit  c  incoiisutilis, 
desiiper  inctxta  per  totum  *^  i .  Inconsutilisv  quia 
non  ex  orlu  maris  et  feminx;  desiiper  inlexia, 
qnia  facta  cst  Dei  onlinatione.  Ilis  veslibus  induit 
eum  mater,  scilicct  veslibus  Csau ,  quat  liabebat 
apuil  se  valde  i>oiias,  ct  pellicnlas  liacdorum  ciN 
cuiiidcdit  collo  ejus  et  manibus  ^K  Esan  pilosos, 
est  bninana  nalnra  corrupta ;  vcslis  valde  liona, 
caro  Cbrisli  a  corruptiotie  peccati  in  assiimptione 
n;iinda.  Qiiia  vero  bxilns  pcccatuin  dcsignal,  pclli- 
cnlis  liTdorum  circumdal.  i  in  slmililudinem  carnis 
pcccati^'  I  est  natus.  Ipse  induens  contnlit  odorem: 
quo  expergiscerentur  pigri,  quo  cxciieninr  devoti» 
quo  resorgant  mortui.  Pigri  ad  patientiam,  devoti 
ad  amoris  essentiain ,  mortui  ad  incorniptioals 
gloriam.  De  priiuo  Job :  c  Lignuni  baiiet  spem »  si 
seiiueril  In  tcrra  radix  e]us,  et  in  pulvcrc  truncus 
ejus  niortuus  fuerit»  ad  odorem  reviviscit*^  > 
CnrreMtts  ail,  iii  odore  ungueniornm  luornm.  Dc  se* 
cundo  :  Odor  tuus  in  nie  coiicupisceiitias  excitavit 
.Ttcrnas,  »  ait  Joannes.  Inde  :  Filii  Jerusalem  tiiiii- . 
riate  dilecto^  quiia  amore  tangueo,  De  tcrtio :  c  Dal-  Q 
tamum  non  niistum  odor  mcns  *^.»  Iiide :  c  Cbriblus 
rcsurgens  ex  mortois  Jam  non  moritur,  mors  iki 
ulira  non  dominabitur  ^*.  »  Et  in  nienibris.  Non 
esuriciit  neque  siiicnl  amptius,  et  iioii  cadct  snper 
eiitii  sol,  ncque  ullus  xstiis**,  quia  odor  iiixslliiia- 
iiilis  in  vcslimcnlis  ejus.  Cuin  ergo  sensisset,  ait 
Isaac,  vestimciilorum  fragrantiam  :  c  Eccc  odor 
filii  mei,  sicut  odor  agri  pteni,  cui  bcnedixit  Do- 
minus*^  »  Tenier  Virginis  est  ager.  iste  plenus 
angelica  salutatione,  plenus  gratix  infusiono,  plc 
niis  Cbristi  conceptione.  Eo  temporc  exierat  Isaac 
ad  mediiandum  iti  agro  et  occurrit  ei  Rebecca , 
qiix  dicitur  patientia.  In  utcro  enim  Virginis  as- 
siimpsit  unde  pro  nobis  moricm  siislinuit. 

S«td  itunc  ad  uliliiatcm  nostrain  inferamus  ro-  ^ 
rein,  ptuviani  et  gramen.  lios  triplex  est,  quia  tri- 
plex  estgratia.  Est  enim  gratia  temporalis,  est  gratia 
spiritualis,  est  gratia  coelestis.  Prima  est  operandi 
iiisiruiiicntum ,  sccunda  viriutuin  incrementuin, 
tertia  xieriix  vitx  pRPbet  atimcntum.  Priina  ope- 
ran.ll  babct  babitilalcni,  secuuda  pr9;bet  uiiliutcm, 
leitia  laigiiur  iiuniortalitatein.  Prinia  sub  Gedeone 
descendit  in  vctlus  *' ,  secunda  expressa  est  in 
concliain,  tertia  rigavit  arenm.  De  prinia  Paulus  ad 
TiiiioUicuni :  <  Noli    ncgligere  graliain  qticc   in  te 


ET  JOAN.  ALGIIINI  456 

esi  ■*.  »  Item  :  c  Gratia  Dei  svm  id  qvoil  snm ,  et 
graiia  ejus  in  me  vacva  non  fuit  '^  »  Item  :  c  Vi- 
detc  ne  \n  vacunm  gratiam  l>el  reciplatis  ^. » 
Isie  est  ros  de  quo  dicitor.  Mane  apparuil  maima 
quasi  ros  snper  terram.  Etapud  alios  eompiitniit« 
apud  alios  convaluit  **.  De  secunda  dicilur :  c  Ap- 
paniit  gralia  Dei  omnibus  hominibns  erudiens 
nos  *^, »  De  bae  propbeta  c  Ero  quasi  ros,  l.-rael 
germinabit  quasi  lilium  *%  •  De  lertia  dicilnr: 
c  De  pleniiudine  ejus  omiies  acoepimus  gloriam  in 
patria  pro  gratia  In  via  **•  »  Item  dc  bat  diciliir: 
•i  det  libi  Deos  de  pinguedine  lerrae,  el  de  lore 
coeli  abandanliam  **. »  Et  Job :  c  Ros  f n  messiono 
mea  morabiiur  **• »  Prima  exleriiis  laborat ,  se- 
cunda  inlerius  aifectum  ordinat»  teriia  baec  duo 
remttiierat.  Pro  prima  dicitur  do  niuliere  foni: 
1  De  frucio  manuuni  suarutn  planiavit  vineam  *'• » 
Pro  sccunda  de  cadem  :  •  Consideravit  scmitas 
domus  su»  y  ci  pancm  oiiosa  non  comcdit  **• » 
Pro  tcrtia  de  eadem :  c  Non  timeblt  domni  so:e 
a  frigore  clc.  Onincs  enim  domestici  cjns  Testiti 
sunt  duplicibtis  *^  »  Priroa  est  Mznba  minisinns 
cnm  mulia  inslantia,  secunda  est  Maria  sedens 
sccus  peJes  Domini,  et  audiens  verbum  ejos»  con* 
fercns  iii  corde  suo  cum  multa  diligentia ,  tertia 
est  inviians  ad  praemium  Dei  saplentia.  PrtiDX  dici- 
tQr:cQuidquid  potcsl  invenire  manus  tua»  instanier 
operare  :  quia  nec  opiis,  nec  railo»  nec  acientia, 
ttcc  sapieniia  est  apud  inferos,  quo  tu  properas*'.» 
Secunib  requirit  qiiae  sit  voluntas  Dei  bona  et  be> 
neplacensel  profecta.  Tcrtia  clamat :  c  Qtii  vieeril 
dabo  illi  eilcrc  de  ligno  vitx  quod  esl  iu  paradiio 
Dei  mci  '*.  »  Nubes  pHierunt  Jiisium  **»  qnia  pro- 
pbet»  obscure  quasi  nulK^s  praenuutiavernnt  Cbri- 
stou).  Sed  ct  ipse  Cbristus  incarnatus  liulies  fut , 
nnde  vidit  piicr  Eliae  in  carmdo  niibem  a>cendcii* 
tein  de  mari  quasi  vesligittm  iioniinis  **•  »  Item . 
c  Ascendot  Domintis  supcr  nubcm  levein,  etlngre* 
dietnr  ^gjplitin  **.  t  Itein  :  c  Vidi  atigcluin  for- 
tetn  descendenlem  de  cceio,  amictum  nube  *^.  » 
Ccelum  dedil  roreni »  nubes  pluviam ,  quia  licel 
indivisa  sunl  opcra  Triniiatis,  tamen  Spiritui 
saiicto  attribttitur  gratia,  Cbristo  misericordia.  Mi- 
scricordia  miser  adjuvatur,  gralia  adju:iis  bene 
operatnr. 

Nubcs  baec  fulgurat,  pluit,  tonat;  futgnrat  iliu* 
mioando  ad  fidcm,  pluii»  pcr  verbonim  exbortatio* 
ncm,  lonat,  per  comminationem.  Per  illuminatio- 
uem  ad  Udcm,  per  exbortationem  td  pasaionero, 
pcr  commiuationem  proponens  inferni  calamitatcm. 
Iiide  Apocaljsis  :  c  De  tbrono  procedcbanl  fulgura, 
et  voces ,  etc.  '.  >  Priiuuin  niirnculo ,  secundnm 
blanditiis .  tertium  rniuis.  riuYi.i  bxc  miscricor.liae 
tcrrani  Virginis  lavit,  mollivii,  hiebriavil.  Liv  t, 
ut  iu  ca   foitiiiem  pcccati  exstingmTet ,    mollivii, 


"    Gcu.   .57.    '*    Joan.^  10.    "    Con.   27.    '•    Ro?n.    8.     "Mnb  U.    "  Ecrli.    21.    ''   Rom.   6. 

«•  AjMic-  7.  •»  Gen.  27.  •*  JiulMli  6.  ••Tiiti.  I.  «MCor.  io.  »•  II  Cor,  6.  •«  K%o.l.  Ifj.  •' Tit.  2. 
••  O.sie  I V.  *•  Jtinn.  I.  ••  Cm.  27.  •»  Joli  20.  ••  Piov.  51.  •»  liiiil.  •^  It  i  I.  •»  Evcto.  V.  ••  Apoc 
•t  Isii.  it>.    ••  III  Uig.  18.    ••  i>.ii  11).     ••*  A|M.c.  10.    '  Apoc.  4. 


451  COMMENT.  LN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  VI! 

ult  obliia  duritia  sluporis,  angelicis  Terbis  acqiiic- A  rueriiit  (le  Isracl  *\  i   prxstanlc  Domino  noslit» 
scerct;  inebrta¥it  ,  ul,  abjcct»  siii  sa^cnlarium  desi* 


derionim,  ex  dileclionc  iii  ea  divinuin  gertnen  |»ii. 
bcsoeret*  Dc  primo:  c  Virtiis  Allisslmi  obitinbrabit 
libi  *•  I  Ideo  diciliir  ei :  Toia  puUhra  e$^  amiea  mea, 
et  maeula  non  e$l  in  te,  lii  secundo,  aiidi  durili.im : 
I  Turbata  est  in  serinone  angeli,  et  co;![itavit  qiialis 
esset  Isia  saluiaiio  *.  i  Sed  aiidi  moliitijiin  : « Ecce 
aocilla  Doniini»  Ifat  miht  secunduin  rerbuni  luiimV» 
Ei  ideo,  currit  j.im  tn  odore  unguentorum  Inorum. 
Aiidl  tcriium :  i  Quemadniodiim  desceudit  imbcr 
et  nix  de  cQdo  et  illuc  ulira  iion  reveriiiur,  scd 
inebriat  ierratn,ei  tiirundil  eam,  et  germinare  eaui 
facit  9  sic  eril  verljuni  nicnm,  quod  egredielur  de 
ore  meo'.i  Iiide  dicitur:  Hortm  eonclu$nt  e$^  toror 


JesUt  ciil  bonor  ei  glorin,  in  soccuia  sacculoru.iu 
Amcn. 

Hortui  concfutui  e$t  toror  mea. 

ICin]  llorlus  corjlusus  foiis  sgnatus.  Sub 
figiira  borli  conilusi  et  fonlis  signnii  caininendai 
inalrem  suan^  I>cininus,  vocaiis  eaui  hortuiu  con« 
clusuni.  rianiaveial  su|ui(lcin  Domiiius  a  princi- 
pio  boriim  volnplaiis,  scilicei  paradisiiin,  in  qiio 
postiit  lignom  viiae  '*;  ciijus  usuui  aniisinius,  qiii.i 
non  fuii  concliisus  borlus  ille.  Unde  dc  Salaiia  dicit 
Job:  «  Non  conciusit  osiia  veniris  qui  poriavit  nie 
nec  abslulit  mala  ab  ocnlis  meis  *'. »  Ac  si  iliceret: 
Aperiiit  Salanas  ostia  paradisi,  de  quo  quasi  lelus 
vcnlris   bumani  cxivit;    qu«  oslia,  si   iion  ape- 


mea  eponta,  horiut  conclutut^  font  tignaint,  llortus      ruis^^ct,  ablaia  esscnt  inala  ab  oculis  iiuiis  ,  sed  re- 


conclusus  esi,  neiiiis  lerreni  desider.i  ad  eam  pcr- 
venial ;  Spiriius  sanctus  fons,  quia  cain  devulione 
inebrial.  Emissiones  paradisi,  quia  de  ulcro  euds- 
s«s  est  Chri^lus  ,  qui  nos  ad  paradisam  perducat. 
Sed  ei  iii  nobis  fons  isle  niisericordiaB  ires  rivos 
inrnndit ,  scilicet  :  Laciymas  compunctioDis  inrc- 
rioris,  lacrymas  cotnpassionis,  lacryinas  com» 
puticiionis  superiorls.  Primx  sunt  pro  pcccaloruni 
perpctratione ,  secundie  |»ro  proxtini  amictione, 
lenix  pro  desiderio  ae'.em:i:  vitic.  Ilx  sunt  tres 
aquas  filiis  Israel  in  descrlo  niiraciilosac.  rriiii»  sunl 
aqn^c  llara  qiias  ad  iinpositionem  ligni  dulcedineni 
rccepemnt  *;  secundx  aqiiae  de  pclra  ad  pcrsecutio- 


niefliuin  laiiti  niali  fccii  Doniinus  aliuiii  paradisutn, 
b  'alae  Virgiris  ulcruin,  iu  quo  plantavil  ligouiii 
viue :  quando  cx  ea  Filius  Dei,  qui  viia  es',  caraem 
assumpsil.  Sed  bunc  paradibuin  sic  conciusit  Do* 
n.iniis,  ut  nuUi  ho>ii  inaligno  ejns  paicrct  iiigres* 
siis  94  ^^^  lamen  serod,  scd  eliain  iieruin  vocaiur 
houut  conclutut^  et  est  ipsa  iieraiio,  veriiaiis  con* 
firinaiiot  Condusit  autcni  bnnc  borium  loia  Tri- 
nilas,  quoniani  poientia  Dei  raris  inunivii  Yir» 
ginem  conira  diaboli  vioieniiam ,  sapienlia  Filii 
contra  bosl!  fraudulenliain,  bonilas  Spirilus  saucti 
contra  ejusdem  inaiiiiain.  De  conclusione  quoque 
et  munitione  hujus  borli  dicil  Isaias :  c  l'rls  forti* 


iiem  virg.ne  einanaverunl  ^;  tertiae  sunl  aqiia'  Jor*  r  ("dinis  nostrae  Sion  Salvalor,  poneiur  iii  ea  murus 


danis,  qiiae  ad  ingressum  lerrae  proinissiouis  ilcr 
tiliis  Isracl  pncbuerunl '.  rrinix  exieruiit  de  cor* 
|iorc  Chrisii  per  sudorem,  seeundae  de  iaiere  ejiis 
per  lancealioncm,  leni«  de  oculis  pcr  iacryinarum 
cffiisionem.  Ilac  aqua  tcrra  nostra  incbriaia  ger- 
tiiinavit  Salvalorem.  Sed  notandum  quod  terra  itn- 
pioruiu,  est  terra  jusiorum  et  lerra  beaiornm* 
Prima  genninat  germen  palliduni,  secunda  viride, 
lertia  candidiitn.  Pallidum,  quia  paril  aelernani 
calaiuitatem;  viride,  qiiia  viriuium  vigorein;  can- 
didum,  quia  aeteroam  Jucuiiditatenu  De  priino  iu 
Lcvitico :  t  Poma  quae  genninant  immunda  erunt 
vobis  *•  »  Indc  dicilur :  c  Devorabilquc  terram  cum 
germine  suo  **•  i    De  secundo  :  c  Gerroinct  lerra 


ti  aniemurale  **.  •  Ac  X\  dicai :  0  Sion,  id  est  o 
Ecclesia,  nuntio  tibi  qtiod  urbs  foriiiudiuis  eril 
nobis.  Et  quae  sit  illa  urbs,  ostendit  p^r  verba  sa- 
qneniia  dicens  :  c  Saivalor  ponetur  in  ea  murus, 
et  anteinorale»  »  scilicet  poneiur :  ei  aiteude  quod 
dicilur  :  c  Saivator  in  ea  ponetur  murus  :  »  nam 
si  Salvator  in  ea  ponitur,  intra  ipsaro.concliidilur; 
ct  si  inurus  poniiur«  concludii  eain. 

Ilaec  ergo  descriplio  urbis  be.Uae  Virgini  specia* 
liier  conveniu  Naui  in  ea  conclusns  csi  Saivaior 
pcr  incarnationis  niysleriuin.  £i  ipse  eain  conclusii 
ut  muruSt  per  dcfensionis  ntinisieriuiii.  Nam  Ipse 
Ciiristus  per  Gedeonem  tt^uratus  csi,  qui  inicrpro- 
latur  tircuietii  in  uiero.  Clirisius  cnim  in  uiero 


lierbam  virentem  el  facienlein  gerinen  suum  *^  »  d  Virginis,  quantuni  ad  buinanain  circumscriptus  n»- 


c  Descendl,  inquil,  in  borluin  nucuin«  ul  viderem 
poma  convaHium,ei  inspicerem  si  floruissenl  vinea^, 
et  germinasscnt  mala  punica  "*.  »  liem :  c  Ei  ossa 
nostra  uiberba  germinabunl  *'.  i  De  tcnio  :  c  Justus 
germlnabil  sicui  lilium  **.i  El  de  bis  iribiis  :  c  Sicut 
terra  profert  germcn  sunm  ^^.  »  Ecce  primuin  :  c  Et 
bonossemensuum  gcrminnt^'.  •  Eccede  secnniiO  : 
c  Sic  Dominus  Deus  gerniinabit  laudem  et  gloriam 
universis  gentibus  **.  i  Ecce  de  lenio  :  Quaiido 
c  erit  germen  Domini  in  magnificeniia  et  glorin,  et 
fracios  terrae  subiimis,  et  exsulialio  bis  qiii  salvati 


turani,  nibiiominus  per  iucircumscripiam  diviiiaD 
poientiOi  naturam  omnia  circuibai.  Ilujus  au:eui 
urbis,  qtiae  nobi«  est  refiigiuui  et  defensionis  forti- 
ludo,  antemurale  fuit  illa  jiigis  et  vigil  angelorom 
ciislodia,  de  qua  praemissuai  esi :  quia  c  lectcluai 
Saloinonis  sexaginta  fortes  ambiunt  de  fortissiniis 
Israel  *^  » Ipsa  quoque  dicilur  font  $ignatut,  id  cst 
fons  sigiliaius:  ci^jus  fonlis  sigiriiim  fuit  castitas 
virginalis ;  pcr  quod  sigillutn  absquc  roptura  pr4>- 
cessit  Cbrislus  lanquam  rivus  nosirac  saluiis.  Unde 
in  Eccli.  dicit  Filius  de  seipso :  c  Ego  quasi  fluvius 


•Luc.  I.     Mlml.     Mbid.     •  Isai.  55.      •  Exod.  15.     ^  Exo.l.  17.    •  Jos.  S.    •  Lev.  19.    «•  Dciii.  32. 

«•  Cen.  1.     "•  Canl.  6.     "  Isai.  6«.  «•  Ose  U.    »*Isai,  CI.     ••  Ibid.     ••  Ibid.    "  Isai.  4.    »•  Goii.  t. 
'•Job3.    ••  Isai.  26.    •>  C^nt.  3. 

Patkol.  CCVL  15 


CSQ 


TnOMJE:  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLM 


m 


dioryx,  cl  qiiasi  aqua^ductas  eiivi  de  paradiso  **.  r  A  tur  ad  ffraesiimpiam  celsitudinem ;  aiigelus,  ul  pnt» 


Appetlat  auiem  paradisum  Virginis  uierum,  quam 
Spiritus  sanctus  lanta  gratiaruin  ubertatepi-ufttdil, 
quiideju^uterus  faciiis  sit  Dei  Filio  paradiaus  delicia 
runn  ctliortusfoluptatis  Exiviiauteiu  deliocparadiso 
fluvius  dioryx :  qui  Interpretatur  mediVamenmm  ^t- 
fieratioHis.  Nam  partus  Virginls  bumanx  generatio- 
iiis  medicainentiiin  fuii.  Postquam  fero  per  bortum 
conclusum,  per  ronteni  signatum  Virginem  deaigna- 
vit,  utriiisque  borti  videlicet  et  fontis,  comnienda- 
liones  prosequiiur,  dicens: 

Emittionei  tnte  paraditut  matorum  punieofum  cum 
pomorum  Iruciibut.  Cypri  cum  hardo,  nardut  et  cro- 
cu$,  fistnia  el  cinnamomum  cum  univerttt  Ugnit  Li- 
bam^  myrrha  et  aloe  cum  omnibut  uuguenlit. 


niittatur  ad  MaHain  virginem;  Cbri^ius»  ut  remit- 
tat  culpam  tain  aciualem  quam  origiiialcm ;  Spiri- 
tns,  ut^mmiiiat  in  corde  cbaritAtem.  In  pl^imo 
mun«lu8  moriiricatnr,  iii  aecundo  Maria  |inciiiuni- 
tur,  in  lertio  iniindiis  purincatur,  in  quarto  lionio 
in  Doniino  exbilaratur.  De  priino:  c  Itividia  diaboli 
mors  iniroivit  in  orbein  lerrarum  *';  i  desecundo: 
c  Spiritus  sanctus  snpcrveiiiet  in  te  et  virius  Altis* 
sinii  obumbrjbit  tibi  ** ;  i  de  tertio  :  c  Quis  est  bic 
qui  etiam  peccata  diniitliff  i  de  quarto:  c  Non 
est  regnum  Dei  esca  et  potus,  sed  g.mdiuin  ct  pnx 
In  Spiritu  sancio  *'.  i  Euiissio  qiioquc  facta  est  de 
Virginis  iitero.  Deca  Cbrisluseuiissus  cst  iii  niundo, 
ni  cotidonaret,  donaret,  redonarrt,  culpam  pccca* 


[Tno.]  H;gc  est  Eccltsia  quae  superno  fonie  irri-  »  loribits,  doiia  hoininibus,  gloria.n  bene  >iventibus. 


gata,  paraiUsuin  ex  se  cmisit,  non  qualiui cuDque 
;trbonim,  sed  maioruih  punicorum  cum  poinorum 
fructibut,  Mala  quippe  punica  saiiguineo  rubent  co- 
k>re,  scilicet  martjres  qui  post  (ontfl,  id  est  bapti- 
smalis  ablutioncm  eiiain  suo  baiuixati  suiit  san- 
guine.  Poinoruin  autem  fructits  generatium  opcra 
virtutuni,  vel  iiisos  virtuosos  indicant.  Cyprus  cst 
arbor  aroniatica  in  iEgypio.ctijusseincn,  candidius 
£eniine  coiiandri,  coquitiir  in  oleo,  ei  preinitur,  et 
lil  iiide  regale  unguenttim,  quud  cypriis  vocant,  qu» 
ccelesiein  graliain  signilicaiit  cl  cx  cbaritate  patien- 
tiam.  Nardus  quod  ineinuiiain  passtonis  Cbriati  si- 
gniflicaly   sanciaruni  niulierum  opera  deinonsirat. 


Do  primo:  c  Mulicry  retniltuntiirtibi  poccata  lua";  i 
de  secundo :  cCapiivum  diixit  captivitaiein»  dona  do- 
dil  boininibiis  **;  i  de  tenio  dicit  stabulariu:  c  Cii- 
rani  i.lius  babe  ei  quidqiiid  supererogavcris,  ego 
cum  rediero  reddain  tibi  oinnia  *^  i  Suut  eniis  iooes 
de  corde  bumano,  cuin  de  inierioribus  boiiis  Ijoiia 
emitlitur  opinio.  llaruni  specieriun  qti.c  bic  enuine- 
rantur,  qua^dam  conferunt  saiiilaiein,  qiwdain  spc- 
clant  ad  sanilaiis  conservationein ,  qiixslam  ad  dc« 
leclalioiiein.  Coiitritio  cordis  cst  species  balicns  tres 
eiuissiunes,  qux  cunferunt  aniins  saiiitatein,  scib- 
cel  lacryiiiaruin  e(ru»tiineui ,  oris  confusiuneni  et 
orationeiu,  pceiiiicnlije  satisfactionetn.  Undc  pro- 


Crocus  qui  aurei  coloris  Cbt,  cosdem  signillcat  qui  ^  pbeta:  c  Cmiveruiiiinl  ad  uie  in  toio  cordt^  fcsiro, 

sinpliori  cbaritale  abundanl.  Nardus  eniin  qubi  ca- 

Mx  esi  iiaiune  amore  passiouis  fervciites  debigiiat. 

Fisiula  quae  est  cas:tia,  est  rubusti  corticis  el  piir- 

pnrei,  et  curat  visceruiii  niolestias.  Parva  est,  eos 

signilicat  qui  robusti  sunl  ad  sustiuendas  Cbrisii 

jtassioiies,  et  butniles  spiritn.  Cinnamoinum  esl  ar- 

i>ur  fruiice  brevls,  odure  prxcipiia,  et  ad  usiis  me- 

dicinae  fislulse  duplo  pnestans,  et  signilicat  perfecte 

bunitlei.  Etcum  sit  xnci  et  ciiicrei  coloris,  eos  si- 

j;uiiicat  f|(ii  dicunt:  c  Lofiuar  ad  Doininuin  meum, 

tuin  siin  pulvis  et  cinis  **.  i  Ciiifi/imomii.ii  Gncce, 

imm::culaium  Latiiie.  Cinn  univertis  iigiiit  Ubani. 

Alt-G  suBt  ar bores  et  desigtiant  cos  qni  majoris  siinl 

ineriti  in '  E-^clesia.  Myrrba  et  alue  coniineniiain 


in  Jejunio  el  fletu  et  |4anclu  **.  i  Spiritualis  solli- 
ciludo  missiunes  babet  tres  quae  spcctant  ad  sauita- 
tis  cunservatioiiem,  sciluet  circunisperlio  cipenini 
suoruni,  justa  iibcralio,  sapida  eoruui  devutio.  Pii- 
rouni  cuntra  peccatuin,  sccuiiduin  ut  bonum  sit 
ordinalum,  tertiuni  ut  sit  cbarum.  (Jnde:  c  Deaiiis 
vir  qui  in  sapieniia  inorabitur  et  in  seiisu  co^iLib  t 
clrcumspectioiiein  Dei  **.  i  Speculatio  enii^siotics 
babet  tres,  scilicet  Dei  reineniuraiio  accipicnda 
apiernae  bxredit.itis,  qua*dani  secura  pncsuniptio: 
in  liis  meditaiiunibus,  qiiaidain  spiriius  dulce«lo. 
Uiide:  c  Spiritus  nieus  super  incl  dulciK,  ct  baeredi- 
tas  mea  supcr  inel  et  lavutii.  Menioria  niea  in  gene- 
ratione  saeculoruro  *^.  i  lsi;e  nicdiiaiiones  sunl  qiiasi 


camis   expriinunl,  quia  ex  ets  pcrmicta  corpura  q  paradisus  deleciabiiis.  Ad  taies  babendas  coumiU 


niortuorum  non  putrescunt.  Prima  unguenia  sunt 
de  quibus  dicit  Aposiolus:  c  Si  linguis  Jtouiinum  lo- 
quar  et  angelorutn,  cbaritatem  autem  non  babeam, 
factus  sum  velut  aes  sonans  aut  eymbalum  lin- 
nieiis  *\  I  Uoc  beiie  Jungitiir  myrrbfle  et  aloe,  qula 
caslis  conveiiit. 

Quatuor  suiii  eimssiones  4e  coelo  :  prima  emissus 
est  diabuliis,  seciinda  bonus  angelus,  tertia  Dci 
Filius,  quarla  Spirilus  sanctus  :  di.iboliis  ne  ad- 
jtiiuaiur,  aiigclus  ut  prxinittatur,  Cbrlslus  ut  re 
niillat,  Spirilus  ui  inimitlat.  Diaboliis,  iieadmilia- 


liones  et  ad  deprebendendas  d«inoiiis  astuiias  de 
coelo  Spiriius  sancius  cniittitur. 

Sed  nutaiiduni  qiiolies  cst  datus.  Spirilus  ft.incius 
tcr  datiis  est:  Prinio  ante  pas»ionem,  sccuudo  poa 
resurrectioneiiL,  lertio  in  Penlecoste.  l*i-imo  ad  ic« 
primendain  diaboli  poteslaiein ;  secundo  ad  pecca- 
torum  remissiuiiem ;  tei  tio  ad  virtutum  coliatione.ii. 
De  primo :  c  Dedil  puieslatetii  discipulis  suis  val- 
candi  super  scorpiones  **;  i  de  Sicuiido:  c  Accipiie 
Spiritum  saiMtutn;  quoruin  retijsentis  peccata  re- 
inittunlur  cis  **;  i  de  teriio:  c  Factus  cst  repcute 


**Eccri    n.    «^iien.  18.    •MCor.tS.    *■  Sap. «.    *•  Luc.  1.    «M.nc.  5.    »•  Uom.  U. 
^*  Lplies.  4.    *•  Luc.  «0.     **  Jocl  2.    **  Eccli.  «4.    *^  Eccli.St.    *•  JLuc.  10.    ••  Joan.  20. 


if 


Luc. 


«. 


^l  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  VII.  401 

«le  cttlo  sonn»  H  rfpletil  lolam  domnin  **  iSpiritns  A  Ora  cjut  sabJiti  sunl.  Desceudil  ergo  gmiia  Sj^Iri* 


taiitl:  ▼irlalilius.  In  pri^ne  ergo  diabolo  re&islilur, 
in  tecunilo  peccalum  dimillinii ,  in  ifrlio  gratia 
cor  angitur.  In  primo  occurriiur  veMieiHi,  iii  se- 
nindo  res  aureriur  possidenii,  in  icrtio  illiidiiur 
rugienli.  In  pr^mo  crgo  esl  circumfpeclio  do-i;  in 
secundo,  remcdium  mali;  in  leriio,  possessio  boni. 
In  prlroo  liaqiie  solo  datur  verbo,  in  secundo  Oalu 
el  Tcrbo»  in  lerlio  visiliili  signo,  audibili  soiio,  ple- 
niludinis  oflicio.  De  verlK».  Tria  sunl  verba  qnilnis 
diabolo  adversauiur:  Verbum  iiicrcpalionis,  verbuni 
oralionis,  verbiim  admiralioiii^.  Per  priinam  ei  re- 
sisliiur,  per  sectmdoni  ejicilur,  pcr  lerlium  ra- 
pUur.  De  primo  :  ciiin  Sai:iii  cssel  a  deitris  i  *sa 
sacerdotis  majrni,  diciuin  cst  ei :  t  lucrepel  in  le  Do- 


iiis  sancii  a  capiie  Cbrisio  in  praeJaios,  a  prjliiiis 
lii  sacerdotes,  a  sacerdolilius  «n  subdilos.  In  figiira 
subdilorum  c  irruii  Spirilus  Doiuini  in  Saiii^ii,  ul 
pngnaret  cum  Philisihxo  ^*.  i  In  figura  sacerdotum, 
lulit  Dominus  de  spirilu  Mosi  et  dedil  liasc  viris  qui 
loco  ejus  niinislraienl  populo  **•  In  figura  prulalo- 
ruui  d:iius  enl  Elias  spiriius  Elisaeo,  ui  sccrcta  ccB*i 
pro  eo  revelarel  pir.;>!ic:^Mdo. 

Sed  iiunc  iranseanius  ad  illud  qtiod  in  rcfilero- 
Fle  Spiritus  datus  est  audibili  soiio:  iguis  visi- 
bili  signo,  plcniludinis  officio.  Priuiuui  ad  cru- 
diiionem,  seciindiim  nd  iiiflaiiimalioiiem,  tcriiiim  ad 
perfcciioncin.  Ad  cruOilio:icm  religiouis,  ad  iuflaii:* 
luatioiiem  d.ilcciioiii» ,  ^d  pcrrectionein  uiinisiraiio- 


M. 


ininus,  Salau**,  t  de  Sixundo  ail  Douiiniis:  c  lloc  ^  nis.  Propter  lioc  Inveuiiniis:  c  Spirilus  sanciiis  est 

mobilis.  acuius,  subtilis  "*•  »  Mobilis  subdilis,  acu- 
tiis  presl^teris,  subiilis  praelalis:  Sulidilis,  ue  siut 
pigri  ad  bclla;  prcsbylcris»  ul  |iurgaut  peccau; 
prxlalis,  ul  iuioll  ganl  secreia  calesiia.  M(  biiisirat 
quando  irruil  in  Sainson  ad  piignauduin  conira  Plii- 
lis.biim"',  el  iusiliit  iu  D^vid'*.  Unde :  c  Cuin  au.li> 
ris  soiiiluin  gradieiitis  lii  cacuniinc  pyroruni,  tune 
cgredieris  ad  pugnam  '^  i  Audi  acuiiim^  c  Cuui 
▼eneril  ille  Spirilus  veritatis,  ipsc  argnet  uiundum 
de  peccato,  el  de  ju  (<tia,  et  de  judicio  ".  »  Audi 
sublilem:  c  Paracleius  autem  spiriius  quem  miltet 
Paler  in  nomine  meo,  ille  vos  doccbil  oinnem  veri« 
tateiu  "*.  »  liein  :  c  Eflundam  de  spirilu  uieo  su-* 


genui  non  ejicilur,  iiisi  in  Jejiinio  cl  oraiione 

de  lerlio  iegitiir  quod  Saloinoii  |»or  adjurarioiieiii  iti 

vase  daemonesclausit.  Scorpius  isie  quosdam  trahii 

adeordis  indiiraiionem.Dicilur  eiiiui  scorpiiis  quasi 

sine  cordis  pieiate.  Quosdain  ad  liypocrisiui  per 

simolaiionem.    Undc  iiem  dicilur  scorpius  qiiasi 

scoria  pielatis.  Quibusdam  :s«videi  religionem.  Uiide 

liem  dlcilur  scorpiiis  <«uasi  sugillans  corda  pior^iiii. 

Secando  tfalus  esl  Spirittis  sanclus,  no  i  solum  ver- 

bo,  sed  flatu.  Tria  racil  flalus  Spiritus  sancli.  Pri- 

nio  per  lacryuiabilem  cutrilionem  lollit  cordis  du- 

litlam;  secundu  reiiovai,  dum   reiniltit  culpaui; 

lenio  quasi  mortuuni  reducitad  viiaiu.  De  priiiio: 

c  Flabtt  spiriius  ejus  ei  fliienl  a«|u:e  ^*,  i  scilicct  ^  per  omnem  cariicm,  ei  propheiabuni  fllii  vti.u;  et 

laerymaram;  de  secundo  liic  dieiiur:  c  liisiifllavit      filiae  vesirae  ■'.  »  Sic  spiriiiis  rraelalonim  iiercinii 


e^s  dieens:  Acciptie  Spiriiuiu  sanittum.  Ouoruio  re~ 
mlscrilia  peccata  reuiillunlur  eis  ^^  i  —  c  Spiritus 
eniiu  Dotijui  ferebaiur  super  aqiias^*  i  lacrymaruin, 
iH  banc  impetrarent  rcmissioneiii.  Iia  focia  esl  reiio- 
▼alio.  Undu :  c  Spirilum  rectutn  iiiiKiva  iii  vis  .ori- 
lios  meis  ^.  »  lieiu  :  c  Einille  Spiriium  tuuin  et 
creabuntar»  el  reiiovabis  racieui  lerne  ^S  i  De  teriio 
pr^iheia:  c  Veni,  spiritus,  a  qiiaiuor  veutis,  et 
mflia  super  inierreclos  islos  el  reviviscaul  ^*.  » 
Sic  c  liispirat  iii  lacieni  houiiuis  spiracutuiu  vilae  : 
etfactas  esl  honio  in  aiiiuiani  vivcnieiii  ^.  »  Priina 
dooatio  Spiriius  sancii  pertinel  adsubdiios,  secuiida 
ad  presbyteros,  tertia  ad  pra*laioi.  Ad  subdilos  qui 


ipiriliis  rraelalonim  percipit 
omuia,  <  iian>  profunda  Dei  "*.  Noiaudum  quod  dia 
priuio  dalusesl  Spirilus  saticlus  in  igiic.  Trcs  sunt 
quiiiqiiagenj: :  priiua  psalmorum,  secunda  dieruin, 
1  riia  jniioruiu.  Priiiia  propicr  peccatorum  rcuiis- 
siaiiem;  sccunda,  propter  grali;c  iiifiisioiietn ;  ler- 
lia,  propier  graiix  percepiioiMrm.  Hxc  esl  auuus 
jiibileus.  Esi  ergo  igtiis  qiii  qiituquageuaui  apprc- 
bcndit,  el  est  qul  non  langit,ei  esiqul  consumlt. 
Priinus  est  ignis  charilaiis,  95  secuudiis  diabolicae 
instigationls,  lerlius  diviiiae  auiuiadversiouis.  Pri- 
niaiii  crgo  appreheiidil  ignis  chariiaiis.  qiiia  iu  eo 
daiiis  Spiriius  sanclus.  Secuudain  iion  leiigil  ignfs 
diabolicas  instigaiioiiis,  quia  est  dilectiouj  conlra- 


agnut  prslia,  ad  presbyteros  qiii  reiuillunl  peccata,  |^  riiis.   Uude,  iguis  fornacis  Mabuchodouosor  **  qa:i- 


ad  prsUitos  quibiis  revclaniur  coeli  uiysteria.  De 
bis  iribus  dictuin  esi:  c  Moses  nl  Aaron  in  sacer- 
dotibus  ejus;  Suuiucl  iuter  eos  qui  iiivocaul  noiiieu 
ejus  ^'»  >  Muses  vero  praelaioruin,  Aaron  succrdu- 
l«m,  Saimiel  vcro  personaiu  designal  «ubditoniui. 
liie  fit  c  •fugueiiiuin  iii  capiie,  quod  desceiulil  iu 
barbani  tMrbum  Aaron,  quod  descendil  iu  oraiu  ^e- 
stiiiieHli  ejus  ^*.  1  Capul  iii  qiio  csl  uiigueutiiui 
apiriluv  saucti  ?sl  Chrisius.  Barba  dextera,  priela* 
liiSt  barba  siuistra,  sacerdos,  vestiiiieiiluiu  Ecolcsij. 


difcgiuia  iioveiu cubiiis  ascentlil. Adquicqu.igesniiim 
iion  iiervcuil.  lu  qiio  posili  eiani  pueri  qui  saivati 
suiti,  bis  qiii  ad  teriiain  iiijnsie  aspiranl,  iguisdi- 
viiiaeauiuiadversionisesl  paraiiis.  Qui  propterspeni 

suamralsaui,j.imquinqii;igeu;iriossecouipuUnt.Unile 
ad  preces  Elias  iguis  quiiiquagetiarios  coiisampsil  **. 
Cslclalia  missioiiuin  disiinnio.Fuilenim  uiissiis 
augelus,  fuil  missuni  Dei  Verbuiii ,  ruii  missus  bouio 
purus.  Prinius  de  ccbIo  ,  secuniliis  de  Palris  s^lio . 
lcrliu&fuil  homo  luissus  a  Deo.  Primus,  cai  nomeu 


"  Acl.  «.    ••  Zach.  \     »•  Mallh.  17.     *•  Psal   U7.      *•  Joan.  20.    *»Gen.  I.    *>  Psal.  50.     *^  I^al 
103.     ^  Kicch.  57,    *•  Geu.  2.     *'  Ps;il.  98.    *•  Psal.   152.    ^»  Judic.  U.    »•  Exod.  18.    •«  Saii    7* 
••  Jiid.  U,    •»  I  Kcg.  10.    •MIRcg.  6.     •»  Joan.lt>.     ••  Joaii.  U.    •' Joel  2.    ••  I  Cur.  2.    ••  Daii   S* 
••  lY  Kc5.  I.  '^' 


465  1H0IL£  aSTERC.  £T  JOAN.  ALGRINI  4^ 

Gabriel  *^ ,  secandos  esl  EmmaDuel  '* ,  teriitis  est  A  flcala  est  nb  Clis  convertatrone.  De  primo  angelus: 


Joannes  '*.  Primus  Tenit  in  4ninisierinm ,  secnndus 
iii  a«fjutoriom ,  tertius  in  lesttmonium.  In  minisie- 
rium,  ul  secrctnm  Regis  loquereiur  cum  Yirgine;  in 
adjutoncin»  ot  misericordiam  faceret  cum  ho- 
miiie ;  in  testimonium ,  ut  tcstiroonium  perhiberel 
de  lumine  *^.  Audi  secretum  :  c  Spiritus  sanctus  su- 
perveniet  in  te  *'•  »  Et  adjotoriuro  :  c  DoroiniJs 
iiosier  refugium  et  virtus,  adjutor  in  tribulationibus, 
qux  invenerunt  nos  nimis  **.  i  item  :  c  Confltebl* 
mur  ei,  qnla  fecit  nobiscoro  miserlcordiam  suaro.  » 
Et  testimonium  :  c  Ecce  Agnus  Del  **. »  Isti  missi 
sunt  miraculose.  Priinum  misit  supenia  civitas, 
secundum  peperit  virginitas,  teriiuni  genuit  ster 
rilltas.   Prirous  fuit  nuntius  redtiurae.feliciiatis; 


c  Elixabeth  pariet  filioin»  ei  vocabitnr  nonieii  cjns 
Joannes.  »  De  sccundo:  c  Aliiit  Maria  in  monlaiia 
et  salutavit  Clizabetli.  »  De  teriio  :  c  Ipse  praeibit 
in  spiritu  ct  virtule  Eliae  •'.  »  Yidearoos  ouiie  de 
conceptione.»  Gabriei  fit  bnjiihis,  Zacharias  iiiere- 
dolus.  Uterque  parens  veiulus.  Bajulos  nov»  gcni. 
turas,  incredulus  rei  fttiunc.Vclolos  Iranscendilinelai 
naturae.  Graiia  nova  per  angeluni  iiiuoiescil,  Za- 
cbarias  obroutescit,  scnectus  reOorescit.  Deprlmo: 
c  Et  vocabis  noroen  ejus  Joannero ; »  de  secondo: 
c  Et  eris  tacen^,  nec  polens  loqoi;  i  detertio: 
c  Ellzabeib  coguata  tua  coneepit  filiuro  soum  in  se- 
nectute  siia  **.  » 
El  rooRiliicr  :  Per  primuro  videamus  quid  in  iiobis 


sectindus,ut  faceret  opera  cbaritatis;  lerlius,  ut  ^  conceperit ;  per  secundum  quid  rescindiiur, per  it* r- 

_-.  .-  .._        ...  •• •  •       •  1 .       ^      .  . 


perhiberel  testimonium  veritatis.  De  primo  habe- 
rous  ifttitiaroy  curo  secundo  operamur  justitiam , 
per  tenium  redirous  ad  pcenitentiaro.  De  primo 
David  :  c  Laetaius  sum  in  bis  qnae  dictaisunt  roihi : 
In  donium  Dominl  ibiinus  **. »  De  sccundo  :  c  Do- 
niine*,  quis  haliiiahit  in  taliemaculo  tuo  ?  Qui  in« 
greditur  sin^  macula  et  operaiur  Justitiam  **.  » 
Ait  tertius  :  c  PGenilentiam  agiie,  appropinqoavil 
euiro  regnum  cosloruni  *'. »  Angelus  nuntios  ^^* 
citur.  Isii  tres  aiigoli  dicti  invcnlutittir  in  iheo- 
logia.  De  priroo:  c  Mitsus  esl  angelus  GabricP*;  » 
de  secundo  :  c  Vocabitur  nomen  ejus  inagni  coii- 
silii  Angclus  *';  »  de  tertio :  c  Ecce  initto  angelum 
ineum  qui  praeparabit  vias  tuas  **.  » Isti  ircs  figu« 
rati  sunt  in  iliis  tribus  qnos  vidit  Abraham  descen- 
dentes  per  viam  :  ires  vidit  et  unum  adoravit  '^. 
Quia  non  Gabriel ,  non  Joannes  adurandi  eraiit , 
sed  solus  Cbristus.  Sed  ut  ad  nos  istl  moraliier 
mituniur  neccMe  est.  Priroo  igitor  fit  in  nobis 
Gabriei,  id  est  [ortitudo  Dei ;  secundo  Emroanuel,  ut 
sit  nobiieum  Domiiiiii,  tertio  Joannes,  id  est  grulia 
Domitti,  Priroo  ergo  babearous  foriiludinis  poieti* 
tiam,  sccundo  Dei  praaseniiam,  terlio  Doroini  gra* 
tiain.  Primum  ad  peccatoruni  eziermiiiium»  secun- 
dum  itt  tribulalionibus  ad  refugluin,  tertiuin  ad 
operationis  auzilium.  In  figura  eniin  peccaloris  di* 
ctuui  est  ad  Tobiam  caecuni :  c  Forti  aniino  esto ;  iii 


tium,  qiiid  occid  tiir.  Conripitor  graliae  noviias,  re 
scinditur  supcrfliia  lof|oaciias,  occidiiur  iu\et  mu 
iniquitas.  Pritnum  ut  concipi  iiur  in  mibis  i'evotiouis 
affectiis;  secuuduin  utinveniatur  iu  iiobis  oratiouis 
dJviiic  laudis,  ptaedicaiionis  tflecius;  tertium,  ot 
rcflorescant  in  nobis  viituium  profectus.  De  priino 
Pauius :  c  Gratia  ejiis  in  me  vacua  iioii  fuit**.  »  Audi 
aflccittin  :  c  Fiiiae  llierusaleiu,  nunt  aie  dilecio,  quia 
amore  langueo  *^\»  De  sceiindo :  <  Oninisseitno  iu;i- 
Ins  de  orc  vcslro  uoii  procedat.Sed  si  (|u;s  csl  buiiua 
ut  aedificet  audicnies  el  recedant  veicra  de  ore  vo- 
stro  *\  »  Uiide  spoiisa:  dicitur :  c  Sonct  voi  lua  in 
aoribos  roeis,  voz  enim  lua  dukis*';  i  de  lenio: 
c  Czpurgaie  vetiis  fermenium  ot  sitis   nova  cou* 
C  spcrsio  sicut  cstis  azynii  ■*.  »  Ctsponsae :  c  ilicms 
transiil,  iinber  nhiit  ei  recessii;  flores  apitarucnint 
in  lerra  nostrj  *\  »  Hiems  inalignitas  in  corde,  im- 
ber  moliities  in  carne,  flures  virtoies  in  opere. 
Ecce  concepiio  uiiraculosa.  Scquitur  collocuiio  gn^ 
liosa.  Vere  gratia,  ubi  Maria  salutat,  Eiizabeih  pior 
pheiat.  Joaniies  ezsulial.  Saiutat  mairem  praacursoris, 
prophctat  adventuin  Redemptoris,  ezsiilui  in  prjs- 
sentia  sui  lieJeinploris.  De  pi  itiio :  c  Veoil  in  do- 
nium  Zachariaeel  saluuvii  Elizabe:h ; » de  secundo : 
c  Uuile  iioc  roihi   ut  niater  Doroini   roel  veaiat  ad 
«le  ?  »   de  lertio  :  i  Czsuliavit  ju  gaudio  inlans  in 
uiero  roeu  ••.i  Et  moraliter :  Elizabetb  interpretiiur 
domui  Dii,  Maria  uelia  marii,  Joaunes  gratia,  Jcsus 


loriesiMbello^«.»Desecundo  :  c  Dominus  viriuium  "  uis  stella  nirirk  m^i  .na^i  i.  •  .  n        ."•""*=*" 

ws,  sicua  niaris  esl  specialis  intelligentiae  verius. 

tlizabeth  ergo,  id  est  domus  Dei  concepit  Joaniiem, 


uobissum  **• »  Uiido  :  c  Dominus  noster  refiigiuin 
et  vlrtus  *••  »  De  tertio  :  c  Lcvavi  oculos  nieos  iii 
rnootes,  unde  veniet  auzilium  utihl  '•,  i  Unde  Pau- 
ins  :  c  Plus  omnibus  iaboravi,  non  auiem  ego,  sed 
graiia  Dei  mecum  •••  »  Quod  autem  luiDsus  Joaiines 
sit  a  Deo  tripiez  est  probatio.  Prima  a  conceptione, 
secunda  a  collocutione,  lertia  a  comparatione :  a 
concepiione  miraculosa,  a  coliocutionc  gratiosa,  a 
coniparatioiie  vinuosa.  Prima  angelica  annuniia- 
lioiie,  secunda  inairum  confabulaiione,  teriia  slgiii- 
•«Liic.  1.     ••Matlh.l.     ••Joaii.  I, 


dumcordis  puritas  siiKipii  grtUaruui  iufuaionem ; 
Maria,  id  esi  slella  niniis  concepit  Jesum,  dum  sre- 
ciaiis  iiilelligculia,  et  credit  Chrislum  gloriflcaium, 
el  ad  ejus  clariuiem  se  sperat  perveniuram  lii  pu^ 
siero.  De  priu  o  invcnit  Dominos  corJa  discipii- 
lorum  recepiacula  munda,  et  infusa  charisinaium 
doiiis.  Unde  spoiisa:  c  Tig„a  domonim  nostrarum 
cedrina,  laquearia  nosira  i  ypressina  ••.  Ccce^ioinos 
Dei.  Sed  andi  dona  cliarismatuiii  iiifusa :  c  Lectu.'us 


•»Liic.  1.     ••Matlh.l.     ••Joaii.  I.      «Mbid.      ••  Liic  I       ••  P«nl  as:      «t  i         .       ..... 

••Psal.   ti.    "  Malth.   3.     '«  Liic.  1.    ^nl,    9.     "  Abluc' 5      ^'g.^^^^^^  t-^^rL'""' 

"Ps.M.i5.  '•  Ibiil.   »»P8al.  120.   ••!  Cor.15     ••  Luc  I      •Mi?i:i      ufr  *^.      L^^'  ^*      '*"•*•«••  H. 
4.    ••Ca.a.2.    •MCor.  o.    •'  cLrt?2.    "Liic  1      •••U^^^^^^  -  Ca.a.  5.    •*  Ephcs. 


465  COMM£.\T.  LN  CANTiCA  CANTIC.  -  UB.  YU.  466 

iKKter  floriiliiii  *•.  i  Dc  Mcunoo  :  c  P»x  Dci,  qott  A  onMiibus  lioiiiiiillMit  emdiens  not';  ile  tertio  i  «  Di- 


cxsiiperai  oinneui  teiisunit  cusiodiat  corda  veslra, 
iutelllgeiiiius  vestras  iii  Clui»lo  Jesu  Doiiiiiio  no- 
stro  *' !  I  lude  de  sponsa  :  c  Qiuc  est  isia  qux  pro- 
greditur  quasi  aurora  coosurgens,  piilcbra  ul  luiia» 
t  li)cia  ul  soi,  lerribilis  ut  castroruui  acies  ordina- 
la  **.  >  Progreditur  quasi  aurora«  duin  jpoiiscieiitix 
respicit  puritatein;  pulibra  esl  iit  luiia,  quaiido 
cxemplo  proxinio  confert  ulilitatem ;  electa  ut  sol, 
quaiido  Cbrisii  ct  sperat  et  videi  cljriiatein.  Fcce 
de  collocutione.  Scquilur  de  contpiiralioiie  :  c  Pr»« 
il.|t,  inquit,  in  spiritu  et  virtute  KXlx  parare  Doniiiio 
plel:ein  perreotaiii  •*.»  fn  spiritu  est  propbetia,  in 
virtuie  pcrfecta  jusiitia  in  plebe ;  exeniplum  *et  do- 
ctriiia.  Primuin  qiio  Agnus  Dei  demoDStratur,  se- 


\islones  graiiaruui  sunl»  unos  aulem  Spiritus  K  » 
De  priiiio  et  secundo:  c  ll»redes  autero  Dei,  cobn- 
redcs  autem  Cbrisli ',  i  de  tertio :  c  Spiritus  tuus 
bonus  deduccl  me  in  terram  rectam  ".  i  Sequitur : 
c  llic  venit  ut'ieslimonium  perbiberet  delumine'*.» 
Quod  dilueret,  quod  abluereu  quod  iueret.  Diliieret 
obscuritaiem,  ablueret  roBditaiein,  lueret  captivita- 
tein :  obScariiatem  legis  Mosaicx,  rceditatem  tam 
aciiinlii  quain  originalis  culti«i  captivitalem  liuma* 
i!«x  creaturx4.Primuin  doclrina  et  miraculis,  secun- 
duin  aqiia  baptisinatis,  lcrtium  effusioue  saugutnis. 
De  prinio  verbo  et  nuraculis :  verbo  quod  ccepit 
Jestts  facei^  ei  docere  *'.  c  Nox  prxcessil,  dies  autcm 
appropinquavit  ".  >  De  secuiido  :  c  Effundain  super 


cunduni  quo  a  Cbrslo  laud:ilur,  tertiuin  quo  pro-  B  tos  aquani  luundain,  et  niundabimini  ab  omnibus 


ximus  convertitur.  De  priu:o:  c  Ecce  Agnus  Dei  qui 
tollit  pcccata  mundi  *^;  i  de  secuiido  :  c  Inler  natos 
ni:ilicnim  non  surrfxiimajor  Joaniie  Bnptisla  **;  > 
de  lerlio  :  c.l*tconvtrt.>t  corda  palruni  in  fllios**.  i 
lloraliter.  Spiriium  prophctiae  babemus,  duin  futura 
providemu^  taui  Lona  quam  niala ;  perfcciam  ju- 
lit.a.tt,  dum  qiia»  nobis  fleri  noh  volumus,  aliiii  nou 
faciuiiis  malM.  Tertio  proximum  converlimus  a  sua 
maiitia.  In  primo  iiisplcitur  inrerni  calaniilas  et 
c^li  relidias,  in  sccuiido  libenter  sostilielur  adver- 
sitas,  in  leriio  proximi  quxritur  uiilitas.  De  primo : 
f  Melius  eslilld  ingmli  io  vitamcaicum,  quam  ducs 
cicolos  babenlem  niilii  In  geliennam  **.  i  Unilo 
sponsi  :cNigr:i  suin,  sed  forinosa,  filiae  Jcrusalein**.i 


iniquitaiibus  vesiris  *\  i  De  teriio  :  c  |n  sanguine 
tcsrameiiti  tui  redeuitsti  vincios  liios  de  lucu  in  quo 
lion  erat  aqua  ":  »  lluic  luniini  ircs  icstiinonium 
perbibu^ruiit.  Perbibuit  Pnter,  |)crbibuit  Petrus, 
perbibuit  Joannes  :  Paier  quod  essct  Filiuf,  Pclrus 
quod  esiiet.  Cbrislus-,  Joaones  quod  esset  Agnus. 
Agiius  qui  lavaret,  Cbristus  qui  ungerel,  Fiiius  qui 
kiducerei.  Lavaret  lavacro  niiscricordi»,  ungerci 
oleo  la!liti£»  indiitcerel  regiiuin  glori».  De  primo: 
c  £cce  Agnus  Dci^cccc  qui  lol  it  peccita  inuiidi*^  > 
iloc  adverbium,  ecce»  deroonslrativuin  est.  De  sc^ 
cuiidp:cTu  es  Cbristus  Pilius  Dei  vivi  *%  >— utcx« 
bilaret  racicm  iu  olcn  ",  —  ait  Petnis.  7«,  prof .o« 
inen  est  demonstrativuiu.  Cbristus  Onctio  dlcitur : 


De  seeondo :  c  Si  percusserit  le  quis  in  maxillam,  ^  ^  i^riio  dicitur  :  c  Hic  est  Filius  meus  dilectosin 


porrige  ei  ct  aliam  **.  >  Ct  spoiisa  :  c  Filii  nia:r's 
ineae  pogoaverunl  contra  me  ■**.  >  De  teriio :  c  Si 
•ccupaius  ruerit  honio  in  aliquodclicto  *,  i  elc.  Ta- 
lcs  inviuiisponsa  sic :  c  Coroedite,  amici  mei  et  bi* 
bite,  incbriaminiycbariaimi*.  i  Ecce  comparaiio. 
Sflquitor :  c  Cui  nomen  erat  Joannes  K  >  Joannes  Dei 
§rmUti  dicilor.  Meriio  lioc  nomen  ab  angelo  splri- 
iiiaiiierei  datur  ^,  eoi  loiius  Trinilaiis  graiia  nunc 
vif«»  nniie  auditu  in  bapiismo  al  quateiius  rcvelutur. 
Umle  boc  noinen  Irisyllnbuin  in  omnl  casu  inaiiet 
liiiiDObile  in  singuUiri  numero.  Yidit  culiii  Filiiini 
Ki  carne,  Spiriiuni  sanctum  in  coluniba,  Patrcm 
audivit  in  voce  •. 
Ilarum  gratia  pertonarom  Iriplicein  agnovii  gra- 


quo  mibi  complacui,  >  ait  Paicr  *%  qnl  in  iiuuieri 
sois  centesimam  ovem  reportnvii  ad  gregem  '*• 
ilif 9  pronoiiien  demonsirativum  esl  Moraiiter:  Joan- 
nes  graiia,  Petnis  nrmus ,  Paier  vero  nonien  esl 
dileciiouis.  Ut  igitur  Cbristo  cum  Joanne  lesiimcy 
nium  possiiiius  perbibere,  oporlet  ut  gratia  ipsiuy 
peccaiis  absplvaiiiur,  in  unelioue  devotionis  roriiicr 
peVseverenius,  in  dilceiione  ainbuleuius.  Itaqtie  le- 
stimonium  perblbeat  Cbristo  munda  consciouii.i,  et 
rortiter  adbofreat  nostra  constaniia,  ipsuiu  axsidue 
Sec^uaiur  ardenler  anioris  \elieineniia,  ut  euui  Jtsu 
gaudcamus  in  vcri  luminis  gloria.  Anien. 

EiHi$$i9Hei  iutf  pttradnm  malorum  punicortim  : 
cum  pomorum  fruciitui;  cypri  cum  nurdo^  nardui  el 


Ujm.  ESI  enim  gr.itia  adoptionis,  Cbl  gralia  iiuar-  ^  crocui,  fiitula  et  cinnamomum  cum  nnivenii  ligmi 


^nailonittf  ett  graliai  operationis.  Prima  Patrii,  se- 
comla  Filii,  leriia  Spiritus  sanQti.  Priina  Puier  vo- 
cal  iioi  ad  bcrctlitaiem «  sccuiida  Filius  nostram 
ntaompsli  inflrmitatem,  tertia  Spiritus  sanclns  de- 
dncil  ad  cnitateni.  Prima  Patris  suinus  bxredes  ei 
filii,  secuuda  Cbristi  cobxredos  et  socii,  icnia  nos 
itfii  Spirilus  consilii.  De  priino  Paulus :  c  Qiii  me 
■eg regavii  ex  uiero  mairis  lueae,  ct  vocavit  por  gra- 
Ibtoi.siiam  *;  >  de  secundo :  c  Apparuii  graiia  Dt:i 


Lifroiii,  myrfha  §l  aloeeum  omnibui  primii  unguerjii, 
[Cino.]  In  bis  verbis  borli  rccundilas  dentonsira* 
tur  :  Nain  cinissio:iCs  et  productioiies  Virginis  di- 
cunturesse  paradisus  cum  omnibus  Iructibuset  ar 
lioribus ,  berbis  aroiuaiicis  et  unguenlis.  Kt  desi 
gualur  per  paradisuni  Ecclesia,  per  berbas  el 
arbores,  fidcles  in  Erclesia ;  el  eorum  virtuies  uih 
taiitur  in  rructibus,  opera  in  unguentis,  sacramena 
nolantur,:qu«omiiia  emitii  vei  procedcre  dieonlur 


•*Gtni.i.    •' Pbiliiip.  4.    ••  Canl.  6.    ••Luc.  i.    •^  Jo.nii.  I.    •■  Luc.  7.    ••Lnc.  I.    •»  MaUli.  48.    •• 
(Ual.  4*    ••  Matib.  8.  '••  Cant.  1.   >  Gal.  6.  •  Ciiii.  5.  >  J0.111. 1.   ^  Luc.  i.    •  Matth.  3.    •  Gal.  1.  " Tit. 

•»  Apoc. 


I.  «.  ••  Matlb.  5.  '••  Cant.  1.  •  Gal.  6.  •  Ciiil.  5.  »  J0.111. 1.  *  Luc.  i.  •  Matth.  5.  •  Gal.  I.  ' Til. 
•  c  Cor.  li.  •Iloro.  8.  »•  PsaL  li2.  «»  Joaii.  I.  *«  Act.  I.  *•  Roin.  15.  •*  Eicch.  3i. 
kpoc.5;   Jcr.*5.    »•  Joan.  I.      "  Matib.  16.     ^^  P4:it   103.     »'  MaiiU  5.    ••  Luc  !5. 


i07 


TUOMiE  CISTERC.  £1  JOAN.  ALCIUM 


46S 


ex  lioc  horto,  f|iiia  omiieft  hd  le^  «le  Ecclesin  :  ofnocs  A  •  EffuDilam,  ait  Doiniiiiis  per  propheiam,  super  m 


lidelium  virluies  non  aliter  flores  aiii  frucius  pro« 
reninl.  Sacramcutorum  qiio<tiie  uiiguenia  non  pro- 
liciuul,  nisi  radix  omuium  (ides  fiugatur  in  Incarna- 
lionis  myslerii),  per  quani  el  Diiiis  Cacins  est  liliiis 
mulieris,  et  iiiulier  Del  geiii^rix  esi  eirceta.  Igitur 
pcr  Cruitiis  m  lioruiu  puuicoruiu,  in  i|»ibiis  sub  uiio 
rortice  luulia   graiia  clauduntur,  Iritctus  coUcgio- 
inin  Ttl  congregalionum  in  Ecclcbia  fijturanlur ;  pcr 
Iruetu^  Tcro  poiuoruiu^  signantur  96  nierita  singu* 
larom  pcrsonarum.  Per  cypruiii»  qiix  est  arbor 
caiidida  el  odorirern»  signatur  castiias;  per  ii:ir- 
dum  iHiiiiilitaft,  per  crocutn  qui  iii  coloEem  suuni 
res  quibuft  adttiiscetur  conTcrtU,  sicui  Cenneuiuat 
fnriuain  conspersani  iii  suuin  Iraliii  ftaporcui,  cba- 
riias  cxpriiiiiiur  qu»  est  omniuin  fornia  virtutum. 
Fislula,  quaB  pnrpnrci  .coluris  est,  ei  saiiguiiiem 
passionis  rfpia.'sciilal9  conipassionem  sigtial,qua! 
Iioiniiiein  similitudini  moriis  Cliristl  figural.  Pcr 
ciiiiiauioniiiin  coloris  cincrci  nionis  expriiiiitur  re- 
cordatio ,  per  royrrbam  el  aloon,  niajor  ei  niinor 
carnis  iiiorificaiiodeii>oiiftiratur.  Itabetituft  igiturin 
licrbis,  vel  Ipsas  virlulcft,  vel  ipsis  virlutibus  insi* 
gniios.  Ilabemus  quoqiieiii  bcrbis  iiiiiiores  ,  iu  lignis 
vsro  Libani  ei  casterisaibonbus  iIIih  qui  viriutibus 
et  lueritis  al  alliora  coiisreudiint.  Sequtttir  : 

foHt  /lor/omiii,  puieui  aquarum  nvtutium  qua: 
fuunt  imytlu  de  Mauo. 

[Tno.]  Iftte  foiift  est  doctrina  coBleslis  qu»  sitrgit 


aqiiaro  mundain  ei  luundabiiuiui  ab  oninibus  iw{u\~ 
nattieniis  veslris'^.i  Isie  esl  foiis  liu^dorum,  sccim- 
duft  foiift  bortoriiiii,  terlius  fous  agiioruui.  iu  primo 
lavanlnr  lia^di,  iil  est  pcccatores  ut  sinl  rouudi;  ft^ 
ciindo  rigantur  borli,  id  est  virtutibus  sludenicft  ut 
siiii  fecundi;  leriio  poianlur  agni,  id  est  iniio- 
ccuics  et  niansiieii,  ut  inebrientur  ab  ubcriate  do- 
niuft  Dei  **. 

Secundus  fons   rigat  noslram  aridilatero.  Iste 

eiiim  foiis  cx  paradiso  exit,  etirrigai  loiam  terram. 

Il:ibeiuu3   euiin    i:i    liorio  iioslro    vanein ,   cam- 

pum,  collem,  valiis  «irida  csl  poenitenlia  siiic  lacry* 

iiiaruin  eiriisioiic ;  caiupus  ariilus,  compcrla  iieees- 

sitas  proximi   sine  coiiipassione «  collis  ariduft  ftii- 

n  sieiiiatio  tribiilatioiiiiiu  cuin  niuruiuralioiic;  nions 

ariihis,  coguilio  cock-stium  sine  devotioue.  Sed  dc- 

dit  C:ilepb  Axx  iWvjc  sux  irriguum  infcrius  elftu^ie- 

rius  '*,  id  csl  uuiulis  cl  vallis,  el  ubi  liscc  diio  suijI 

el  .'luo  nicdia  sunt.  Iste  fons  prius  rigat  vallcm,  s'6- 

ul  David :  c  Lacrymis   ineis  stratu:A   nieuni  rigalK> 

'^  I  Rigat  cauipuin  :  c  Eritque  aniina  eorum  quasi 

liortus  irriguus  **.  i  llorlus  eniui  nutril  uiide  alios 

puscii,  et  bac  est  couipatsio.  Uigal  cullcm  adversU 

laluin,  undc  pro;ilieia  :  t  Irrigaliil  Douiinus  torren- 

leni  spinaruin  **  : »  qui  est  iin|>etus  iribulalicMuni. 

Ui};ai  et  mouleft,  unde  :  e  kiigans   moiiies   de  su- 

perioribus  suis  '*.  >  llaf|iie  si  babcat  po^jiileuJa 

iacryuinnim    cffiisioiiem  ,     pruxiiints    coinpassio- 


iu  borto  Domini  concluso,  id  est  piiuiitiva  E  clesia.  r  "*-*'"'  *»»*'"J«i««»  exsiiliationeni,  coiilcmphinft    dcva- 


ut  aliosbortos,  id  est  Eccleftias  exea  uascoiiics.irri- 
gci.  idein  dicilur  puteus  :  puieus,  qiiia  iion  omiiibus 
pniel  foiis  quia  spiritiialibus  paiet,  et  eiiain  min<iri* 
bus.  Majoribus  vero  per  reveUiio:.Ciii  sancli  Spiritus. 
Aqii»  vivenleM  sunl  quae  de  foiiiibus  per(>ciuo  nia- 
iiant,  non  cisteriix  qiia^  dc  nive  vel  pbiviis  itnplentiir 
ftunt  istae,  sed  fuunt  m:elud§  Ubano,  Libanus 
candidatio  iuler|«retilur.  H.cc  esl  Ecrlesia  qu:p  can- 
dida  esl  per  vium.  De  bis  fluminibus  dicitur  :  c  Qui 
crcdit  in  me,  flumina  de  vcntre  ejus  fliieiil  **.  i 
At|tiae  viv»  fluerc  dicuniur  cum  Impetu,  quia  apo- 
^tolis  praedicnnti!»us  ea  nenio  pofesl  ro&i^iere :  sed 
pnedicando  auimas  impenderuiil.  Islc  fons  est  inul* 
iiplex.  Laval,  rigat,  polal,  iminundiim.  ariduin,8iti- 
bunduiii.  Quia  vero  triplcx  est  iinmiindilia  iiostra, 
iriplex  esl  fcns  qui  abluii.  Prima  est  culpae  origi- 
nalis,  fteoun  !a  culpa  actualis,  lertia  nostrae  cor- 
rupiioiiis.  Priinam  abluil  foiis  baplismatlii,  secuii- 
dam  foiift  lacrymoftae  coiifessionis,  tertiaiii  fnns  sii- 
perna  beaiiiudinis.  De  primo  :  c  Eril  fons  patcns 
douius  D.ivid  in  ablutionem  peccaioris  et  ineii- 
ftlrualx  *'.  I  Dc  secundo  :  c  Quis  dabii  'Capili  meo 
aquas,  et  oculis  rocift  fontem  lacrymarum  *'  ?  i  Do 
lertio  Doetitts : 

i)a.  Pater^  augmiam  men  t  cun%cendere  $edem^ 

Un  [ou  em  lusirare  boni» 


1:0111*01,  |>crfi'cla  erit  irrigatio,  quia  valles  abuu- 
d.tbuiii  fnimciiio »  campi  replcbuntur  ui>eriate , 
c\sultatio!'C  collcs  accingentur,  et  erit  c  inoiis  Dci 
iiioiis  pitigtiis  **.  > 

Tertius  fons  |iotat.  Tres  sunl  silienles  :  SitU  pce- 
niieiis,  ut  possil  pio  Deo  labores  suslinere,  silil 
proficiens  qu:e  sursiim  sunl  sapere ,  siiii  perfeclus 
Ihum  vidcre.  Pro  priuio  diciurus  est  Doniinus  : 
c  Sitivi,  el  dediMis  niibi  biliere  ".i  Pro  sccundo  Sa- 
niarlianx  mulieri ;  c  Da  inihi  bibere  **•  i  Pro  lerlio : 
c  Sitio*^,  I  dixil  iu  crucc.  Primus  foiis  esl  de  quu 
liebecca, qiix  paticntia  iuterpretalur,  potavit  Da- 
niascum  et  cauiebis  **,  secundus  qui  Sanisoni  a  Deo 
datiis  cst  |K>sl  interfectos  Pbilistlia^os  *^;  lertius  qoi 
esl  iii  porta  Betlilelietn,qiisedoiiiff<  Dei  iiitcrprelaUir, 
de  qiio  sitivit  David  *^  De  priiiio  dicitur  :  c  Sitien- 
lcs,  veuite  ad  aqitas  **.  i  De  secuuilo  :  c  Qui  sitil, 
veninl  el  bibnt  fliiineti ,  dc  ventre  ejus  fliicnt  aqua: 
vivas  **.  I  De  lertio:  c  Silivit  anima  niea  ad  Dtfiim 
foutem  vivuiu  ^*.  i  Est  aqua  mortua,  esl  aqua  infir- 
roa,  cst  aqua  viva.  Prima  esi  gratia  qiia  eriimpii 
liomo  in  ftuperbiam,  secunda  gratia  qua  rormidat 
liomo  operari  propier  pigritiam,  lcrliaesl  graiia  qiia 
licne  nperatur  propier  sapieiitiam.  Prinia  est  inare 
niortituin,iu  qiio  iiiiUa  cientiira  poiesl  vivcre,  lia^c est 
aquaJericbo  quaiu  sanavit  EI.sxmis  iininisso  salt^* 


*»  Joan.  7.     *•  Zacbar.  13.    »*  Jer.  9.     *»  Ezecb.  56.      ^*  Psal.  o5    ••  Judic.  I.    *'  Psnl.  6.     •»  Jcr  31. 
Joel.  3.        *•  Psal.    10".       "  Psal.  07.      "  Maiih.  25.       »»  Jonn.   4.       »*  Joau.  19.     »•  Cti. 
«liisiic.  15. 


:f;. 


17 


II  heg   ^3.     *"  Ibai.  55. 


'•  Joan.  7.    "  P^al.  11.    *MY  Reg.  2. 


m  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -   LIB.  YII.  ilO 

Seciiiitla   e»l  nqtia  de  llara,  clti  qiia   iion  potnc-  A  nilaiein,  lerlii  supeniam  (lulcedinem.   Priiiii  qu:o 
luiil   fi!ii  Urael,  pmpier   amarihiJiue  n  ,    bibere  ,      ttuui  super  itTram  qiixrunt  '* 


iiisi  ex  lignljM  e^l  crucis,  impositione  ^*.  Terlia  fst 
ile  rontf  qui  esi  lu  porta  Belliloliem,  de  quo  desidc- 
lavit  David  potare  ^^  Pri  iiaiii  orgo  sanat  tlisxiis, 
id  est  DfMf  meut  Dominut,  imposilo  salo  sapientioe ; 
secundam  Mo^,  id  est  talvalut  ae  aquh^  Clirisii 
cnicis  conressione;  tenia  derertur  ad  David,  sci- 
licet  titu  detiderabHe,  id  est  Clirishim,  Irium  for- 
lium  vindieaiione,  scilicet  Eieazar,  id  esi  Det  mei 
f0r.i/iiifo,Semeias,  id  eslo6«u'i>iii  Domino ,  Jeslioam 
id  esl  detipiscem,  qui  ».iulta  miindi  eligi;  cum  Cliri- 
sio,  ut  confundai  sapieiiies.  No:audiiin  quod  anima 
aliqriando  silit  Deum,  aliquaiido  silit  ad  Deum, 
aliquando  siiit  iu  Dcum,  aliquando  siiil  secundum 


,  fccundi  f  cum  ro 
giiovisseiit  Deum,nou  sicut  Deum  gloriIicaveruui",t 
lerlii  quae  sursiim  suut  sapiuni***,  id  csl  aquas,qu;c 
de  Liiiaiio  cuiii  iinpehi  fluuut,  id  csl  de  caiidore  su- 
penue  glori.ii  veniuiii. 

Foni  horiorum  :  ;;ii.'eiif  aquarum  viveniium,  qum 
fluunl  impelu  de  Libauo, 

[Car  ]  Ilorio  diflfusius  emendalo ,  sulidilur  de 
roiiie  signalo.  De  'iiio  diciiur  qiiod  ipsc  est  fons  bor- 
torum,  id  est  funsdc  riijiis  rtvo  liorti  rigauiur.  Naui 
quum  dixi^sei  Filiusde  seipso  iu  Ecclesiast.:  c  Sicut 
aquaHluclus  exivi  de  paradiso  ",  i  sulijunxit :  c  Ri- 
gabo  borlum  iiieum  planluiionum  '^.  i  Ipsa  igitur 
est  fons,  Glius  rivus,  bortus  pl.iiilationum  bcrbis  et 


w..'.|w..«a.r     •••••     ■•■       B^VUIII,     «<II«|UUIIUV     91  (I  k       BVVUUUUIII     _      *»••    •WifW,    •■•■«■a    •!•«■«,     •■«#■•«■<»     ^'■.•■■•.••■«'•■••■■l     •■«.■■»•«     V» 

Deum.  Deuiii  silit  qui  dicit :  c  Anima  mea  deside*      srboribus  supradictis  cousilus  est  Ecclesia,  qQ.x 


ravit  le  iu  n«H;le,  scil  el  spiritus  meus  in  praccordiis 
iiieis  ^.  I  Ad  Deiim  auima  sitii,  qiias  dicit :  c  Si- 
livttaiiimamea  adDenm  foniem  vivum  ^*.  i  iii  Deum 
aiiima  sitil,  qiix»  dicit :  c  Siiivit  iu  lc  auima  mea^*.» 
Secuiiduiu  Deum  sitii  auima,  qu(n  dicit :  c  Concu- 
|iivit  aniina  mea  desidcraie  justiticaiiones  luas,  in 
ouini  lempore  ^\  •  Silit  aiiiiiia  Deum,  qux  cupit 
experiri  quaiu  suavis  csi  Domiiius;  siiii  auiina  ad 
Dominum,  quando  supra  se  elevari  ct  regeiu  iu  de- 
core  suo  desiderat ;  in  Deum  aiiima  siiit  quando 
l>er  iueiitis  excessum  tola  iu  Deum  iransire  coiicu« 
pitcii;  secundiim  D«Miin  auima  siiit,  qiiando  de  pro- 
l-ria  voluntaic   vcl  suo  arbiirio  relinqiiit  iit  dicat: 


rigatur  fluvio  qui  manai  de  fonie  signato.  Ipsa  qiio- 
que  proplor  inscrulabilem  protuuditatem  gra.iaruiii, 
qii»  in  ipsa  coiigestu!  suul,  puteas  cst  aquarum  fi* 
vculium,  id  cat  gratiarum  salicutium  in  vitaiu  a*ter- 
nam;  quac  graiije,  pixsiando  benelicia  liominibus, 
fluuiit  copiose,  fortiter,  ct  cuin  iinpeiu,  cui  resis:ere 
non  possuiit  adversarii  iiostri ,  nialigiii  spiritus. 
Fiuuut  auiem  de  Libano,  id  est  dc  ipsa  Virgiiiequu! 
dicit  de  seipsa  in  Ecclcsiasiico :  c  Ego  qiiasi  Liba- 
nus  iion  iiicisus  vaporavi  babitatioiiem  iiieaui  ".  t 
Ipsa  enim  siiie  iuctsioiie  cum  iuiegriiatc  virgiiiitatis 
filium  peperit,  sicut  Litjauus  arbor  tburis  vaporem 
emitlit  odoris.  Et  attende,quod  ditit,  c  Yapuravi  Iias* 


«  Non  veui  facere  voluiitaiem  iiieam^*.  i  In  primo  C  reditatem  meani.  i  Ac  si  diceret :  llluui  sine  la^sionc 


Deus  iuirat  ad  animuui,  et  auiimis  ledil  ad  seipsum ; 
in  secuudo  ascendii  supra  seipsuiii,  et  clevatur  ad 
Deuni;  iii  lertio  animiis  elevatiir  aJ  Deuui  ctloius 
lr.insit  in  ipsuui ;  iu  f|uarto  aiiiiiius  exit  proplcr 
Deiim  et  desceiidit  sub  scmetipsiim.  Iii  primo  animtis 
ingreditur  ad  sc'psuiiiy  in  secuudo  transgredihir 
scipsum,  iu  priiiio  iutr.it  meiiitatioue,  iu  sccuudo 
asrendit  coutemplationc,  in  lcrlio  iutroducitur  in 
|ubilaiion«\  in  quai-to  ingrediturex  compassione. 
Fous  est  gratia  in  evideuli  pluribus  posita.  Puteus 
gratia  solisspiritualibus  mauifesta.  Tres  suut  puiei, 
ut  jam  dixlmus  ,  quos  foderunt  servi  Isnac  ^*.  Pri* 
inuin  appellant  caluinnias,  secundum  iiiimicitias, 
leitiutn  abiindanliam.  In  primo  sumitur  aqua  sa: 


|)cnluxi :  qui  babitabit  in  ine  corporaliter,  et  egj 
spiritualiter  babiiabam  iii  eo.  Ad  hunc  au;em  fluxiim 
ct  impetum  aquarum  fliientiuui  de  LibaaOt  pcrtinei 
illud  quod  scquiiur  : 

Surge^  aquilo^  el  tviii,  nufl^r  ,  el  per/fa  horlnm 
meum^  et  fluenl  aromaia  iUiut. 

[Tho.]  Iii  aquiloiic  et  in  aiisiro  duae  teutaiioiies 
Ecclcsix  designantur.  In  aquiloiie  qui  est  frigidus 
veuiiis,  au&teriias  muudi  lerreuiis;  in  austro  qui 
est  calidus,  blauditia  fatlentis  accipitur.  Ilac  gemma 
leulalione  f.itignri  Ecdcsiam,  in  parabola  de  boiic» 
semiue  ostcndit  Dominus  sic  expuneus  :  c  Nam  qni 
cecidil  siipra  peirain,  bi  suiit  qui  cuui  gaudio  ex- 
cipiuiit  verbum,  sed  radicem  noii  babcuU  Nam  facla 


cu!aris  pruilentio!,  in  secundo  litieratis  scientiae,  ^  persecutioue ,  staiim  propter  vcrbiiiu   scauJalizaii- 


in  tnriio  ccsleslis  sapientix.  De  hls  aquis  dicitur  in 
Job  :  c  Eice  gigantes  geuiuut  sub  aquis  et  qui  cum 
eis  balilanl  '*.  i  Giganles  iii  iribus  prac  cxteris  bo- 
luinlbos  noiabiles  suiil.  Primo  quia  sunt  geniti  de 
lerra ;  umle  dlcitur  :  a  7^  quod  est  terra ;  sccundo 
quia  niagni,  lertio  quia  fortes.  Primi  ciiim  quserunt 
lerrena,  secuiidi  alla  sed  plii!osophica,  tert.i  fortiter 
•cquuDlur  CQelesiia.  Priuii  iractaiit  dc  terrenis 
propler  lerr*iia  ,  secundi  de  coelestibus  propter 
lerrena,  lerili  de  coelestibus  pro|ilcr  ccelestia.  Primi 
quaerunt  temporalem  ulililatem,  Si*cuudi  glorinc  va* 


tur.  £t  quod  cecidit  iuier  spinas  :  hi  sunt  qui  sus- 
cipiunl  Terbum  ,  sed  a  fallacia  divitiarum  suflbcaii 
tur,  et  sine  efleciu  efliciuntur'*.i  AusterestSpiritus 
saiictus,  aquilo  spiritus  maligtiiis ;  qiii  quasi  con* 
fliguni  pro  salute  ei  damnalioiie  liomiuis.  Aquilo 
eiiim  ex  signis  exicriuribos  internam  nostram  per- 
cipiens  afleciionem,  primo  vclox  esi  ad  excogitan* 
dammalignitatem.secundo  importunus  ad  tentaiio- 
nem,  teriio  gravis  ad  obstiiiatioiiem.  Quia  juxta 
primuiD  dicitur  aquilo  quasi  aquilis  otior ;  unde 
Jeremias  :  c  Yelociores  fuerunt  persecuiores  nosiri 


^.7.  ^**!il-    \h  /1  "  ^/P-  ^^     ''  **"•   -^-    "  ^^^'  ^*-     '•  ''«al.  r,2.      ^^  Psal.  118.      *•  Joan.    5. 
^•Gcn.  i6.  ••Job2().    •»  Coloi.  3.   •Mloin   i.  «^  Coloss.  5.  •'Eccli.  21.    »•  Ibid.    ••  .Ibid.  »•  Maitb.  »3. 


471 


TIlOHiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


47S 


jiqiiilis  ceeli  '^.  »  iiixta  tccundum  iliciiur  aquilo,  A  stnim  **;  >  de  tertio :  <  Dnxit  me  per  viain  ansira- 


quasi  aqniete  longe.  Uiide:  t  CogiUTenint  inlquiia- 
tes  in  corde  tota  ilie,  ronsiituebant  praelia  **.  i  Juxia 
lertium  dicitur  aqiiilo  quasi  a';uas  ligiins  oncre, 
scilicei  consielando  in  obaiiiatione.  Unde  propbela : 
t  InduraTeruiil  racieiii  sii.nii  snpra  petram  '*.  >  Dc 
piiiiio  :  t  Qtit  exteiidit  :iqu'loiiein  su|ier  vacuum**,i 
de  secuiidii:  t  Vcnius  luibiiiis  teniebat  ab  aquilo- 
iie'*.  >  De  teriio:  t  Ab  aquilone  p:<ndetur  omne ma* 
lum  *'.  I  Ciiiii  biinc  S|  iiiius  sanctus  espellit  assnmit 
&c|)li.*in  aiios  fipiiiiiis  nequiores  se  **.  Suiit  enim 
sep^eiii  lioniy  sej.iem  ne(|U:im  ,  septein  nciuiires. 
Spirilns  bfmiis,  6|*intiis  sap!en:ia;,  cui  opponitnr 
nequam,  scilicct  spiritus  iiisipientiae;  neqiiior  esi^ 
spiritus  simuLiiae  sapicntiae.  Spiritiis  bonus  iutelli- 


lem,  et  ecce  poria  quae  respiciebat  ad  austnim  ^*.  > 
Contra  mallgnilatcin  apparuil  ineolumbs  specie'*; 
contra  xstiim  importuniiatis,  in  nube  ^;  eonlra 
frigus  obstinationis,  in  igne  ^K  «Sic  auster  advenieiis 
iiortuin  cordis  nosiri  recreat.  Si  enim  in?enerilcor 
liKridum  in  coelum,  ampiius  proTehit ;  fii  lenebrosuni 
ui  abyssum,  nd  clariinlem  rediicit;  si  constantia 
soli«'um,  ut  terram  lirmius  facit;  si  iabrjcnm  ut 
aquani,  ail  soljditaiem  retraiiit.  Quia  t  oninia  quae* 
ciinqiie  voluit  Domiuus  fecit  iu  coelo  et  in  terra^ 
in  inari  et  in  omnibus  ahyssis  :  educeiis  nubes 
al»  cxtrcmo  terni*  ^^.  >  Priniiim  terrs,  siinl  opera 
boiia ;  uiedium ,  opera  indifferentia ,  ut  conie- 
dere,  eic;  extrcma  terne,  sunt  peccata,  propter 


geiitije  ,  malus  stultitix,  noqnior  simulatio  disci-  *'  quml  sequnntur  ista  :  nulies,   id  est  caligo  coiifu-. 


pljii.ne.  Bniiiis  spiritus  couMlii,  nequam  spiritus  im- 
prudcntitT,  nequior  simUlatio  providcnli.-e.  Spiritus 
boniis  foriiiu.!iiiis,  iieqiiaiu  spiritus  ignnvix,  no* 
quior  innrinitas  fnllentis  virtulis  «buuibralione. 
Bonus  est  spiritus  scieniia>,  nequain  igiior^ntiae, 
neqnior  usiirpatio  scieiiliae.  Bonus  est  spiritus  pie- 
tatis.  nequam  imptetatis,  nequior  falsae  pietatis. 
Bonus  est  spiritus  tiuioris,  iiequam  spiritus  teineri* 
tatis,  netpiior  dulus  flctie  rellgionis.  Cum  itaqne 
aquilii  sit  nialuui,  et  inilium  mali ,  notanduin  qnod 
est  nialuin  quod  iiiquinal,  malmn  quod  inquietat, 
maliiin  quoJ  criici:it :  scilicet  peccaium,  diabolus, 
inferiius.  Coiitra  hanc  triplicem  pestem,  sciiicet 


sionis.  fiilgur,  terrdr  niajestalis,  pluvia  fletus  coni- 
pu:i(  liouis.  Sic  enini  operatur  iii  nos  Spiritus  saiK 
ciiis  :  piius  cnini  de  recordalione  peccatomin 
eoiiriindiriiiir,  secundo  terrore  couculiiuur,  teitio 
iii  Uetu  compungimur.  Nubein  aspicio  snpcr  nie, 
qiioiies  t  confusio  faciei  nieae  cooperuit  ine  ^*.  > 
Fulgura  excipio,  quoties  terrores  Doniini  iniiitanl 
coiiira  nie  ^*.  Pluvia  descendil,  qiuilies  |>o&suui 
slraiiiiu  nicuin  rignre  ^\  Post  lnleni  pluviain  venti 
dc  thesauris  producuntur,  quia  post  fleiuin  coiiso« 
latio  scquitiir  Spiritiis  sancii,  quia  venti  dicunliic 
doua  ojus  qu;e  consolanlur.  Ilis  priiiioj;eiiita  i£« 
pypii  ^*  pcrcuiiunlur  ab  homiiie,  id  ebt  arroganiia 


culpsD,  piignae,  pu  nc,  orat  David  tripiicem  miseri-  q  sr.nciitaiis,  usque  ad  pecus,  id  est  supvcbiam  va- 
cordiain   iribiis  psalmis.  Primus :  t  Miserere  niei,      niiatis. 


De:is,secuiidum  ST'"'**'^^"*'"^!^^^^!'^^*!»  ^tiam  *^; 
secunilus :  t  M  serere  niei ,  Deus,  quoniam  con- 
culcavit  iiie  hoino  *';  i  tertius  :  t  Miserere  mei,  Deiis, 
niiserere  inei,  quoniani  in  le  confidit  auima  inea  '*.  > 
lla*c  aqiiilonis  triplck  hoc  versn  o^tenditur  teniaiio. 
t  Non  roe  demergat  icmpestas  aquae,  >  scilicet  ? iu- 
lenta  iu  adversis  tcntatio,  t  neque  absorbeat  nie 
profundum,  >  sciiicet  fraudnleiita  impieiaiis  deco- 
ptio,  t  neque  urgeat  super  me  puteus  os  suum  "  > 
scilicel  rcs  periiulosa  desperatio. 

Auster  vero  advenicns  contra  pr«dicta  tria,  tria 
opcratur:  Velocilalem  inaligniiaiis  temperat,  iin* 
portunitaieni  exslinguil,  obsliiialioiiem  liqiier:ict:il. 


Qiiatuor  ex  scplem  veniis  pertiiieut  ad  intcllc- 
ciuiu,  ires  ai!  aflecluni.  Ad  ihlellcctuin  enim  per- 
liiiet  sapcre,  iiitelligere.  discerncic  scire;  ad  af- 
fecium,  C4Hili«lere,  (liligcrc,  tiinere.  Ex  his  qiialuor 
triuin  surgit  aO^ectio,  quia  priiis  est  intelligere, 
deinde  alfici  inteliectis.  Spiriius  ssapieiitiae  spirat 
a  lueridie,  spiritus  ititirllccius  ab  orinKe,  spirittis 
cousili^  ab  siquiloiie,  spiiilus  scieiiiiae  ab  occi- 
dente.  Thesaurus  uu«le  enianal  in  quatuor  ga- 
zophylacia  dislingiiiiur  :  primnni  fabricaiur  iu 
parte  occideniali,  ex  sensii  hisiorico;  hccundum 
erigitur  in  plaga  sepientrionali ,  ex  scnsu  mo- 
rali;    lertiiini    ex    allegoria    instruciuin    slai    ad 


juxta    iriplicein    sui    noininis   interpreiatioiiciu  *  ^  orienteui ;  quariuin    vero    ex    anagoge   in     nie- 


Jtixia  piiinum  dicilur  aiisler  quasi  auras  teirpe- 
rans,  juxta  secundum  dicitur  anster  quasi  aqiii- 
lonis  uredlnem  sleriiens,  jiixla  tertium  dieiiur  au- 
ster  qoasi  augens  soiniiia  terrae,  vel  qiiasi  auferens 
sterililstem.  Conlra  primum  dat  auster  pcccalori 
fontcm  lacrymarum,  coiilra  secundum  fructuin  vir- 
iuiuin,conlra  icrliuin  ul  hoino  totus  pergat  iu  Deum. 
De  primo :  t  Converie,  Dominc,  captiviiateni  no- 
sirain  sinit  lorrens  inaustro**;>  de  secundo  : 
t  Ptumescit  accipiter  expandens  aias  suas  ad  au- 


ridie.  In  oc«;iileiitaIi  recondiium  esi  argeiilum  elo- 
f:iicnii;e ;  in  scp'eiitrioiiali ,  variae  et  innumene 
viriuluni  geinniae ;  in  orientali  conlinentur  pur- 
piira,  et  hys^iis,  cl  caetera  onianienta  regalia  in 
sacrametitis  £cclesi;e;  in  ineridi:.iio  ciisloditur  aii- 
ruiu  ccelcslis  sapieutiae.  In  priino  (ides  cru.iiltir, 
in  secuiulo  operalio  insiruiiur,  in  tcrtio  (levoiio 
exercctur,  in  quarlo  coelesiium  conlemplaiio  iu- 
choaiur.  Per  hidloriam  quid  faciuni  sil  disciiniis; 
pcr  nioralitalcm  quid  faciendum  sil  cognoscimiis, 


"  Thren 
.SO.    «• 
3.      '• 

"K\od,  1«. 


?n.  4.     ••Psal.  139.    •»  Jer.  5.    ••  Job  56.    •»   EzoHi.   !.     '»  J^r.  J.    '•Luc.    tl.      •^   Psal. 

Psal.  55.     *♦    Psal.   56.  •'    Psal.   68.  ••  Psal.   iJo.    '*  Ui   50.    '•  Ezcch.  40.    '»   Matih. 

Maiih.     17.       '»     Act.  2.       »*    Psal.  154.       '•     rsal.     io.       ^*  Psal.  87.       '»    Psal,   t>. 
1«. 


m  COBfMENT.  IN  CANTICA  CAXTIC.  —  LIB.  VII.  ;  iU 

Y-^r  allegoriam  McnnnentaEcclesixquomodopracce-  A  qnarliis  sni  amoris  ifftiem  accendll.  De  primo  ait 
(lentium  rerum  flgads  prxnunliaia  sint  inielligimus. 
Peranagogen:  c  InTisibilis  Dei  per  eaqiucfacia  sunt 
inielleeia  conspicimns  ^.  i  Ab  liis  qualuor  veniis 


Tenit  •piriius  ul  reviviscant  moriui,  sicut  in  Ese- 
cbiele  legiior  **•  Faciamus  igitur  quemdam  bomi- 
nem  inieriorem»  cujus  ossa  sini  naiurales  potenti», 
ui  pudicliia,  sobrielas,  qoae  sine  diariiaie  non  suni 
▼irtutes»  et  sic  ossa  arida;  siiperponantor  nenri 
fortilQdinis,  ne  disstpaia  Jaceant;  superindiicalur 
opos  pietatis  quas  ad  fovendam  carnem  paiiperum. 
Vel  nenri  sunt  discretio  qnae  Tirtuies  copnlai,  caro 
sensualitas»  qu»  ossa  et  nerros  tegit,  duni  senstis 
suos  eis  applicau  Supereiteiidalur  cutis  bonestatis 
iu  conversatione  per  timorein.  Forniaius  est  homo, 


Apostolus  quosdam  esse  iuOatos  spiriiu  cariiis 
siKne**;  de  secundo:  <  Nos  spiritnm  -litijiis  muiidi 
non  accepimiis  ** ; »  de  tertio  :  c  Spiritus  Dci  maltis 
vcxabat  Saul  '* ;  >  dc  quarto  :  c  Spirilus  saiicins 
disciplin£  elTiigiet  nclum  et  auferet  se  a  concu- 
pisceniiis  quae  sunt  sine  intelleclu  *'•  >  Priinus  ita- 
qiie  spiritus  cst  spiritus  impurilatis,  sccundns  spi« 
ritus  lalsitaiis,  teriiiis  iniquitatis,  qoartus  Spiritiis 
vcrilAlis.  Primus  enim  maculat  golositate  et  loxo- 
rin,  secundus  decipit  vana  gloria,  lertius  dolet 
ciilpa  remissa  et  collata  graiia,  quartus  retribuit 
sua  proinissa.  De  priino  dictior :  c  Gum  iinmundua 
spiritus  exierii  ab  hoinine  **,  i  eic. ;  de  secundo  : 
c  Cum  loquilur  mendacium,  de  proprio  loquitur'*; » 


sed  adbuc  non  vivit,  donec  iiiformet  ista  cliaritas,  B  ^^^  tertio :  c  Assuinil  sepiem  alios  spirilus  nequiores 


scilicet  Spiritus  sancliis,  qui  venit  aqualuor  ventis 
praedictis  per  inlelligentinm.  Surgente  igitur  aqui- 
lone  venit  ausler,  id  est  Spiritus  sanctus,  et  perflat 
borium  cordis  nostri.  Sed  primo  sufllal,  secundo 
alOat,  tertio  perflat.  Sufllal,  fugiunl  phantasinau; 
aflht,  et  veniunl  cbarismala ;  perflat,  et  fluuni  aro- 
mata  :  phantasinata  suggestionum  iniquanim ,  cba- 
rismaia  spiritualiuin  graliarum,  aromata  coeleslium 
deliciaruni.  Audi  sninalionem  :  Cnni  Christus  post 
resorreclionem  appaniit  discipuiis  suis,  insufllavit 
eiSt  dicens  :  c  Accipile  Spiriium  sanctum  *'.  >  Qiio- 
modo  fiigianl  pbantasmala  subdit :  c  Qoorum  reini- 
seriiis  peccaia,  remitlualor  eis'*\>  Per  afllaiionem 
qooque,  sic   veiiiunt  charismata ,  voces   diversae 


sd  *^;  >  de  quario:  c  Cum  assumpius  fuero,  mitiam 
\obis  Spirituin  verilalis  *'.  >  Sed  quia  non  omnibus 
daiur  discrelio  spirituuni.  solliciie  oportet  pensare, 
c  ut  non  crcdatur  omni  spirilui,  sed  probate  spi- 
ritus  si  cx  Deo  sunt  **.  >  Isle  spiritus  iinmundos 
polluit  in  delectatidne,  in  consensu,  in  opere.  Inde 
Jonniies  in  Apocalypsi  vidit  tres  spirilos  immondos 
egrcilientes  de  ore  draconis  in  modom  ranarom  ^» 
liana  enim  in  paiude  babiut,  venlre  tangit  terram, 
pedibus  frequenies  saitus  facit.  In  palude  euim  ba- 
bitai,  qui  in  luxoria  deleclator,  ventre  tangit  lerram 
qui  consentit,  pedibos  dat  saltos  com  operator 
kte  spiritos  immondos  inquinat :  primo  per  flaxom 
cogitationom,  secondo  dum    inoendit  desiderium  , 


consonani,  fniiiiir  Dei  magnalia  *\  quia  alii  dat  C  tertio  per  effectom  operum,  quarto  per  superllol- 


genera  linguarum,  alii  discretionem  spiriiuum, 
afli  interpretaliones  sermonum  '*,  eic.  c  Haec  omnia 
operaior  uniis  atque  idem  spiritus  dividcns  sin- 
gulis  proot  vull*^  >  H'c  audi  perflaiionem  :  Per- 
fia^  inquil,  hortnm  meum,  et  fluent  aromttta,  u\ 
est  audi  sponsam  flueniem  aromatibus  coelestiuni 
deliciaruin.  c  Qiiae  es*,  inquit,  ista  quae  nscendit  per 
deserlom,  deliciis  aflliiens  **-**?>  Sed  ipsa  spoiisn 
io  advento  Spiriuis  sancti  desiJerans  ejus  replcri 
gratia  et  cbarilaiis  fervorem  in  suis  inembris  ac« 
cendi,  ut  per  euin  amor  augeatur  Dei  ei  proximi, 
et  discreiio  spirituum  pcr  eum  comparetur,  cla- 
mat : 
c  Veni,  creator  Spiritus,  replc  tuorum  corda  (i- 


talem  conversationom.  Indcs  est  qood  poerom  mil- 
tebai  saepe  in  ignem,  et  freqoenier  in  aqoani»  et 
allidebat  in  terram,  et  despomare  faciebat  **.  In 
aquam  eniin  miltit  per  fluxum  cogilalionum ,  In 
ignem  dum  accendit  desiderium,  eollidit  in  terram 
perpetratione  openim.  Despumare  facii  per  molii- 
todinem  superfluilatum.  Spuma  cnim  ex  superflol- 
taic  nasciiur  humorum.  Sequitur : 

Spiriius  inendax ,  ipse  mentilur  inventione, 
mcntitur  promulgaiione ,  meoiitur  promissione. 
Mentiiur  promulgaiione,  quia  ad  mcntiendum  Ui- 
struit;  meiilitur  promissione,  quia  promissum  non 
restiluii.  Priino  fuil  ejectus,  secundo  horao  infectus, 
terlio  iiomo  deceptus.  De  priino :  c  Gum   loquitur 


deliom*^.  >  Qtiaiuor  suni  spiriius  :  Esi  euiin  spi-  ^  inendacium,  de  proprio  loquliur,  quia  mendax  esU 


ritus  carnis  spiriuis  niundi,  spiritus  diaboli,  spi- 
rilus  Dei.  Primus  esl  spiritus  iuiinundiis,  secundus 
spiritus  vanus,  lertius  spiritus  iniquus,  quarius 
Spiritus  sanctus.  Prinius  inflcil,  secundus  illudil, 
lertius  fraudem  inveiiii,  quartus  ad  succurrendum 
veiiit.  Pritnus  Incendit  deslderium,  secundus  facit 
homincin  lubricuni,  lertius  virlutihus  cvacuat  cor 
imprudenlium,  quartusreplelcordasuoruin  ndclium. 
Priinus  desideriorum  motus  extendit,  secundus  fa- 
voris  velum  expandit,  tertius  erroris  laqueos  tcudit, 


et  paier  ejus  ",  >  id  esi  niendacii.  In  secundo  ait : 
c  Ero  spiritus  mendax  in  ore  omnium  prophetaruni 
Achab  *'*•  >  In  lertio  mentitns  est  Evae,  cuni  dixil : 
c  Cur  praecepit  vobis  Deus  ot  non  comedereiis  de 
ligno  scientiae  boni  et  mali?  »  Et  illa :  c  Ne  forie  mo* 
riamtir.  >  Et  ilie  :  c  Neqnaquam  moriemini.  Scit 
cniui  Deus,  quia  in  qoocunque  die  comederltis  eri« 
lis  sicut  dii  ^  >  Mentitur  proximo ,  mentitor 
sihi,  iiieiiiitur  Deo.  Ilentitur  proxiino,  diim  verum 
pro  falso,  vel  falsuni  pro  vero  aflirmat;  meniitur 


'•  Rom.  I.  ••  Ezech.  57.  •«  Jo:»n.  20  •»*  Ibul.  ••  Act.  «.  •»  Cor.  1«.  •*lliid.  ••-••  Canl.  8. 
••  liivornlio  nd  Spir.  saiicl.  ••  Coloss.  2.  •»  I  Cor.  2.  ••  I  Rcc.  IG.  •»  Snp.  !.  »•  Luc.  11.  •»  Joan. 
«.      •'  Liic.  II.      "Juau.  !C.      •*  I  Jkiii   4.    "  Aioc.  16.     f«  Marc.  9.      ••  Joan.  8.      "MIPiraL  21. 


Gt'11.  5. 


475  tnOMAL  CISTERC.  £T  JOAN.  .\LGRIN1  47C 

sitii.diiin  peccaliim  8uum  Uissiinulai;  nieniiiur  Deo,  A  iiiiqiio  :  ipsc  eaiin   spiriliis    priucipalis.    Liitle 


dum  ▼otuin  adiinplorc  iion  curai.  Pro\iino  menltc- 
lialur,  ciii  diiil  Danicl :  f  Recle  menlilus  es  cl  tu 
in  caput  luum  *.  i  Lt  eniin  Suz:innam  occidereni, 
nieniicbanlur  sacerdoies  impuilici.  Dd  teriio  ait 
David  :  i  Insurrexerunt  in  ine  lestcs  iniqui ,  et 
iiientita  est  iniquiias  sibi  *,  i  sicul  meiiiiius  est 
Adaui,  qui  peccatum  suum  excusavit^.  Sicut  Ana- 
nias  et  Saphira  qui  pecuniam  aiisconderunt '•  Men- 
titur  Deo.  Unde  Jub  :  c  Nunquid  l^eus  noslcr  in« 
diget  meridacio  iit  lo(|uamiiii  pro  co  dolos*?  i  Sic 
inentili  sunt  filii  Israel,  qui  corde  redicrunt  in 
iGgyplum  ^.  Spiritiis  nequiii.-e,  sicut  dictum  esLt 
fraudes  invcnit,  virluiibus  evncuai  auimas  impru* 
«tciiiium,  bqiieos  tendil*  Inveiiit  rraiides,  ut  ser- 


«  Spiritu  principali  confirma  mc  *'.  i  Est  enim  8pl- 
ritus  Tcritalis.  Primo  ilaqiic  vcuit  Spirilus  sanctcs 
boc  ordiiic  :  Primo  spirat,  sccuiido  insirait,  tcrtio 
cvacuai,  quarlo  prxvertit.  Spirat  gratiam  pncTe- 
nientem,  insiruii  luililanlcs  ad  mali  fugam  d  boni 
cleclionem,  cvacuat  arroganlium  prssumplioncin, 
prxvertit  pigriiantium  infidain  sccuritatcnu  Pri- 
roum,  ut  cordc  coinpungatur;  sccundum,  ut  com- 
punctus  jiisiificetur;  tcrtium,  ut  graila  praevcniciis 
meritis  uon  im|>uietar;  quartum,  ut  fuga  graiis 
tiineatur.  Dc  bis  quatuor  dicitur  :.c  Spiritiis  nLi 
vuli  spirat,  et  voccm  cjus  audis,  scd  nescis  undc 
venit  aut  qiio  vadat  **.  i  Ubi  vult  spiral,  duin  con- 
fcriur  graiia;  voccm  ejus  audls,  duni  nosira  in* 


pens  E\'x  cum  fitiis  sciisus  corruuipat  *.  Virluiibus  B  struilur  maliiia;  scti  nescit  uiide  vcniai,  qnia  quid 


cvncuat  animas  iinprudeutiiim;  ci  sic  «lcsceiidcnlem 
n  Jerusalem  in  Jericbo  de^poliai  '.  L^qucns  tciidii, 
ni  sic  bominem  iigalis  pedibiis  et  inaiiitius  in  tcnc- 
J'ras  exteriorcs  ejiiiat  **•  In  priino  amittit  viani,  in 
sccundo  Doinini  sui  perdit  graiiain,  in  lcrlio  ndvcr- 
sarii  sui  siistinet  angarias.  De  prinio  ail  propbeta  : 
c  Dissipalx  sunt  vi.-e,  cessavit  transicns  iu  sc- 
miui  '^  I  Fit  cuiin  Dan  cotuber  iii  vta,  cerasics  in 
semita  **•  Ipsc  enitn  est  spiritns  Dci  mnlus,  qui 
agitabat  Saul  ''.  De  scciindo  :  c  Misit  bof^lis  m:»- 
uuin  suain  ad  ouinia  spcciosa  Jacob^^i  Unde  ideiii : 
c  Dispcrsi  sunt  lapides  sanctuarii  in  cipiie  ouinium 
platearutn  *',  i  quia  Nabiizardau  princeps  mililiae 


ex  98  meriiis  proeedat  tua  non  habet  consricnlia; 
aut  quo  vadat,  qir*a  ncscis  ad  quem  fiiiem  lua  ve- 
niat  justilia.  Sequilur : 

c  Replc  tiioruin  corda  fi.lcliuin.  i  Priino  siinpiei. 
scciindo  replcl.  terlio  complet.  Supplct  quod  noslra 
non  potest  infirmitas,  rcplet  qiiod  evacuavit  lui- 
quiias;  complei,  ut  pcrseveret  in  nobis  sancliias. 
Primum  ut  ad  operaudiim  sit  boino  robustior  ;  se* 
cundom,  ut  sit  virlitlibus  lociipleiior ;  tcrtium,  at 
sit  longaiiimior.  De  priuio  David :  c  Et  spirilu  prin- 
cipali  confirma  me  ",  i  Scd  c  Spiritus  sanclns  ad- 
juvat  infirmitatein  nostrain.  Qiiid  eniin  oreuius  uii 
oporlet  ncscimus,  scd  spiritiis  orat  pro  nobis  gcuil- 


transtulit  vasa  templi  in  B.byloiiem  ••.  Isud  rei.it      ^„,„5  i„enarrabllibus  ".  1  ut   c  quod    possibilitas 
nequam  spiritus.  Unde  :  c  Assuuiit  septem  spirilus  ^  ^^^^,^^  „^,,  ^^^.^^,^  ^^„^  „^j,.,  j„ierccssionc  doiie 


ncquiorcs  se ''.  1  Iste  ncquam  spiriius  diciiur  sc« 
plirormis,  quia  septiformi  privat  gralia.  Dc  lcrtio  : 
c  In  via  bac  qua  ambitlabam  absconderunt  laquciim 
inilii  *'.  I  Uudc  Job  dc  Debeinoib  :  c  Ncrvi  icsiicii- 
lornm  ejus  perplcxi  *'.  1  llic  spirilns  ila  obstinat 
lioniinem,  nt  nec  os  sunm  aperiat  nd  oralioncni  et 
coiifessi«inrni,  nec  aurcs  ad  prxdicaiioncm.  De  qiio 
Dominus  iii  Evangclio :  c  Sur.lc  et  mutc  spiritus, 
exi  ab  eo  '*.  1  Ccce  tcrra  est  inanis  et  vaciia,  et 
lciiebr.e  sunt  supcr  facicm  abyssi  '*.  Qnanlnm  ad 
spiritum  immnnduin  lenebrx  sunt  super  facicm 
abyssi;  qnanlum  ad  vauuni,  terra  est  inanis;  qiiau- 


tur  **.  >  De  secundo  :  c  Repleii  sunt  ointies  Spiritii 
sanclo,  et  coeperunt  loqui  **.  1  De  lcrtio  :  c  Spiriltis 
luns  boiius  dcducet  mc  in  lerram  reclaai  *'•  1  Se- 
qnilur  : 

c  Ei  lui  amoris  in  cis  igncm  effundc.  1  Iste  ignis 
priiuo  consumit,  secundo  accendit,  tertio  urit. 
Consumit  salubriter,  acccndit  suavilcr ,  urit  feli* 
cilcr.  Primum  inconrersis,  sccunduin  in  justis, 
tertium  in  sanctis  et  angelis.  In  prinio  pcccatum 
incipit  rccederc,  in  secundo  mcns  cxccdcrc,  in 
tcrtio  gaudct  angelus  cl  liomo  exutns  bac  morta- 
litatc.  Priinum  fuit  in  Maria  Magdalcnc,  sccunduro 


tnin  »d  nci|nain,  lerra  cst  vacua  :  tencbrosa,  pro- 
picr  giilokilaiis  ct  Inxiiria^  caligincm ;  inauis,  pro-  j^  in  Joaniic  evaugelisla.  lcrlio  aOiciunlur  scrapbiiu 
pt»!r  inundi  vanitaicin  ;  vacua  ,  pcopier  aniissam  ardenlia.  c  Dcus  nosier  ignis  consuinens  est  ".  1 
virtniciii.  Scd    c  spiritus    Domlni  ferebalur  super     Uiide  :  c  Ditnissa  suntci  pcccaia   roulta,  quoniani 


aquas  isias  **,  1  quia  ^piritui  imniundo  opponit  spi- 
ritutn  mundutn,  spiritui  vano  spiritum  sapientiir, 
spiritui  iuiquo  spirituin  rectum.  Primuin,  ut  auferat 
iiniiiur.do  spurcttiam;  secundum,  ut  aufcrat  vano 
inundi  stnltiliam ;  leriiuin,  ut  facial  justiliam.  Pri- 
inuin  opponit  imuiundo,  quia  spiritiis  aCtiiigit  nbi- 
qiic  propicr  siiain  mundi^iam  ";  sccundum  vano  : 
beniffuus  est    cniin  spirilus  sapicnlia;*^;  tertiuin. 


dilcxit  multum  **.i  De  sccundo  :  c  Igncm  veni 
niilterc  in  tcrram  ,  ct  quid  volo  nisi  ut  ardeat  *^.  1 
Juxta  bunc  dicitur  :  c  Ego  diligcntcs  mc  dUigo.  Et 
qui  maiie  vigilavcrint  ad  me ,  invcDicnt  me  *'.  1  De 
teriio  :  c  Qui  facis  angelos  tuos  spiritus  ct  mini* 
stros  loos  igncm  urentcin  **•  1  Iloc  angcli  assiduc 
ardcnt,  Unde  :  c  Cbarilas  nunquam  cxcidit^,i 
quia  habita  in  via,  liabetur  in  palria. 


•  Aci.  5.    •  Job  13.    '  Exod.  16.    •  Gen.  5.    •  Luc.  10.     ••  Malib. 
Itcff.  10.      »^  Tbren.  1.       »■   Ibid.     «*  IV  Hcg.  to.      "  Luc.  II. 


*  Dan.  13.    *  Psil.  26.    ^  Ccn.  5. 

2i.    •>  Isai.  55.     "Cen.  -49.      »M  Reg.  ...  .    .-    •        •«  r.    .    ^. 

•■  Psal.  Ul.  "  Jab  40.  ••  Marc.  9.  *»  Grn.  I.  **  Ibid.  '*  Sip.  8.  *♦  Sap.  I.  *»  Psal.  50. 
*•  Joan.  3.  «^  PmI.  hO,  *•  Roin.  8.  *»  Omc.  Eccl.  *•  Act.  i.  ^'  P;>al.  142.  "  Dcut.  4.  »»  Luc.  7 
*•  l.ut.  1«.    "  Piov.  8.    '•  Psal.  10"^.    "  I  Cor.  15. 


^^^  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  VH.  178 

f!!?f  f!''''^"!""*  """''^'  ^^""^^  ^*^*""""  "•'""••  ^  ««'»"6»«  lcslam:  i  Lioel  is  qiii  foris  etl  Yeiiis  hoino 

iioftler  cornimpaiur  ,  is  tameii  qui  intiiji  esi  reiio- 


iH  /iuiHi  aromata  UliMt. 

[Car.]  Ac  8i  dical  aj  spirilutn  nequain  qui  pcr 
aquiloneiQ  dtsignatur:  Surge,  neiiicuml>as  Eciloii», 
ul  eam  depritiias ;  sed  receile  et  cede  victus  ab  ipho 
tibl  pnedfcio.  Tu  auieui,  ausier»  idest  inspiratio 
aaacli  Spiritus,  perfla  houum  meufri,  id  cst  iiiatri 
meae  perseveranter,  et  InsufDa  graiiarum  alimidaii- 
liam,  m  ab  ipsa  abuudanter  et  iudeOcienier  dcfluaut 
a  I  iufirmos  bencliciurum  remedia.  Sequiiur  ex 
Toce  mairls : 

Cap.  V  —  Veniat  dileclut  mens  tn  hoHum  %uum^ 
«I  camedal  frucium  pomorum  tuorunu 


Taiur  de  die  indicm^.  »  Audi  quoinodo  quarti  suut 
iuseusibifes  ex.supenia  duliedine.  Lapides,  ioquit, 
lorreutes  illi  dulces  fuenMit.  Frimi  adbuc  noniiniim 
ex»pect»tit,  seeuudi  vocant»  a  lertiis  jam  suscipiiur, 
in  qiiariis  Jam  pasoitur.  Primipro  ver  cuudia,  sc- 
cuiidi  ex  pura  coiicientia,  tertii  pro  paiieniia«  quarti 
pro  sapieu^a.  Primi  dicuut  cuiu  centurione :  c  Do- 
minOt  non  suni  dignus  ut  iutres  siib  lectum  meum 
^*.  >  Secundi  dicunt  cuin  Cleoplia  et  Amo  i :  c  Maue 
iiobiscuiu,  Doniiiie**.  >  Tertii  gaiideutps  ruin  Za- 
cbxo,  suscipiuut  illuui  iu  domuai  suaiu  '*.  Quarti 
babcut  coeuaculuiu  graiide  stratuiu,   ubi   pasclia 


[TBO.]Vcniat  Doiuiuus  iu  Ecclesiam  suam,  ul 

eaiu  consenrct  immaculatain»  ac  fldei  fruge  fecun-      ^ i-    •     i-  .        ..*»... 

i^ .     4.       r        ...  J:,.  n  cc">  ^iscipults  suis  iiianducat '*.  Ye ,  si   placet.  in 

daui.  Uiiaudiu  eniui  dicere  poicro :  i  D  iiram  le,  "         i      •      i  .        .  ,       .        .    . 

,v  _.._  _: »,        .  .  :        ....?.•      uno  homine  liosqiiatuor  borios  acc  pe.  lu  pr  mii 


Domliitf,  f irtiis  inea  ^,i  ertpiei  iiie  de  iuiiuicis  meis, 

el  siiper  cxcelsa  regiii  statuet  nie  '*,  ul  comedal 

frucium  pomorum  tuorum,  Uiide  ait  discipulls  suis : 

€  Eg:i  liabeo  cibum  maiiducare  qiem   vos  nesci- 

lis^*.  •  Poiestet  lioc  ex  voceperftfciorumdici.quise 

siiicera  devoiioiic  Dcoscrviresciuiit  .*  Vehiat  dileclut 

miut  in  horlum  tuum  ut  comedat  frucium  pomorum 

tnorum.  Ac  si  aperte  dicatur  :  Yeniat  pius  Dominus 

uiniercedem  iiobis  restituat.   £st  bortus  olerum, 

liortiis  piimiirum,  liortus  nucuni,  borius  aromaium. 

De  priiiioSeduliu.4 : 

Honnulii  veneraniur  otut,  molletqui  ptr  horiot 
Humina  ticca  rignnl. 

De  secuiido  in  boe  loco :  Veniai  dileciut  meut  in 
korium  tuum.  De  lcrtio  :  c  Desceudi  iu  bortuui 
uieuui,ul.viderem  poma  convallium^^  >  Deqtiarto: 
€  Dileclus  meiis  desceadit  iii  bortuin  suum  ad  areo- 
iain  aromatum  ^*.  I  Ut  primo  vescarour,  priiis 
ferro  ilesccaiur,  secundo  in  oII;i  ponitur,  tertio  in 
ignecoqnilur :  secuiidum,  scllicetpomuui,  dccoriatnr; 
lertiom,  id  est  nux  a  sua  lesta  confracta  8ep.ira- 
inrt  quartnm,  id  esl  aroAna  morlario  contunditur. 
Prioii  snnt  pcsuiieutes,  secuudi  exieriorem  favo- 
rem  suoruin  quasi  poini  scoriam  abjicicnies,  tertii 
fiint  eonfractioncm  afflictionum  voluntarie   susti* 


quatuor  liorios  accipe.  Iii  priiiiU 
iiicipit  bomo  quasi  olera  vilia,  se  per  bumilitatem  re- 
putare  ;  secuiido,  tanquam  poiui  scoriam  tempora« 
lia  a  se  separat  boua  iu  openbus  misericordi» ;  ter- 
lio,  qiiasi  testaui  nucis,  »e  confringil  in  afflictioiie; 
quarto  proximos,  quasi  in  aromalibus  spirilualis 
vliae,  respergit  odore.  In  primis  eiiini  audit  Domi- 
num  diceuiem  :  c  Discilo  a  me  quia  mitis  snm  et 
bumilis  corde".  >  Secundo  audit :  c  Qui  non  re- 
nunliaverit  oiiinibus  qux  possidet,  noti  |K)test  meus 
esse  discipulus '\  i  Tertio  audit  :  c  Qui  odit  ani- 
niaro  suain  iii  boc  muiido,  in  vitam  wternaiii  cnsto- 
dit  eam  **.  >  Q*iario  audit :  c  Trisiilia  vesira  ver- 
letur  in  gaudium  et  gaudiuin  vesinim  netno  tollet 
C  a  vobis  '*.  >  Yeniens  autetn  diloctus  couiedil  de  liis 
quatttor  fructibiis.  Ilortus  iste  est  uterus  bealae 
Yirginis.  O  beaium  el  amacnuui  liorlum  tripllci  flure 
niiraculi  Tenustaium  I  0  beatum  fructum  a  perso- 
nis  religiosisBimis  collectuui  et  conservalum ,  et 
licgi  suiumo  in  aula  sua  prxseniatum  ! 

Ad  ciijus  horli  videndam  venuslatem  et  prsdicia- 
ru*u  personaruro  bonesiatem,  iios  sic  invitat  Ec- 
clcsia  :  c  Yidete  miraculum  malris  Domiiii :  couce- 
pil  Yirgo,  virilis  ignara  consortii.i  Ad  Salvatoris 
oblationem  qitatiior  veiierabiles  occurruut  personx : 
Joscpb,  Maria,  Auna,  Siineon.  Josepb  portat  luuudi 
gubernaculum,  Maria  exbibel  miraculiini,  Simeon 
profert  oraculum,  sancta  Anna   suscipit   optatuui 


iieiiles,  qiiarti  suut  illalas  pasfdones  imbuti  super- 

po  si|iore  non  seuiieutes,  et  inde  in  aliis  bonum 

odorem  largientes.  Priini  desecantur  sua  peceata 

dijadicanies,  cuin  dicuui :  cPeccaviinus  oim  p.ilri-  ^  spir-iculum.  Guberiiaculum,   qui  docct  viam  veri* 

bus  nostris,  injuste  egimus,  iuiquitatem    fecimus      latis,  miraculum  focundae  virgiuilaiis,  oraculuni  in 

^.  »  Pouuuiur  in  o!la  disciplin»  quibiis  dicitur  :      Cbristo  moritur»  iufirniitatis,  spectaculum  in  clia- 


fOinuis  disciplina  videtur  in  poeniienli  non  esse 
gaudii,  sed  moeroris;  seil  posiea  fnictum  pacatissi- 
luom  reddet  jiistitiae  ^^.  >  Coquitur  igne  de  quo  di- 
citnr :  c  IJre  renes  meos  et  cor  meutn  ^.  >  Yide 
quonKNio  secnndiis  confert  gloriam  favoris,  scilicet 
scoriam  a  se  :  c  Non  nobis  ,Domine,  non  nobis,  sed 
noroini  luo  da  gloriam  ^*.  >  Et :  c  Qui  gloriatttr,  in 
Domino  glorielur  ^^.  >  Yide  qiiomodo  terliui  con- 


ritate  diviuitatis.  f^riinuro  aufert  a  peregrino  er- 
rorem,  secunduui  affcrl  uaturae  stuporem,  lertium 
prasdicat  iledeuiptorem,  quartuni  oslendil  Salvato- 
rom.  De  priiiio  :  c  Qui  regis  krael,  iulende,  qui 
deducis  velut  overo  Joseph  ".  >  De  secundo  :  c  Yi- 
deie  niiraculiim.  >  De  tertio :  c  Ecce  hic  posiins  esl 
in  ruinani  et  iu  rtffurreciionem  mullorum  **,  >  cic. 
De  quarto :  c  Nunc  dimiltis,  Domiiie,  servuni  luam 


••  Psal.  17.  ••  lliid.  ^*  Joan.  4.  *•  Canl.  6.  *•  Ibld.  *»  Psal.  105.  ^^  llel.r.  H. 
»»  Psal.  23.  *•  Psal.  113.  *^  II  Cor.  10.  ••  II  Cor.  4.  *•  Matlh.  8.  •»  Liic.  24.  »»  Luc.  19. 
••  Marc.  H.    ••Mattli.  II.    •*Liic.  II.    ••  Joan,  li.    ••  Joan.  16.    »»  Psal.  79.    ••  Liic.  2. 


i79  TJ10Mi£  CISCERC.  KT  JOAN.  AI.GRINI  ilO 

iiipaco;  qu:a  ▼.idfranl oeuii  inoi  Saliilarc  Uiiiin'*.  i  a  Tt?ii:o  coiicepil  Sainsonqui  iliciliirfo/ MrnM.  Ilaiia 


Josf*|)li  rcr(  inundi  gnbcninculiiiH  f|iiod  n^gil  iia- 
vig.in<c8  pcr  mare,  peregriiiauies  iii  i(*rra,  vulan- 
le<i  iu  ncre.  In  niari  naYigaul  qui  iu  Ouxi»  folupu* 
libus  <;ariil8  vofulpntur ;  tn  lerra  aihbulanl  qui  in 
itTtetiis  bonis  prf>.«perantnr  ;  iu  aerevolanlqui  8ur* 
siini  cbr.la  lcvanles  iii  cceleslilius  dcleGiaiiiur.  Sed 
c  oiiiiiia  qu:iTiinque  voliiii  Douifiiiis  f«!cil  in  cocUi  el 
in  lerra,  iu  niari  el  iu  oinnibiis  aliyssis  ^.  >  lu 
priuio  salvavii  Pelrum  in  mari  ainbulanlein  *'•  lu 
sccuimIo  coiivcriit  Paiiluin,  cuiu  ircl  Daniascuin» 
crr^fileiu  **.  lu  lerlio  suscj»pii  Cliain  iu  aere  asceu- 
denleui**.  Ipse  euliu  esi  angclus  dc  Apocalypsi,  qui 
posoii  pcileiu  suuiii  deilriiin  i ::per  mare,  sihislruin 
supcr  lerraiu,  ei   levavil  inanuui  suani  :id  cobIuui, 


vel  sauf  la  anima  dicilur  uxor  Maiiue»  qoat  dlciler 
reqHiet  de  Ttquie^  id  esi  Dei  Pairis  iu  qiio  requle* 
s  cinus  aieriialiler,  si  quii^cinius  a  pecealo  leui- 
jMiraliler.  Caprc  siitii  pcccala.  Ilaedus  qul  dux  e«l 
csprariini,  cf  t  fomes  peccali  qneui  Dco  immobmns 
duiii  roniiteiu  pcccaii  iiobis  subjidiuus*  Quo  facio 
solein  jusiili.-e  concipiiniis.  Prinium  babciimiis  per 
devotani  orationem.  Uiide»  quia  Tobiaf  babuil  aii- 
geluin  sibi  raniillarcnr.  ail  ei  amgelus:  c  Com  Jiju- 
iiares  ei  urares,  ego  obluli  Deo  oratioues  loas  **.  > 
De  sccimdo  Paulus :  f  Invenio  aliani  legem  In  nieiu* 
bris  nieis  repugnsntcm  legi  nientis  uicae.  Infclii 
cgo  boiiio,  ait,  qiiis  me  ^iberabii  ilc  corporo  roorlis 
biijns  ?  Gralia  Dci  pcr  JcsuinCbrtsUiiu  ^*.  »  Ul  auie» 


jnraiis  quod  jain  lcnpus  ainplius    iion  eril  *S  Pcr  ^  lcrtio  mcriio  casiilatis  ei  dilectioiiis  Cbrisll  eoiici- 


priiuum  |)edcui  calcai  carnis  volupiaiem,  per  se- 
cundum  niumlivanilalein.  Pcr  roanuin  lcvaum  iii- 
viiat  ct  trabit  asccnilcnlcin,  jurans  quoniam  te  npus 
non  crit,  id  csl  mora  vei  motiis  rerum  muinliiliuiii, 
quia  in  ca*lo  uou  esl  Ifansiuutatio,  ncc  vicissiilu- 
diiiis  reriim  obumbratio  **.  Priiniii  clainal :  c  Surgc, 
pro;iei  a,  atnica  inea  *'.  i  Sccundis  dicilur  ;  c  Yciii 
de  Liliano,  sponsnyCt  coronaberis*^,»  id  esl  de  inuri- 
di  cnndore.  Libanus  enlni  i/ea/6<irfo  dicitur.  Tertii 
clauinnt :  c  Trahe  ine  posi  lc  **.i  Isluin  porlal  Joscpb 
qui  dicilur  angmenium^  sciliccl  virtnlibus  crc- 
scens. 


piauius,  dicamus  :  c  Lcclulus  nosler  floridus'^,  • 
propter  casiitalein,  proptcr  dildclioncui.  Ail  Cbrf 
stiis  :  c  Si  quis  diligit  ine,  scniioueui  iiieum  serva* 
bii ;  cl  ad  euni  venicmus,  el  roaiisioucm  apod 
cuni  raciciniis  *'.  >  Siuieon  prorcrl  oraculum  : 
«  Ecce  posiliis  esi  bic  iii  ruiiiam  cl  in  returreclio- 
nciu  inultoruiu,  ei  in  sigiium  ciii  eoiuradieeiur,  d 
Inaiu  ipsius  aniniani  pcrlransibil  gladlos  ^*.  » In 
ruiuaiu  daiiiiiatiouis,  iu  resurrectioocm  reparailo  jiti 
in  signuui  prubationis  perlransibil  gladios  piis- 
sioiiis. 

Triplex  csl  ruiua.  Priiua  fnil  dc  coslo  Sn  bonc  ae* 
rcin  caliginosuui,  sccuuda  de  paradiso  In  rouuduui, 


Ifaria  cxbibct  niiraculnin.  Triplcx  esl  cjus  niirn- 
cu!uin.  primo  nb  angclo  sniiilatur,  secuudo  roiiics  r  '^^^i^  *^^  ninndo  iu  inrcrnuni.  Priina  de  angelis, 
iccnti  iii  cn  exslinguitur,  lcrtiovirginiias  fecuiida-     secunda  dc  protoplastis,  lertia  de    obsUualls.  De 


pcccnti 

tnr.  Priiiuiin  opcrnlur  nngcliis,  sccundutu  Spiritiis 
sanctus,  tcrtfuin  Dci  Filius.  Dc  priino :  Inveneruui 
me  cuslodcM  civilaiit,  pereuneruni  me  el  tulnerare' 
runime,  iulerunt  paUium  itteiim.  Ciislos  civitalis, 
id  eil  Ecclcsix,  csl  angclns,  est  Spiriins  sanclus, 
cst  D«M  Filius.  Angelus  percussii  qnodniu  perturbn- 
lionis  sliiporc.  Ipsa  enim  turliata  est  iu  sermoue 
cjus,el  cogitavit  qunlis  essct  ista  salntatio  "-^*.  Spi- 
ritiJSsanctusvuliicrnvitnnioreClirisli,  tu!it  palliuni, 
id  cst  vi  Inuicii  igiioraniix.  Dc  secuiido  :  c  Sicul 
liliuin  inter  spiiias,  sicamica  niea  inier  (ilias  Jeru- 
salem  ^'.1  Dc  tcrtio  :  %  Yenter  iuuSl  sictit  acervus 
trilici  vailatus  liliis^*. »  Haec  Iria   miracula  qnac 


priiiia  :  c  Cum  pugnarct  Uicbacl  cum  dracooe»ra- 
cta  csi  riiiiia  niagna  in  coelf*  **. »  De  scconibi  dicil 
proplicia  :  c  Ipso  reparabii  rujiias  Jerusaleiii  "•  • 
Et  David:  c  Jiidiciibit  iialioues,  iuiplcbil  ruiiias^.  > 
Dc  tcriia  Salomon  :  c  Aiile  ruinameialiavii  cor*', » 
Mcni  :  c  Tiinor  Doiniui  Tons  sapientiai,  01  declinol 
a  ruina  niortis'\  >  Prima  esl  irreparabilts»  ao* 
cuuda  sanabilis,  terlia  irremediabilis.  De  prima 
ciiini  diciiar :  c  Mon  cslamplius^locuseorom  inveolus 
iu  cceio  *'.  >  De  secunda :  c  Alieval  Ibminos  orones 
qui  corruuut»  et  erigil  oinncs  elisos". »  De  lerUa : 
c  Qui  descenderii  in  iurernum  non  ascendei  ulira» 
ncc  reverleliir  amplius  iu  locum  suuiu,»'aii  Job*'« 
apponiiniis,suiilnobisiinilanda.  Primo  ergo  liabca-  D  Cbristus  igitur  qui  esi  sapicntia  Palris,  faeUis  esl 


mus  studiuiu  angclicx  faii:iliaritatis,  secuiido  fu* 
giainns  peccati  fomilcm  juxta  possibilitateui  no- 
strae  infiriniintis,  icrlio  glorificemus  el  porteiiius 
Cliristum  in  conle  el  corpore  uostro  merilo  casU- 
uiis  ^*.  Primum  quxrimus  devota  oratione,. secun- 
diim  in  oppugnnnda  leiitalione,  tertium  vclicmcnti 
dilectioiie.  Uoc  eniinordrneegit  uxor  Manue.  Primo 
videns  angeluin,  secundo  locuta  esl  ei  dicens  : 
c  Exspecia  ui  faciamus  ei  liaedum  de  capris*\> 


primis  in  ruinam,  qiiia  non  dubitaveruni  squali' 
latcm  biijus  sapienti.-R  appeiere :  secundis,  qoia 
iiulucrunl  snpieuli«  consilio  acquiescere  ;  teiliist 
quia  nolueruni  post  sapientiam  Cbrislum  ambubre. 
Priiuis  eniin  dixit :  c  lii  coBlom  ascendam,  aoper 
astra  Dei  exalubo  soliuin  meiiro  **•'»  Seeondis 
diciiur :  c  Quia  dcspcxisiis  consUiuro  meuro  el 
correpiiones  meas  neglexistis,  ego  quoque  in  inieri:a 
vestro  rldebo  ".  >  Tertiis   dicitur  :  c  Qui  seqoiiar 


••  Luc.  i.  ••  PsaLl5i.  "  Matib.  H.  ••  AcL  9.  ••  IV  ilcf.  13.  •^  Apoc.  10.  ••  iac.  I. 
••Canl.  «.  •*  Caiif.  4.  ••  Canl.  I.  ••-^»  Liic.  I.  "  CanL  4.  '•  Cant.  7.  »•  I  Cor.  0. 
»*  Judic.  13.  "  Tob.  1«.  '••Roin.  7.  "  Cant.  I,  "  Joan.  .14.  "  Lnc.  2.  ••  Apoc.^Mt. 
••  Isai.  51.  ••  Psal.  100.  •»  Piov.  24.  «^  Prov.  li..  •»  Apoc.  20.  ••  Psal.  I»5.  •' Job  17.  ••  Isai.  U. 
••  Prov.  I. 


tti 


COMMENT.  Ui  CANTIGA  CANTIC.  —  LIB.  Vfl. 


m 


me  110.1  ambiilat  III  tenebrU  **•»  Medii,  sicnt  diciuin  A  ViJe  rependenlein  :  <Quid  retribu«im  Domino  gro 


est,  pntiont  returgere.  Uiide  dictum  ett :  c  Posiius 
ett  ia  resorrectionein  oittUonim  ***. »  Est  autem  re- 
Mrreeiio  spiriinalis,  etl  pnrlicolaris.  esl  generalis, 
estspecialis.'Priina  est  prxdestinsiorum»  secnnda 
est  inspinloruin,  lertia  uni?ersorum  ,  ^uarta  bea- 
lonuD.  Primt  fier  gratix  iiifusionem,  secunda  ad 
prolMlionem,  leriia  ad  natune  reiniegralloncm, 
quarU  ad  reirihuilonem.  I>e  prima  :  c  Si  consiir- 
resisiiseani  Clirislo,  quae  sursum  sunt  qnxriic  " ;  » 
de  seeonda  :  c  Surdi  audiunt»  moriu»  resurgunt  ** ; 
de  tertia :  c  Onines  quidem  rosurgemus ,  sed 
ooa  omnes  imniuiabimur  **•  » 

8B  ^  quarla  :  c  Alia  esi  clariias  solis,  alia  cla- 
rilns  Imi»,  alia  clarius  stellarum,  sicut  est  resur* 
rectio  mortuorum  *^.»  Sequilur  :  c  lU  signum  cui  ^  sunipsii.  Unde  ipse  ait :  c  Nunc  diniiltis,  Doiinno» 


omnibus  quae  relribuil  inibi  ?  Caliccin  salutnris  ao- 
cipiani  -*.»  Unde  Sicphanus  mortem  qiiain  S.ilva. 
tor  pro  omnibus  dignalus  esl  pati,  b.inc  ipse  piias 
re  IdiditSaivatori.SuspendensMaria  potcrat  dicerc : 
c  0  vos  omnes  qui  iransitis  per  viani,  attendite  et 
vi<leie,&i  est  dolor  siinilis  dolori  nieo**\»  Ei  :  c  Ni« 
gra  sum  sed  forinosatquia  decoloravit  niesol  **  » Ni 
gradoloris  atrocitale,  formosa  (baritatr,deroloravit 
me  sol  justitiae.  Sequitnr  desideratum  spectaculuin 
qiiod  acccpit  Simeon.  0  beaiain  viduani,  quir  sfie* 
ctaculum  vidif .  0  l>eatum  senein,  qui  s.iluiem  vidit, 
liimen  portavil,  gloriaui  agnovii,  saluicm  oinuiuin 
qiios  pracdeslinavii,  luinen  gentiuin  quas  fide  illu- 
niinavil,  gloriam  Israelitaruuidequibus  carneiu 


coDtradlcetur  *'.»  Est  autem  signum  iriplex  :  Est 
signuro  Dei  vivi,  esl  et  signnin  Jusli,  esi  et  sigiium 
ligni  vivjfici.  Pnnium  est  cxbibstio  inirnculi,  serun- 
dom  exlprior  disciplina  religiosi,  lcriiuni  iiisiru* 
menlum  paUendi.  Et  boc  esi  signuni  probatiopis.  In 
primo  enlm  Cbristiis  probatnr  Dcus,  in  secundo 
homo  jostiiSt  in  lertio  vir  robusius.  In  flgura  priini 
ait  Joannes  :  c  Vidi  sngelum  habenleni  signtim  Del 
vivi  **.»  Unde  :  c  Sigoa  eos  qui  crediderint  liaecse- 
quenlor :  In  nomiiie  meo  dasmonia  ejicient  *%  »  etc. 
Et  Nieodemus  :  c  Nemo  potesl  bxc  ^igna  facere 
qu«  in  facls,  nisi  fuerii  Deus  cum  eo  **.  De  secun- 
do  :  cEx  omni  Iribu  filiorum  Israel  diiodecim  millia 


servum  luuin  in  pace  "*. »  De  priuio  :  c  Quia  vide- 
runt  oculi  nici  Saluiare  lunin  **•»  De  sfcuiido  : 
c  Lumen  ad  revelationeui  gentium*^»  Deicriio:  cEt 
gloriam  plebis  lu«  Israel  *\»  0  qiianta  p.ice  re- 
quiescebalspiritusejiis  qui  dicebal :  c  Nuiic diiiiiUs 
servuin  tuuin,  DominCt  in  pace.»  Qiiare?  cQuta  vido« 
runl  oculi  tnei  Salutar<  luuni.»  Aiiiion  poriabatlu^ 
nicn  dequo  dicluiu  esi :  c  Senex  pueium  poriabai, 
pocr  aulcin  seiieni  r«*gebal. » Luinen  ergo  erat  quandii 
senex  rcgebat ;  gloriam  Israel  cognovii.  Unde  di« 
clum  cst :  c  Sinieon  infirmilaiein  iu  mauibus  accepit» 
sed  majcstaiein  iutus  agiiovii.  »  Israel  eniin  diciiur 
vidtM  Dtnm.  Gloria  ergo  est  eoruni  qui  vidciil  Do- 


slgnatl  **,»  scilicei signo  rcligionis.  Et ;  c  Signaium  n  »ilnnin  :  bie  c  per  speiulum  et  in  «nigmate,»  in  pa« 
est  soper  nos  lumen  vultus  tuit  Domine  '**,»  Id  esl      tria  c  facie  ad  faciem  *'.  i 


claritas  religionis  Christl ,  qui  diciiur  vultus  Dei. 
Ei  Isaias :  c  Liga  testimonium,  signa  Itgem  '.»  De 
terlio  dlcitnr  :  c  Signa  Thau  iu  frotuibus  virornm 
qui  noo  erravcriut  *. »  Et  postes  Isrartliianim  iu 
isroel  sigiiali  suiil  sanguine  agni  *.  Et  hoc  signum 
cmcls  erit  in  c€elocuiu  Dominus  ad  judiciuin  veoiet. 
Priiao  folt  cootradictum  duin  dlcereiur  ei :  c  In  BeU 
sebolb,  pnncipe  dienioniorum  ejicit  d;emonia  ^. » 
Secundo  sic  :  c  Quare  cum  publicanis  el  peccatori- 
btts  maBducal  roagister  vester  «Ti  Ei :  c  lioino  Iste 
potalor  esl  vlni*.»  Teriio  sic,  ut  ait  Paulus :  clui- 
micl  sont  cnicis  Cbristi  quorum  fiiiis  iiiieritus» 
qoonim  Deos  venter  esi ,  et  gloria  in  coufimone 


\tniat  diteetu9  meus  in  horlum  tunm,  ut  come- 
dai  (rucium  pomQrum  iuorum, 

[Caro.]  Aiidienssiquidem  inater  so  vocari  in  bor- 
luin  :  memor  quoqiie  Illius  ficulnex,  qna  pro  eo 
quod  Christum  in  ea  quaerenteni  rucluni  non  pavil 
ab  ipso  fuit  maledicta  et  aruit  '*,  iiiviiat  dikduui 
ui  veuial  el  coinedal»  et  delectetur  iu  fruciu  |M)mo- 
rum,  id  esi  iu  opcribns  virlutuin,  qiias  iii  Ipsa  |daii- 
tavii.  Ille  auiem  inviiaius  slaiini  adest :  et  de  boiia 
rcrectione  se  coiniiiendat,  diccns  - 

Veiii  in  horthm  meum^  toror  mea  $pon$a^  NMti ai 
myrrham  meam  cum  aromaiibui  meit* 

[ino.]   Voui   bacpissiiiie,   iiiquil,    in  Ecclesi;ini 


ipsorom  *.»  Seqollur  :  c  Tuam  ipsius  animnm  per-  D  meam,  qui  boc  facere  nullo  modo  teinpore  perogri 


iransiblt  gUdius  *.»  Gladius  bic  passionis  ivitt 
iransivit,  pertransivlt.  Ivil  usqiie  ad  auimaui  Sal- 
vatoris,  Iraiisivit  ad  auiinam  malris,  pcrtransivil  ad 
aniinaio  Virginis.  In  pi  iuio  Clirislus  suam  iuipeudii» 
in  secundu  niartyr  aniniam  suaui  repeudit,  in  tertio 
Maria  animam  suam  suspendit.  Impeudit  passiouc, 
rependil  passionis  rocompensatiouc ,  suspendii  ab 
omni  consolationc.  Vide  quoinodo  vidit  Jesum  fla- 
gellatum,  sputis  illiiuin ,  clavis  confisum ,  lancea 
perforatum;  sic  iuclitialo  capite,  emisit  spiritutn*. 


nationis  cjus  desisio»  ul  errauies  corrigani,  infir- 
mos  adjovem,  dubitantes  In  fide  conflruicin,  ei  bene 
agentium  fructihus  pascar.  Per  myrrham  designan* 
tur  bi  qui  mariyrio  viiain  flniverunl,  vel  ipsiqui 
carnem  suain  crucifixeruni  cuin  viiiis  et  coiiciipi- 
sccuiiis.  Per  aromaia  oinnes  qui  bonoruui  operuin 
suiit  rauia  insignes.  Metil,  quando  martyrcK  ct  alios 
perfectos  qu.isi  qitadam  falce  moriis  ab  hac  viia 
prx*cidii,  et  ad  cellaria  siipemae  heaiiludtuis  per- 
ducil:  c  Multi  suntvocali,  paiicl  vero  electl  ".»  Vo- 


••  Joan.  8.  •*•  Luc.  2.  •»  Coloss.  3.  ••  Malih.  II.  *•  I  Cor.  15.  **  Ibi ',  ••  Liic.  2.  *«  Apoc.  7. 
*»  Marc.  16.  *•  Joaii.  5.  •»  Apoc.  7.  »••  Psal.  A.  *  Isai.  8.  •  Ezech.  9.  *  Exod.  li.  *Malib.  i«.  •Maith. 
9.  •  Maiih.  H.  'Philip.  0.  *  Liic.  a.  •  Malth.  iO,  «7.  »•  Psal.  n.5.  •••  Tliren.  !.  '>  OnK.  1. 
•••  Luc.  4.    "  Ibid.    •*  Ihid.    «^  Ibid.    »•  1  Cor.  13.    ••  Mattb.  41.    "  Matth.  «0. 


485 


tOOMiE  CISTERC.  ET  JOAT^.  ALGRINl 


m 


csit  Doininu;>  inipios »  Tocal  InArnios ,  Tocal  jnslos.  A  In   primo  icilicet  Kpor.so  baberons  llbermfitaiM, 


l'riinoii  atl  poeniienliani »  secnndos  ad  consiantiam» 
lenios  ad  gloriam.  Ad  pceniieniiain  qna  se  pnrifl- 
ccra,  ad  constaDiiam  qua  perseverent,  ad  gioriam 
qua  pnrmia  recipiant.  De  primis  oer  proplicLim  : 
f  Couvcriiniiiii  ad  me  ei  ego  convcrlar  ad  vos  *' ;  >  et: 
€  Qnare  inorieinini,  domuslsrael"*?  »  lyeinfiriiiis: 
f  Veniierd  inconiiiesqui  laboraliset  onerali  eslis,  et 
ego  rellciam  vos  '*•  •  I>e  lerliis  :  f  Yeniie,  benedi<:ll 
Palris  mci ,  pcrcipiie  regnnm  quod  vobis  paralum 
est  ab  origine  niuiidi  **.»  Ideo  vocai,  quia  primi  in 
peccaiis  suis  nioriunturt  sccundi  difficultale  vi» 
gravanlur,  lcrtil  cuin  niulio  desiderio  pra^slolaiilur. 
Priiuorum  quidam  recusant  nec  eKcusanl ,  quidam 
recusant  et  eicnsaiitv  qnidam  nec  cxcusani  nec  re- 


In  sponsa  affiniiaiem,  in  liorto  aroopnltaleiD.  Libe- 
raliiatem  qua  sponsus  communicat  aua  gaodiaf  af* 
flniiaiem  qua  dicitur  soror  et  sponsa»  amoenitalem 
nbi  noniinalur  myrrba  et  aromau.  Vere  liberalis 
qui  donat  egenlibiis,  dooat  laboraniibus,  donat  pee- 
caloribus.  Egenlibus  refeciionem,  laboranlibos  con* 
solaiionem,  peccaiorilins  remissionem.  RefectioneD 
alimenloruin,  consolalrionein  tribnlationnm«  remis- 
sionein  peccaiorum.  Qnod  bene  flguravit  Abraban, 
cum  Ires  Tiros  basptiio  susfcepit  "•  In  figura  primi 
dedit  eis  ciharia ;  pro  secnndo «  collocavit  em  sob 
ilicis  uinlira;  pro  leriio,  lavit  pedes  eomro  aqna. 
Inde  eliain  dicil  Samuel  ad  Saul :  c  Cum  veneris 
ante  quercuin  Tbabor,  occurrcnl  libi  tres  viri; 


cns:inl.  Priini  nulliim  babcni  liniorem,  secundi  ba*  B  uniis  p<irtans  Ires  ba^dos ,  alius  Ires  torias  pat.is. 


lieiii  serviiein,  leriii  fili:ileni.  Priiiii  non  excusant, 
fjuia  lioc  exsilium  suinmain  repuianl  felicilatem ; 
secnndi  excnsjiit  Deiiin,  a^siimanies  supra  inouiim 
inisericordem ;  icriii  iiec  recusant  ncf*.  excusant 
scienies  Denin  fulurum  jndicem  ei  largum  reniuiic« 
ralorem.  Priiiii  dicunt :  f  Coiiiedamus  ci  bibatnns, 
cras  enim  moriemur  °^»  Secundi  in  excusaiionem 
prxiendunt  carnis  voluptaiem,  sensuum  curiosiia- 
tem,  niundanam  occupalioiiein ,  et  niundi  dignita* 
lem  :  sicul  iiivitati  ad  niiptias,  quorum  unus  dixii : 
cUxorem  duxi,  ei  Ideo  non  possuin  veiiire  **:»  ecce 
vulupias  carnls.  Alius  dixit  :  f  Juga  bouin  emi 
quinqiie,  et  eo  probare  illa  **;»  ecce  cnriosilas,  vel 
niundana  occupalio.  Teniiis  dixil  :  fVillain  enii, 


ler:ius  lagciiain  vini  '*.»  In  bxdis  enlin  inlelligilnr 
ficccaioruin  reuiissio,  tn  panibus  refectio,  in  vinn 
quod  laslincal  consolaiio.  De  primo  :  f  Qui  sanal 
conlriios  corde  ei  alligai  conlritiones  eorum  **•» 
De  secundo  :  « Qui  dal  juroemis  escam  ip6onim«  ei 
pullis  conrorum  iiivocanlibns  euin '*•»  Detertio: 
f  Benedictus  Deus  et  Patcr  Doniini  noslri  qni  con« 
soialur  iios  iii  onini  iribulalione  nosira  *'. »  Se«l 
notandum  quod  Iriplex  isie  panis  pancm  illnra  qnl 
de  coeio  descendil  figiirjl;  lri:i  cniin  enicit :  Defi- 
cieniein  rcparal,  ct  jani  sanuin  roliorai,  esurientem 
satial,  rcparatad  graliani,  rolioral  adpngnam.sa* 
tial,  duin  gusiaresn|iienlinin  dal.  Priinuni  dcsignanl 
qninque  panes,  quibus  pavii  inrbani  in  de*erto  '*. 


ei  neccs^c  liabeo  exire  ct  ridere  eain  *^;»  ecce  niuii-  ^  Uiidc  ail  :  f  Si  dimisero  eos  jejunos,  deficient  in 

di  dignilas  vci  vanitas.  Illi  qiii  se  niin  excusant  vcl 

rcciisant  dicunl  :   Quid    ergo  niiserriinus  dicnui 

\tl  qold  faciani  si  nil  boni  perferam  aiile  t:intiitu 

juiiiceni?  Jiistis  dicilur:  Ueuui  myrrhnm  menm,  Ac 

si  dicerct  :  Reddo  pro  Itumilitalis  dejectioiic  coro- 

iicn,  pro  dolore  cordis  l:etiti:iin,  pro  conriisioiie  pas- 

s^oiiis  laudem  el  gloriani ;  sicut  in  Isain  legiinr  : 

f  Daibb,  iiiquit,  corotiani  pro  cinere,  olcuni  gandii 

pro  luclu,  palliuni  lauilis  pro  spirilu  moBroris  *".» 

ric  myrrbam  ainariludinis  inelit.  ISed  et  aromaia 

suavitatis  metelis,  quaiido  bcati    erunt  pauperes 

spiriia  et  biiiniles,quoniain  ipsorom  est  regnnm 

coriorum  **.  Mitcs  id  est   mansueti   possidebunt 


via  *^»  De  secundo  :  c  Panis  cor  boinlnis  coiifir- 
mnt  *'.»  In  foriitudine  ciijiis  Elias  atubulaVil  nsqoe 
ad  monteni  Dci  llorcli**.  Dc  lertio  :  f  Frange  rsu- 
ricnli  panein  lititut,  vngosque  *^,»  ctc.  Ilniic  panein 
dedit  Acliimelech  sacerdos  Danid,  euni  esuriret  fu- 
giens  a  facie  Saul  **.  Kcce  refeciio.  t^equiiur  coii- 
sulntio  :  lixc  est  lagena  vitii ;  vinom  inoilice  snni- 
ptum  tria  facit,  sCilicel  subtilein,  audacem ,  bila« 
rcin,  scilicet  conlra  ircs  hominis  tribulniiones. 

Debet  ei  esse  suluilis  contra  da^monis  macbiua- 
mcnla,  audnx  cotilra  le:tlationuin  spicub,  bcttis 
suscipiendo  illala  fiagclla.  In  priiito  ergo  esi  balien* 
da  diligeiitin,  iii  sccundo  auilncia,  in  lerilo  laeiilia. 


terram,  inodo  cordi^,  luiic  corporis,  vel  etiam  p:i-      Dc  primo  vino  dictumesl :  i  Pulchriores  siint  oculi 
lri«  coelestis,  quando  benii  pacifici  crunt  niii  Dei      mi  vino  **,»  id  esi  ni:ijor  subtiliias  discipulonim 

Cliristi  quain  caetcroruiii ;  sitblilius  qnae  vino  con* 
paraiur.  Sccuiiduin  ex|H-obrnt  Isaias  Judaico  po 
pulo  sic  :  fVinum  luum  uiistum  esl  aqna^*,»  idcst 
audacia  tua  pusillauimitale^  De  tertio-:  f  Viiinin  Lr- 


et  niundo  corde  Deuin  videbunt  *^.  Vide  adhuc  aro- 
inata  reposita  in  cellariis,  scilicet  fiiiem,  spein, 
cbarilalero.  Ftdes  cnini  transibit  in  certiludincin ; 
spes  apprehenilei  suam  exspeclaticnem ;  chariins 
non  evacuabitur,  sed  excrescei  in  suani  perfeciio- 
nem  id  est  per|>eiuuro  Dei  et  proxiuii  amorein. 
Item,  aodiviiiius  sponsum,  audivinius  spoiisani,  au- 
divimus  borlum;  Sponsum  a  quo  s|>oiisa  excitaiur, 
sponsam  quas  invitaiur,  hortuni  ad  quctn  vocatur. 


lificet  cor  bominis  ^^»  Ecrc  consolalio.  Sequilur 
reniissioqux  in  irihiis  Itxdis  designatiir»  qnia  ha!' 
dus  peccatuin  designat.  Trcssunt  isii,quia  csl  pee- 
catUiU  originale ,  esi  actiiale ,  esi  debilutn  muriis 
a*tcnia2.  l^riniuni  in  nativitalcChfisti  iuterruuipi- 


a» 


«■Zacb.  i,  •••Exccb.53.  ••Mailh.  11.  ••M:Ulh.45.  *M  Cor.  15.  **  Liic.  14.  **  Ib-d.  «Mhi.l. 
:sai.  «1.  **MaUh.  5.  •»  Ihid.  ••  Gcn.  18.  *•  I  Ucg.  tO.  »•  Psal.  HG.  »*  Ibiil.  »«  II  lUir.  I. 
Maith.  U.     •*  Marc.  8.      »•  l>sal.  105.      »•  lil  Kcg.  iU.     »'  Isai   58.       »•  I  Uog.  21.     »•  Gco.  4J. 


••hai.  I.     *»Psal.i05. 


4S3  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  VII.  4S6 

lur,  secDndum  poiniteniia  destruiiiir,  tertiumCliri-  A  Primum  facii  ▼itulus  8.igfnalus '^,  id  esi  earo  Chri- 


sli  passioiie  rebzalur.  Primus  csl  ille  basdus,  qtii  a 
Mauue  in  annunlialionis  Sainsonis  angelo  imiiioU- 
lar  ^':  secuudus  qiii  a  Juda  proplcr  coiluin  Tlia* 
iiiartproniiliii:ir^*;  lertius  ciijnH  s.nnguiiie  Teslitnen- 
lum  Josepb  a  fratrilius  lingiiur  ^^.  UtidK  :  c  Aspcr* 
sus  esl  sanguis  eorum  siiper  vesltnienta  mca  ^.i 
Audi  priiuuui  dirupluin  :  c  Dinipisti  vincula  iiie.i, 
libi  sacrificabo  liostiaui  laudis,»  ail  David^*.  Audi 
secuiidani  deslnicluiu  :  cYetiis  bomo  nosier  siiuul 
craciflxus  esl  cuin  Cbrislo,  ul  deslniatur  ciirpiis 
l>eieaiorain,  ut  ullra  non  serviannis  peccato  ^\i 
Cuiu  Cbrislo  eiiiin  destruitur,  cum  pabsioni  cjiis 
iMMifontiantes  percata  pieuileutia  diluiiiuis.  Au  !i 
lerliiim  :  c  Ero  niors  lua,  o  mors,  morsius  luus  cro, 


sti  qnae  esl  cibus  spirilualls  roborans  ad  loleran* 
liain;  secundum  sympbonla  qiis  diciiur  a  $yn, 
quod  esl  timul^  ei  phonvt  qiiod  esi  enniut :  qifvl 
noi.ll  virtiitum  consonantiain ;  lerlium  cliorus  qu: 
duos  liabet  calainos  scilicei  superiorein,  per  qucin 
superioreui  fljiuiu  accipit  ei  iuferiorem,  |ier  qiieiii 
sonuiu  refuiidil,  c  sicul  siiliicidia  slillantia  suptf 
lerram  **,  i  qiii.i  dilecllo  Dei  et  proxiini  mnliiiin 
opcratar*  ad  viriutum  cusiodiam.  Tali  dicimr: 
Yenl  in  horltim  meum,  ecce  libcraliias  dileilt.  Se* 
qiiiltir  cogtiatio,  sciliccl,  turor  mea  s;  ofi;>o.  ICccli  B'a 
est  soror  sponsl.  Priino  animalis,  sixundo  »piri- 
lunlis,  tenio  regalis.  Priuio  per  rog  at.oiieui,  se- 
eiiudo  per  religionem,  tertio  per  adoplionem.  Priuio 


tuferiie  ^*»>  ail  ille,  qui  tnoriein  nostram  moricudo  ^  eiiiiu  Cbrisiiis  cuin  persoiiin  Ecclesiae  de  parentiUr.s 


deiinixil  cl  vilain  resurgendo  rcparavit^*.  c  Jaiu 
ruiui»  sicui  ail  Joaiiiics,  noii  cril  inor»,  ncque  liicius, 
scdiicc  ullus  dolor,  ipiouiam  priora  irausienint'*.! 
0  quain  liberaliscst  qui  restituil  perdiia,  donal  gra« 
luiia,  cotiserval  tradila.  In  priino  vide  Doinini  iii« 
i!ulgenliam ,  in  secuudo  amici  bcnevoleutiatn ,  in 
lerlio  advocati  diligcniiam.  lu  priino  fugiiivus  re- 
vocalury  in  secuudo  babculi  dunatur,  in  tertio  da- 
Xum  rctitielur.  Primuui  nubis  n^prxsental  palcr 
ille  tuscipieus  filium  " ;  secuiidum  bomo  llle  qui 
abiil  in  rcgionem  longinquam ,  ei  tradidil  servis 
S!iis  bnna  sua  '*;  teninin  mulier  illa  ,  qiiaD  abscon- 
ilii  fennenlum  saccis  fariux  '*.  Mulicr  est  sapieiilia 


ejiisdum  nascilur,  tecundo  reltgiosi  nnanitfici  il 
iinius  nioris  in  douio  coiivorsaniur,  IltUo  iu  ri*gi  o 
corotianlur.  Priino  soror  est  parvula,  sccuiido 
adulla,  lcrtio  perfecla.  Priuio  enini  parvain  aflcrt 
proxuno  utiliialein,  stxundo  facil  Dei  volu.ilaiem, 
tertio  pervenii  ad  lixreiiilaiem.  De  priino  :  c  S<iior 
ine:i  parvula  est  cl  iibera  iioii  baliei ",  i  de  secundo: 
c  Qui  facit  vuluntaleui  Patrisi  niei,  ille  meiis  fratcr 
el  soror  el  maier  est  *',  »  de  leilio  bic  diciiur: 
Veni  in  hdrtum  meum^  toror  mea  tponta,  h«  prinio 
Apostolus  :  c  Taiiquam  parvulis  iu  Cbrisio  lac  vobis 
polum  dedi,  iiou  escaiu'*.»  de  secuiido:  c  Vos  iu 
cariie  non  eslis.  sed  in  spiritu  ",»  de  lenio  :  cKri- 


«livina.  Ilaecabscondiiferuieiiliim,  idcst  sapiciiliain  r  ntus  bxredes  quideiu  Dci»  cobuTedes  autem  Cbri» 
In  coiiscieniiie  puriiate  conservaiis.  Scd  non   esi      sii  '*• » 


pr»iereundum  quod  fecit  pater  ille  filio  prodigo. 
Priiuo  cnim  a  longe  vidit,  secundo  ei  occurrit, 
lerlio  super  colluiu  cyus  ruit«  qiiarto  iu  osciilo  eum 
suscepll*  quiulo  stolaiii  primain  cuin  anuulu  et  cal- 
ceaDieulo  dedil,  sexto  occidiiur  viiuliis  saginatiis, 
septiino  audinnlur  syiupliotiia  el  cborus.  Priiiio 
qualuor  priina  conTPuiuul.  Vidil  a  longc  per  prx* 
scieiiliam»  occurrit  pcr  prxvenieutein  gratiam,  ir* 
mit  snper  collum  pcr  poeiiiteniiaui,  per  osculum 
dedit  xtnitt  coufldeniiam.  Tria  quae  sei|uuutur  :«d 
secunduin  periincni,  id  esl  ad  doua  gratuiia.  Dcdii 
ei  patcr  calceamenta  ad  luuuimcn  pcduin,  id  cst 
alTeciuuni»  ne  per  coucupisceutiaui  taugant  ter* 


Tres  babel  quililiel  bomo  sororcs :  Priina  est 
corniptioiiis  lentalio,  sccunda  ratio,  lcrtia  sapieu* 
tia.  Priina  puugii,  seconda  deducii»  lertia  p;iscit: 
Puiigit,  ut  sic  cxauiinetur;  deducii»  qula  illuiuina* 
tur ;  pascil,  ul  supernis  alliciutur.  De  pritiio :  c  Puire- 
diiii  dixi  :  Palcr  nicuscs,  iiiatcr  mca,  et  scror  mea, 
verinibus  *'.  »  llasc  cst  Maria  soror  Mosi,  qiue 
murmuravil  contra  euin  *'.  De  secundo  :  c  Qiti.l 
faciemiis  sorori  nostra:  in  die  qua  alloqticuda 
est  **.  >  Alliiquiuiur  eniin  ratioueui,  quaiido  eam 
consullnius.  Ilaec  est  Sar.i,  ctii  dixit  Abraliam  de* 
sceiideiis  iu  iEgjrptum :  •  Dic,  obsecro,  qiio.l  soror  iuea 
cs  **.  I    De  tertio  :  c  Sapienlias  dixi  :  Soror  tiu^a 


rena.  Dedil  el  priinam   stolam  id  est  aniina  jusll-  ^  cs  -. »  llxc  est  Marlba  qux  ministraf,  el  Laiu- 


ficalionem,  ut  sit  virlutibus  orutita.  Dcdil  ci  anuih 
Ittin  in  manu,  100  ^^  babcat  perrcctionem  aJ 
i>|iera« 

Ccce  quomoilo  reJdit  pcrdila,  qiioroooo  oat  gra* 
lilata.  Sequilur  quoinodo  couservat  trndita.  Primo 
in  adversitatc  dat  paiieiitiam,  secundo  iu  prospe- 
rilale  serval  ▼irtutum  cotisoiiantiam  ne  discordent 
per  Toluplatem ,  vanitatein  et  stiperbiam  ;  tcrtio 
amorcm  suuin  infuudit  ut  refuudaiur  iu  dileitio- 
iieui   proxiiur  ad  facictidum  iu  eum  niisericordiam. 


rus  uiius  tx  recuuibeiilibus  queui  pascit  *'.  Spousa 
adtiilllitur  ad  liberoruin  procrcaiionem,  ad  leciuli 
pausationem,  ad  secreiorutn  cognitiouem.  Priiiio 
est  studiosa,  secundo  speciosa,-  tcrtio  voluptintsa. 
Studiosa,  ut  crescal  numcrus  Odelium;  specios.i» 
sine  fuco  teuiponilium ;  volupluosa,  guslu  ca*le- 
•tiuin.  De  priiiio  Apostolus  :  c  Salvab  liir  uiulier  per 
filiorum  gcneratiouem  **. »  Ilxc  est  illa  fonii  uiu- 
lier,  quae  c  de  fructu  niauuum  suarum  planlavil  vi* 
ncatii  '*. »  Ad  quain  dcscendit  spousus  in  bortuui 


"Jttdic.  13.  ^  Ccti.  58.  *^  Gcu.  57.  ^  Isai.  C5.  ^*  Ps;il.  113,  *' Uoin.  6.  *•  0>o.  15.  ^»  0;lic. 
K.clcs.  ••  Anor.  4i.  »•  Lur.  15.  ••  Luc.  I».  •'  Mailii.  13  "^  Prov.  15.  ••  Psid.  71.  •• 
Laui.  ».  "  Marc.  5.  ••  I  Cor.  3.  •'  lioiii.  8.  ••  lliid.  •'  Jub  17.  •»  i\um.  U.  ••  Caul.  8, 
•*  Cen.  «i.    ••  Piov.  7.    ••  Luc.  10.    •'  Jo;iii.  II.      ••  I  Tiai.    i.     •*  Pn>v.  51. 


487  THOMiE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRlNI  4» 

mtfuiD,  ot  viderei  poma  conTallium,  cl  inspicercl  A  neni :  primnni  liuiniliiatis,  secunJnm  compassionit. 


%i  flomiMenl  vineT»  el  f^ermlnasseni  inala  puiiica. 
Ciil  obTiai  illa  quasi  niaier  honoriAcaia,  dicens : 
c  Ego  innier  pulclirae  dileclionis  el  liinoris,  el  agiii- 
lioiiis,  ei  saiiciae  spei  **.  i  Ac  si  dicerel :  Ego  iil>i 
l^eiiero  diligenies,  linienies ,  cognoscenies ,  spe- 
raiites.  Esl  ct  speciosa.  Umlc  ei  dicilur  :  t  Tola 
piildira  es,  aiuica  n»ea,  ei  lUtfcula  non  esl  in  le  ^S* 
leiuporalis  sciliccl  solliciluiiinis.  Esl  eiiim  niulier 
illa  de  qiia  in  Apocalypsi :  i  Yidi  civiiaieni  sanciam 
Uierusaleni  desccndentem  sicut'  spimsain  ornaiain 
Tiro  suo  **,  I  el  sic  ad  lecii  pausaiionem  cnni 
sponso  accedii  ut  dicai:  c  Cum  essci  rex  in  accu- 
bilu  suo,  nardus  myrrb»  dedil  odorein  ^uum  '*.  i^ 
Adiiiiiiilur  eiiaui  ad  cognilionem  secrelorum,  ut 


lertiuni  exsiiliMliouis.  Ilumililalis  c  qua  semelipsuin 
exinahivii  forinaiu  servi  acciplens**;  i  compa*s'o- 
nis,  qua  c  faciiis  esl  Palri  obediens  usquc  ad  iuor- 
lem  **;  i  exsullalionis  qiia  c  liberalitr  a  serrlinie 
corrnptioiiis,  oinnis  creaiiira  ingeniiscens  ei  pariu- 
rieiis.  Per  naiiTiiaiem  inforinamur,  paksioul  coii- 
fornianiur,  rea»urrcc.ioiie  rcforuiamur.  Infomamur 
audieiiies,  quod  c  Dcus  superbis  resistil,  buniiibtts 
antcm  diit  g raiiam  **.  i  Conformamur,  qula  «  ClirislNS 
passus  est  pro  nobis,  nobis  relinqiiens  exempUioi 
ui  seqnaniur  vestigia  ejus  **•  i  Reformabimar, 
qiiando  rdbriiiabil  corpus  bamililalis  iiostrm  con- 
liguraluni  corpori  clarilotis  su».  Ecce  conTiTliin 
pinguium,  in  quo  comcdemus  favuin.  Coniedainas 


per  Pauluni  ei  per  Joannem   evaiigclisiam ,  per  3  iiiel  eterii  nubis  convi\ium  piiigutiiin  medullato- 


proplielas,  per  viros  spirituales,  qiii,  revelata  facie, 
speculaiilur  gloriain  DeK  Inde  esl  deliciosa ;  unde : 
c  Uuas  est  ista  qiiae  ascendil  pcr  deseriuin,  deli- 
clis  aflliiens'^?  1  llax  est  c  mulier  auiicia  soie,  et 
luna  sub  pedibus  e]us*'.  1  Eae  afliniias  proptcr 
quain  vocal  eam  sitonsus  sic :  Veiii  iii  hortum  meum^ 
ad  aniceniialem  supernainy  ubi  meuui  myrrhamf 
meam  eum  aromalibu»  meis,  nbi,  scilicet  amarita- 
dinein  pcBiilieiili»  gralain  acccpi,  et  aromata  cca- 
lolis  dulcedinis  mels  prapparavi. 

Comedi  (avum  eum  meUe  meo,  bibi  vinum  eum 
laeie  meo, 

[Tno.]  (Sie.)  Favns  sunl  bi  qni  Scripiuras  iiitcili- 
gunl,  et  aliis  aperinnt.  Ilel  dicunlur  qui  apposius 


rum.  llic  est  afiecius  erga  diviiiiiat**iii  Cbrisil  qtii 
iriplex  est.  Aflicimur  enim  erga  euin  propler  di- 
giiaiionem,  propier  cbariiaieni,  proplcr  liberaliia- 
leiii.  Propier  cliariiaiem,  qua  iios  Pairi  recoiicilia- 
tIi,  propier  liberaliiaiein,  quia  rcgni  ccelesiis  suos 
coliairedes  nos  fecii.  Uibamus  ei  lac.  Hoc  esl  cou- 
Tivium  Tindeinie,  id  est  afi^ectus  erga  Spiritan 
sanctum  propter  simplicium  consolationem,  qac 
iriplex  esi.  Afliciunlnr  enini  erga  enm  simpliees 
propier  lac  iriplex,  scilicet  doctrinx,  innoceutuc, 
simpliriiaiis.  De  priiiio  .  c  Lac  vubis  potum  dedi, 
iion  escain  ".1  De  secundo  :  c  Qiiasi  niodo  genili 
iufanies  rationabilcs  sine  dolo  lac  concupisci- 
le  **•  I    De  leriio :  Ut  poteii.ini  a  bicie.   De  boc 


sibi  epulas  verbi  el  libcnier  giislaiit  ei  insaiiabililer  C  iriplici  lacle  dicit  Isaias  :  c  Nutriet  honio  vaccam 


desiderant.  In  viiio  fortes  ac  suuimi  cwlesiium 
pr?edicalores,  in  lacle  inHmii  adbuc  audiiores  acci- 
piuntur.  Cuin  euini  Doininus  filios  Ecclesiac  vidct 
his  sludiis  fcrvere,  couicdit  viuum  cuni  melle, 
eorum  peifectibus  qiiasi  dulci  convivio  delectando, 
et  alios  ad  similcni  invitat  rereciionem,  cum  sib- 
dii :  Coniifc/ife, miiici,  eiiiK^rtamtnf,c/ianutfiii.  Dicit 
is;iias  :  c  Faciel  Doininus  in  inoiilc  Sion  coiivi- 
Tiuin  piiiguium,  convivium  vindcmiae,  pinguium 
iiiedullalorum,  vindemiae  defjecai»  ^*.  1  IIa;c  sant 
qualiior  aflectiis  quos  babenius  erga  duos  cxplora- 
lores  iericbo^^,  scilicel  Filium  ct  Spiriluin  saii- 
ctum.  Prinius  afleclus  esi  convivinin  pinguium, 
qiiem  babenius  circa  Cliiisii  buiuanilaiem  quae  liic 


boutn  et  duas  oves,  ei  eoinedei  butyram  prae  co- 
pia  laclis'^.  1  Boves  doclores  sulent  accipif  !ae 
igiiiir  vacc»  bouui  est  doctrina  siuipLcium.  Se- 
quiiur  diiae  oves,  quaruin  una  dat  iac  innocentis; 
secunda  siiuplicitaiis,  et  itide  comeditur  boiyrani, 
id  cst  pi:  guedo  devotionis  in  Spiritu  sancto»  siue 
quibus  nou  maiieret  in  nobis.  Sicul  dicitur  in  libio 
Sapiciiliae :  c  Spirilus  sancius  disciplinae  effugiet 
ficlum  ".  I  Hoc  esi  coulra  sinipiicitatem  :  c  Ei  aa- 
ferci  se  a  cogiiaiionibus  quc  sunt  sine  inicUoctu  **,i 
boc  est  coiilra  dociriiiaui :  1  Et  corripietur  a  su- 
perveiiieiile  iniquilaie,  coiilra  innocentiain  ",  1 

Oibaiiius  el  viuum    viudcmiic  dcDaccata;,  scilicel 
aflecium  iii  Spiriluni   sanclum.  Qui  tripiex  esl. 


favus  dicitur';  con\iviuni  piiiguiuiu  meiiullaloium  ^  quia  viiiuiu  iria  facil:  calef.icil,la:lifical  et  iiiebrial. 

csl  afl^cclus  quem  babeinus  erga  r.hrisli  diviniia-      Sir  cl  Spiritus  sanclus,  calcfacit  advenieiido,  Uti- 

lcni,  (|un!  hic  iiiel  appellaiur ;  coiivivium  viudciuias      (ical  visiiando,  iiiebrial  se  abuiiJanuns  iiifundeniio. 

esl  affccius  erga  Spiriium  sanclum  propier  sini-      De  his  diciiur  : 

piiciuui  consolalioneui,  quod  bic  lacdtdlur  :  coiivi- 

vium  vindeuiix  dcrvcalap  esl  affeclus  iii  Spiiitiim 

sancinm  proplcr  afilueiitiam  cliarismaUiiu^  quaiii 

perfcclioribus  largilur.  Circa  Chrisli  bumauiiatcin 

Ircs  bahemus  aflcclus.  Priiuuin  crga  naiivtialem, 

scciindum  crga  passiouciu,  lerlium  crga  resurreciio- 


Veni,  Crentor  Spirilut^ 
Meuiei  inorum  vis/ffi, 
Jniple  Buperua  gratia, 
Qutv  lu  creasli  peciora  *'. 

Calcf^cit  ad  (lileciionem,  Ixiiricat  ad  devutioncm, 
iucbrial  ad  exierioris  hoiiiiuis  sensaum  obdormi- 


'•  Eccli.  24.  '»  Caiii.  4.  ^*  Apoc.  il.  "  Cant.  1.  »*  Canl.  5.  '»  Apoc.  il.  »•  Isai.  26. 
"  Josiie  «.  '•  Phil.  1.  "  ll»id.  ••  Jac.  4.  ^*  I  Pcir.  2.  »"  I  Ccr.  5.  •*  I  Pclr.  I.  •^  Isai.  7.  •»  Sap 
I.    ••Ibid.    •MbiJ.    ••   llyimi.    PcntcoM. 


COMMENT.  IN  CANTI(I\ 

lioN«tn.  De  {iriflMi :  c  Coiiraluil  cor  meuin  iiilra  nie,  A 
ei  in  iiiediiaiioiie  uiea  exardescci  iguiA  ** ;  i  (!e 
•ecundo  :  c  Noii  esi  regnniu  Dei  esca  ei  poiiis,  ted 
jn»iitia  cl  pas  el  gaiidtiini  in  Spiriiu  taiicio  **;  > 
de  lcriio:  c  Inebriacnur  ab  uberlale  doniuslux  **. » 
li«ni,  favus  esl  oro  Cbrisli  i|uam  comedimus  :  nit*| 
dulcedo  saluiis  xlernx  quaia  exspeciainus.  NuUn- 
doBi  quod  quidaro  comedunt  favum  siiie  iiielle, 
quidam  cum  mdle  non  suo,  quidam  cum  aelle  siio* 
Priuii  •unl  occiiJli  bacrelici,  qui  comeduut  corpus 
Cbrisil»  sed  uou  credunt  pro?enire  ex  eo  xter- 
uaw  salutem ;  secundi,  Chrisliani  qui  in  criniicie 
suiii  et  sumuui,  et  iu  eo  credunt  esse  saluteni,  et 
Gsi  qiiideiii»  scil  non  coruin  ;  leriii  suut  boni  Ctiri- 
aiani,  qui  sumunt  ct  suai»  s;iluteDi  iu  eo  coiisli- 
luunt.  Per  vinuni  iuiellii;ilur  sanguis,  iiam  ei  viiio 
couficilur.  Pcr  Lic,  quo.l  cauJidum  esi  et  nutrit 
parvulos»  abJuiio  poccaloruin  et  liutriuiciiiuiu  vir- 
luiuai»  qii;e  fiuiitpersanguiiiem  Clirisii,  sedj^t  per 
corpus  Cbristi.  Sed  sanguini  plus  solet  altribuit 
quia  liquor  esi  et  Tulnera  iavauiur  ex  eo,  scilicet 
\luo  sicut  scriplum  est :  c  Ipse  prior  dilexii  nos  et 
lavit  iios  a  pcccaiis  nostris  in  saiiguiiie  suo  *'. » 
Eadeni  quoque  est  i:i  eo  diviso»  qu«  in  favo.  Qui- 
dani  eiiiiu  bilMiiit  viiinni  siiie  bcte,  scilicei  qiii  cre- 
duBt  remissionem  pcccatoruui  et  nutrtiiieiiuiin  vir- 
lotuoi  esse  in  co ;  et  quidam  cum  lacie  non  suo, 
quidam  cum  lacte  suo,  sicut  dir tum  esl.  Notandum 
qiiod  dicilur  /avum,  sed  jion  nieuin,  sed  n:el 
neum,  quia  corpus  Clirisli  esu  Salus  auiciii  qux  q 
iiide  proveuil  nostra  est.  Favus  est  Cbrisli  c;iro 
aksumpta,  mel  vero  diviua  s:ipienlia  iiicariiaia ;  lac 
Cbristi  iu  cariie  couversatio  et  dociiiua,  viuuiu  ab 
Ipso  facta  miracula,  unde  Joauues  :  c  Ycrbuiu  caro 
factum  est*',»  scilicet  Dcus  :  boc  per  lucariiaiio* 
neni;  cetbabitavit  in  oobis*\»  per  docxriuam  et 
bonam  conversaiioncin.  c  Ei  vidiuius  gloriam  ejus, » 
per  miraculonim  exbibitionem.  c  rieuum  grati^e, » 
per  lancti  Spiritus  missionem  ;  c  et  veritaiis »,  per 
resvrreetionein.  Itaque  c  Verbum  caro  factuin 
est " :  »  iii  qtio  eonudi  favum  eum  meUe  meo,  bibi 
timum  meum  eum  iacie  meo,  Notaiidum  quod  est 
verbttin  vocale,  est  verbuiu  actuaJe,  est  verbum 
immortale.  Priuuim  aure  siiscipitur,  secunduin 
oculis  percipitur,  tcrtiiim  in  utcro  coiicipiinr.  Pcr  D 
primum  uiysteriuin  incarnaiiouis  praeiiuntiaium 
esl,  per  sccunduui  obscureprjciiiiotialuiii,  rcvela- 
tum  est ;  lcrtiuin  veio  c  Yerbum  caro  factum 
cst.  Prliuum  sub  lcge  inspiraium  esi  proplieiis, 
sccondum  iuter  legeui  et  grntiam  revelatuin  est 
jostis,  terlium  sub  gratia  c  babitavil  in  uobis.  » 
Per  primutu  credimus  Mariain  uascituraui  de  ina- 
tre,  per  secunduin  percipimus  gratiain  iiiftisaiii  in 
fratre,  in  tertio  c  vidimus  gloriain  quas*  Uiil^cniii  a 
Patfe  '*-**. » Primum  vidiuius  plenum  auibiguitatis, 


CANTIC.  —  LIB.  Vn. 


490 


secunduni  vidimus  plenum  evideniis  necessitaiis, 
tertiiim  vidimus  c  plenum  (raiix  et  veriiatis. » 
De  primo  diciiur:  c  Nuiitias  ei  Verbiim  et  expa- 
vcscit  Virgo  d^  luinine; »  de  aecundo :  Eamus  et 
videamus  Verbom  quod  Eictum  est  ^** ;  »  de  ler- 
lio  :  c  Verbum  caro  factum  esi.  »  Andi  primum  : 
c  Cgredietur  virga  de  radice  Jesse  '.  »  Secundum 
fuii  quoiJ  angelus  nontiavit,  stella  apparuit ;  clariias, 
pastores  circumfulsit  * ;  »  tertium  :  c  Verbum  caro 
factum  est »  ex  tribiis  causis  :  priroo »  ui  deje- 
ctioneni  bumana  snblevaret  naiune :  secnndo,  ui 
infirmitate  nostra  iucem  diviuiiatis  temperarei, 
tertio,  ui  bonesia  conversatione  vium  nostram 
informaret.  De  priino  :  c  Exinauivii  semetipsum, 
forniam  servi  accipieiis  '.  \  »  Ecce  dejociio  iii  ipso. 
Audi  exaJtationeui :  c  Propier  quod  et  Deus  illuui 
exaUavit  *. »  Item :  c  Sedet  ad  dexteram  majrsia- 
tis  in  excelsis  *.»  Sed  boc  de  Cbristo,  audi  de  iiobis : 
c  Ouinis  caro  fenuin,  et  oinnis  -gloria  cjus  quasl 
flos  agri  \  »  Uiide  clamat:  c  Excutere  de  pulvere: 
coiisurge,  Kcde»  Jcrusaleiu,  iolve  vincula  colli  iiii, 
captiva  filia  Slon  *•  »  Excuiere  de  piilvere  mun- 
daiiae  vaiiiia:is,  consurge  de  fetore  camalis  volu- 
ptatis,  sede,  ut  judices  mcriluiu  tux  luiquitaiis , 
solve  vincula  colli  tui,  iie  lenearis  laqueo  despera- 
lioiiis,  ecce  dejectio  nostra.  Audi  nostram  exalta- 
tiouem:  c  Ego,  iuquit,  cuni  exaltatus  fuero  a  teira. 
oninia  trabani  ad  nic  ipsum  *•  »  Ipse  eium  c  re- 
foruiabit  corpus  buiuilitaiis  nostrse  conflguratum 
corpori  clarilatis  suu:  **.  »  lu  primo  oos  formabit, 
iii  secuiido  iios  reroriuabit*  iii  tertio  conformabit. 
De  secundo  in  quo  teinperat  luceui  diviuitatis:  cln 
sole  posuit  labernaculuiu  **,  »  scilicet  qiiia  c  liiceiii 
babitat  inaccessibileiu  '*.  »  hide  aii:  c  Averieocu- 
los  tuos  a  me«  quia  ipsi  avobre  iiie  fcceruiit'*.  • 
c  En  ipse  siat  post  parietem  iiosirniu  n*s|McJeiift 
per  fccestras,  et  prospicieiis  per  caiicellos  ^^.  » 
Paries  e&i  caro  nostra,  qui  pcr  fciicstras  etcauccU 
los  respicitur,  nec  totus  videtur,  ucc  totus  latet  : 
sic  Cbristus  apparuit  per  fenestras,  scilicei  per 
miracula,  et  per  canccltos  suos  per  iuspiraiioneiu 
gratijc  qua  nos  formavii  iotus  a:l  iiiiagiuem  Trlni- 
taiis,  per  niemoriam,  iuieHigeuiiam  ei  voluntatem. 
Tertia  causa  est«  ut  nos  pcr  suam  coriveraationem 
sibi  coiiforinaret.  c  Qiios  euiui  prxscivit  et  prae- 
dcstiuavii  courorincs  ficri  imaginis  Filii  sui  **•  » 
Aitciidite  ergo  quia  c  Cbristiis  passus  est  pro  nobla 
vobis  reliuquens  exemplum  ut  sequauiinl  vestigia 
cjus  **,»  stc  :  c  Imitatores  Dei  eslote,  sicut  filii  cba* 
rissiini,  et  auibultte  in  dilectione  sicut  Cbrisius 
dilexit  vos  ".  » — c  Apparuiieuiuigratia  Dei  omnibus 
bomiuibus,  etc. »  Soljrieet  Jusie,  et  pie  vivamiis  in 
boc  101  sarculo  **• »  Sobrie  iii  iiobis,  justc  ad 
proximuiu,  pi«^  ad  Deum, 
llis  de  causiH  c  Vcrbum  caro  factumest,et  babita- 


••  Psal.  38.  ••  notn.  II.  •»  Psal.  35.  •*  Apoc.  i.  •Moaii.  «.  •MbiJ^  •■  lirid.  ••  ••.  Ibld. 
•••  Dc  onic.  Eccl.s.  '  ls:i.  II.  •  Liic.  ±  »-^  l^liil.  i.  ■  Ibid.  *  llel)r.  i.  '  I  Pelr.  i.  •  Isa.  5J. 
»  Joan.  12.  "  niil.  3.  »'  IV.I.  18.  "  I  Tim.  6.  »*  Caui.  6.  '^  Caut.  4.  •*  Uom.  B.  »•  l  l*eir.  %, 
•^Eplh^s.  5.    ••Tii.4. 

Pa^aol.  CCVI.  i^ 


491 


TIIOHiE  CIStERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


4M 


\U  lii  nobis  '*•  I  IIoc  Verbuin  habitavit  in  neKlris  A  iiicarnaiionem ,  secmKluni  per  in.<pir.iiioneiti ,  ter* 


floloribu8,habilaTitcum  jusiis  ei  peccaioribtis.habi- 
lavitcumsuis  amaloribus.  Prlma  babiiaiioesis  ngiiln- 
ris,  secunda  gcneralis,  tcrtia  spiriiualis.  Prima<iuim 
eit  in  cariiis  humanac  miseria,  seciimla  lii  Ecclesia, 
lenia  in  pnra  conscientia.  De  prima  :  c  Propclimen* 
les  eum  salutare  **, »  etc.  De  secunda:  i  Ecce  taber- 
naculum  Dci  cum  hominibus,  et  ipse  habitavit  in 
eis  **.  »  Item :  c  Habiiavit  inler  genies,  tiec  invenil 
requiem  **•  i  Et  propheta  :  c  Bpnas  Taciie  vias  ve« 
stras ,  et  studia  vesira,  habitabo  vobiscuin  in  loco 
Isto  **•  >  De  tertio  Paulus :  c  Libenter  glori:ibor  in 
inffrinitatibus  meis,  nt  iiihabilet  in  nie  vinus  Chri- 
s!i  *S  >  —  c  Rabbi,  ubi  habitas",  >  ait  Naihanaei?  ei 
ille  :  c  Vlni  et  vide  •*;  >  ac  si  dicerei:  Vide  si  coii- 


tium  per  mntuam  dileciioticin.  De  primo :  c  llabita* 
bit  juvenis  cum  virgine  **.»  Et :  c  Sirul  Listanliiiin 
oiniilutti  habitalio  esl  in  tc  '*.  i  Ei  :  i  In  haliitaiioiie 
sancla  corani  ipso**,  >  elc.  Secun^lo  h  bitat  in 
mundo  corde  a  vitils.  Alioqnin  dicet :  c  Vulpes  fo- 
vcas  hahcnt  et  volucres  coeli  nidos;  lllius  autetn  ho- 
mliiis  non  habet  ubi  capni  siiuni  poiial  **.  >  Nnn 
eniin  habitat  sapienlia  in  corpore  snbdiio  pcfccati». 
c  Libeiiter,  ait  Apostolus,  gloriabor  in  infinnltalibus 
meis,  ut  inliabitet  In  me  virlus  Christi  ^.  >  De  la  I 
dixitChrtslus:  c  Ad  enm  venieniiis  et  mansioncm 
apnd  eum  faciemus  ^^  >  llabiiat  in  congregalione , 
sicut  jam  diximns  :  c  Bonas  facite  vias  vesiras  rt 
baliitabo  vobiscuin  in  loco  islo  ^*.  >  Vos  estis  c  mons 


scientialuaestpura.quiaintalibusliabiio.Puraenim  ^  in  q^  bcueplacituin  est  DotniiiO  ^*.  i  Igiiur  dili- 


conscicntia  tria  facit :  ministral  sanclilatein,  con- 
fcrt  virlutem,  illustrai  )>er  veriialem.  Priniuin  dnt 
a  peccatis  contlnentiain,  secundum  perrectae  rdi- 
gionis  experientiam ,  tertium  illuminat  ad  specu- 
landati  coelestium  gloriam.  De  prima  dicilitr:  c  Tu 
auiein  in  sancto  habitas ,  laus  Isracl  ".  >  Et  iiisa 
Sapicniia :  c  lu  habilatione  sancta  coram  ipso  niini- 
stravi  *•.  >  De  secondo  dicitur  :  c  Ut  inhabitet  in 
me  virius  Christi.  > 

DifHcilli  fattof^  ad  tendii  in  ardua  virtui 
ait  poeia  •*•  Idem :        \ 

Criifit  in  adtenii  virtui, 

Idem : 

Ad  magnum  virtutii  opui  eomponite  mentei, 
•  •  .  •  Caudet  patientia  durii. 

^iz  scire  quomodo  habitct  in  yirtuoso : 

Eitne  Dei  udei,  elc. 
ei  ideoait: 

VtXtti  e%t  prodi^a  vitte. 

hem  * 

Paueoi  ardem  tramvexit  ad  asthera  virtui. 

De  lertio  :  i  Faclus  est  in  pace  locus  ejiis,  ct  habi- 

laiio  ejus  iii  Sioii  **•  >  Sion  est  Ecclesia  qux  spe- 

culatur  coelestia  el  in  pacc  vitam  ducit. 

Felix  qui  potuit  tranquillam  ducere  vitanif 
Et  Iwto  itabilii  claudere  fine  diem. 

Iiem :  c  Elegil  Dominus  Sion,  elegit  eam  in  t;alii:a- 
tionem  sibi  **•  >  Si  vero  fiierit  ibi  c  cubilc  drnco- 


ganius  nos  iuvlcem  t  ut  inhabilet  gloria  in  lerra 
nosira  ^.  >  —  c  Vidimns  enim  gloriam  ejus,  gloriaui 
qiiasi  Unigcniii  a  Paire  ^*.  >  Est  gioria  degen<fran- 
tis  a  Patre,  est  gloria  regenerati  a  Patre,  est  gloria 
Unigeniti  a  Palre.  Prima  esi  superbonim,  secunda 
voliiptuosuruin,  tenia  beaiomin.  Prima  gloriOcalus 
est  diab<ilus,  secunda  hoino  stullus,  lerlia  glorifl- 
csilus  esi  iii  Chrislo.  Dixii  enlm  diabolo  :  c  Asccn- 
dam  super  aliiludinein  nubium,  similis  ero  Alilssi- 
nio  ^.  >  Miser  c  quid  habes  qood  non  accepisli  ?  Si 
accepisti ,  quid  gloriaris  quasi  non  acceperis  ^^  ?  > 
De  secondo  dicitur  :  Quia  c  ostendit  diabolus  oninia 
regna  mundi  Ohristo  el  gloriam  ejus  ^.  >  De  i**r- 
Q  tio  didt :  c  Cceli  enarrant  gloriam  Dei  ^*.  >  Notan- 
dnm  qiiod  est  triplex  gloria  unigeniti  a  Paire.  Prinia 
esl  conscieiitiae  puriias,  secunda  miraculoriiin  vcri« 
las,  leriia  auicm  dicitnr  xlerna  felicitas^  Pjima  esi 
teitimonium  bonae  convcrsaiiouis,  secunda  est  pro- 
balio  vera  divinx  repromissionis ,  tertia  esl  cou- 
summatio  nostnc  perfectionis.  De  pritna  :  c  Gloria 
nostra  h?ec  esl,  testiinonium  conscier.tiaenostrae'*.^ 
De  scfonda  :  t  Nonne.  diii  libi,  si  credidcris,  yidcbiii 
gloriam  Dei  **  ?  >  De  tcrlia.  c  Dabo  in  Sioii  saliiiein 
et  in  Jerasalem  [Isracl]  glciriam  ineam  '*.  >  Pri* 
main  vidiimis  in  conscientia,  secundam  in  Ecclesia, 
leniain  videbiinus  in  patria.  In  priina  viJiiiius 
eum  I  plcnum  gralix'^,  i  in  sfcund:i  i  plcnnm  verita- 
tis'^.  cin  leriia  >  dc  pieniiudine  ejiis  omnes  accepi- 


miin,  ct  pascua  slruthionum  **,  >  scilicet  rcpiilia  ,  D  m:is*'.  >  Hxc  autcm  pleuititdo  triplex  est.  E^l  eniui 


qiiorum  non  est  numcrus,  non  habilaliit  ibi.  Qiiia 
f  Pt.TVcrsx  cogitaliones  scparant  a  Dcu  **.  >  Ei  i  In 
malevolam  animam  non  inlroibit  sapicntia,  ncc  li.i* 
biiabil  in  corpore  subdito  percaiis  '^  >  Quia  c  Ont 
babitatio  eoruin  descrta,  et  in  labeninculis  coruin 
non  sit  qui  habitci".  > 

Vel  sic:  llabiUvii  in  nobis,  quiu  in  Virginc;  ha- 
bitavil  in  nobis  ,  quia  iu  jiislo  lioniiiie';  habitat  iu 
nobis,  quia  in  sancta  congrcgnlione.  Pritnutn  pcr 


pletiitudo  redcnipiiottis,  est  plcniiudo  resurrectio- 
nii,  cst  plenitiido  niajcstati<:.  In  prima  acccpimn» 
gratinrum  largilalein,  in  scctitida  accipiemus  cor 
potis  ct  attiinx  integritalcm,  in  icrt'a  incfTabilefi; 
jucutidiiatcm.  Priina  fll  justliia  candidus  ,  secunda 
immorlalilate  solidus,  lertia  divina  clnritnte  splen- 
didus.  De  prima:  i  Quando  venit  plcnitttdo  tempo- 
ris :  misit  Deus  Filiuin  snutn  natum  ex  mnliere, 
facluin  sub  lcge  ,  ut  cos  qiti  snb  lcge  erani  rOirnnc- 


»'Joan.  I.      ••  Psnl.  84.      *•  Apoc.  21.     "  Tlircn.  i.      "    Jir.  7,  IS.    «♦   11   Cor.    12.  "  Jonn.  I. 

"  ll.id.     "^  Psal.  21.     •*  Kccli.  24.     "  Ovid.      **  Psal.  75.      »'  P»al.   151.      »*  l>a.    oi.  "    Sap.   I. 

**  l!>id.     »'  PHal.   68.     «•Is^ii.  Cri.      *'  rsal.  KO.      '*  trcl'.  21.      "  .M.iilli.  8.    **  11  lor.  M.  *»  Joaii.  14. 

••  Jcf.  7.  18.    "Psal.  77.    *^  l'sni.  81.    *•  J^»:in.  I.     **  Isa.  U.    *'  I  Cor.  \.     ••  Maiili.  4.  **  Psal.  iJi. 
•»   II  Cor.  I.     '»  Joan.    II.      ••  Isai.  iC.      •'  Joan.  1.    'MlMd.    •^  ILiiJ. 


COMMENT.  IN  CANTICA 

>6  secando :  «  Occurrcmtis  onin''s  iii  vlnim  ^ 
ii,*in  iiiensurain  [ileiJtuiJinis  actalis  Clirisli 
er.io  :  c  Vidi  Doininuin  scilenlein  snper  sa- 
elsuni  el  clevaiuin  ec  plena  eral  omnis  terra 
B  ^ns  **•  >  llabemiis  ilaque  favuin  liunianus 
,0  carnis,  liabemos  mel  divinitaiis,  liabeiniii 
lcalionis  Cliri:>li  el  conversaiionis,  liabemus 
liracuiocuiii  vei  cliarilatis.  Ad  frucnduin  liis 
lal  Salomen  noster,  nbi  adjungitur  subse* 
ecmediie^  umici^  et  inebriamini, 
te  kcrtum  meiini,  ioror  mea  tpoina ,  mettui 
I  meam  cuin  aromatibut  nieit  Coinedi  [a- 
m  cum  melte  meo^  bibi  vinum  meum  cum 
u 

.]  Ac  si  diral :  Ad  similitudiHem  venientis 
ni  suum,  ul  ibi  jucundctur  posl  labores,  sic  g 
liti|ni  labores  inihi  prxslanl  iniquilatihiis 
jiicundarer  in  merilis,  ei  viriutibus  beata; 
,  in  hoc  borlo  messui  cuiu  aliuudanlia  ,  cl 
ijrrliaiii  cum  aromalibus  nieis.  Qux  auicm 
\  aromaia,  ipsa  determiiial  in  E«*cle:iiasi., 
mjrrrha  ciiMiainomum  jungit  el  balsaniuin 
c  Sicul  ciiinainomum  el  balsamuir  odorem 
ui  my  rrha  elecia  dedi  suaviialem  odoris  **.  i 
rlia  electa  est ,  qux  siiie  vulncre  ainarani 
ortillcatfonein  desigiiai,  quam  profert  anima 
tecaii  vulncre  saiiciala.  Talem  myrrham 
OoniDus  in  bcala  Virgine,  qnae  licel  vulnus 
lon  babcrcl,  scipsam  multipliciter  mortiA- 
avit  cl  sicnt  ciunaniomuni  odorem  dedit. 
il  cinnamomum,  quanlo  gracilius  est,  lanlo  C 
stet  odoraiius,  sic  ipsa  graciiis  ei  lenuis 
r  thslinentiam,  et  Dco  acceptior,  cl  miindo 
r  foit.  In  balsanio  signalur  odor  et  opiiiio 
,is.  Ipsa  vero  dedil  odorem  balsanii  non 
»  sicul  ipsa  dicit  in  Ccclesiasiico  :  €  Balsa- 
n  mrsium  odor  mcns**.i  Corrumpilur  si- 
btUaroum,  si  cum  lacte  vel  oleo  misceaiur; 
•anclilas  corrumpilur,  cum  pro  olco  inanis 
erilur,  de  quo  dicil  Psalmisla  :  •  Olcuin 
1s  non  iinpinguci  capol  meum  *S»  id  csl 
meain.Corruinpiturquoqae  sanclilas  vitae, 
itur  pro  acquircndo  laclc  delectalionis  niiin- 
e  quo  dicil  Salomon  :  qnod  lac  distillat  de 
lolicris  merelricis  **,  sub  cujns  iioiniue 
ooem  niundi  dcscribil  Joannes  lu  Apoca- 
lens  :  <  Veiii ,  oslcndam  tibi  dair.nationcin 
is  magiix,  qiix  scdet  super  aqiias  niiil- 
n  boc  qiioque  horlo  se  dicit  Doniiuiis  in- 
refecliouis  dulcediiicm  diccns  :  Coniedi  /'a- 
tm  cui^  nuUe  meo;  ubi  Virgincni  sibi  con- 
s  deinonslrat  iu  duplici  vita,  conlcinpla 
siicet  et  activa.  Nain  mel  eliqiialum  purae 
lalionis  designat  dulcedinem;  favus  vero, 
im  cerani  deinonslral  exlerius;  el  in  suis 
m^il  (iccullal,   viiain  signat  aciivani ;  quod 


D 


CANTIC.  —  LIB.  \U.  m 

licel  in  operihus  riidis  appareaf,  pcr  singu  as  opervai 
celiiilas  diilcedinein  conlinei  prxniiorum.  Quid  au- 
icui  iu  hac  rererlioiie  biLcrit  Dominus  oslendit  di- 
ccns :  Bibi  vinum  meum  cum  lacie  meo,  Nam  qui 
propfer  Inquitates  bominum  sic  erat  inctus  dolore 
inlrinsecas,  ut  sierni  snpplicii  muudo  diluvium 
pracpararel«  postquam  lac  bibit  de  Virgine ,  quasi 
viuo  poiiis  et  Ixiiflcatuscorde,  lanquam  oblitus 
tristiiiae  qnam  induxerant  mundi  malitiae,  a  sup- 
pliciis  ad  misericordiae  beneficia  se  convertil.  Se- 
quitur : 

Comedile^  amici^  et  bijite  ei  inebriamini^  charittimi. 
{Tuo.J  Id  est  vos  qiii  esiis  amici  mei  facidntes 
qiins  praecipio  vobis,  eslis  cbarissimi  Inlegra  dile- 
ciione  ampleclendo.  Obsecro  itaque  faciis  sanclo- 
rum,  quasi  epulis  prxcipuis,  praecordia  nosira 
iuiplcte.  Non  solum  enim  posl  esum  favi  et  mellis, 
posl  p  )iuin  viiii  el  lactis,  tnebriari  est  de  mirandis 
virlutibug  bonorum,  gaudere,ei  eas  imitari,  et  per 
earunirctraclationemlorporem  n.eiilisdiscuiere :  et 
ad  amorem  superiiorum  vivacius  ascendcre:  Chri- 
sium  legimus  proposuisse  nobis  iria  couvivia  :  Pri- 
nium  imminente  passioue,  sccunduni  in  asccDsione« 
tcriium  ceiebrata  generali  resurrcctione.  Primutii 
quaudo  pascha  ,  cum  discipulis  suis  maudiicavii ; 
secundnm  quaudo  convescens,  oc  ab  Uierosolymit 
discederent,  praecepil  ;  lerliain  miiitibas  suis  pro- 
misit :  c  Ego,  inquil,  dispono  vobis  regnum  ui  eda- 
tis  et  bibaiis  super  iiieusaai  meam  in  regno 
meo*'*.»  la  primo  comedimus  ad  comparandam  no- 
bis  conlra  laborcs  fortitudinein ,  in  sccnndo  ad  sa- 
liandam  esuriem,  in  lertio  ad  dileciionem.  Primum 
esi  corporum,  jsecundum  spirituum,  lertium  ange- 
iorum.  Prlmo  ulunlur  servi,  secundo  comcdunl 
aniici,  teriio  iiicbrian.ur  charissimi.  In  prinio  tria 
sunl  consitlcranda  quid ,  quando,  qnanliim  come- 
damus,  scilicel  cibi  species,  hora,  mensura,  nc  il- 
liciium  auiextra  horam,  vel  ultra  measuram  aliquid 
sumamus.  Illicitum  cornedit  Adam  in  paradiso,  el 
expellilur  *^;  extra  bf^ram  Jonalhas,  ct  a  i-Me  ina- 
ledicitur*^  populus  Isracl  ad  sepulcra  concopiscen- 
tiae  ultra  mensuram,  ct  occiditur  **.  Transgrediiur 
Adam  pr.TCcplum  Domini,  frangii  Jonathas  quod 
observabat  multitudo  populi,  decipiiur  Israel  in  sa- 
turilatc  cibi.  Sic  igilur  transgresslo  mcruil  expul- 
sionem,  negligcntia  voli  criininis  malediciionero, 
saluriias  inortem.  Kcligiosi  in  cibis  Iria  debcnt  ob- 
scrvare  :  modum,  mcnsuram,  numerum.  Modus  esi, 
ut  moderate  ulamur  cibis  apposilis;  mensura,  ut 
apposiia  suslenlalioni  non  deleciaiioni  sufliciant ; 
numcrus,  ul  ex  aliqno  apposilorum  renciantur,  ne 
caroiiimia  absiinentia  dencial,aui  saluriiate  luxii- 
rict.  Mensur.ir  suul  qualuor :  priina  avariliae,  sc- 
cunda  voluplalis,  lertia  dispensationis,  quarta  ne- 
ccssilatis.  Prinia  estnimia  parcitas,  sccunda  super- 
fluiias,  terlia  benignitas ,  quaria  sulHciens  aeqnali- 


at.  4.    "  Ephcs.  l.     ■•  Isai.  6.     ■»  Ercli.  2i.     ^»  IbiJ      ii  isal.  i40, 
i2.    "Geu.  3.    ••  l  Rcij.  U.     ••Num.   ii. 


••  Prov.  5.    •'  Apoc.  17. 


495  TlIOMiE  CISTERC. 

Ui.  Avariiia  sublraliil  iiecessllali,  volnpins  iicccs-  A 
siialem  eicedii,  dispensaiio  iiecessllaii  itiisericor- 
ililcr  addil,  necessiias  debilnm  iiidigenlisQ  reqniril. 

Sequilur  convivium  spirilnum.  In  spirilu  Ircs 
suiil  niensa",  ires  inlelleclus  Scripluru: :  llisiorialis, 
inyslicus,  moralis.  Priina  simplicibus,  sccnnda  do- 
cioribus,  lerlia  conimunis  ainbobus.  In  priina  esl 
cilius  grossior,  in  secunda  sublilior,  in  lerlia  duJ- 
Cior.  iPrima  pascil  miracnlls ,  secunda  figuris,  ter- 
lia  verbis.  Uesinir:iculorum  roboral  (ideni,  iinplclio 
(ignrarum  spcm,  doclrina  niorum  cbariiaiem.  llis 
ineosis  apponil  Moses  panem  conspersum  *^,  apo* 
stoU  bordeaceum  **,  Elias  subcinericium  '*.  llor- 
dcaceus  esi  Jegnm  observanliarum ,  conspcrsus  pn- 
iiis  Incryinarum,  aiibcinericius  pecciilorum.  Apio^ 
iiuntur  buic  inensxiria  fercula  carnis.  Caro  agnina,  0 
arieiina ,  vaccina.  Abcl  agnuin  '*,  Abraham  arie- 
leni  **,  Josiie  vaccani  apponil".  Agnusobinnicsccns 
coram  londenle^**,Cbrrslusbuinilis  in  passionc,no8 
paiieiilcs  in  iribulaiione.  Arles  adlixrcns  inicr  ve- 
pres  cornibus,  Cbrislus  in  erucc  manibus,  nos  obe- 
dlenlix.operibus.  Arics  prxccdens  grcgem,  Cbrislus 
vlia  plebcm,  praelaii  ezemplo  congrcgaiioiif  m;  vacca 
nccisaexiraca8ira»Clirisius  102  exira  Jerusalein, 
1108  nioriificali  cxtra  inundi  vaniialem.  In  agiio  sinipli- 
dlas  cordia,  in  ariele  forliludo  operis,  lu  vacca  lac 
prxdicaiionis.  Simussicul  illi  qui  ul  nubcs  voianl'*, 
prudentes  sicul  serpenies,  simplices  sicul  coluni- 
ItDD  *^.  Ne  sil.nubes  sine  pluvia,  scrpens  sine  pru- 
denlia,  coluniba  sine  simplicilale,  carcal  columba 
fclle,  serpens  veneno,  nubes  siccitalc,  ut  sii  siin«  ^ 
pliciias  sine  amariludiiie,  prudcnlia  siiie  inaliiuii- 
lulc,  doclrina  sine  vanilale. 

Piscium  qnidaro  apponunlur  de  mari,  qutdam  de 
flninine,  qnidani  de  %lagno.  De  mari  sa*culares,  de 
flnmine  doclores,  de  stagno  clausirales.  Ilabeanl 
squamas,  id  esl  asperilalem  conversalionis,  ei  pcn- 
nnlas,  id  est  alas  conleinplalioms.  Tobias  dcscendit 
ad  fluinen,  Cbrislus  ad  niundnm,  sapiens  vel  juslus 
ad  lacrymas.  Tobias  ul  pedes  lavarei,  Christus  nt 
culpas  abluerei,  juslus  ui  carnales  affecius  munda- 
ret.  tnvenit  Tobias  piscem  inleriora  projiciendo, 
Chrislus  diaboiuin,  malignilatem  ejus  apcricndo, 
juslus  per  confessionem  occulla  pccloris  cjiciendo. 
Habei  Tobias  inaierialem  salcm  quo  piscis  condia-  «^ 
lur,  Cbristus  mysiicum  salem  prudenii.-e  quo  diabo- 
lus  cavealnr,  jnslus  salem  sapienii.x  inoralem  qiio 
conversus  docealur.  Ecce  convivium  spiriiuule  in 
quo  comcdunt  amici.  Sequilur  asiernum  quo  iiie- 
brianlur  chariEsiini.  Mhil  aliud  eslillud  convivinm 
nisi  pariicipalio  siipcrnorum  gaudiorum.  Toi  suiii 
fercula  quolsunl  gciiera  bealiludinum,sicui  in  Evan- 
gciio  ;  f  Mensuram  bonam  el  conrcrlain  ei  coagiia- 
inm  cl  supereOlucniem  dabnnl  in  sinuin  veslrutn^".i 
liona  crii  in  corporum  clariiaic,  conrcrta  in  sub^ 


ET  JOAN.  ALGRINl  495 

liliialc,  (oagiiaia  iii  ningiialil..l(*,  snpcrflticiis  inDei 
visionc. 

N<itatidnm  qnod  mcnsnra  quscdain  cst  fliiens.  csl 
pcrflncits,  esl  snpcrflnens.  Fluens,  qnando  pro\i  ro 
graiia  iiirnndilnr;  cniiicns,  qiiando  infnsa  proziino 
parlicipalnr;  perflucns,  qiiando  nsqnc  ad  ino  l^n 
in  ca  pcrseveralnr:  snpeifluens,  qnando  Deii8f.icie 
ad  facieni  videbilnr.  Unde  :  i  Sali;«l)or,  lnqtiil,  cnai 
apparneril  gloria  lua  ^*.  >  Ll :  i  Eril  anima  nosira 
qna^i  hortns  irrignns  ^*.  >  Qui  vtilt  rolici  et  in> 
bri:'ii,  priiis  rigelur  aqna  qnain  Releccadcdit  Da- 
inasco  '';socnndo  rcfici  poteiit  co  qui  datns  esl 
prophctie  pancsnbcinericlo  ^*;  ter.io  Inf brlari  vii  o, 
qnod  de  aqtia  facitiin  csl  in  nupiiali  convivio  **. 
Priinuiii  ptopiiiainni  esl  dc  liydri.i  Rebei-cne,  se- 
cnnduni  dc  Lydrin  mnlicris  S;irc)>i.inx,  lci  tiuin  de 
hydri^  in  qna  facla  csl  in  vinnm  inuiatio  aqn.x*. 
Isi.ne  hydiix  inc;ilo  assign.  ntnr  bcalx  Mariac,  qmc 
iiohis  ui  conicderoniiis  ct  incbriarcmur  propinavil 
aqnain  gratio;,  pancnt  carnis  in  ea  assuinptx,  vj. 
nnm  xtcrnx  Ixtilia*.  Ui  eigo  conipctenier  issas  a«« 
cignemns,  andiamus  quid  dixii  Damascns.  t  Igiiur 
pnclla,  coi  di\ero :  Da  inihi  bibcrc,  ci  illa  dixerit :  Bi- 
bc,  doininc,  et  cainclis  ttiis  poln:ii  dab:>;  illa  esi,  IKi- 
inine,  qnnm  prn*parnsii  liliodomini  inci  '^i  0  vk^ 
nerabilis  pnclla!  o  fclix  hyJria!  o  s.iluiaris  aqUil 
0  vere  vencrabilis  pnclla,  qUiC  lalem  bajulat  hy- 
driam !  fclix  hydria  ,  qtix  talcm  continel  aquani  ! 
8aluiari.s  aqua,  qtix  rigni  tolnm  terram  !  Prima  rsi 
Virgo  Maria,  secnnda  ventris  aula  rcgia,  lert.a  Dci 
graiia.  Prinia  csl  qiiam  pra*parasli  Doniine,  liho 
domini  nici,  secunda  in  qua  assumpsit  canicni 
FiliusDsi,  lertia  esl  c  fluminis  impctus  >  qnl  c  loMilical 
civiiaiein  Dci".  i  Prima  niilla  virginior,  8erni;di 
nulla  fccnndior,  lerlia  nulla  ngalior.  Prim.i  :  diac 
esl  qitx  iicscivii  thoruni  in  dcliclo^  babcns  fni- 
cium  in  respeciione  animarnm  sanclarum  *'.  i  De 
sccunda  nascitur  €  paiiis  vivns  qui  de  coelo  desce .- 
dil,  el  dal  vitain  mundo  'Si  lcriia,  foiis  hortoruiii, 
pnieus  aquarum  viveniium,  qu»  fluunl  impeiu  de 
Libaiio  '".  Dcnia  igitur  Virgo  fnii  i  sicul  lilinm 
inter  spinas  *Vi  quia  inter  pcccaiores  munda.  Ily- 
diia  nostra  fuit  sicut  acervus  tritici  valialus  tulits, 
quia  fuernnl  Virginis  salva  viscera  virginilaie  fe- 
cnnda.  Aqna  illa  fnit  fons  C(:rediens  de  paradiso, 
irrigans  lolain  tcrram,  scilicci  huinani  cordis  prv- 
funda.  Sed  nunc  dc  puella  noslra  againus,  consi- 
derando  in  qnibus  consislil  virginitas.  Oportel 
enini  ul  primo  sil  carnis  inlcgrilas,  secundo  cordis 
purilas,  tertio  humilitas,  quarlo  charitas.  Priinuin 
obslrnit  vitiis  adilum,  sccundum  firmal  proposi- 
tnni,  lcriinm  facil  minoribus  subdituin,  quariuiu 
Iterlicil  meritnm. 

Priina  fuit  arca  Noe  lita  biiumine,  ne  sallcm  ri- 
mula  ad  ingrcssum  aqnx  palerel  •' ;  secunda  fuil 


"  Exod.  25.    ••  Jonn.  (J.     •»  III  U  g.  17.    '•  C  n.  4.    '«  Oii.  i:;.     "  Josiic  5     ''*'  Isni    53      '»  Ui  r.n 
••  Gcn.  24.     "Psal   45.     •»   Sap.  3.     -  J.an.  0.     «  Ca.it.    4.     "  CarVt.  2.     •'c^.rG 


487 


COMMENT.  m  CANTICA  CANTIC.  -^  LIB.  VII. 


49S 


roluiii!)a  in    inf dio  arcap ,  qiix  loiain  slrnclurani  A  euiin  est  perrecla  virginiias.  Ecce  quain  veiierabilii 


siisiinei ;  lerlia  riiii  sagum  ciliriinini  siiper  tiberna- 
culuin,  quod  caciera  onianienia  operirei  **;  ijuaria 
fuiiarca  deauraia  inlus  el  Toris  auro  preiiosis- 
siiuo  **,  ul  iiilus  el  foris  splcndesccrci,  id  esl  iiiius 
Deo,  foris  b«aiinibus  apparerel.  (Juod  priinum  lia- 
buli  Ceala  Yirgo  Maria,  id  csl  caniis  inlegriiatem» 
dicit  pfoplieta  :  c  Porla  basc  clausa  erii,  ci  iion 
aperieiur,  quia  Domiiius  Deus  Israel  Ingrcssus  csl 
per  eain  **•>  Quod  secundum»  id  esl  proposiivni 
iuius  babuii  virginiiaiis,  ipsa  lesialur  sic  :  c  Quo- 
modo  fiel  islud,  qiionia;n  viruin  non  cognnsco  **?  i 
De  terlio  ipsa  ail  :  c  Itespeiii  Domlnus  buMiiliia- 
lem  ancille  suse  **.  I  Pro  qnarlo  sub  ejus  specic 
sponsa  clamai*:  cFili^eJeriisalem,  nunliale  dilecio. 


puella.  Mbilominus  relix  est  Tenlris  bydria,  qu.ni 
emiilil  aquam,  emiilit  farlnam,  emitlil  vin^  laeiU 
tiam.  Prima  rigai  sicci  aridiialem,  secunda  dat 
famelico  saturilaiem,  lerila  corruptibili  immortali» 
laiem.  Per  primum  rigatur  cordis  area,  per  secun« 
duni  roborainur  iu  via,  per  lerlium  gaudebimiis  iu 
palria. 

Aqua  liaqiie  esl  de  liydria  quam  altulil  Reliecca ; 
de  bydria  inulieris  Sareplan»,  sumpta  esl  fariiiay 
ei  facius  pai):s  snbcinericlus«  quo  sanaios  est  pro- 
pbcla  :  quartuni  fuil  liydria,  iu  qua  factnmesl  vi* 
nuiii  de  aqua.  Isi»  sunt  emissiones  bujus  bydrijc. 
c  Emissiones  lua!  paradisus '.  •  Primo  ergo  videa- 
nius  aquain,  scilicel  graiis  emissionein.  c  Fons, 


qniaaraorelangiieo»».!  Carnis  inlegrilas,  quantum  ^  ^jj^   egrciliebalur  de  paradiso  qui  divisus  esl  in 


placeal  Deo,  ostcndilur  iii  Apocalypsi  :  c  Uii  siinl, 
iiiquil,  qui  non  in(|uinaverunl  sio'as  suns  cl  idco 
aiiiicli  stolis  albis  sequuntur  Agtiuin  qiiocuiiqiie 
icrli  *\i  Inde  sponsus  ad  sponsam  :  t  Ilortus  coii- 
clusus  esl  soror  mea  sponsa ;  borlus  coiiclnsiis, 
ronssignalus  *'•>  Ad  biijns  integrilaiis  comuien- 
daiionem  dicilur  Joannes  evangelista  tam  a  dolore 
luortisexlraneusquain  a  corruplione  carnis  alienus. 
Inde  sponsus  :  c  Ego  Ilos  campi  ei  litiuin  conval- 
lium  **•>  Flos  campi  esi  rosa  propier  virlutum  dif- 
ficuluiem*  Lilium  convalliam  propter  bumilem 
casliialero.  Inde  esi  quod  arca  Domini  de  lignis 
aeliiu  facia  dicitur,   quae  assimulalur  alliae  spiiiae. 


quatuor  flnniina  ^i  Primus  est  Nilus  qui  dicitur 
Gebon,  \d  esi  terrennM ;  secundus,  Ganges,  l^t  9%i 
Pbison,  qui  dicitur  orii  hiatui ;  lerlius,  Tigris,  pni- 
pierillius  animalis  velocilaiem;  quartus,  Eupbra- 
tes,  qiii  dicilnr  bona  {rueiifieatio»  llu*c  esl  gralia 
quadrifaria  quae  de  paradiso,  scilicel  de  ventre 
Virginis  maiial  hydria.  Primus  ergo  fluvius  esl  gra- 
tia  corporalis  conversalionls;  secniidus  esl  graiia 
inlerprelalionis  sctenii.'e  litleraUs;  lerlius  esi  gra- 
lia  qua  reiniiiiiur  velociterculpa  lain  aciualis  quani 
criniinalis ;  quartns  est  gratia  qua  crescil  fructus 
virtuliim  spiiitualis.Ad  priniam,  scilicei  corporalis 
conversalioiiis  invitabal  Petrus  dicens  :   c  Conver- 


alhx  propler  casiilaiem,  spiiiae  propter  rcligiosae  ^  gaiioMcm  nosiram  babenies  bonam  inter  gentes'. 


Titae  asperilalem.  Taleni  qulppe  dilig  i  sponsus,  qiii 
non  habeal  maculam  neque   rugam  :  maculam  lu- 
xuriosae  fcedilalis,  rugain  dolosae  duplicitalis.  Ecce 
de  carnis  inlegritaie,  nunc  de  ineniis  sereniiaie, 
•  •  •  C/l  $H  mem  iana  in  eorport  tano , 

nt  ail  pocta  *^  liido:  c  Oculi  liii  coluinharuin  **, 
absqiie  eo  qiiod  intrinsecus  lalcl  **;  omiiis  eniin 
gloria  fili»  regis  ab  inius  ^^,i  lioc  est  bonuin  pro- 
positum :  quod  d^citJir  columna  in  meilio  arcae.  Inde 
in.Canticis  :  c  CoUum  tuum  sicul  turris  eburnea*.» 
Nunc  virginilateni  seqiiatnr  bnmililas  tanqiiam 
cusios.  Cerle  diabolus  ejeciiis  esl  de  coelo,  non 
propler  amissain  vir^initaiem  ,  sed  bnmiliiatein. 
Hic  esl  eniin  sagum  cilicinum  quod  totain  gloriam 


Unde  Pauius  :  c  Casiigo  eorpus  meum  et  in  serviiu- 
lem  redigo,  ne  forle  curo  aliis  pnedicaverim,ipsere- 
probus  eOiciar  *.»  Unde  :  c  Graiia  Dei  sum  id  quod 
sum  *•  »  Secundaro  conluleral  aposiolis  Spirilus 
aanclus ,  quando  dedil  ei»  spirilum  sapienti;e  el 
intellectus,  etc. ,  iieni,  nl  scircnl  oinnia  genera  lin« 
guarum  Inde :  c  Loquebanlur  variis  linguis  apostoli 
magnalia  Dei  ^.  »  Per  Tigrim  qui  velox  est  lenla 
graiia  designotur,  scilicei  velocitas  remissionis.  kn 
velox  fnit  baec  gratia  Mariae  Magdalenae  ad  pedes 
Doinini  recuinbenlis?  An  velox  fuil  Pelro  posl  ne- 
gaiionem  lacrynianti  ?  An  velox  fuii  laironi  incruce 
pendenti  ?  El  lam  velocis  gralis  omnes  signum  ae- 
ceperunl.  Nain  post  resurreciionem  priina  Marisa 


icgii  ubemaculi.  Ideo  sponsa  dicil :    c  Nigra  sum,  D  f^cl^  ^si  appariiio  ^^  Petrus  vocaius  esl  in  Gal»- 

sed  formosa  '.  i  Nigra  liumiliiaie  ,  formosa   casii- 

late.  El  quare  scqniiur  :    c  Qiiia   decoloravii   me 

sol  *^,»  id  esl  an:or  Cbrisii.  In  cliariiale  auiem  pcr- 

ficilur  virginiias  sine  qua  nulla  virtus  est.  Unde 

cum  Salomon  fecit  ferculuin  posl  cxiera  ornamcnla 

acl :  <  Media  charilaie  coiistravit  \i  Pro  isiis  qua- 

ivor  in  Scripluris  per  lilium  ^irginilas  desii;nauir  : 

U%  pallore    eniin  radicis    accipitur   humilitas ,   in 

viiorestlpitiscarnis  integrilas,  in  rolioruin  candore 

iDierna  virginilas,  in  graiiis  aurcis  chanlas.  lii  his 


laeam  ^*,  nomine  proprio.  Laironi  dicinro  esl : 
c  llotlie  mecum  eris  in  paradiso  ".»  Ecco  qnanla 
velocitas  hujiisfiuminis  graiiae.  Quartus  Eupbrates, 
qui  dicitur  bona  fruaificaiio  ab  «u,  quod  esl 
bonum^  et  fructu.  Hk  fructus  raoralitcr  esi  Iriplex: 
Esl  eiiim  fructus  justitiai,  fructus  paiienliae,fruclus 
sapientiae.  Primus  crescit  in  religione,  secundus  in 
iribulatione,  leriius  in  coelesli  couverutione.  Pri» 
mus  babeiur  in  circumspeciionis  assiduilaie,  seeirn* 
diis  in  lalioris  diOiculiaie,  leriius  in  mulu  dulee- 


»•  Exoil.  26       *•  Kxod.  25.      *•   Ez*»ch.   44. 
••  C  iil.    4.      »*  Caiil.  i.      »'    Hor.i.       *»  Cani.  |. 
»  Ihid.     M::nl    5.     Mh.il    i.     *  Gcii.  i.     '  1  Pcli 
»•  M.iri-.    16.     "  Ijic.  2J. 


»»   Liic.   !. 
»'  (:;ini.  i. 
i.     •  l  Cor. 


•«  I  .i.l.      •»  Caiil.  a.        •*  Apoc.  7. 

»••  Pbal.  4t.      »  Canl.  7        *  Canl.  I. 

1».     *  I  Lui.  i:i.     »»  .Vcl.  3.   "  Joau.  20. 


499 


THO.\LE  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


500 


<finis  suavitate.  Dc  prrino  Jiciliir  :  i  Fnictus  Auteiii  a  ^'^^t  omne  (lolectainenlum  snaTilalis  Iiabens  **.i 


Justitiae  in  pace  scminator  *\  i  liem  :  €  Frucius  ati- 
lem  jostiiiae  tliarii.is,  pax,  patieiitia  *'.»  DesecuiHio 
in  Evangelio  dicilur  :  c  Scmen  qiiod  cecidit  super 
lerrain  bonam :  hi  suntqui  audiunl  verbumin  corde 
bono  et  oplimo,  fructuin  rcferunt  in  pailenlia  **.» 
De  lertio  :  i  fiealus  vir  qui  in  sapientla  morabi- 
lur  :  et  qui  in  jiistiiia  meditabilur,  et  in  sensu  co- 
gitabit  circumspectionem  Dei,  i  et  concludil :  c  iie 
aliqiiando  desinet  fncerc  fructum  *^.i  Ad  bos  tres 
fructiis  sponsa  invliabat  sponsum. 

Ad  primuin  sic  :  Yeniat  diiectut  in  hortum 
tuum,  et  comedat  fruetuM  pomorum  tuorum,  De 
sccundo  dixit  :  c  Ascendam  in  palmam,  et  appre- 
hendam  frnctus  ejus  **-**.  i  llxc  palma   est  crux 


Ipse  factus  est  nobis  sacrificium  de  siniila. 

St*d  Iriplcx  sirrilicium.  Sacriftciimi  de  clibano, 
sncrinciuin  de  snrtagine,  s.icrincium  de  cralicul.i. 
De  clibano  fiiity  qiiia  coclus  ct  furmatus  Virginis 
iitero;  de  sdrlaginc,  qiiia  coiitra  diabolum  oppo- 
siiit  se  rounim  pro  gcncre  biimano ;  de  erailcula, 
qiib  in  cruce  assalus  rutl  pro  tolo  mundo.  Pritnom 
ul  nos  sibi  conformarcl,  scciiiidum  ul  nos  protegerei, 
tcrtium  ut  nos  redimerei.  De  primo  :  c  Quos  prae* 
scivit  prxdefttinavit  conformes  fieri  Imaginis  Filii 
siii  *^i  De  seciindo :  t  Protexisti  mc  a  conventu  m»- 
lignantium ,  a  roBUiiii')ine  opc:ranlium  Iniquila- 
lein  **.  1  Dc  teriio  :  -t  Cbrislus  nos  redemit  de  m.i- 
lediclo  logis,  qiiia  maleJiclus  omnis  qui  pendet  in 


Salvatoris,   quam  ascendit  qui    tribulatioiiibus  se  B  ligno:^*.  i  Panis  ergo  isle  factus  est  de   farinula 


exponit.  Cujus  fructum  apprebendii,  duni  triuin- 
pliaiido  de  bosic  patieiitiam  acquirit.  Pro  lertio : 
c  Sub  umbra  ilius  quani  desideravi  sedi,  et  fructus 
ejiis  dulcis  gutturi.meo'*.i  De  eo  qui  acquirit  fru- 
ctum  sapientiae  dicitur  :  c  Aqu»  sapiciiiiae  pot;ibit 
illum  '*.)  De  patiente  dicitur  :  c  Et  firmabitur  in 
lllo  I  per  gratiam,  c  elnon  llecletur**,i  per  adver- 
sitatis  veliemeniiaiii.  De  fructu  jusliliae  sequitur  : 
f  Et  coniinebit  illum^i  nc  sen^os  suos  exponat  ad 
mundanarum  renini  evagatioiicm  :  c  el  non  con- 
fundelur**  I  judicio,  ubi  redditurus  est  de  factis 
prnpriis  rationeni  *\  Ecce  quatuor  flumina  para- 
disi,  qnas  exeunt  de  bydria  Rebeccae,  scilicet  de 
utero  nostrae  Virginis.  0  fclix  aqua  quae  dal  cor- 
pori  opcranJi  faculiatcm  !  In  corde  scientlam,  in 
lingua  veritatein,  a  pcccato  puritalem,  fructuum 
fipiritualiuni  ubenatein.  0  beaia  Virgo,  da  mibi 
aquam  de  bydria  tua,  ut  bibam,  et  sciam  qota  lu 
es  illa  qoam  pnppnravit  Doniinus  Filio  Dumiiii 
niei.  Ilacc  est  emissio  aqusc.  Elst  et  alia  cinissio  pa« 
nis,  scilicet  factus  de  farinula  quac  erat  in  bydria 
Sareplanae  mulieris.  Nuiandiim  quod  mulier  dictiur 
Sunamitis»  ftcllicet  iniser.<i  vci  coccinea;  dicilur  Sa* 
reptana,  id  cst  tuecentio;  Blariu  dicilur  mitera^ 
quia  in  ea  Cbristus  noslram  assunipsit  misciiam  : 
roccinum  ruliei  coloris  esl.  Ipsa  qnoque  dicitor 
cocclnea,  quia  de  ea  sanguis  assiinipius  cst,  qui 
iiostrain  lavit  spurcitiam.  Dicitur  el  siicrensa,  quia 


stinipta  de  bydria  iioslrx  Virgiiiis.  Panift,  inqnam, 

subcincriciiis,  noii  ille  tamen  qui  noa  reversaiur, 

fiarvulus  fuit  per   bumilitatcm,  subcinoricius,  quia 

super  sc  porlavit  nostrain  iuiquil.nicin ;  revcrsatua, 

quia  nofttratn  deposuit  iniquitalem,  ct  suain  et  no- 

fttrain  inOrmitatein.  Aiidi  pnrvulum  :  c  Pucr  natiis  esl 

nobis,  ct  filios  datus  esl  nobis  **.i  Et  subcinericiuni. 

c  Vere  languores  nosiros  ipse  tuliiy  et  osera  iiostra 

ipse  portavii  *\  i  Et  revcrsatuni :  c  Cbrifttiis  resiir- 

gens  ex  moituis,  jam  non  moritnr  **.  i  Ipse  quoque 

fuit  versaius,  conversatns,  rcversatus.  Versatus  in 

Virginis  uiero,  conversntus  in  niundo,  reversatus 

in  nioriis  arlicnlo.  De  priino  : 

Vcxitia  tirtulum  miranl^ 
Ycrtaiur  in  tenipio  Deut^, 

De  socundo  :  c  Posi  boc  in  terris  visos  est  ct  cnm 

bominibus  coiivcrsnius  esi  ",  i  De  tertio  : 

Tremuur  videntet  antjeii 
\ena  vicc  moriuUum  *•• 

ILrc  est  bydria  qiix*  aflerl  saturitalem.  Sequiuir 
bydria  qiiae  dal  iuniiorlalitatcin  :  baec  cst  illa  niiil- 
riple.\  liyJria»  in  qna  inutatur  aqiia  in  vinuni.  Sed  di- 
ciMitur  sc\  propler  pcrfeciioneni,  quia  c  occnrremnft 
omncs  in  viruiii  perfeclum  et  mcnsurain  abtatis  ple- 
nitudiiiis  Clirisli  '*.  i  —  c  linplcle  bydrias  a«]ua,  • 
aii  ^*,  ac  si  diccrct  :  In  liydria  inea  a  filio  n\co  as» 
sumpia  est  biniiaua  mischa,  qiiac  poslniodum  niuta- 
biiiir  in  gloriain.    Consiiieremus     ergo    defcctum 


ineacoctus  esl  panis»   qui    nostmn  rcfecil  indi-  D  aqiiao  qua  gciius  cst  inrecluni,  vini  de  aqoa  (acli 


gentiam.  Primum,  ne  sub  tali  solaiio  alundanliort 
absorberemur  tristitia  ^*  ;  secundum  ul  pro  leprn 
pcccali  ejecti  de  pnradiso  cuin  Marin  sorore  Blosi 
revertamur  in  casira  *• ;  teriium  ne  deficiamus  in 
via.  Primum  fuil  opus  dignaiionis,  103  s  ^cundum 
compassioiiis,  tertiuni  dileciionis.  Dc  piiino  :  c  0 
adinirabile  coniincrciuin ,  Creaior  gcncris  bu- 
inani*\i  etc.  De  secundo  Paulus  :  c  Non  cniin  ba- 
bcmusponiificeni  qui  non  possil  compnti  iiinrniiia- 
tibus  nostris  '\i  Dc  teriio  :  c  Manna  dc  calo  dcdit 


perrLCluiii.  Iii  priino  Tuiia  pnradiso  tiotninis  cjcc:io, 
iii  secuiMlo  culpx  ct  laboris  corriiplio,  in  teriio 
gcncris  bumaiii  reparirto.  Dc  pritno*,  c  Tiilii  Eva  ct 
coniedil  ^\  i  de  sccundo,  c  lii  dolure  paries  filios 
tuos  ^*,  I  dft  lertio  ait  :  c  El  baurite  nuiic  ct  ferio 
arcliilricliii0^\  >  Ibcc  cst  iinniorialilas  de  bydria 
Mariac.  Ergo  dc  Iiydria  liebccca:  rigainiui,  ininislri, 
de  bydria  iuulioris  Saropiaiuc  coiiiediic,  aiuici,  ile 
liydrin  iitipiianiiii  iiicbriainini,  cbarissinii.Priiuutn 
ut   iiivileiis   aiios   ad  doiia  graiix,  secu.duin  ul 


*»    Cniil.   2.       *»  Kcrii.    I.H. 
"    OlVir.     IV   V.      *^  li.'l.:-.     4. 


»*  Jac.  3.  »■  Gal.  5.  »•  Lnc.  8.  »^  Eccli.  U.  •*-»•  Canl.  7.  •«  Cniil.  2.  *»  Kcrii.  I.H. 
*»  Ihid.  "  liii.l.  »v  ixom.  U.  "  II  Cor.  i.  •'^  Nitm.  il.  "  OlVir.  IV  V.  *^  li.-l.:-.  4. 
*•*  S;«p.  i(i.  «  Itoiii.  ».  >•  ISal.  l>5.  -"  Cal.  3.  «Msai.  f).  '•  Ua.  -m  "  K.>m.  <).  "uni':  tul. 
*'  iJaiucli.   3.      "  Ollic.   tccl.     '*   Lpliev   i.      *•  Joau.   1.      ^' (^eii.    Ti.     ^Ml.i.l.     '^   I-o:).    '1 


COMMCNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  ~  LIR.  Vll.  50i 

jiis  iii  viriiiie  palienii»,  leriium  iii  exstilteiis  A  gibbos  luslro;  de  secuiiJii,  vigilo,  id  esl  tiuin  gyrc 


plioiie  gloiia;.  hi  primo  dicile  :  i  Qtii  siiil  ve- 
.  bilKil,  ei  de  \eiitre  ejus  flueni  aqiix  vivae  ^.i 
mdo :  €  Punein  noslrum  quolidiannm  da  iiobis 
^,  >  nt  paiiis  cor  hoininis  confinnct^*,  qui  de 
descendil,  dat  viiain  inundo  ^^.  In  lertio  : 
inebriabunltir  ab  ubcrtate  domns  Dei  ^,  i  di* 
«Introduxil  inerex  inccilain  vinnriain^ordi- 
in  nie  cliarilatein  ^*.  »  Unde  soquiiiir  : 
lediie,  amlci,  bibite  el  inebrinmim,  chariitiini. 
ID.]  Cliiisius  bciic  rcfectus  in  horlo  suo,  oiii- 
ilcossuosad  biijns  liotii  rcfecliunem  invitat. 

slquideni  poierat,  qtiod  Dontinus  sibi  soli 
>riasset  oninia,  qtix  dcieciare  poleraiil  in  hoc 

cum  proiiuinen  :«ppropriatiotieiii  signilicans, 
Is  adjecissei,  dicendo,  myrram  meamt  fn- 
i^nm,  vinum  meum ,  ei  sic  de  caiieris.  Scd, 
|isH  qtiasdatn  babel  dclicias  speciales  in  Yir* 
alpoiequi  ejus  prxrogaiivas  novit,quas  mens 

iion  capil,  iiiliiloniinus  laiiien  uniisquisquo 
im  secunduin  mensuram  gratix  quani  acccpil 
11110,  invenit  in  beala  Virginc  quiJ  comedat,  el 
«iMit,  invcttil  unde  piscalur  ct  connrineiur  In 
I,  inveiiil  uiide  iiicbriari  valeal,  ut  qux  prius 
indo  dilexerat,  jani  de  cxtero  cl  ineinoriain 
Mlucat.  Dicit  ergo  :  0  aiiifrt,  comedite  ct  de- 
dni  iM  friiclibus  btijus  kurti,  bibite  et  inibris* 
le  vino  illius  viiic».  quain  prperit  illa  vitis 
icit:  t  Ego  quasi  viiis  rructifiiavi  siiaviiatem 
••-•*.•  Sequiiurex  voce  inairis: 
}  dormio  et  cor  meum  vigilat, 
o.]  Ac  si  dicat  Ecclcsia  :  Cessaniibtis  ad  tcni- 
^rsecutioiiuin  fabris,  aliquanliilitin  eiiam  in 
nli  vita,  r  quicin  in  Doniino  cu^pi  babere,  et 
desiderio  ad  oam  requiem  qnx  nescit  nnev.i, 
re  noii  cesso.  Ei  cor  meum  vigilat,  qiiia  quo 
118  vaco  ab  inrursiiius  cxlcriits,  eo  aliitis  in- 
deo  :  <  Quoniain  ipse  esi  Doiniiiiis  *'.  >  Qua- 
unt  \ig  li.x.  Prima  e^t  noclurnn,  secuiida  ina- 
,  lertia  meridiaua,  quarta  vesperiiiia.  De  prl- 

c  Quaria  vigilia  nociis  venit  Duniinus  ad 
ulos  arabulans  supcr  mare  **.  De  secunda  : 
mrne  vigilaverint  ad  ine,  invenient  me*\>  De 
:  €  1/euS,  ?c\is  meus,  ad  te  de  luce  vigilo  ••.  > 


B 


luce  oculi;  de  leri::i,  vigilo,  Id  est  vigeo  liice  oculi ; 
de  qiiarta,  vigilo,  id  est  vix  gyro  loca.  De  prima  : 
«  Consarge  In  nocte  in  principto  Tigilianim   tua- 
rum  ;  >  in  secunda  :  €  EflTunde  sicui  aquam  cor 
tuum  anle  conspeclum  Domini  Dei  tui;  >  in  lertia  : 
«  Maniis  tuas  leva  ad  euro ;  >  in  qiiarta  :  «  Nise- 
rebilur  tui^^.  >  De  priinA,  sctlicet  vigilia  nociurna 
dicitur : «  Erant  pasiores  in  rcgione,   eic.  .usto- 
dientes  vigilias  noctissupcr  gregem  suuin  •••>  Et : 
«  Quarta  vigilia  iiociis  venit  Jesus  ad  discipulos  suos 
anibulans  super  aquas  •*.  >  Nox  est  qiiandiu  homo 
est  in  pcccato.  Sed  nox  quatuor  habet  yigilias : 
prima,  qtiando  bomo  reineinorat  peccaturo  saum; 
secunda,  quando  dolet  fecisse;  tertia,  quando  odil 
peccatuin ;  ({uarl?.,  quahdo  almminalur  peccatum. 
lu  hac  venit  Doniir.us  ambulans  super  aquas,  ul 
sanet: «  Quisanal  contrilos  corde  *•,  >  hoc  enim  flt 
ad  inedelain  :  in  bac  consurgeuc^um  esl  a  peccato* 
Secunda  vigilia  est  malutina ,  in  qua  circa  confes' 
sionein  vigtl;>nins,  quia  cuin  ipsa  coi;ffSsione  oritur 
in  nobis  qiiaedain  clarlias  coiiscienti:c  qtiasi  quac- 
dam  matutina  lux.  Unde  Sapientia  : «  Qui  Dtane  vi- 
gilaverint  ad  nie,  invenient  roe  •'•> 

Notan«lu.a  qu^Ht  in  prima  cor  nostruM  confun- 
ditur,  in  secunda  eOiinditur,  In  lertia  diffundilur, 
in  quuria  inrunditur.  Confunditur  pudore,  effundi- 
lur  confessiune,  diffunditur  prxdicatioiie,  infunuitur 
spirituali  consolalioiic.  iubelur  effundi  sicut  aqua. 
Q  A!ii  effumlunl  hicut  olcuin,  alii  sicut  inel,  alii  sicut 
vinuin,  alii  sicut  lac,  alii  sicnt  aquain.  Cum  effun- 
ditur  oleuui,  seinper  de  subsianlia  ejus  in  vase  re* 
inaiiet  ob  pinguedinein  ejus.  Ui  sunt  qui  peccata 
sua  partiui  eonlUentur,  parliin  abscondunt*  Sicul 
inel  effuiidunt,  qui  omuia  confitentur  sed  delecta- 
tiones  retiiieut,  sicut  vas  mellis.  Sicut  vinuro  effun* 
dunl  qui  odorein  retinent,  sictit  vas  vini,  hoc  esi, 
quundo  libcnter  audiunt  rctractari  ^a  qux  Incitant 
ad  pecc^nduin.Sicut  lac  effundunt  qui  colorem  pee- 
cati  retlnent,  sicut  vas  candorero  lactis  hoc  est 
quando  delectationes  mundi  libenter  aspiclunt.  Ter- 
tia  vigilia  est  meridlana  ad  cusiodiaro  virittium, 
lianc  iion  observavit  Uboselh,  dorrolens  mcridie  curo 
inulicre  quaro  fecit  oatiariam,  id  est  spiritus  carnem, 


arto :« Immolavit  Abrabam  vaccam  triennein,  ^  qurc  curo  inale  vigilasset,  latrones  abstulerunt  capul 


ID,  et  Li^i^rani  •*.  >  Prima  cst  conlrilionis , 
Ja  confessiunis,  lcrtia  ad  cuslodieudain  virtii- 
quarla  conira  teniationein.  Piiina  ad  me^le* 
tecunda  ad  sequelain,  teriia  ad  caulclain, 
a  ad  tu*  lam.  Priiiia  ad  mcilelam,  ul  per  con- 
nem  pe;.culiiin  saneiiir;  secunda  ad  scquelam, 
oposiiuin  contritionis  confessio  prose(iu;uur  ; 
I  ad  cau!clani  qua  virius  custodi;iur;  quarta 
iteiaisi  ut  coutra  tenlationcm  conscieniia  de- 
tur.  Utule  de  prinia ,  vigilo,  id  est  viliornni 


ejui  *•.  Iloc  fit  ad  cautelam,  ne  diabolus  subripiat 
aliquid  d«f.  hi;u'i'  nustris.  Undc :  «  Sobrii  estote  et 
vigiliiic,  quia  advcrsariiis  vester  diabolu&  iaiiquam 
lco  rugiens  circiiit,  quaereiis  qiiem  dcvoret  ••.  > 

Sedquia  (  nislDominus  custodierit  civilatem,  fru- 
stra  vigilat  qui  custodi  t  eam  •^,  >— « levs  ad  euro  inaiius 
tuas  •.  Lcvandx  sunt  manus  In  sacrificii  oblatione, 
sicui  Cbristus  in  cruce.  «  Elevatio  manuuro  inearum 
&aoi  ificiuin  vespcrtinum  •••  >  Levaiid.-e  sunt  in  ora- 
tiune.  «  \olo ,  ait  Apostolus,  viros  in  onini  loco 


loan.  4.  "  Maitb.  C.  "  Psal.  10". 

m\.  94.  •*  MaUh.   il.  "    l'n.v.    ». 

•lih.  U.  •'  Pbal.  UG.  "»   i'iov.  8. 
.d.    140. 


Cl 


^'   Joan.  0       ^«Psal.  o?i.      ^»  rant.  4.   J*  "  JccH-  21. 
••    :  s:il.    l-:*. 
II  llci     i. 


ii\Wn.  15        "  riiren.  «.      ••  Luc.   i. 
M  \  Petr.  5.     "  Vc^  1^6.     ••  Tlircn.  1. 


m  TiiOM.f;  crsTERC.  et  ioks.  kLcmsi  so^ 

ortre,  poras  mar.os  tovanies,  siciii  CliriNiiis  oraii-<  A  aChalJxs **.i  hcui : c Fugile cie medio DalijloiiiH**.» 


do^v.iLeTancbesuiitetiu  rleemit^yM»  largicionc.  cLe- 
yemus,  ait.  corda  i  o^tra  iii  nianibas  ad  Deum  **%  > 
cor  ad  diligendum ,  nianua  ad  porrig'  ndum ,  liii- 
giiam  ad  corrigendiim.  Sic  Chrislus  elcTatis  inanibus 
f  lerebalor  in  ccelum  **«  i  ractnnis  eleomosynam  do- 
iirndo  nobis  SpiriUim  sanclum.  Quarta  Tigillaest  tc- 
spertiiia,  adlicel  contra  tentatioties.  Unde  Dominus, 
•  Vigibte  et  oratCf  ut  non  iniretis  in  tentatio- 
nem'**.! — <  Si  sciret/inqiiit,paterfamiUas»qua  bora 
fur  Tonirei,  Tigilaret  utlque  et  noii  sineret  perfodi 
domum  snam  **•  >  Hae  Tigilabat  Abrabani  ^*  quando 
iomiolabat  arietein ,  id  est  superbiam  ,  et  eapram, 
id  eat  liiiurlam,  et  Taccam,  id  est  camis  pigritianK 
;.  CC  cum  occubuisset  sol,  >  id  est  Cbristus  de  corde 


Noii  dixil  de  principio  nec  de  ftiie,  sed  de  luedio. 
PrincipiuiQ  Babyloiiis  eat  suggestio,  meUiam  deK- 
beruiio,  delectatio,  Onis  operalio.  Nemopoiesi,  fo* 
cere  ne  lentetur  :  obi  iion  est  suggestio,  non  rst 
pugna.  Ubi.  non  esl  pngna,  non  esi  coroiia.  Nec 
dicit ,  de  ftne  Babyloni»,  qnia  qni  cecidil  in  opus, 
Jam  vulncRktus  est.  Sdeo  fugere  jain  non  potesl,  uia- 
nibus  ferri  potesl.  Fngiie  deleclationeni ,  cl  noii 
nocebit  snggestio,  nec  sequatnr  opcratio  el  resal- 
Tate  aniinas  Tcstraa.  SaWakB  fueniiit  i»  bapiisnio, 
aed  itc  um  perdiiap  per  pcfcalnin.  ?ftinc  resafvanias 
per  graliaro  et  poenitentix  laborem.  Inde  dictuni 
est  ad  Abrabam  :  c  Egredere  de  terra  lua  et  de  co' 
gnaiione  tua  et  de  domo  palris  tui^'.i  De  lerra.id 


perTeliementiain  lentaiionlF,  c  horror  magnuslnTaait  B  est  ile  concopiseentia  carnaii,  de  cog'taiione  Hio,  de 


aim  'S  I  quia  TldU  clibanum  fumantein ,  id  esi 
infernum»  et  lampadem  fulgeiitein,  id  est  dariia- 
lem  bealorum  ad  fugam  tentatlonnm.  IIl  autem  a 
capito  reTolTainus,  dorniitionem  iion  attendo  nisi 
iemporalis  solliciludinis  obliTioncm  ;  Tigiliam  vero, 
i-celesiium  conleinplationein.  lii  dorinilione  eniiu 
elongutnr  ineinorla,  et  fiigit  a  ssciili  actibus.  Iii 
Tigilia  Tcro  coidis  solitudiiijein  nutrit,  ut  lilioriiis 
intendat  iCDlesiibus.  Iiide  DaTid  :  i  Ecce  elongavi 
fugieus  et  inansi  iii  solitudine  ^*.  >  Consideran.iibus 
nobis  fngam  qua  Jo;.nnes  Biipiisia,  ul  iii  uno  ca- 
piamus  exeniplum,  a  saeculi  aciibus  se  fecii  alie- 
nuin ;  elongationem  qua  ad  nibilum  deduxit  blaiidi*. 


dcleclalione  vitioniin,  de  tlomo  patris  tiii,  scilisel 
de  intindo  qnl  fuil  possessio  diaboli.  L*nde  :  c  Vos 
de  palre  diabolo  eslis*^»  Vel  Adam  qui  ejectus  a 
paradisc,  domniri  babuit  in  104  m^indo.  Vos  ergo, 
aii  proplieia,  c  qiii  babitaiis  terram  austri,  occurrile 
cnin  paiiibus  fugienli  ^.  i  Peccatuin  fugit  Josi^pb 
qui.iclicto  pnllio  in  manu  doininas,  niidus  eflugit^^» 
Sic  eigo  fugiondo  peccatum,  fugit  infernum.  Secun- 
di  rugiiint  cx  dispensalione  iininineiis  periculum  ; 
inde  Doiiiiniis  :  <  Si  vos  fiersecuti  fuerint  in  uiiaui 
civilaleni,fiigitein  aliaro'*.»  Unde  est  quod  Paulus 
c  diuiibbus  in  sporta  per  niuruni*',  i  nt  se  ad  uli- 
liiatein  fratruin  reservarel.  Inde  idein  :  cCoarclor 


nienta  spiriiuaUom  pbnlasmatum;  soiitudinein  qua  ^  ex  dnobus :  nianere  eiiiin  in  came  propier  vos  l)o>- 


aoli  Deo  suum  sinduit  pbcere  obscquium,  In  propo- 

•itione  boslra  cujuslibct  sancti  conversatio  coelesiis 

quasi  in  speciila  corusiMbit.  An  non  fiiga  a  sseculL 

aclibos  fecil  alietiiiin  ?  cum 

ilfif ra  dtierti  teiieHi  $ub  annis,. 
ChiKftt  turmat  [ugientf  petirU^ 
N$  Uvi  taUeni  waculate  vil»ini 
Famiiie  \.ouei. 

Non  elongotione  spirituali  pbaiilasinala  doce  at  eli- 

c^ere,  cum  locu^tas,  id  esi  superbiam  coinedens» 

consuBMbat  mel  sylvesire  **,  sciiicei  ainaritudo  pas- 

sioanm  ei  dtilccsrebat?  An  soli  Deo  placere  siih 

dtfbat,  qui  soli  in  Tcntre  matris  exsnltabat'*^?  Unde 

si  imiiatores  ejus  esse  ciipimus,  sciarous  quod  fuga 

est,  a  saecuiarium  babitatione  personam  suam  sub- 

strabere.  Elongatio,  in  corde  vitia  oblivioni  trade-  D  '^^1'*^  ^^^^  Jonascum  diccret :  c  A  lacie  Dei  c(eli 


nnni  est,  seJ  i!is«ulvi  et  esse  cuin  Cbristo,  iiiulio 
niagis  iiieliiis*^;i  iudeCbristus  fngitin  .-Egyptuiu  **, 
quia  nonduin  \enerai  boia  ejus.  Teriii  fugiuul 
v.iam  salulis,  qsiia  aspera  esl;  inle  Djvid  :  c  Quo 
ibo  a  spiriJu  tuo  et  quo  a  facic  hu  fiigiam^Si 
ascendero  in  cceltiin,  tu  illic  cs ;  si  descendcro  ad 
bifernuin,  adcs'*.  i  Et  p-tcla  *^  : 

Quo  fu(p$,  Eiuhelide,  quaecuniiue  acceiseri*  orai, 

Sui  Jure  leniper  eris. 
C  t  corpus  redmas,  ferrnm  pniieris  el  itfnes : 
L'i  raieas  niiiino,  quidiiuam  loterare  negnifis  f 

l:J  Uoruliiis  ^*  : 

Li  juQulenl  homines  turgunt  de  nocte  lalroncs ; 
Vl  teipsum  sertes  t$0H  eipergisceris  T 


ego  fugio  **.  I  Sed  ne  consideretis  qnia  in  mari 
prqjectus,  a  ceto  absorptiis  porium  est  adeptus.  >li- 
raciiluin  est  et  ideo  trabenduni  cst  ad  coiisequen- 
tir^m.  Et  Joannes  evangelista,  c  rejecla  sindone  nu- 
dus  nufugit  **.  i  f  iisiaiit  ergo  qiif  odcruiit  Deum  a 
lacie  cjus  *'.  Ait  David  :  c  l*eriit  fuga  a  me,  et 
iiou  erit  qui  requiral  animain  meain**.  i— cVitlele, 
;vii,  ne  fiat  fiiga  vestra  liieiue  vel  Sabbaio  **.  > 
llicine  quando  dicitur  :  c  lic,  inaledicli,  in  igiieni 
Et  propbeta  :  c  Egrcdiiniiii  de  Ualiyloiie,  ci  fiigilc      arieriiiiiii  *\  i  S;ibba:o  cuin  iliciiur  :  c  Vcnite,  be« 

•MTiin.  2.      *^-Thron.  3.     «•  Ltic.  24.      '•'    M..iih.   26.      '»  .M;i!ih.   2i.       '•  C  n.  15.       ••  il.i.l. 
I»sn!.  64.     '»  .M..l:|i.  3.     'M.ic.   1.      "I  Cur.  «.     '•  Iv.  48.     "  Jer.  50.    »*  Cn.  12.     '•  J.a;i.  8. 

•»»  .XLnli.  i.      •M>i..l.  158.      *'  Oviil. 

lil.    »   .U.mh   2i.    ••  .M.aih.  'lo. 


re;  soliludo,  soli  Deo  curam  iinpendere. 

A  fuga  igitur  incboantes,  sciant  quod  sunt  pui* 
dam  qui  fugiunt  peccata,  quidam  iinminens  peri- 
culuin,  quidam  viam  saluiis,  eo  quod  sit  iier  aspe- 
rum,  quidain  innndi  biijus  exsilium.  Priini  causa 
habendae  puritatis,  secunJi  inientiono  dispensativse 
utililatis,  terlii  vilio  pusillaniniitatis,  quarii  avi- 
dilatcaBiernae  feliiiiatis.  Priiiio  dicilur  :  c  Kiig  iclbr- 
nicationcin  **,  i  non  soluin  cariiis,  sed  ei  spiritus. 


'•     ••••    «*■»  ....I.      %M 

••|',i'"2l.""»'  C.n.si).''  •«'MjiIiVi'.':>*.  "*••  II  CnrrTl.'"  • 

••  hp.  I .  II ,  32.     ••  Jon.  I.     »•  Al;.ic.  U.     •»  IS.il.  07 


IWi  .  I. 

»'  r»ai 


COMMENT.  IN  CANTICA  CAN TIC.  —  LIB.  VII. 
ll  Pairis  mei  *'.  i  Ail  propliela  :  i  Domine,  A  iCgypluin  reTcrlautur  quam  fugiant  "•  Isti  suiil 


e  derelinqnuiii,  confundaiiiur,   recedenies  a 

ribenlur  in  lerra  '*.  i  Quarli  fiigiunt  mundi 

iani  :  non  velleni  forsitan  exspoliari  sed  8u« 

uiri,  ul  a  sorbereiur  quod  inortale  est  a  vita» 

iMlolus  *^.  Sed  qui  vi'li  uiundum  Tugere  opor- 

iiii  diviiias  relinquere,  at  in  Apologo  **  : 

H€  per  amgutiam  lenuh  vulpecula  rimam 
^ral  in  cumeram  (rumenii ;  paHaque,  runu9 
faras  pleno  tendebai  eorpore  :  cerufne 
u  muitela  vrocul :  Si  vit,  mV,  effngere  Uline^ 
cra  carum  repetei  aretum  quem  maera  iubitti, 

kpo«lolus  :  c  Mbil  inlulimus  in  bunc  munduniy 

;  ccrium  est  quia  nil  auferre  possumus  **.  i 

t  perfecte    inundum   fugiamus,   consulainus 

eiu  evangelistam  :  i  Audivi,  all,  vocem  uuius 


Bel,  deus  Acbaron,  eiierius  aareas,  inlns  luieus  ". 
Tertii  elongantsed  non  fiigiunt;  eoruro  enim  cor- 
poralis  conveftalio  iii  mundo  est «  spiritos  vero 
conversaiur  iu  coelo.  Isti  sustinent  in  roundo  per- 
versorum  opprobrla,  sed  suscipiunl  de  eoelo  ange- 
loruin  solatia.  Item  de  bis  dicitur :  c  Sicut  lilium 
iuter  spinast  sic  amica  mea  iuier  filias  ".  >  Isii  sanl 
sicui  templum  Salomonis  inius  aureum  et  exteriat 
lapideum.  Istis  dicit  Apostolus:  c  Silis  siiie  repre- 
bensione  in  niedlo  nationispravxel  perversae,  inier 
qaos  luceiis  tnnquaro  luniiiiaria  in  luuiido  *\  > 
Quarii  sunt  qui  eloiigant  spiritu  et  fugiunt  'rorpore 
babitationes  bomtiiuui  dicentes  :  Ego  dormio  et  eor 
meum  vigilat.  Item  :  c  Cor  meuin  et  caro  mea  exul- 


i  Tolautis  pcr  medlum   coeli  clainantis  magna  ^  laveruol  in  Deum  vivum  ".  i  Qaare?  Quia  :  c  Pas- 


\Xt  vsp,  vae  babiiantibus  in  terra  '** !  i 
num  vx  proptcr  culpain,  secundum  propter 
iraiem  iuiseriani»  tcrtium  propter  inrerni  poe- 
Ul  igi:ur  bxc  iria  fugiamus,  oportet  nos  curo 
libus  Eiecbielis  pennaios  esse :  c  Et  faciet 
I  el  peiinx  eorum  extcuiae  desuper  erant  ^  i 

niis(riain  fugit  Elias  raptus  igneo  cumi ', 
t  Cbristus  asceudens  in  ccelum.  Inde  sponsa: 
e,  dilecie  mi,  assiinila  te  caprcae  binnulo* 
^nroruni  siiper  montes  aromatum '.  i  Uaec  de 
Sequiiur  de  elongaiione.  Notandum  autero 
[|uidain  iiec  fugiuut  ncc  elongant,  quidam  fu« 
nec  (iongaut,  quidam  elongaul  nec  fugiunl, 
n  elongant  et  fugiunt,  ul  jaro  diclum  est. 
ergd  nec  clongant  nec  fiigiunl»  qiiia  infixi 
n  limo  proriin«ii  bujus  saeculi  \  Unde  pro- 
:  c  Fertilis  fuii  Moab  ab  adolesceniia  sua,et  in 
is  suis  requievii :  nec  est  transfiisus  de  vase 
:  et  in  iransmigrationem  non  abiit;  ideo  per- 
.  gusius  ejus  in  eo,  et  odor  ejus  non  est  im- 
tis  *.  I  Isii  sunt  quasi  Sodomitx  praedicantes 
a  sua.  c  lli  dticunl  iu  bonis  dies  stios,  elln 
•  ad  iureriia  desceuduni  *.  i  Secuntli  fugiant, 
>ngant :  bi  sunt  qui  ad  religioneui  corpore  fa- 
sed  in  corde  floret  sxculuin  ;  inde  Dominus  : 
N>pulus  labiis  me  buiiorat,  cor  auiem  eonim 
*si  a  nie  ^  i  In  islis  eiiiin  inveiiiuntur  quae 
Dan  Invenit  in  domo  Miclix,  scilicet  Sera- 


ser  iuvenil  silii  doinaro,  et  turtar  niduin  ubi  ponai 
pullos  saos  ^*.  I  Et  sponsus  :  c  Ne  susciieli»  atque 
evigilare  earo  faciatis,  donec  ipsa  velit  ".  i  \igi- 
lahal  Joannes  cum  dixit :  c  Ecce  Agnas  Dei,  eece 
qui  loUil  peccaia  mundi  '*•  i  El  cum  iu  bapilsmo 
lola  Trinilas  ei  radiavii.  Sequitur  :  c  Et  roansl  in 
solitudine  **.  i  Parum  enim  prodcst  csse  in  soli-^ 
ludine,  si  non  perseverelur  in  ea. 

Esl  aulero  Iriplex  solitudo :  solitudo  localis,  soll* 
tudo  bona  el  spiriiualis,  solicudo  singularis. 
Prima  pertinet  ad  sensuum  casligatiotiein,  secunda 
ad  coeiestium  speculalionero,  lertia  ad  propriae  vo- 
lunlalis  obstinationem.  De  priina  :  c  In  soliludini- 
bus  errantes^et  in  speluncis,ei  in  caveinis  terra:**,i 
de  secunda  :  c  Vigilavl  ct  factus  suin  sicut  pauer 
solilariiis  in  leclo  *'.  i  Isie  sic  sabbalizat  ubi  nec 
cxieriores  sensus  qui  percipiunt,  ad  cor  transmittat, 
nec  interiores  cogitationes  per  feiiestras  sensuum 
euiittat.  Inde  apad  Jcreniiam,  siciit  jain  dictum 
esl  :  c  JNolite  porlare  pondera  iu  die  Sabbati  , 
ncque  inferaiis  ea  per  porias  Jerusab^m,  el  nolito 
ejicere  de  cbaritatc,  eic,  in  die  Sabbati  *'.  i  iloc 
Sabbatum  vel  solitudinem  bene  agebal  Joannes» 
cuin  venturam  Cbristum  cognosceret,  digito  de- 
iiioufttraret,  cuminJordane  baptizaret.  Cognoscebal 
pneco  judicem,  demonslralial  lucerna  Incem,  bapii* 
zabat  miles  regem.  Jadice:u,  qaero  prasdicabat,  lu- 
cem,  qiia  Christuro  accendcbal,  Regero,  cui  roilitii- 
tulpiile  atque  conflaiile  *.  Sed  de  his  praedi-  D  ^^^*  ^^  ^^i  dormitioiie  dat  Dominus  lempora  et 


st  lu  boc  opere:  c  Istisunt,  ait  Doniinus,  qui 
I  ad  vos  in  veslimeutis  ovium,  inirinsecas 
tiinl  lupi  rapaces  * ;  i  inde  prophela  :  c  Pro- 
bonm  idola  qua:  fccii,  ut  adorarct  talpas  et 
lilioues  '*.  I  ilxc  suiit  duo  genera  vltioruin 
Hioiie  :  caecus  amor  terrenoruro,  et  cacca  am- 
Ignilalum.  Prima  est  lalpa,  qux  ad  lucem 
nit  sed  sub  terra  semper  bobital;  secunda 
ilio,  qiix  ad  liiceiu  lugions  nocle  volal.  Ili 
il  Isracl  qiii  vadunt  per  deseriuin.ct  corde  iu 


vitae  contoiaiionem,  angelicaro  incitationem,  suam 
deiuonstrai  exulutionem.  Primum  ad  temporalis  vilas 
sustentamenlum,  secundum  ad  spirilas  blandimeii* 
iiim,  tertium  ad  iiifusae  beatitudinis  argumentum. 
De  priuio :  c  Dormivil  Elias,  et  evigilans  in veiiil  panem 
el  aqunm  *' ;  i  pro  secundo  :  c  Yidit  Jacob  angelos 
asceiideuics  el  descendeiiies  *^ ;  >  pro  leriio  :  c  Joseph 
vidil  maiiipulos  fralniiu  suorum  suos  adoraules  *'.  i 
Ap€ri  mi/ji,  eoror  mea^  amica  itiea,  columba  mea, 
immacutala  mea. 


ilih.^r».    »«Jer.  17.     »MIC()r.  5.    •Mliiral  ,  fCp.  I.  vii,  28.    »•  I  Ti:u.  6.    »••  Apoc.  8.  •  Ezccb.  1* 

i.»g.  t.     *  Cant.  8.     *  l»s.il.   (8.     ■  Jer.  48.     •  Jol»  il.     '  Matlh.  15.      •  J.i.Iir.  17.  •  lljilb.  7. 

2.      '»    li:\.>d.  U\.      "  Daii.  14.        »  Cai.i.  2.      »^  Pliil.  4.      '*  P»«l.  8r>.       ••  ll.i.1.  "  Canl.  ». 

.  I.     »•  Psil.  51.    "  llcbi.  11.    •' Psal.  101.    "  Jor.  17.    »MlllU-s.  17.    "  Gcii.  ^8  »  Gcu.  41. 


507 


TlIOMi£  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


[Tho.]  Pulsal  dilcclus  ad  osiium  iiostruiii,  cuiii  A  clauililur  aUiinenUo,  el  ncmo  apcril  siiie  Dci  pla- 


nos  Dominus  ail  peiTecluin  \irlutuin  cxcilal,  cuin 
tle  acqutreiiclis  rcgni  proinissis  gaiidiis  atlmonei. 
€  Erce  slo,  inqtiit,  ad  oslium,  ct  pulso.  Si  quis  ape- 
ruerit  inibi.iniraUo  ad  illumcl  coeiiabo  cum  illo**.> 
Duobus  inodis  Domino  puisantt  aperiinus  :  cum  vel 
cor  nostrum  ad  suscipiendum  incrementum  arooris 
cjus  quem  non  habemas»  pandimus,  vel  cum  prxdi- 
cando  ad  suscipiendum  timorem  vel  amoreni  Dei  cl 
proximi  cor  apcrimus.  Tertio  piiUat  Dominus  cum 
nos  de  liac  vita  exire  adinoneu  Soror,  inquit,  mea , 
quia  regni  mci  robarres  facta  ;  amica  mca,  quia  ju- 
gum  servitiiiis  egressa,  arcaiioriim  mcornni  coiiscia 
facia  es;  eolumba  m$a,  quia  spiriius  mei  dono  illu« 
slraia  ,  immacnlala  mea,  quia  serrcla  a  negoliosis 
nctibus  divinis  es  sublala  aspeciibus.  Merito  igiiur 
postulat  aperiri  qtiod  nobis  prius  aperuit.  Quatuor 
eniro  Christi  lcgitnus  apertioncs  :  pritna  facta  est 
siiper  eum,  sccumla  ab  eo,  lcriia  in  c),  qiiarla  pcr 
euin.  In  prima,  c  ca^li  aperti  supcr  euni  *'•  >  Jn  se- 
cunda  quando  doccns  lurbns,  npcruit  os  suum  *'.  In 
tertia  unus  t!e  niilitibug  latus  cjus  aperuit  **.  In 
quarta  c  discipulis  suis  aperiiit  seiisum,  ut  inlcllige- 
rcni  Scripluras  **.  i  Quaiido  nperuit  os  suuro  spon- 
ga  facta  est  immacubtn,  quia  erudlTiteain  ad  con- 
fessionem.  Quando  apcruit  sensum,  facta  est  co- 
lumba,ut  in  sensibusbaberet  simplicitalero.  Quando 
apertuin  est  latus,  facta  est  soror,  quia  lunc  eam 
fecit  aeleriiae  glon>  tobasrcdem.  Quando  aperti  sunt 


B 


cito  ",  Ap<.rit  per  grallam,  et  nemoclaudit  conira 
ejus  benevolentiam.  De  secundo  :  c  Aperial  Dominus 
cor  iiosirum  iu  legc  sun  ct  in  pneceptis  suis  **.>  De 
leriia  iliciiur  quod  c  Daniel  ler  in  die  Oeett:bat  ge« 
niia ,  apertis  feneslris,  conira  llienisalem  "*.  i 
De  quarto  :  c  Libri  aperti  sunt ,  iudicium  se- 
dit  **•  >  Libri,  id  est  coi.sdcniije.  Audi  priroam  : 
«  PcccavL  su|>er  numeruin  arcnnc  maris,  et  iioa  som 
dignus  videic  aliiludincm  coeli.  I  Audi  secundam: 
c  Nihil  niibi  conscius  sum  ^,  >  et  idem  :  c  Credo 
quod  cgo  Spiritum  Dei  babeam  ^*.  >  Audi  lertiaro  : 
c  Tu  sci4,  Domuie,  ait  Ezechins,  qiiomodo  recte 
auibiilaverini  ct  fecerim  quod  bonnin  esl  in  con- 
spectii  tuo  ^*.  I  Audi  qtiaitain  .  c  Nulile  anle  leui- 
pus  fudicare,  ait  Apostolus.  quoadusque  veiiiat  Do- 
niinus,  qui  illuminabit  abscondiia  lcnebraruro,  et 
inanifestablt  coDScicntias  cordiiim  ^.  >  llc  sunV 
qualuor  portse  in  acdiOcio  Ezecbieli  nionstralo.  IVi- 
ma  est  qnoad  occidcntem  :  per  cani  iion  est  inon- 
straliis  ingressus,  quia  peccatuin  cgreditur  pcreani, 
non  ingreditur.  Secunda  est  ad  aquiloiiem,  a  qiio 
est  oinnc  nialum  :  per  eam  ingrcditur  conscienlia 
tua  ad  cor  proxiini,  qtix  est  ad  aquilonem.  Terlb 
est  ad  austriini  :  per  quam  ingrederis  duin  ferven* 
ler  Deo  dc  collatis  tibi  beneficlis  graiiat  agis. 
Quarta  est  ad  orientem  :  per  eam  eril  ingressus, 
quando  omnium  conscientie  apcrientur.  Aliquando 
Deiis  dicitur  aperire  cor  noslrum  ,  aliqiiando  nos 


cceli,  fecii  eam  aroicam,  quia  ccelestium  sccrelo- ^  aperimus.  Iiide  estquod  oslium  arcaeDeui  apemii, 
ruro  participem.  Jminaculala  dilecti  est  qua»  gaudet     Noe  vero  fenestram  quando  voluit  ^\  Osliuni  desi< 


cle  peccati  ablutione.  Columba  est,  quapomnia  bona 
fecit  simplicitalc.  Priina  non  babel  mnculam,  se- 
cunda  non  liabet  rugam.  Amtcaesl  quxomnia  facit 
ferTcnli  aroore.  Iliuc  dicitur :  c  Omnia  nostra  in 
cbaritatefiant  '*.  >  Soror  est,  quacCbristum  imita- 
tur,  se  conformando  illi  in  passionibus  carnis  as- 
snmptae,audiensilludApostoIi :  c  Quos  prxscivitprae- 
destliiavitconformes  fleri  imaginis  Filii  sui  **.>  /m- 
macuiuta  aperit,susciplensdilectumadscienliae  puri- 
tatein.  Co/iifii6a,  ad  cordlstraiiquillituicin.Afn^ca,ad 
amoris  suaviiaiem.  Soror  ad  graliarum  actionero. 
Primaedlcil  adveniens :  c  Tota  pnlcbra  es,  amica  roea, 
et  macuia  non  est  iii  te  '*,  >  secondae  dicitur  :  c  Uic 


gnat  f^grcssum  de  arct  id  est  de  corde  per  opt*ra- 
lionem;  fencstra  egressum  per  cogitaiionem.  0»tinin 
deorsum,  feiiestra  sursum.  Oslium  deorsuin,  quia 
operntio  ad  corpus;  fenestra  sursum  ,  quia  eogita- 
tio  ad  animain  pertinct.  Unde ,  per  feiieslram  aves, 
per  ostium  besiiae  et  bomines  exierunt.  Quatoor 
inodis  de  ostio  eximus,  per  actioneni.  Actiones 
namqtie  quaedain  sunt  carnales,  qiiae  ad  usum  oor- 
poris  pcrtinent;  aliae  sunt  spirituales »  quae  perli- 
neiit  ad  instruciionem  meniis.  Ad  utrasque  boni  et 
mali  exeuni.  Qui  egrediuntur  ad  terrenas  actiones,^ 
adexplendam  voluptatero»  imrounda  aiiinialia  sont 
quae  egrediunlur  de  arca.  Qiil  ad  usuro  necessiutis 


esi  vere  Israelita,  in  qtio  dolus  non  est  *^,  >  terti»  D  ca  trnctant,   munda  suni  animalia.  Qui  vero  eccle- 


dicit  :  c  Dilexisti  jiistitiam,  et  odisti  iniquilalein, 
propterea  auxil  te  Dcus  **,  >  quarue  dicit ,  c  Facta 
estquasi  navis  institoris  de  longe  portans  panem 
suuro  "•  I 

AuctorcDeo,  quaier  aperiiur  conscieniia  noslra: 
primo  aperitur  presbytero,  sccundo  proximo,  lenio 
DcOi  quarto  Deo  et  boinini  etangelo.  Priiro  iu  con- 
fessione,  secundo  in  attrect;itione,  tertio  in  graiia- 
rum  aciione,  quarto.  in  judicio  iu  reddendn  raiione. 
Prima  aportio  purificat ,  secuiida  aedificnl,  leriia 
gratificat,  quarta  r^aiiilnnl.  1u  piiiiia  clavis  David 


siasticum  regiinen ,  quod  est  actio  spiritualis, 
agendum  suscipiunt ,  et  a  secreto  meniis  non  ex 
auibiiioiie,  scd  cx  obcdieniia  egrediuntur,  similes 
sunt  Noe.  Qui  vero  propter  gloriaro  propriaro  boc 
faciuiit,.  similes  sunt  Cain. 

liein  qiiaiuor  itiodis  apcrimus  cor  nostnim  ad 
conteinplaiiouem  :  priiiio  quandoconsideramnsoin- 
nein  creaiuram  quid  sit  c\  sc,  et  invctiimus  omnia 
vanitatein,  quia  sicut  vcnit  ad  esse  tle  tiibilo,  ita, 
qiiantuinin  se  cst,  ostendit  quod  ad  tiibilum  tendit. 
Sccundiis  modus  est  qiinndo  considernmus  quidsil 


"Apnc.  3.    •'Mallh.3.   "Mjtih.  5      "Jonn.  19.     »•  Lmc.  21.     »»  I  Coi.  IG.     *•  Rom.  S.     »»  Cniit.  4. 


•^  Joan.  1.     "  Psal.  41.     *•  Prov.  3}.     *»  Apiic.  3. 
k*  I  Cor.  7.     *•  Jor.  18.     ^'  I  Cor.  4.     ^^  G.  n.  8. 


»•11  Mach.  I.     *''  D.in.  >i. 


••  Dau.  7^ 


*•  I  Coi.  i I 


CO^^MENT.  LN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  YU.  510 

I  creatiira  e\  «iono  Crciioris  ci  vidcroiisin  ea  A  aquilo»  ct  vciii,  austcr,  ct  |>erfla  horhini  meuin,  et 


e  raiiouis  siiniliiuilinem  ;  diiin  fiuae  ei  sc  esl 
iilis  :  ex  Jono  Doi  est,  ul  iio  i  peiiitus  aniiilii- 

Tertius  uioJus  esl  qiiantlo  consideramus 
iHl!>  Deu<  utalur  niuisterio  crealuraniin,  ad 
uda  judcia  sua  sivc  iu  niisericordia  105«  ^i^^ 
icio.  Iii  Iioc  genere  audimus  oinnem  creaturam 

vocilius  nobis  lo'|ueutem  :  Priina  dicit»  acci- 
scuiida,  redde  ;  leriiafuge.  Accipe  beneficiuni, 
dcbiium,  fuge  supplicium.  Priuiii  est  famulnn- 
eiittda  adiiioiicntii,  teriia  comminaiitis.  Quar- 
loJus  est ,  qiiaudo  inspicimus  creaturas  se- 
iro  qiiod  honio  his  u  i  potesl»ad  espleiidani  car- 
concupsccntia!  voluptatein ,  iiec  in  eis 
inus  iuAniiitalis  suhsidium,  sed  libidiiiis  ob- 
iienui.u*  Qui  sic  exeuut ,  similes  suiii  corvo, 
iversus  iion  est^*.  Reliqun  iria  pertint^nt  ad 
II  coluiiib:i'  ^*.  lu  boc  capitulo  quattior  verlfa 
i  iiotanda  sunl,  tororf  amiea,  cotambttf  tiiinii- 
i:Ap€ri,  soror,  quia  c  amalor  fruirum  ^*  i  ve- 
I  lCt  amica  mea^  quin,  c  dileiiiiti  ju.sttiam,  et 

iDiquitatem  ^,  »  in  charitale  perpelua  dileii 
Cdumba^  aperi,  quia  in  spritu  bumilitatis  ei 
iMO  conirito  vixis!i,  Spiriius  sanclus  super- 
l  iu  te**.  Immaculata  mea^  ad  te  venit  i  Agnus 
|ni  lollit  peccaia  inundi ";  »  quia  t  tota  pul- 
et ,  ei  niaciila  nou  esl  in  te  **• »  Ergo  bcata 
i,si  celcbrasii  iinperaiaiu  apertioiiem,  nevase 

dlialH>lus  locitiii  occitpet  per  veneiiosam  sug- 


fliieni  aroniata  illius  **.    »   De    prirois  dicitur  : 
f  Ossa  arida ,  aiidite  vcrbom  Domini  **.  » 

Notandum  qnod  ossa  isia  erant  arida «  eranl  dis- 
juiicta ,  erant  dispersa.  Arida ,  quia  sine  pingiic- 
diiic  devolionis.  Dis|uncla ,  quia  sine  aflectu  su* 
pt* riiae  rcligionis ;  dispersa ,  dissolutione  lam  oper.a 
quani  cogitalionis.  De  priino  :  c  Dtira  cervice  el  in- 
circumcisi  cordibus  ei  auribus,  vos  seniper  Spi- 
riiui  sancio  resistli'8  **.  »  Dura  cervice  contra 
ol>edieuiiam ;  iiicirciimclsi  cordibiis»  propter  sn- 
pcrfluartim  cogitatioiium  spurcitiam;  iiicircomcisi 
auribiis,  uipote  stultilix  libcnter  prxbenies  audien- 
liam.  Andi  disjunctn  :  c  Qiii  iion  diligit »  manel  In 
morle  ".  »  —  c  Si  mordetis  liivicern  ei  comediiis « 
vidcle  ne  ah  Invicem  consumamini  **.  »  Sed  aii- 
diie  lllad  :  c  Multitudiuis  credentiuro  erateor  ontim 
et  anima  una  *\  »  l(em  onus  spiritos  et  una 
fldes  erat  ineis.  Aposloliisait:  c  Uiinam  absorbean- 
tur  jqui  nos  couiurbant  *'  l  »  Illi  sonl  ossa  dispersay 
qui  semper  sunt  vagi  et  nunquam  ttabiles  ita  ol  dicera 
poisinl:  c  DissipaUsuntossameasecos  iufernum**. » 
YenitSpitiioasanctusaliqoando  ot  argual»  aliquando 
01  emdbi,  aliqoandc  i|t  aeceudat :  argoat  rounduro, 
erodiat  ignanimt  acccndat  lepidnro.  Muiidum  dc pec« 
cato,  de  judicio  et  ile  justitia  ^^  »  ignarom,  qn» 
sit  via ,  verius  et  Tlta  **;  lepidum,  obi  sit  cbari- 
las  sobtilis,  niobilis,  acnU.  Ergo  si  propter  primuni 
veneril  ad  vos  •  nolite  resistere.  Si  propter  sccun- 


iiem,  petc  ab  eo  qui  apertioiiem  imperavit  C  dum,  iiolite  eisiingoerc.  De  primo  :  c  Dura  cervice 


i  Spiritus  inriisioneni  dicens  : 
rfii,  sancle  Spiriliis,  rqde  tuorum  corda  fldc- 
et  luiamoris  in  cis  igiicin  accende'*.»  Ad  liaiic 
incm  pluit  tihi  inanna  de  coelo,  scilicet  gratia 
ms  snncl*,qiix  Filiusproiiiisit,Pater  emisii,  ipse 
ns  reinisit.  Pioinisit  niundo,  emisil  de  cuBlot 
il  ^ulpnm  pcrcatis  ohligato.  Aiidi  proniissum 
:  c  Nisi  ego  ahiero,  Pnracloius  uon  vcniet  ad 
Cnm  assnmptiis  fiiero'^t>  etc.  Pater  emi- 
I  Si  cniiii  vos ,  cuin  silis  mali »  iiosiis  dau 
dare  flliis  vcsiris ,  qnanlo  inagis  P^lcr  dabit 
nni  lionum*'  » limentibus  se,  vel  pdeuiibus  se. 
Spirtum  :  c  Ai-cip'le  Spirilum  sanctum  :  quo- 
reiuiscrilis  pec^tata  remittcnlur  eis  '*. »  Non  so- 


el  incircumcisi  cordibos  et  aoribus,  vos  seinper 
Spiritoi  sancto  rcsisiitis  **• »  De  secondo  Aposiolus  : 
c  Noliie  contristare  Spiriium  sanctum  Dei  '*•  »  De 
lertio,  idcin  :  c  Propheiias  noliie  speniere.  Spi 
ritiim  noliie  exttiuguere  ^'  »  Primo  ergo  veniuad 
nrgnendum  muudum  dc  peccato  •  qiiod  fecit ;  do 
jusiitiay  quam  non  tenuit;  de  Judicio,  quod  timuit. 
De  peccato»  quia  qui  pcccant  in  Spiritom  sanctom, 
noii  remiitetur  eisiu  lioc  sa^euio  necin  foioro  **.  De 
jusiitia,  qiiia  c  auferei  se  a  cogiiaiionibus  qiiae 
siiiit  tiiie  inielleciu»  et  corripleiur  a  supervenienie 
.iiiiquiute  *'. »  De  jiidieio,  quia  judicabil  de  spiritu 
jiidlcii  et  spirilu  erroris.  Seil  forun  est  aliquit  nia- 
gis  sollicitus  de  crastino  cibo  quain  de  adveutu  Spi- 


enil  cniin  pccfalores  jnstiliri.re.paiipcrcs  locu-  I>  ritus  tancli ,  ul  compleanliir  caul;e  ovium  ,  quam 

ut  rcpleat  eorda  fldeliuiu ,  ul  domuin  advertarii 
snccendat  qiiam  ut  tancii  Spiriius  igneni  aceeiidal. 
Spiritus  vero  tnnctus  iion  tntiat  vcntrem,  sed  nieii- 
lem  ,  nou  aflert  cor|>ornlcs  divitins ,  t^d  coelestes 
dclicias;  non  qttxrit  de  iniinico  ullionein,  scd  fra- 
tcrnam  dileclionem.  Sequitur. 

Venit  ad  erudicnduni  qii.T  tit  verilnt,  via  et 
viia'^.  De  vcrilale  :  »  Cuin  assumptus  fucro,  initlnni 
vobis  Spirittiiu  veriuiis  ^*.  »  Uc  via  et  vita  ;  i  Si 


'e,  diligenlcr,  veheinenlcr  accendcrc.  Iiide  primi 
iiit :  <  Veiii,  sancle  Spirinis;  >  seciinli,  crcptc 
ro  cardii  ndeliutn  ; » tcrlii,  i  et  lui  amoris  in  cis 
I  ac<'Cn(!e.»  Pro  his  Irilms  iuyeiiiiiius  anliqitos 
I  rogasse.  Pro  priiiio  apiid  Ezechieletn  inveni- 
f  Veiii,  .(^ifirttiis  n  qiintnor  venlis,  eliifnasupcr 
ecios  if^ios ,  et  rcviviscntit  '^  >  Pro  sccuikIo 
:  <  Eiuiltc  spiriliiin  tiiuin  ct  crcnliuntiir,  et  rc- 
lis  facitMU  lcrrie  ".» Pro  lcilios  poii>n  .  <  Surge, 


CtMi.  8.  *•  Ihid.  ^'  II  Mach.  i:i.  ^»  Psal.  4i.  *•  Jit.  TA.  "  Lnr.  1.  ••  Jonn.  I.  "  Cniil.  4. 
«c.  a.l  Sp  r.  saiicl.  «^  J  mii.  10.  "  .M.m!:.  7.  »*  Jaau.  20.  •'  ExoHi.  .".7.  ••  Psal.  lOJ. 
II.  \.  *'  K/ech.  57.  •'  Aci.  7.  "  1  Joan.  5.  "  C;il.  •».  •'  A»  ••  ^-  "  ^'-•*-  •*>•  "  ^^*»'-  ^*^* 
II.  I'i.     ^"^  JiMii   li.   "  .\cl.  7.      '  Kplios.  ;.    '•  I  Tlio^,,  5     1«  Maith.  li.     '*  Sap.  1.    "  Joan.  U. 


tii.   iG. 


511 


TIIOSLf;  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLM 


5f{ 


fpiritn  vivimus,  spirilu  el  ambuleiniis.  i  El  aiiiinalia  A     De  his  ergo  congrue  diciiur  :  c  Yeiii ,  Spirilut,  a 


Eiechielis  ubi  erai  impeius  spirilus ,  illuc  gradie- 
banlur.  c  Curo  arobularenl  aniroalia  ambulabantpa- 
riter  et  rote :  quia  spirllus  \i\x  erat  in  rolis  '*.  > 
rrocedil  ergo  splritus  oOendens  viam ,  qna  fiigia- 
II1U4,  qaa  gradianiur  ,  qua  perve  lirmus.  Fugiainus 
peccalum,  gradiamur  nisi  per  incrementa  viriuturo. 
rerveninmos  ad  regnum.  c  lli  enim  qui  spirilu  Dei 
aguniar .  Ilii.  Dei  Snni  ^*.  i  Sequamur  ergo  priniam 
viaro,d!oi'niea  cum  Execbiele :  c  Appreliendit  me  «p'- 
riius  in  diiciuno  eapitis  inei,  ei  siaiuli  ine  in  t(*mplo 
Jerusalein  ,  ei  vidi  ibi  aboroinaliones  qiias  faciunl 
filil  Ifcrael  qux  fugicn  !a  suui  *'.  i  Ecce  via  priina. 
De  secundi  qua  proflciamus  dicilur  propheUe  : 
c  Egiedere  quia  Dominus  iransil,  spinius  grandis  el 


quaiuor  venlis  et  infla  soper  iiilerfecioa  isios  el 
reviviscanl.  i  Ossa  ergo  arida  pingoescanl  per  roi- 
serieor«!iaro,  disjuncia  conjunganlor  per  sopemaa 
concordiaro,  dispersa  revoeentur  per  operom  el  cogi- 
laiioiinm  coiignienliam.  De  primo :  c  Oleum  de  caplte 
luo  iion  deficlai  **,  •  el :  t  Impinguasli  in  oleo  capiit 
meum  **.i  lllo,  inquam,  olcoquod  inrusom  estvul* 
heralo  a  lalronibus  *^  De  secundn  Apostolus : 
c  Sollicili  servare  unilaiero  spiriios,  in  vincolo  pa- 
cis  '* :  I  ui  sil  c  bonaro  el  juconduro  babliare  fra- 
tres  In  unoin  *'•  i  De  tertio  dicitar  :  c  Viaro  sa- 
pienii»  roonstrabo  libi.  Docaro  le  per  seroitas  sequi- 
latis'S  »  Ecce  venit  Spirilus  snnctiis  a  qnaluor 
veniis  ei  inflat  super  interfectos,  ei  reviviacani. 


Tortii  subvcrlens  et  conleiens  saia  :  scd  non  in  **  Mullolies  contingit  ut  Impedialur  iogressos  Spirilus 


spiritu  Dominns**.  iElJob:cCuni  me  praesenlo 
transiret  fpiritus,inborcueruntpili  tarnis  ineaB**.  i 
Id  estfro|,tcr  peccaia  meaexborrui  a  facie  apiiiius. 
De  lerlio  :  Assuinpslt  me  ei  dnxit  me  in  moniom 
excclsum  •  ei  osieudit  mlbi  «diflciuro  civiutis  ver- 
gentis  ad  ausirum  *^  »  Uaec  est  via  qua  perve- 
niemus  aJ  regnuin.  Sequitur  ut  acccudal  cbarilatcro 
qi?SBest  mobiiis,  sublilis,  acuta.  liobilis»  quia  inodo 
vcnilt  niodo  receJit  ab  aniroa.  Subtilis,  ne  per- 
cip.ut  tentatus  dasiuonis  pbaoiasiam  :  acuia  9  unde 
c  Spirilus  saiictos  procedeiis  a  ibrono,  apostoloruro 
peclori  invisibili  peiictravit  potenila*'.  lloc  scdi- 
fl  iuin  quaioor  babot  portas  quae   ostense   sunl 


sancli.  Naro  conira  quatuor  istos  vcntos  aodinios 
occnrrere  aliquiJ  impedimenti.  Ail  enim  Joannes 
in  Apocalypsi  :  c  Vidi  angelos  slanies  super  quatuor 
angulos  lerrae  ,  el  lenebant  qoatuor  venlos  no  fla- 
renl  *',  >  qoos  jam  dixiious.  Contra  vpnluin  limoris 
opponil  infidam  sanctiutem ;  contra  ventoro  consi- 
lii  et  fortitudiuis ,  praecipilationem  et  pusillanimi* 
Uiero  ;  contra  conscientlaro  et  iiiteUigeiiliam,  igno- 
rantiae  caligincm ;  cootra  spirilum  pielatisei  sapien* 
tiae,  taedium  et  Dci  oblivionenu  Ecce  sancii  Spiritus 
advenlus.  Sequilur  ; 

c  Reple  corda  tuorum  fldelium.  >  Snnt  qoi  graiia 
sancti  Spiriins  antmain  babent  vacoam ;  soot  qoi  gr&« 


pr.iplieiae.  Poru  orieulalis  ,  porU  australis ,  porta  Q  tiam  babenl  eiiguaro.  Sunl  qoi  halient»  sed  Moa  con- 


aquilonis ,  porla  ocildeniali:i.  Per  lias  qaalnor  ve« 
niuut  quatuor  vcnli.  l>o  qiiibus  diciior :  c  Veiii,  Spi- 
ritus  a  qaaluor  ventis ,  et  infla  siiper  interfectos 
Istos,  et  reviviscant  •*.  1  Ab  occidente  ergo  veuit 
spiriiusylimorisyab  aquilone  consilii  ct  fortiiudinis, 
?b  orieule  scieniiae,  el  intelligeoiiae  a  roeridie  pie- 
latis  et  sapieuiiae.  Ab  occasu,  ui  qiil  cecidit  per 
liinori^ro  Dei  redeat ;  ab  aquilone,  ut  tciiiaius  con- 
tra  frauduienta  consiiia,  coiitra  violeutas  leiiu- 
liaiiesfortiiudiiie  praevaieat;  ab  orienie,  ut  scientia 
tcroporalia,  intelligentla^ecBlestia  perciiiiai ;  a  nieri- 
die  ul  per  pieiaiem  diligat ,  per  sapieutiam  gusundo. 
quae  surauro  suni  sapial.  Audi  primum  veutum  ab 
occidonie,  scilicet  timorem  :  c  Deam  lime,  et  inaii- 


tinuam.  Priinos  luiplet ,  secnndos  supplet,  tenios 
coinpleL  Priuios  iie  veuiant  in  desertnm,  secuudos 
ot  lalM>rent  ad  perfcctum,  tertios  nl  veniant  ad  per- 
fectuin.  Primus  ille  est  vulueratus  a  lalroulbos**,  q«I 
furo  noii  baberet  oleuin ,  lamen  tu  ei  infusnm. 
iiis  dicil  Dominus :  1  Veniie  ad  me,  omiies  qui  labo- 
raiis  et  onerati  esiis,  et  ego  vos  reficiam  **•  >  lieui : 
cQuisiiit,venialelbiiNil**;  >  item  :  c  Non  acccpiiiis 
spiriium  servitutis  iteruro  in  liroore,  scd  acccpisiis 
sfiirituro  adoplionis**.i  Secuiidisunl  iila  rouiier  qu« 
babebat  mo Jicum  olei,  ct  niutuavit  a  vicinia  suis  vasa 
vacua:cniquauUfirmsvasadedit,  llia  iufudil'*%quia 
sicut  crescunt'  opera,  ei  gratia.  De  bis  ail  Aposkilus : 
cVidete  ne  in  vacuuro  graiiaro  Dei  rocipiaiia  *,  >  ne 


<bu  ejus  observa  *^.  »  Quia  qui  timoreni  Doniini  D  siiig  ilJe  servus  iiequam,  qoi  pecuniam  doiniiii  sui 


dereliquerit,  non  potest  justificari.  Audi  ventum 
ab  aquilone,  scilicei  coiisiiii  et  fortitudiuis,  aii  Do- 
siiiaus  :  c  Estote  prodenUs  hicut  serpi^nies  el  siin- 
plices  sicui  columbae  **.  1  Prudenies  dicit  propier 
consilium.  Pro  fortltndine  ait  :  c  Estote  fories  iu 
l)eilo  **•  »  Do  Urtio  venio,  id  e^t  scieniia  :  c  Uea- 
tus  qui  invenit  sapieniiam,  et  qui  aflluit  prudeiiiia 
'\  »  De  quario  veuto,  scilicct  pi -latis  et  sapieniiae, 
dicitur  :  1  Qiiap  sursum  sunt  quaRrite,  quae  sursuin 
sunt  sapite,  non  quae  super  terrani  **.  > 


nou  dedit  ad  uauram  *.  ilis  euim  dicet  Dominus  : 
c  Megotiamini  ',  1  etc.  Terlii  sunt  illae  prudenlrs 
virgines ,  qux,  cuin  omnes  dornilreui,  servavennii 
oleum.  Ideo  lutraverunl  cum  sponso  ad  nuptias  ^ 
liide  Aposiolus  :  i  0  Timothee,  bonuin  propositutn 
custodi^.i  £t  ipse  dc  seipso  :  c  Scio  cui  credidi»  et 
ccruis  suin  quia  poieus  est  depositum  roeum  ser- 
varc  iu  illiim  dieni  *.  1  De  primisdicitur :  c  Terra 
erat  iuaiiis  et  vacua,  ei  tenebrx  erant  superfa- 
ciem  aliys-.i'  :  1  vacua  pioplcr  pcrcala,  inauis  siuc 


'•  Excch.  i.  "  Itom.  8.  '•  Ezcili.  8.  »»  III  l\ev'.  19.  ^'  Job  4.  •«  tzoih.  40.  ••  OOic.  Eccl. 
de    PentecosL       •»   tzeih.    57.       •*  L-.tlc.  U.       *•   Mallli.    10.       •*    Onic     Knl.   de  SS,   Aroitoltt. 

MVov.  5.  ••Colos».  u.  •••  t.rle  9.  »•  Ksal.  2i.  •'  Jjic.  lU.  »'  E|»Uc».  i.  ''MNjl.  loi.  »M»rf.v. 
4.     ••.\poc.  7.      •*  Ijic.  10.      •'  M»iili.  II.      ••   Jo.iii.  7.       •-  Koiii.  tJ.      "  '  IV  I\  f.  4.       »   II  tor.  U. 

liUC.  lU.      »lbiJ.     *   .MaUli.  2:>.     Mli.n.  G.     *  11  Tim.    I.     M.l.i.  ». 


515  COMMENT.  IN  CAMICA  CAMIC.  —  LIB,  VH.  Mi 

fniclii  virtuluiiY,  ei  lcucbrxcnuiisuper  rucicm  .iliy^si  A  clauso  Virginis  proiliic  nlero.  Yerurolamen  dc  qiia 


super  cor  cariicuui ,  ne  pos<^iil  cognoscere  Dciiiii. 
Sed  «  Spiriliis  Domlni  rerebalur  siipcr  aqiias  *,i  ui 
conferret  gratiam.  Secunclis  aii  :  c  Crescilc  et  niiil- 
tiplicamiiii ,  et  rcplcie  lerrnui  *  :  i  crcscite  virtnti- 
busapud  vosinctipsos ;  iniilii|)licainiiii  pcrdoctii.iam 
ei  exempluiu  apud  proxinios;  replete  tcnaiii  po- 
misslone glorix,  idest  terrenos.  Ecce  jnm  venit  Spi- 
ritus  sanctuSyrcplcvil  corda  fldcliuin.  Ut  auieni  per- 
fecte  celebretur  ejiis  advcntus,  sui  amoiis  iu  cis 
igiiem  accendit.  Piiino,  ut  mediietur  lioc  libenicr» 
secondo  propouat  gaudenlcr»  lertio  desideret  »r- 
«leuier.  Meditctur  libenlcr  ca*le»tia,  propoiiat  gau- 
denter  obsequia,  dcsidcrct  ardenier  sancti  Spiriius 
iii  coHo  vidcre  luagiialia.  Idco  aperi  evoinendo  pcc- 


apcrtioue  debeat  intelligi  istud  verbuiu  :  Aperi 
mihi^  ei  illnti  Isaisr : « Apcriatur  tcrra,i  sequcnlia  tle- 
clarabiini.  DicU  ergo  mater  :  Haec  est  tfox  dileeii 
mei^  Filii  Dei  ratri$i»  ptil$awi»  ad  ine  per  Gabrie-cm 
angeluiu  loqucnlein  niibi.  Aperi  mihi ,  »oror  mea , 
conforinis  videlicil ei ncniiatur.ilismilii futura elbae- 
rcditatis  seienias  coinparticeps.  Sequuulur  verba  an- 
gelic?esalu:atiouisconsou:s  sciticet  amlcatNM,  id  est 
secrelorumnieoruin  conscia,  a  jiigo  serviiutis  peccati 
et  malediciioiie  libera  :  quod  iu  saluiaiionem  angeli 
designatur  pcr « Ave.  i  Sequllur :  Columba  meot  hoe 
est «  graiia  plena  :  >  nnm  plcnitudo  spiritualis  gmtiai 
designalur  per  coluinbain  :  immaculaia  mea^  el  ideo 
«  beuedicta  in  mulieribus  ^^-**:»  quaruin  nullaerat 


catuin  9  aperi  ut  iiitclligas  ac  custoili;isejusmandaia,  B  sine  inacula :  nam  et  illa  inalcdictaestqiix  sion  parit : 


aperi  tit  videas  bealitudinem  cceloruui.  lu  priino 
Spiritus  sanctus  veniet  cum  iiiveiicrit  iii  corde  pii- 
ritatem  ;  in  secuudo  reiilcbil  corda  Gdelium.quia  in« 
\enict  ibi  lieri  suam  voluntalein ;  in  teitio  sui  anioris 
igiieiii  acceiidett  aiiernaiu  conferens  felicitatcin.  IVo 
pruiio  Noe  apcruitel  cinisit  coryuin  **;prosecuiii!o 
«lieitur  :  «  Adaperiat  Dominus  cor  vestrum  iii  lcge 
sua  el  in  pniuccplis  suis*' ;  >  pro  tertio  Daniel  flcc- 
leus  ter  in  die  genu  oiabat  iu  cubiculo  suo,  apcr- 
lisfencslris  conlra  Jprusalein  illam  supernaiu  '*.  Ad 
quain  nos  perducat  Jesus  Cbristus  Dominus  noster. 

E(jo  dormio  el  eor  meum  vigilal, 

ICaiid.]  Ubi  duas  viias  in  se ostendit,  quas  permel 


el  quod  illain  dolorepariat  pro  malediciione  diciuai 
csl  pariendi ;  babet  igitur  ba*c  niaculam  sierililaiis  : 
llla  inarulam  corruptionis.  Ilis  aulcm  diclis ,  causa 
106  subditur  quare  Dci  Filius  voluit  iiicamari, 
laiiquam  si  diceret :  Ideo  puiso  ut  lu  inilii  apeiias  : 

Quia  caput  meum  plenum  al  rore^  ei  cincinHi  mei 
guliit  noclium. 

[Tno.j  Caput  Cbristi  est  Deus,  ut  dicit  Aposlolus**. 
Cincinni  autem  snut  iii  inente  ndclium  collectae  co* 
gitationes ,  qiiae  iiou  spars»  deffluunl,  sed  per  disci- 
pliiiam  constrictie  sunt.  Ros  vero  et  guttje  uociium 
quo!  in  tenebris  cum  frigorc  ab  alio  descendunt , 
iniquorum  sunt  inenies ,  obscur«  niroiruiu  et  cx- 


et  favum  destgnaverat  FiIius.Dicit  ergo:£rgo  acuris  q  cx,  et  ea  qux  in  lerris  sunt  semper  appelcnies.  Et 


liujus  sxculi  quieta ,  dorniio  in  siiiu  liilecti  niei,  In 
conteinplatione  Dei  :  sed  quia  amore  langiieo  per 
amorem  prosimi ,  cor  memn  wgilai  ad  opera  rba- 
ril^lis.  Poiest  lamen  qtiod  dicit,  cor  meum  vigilai  ad 
illam  solliciludinem  relcrri,  quam  etiant  nuiic  ge- 
rit  pro  Ecclesia  :  nam  licet  in  seipsa  dormiat  et 
rcquiescal,  pro  nobis  lanicn  esipie  sollicita  iii  pre- 
cibus  ad  filiuiu  ,  et  in  dcfcusionibus  conlra  iniini- 
cum.  Seqniiur. 

Yox  dilecii  mei  puUanli»  :  Aperi  mihi,  »oror  mea^ 
eolumba  mea^  immaculata  mea.  In  boc  capite  loqui- 
tur  inater  de  conceptionc  Alii :  et  respondeut  verba 
ista  angelicx  salutationi  ad  Virginem  et  respoiisioni 
Virginis  ad  angelum.  Dicit  ergo.  llxc  cst  tox  dilecti 


cum  ipsuin  minus  diliginius  quam  debemus,  et  eum 
multi  quod  pcjus  est ,  nullo  erga  ifisum  cliaritatis 
aflectu  lenentur,  caput  Cbristi  pleuuni  esi  rore,  et 
cum  iniqui  servis  Dei  odium  pro  dilectionc  iropen* 
duiit,  cincinni  ejus  guilis  iioctium  madenL  Guin 
ergo  talis  lugruit  lempestas  merilo  diloctiis  a  suavi 
somno  contemplationis  dilectam  excitat »  eamqne 
verbo  praedicatiouis  insislere,  ac  frequenti  cxbor- 
talione  corda  pravoruin  calefacere  ,  illustrare,  ac 
sibi  aperire  pnecipit,  quae  contra  illoin  clausaeranl. 
Ros  alius  utilis,  alius  Inulilis.  Ros  nociis,  de  quo 
bic  agitur,  frigidiis  esi,  et  ideo  iuutilis.  Ros  auror» 
tepidus  ,  et  ideo  sterilis.  Ros  iste  tria  facit.  Refri- 
gerat,  buniecial,  fccuncbt.  Refrigcrat  adustionein 


mei  puUanii»,  etdiccnlis,  aperi  mihi.  Consonat  istud  D  tcntalionis,  buinectat  siccitaienidevotionls,  fecun- 


Terbum  verbo  Isaiai  diceuiis  :  <  Aperiatur  terra ,  ct 
germinet  Salvalorem  '*-*^.  >  Sed  qualitcr  apcrta  est 
terrauterivirglnalis  ut  Salvaioreingerminarei,  cuin 
ipsa  concepcrit  et  peperit  Virgo  ?  Unde  babeiur  in 
Czeckicle  :  «  Porta  li«c  clausa  erit :  et  nou  ape- 
rieiur,  et  non  transibit  vir  per  eaui  **.  >  Ipsa  Ciiiin 
Tiri  cousortium  non  agnovii.  £t  subditur  :  «  Do- 
ininns  Deuslsrael  ingressus  est  pcr  earo  :  eriiqtie 
claosa  principi  **•  >  Mam  licct  Dominus  Deu%  per 
portam  uteri  virginalis  ingrcssus  sit  mundum,  tamen 
ipsi  ct  ad  bonorein  ipsius  clausa  fuit  poria ,  qui 


dat  slerililalein  virtulis.  Contra  refrigcrium  bujiis 
roris  rex  Clialdxorum  incendit  fornacein ;  IJ  est 
munduin,  qiicm  bis  quaiuor  inflammavit :  Napbta, 
siiip»,  pice,  malleolis  **.  Primuin  est  iiividix  et 
rraterni  odii  inalignitas,  secunduin  mundi  vanitas, 
tei-tium  carnis  voluptas,  quartum  aposiaiix  iniqui- 
tas.  N.npbia  eiiim  esl  amurca  olei  vel  ossa  olivaruniy 
qux  sicca  remanenl  expresso  oleo,  id  est  cbaritate 
rclicta.  De  bac  Joannes  :  «  Qui  odit  fratrero  suuui 
bomicida  est  **.  >  Uac  fuit  Cain  damnatus '%  bac 
inllammavit  diabolus  fomacem  mundi,  quaudo  in- 


•Cen.I.    Mliid.      ••Cen.  8.      •»  H  Macb.   I.      "  D.nn.  6.      "-»*  .ga.  45.      "  Ezctb.  44.    "  Ibid, 
"."  Luc  I.     •»  1  Cur.  5.    »•  Dan.  5.    •»  I  Jw-an.  5.    «•  Ccn.  4. 


!;i5 


THOBI/E  CiSTEUC.  ET  JOAN.  ALGRLNI 


51C 


yidil  et  odivil  prosperilitem  Adae  •*.  Pcr  sliip:)in,  A  tutum»  jucundat  contemplatione  supernrnim.  Pri.ua 


qiis  leviler  cremaiur,  desigiiaiur  niiiiidi  vantias, 
tcilicet  f|uv  leviter  transit.  llac  tnflammavit  dialMH 
los  Adam  dicens  :  i  Quocunque  die  maniliicave^ 
ritis  •  eriris  sicut  dii  *K  i  Pcr  pi<  cm,  cariiis  vo- 
luptas  designatur,  unde  :  c  Qiii  teiigcrii  piccm  in- 
qjiiiabitur  ab  ea  **•  >  flac  inflammavii  diabolus 
munduin,  quando  vidit  Adam  ligiium  qiiod  cssct 
pulchrum  visu  ei  ad  vescendum  suavc,  et  tiilit  dc 
fnictu  illius  el  comedit  **•  Mallcoli  sunl  strumosi 
stipites  et  sterileSt  qui  abscinduniur  a  viiicis.  Ilxc 
est  iniquitas  apostasiae.  Unde  Dominus  :  c  Ego  siim 


tt 


vitis,  Tos  palmites;  siue  me  nikil  poiestis  fucere 
Hac  diabolus  munduin  inflammavit ,  qtiando  Adain 
a  Deo  iransgrediendo  mamlaium  rcccssit  *'. 


bominem  purincai,  sccuiida  inagiiilicai,  tertia  l2e:i- 
ficat.  De  primo  :  c  Dct  libi  Dominus  de  rore  cocli  et 
^•e  pinguedine  terrac  abiiiidantiam  ^*;  idc  secundo  : 
c  Ero  qiiasi  ros,  Israel  germiiiabit  quasi  lilluin**.i 
Pro  tcriio  dicitur  :  c  Ros  in  messione  mea  inorabi- 
tur,  et  gloria  niea  semper  Innovabii  ^*.  >  Hi  Irei 
rores  tres  exsiingunt  vel  rerrigerant  adustiones 
Cbaldaeorum,  de  quibus  seq:iiiur  in  bunc  moJuni. 
Adustio  tcuiaiioniim  tres  babet  spes;  sinit  enim 
quidam  qui  semper  raiigan:ur  lenia  ionibus  et  ali- 
qu9ndo  cadunl,  allquan  !o  surguni ;  sunt  qui  sein- 
per  laborant  et  noncadunl:  sunt  qui  t.n  ant  et 
non  cadunl,  sed  ita  sunt  spiriluales  qui  iicc  ipsani 
tenlaiioncm  scmiunt.  Isti  suat  Ires  pueri  in  caminu 


Yel  aliter.  Flamma  roriiacis  biijus  id  est  mundi  B  Chnldacorum    scilicet  Anaiiias ,  qtii    intcrprctatiir 


triplex  est.  Prima  est  viiiorum,  socunda  tciitaiio- 
nuni,  lertia  temporalium  nfllictionuin.  Prima  innili 
peccatores  involvuntur,  insecunda  muliipergra* 
liam  Dci  vir:iier  relucianlur;  in  lertia  a  spiriiua- 
libus  viris  viriliter  cxceduntur  tribui- liones.  Iicni, 
invenirous  Domiiium  In  tribus  ignibus  appsruissc. 
Pro  primo  dicitiir  :  c  Yenius  turbinis  vcuiebat  ab 
aquilone  ct  nubes  magna  et  ignis  involvens  :  de 
ineUio  auiem  ejiis  qiiasi  specics  electri,  id  est  dc 
inedio  ignis  '*•  i  Pro  sccundo  dicilur  :  c  Aiigeliis 
Doininl  descendit  curo  Azaria,  et  sociis  ejus  lii  Tor- 
iiicem  **•  I  Pro  tertio  In  Apocalypsi :  Yidit  Joan- 
nesviruni  inier  seplem  candelabra  aurea,  vclut  iu 
camiiio  ignis  ardeiitis  *^  Qttis  ergo  posset  subsisicre 


graiia  Domini,  Azarias,  qiii  iiitcrprctalur  anxilium 
Dei^  Misacl,  qiii  diciltir  altreetaiio  Dei ;  sed  qnar- 
liiscst  inter  illos  sin.ilis  Filio  Doi ,  qtii  fjcil  mediom 
foriiacis quasi veiiluiii roris flmtem  ^*. Et idco primus 
si  cadit  resurgit,  quia  est  Ananias,  iJ  est  ros  gra" 
lim  Dei  subvenit  ci  ut  dicat  :  c  Igiie  roe  exami- 
nasti^\  I  sicut  exaiuiuaiur  argentum»  quia  ibi  est 
vox  Douiiiii  intercideiiiis  flammam  ignis.  Secundus 
noncadil,  quia  Cbt  Azarias,  idcst  auxiiium  Dei  et 
dicit :  c  Igiie  me  cxaminasii,  et  iion  cst  inventa  in 
meiniquilas**»  i  quiasiii:iiis  Filio  Dei  fecit  medioin 
fornacis  quasi  venium  roris  flantem,  ^*  et  clamai : 
c  Cum  ambulaveris  per  ignem ,  non  ureris,  qnia 
ego  Dominus   Dcus  tuus    sanctus   Israel  salvator 


in  buc  foriiace  ubi  erat  regis  superbi  pnnceplio,      tuus  ^^.  i  Tertius  nec  eii.im  seniit  qui.i  est  llysa<rl. 


crudelium  ministrorum  exsecutio,  qualuor  pncdi» 
ctorum  iiiflammatio,  nisi  aiigelus  Domiiii  desccii- 
disset  in  fornacem  **  ,  id  est  Cbiisius.  Non  dico 
niali  consilii  angelus,  ut  dialolus,  nec  delegali  con- 
silii  angeius,  ut  Gabriei ;  sed  magiii  cousilii  Angc- 
lus,  scilicei  Cliristtis.  Sedquomo.lo  excussil  nammam 
audianius  :  Superbum  regcin,  id  est  diuboluin  pcr 
humilitatem  ;  iniiiislros  pcr  dilectiouem ,  qiiutuor 
pracdictapercreaiioncm.  Contra  primuiu  :  c  Exiiia- 
nivit  seiuctipsum  forniam  servi  acclpieiis  **.  i  Con- 
ira  secundum  :  t  Proptcr  nimiam  cbaritatcm  qiia 
dilexit  nos,  cuin  cssenius  mortui  peccato,  coiivivi- 
ficavit  nos  iii  Cliristo  *^  i  Coiitru  tertium  :  <  Advo- 


id  est  allrectalio  Dei,  llic  dicit :  c  Libcrasti,  Domiii'*, 
cor  meum  a  perditioue ,  a  prcssura  flaiiuux,  qui 
circumdedit  nic ,  ct  in  inctlio  ignis  -  noa  sum 
xstiialus^';  i  quia  fecit  mcilium  fornacis  quusi  veii- 
t«m  roris  flantcm.Quartus,  qtii  crat  cum  e'.t  siniilis 
Filio  Dci  ^*.  Sccuiidu  dictum  est,  qulu  bumcclul 
ros  siccitatcm.  Triplcx  esl  siccilas,  sicat  jam  dixi- 
mus.  Sine  lacryniis  coiiiriiio,  siiie  misericonlia 
compassio ,  siiie  devotione  coutemplatio.  Sei  ros 
divinaD  gra.iue  bunicctat  coniriiionem  Iacryiiii< , 
operibus  misericordix  compassionem  ,  devotioiie 
c«iiicmplniioiicm.  Iii  primo  dat  Deus  de  piuguedicc 
terne  **.  In  teriio  de  rorc  coeli  abunJantiam  *^  De 


catum  babemus  apud  patrcm  Jcsum  Christum  ju-  d  inedio  non  dul)ilumus  quando  rorem  coeli  babeat, 


sluin  ,  qui  factus  est  propitiuiio  pro  pcccaiis  iio- 
stris  **•  I  Ipse  cnim  est  c  qui  nHrium  orat  pro 
populo    et  pro    universa    civiiaie  suiicta  Jcrusu' 


lem 


•• 


Iste    adducit  tripliccm  nircm ,  scilicct 


niisericordiae ,  gralix ,  et  glorix.  Primus  vcnit  iii 
\cUus,  de  vellere*^,  id  cst  dc  Yirginc.  Sectiudtiiu  iu 
concbam  **,  id  cst  in  cordu  apoblolorurii.  Tettitis  dc 
conclia  in  areain  **.  idesl  in  universituteni  Ecclesiu;. 
Prima  mundat,  sccundat  fccundat,  tcitiu  jucuiulut. 
Muudut  a  fieceiieccaiorum,  fecundut  gerininc  vir- 


sictit  uit  Job  :  c  Itos  in  iiiessione  mea  inoralii- 
tur  **.  I  Tertio  dichim  est  quod  ros  fccuiidat.  Fe- 
cuiidut  virginiinieui ,  fecuiidui  botnunaui  nicntcin, 
fecuiidat  Ecclesiuni  Dei  iuilit.iiiiem.  Virginitaem 
riicuriiatioue  diviiii;:ili.s,  hoiiiiuis  mentcm  gerniine 
vlrintis.Ccclosiani  sncramcnlis.  Priinum  ad  redeiii- 
prionctii ,  scciiniUiiii  aJ  renovniioiiem,  teriium  :i<l 
rcgeneruiioncin.  Depriino  dicitiir  :  c  Ruruir,  cccli. 
desupcr  ct  iiubcs  plunnt  jusium  *'•  i  De  scvuuilo 
ail  prottiielu.  c  Ero  qua.i   to^f ,   Israel  germinubit 


si 
•• 

»7 


•*  G.^n.  3.      •*  Ibid.      ••  Eccli.  13.     «•  Goii.  3.      «^  hy.tu.  15.     "  Gen.   5.     •»  Ez.ch.   1.  *•  Dnn.  \ 

Apoc.  \.      *•  Dau.  3.      *»  Pliilip.  2.      »^  t|iln!S.  2.      »*  I  Joini.  S.       »•  II  .M;icli.  15.  »'  Jii.in .  «. 

Iiiid.      *•  lliid.      *•  Ghu.  27.     *»  Ose.  i4.     *-  Joii  29.     *»  Dau.  5.     *'  Pbal.  ib.      "  iMd.  ^*  D.n.  5. 

Isa.  43.    **fc:ccli.  51.     *•  Uaii.  5.     •»  Gcn.     27.     =»  Ibid.     "  Job  29.     **  ls.u  45. 


SI7 


COMMENT.  IN  CANTIGA  CANTIC.  —  LIB.  VII. 


813 


qoasi   liliam «  ei  erumpel  ratlix  ejiis  ul  Libani,  A  slnporeni.  Andl  primum  lii  Chrislo  :  €  Propter  iii* 


ibont  raiiii  cjus,  el  eril  quasi  oiiva  gloria  ejus,  ci 
odor  ejus  ul  Libani  '\  >  Teriius  esi  ros  llernion, 
qui  descendii  in  montem  Sion  '*.  Scilicet  sub  ana- 
tbi;mate  id  est  separatione ,  quod  sonat  llerinon, 
^eniil^iatis  Tel  judaismi,  in  speculalivain  Ccciesiain 
quod  sonat  Sion.  Unde  ad  petitionein  Gedeonis  ros 
primo  desceudit  in  Tellus  '*,  id  est  in  uterain  Vir- 
glnis,  gralia  Spiriius  sancti.  De  ▼ellere  eipressit  in 
concbam,  Id  est  incor  bumanum.  quia  mediante  uiero 
VirgiolSv  venit  ad  nos  gratia  Dei.  Tcrtio  desceiidit 
4o  aream,  idesi  Ecclestani  niilitanlem.Prlrous  ros  lua- 
lus  orat  4|uia  noctis,  et  ideo  rrigidus.  Isle  vero  bo- 
fiiu  est :  et  a  capite.  Venturus  in  carne  Dei  Filius 
ut  bominem  liberaret  a  malis,  aperiri  sibl  poslulat 


miam  cbaHtalem  qua  dilexit  nos  Deus,  cuin  este- 
mus  morlui  pecrato,  conTiQcavil  nos  Cbristus  *>•> 
Audi  Narix  t|igiiitatein  :  i  Sola  in  scxu  rcniiiieo 
elccia  es  lii  sxculo  ,  et  meruisii  Douiiiium  saiictuui 
portare  in  utero  *\  i  liide  ! 
Nee  primam  limilem  tita  etl  nec  kabere  tequentem. 
Lio3  :  c  Felis  uainqiie  es,  sacra  Virgo  Maria,  cl 
ouiui  laude  digua,  quia  ex  te  ortus  cst  5ol  jusiitliB 
Cbrislus  Deos  noster  '*.  i  Audi  ulilitatem  quam 
nobis  contulii.  Uiido  siupere  debemus,  scllicet  quia 
lantum  lalioratil  pro  salute  g:i.<iiiiu,  qui  est  dalor 
onuiium*  c  Domiue,  quid  esi  boino,  quia  mcinor  es 
ejus  ;  aul  filiiis  bomiiiis,  quoiiiam  vibilas  euin  **  ?  > 
Propterqneui  de^cendisti  c  sicut  pluvia  in  vellus: 


Ibabmum  uteri  vlrginalis.  Aperiri  dico  non  per  B  ^|  gjc„i  griHicidia  stillantia  super  terram  •'.  >  U- 


eoltus  pollutionem,  sed  per  amoris  affectionem.  Sed 
«d  c|uid  veniat,  adjuugit :  Qula  captu  ejus,  id  e:>t  Deus, 
juxu  Apostoliim  ^\  plenum  eti  rore  itoe/is,  qui  fri- 
gidus  est»  el  in  tenebris  cadit.  Ipse  est  cbariias, 
qiue  erat  sub  lege,  qiias  caeca  cral,  uipole  non  iniel- 
tigens  spiritualiler :  et  frigida ,  quia  diligebatur 
Deus  plus  pro  lemporalium  amorequani  cbariiatis  ar- 
dore.  Ciiiciiinl  de  raplie,  sunt  fideles  adbxrenies  Deo 
in  flde,  qui  pleul  sonl  gutlis  noclis ;  quia  seipsos  in- 
vlcera  diligebant,  non  lam  affeciu  cbariiatis  quam 
carnaliuiis.  Ideo  David  promitiebal  ipsum  in  cjime 
veiituram  ei  valenliore  rore  mundum  rigaturam » 
sic  propbetando  :  c  Desceiidit  sicut  pluvia  in  Tellus, 
et  sicut  stillicidia  super  terram  ■*.  >  Sicut  fuerat  a 


gilur  Domiiius  descendisse  sicul  ros  **,  descendisse 
sicutnix,  descendisse  sitfut  slillicidiuni**.  De  primo: 
c  DesccDdil  sicul  pluvia  in  vellus  '*.  >  De  secundo 
legitur  quia  desceiiilii  ros  in  vellus  Ge(!eonis  *'•  De 
lertio  :  c  Queniadmoduiu  descciidit  imber  el  nix  de 
coslo ,  et  illuc  ultra  non  rcvertitor  *S  >  etc.  De 
qiiarto  b:c  babclur  :  c  Descen<lit  sicut  plo\la  in 
velbis  :  ei  sicut  siillicidia  stillantia  siiper  lerram'*.» 
Pluvia  fccundai,  ros  serotine  se  infundit ,  nix  ean* 
dida  est  et  frigida,  slillicidium  com  iiiipcta  dcscen- 
dlL  In  pluvia  igitur  habemus  Virginis  a  fllio  colla- 
lam  fecuiidiuiem ,  in  rore  moram  sereniiaieiu,  in 
nive  candida  et  frigida  de  coslo  collaiain  iiicomp:;ra- 
biiem  virginiutem,  in  stilliciilio  graliarum  ollliu- 


•  ..-„ ,        --  „ 

Deo  promissum,  a  proptietis  prxvisuui,  a  iniindo  ^  lein.  Do  p!uvia  babemus ,  quia  c   Pluit  Dominiis 


clesidcratuui,  lla  videmus  bodie  completum. 

Magnut  ab  iuiegro  tceculorum  uatcitur  ordo 
Jam  nota  progeniet  calo  demiuiiur  alto. 

(VlRG.  Ec/.  IV,  5.) 

I3bi  raundus  laugnore  veiustaiis  conslrictus  flore 
clescendcnu  de  radiceJesse,qiia(iamsp'riltialijuveii- 
luifi  reflorescerei.  Langiiebat  eiiiin  mundus  elatione, 
diabolica  suggeslioiie,  vilx  dissolulione.  Priiuum  ut 
Crcatorem  suum  bonio  contemnerel,  seciiiiduni  iit 
cliabolo  obedirel,  icriiuin  ui  bouuin  suam  naluram 
corramperet.  lude  iinproperal  eis  Isaias  sic  :  c  Yas 
geiill  peccairici ,  populo  gravi  iniquitaie ,  semini 
itcK|uam,   filiis  sceleraiis  **.  >  llaqiic  Doiniuiisde- 


super  uiiam  civitaiem  ci  super  aliain  iion  pluit  '\> 
Terra  compltita  est  sancta  llaria  cQslitus  feeuii- 
daia.  c  Gloriosa  dicta  suut  de  te»  civitas  Dci  *'.  > 
Civitas  iion  compluia,  est  Eva ,  (!e  qua  clamat  Ec- 
clesia  :  c  Aspicc  Domine,  quia  facia  dcsolaia  civitas 
|lena  divlniutis.  >  Siisceplt  enim  maleuL  tionciu 
stipcrooruni.  Uude  :  c  Mouies  Gclboe ,  iiec  ros  nec 
pluvia  veuiant  siiper  vos  **.  >  In  civiuu  aut  'ui 
Mariae  tiobis  iniber  ten;peralus  et  serotinus  lerra*. 
Audi  luibrein  fruciifcruin  :  c  Queuiadnioflain  de- 
sceudit  et  luiber  el  uix  dc  cqbIo  ct  illuc  ullra  nnn 
reverletur,  sed  refundit  tcrram  el  incbriat  enui  et 
germiuare  eam  facil ;  sic  crit  verbum  incum  quid 


iccndetc  sicut  pluvia  in  veilus,>quia,  ut  supcrbiani  r^  egredietur  dc  orc  meo  ^*.  >  Mix  qtioiiut*,  qux  cst 


reprimercl ,  c  exiuanivii  scmciipsuiu  scrvi  formain 
accipiens  **.  >  Ul  juguin  diaboli  aiifcrrel ,  c  faclus 
est  Pairi  obediens  ** ;  >  ut  vitae  dissoliitiouem  repri- 
meret ,  sustinuit  c  moriem  ,  iuoricin  autciii  crti* 
cis  *'.  >  Rcspiciainus  crgo  Cbristi  cbariiatem ,  Ma- 
ri;e  dignilaicm  ,  nostraui  utilitatciu.  Cbaiit:iicm, 
qua  pro  nobis  iiuiigua  periiilil;  digiiitaleiu,  qua 
bcala  Virgo  Ulein  iiobis  proiuiii;  utilitilleiu,  qua 
et  spirilualia  et  aeicrua  boiia  nobis  coniulit.  haque 
Cbrisio  dcbenius  amorein,  Mari»  bonorcin,  noliis 


virginilas,  descendit  d)  ccclo.  Intlc  :  c  Qui  prxcipit 
nivi  ut  desccudat  in  terraui  ^*.  >  liidc  lilcrciiynius  : 
c  Praeicr  canicm  in  carne  vivcre  uon  terrcna  Cbt  vita, 
scd  coelesiis  :  uon  lain  btnuaua  quain  aDgelica.  > 
ludc  poeia  **  : 

Jum  redil  et  xirgo^  redeunl  SatHrnia  regna. 
Iiiibcr  istcinfundii  icrraiu  ei  inrbriat,  ci  goruiiuaro 
caui  facil.  Iiifunilil  grali;c  irrigaiioiic,  incbriat  di- 
lectioiio,  goriuiu:irc  lacit  iu  ipsa  iiicarnalitfiic«cQui 
dat  senicn  s<.reiiti  **.  >  Seiueii   Cbt  verbuin  ,  quoU 


•^  Osc.  14.    "  Dctil.  4.    "  Judic.  6.     •'  I  Cor.  3.     ••  Psal.  71.       ••  Isa.  1. 
••  Ibid.     •»  Eplies.  2.      •^  Offic.  Kccl.       •»  IhlJ.        ••  P»;il.  8.       •»  Psal.  71. 
71.    '•  Ibid.    '»  Jtidic.  6.    ^'  Uj    55.      "Ps;il.  71.    '*  A;iio»  4.     "  ISal.   8G 
W.    »•  Job  36.    "  Virg..  Ecl.  n.  (i.    ••  ls:i.  55. 


«•  Pl;iip.2.      •»  lliid. 
•"  Judic.  G      ••  Psiil. 

Isa. 


?• 


II  IWi^.  I. 


TI 


St9 


THOMi£  CISTERC.  ET  JO.VN.  ALGRIM 


5^ 


proiiaio  pricdicalur ;  fteiiien  e«l  eicuipluai  bonx  A  gui^i'in  plenuui  e^i  rore",  i   nain    capilanei  h 


irit»,  qitod  aiiquis  imiUlur,  semen  e^il  iuiliuin  unde 
tirlulea  genninanlttr.  Primuiu  aairuii »  secundum 
inalruil,  leriium  conslruii.  Asiruil  ferum,  iiislruil 
proxiuiuin  »  conatruil  spiriluale  aediiicium.  De  pri- 
nio  .  €  Semen  eai  Tcrbuin  Dei "  i  De  aecundo : 
c  Qui  seininanlin  lacryinis/inexauiiaiioiie  ine:eni 


•t 


•  I 


Molandttin  quod  ros  isle  desceudil  in  vellusy  desceii- 
dii  in  areani,  descendil  iii  lerrain.  De  primo  babe- 
niut  iii  Ycllerc  Gedeonis  *';  de  aecuiido  quod  ros  aic- 
caio  ▼cllere  descendil  in  areain  ^ ;  de  terlio  legilur 
qiioJ  maniia  filiis  Israci  descendebal  quasi  ros  supcr 
lerrani**.  Vellus  crgo  dicilur  Virgo  beala,  area  re« 
ligio  ,  tcrra  Ecilosia.  Dcsceiidii  ergo  iii  vdliis  Vir- 
giiiis  dans  fecundilalem,  in  aream  rciigioiiis  fai-iens 
auimx  immorlalilatem ,  in  terrain  Ecclcsia:  facieiis  ^ 
lidei  verilaleiiu  Ergo  primo  fecil  in  Virgine  coiice- 
piionem,  sccundo  in  rcligioiie  moruiii  courorinalio- 
uem  ei  refrigerium  conira  teniaiionem,  teriio  in 
Eccleaia  fidei  illuiniualioneni.  De  priino  :  c  Uo- 
raie«GQBli«  desuper,  ei  nubcs  pluani  justuni'*.i  llein : 
€  Del  tibi  Deus  de  pinguedine  terrae  ei  dc  rorc  ca*li 
abundanliam  *^.  i  De  secundo  :  c  Angclus  Doiuini 
q«ii  descciidil  in  foniaceui  fecil  mcdium  foniacis 
quasi  veiilum  rorls  flanlem  **.  i  De  icrtio : «  Ros  lucis 
107  ^^  tutts,!  ail  propbela  **,  scilicci  ad  lumen 
lidci  Cliristi.  Motandum  ergo  quod  dcscendit  Do- 
miuus  in  quosdam,  ol  converlat  eos  quasi  quadam 
violeiilia;  descendil  in  alios  qiiasi  suavilaiis  gratia; 
descendit  in  leriioa  lanquam  posilos  iu  contem- 
plaiionis  excellentia.  In  primos  detcendit «  sicul 
stlllicidia  aiillaniia  super  terrain;  >  in  secundos 
desccndit  quadain  scrcnitale»  «  sicul  pluvia  iu  vel- 
hts**;i  inieriios  cslcut  rosUermon  qui  descendil  in 
niontem  Sioii  *^  •  Prinii  ergo  quadam  violeniia  Ira- 
cti  convertunlur»  secundi  apiid  se  in  bona  scienlia 
dclectaniur,  lerlii  cuin  Paulo  in  coDlestibus  con- 
versautur.  In  priinis  aspiciamus  Paulum  quia  vio- 
leuler  sit  traclus,  in  secundis  llariam  quanlum 
jacere  ad  pedes  Domini  deleciaior  *S  i  in  leriiis 
Slepbanum  qui  inter  lapidcs  et  conlumclias  perse- 
cutorum  Pairem  cuin  Filio  in  coelia  speculaiur  **. 
Ergo  si  aperias  Deo  cor  luum,  jam  caput  noslrum, 
acilicei  Deus  plenus  eril  rore  et  gutiis  non  noclis 


praplaii  in  popiilo,  aqna  iioclurna  pleiii  aunl,  ct  ir- 
rigaiione  vitiorum,  qui  pro  lenebria  Ignoranti^, 
velul  noctunia  roris  siil  icidia,  miniine  sentiunlur. 
Ctnciftiij  quoque  plciii  dicuulur  $uiti$  noeiium.  Per 
ciuciuiios,  i\\n  suul  capilli  distorli  a  capiie  depen- 
denles,  desiguanlur  niinorcs,  qui  a  praelatia,  lau- 
quam  a  capiie  depeudeiites,  ab  eorum  tamen  do- 
cirina  siiiit  distorii,  el  ipsi  sunt  pleni  gmtia  no* 
ciium,  id  esl  viiiis,  qu.i»,  recedente  laee  gralix,  ei 
exortis  lenebris  maliiis,  abundanler  pUiani.  Se- 
quiiur  auiem  responsio  malris  Virgiuis  ad  voceai 
pulsanlis  per  angeluni,  cuiu  subditur  : 

Exipotiavi  me  tnnica  mea,  quomodo  iiiduar  iHa  f 
Lati  pede»  meo$p  quomodo  inquinabo  iUo»t 

[Tuo.]  Ac  si  aperle  dicai :  Deserui  negniia  rerum 
lufiinarum,  qua  raiione  repetim  ?  Qui  eniro  ad  ofli- 
ciuin  pncdicatiouis  se  accingii,  sicul  providel  stib- 
diiis  in  spirilualibus,  iia  tcnenlur  ei  in  temporali- 
biis;  el  ideoquia  lemporalia  cuucta  refugli,  dicit: 
Ex$;:oliati  me  tunica  mea,  quomodo  reinduar  illaf 
Per  tunicam  eiiini  aclio  lcuiporalis  deslgnatur, 
unde  Salyalor  de  cxtrenio  esaniine  loqneos,  ail: 
« Qui  lii  agro  esl  iion  rcvertatur  tollere  luidcam 
suaiii  **«  I  Lnrt,  ail,  pede»  meo»^  quomodo  cotiigat- 
nabo  iliotf  Ac  si  diceret:  iam  meas  cogiutloues 
quibus  aliquando  terram  tangcre  solebam,  freqnen- 
libus  secrelas  compunciiouia  fletibus  lavi ,  et  qnan 
tum  uiorlalibus  possibilc  esl,  ccelesii  ingretso  di- 
giios  reddidi.  lia  ut  dicere  possim :  Quia  «  sunies 
eraiil  pedes  nosiri  in  atriis  tuis,  Jerusalem  **,  >  i-l 
csl,  cl  sl  nccdum  nitenia  superna!  civilatis  iutrjre 
mcrui,  tamcn  quxdam  ejtis  gaudia  libavi  affbciii 
Inlcriori.  Quinque  soul  lunicx  :  pciina  conujtto 
crealurarum,  secuiida  coniiexio  viriuiuui ,  tertia 
coinposilio  niorum,  quarta  spirilualis  aciio  doc:o- 
rum,  quinla  beaiorum.  Priina  esi  s;iccus  uosine 
mortaliialis,  qui  in  passione  concidilur.  Qiiater  le- 
giuius  Cbrisium  dcposuisse  vcsriiiienia  sua  :  priiiio 
in  CGsna,  sed  resiimpsii;  secundo  ligaiiis  a.l  ro- 
luiunam,  sed  reddiia  sunl  ei:  tertio  iilusus  a  mili- 
tibus,  el  reddita  sunt  ei ;  qiiario  crucifisus,  et  non 
Tcsumpsit.  Propler  sccuudiiui  ei  qtiariuiu  aliaria 
qtiiula  fcria  anle  dicin  resurreclioiiis  dciiudaiitiir. 


sed  lucis,  juxla  illud :  «  Uos  lucis,   ros  tuus.  *^  »  d  cl  ciiain  quasi   quodain  flagelio   virgaruin   pulvis 

excuiitur,  iu  siguuiii  flageilalioiiis  Clirisii  ;  secunda 
csl  priuia  slola  qua  prodigus  liliu.s  revcrlens  liidui- 
tur  '* ;  icrlia  esl  oilorifcnc  vi  slcs  ,  quibus  Jacob 
induius  a  patre  bencdiciiur**;  qtiarla  sordida  ve- 
siis,  qua  iu  Zacbaria  ***  Jesus  inagims  sacenkiiS 
induitur ;  quinta  tunica  byacintbiiia,  qua  Aarau 
iiigredicns  Sancia  s.'iiictoruiii  orualur  *.  Audi  pri- 
luain  :  rOmnis  ci  e.itura  ingeuiiscit  et  pariuril  us- 
qiie  a.lbuc*.  I  Auili  secuiitlaiu  :  Fructus  Spiritus 
esl  cbaritas,  gaudiuui,  pax,  patientia  *,  •  eic«  De 


Apertiii  Maria  visccra  sua  filio,  et  lotuin  inuudum 
replevit  gralia.  Apcri  os  luuni,  el  cor  in  confes- 
sione  ,  cl  accipe  niisoricordiuc  stillicidia ;  apcri 
conscienliam  tuani  in*devotioiie,  el  descendcl  in  tc 
fruciiferie  cbariialis  pluvia,  el  sic  erii  iu  te  ros  lu- 
cis  in  abundanlia. 

Copicl  meumpiemm  e»t  rore ;  et  cincinni  mei  gutti» 
noclium, 

[Cakd.]  Ac  si  dical :  Cir/;iil  meiim,  illud  videliccl 
caput  de   quo  dicil  Isaias  :   «  Omue  capul  bii- 


••  Luc.  8.  •»  Psal.  i2o.  •*  Ju  lic.  6.  «^  Ihitl.  ••  Exod.  16.  ••  Isai.  -45.  *'  Geu.  27.  ••  Dan.  5. 
••  ls;u  i6.  »•  Ps:»l.  71.  •»  Psal.  132.  "  Liic.  10.  •"  Att.  7.  «^  Isa.  26.  ••  Isa.  I.  ••  Mattb. 
24.    •'   l»aal.  121.    •»  L«c.  \o.    •'  Gcn   28.     »•"  Cap.  3.     »  Lcv.  8.    •  Kum.  8.     »  Cal.  5. 


B 


COMSENT.  IN  CANTIC\ 

I :  I  In  omnibiis  iriliftlniionem  paiimur ,  ^Cil  A 
rnfnslianiiir ;  aporiainur,seJ  non  destiluimur; 
emioBem  patimor  ei  susiinomns,  bumiliamur, 
mi  confundimur ,  dejicimur,  sed  doo  peri- 
• »  Ete  quarta  :  c  Argue,  obsecra,  increpa  \  i 
iis  lemporibos  lempora  ,  lerroribus  blandi* 
I.  De  qiiinla  :  i  Fuigebunl  jusli  sicul  sol  fn 
I  Palris  eorum  *.  >  De  prinia  :  c  Qui  habei  lu- 
I»  Tcndai  eam,  ei  enui  gla  Jium  ^,  i  id  esl  non 
H  corriipiibileni  ▼ilam  impeiidere  pro  ghdio, 
\  Terbo  Dei.  De  duabus  seqtienlibus  dicilur: 
liabel  duas  luuica?  dei  unam  non  hal)enii',i 
qui  fuigcl  virlulibus  el  niorihus,  non  bnbenies 
sallein  luoribus  inslruat.  De  quana  diril 
tius  de  judicio  :  c  Qui  in  agro  fuerii  non  re- 
nr  ul  lollal  luiiicani  suam  *.  i  Qiiinla  esl  qua 
magnus  saccnios  ablala  sordidi  induiiur  **. 
inia  dicitur  qnod  recit  Doininus  priniis  pa- 
ois  lunicas  pelliceas  *\  rjux  sunl  de  morluis 
ilibus  in  signuin  noslrx  corruptionis.  Secunja 
nica  ioscph  polyiniia  et  laluris  '*,  id  est  phi« 
Tirlutuin  cuin  p«irsevcrautia.  Tcrtia  fiiii  tu- 
parva  quam  faciphat  Anna  Samueii  filio 
»  id  esi  gralia,  qiiod  interpretatur  .\nn;i,  po- 
ii  Deum,  quod  sunal  Sauuiel,  forina  morum 
*sl  parva  respectu  virtiKum.  De  quarta  diciliir 
Peirus  c  succiiixitse  lunica  'S  i  ut  iret  super 
libere  ad  Cbrislum,  quia  spiriluales  aciiones 
res  aslringunt,  nefluclibus  mundanne  vanitatis 
inU  Doclores  enim  debeiil  subditos  sihi  de-  q 
re,  viam  cicmplo  oslenderc,  Scripluris  ad 
llonem  Dei  erudire,  unde  debeni  accingi, 
igi«  praecingi.  Accingi  balieo  palientix,  suc- 
cingulo  pceniteiiti£ ,  praecingi  linleo  pudici- 
iccingi  ad  pugnani,  succingi  ad  viam,  prse- 
ad  mensam.  Priino  ad  resisiendum,  secundo 
tbulandum,  leriio  ad  niinistrandum.  Ad  resi- 
ini  adversario,  ad  ambulanduin  ul  appropin- 
coelu,  ad  niinlsiranduin  subjecto.  Sic  enim 
I  accinxit  segladio,quaiido  abscidil  auriculain 
i  *'•**.  Succinxil  se,  quando  ambulavit  super 
.  Prxcinxii  se  eiiens  de  carcere.  c  Prxcin- 
I  ait  Angelus  Peiro  ".  De  prinio  :  c  Acciiigere 
•  liio  super  femur  tuum,  poiemissime  **,  i  de 
do  Paulus :  c  State  succincti  lumhos  vesiros  ^ 
rilaie  '*,  §  dc  tei  tio  :  c  Siiit  liiinhi  vestri  pra;- 
**.  I  Quinta  tunica  est  tunira  Cbrisli  incon- 
(  '\  quani  habebimus  quando  corriiptihile 
ini  inducl  corruptelam  et  mortule  iiiimortali- 
'*.  Quaiia  Yoluinus  exspoiinri,  ut  isla  possi- 
ndui. 

ies  suul  nffeclns  noslri  :  sicul  eniin  pedes 
rales  portaiit  exteriorem  bominem,  sic  ufle- 
oostri  iiitcriorem.  Isii  sxpc  iudigent  lavacro, 


CANTiC.  —  1.1B.  Vli.  £22 

quoniam  aliquando  calore  ndurnntur,  arqnanclo  rri* 
gnre  diss«)lvunlur,  aliquando  ad  lapidein  collidun- 
tur,  aliquando  luio  inquinantur,  aliquando  pulTere 
aspergiinlur.  Priiul  nruulur  llamma  ir.T,oiliiel  in- 
vidiae;  secnindi  lorpore  rrigescuni  negligeniue;  lenii 
colliduniur  ad  lapidem  Christum,  fidci  baesliaiioiie  ; 
quarti  inquliantur  camis  voluptate;  quinli  as(ier* 
giinlur  pulvere  vans  glonae.  De  primis  Salomon: 
cNunquid  ambulare  potesi  bonio  super  priinas  ^r* 
denies,  et  planlne  ejus  non  urentur '*?  i  De  secun- 
dis  in  Evangelio :  c  Videie  nc  fiat  fuga  ve4ra  b-eme 
vel  Sabbato  '^ :  i  hieine  enim  torpor  negligeniitfs 
pcdes  asiringit;  de  leniis  :  c  Ne  unqiiam  ofl^endas 
ad  lapidciii  peiiem  luuni '*;  i  (!e  qiiaiis  Jereiuias: 
t  Sonles  ejus  lu  pedibus  ejiis,  nec  rccordatiis  eM 
Ociis  siii  **;  >  deqiiiiilisail :  c  F.xcutiic  iHilverem  do 
pcdibus  veslris  in  testimonium  ".  i  A  piiinis  qnia 
urunlnr,  auferendum  esl  calceamenlum,  ul  refri- 
gerentur,  id  esi  moriua  opera.  Unde  lloysi  el  lo- 
sue  diciiur :  c  Tolle  caJceamentum  de  iiedibun  tnis; 
lerrn  enni  iii  qiia  stas  sancln  esl  '*, »  id  est  dAmiis 
religionis.  Secundi,  quia  frigidi  smuI,  calceainenio 
siint  muiiiendi :  quod  csl  de  pellibus  inorluoruui 
«nimaliuin,  id  csl  exemplis  praedecessorum  no8!r.v 
rum  ;  unde  de  agno  pascbali  dicilur :  c  Couifdclis 
calcearoenta  liabenles  in  pedihus  **.  i  Teriii  uti- 
gendl  snnl  piiiguedine,  unde  Joh  :  c  LtivabaiU  peJes 
meos  buiyro,  ei  petra  fundehai  mibi  rivos  olei  **.» 
Buiyrum  misericordiae  dedil  Christus  anie  passio* 
ncm;  misso  Spirilu  sancio  *' dedil  oieum  grarua 
posi  resurrectionem.  Quarii  suni  lavandi  aqua, 
unde  Dominus  lavii  pedes  discipulorum  suorum« 
ei  ail  Fetrus  :  c  Non  lauiuni  pedes  meos,  sed  ei 
raanus  ei  capiii  **,  c  id  esi  non  solum  afl^eclus,  sed 
ei  manus,  id  esl  opcra ;  ei  capui,  id  est  aensuuni 
eva{;ationeiii.  Sed  aflecius  penitus  lavare  esl  diffi* 
cile,  unde  Ezechiel  ductus  esi  c  in  aquam  usque  ad 
talos,  >  scilicei  loius  a  laciu  lerrenorum ;  c  ei  u<- 
que  ad  gsnua  i  quae  fleciuniur,  ul  rigor  su;ie  bi:K 
lavelur;  t  ei  usque  ad  renes,  >  ut'  fiat  ahluHo 
carnalium  Tolnpiainm,  sed  non  usquead  corpropiar 
dMlicullalem  lavandorum  aflectuum  qui  sunl  iii 
corde  :  hoc  esl   qnod  iion  poluil  iransTadere  ** 

A  quintis  excutiendus  esi  pulvis,  sicui  dixiiniia  : 
c  Exculiie  pulvcreni  de  pedihns  vestris  *^.  i  Tamen 
baec  omnia  dicuntur  lavatio  genernliier.  Ut  de  as* 
spolialione  hujus  luuica;  su*uainus  •  occasionem, 
consideremus  el  lunicam  quam  Tocamus  bonoruni 
couversntionem ;  sed  illain  quam  credidimus  fore 
sancioruin  glorificaiionem,  in  qoa  c  fulgebunl  jusii, 
31  lanqiiain  scinlillje  in  arundineio  discurrenl,  ju- 
dicabunl  nalioucs,  et  regnabunl  in  «'lernum  "•  i 
Esl  enim  tunica  in  qua  fulgeni  vani,  esl  lunica  iu 
qua   fulgCRl  justi,  esl  tunica  qua  fulgenl  saudi. 


l  Cor.  4.     •  II  Tim.  4.    «  Maith.  15.    '  Liic.  S2.    •  Luc.  3.    •  Mallb.  13.    ••  Zacb.  3.    "  Gcn. 
»  Gen.  57.      "  I  Reg.  2.      *^  Joan.  ^l.      »•-»•  Mutili.  iG.    "  Act.  li.      »•  Psal.  44.     ••  I  Peir.  I. 
ic   li.      "  Jo:ui.  19.     •"   I   Cor.    15.     ••  Prov.  28,     «^  Mallb.  24.    ••  Psal.  <M). 
pc^6.    ••  Exod.  5.     ••  E\od.  12.    »•  Joh  29.    •'  Act.  i.     »*  ioan.  13.     ••  En  ch.  47. 
I.  5. 


••Thren.  1. 
•^  Marc.  6. 


Fatrol.  CCVl. 


17 


515 


THOILE  CISTERG.  ET  JOAN.  ALGRINI 


Primi  in  miindi)»  secundi  in  Ecclesi»  grcinio,  teiiii  A  veiiii  **.  i    De  ravilla  ait  Job :  i  Ago  poeDiientiam 


in  coelo.  Priiui  ostenlaiione,  secundi  miraculis  cl 
conversatione ,  teriil  in  Dei  visione.  De  primis : 
c  Noclem  verienint  in  diem,  et  rursuin  post  lene- 
hrns  spero  lucem  '*.  i  Noctem  verierunl  in  diem, 
ubi  de  pcccatis  suis  quxruut  splendorem.  De  se« 
cundo :  i  Luceat  lux  vestra  coram  hominibus  " ;  > 
de  tcrtio :  c  Lnx  perpctua  lucebil  snnctis  liiis,  Do* 
iiiine.  >  Primi  discurrent  iii  fimeto,  secundi  in 
arundinelo,  tcrtii  iu  ficeto,  oliveto.  Primi  tanqiiam 
favillsn,  secundi  tanqiiam  scinlitiSB,  tertii  tanquam 
pnpillae.  Priini  susiiiient  ignominix  passiones,  se- 
cnndi  Judicabunt  nationes,  terlii  adepii  sunl  re- 
promissiones.  Priiiii  viventes  descendunt  in  inrer- 
num,  secundi  superant  ad  regnuin  siipernum,  icr- 


iu  Tavilla  et  cinere  *'.i  Favilla  in  corde  esl  Irisiis 
pro  peccaiis  compunctio,  cinis  esi  exterior  corpo- 
ris  vilis  alDicilo.  Verum  haec  ravilla  in  slcrqjili- 
nium  non  resolvilnr,  sed  in  piirissimnni  vilnim 
pur»  conscientiae  formatiir.  Itero  iob  :  c  Assimila- 
tus  sum  ravillx  el  cineri  **.  >  De  sterqirilinio  leni- 
poralium  bonorum  dicitur :  c  De  stercore  boiim 
Inpidahitur  piger  *^  >  Boves  sunl  prsedicalores , 
tcinporalia  sunl  stercora,  quia  cum  Paulo  reputanl 
ea  ul  stcrcora  '*.  Ita  fulgeni  vani ,  fulgent  ei  vcnii, 
qui  et  nilgcbunt  quando  erunt  sancli,  fiilgenl  vere 
puri,  fulgenl  securi.  Primum  ex  munda  conscien- 
tin,secundum  jusiitia,  lertium  in  gloria.  Prtniom  in 
cordis  cubiculo,   secundum   in  judicio,  ieriinm  in 


lii  regnant  in  aslernum.  Prinii  ergo  fiilgenl  iripli-  b  rcgiii*solio.   De  primo :  c  Ros  iiicis  rot  loos  ■%> 


ciler  in  illa  qun  deponenda  est  tunica,  natnrali 
ralionis  potenlia ,  mundana  astutia,  ostentationis 
jactaniia.  De  primo  dicitur  :  c  llluminat  oroiiein 
hominero  venieniem  in  hunc  muiidum  *" ;  >  de  se- 
cundo:  c  Auferetur  ab  impiis  lux  lua  '*,  >  de  tenio 
iob :  c  Si  vidi  solein  cuin  fulgerel,  et  lunain  ince- 
ilenlem  clare  ^^  >  Prima,  scilicet  rationis,  quando- 
qne  fulget  supcr  capul,  quandoque  sub  capite, 
quandoque  in  capite.  Sub  cnpUe,  quando  traclat 
hoino  de  teinporalibus ,  iii  capile  ;  quando  de  spi- 
rilualibus;  super  capul,  quando  conversatur  in  cod- 
lesiibus.  Pro  prinio  dicilur  de  muliere  forti :  c  Gon- 
sideravii  semitas  domus  sux,  et  panem  ptiosa  non 
comedit^S»  item  :  c  Non  exstinguetur  in  nocte 


scilicct  graiia  illuininans ;  de  secundo  Apostolus: 
c  Nolite  ante  tempus  judicare,  quoadusque  vcniat 
Dominus ,  qui  et  illuminabil  absconditn  lenebra- 
rum,  ei  manifestabit  consilia  cordiom  "*;!  de  terllo: 
c  Fulgebunl  justi  sicui  sol  in  regnum  Pairis  eo- 
nim"*.>  Notandum  quod  justi  nunc  fiiigeni  ial^ 
riiis,  fiilgent  exlerius,  fulgenl  tuperios.  Inler  u 
sui  et  Dei  cognitione,  exierius  conversalione,  sn- 
perius  miraculorum  exhibitione.  In  prinio  babenl 
hoKX  conscieiiiiae  deleclaiionem,  in  secundo  Cbri- 
sii  iiititalionem,  in  tertio  faciunl  adroiralioneRi. 
Primiim  rogahat  David  :  c  lllumina  oculos  raeos, 
Doniine  '*.  >  Hxc.  est  mulier  qiix  accendil  lucer- 
nain,  et  snhverlit  tolam  domum  ,  qiixrens  dracb 


lucerna  ejus^*.  >   In  nocie  eniin  sumus,  cum  de  ^  n^am  (|aani  perdidf^rai  **,  scilicet  Dei  elsui  cogni* 


lemporalibus  Iraclamos.  De  secundo  :  c  Oculi  sa- 
pieniis  in  capiie  ejus  ^*.  >  De  terlio  Job :  c  Quis 
111  ihi  det,  nt  sim  juxta  menses  pristinos,  secundum 
dies  in  quibus  Deus  cusiodiebal  me  ?  quando  splen- 
dcbat  lucerna  ejus  super  capul  nieum,  et  ad  luinen 
('jus  ambulabain  in  tenebris^^?  >  Sed  va:  nobis, 
quia  haec  lux  raiionis,  reiiclis  spiriiualihus,  lotam 
se  implicat  temporalibus,  unde :  c  Quoniodo  ob- 
tcuratum  esl  aurum,  mutatus  est  color  optiinus  ^  ?  > 
Inde  clamamus  pro  temporalibus  :  c  Glavis  David 
quaeclaudil  et  neiiio  aperil^',  veiii  et  educ  vinctum 
ije  domo  carceris  ^^,  scdcntem  in  tenebris  et  unibra 
iwortis^.>  Pro  spiritualibus :  c  O.sapieniia,  quoi  ex 


tionein ;  alioqui  dicitur  ei  :  c  Si  ignoras  te,  o  pol- 
cherriina  inter  mulieres,  egredere,  ei  abi  post  ve- 
sligia  gregum  tuorum  *'.  >  El  de  Dei  connilione: 
cTanto  lempore  vobiscum  siim  el  non  cognovidtis 
me**?>  Ut  autem  cognoscatis  Deum  ui  prademes 
virgines ,  apiate  lampades  Tcstrat  **.  Sic  erilis 
caiidelabrum  108  ^^  tabernaculo  in  qoo  erani 
septeni  lucernx  :  scilicet  septero  dona  Spiriios 
snncti.  0  luterna  conscientiae  habent  inin  se  lu- 
nicn  fidei,  oleuin  misericordix,  ignem  amoris. 
0  heata  conscientia  quae  dicere  poiesl  ex  senteaiia 
cuin  Job  :  c  Auditu  auris  audivi  le,  unnc  auleni 
oculus  ineus  videt  tc.  Ideo  lue  repreliendo  el  ago 


ore  AUissimi  prodisli  ^*,   veni  ad  docendum  nos  ^  poenitcniiam  in  favilla  etcinere*\>  Ecce  quoroodo 


viaiii  prudenliae  *^  >  Pro  coelesiibus :  €  0  oriens, 
veni  et  illumina  hominein  quem  de  limo  fomiasii.  > 
Discurrunl  quoque  lanquam  favillae  in  fiineto, 
quia  duui  forissplendei,  qnasi  siipula  nitescit.  Duni 
\cro  tribulationis  igne  vexatur,  stipula  in  favillain 
iristiiix  evanescii.  Favilla  vero  tristiiiae  transfe- 
rens  se  ad  desiderium  lcmporalium  boqorum  quasi 
tlerquiliniopntrescii.  Audi  stipulain  :  c  Di^us  meus, 
ponc  lUoi  ut  rotani,  et  sicut  stipulaiii  anic  faciem 


jiisti  fulgent  sui  el  Dei  cognitione,  el  conscientic 
deleciatione.  Sequitur  quomodo  fulgenl  bona  con- 
versatione. 

Nec  soluiH,  sed  lingua,  sed  manu,  sed  corpoit. 
Lingua  prxdicando,  roanu  operando,  corpore  pa- 
liendo.  Lucent  ergo  verho,  exenipio,  mnrtyrio.  Inde 
dicitur  quia  eral  Joannes  c  locema  nrdens  et  io- 
ccns**.  >  Ardeiis  libera  incrt^patione,  lacens  obiqiie 
vcrbuin  Dei  nunlians  **;  luceiis,  duiu  xoni  pr Ilk*ea  et 


»«  Jol.  17.  »'  Maltli.  5.  "  Joan.  I.  "  Job  38.  *•  Job  51.  ^»  Prov.  31.  *•  Ibid.  **  Ecde.  1 
^^Juh  i9.  ^Thren.  4.  .^»  .\poc.  {5.  *' Jer.  5i.  ••  Psal.  87.  *•  Eccli.  «4.  ■•  Isai.  40.  •'  PsaL  8i 
»»  Jol)  4a.  •»  Joh  50.  *'  Ec(  li.  22.  ••  Fliil.  5.  ••  Isai.  26.  •^  I  Cor.  4.  ••  Maiih.  13.  ••  p.>al.  11 
••  Luc.  15.    •»  Canl.  I.    ••  Joan.  14.     •»  Maith.  25.     •*  Job  42.    «•  Joan.  5.    ••  Malih.  5. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VII 


pilU  eaiiielonim  ▼•stilur  ^ ;  luccn*,  dum  propicr  ju-  A  amor  Spirilus  snncli.  Ficelum  sunl  qui  scnliunl  pa- 

■     -     ^  -  --  --  .        T.    .  ..  .  .  •_•.-.•_     t   .1      -    •• _l • . I-^ 


tiiibm  decolljilur  **.  Audi  luceiilcm  lingua  :  <  Lu- 
cermi  pedibus  meis  terbum  luum  cl  lumen  tcmilis 
ineis  **. »  El  operc  :  <  Siiil  luinbi  veslri  prccinci', 
el  loceniae  ftrdenles  in  manibus  vesiris  **.  i  El  do 
corpore  :  €  Paravi  luccriiam  Clirisio  mco  ** ,  i  sci- 
liecicariiem  in  qua  pro  iiobis  p.issus  esi.  Proplcr 
.vcrbuiu  dlcilur  :  <  Qui  jusli  rueriiil  rulgcbuni  qunsi 
splendor  flpinauienli,  el  qui  ad  jusiiiiain  crudicriiil 
niulios»  quasi  slcllx  in  pcrpeiuas  xiernilaics  '*.  » 
Pro  splendore  manuum  diciinr  viro  qui  eral  ve- 
siilut  lineis  «pud  Ezecbielein  :  <  liigredere  in  inedio 
rolaruiu  qux  sunl  super  cberubim,  el  imple  manus 
luas  prunis  iguis,  ei  projice  super  civtlalem  ''•  i 
scilicet  booonim  opcnini,  osiendens  fervorein  vel 


B 


lem»  lcniiaiisdiilccdinem.olcum  qui  cc|ierunl  inisc- 
ricordi«Chrisii  siiaviiaicm,  vinclum  qui  abuiidaniiiis 
babebunl  Spirihis  saiirii  cli:iriiaiciii.  In  bis  dlscur- 
rcui  sancli  de  ominbus  bib  Deo  graiias  agcnics. 
Piiini  ergo  vcsiiii  snni  liinica  vauilaiis,  secuiidi 
luiiica  religio&ilalis,  lorlii  iiiiinonaliiaiis.  Priitia 
riiiidcqua  ail  apobloliis  :  i  Oilienics  illini  inaculaiaiu 
Innicam  qiix  csi  caruaiis*^;»  scr.unda  fuit  hiiii^a 
Joscph  polyinila  el  lularis  ";  leriia  fuii  tuiilva 
Clirisii  inconsulilis  ^.  Ki  bac  leriia  niiscr  Adaiii 
spoliaiur,  ftccunda  Joscpb  a  rrairibus  donudalur, 
priina  se  spolialam  sponsa  glorialiir.  Sed  quia  pa- 
riitn  prodcsl  si  lunica  vaniialis  depoiialur,  nisi 
aflecius  inicriores  lavenlur,  subjungil :  Lurt  pedes 


lucero.  Pro  bello  inarlyniin  ccpii  Gedeou    iubas     '"'<>«»  quomodo  Inquinabo  illot  t  Pcdcs  sunl  alTccius 


soiiinies  in  dexiera,  ci  lucernas  inier  iageiias  clau- 
sas  In  sinisira  ^\  Tuba  esl  vos  pra^dicaiionis,  la- 
gena  fragililat  earuis,  iucerna  iiilra  lagcnas,  splcii- 
dor  bOD»  voluntaiis  dicilur.  Quia  sancli  ludibria, 
et  verbera  experli :  iiisnper  ei  vincubi  et  carcercs* 
El  cuia  iia  <  fulgcui,  lanquam  sciniillae  in  arund!- 
neio  discurrenl  *'.  I  Sciniilla;  aruiidineium  coiifl- 
ciani;  .arundo  inlus  cana  el  exlerius  virens,  est 
mundl  vanlias.  Discurrout  igiiur  sciniillae  flain- 
niantes,  id  est  sancii  cbariiaie  accensi  ei  mundi 
vaniuiem  reducunt  ad  vcriiaicm.  lude  diciiur  de 
aniroalibus  Execbielis :  <  Ei  scinlill»  quasi  aspe- 
cius  seria  candeniis^*.  i  Isiai  sciniill»  consumuni 


qni  dcbeni  csse  niundi,  recii,  speciosi,  ignei.  Ifundi, 
ul  bal)eaiii  piiriialcin;  recti,  ui  leneant  squiiaiem; 
apeciosi,  ui  in  conlemplandis  supernis  balieanl  jti- 
cundilaiein;  ignei,  ui  babeanl  cbariiatero.  De  priins 
diciiur,  quia  lavit  Dominus  pedes  discipulornin  *^. 
Ilem  :  <  Excutiie  pulveiem  pedum  vestrorum  in 
leslimonium  illorum  qui  iion  receperunl  vos  **.  De 
reciis  diciiur  :  <  Peues  eoruin ,  iicdcs  recli ;  ct 
plania  pedis  eonim ,  ui  planla  viiuii  **.  i  De  spc- 
ciosis  :  <  Qiiam  sfieciosi  sunt  pedes  annunlianiiuni 
pacem,  annuniianlium  bona  ** !  i  De  bis  quoqitc 
dicii  Ezecbiel  ,quod  vidii  bominem  elopus  sapplii- 
ricum  sub  pedibus  cjus  *^  Sapphlrius  cqbII  habei 


culpara,  illuminanl  ad  jiistiiiam.  Inde  aspecius  eo^  ^  colorein ;  cQeltini  eniin  est  sub  pedibus,  quoniani 


rnin  quasi  carbonuin  ignis  ardeniium,  et  quasi 
aspeclua  lampadarum.  Nos  ergo  lanquaro  sciniills 
discurrarous,  concurramusy  occurramus.  Discur- 
rarous  peccata  invesligando,  concurramus  bene- 
flciis  Dei  gralias  refcreudo,  iii  priroo  simus  scin- 
lillae  lionsomenies,  in  secundo  simua  ardentes,  in 
lenio  airoua  lucentes.  Discurrere  jubebat  Doiuinus 
cum  diceret:'lie  in  orbcm  univcrsum  ^' ;  ci  con- 
aumeret  cum  dicebal  Petro:  <  Macia  et  manduca'*;i 
et  Aposlolus  concurrere  docebai  :  <  Alier  alierius 
ouera  poriale  **.  i  liein  :  <  Si  occupaius  fuerit 
boino  in  aliquo  dclicto,  vos  qui  spiriiuales  ealis 
^nsroodi  ittstruiie  in  spirilum  lcniialis  *^  i^  Occur- 
raroua  Deo  pro  beneflciis  suis  refcrentfo  laudem  cl 


coniemplando  sopercrolcstia  iiiue  peneiral  affecius. 
De  igneis  dicil  Joannes  ip  Apocalypsi  de  viro  quem 
vidil  inier  caiidelabra  aurea  sepiero':  <  Eranl,  ali, 
pedes  similes  auricbaico,  velut  iii  camino  ardenli**.» 
Sed  quia  tales  sitie  divina  operailone  non  possumus 
habere»  sequilur  :  DHoeiut  meut  mi$H  manum  $uan^ 
ptr  foramen;  scilicel  sua  operailone  cor  rocum  pc- 
neiravit,  ui  sic  afleciua  roeoa  inforroarct.  Sed  mji- 
ler  tneiis  tNlremtitl  ad  .iaetum  ejut;  quia  scllicct 
niea  fragilitas  se  suspeclaro  habebat  lanquam  in*^ 
digiiam  et  insuHcieutem  ad  auKipiendum  tanttim 
^nuNiis. 

Extpo*iu9t    ma  iuniea  metif  quomodo    imiutr 
iia? 


gloriam.  Unde :  <  Caniabo  Domino,  qui  bona  re-  D     [Cakd.]  Siquidem  ad  alind  verhnm  tngell,  f  Eere 


lribuiimibi«  el  psallam  nomiui  Doinini  aliissimi*'.i 
lati  judleabunt  naiioiies.  Inde  :  <  An  nesciiis  quia 
angcloa  Judicabimus  *''?  i  llem  :  <  Sodebiiis  super 
cfleloa  Judicanles  diiodecim  iribus  Israel  **•  i  Ecce 
h..h6mua  :  <  Fulgenl  jusii  ianquam  aciniillae  in 
anuMline  **.  i  Sequiiur  :  Fulgebunl  jusii  et  quasi 
popillse  discurrent  in  ficeio,  in  vineio,  in  oliveio. 
Popilla  esi  pars  oculi  tola  luminosa,  sic  et  sancii 
loti  luminosi  erunl  in  corpore  et  iu  aniina ;  flcus 
esl  Pairia  dulcedo,  oleum  Filii  misericordia,  vinuin 


concipiea  el  parlea  Alium  **,  •  respondet  Vlrgo  : 
Estpoliavi  me  tumea  mea.  Ac  si  dicat :  Omnlno  mo 
exspoliavi  ab  omni  impliearoento  et  aollicilndine 
aaeciilari,  quomodo  iierum  induof  illaf  ut  aolllcilu- 
dinibiis  nie  implioem,  el  lanqnam  qua  nupia  eai; 
cogiiem  quse  soni  muadi,  ei  quomodo  plaeeam  viro, 
maxime  quia  M  pedet  meot^  ei  quomodo  inquinabo 
illot?  Ac  si  dieai :  Per  virginiiaiis  propoiitum  lavi 
pedes  meos  et  affectua  ab  oinni  eamali  opere,  el 
ejus  concupisceniia ,  quoinodo  inqoinabo  iltos  in 


•^Hatlh  S.  **kaiih.  14.  «Psalllfl.  ^  Loc.  15.  »»  Psai.  151.  "*  Dan.  ft.  »»  f.2ecb.  10.  ^*  Ju- 
dic  7.  '«Sap.  5.  '*  Eiecli.  I.  »»  Marc.  16.  *•  Acl.  10.  ^*  Calai.  G.  ••  1.  id.  ••  Psal.  l<i. 
•••llUr.  6.  •*Maith.l9.  "  Sap.  3.  •Uud.«3.  *•  Qen.  37.  ••  Joan.  19.  •'Jo^n.lS.  ••  Marc  1«. 
••Ezecb.  I.    ••  Rom.    10.     •«   Exich.  1.    *»   Apoc.   l.    ••  Luc.  i. 


m  TUOILC;  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 

commisiione  viri?  boc  cst  quod  ipsa  disil  ad  aii*  A  lisc :  i  Mane,  i  id  est  numcratit»  qaid?  peecata, 


geluui :  c  Quomodo  fict  istud,  quoniam  virum  non 
cognosco*^?»  eonsequenter  autem  subditur  Domi- 
oioe  incamationis  modus»  dicente  Virgine : 

DiUctui  meut  misU  manum  iuam  ptr  foramen^  ei 
venler  meu»  iniremuU  ad  lactum  ejue, 

ITho.J  JfaRKiN  tuam  dileetue  i^er  foramen  mittU , 
cum  not  Doniinus  occulta  Inspiratione  ad  opus 
Tirtutum  accendit;  item  cuu  nobls  ad  memoriam 
operationem  ^iuam  reducit,  quam  operatus  est  io 
nobis;  item,  cum  nos  admonet  ad  opus  quod  ope- 
ratus  est  pro  nobis.  Nec  mirum,  cum  incarnaiumy 
flagellatum,  mortuum,  recordamur,  si  venter  con- 
acientiae  nostne  intremiscit.  Dnde :  i  Gonsideravi 
opera  tua  ct  eipavi  *'.  i  Venlris  quoque  nomine  ac- 


unde  dicitur :  c  TremAis  factus  sum  ego  et  U< 
meo«  dum  disciissio  venerit  atqUe  ventara  in«  i  — 
c  Tbecel;i  id  esi  appeiidit  bona,  et  pavci  mbi  Ib« 
venta.  Unde  dicliur:  i  Qnid  ergo  niserrloiofy  qdd 
dlcam  vel  quid  faciam ,  dum  nil  bonl  perfena 
anie  tantum  Judicem?  >  —  c  Pbaret,  •  id  ett  diflalt 
a  regnOy  quod  flet  per  sententiam  prolalAn  danuia- 
tlonis :  c  Ite,  maledlcii»{n  ignrm  Ktemum'.i  Unde 
dictum  est :  c  Dies  illa  diea  irs,  calamilaiis  et  mi- 
seria'  '•  > 

Manus  Dcl  bis  mittltur  ad  os  :  prlmo  ol  porgel 
a  loquacitate ,  secundo  ut  coiiferat  grailam  elo» 
qtientiie.  Pro  primo  mlssa  eal  maniia  ad  Taalam,  ei 
tetigit  labia  ejiis  calculo»  et  purgavil  ea  K  Pro  se* 


cipiiur  molliiies  eorum  et  iiifirmitas,  qui  refugiunt     cundo  missa  est  manus  ad  leremiam;  oode  alt : 

• J ■•  _.t       ^..i^       »^        ^M,»       MmA.l.anl      "     -     M:«:t       l\AMkS^n^      m.am..»>     a»«k*M      Al      ■^■S^B      ^^      ■■■■■■« 


suscipere  onus  doccndi ,  vel  quia  se  non  credunt 
idoneos,  vel  quia  quielem  amant ;  mitlit  sponsiis 
nianum  aliquando  ad  caput,  aliquando  ad  os,  ali- 
quando  ad  ventrcm.  Manus  sponsi  est  operatio 
qiiam  operatur  in  nobis.  Caput  bic  accipitur  aiiima 
hominis,  os  est  instrumenlum  prolalioois,  venlcr 
est  mollitics  carnis.  Tribus  vicibus  opcrntur  Deus 
per  singulos,  ut  evcilat  a  comiptioiie  animas  co- 
nim ,  sicut  diciiur  In  Jab  **.  Mitiit  ergo  dilectus 
ninnum  suam  ad  caput  ul  aliquid  nobis  divinitus 
Inspiretur;  mitlit  ad  06,  ut  qiiod  inspirattim  est, 
pronuntictur;  miuit  ad  ventrem  ut  quod  est  inspi- 
raium  et  |.ronuntialum,  caro  opcretur.  Prima  iuissio 
inanus  ad  caput  ad  tria  flt :  Primo  ad  fugam  et 
electionem,  secundo  ad  proximi  correciioncm  et 


I  Misit  Dominus  manum  auain  et  tetiglt  oa  flBeomt 
et  propheum  in  gentibu%  dedit  me*.  >  De  lerlio: 
Mlttit  Dominus  manom  suam  ad  venlrem,  oi  quod 
est  inspiratuni  et  pronuntiatuni  caro  operetor. 
Venter  est  iiifirinitas  bumana,  foramen  eal  angusta 
apertura ,  quod  designat  angustlas  nostraa  mortali* 
latis,  per  quas  dilectus  misit  maoadi  soam,  Id  esl 
opcraius  est  salutcmy  scilicet  sustin^^ido  paaalooes. 
Qiiando  ergo  tetigit  niiseriam  noslram  eoroem  m« 
sumendo,  et  in  ea  paliendOt  merlto  Teoior,  id  esl 
infirmitils  nostra,  iniremuit.  Tribus  modls  Iremimus 
hi  adventu  magnae  personae :  Tijnore  daoinalionii, 
admiraiione  magnificl  opsi  is,  reverenlia  uia}estatis* 
De  prlmo :  •  Timor  el  tremor  venernnt  aoper  me, 
et  contexerunt  mctenebne  *.  >  De  secundo :  c  Ex- 


inslruciionem,  tertio  ad  extremi  judicii  videndam  C  auliale  ei  cum  trenioreV  >  De  tertio  :  c  Adoraut 


discussionem.  De  primo  diciiur  ad  Ezechieiein  : 
cEcce  manus  ad  me  missa :  in  qua  eral  volumen,  et 
in  eo  scripla  eranl  lameniaiio  ei  carmen,  et  vx*^.  i 
Vs  nauique  debemns  fiigere,  id  est  iiiferni  tor- 
inentum;  carinen  debenitis  eligere,  id  est  gloriaiii 
et  laudein  bealorum.  Scd  uirique  impediineiito  esl 
pcccatum,  id  est  lameniaiio;  quia  pro  es  esl  lii- 
gendum.  Vx  fugienduin  est,  quia  in  iiiffsrno  iiulla 
est  redetnplio ;  carmen  eligcnduin,  quia  gloriosum 
est  regnuni  in  quo  cum  Christo  gatnteiit  oinnes 
sancti ;  pro  peccaio  lamentandum,  quia  c  Beaii  qui 
lugent,  quoniani  ipsi  consolabuntur  **.  i  Immissio 
secunda  fit  ad  proxiini  correptionem  et  erudilioiiem 
per  sancii  Spiritus  infusionem.  Unde  Ezechiel :  c  Ap- 
prebendit  me  manus  sub  cincinno  capitis  mei  **.  > 
Ecce  in  cinciiiiio  gratiae  infusio  ;  c  Et  statuit  me 
in  templo,  ubi  solet  fieri  plebis  eruditio,  et  fodi 
parietem,  et  apparuit  iinaginum  varia  depictio  '**,e 
id  est  error  per  quem  fieret  correptio.  In  judicio 
fleiit  hxc  tria  :  id  est  peccatorum  qus  fecii  boino 
discnssio,  bonorum  qux  non  fecit  exprobratio,  daiu- 
oabilis  seiitentiap.  prolatio.  Hsc  est  manus  quam 
vldit  Balibasar   scribentem   in  pariete  S  scilicet 


dominationes ,  tremunt  potestates  *•  >  Tria  snnt 
foramiua  :  foramen  pctrae,  foramen  aspldia,  fora- 
mcn  acus.  In  prlmo  sietit  Moyses  qiiando  vidit 
posicriora  Domini  transeuntls  *•  De  aecundo, 
Isaias :  c  Lxiabitur  infaiis  super^  foramina  aspi- 
dis'*.i  De  lertio,  fit  comparatio  cameli  etdiviiis*^ 
lii  primo  agnoscitur  Christi  bumilliaa  vera,  lu  se* 
cuiidp  deprehenditur  daemonls  astutla»  io  lerUft 
pauperiate  domatur  superbia.  Cum  mtKll  dUectm 
manum  tuath  per  foramen^  id  esl  cum  operator  sa* 
lutem  nostram  per  vubius  lateria,  merilo  ttaier,  M 
est  inflrmiias  nostra  pro  peccato  ceRlraiolfeic«  CoA 
uianuni  miitil  in  foramina  aspldis  ejicioodo  ds- 
uiones  de  corporibus  obsessia,  contremiacll  ?enter 
ailmiratione  miraculosi  operis.  Cum  mlllll  naiiooi 
ad  foramen  vehtris  superbos  huminando,  coolre- 
niiscit  venier  huiniliando  se  ob  Te?ereotian  dlfioo 
majestatis.  Veiiter  animaB  eat  memorla ,  qom  ad 
priniiim  iremorein  coiicipit  dolorem,  ad  aocoodoia 
parturit  viriutem,  ad  tertiom  parit  frucloa  iaperun 
ei  jucuiidiuiein  per  devotiooem.  Dia  prlmo  Jere- 
mias :  c  Venireoi  meom,  ventrem  meom  doleo  **.  i 
De  sccundo  Isaias :  c  Veiiter  nieoa  ad  Moab,  qiiasi 


»*  Luc.  I.  ••  Eccle.  8.  ••  Job  33.  •»  Exocii.  I.  ••  Mauh.  5.  ••  Exech.  8.  *••  Ibld.  •  Dan.  & 
•  Matth.  ^.  •  Soph.  i.  ^  Ina.  6.  •  Jcr.  I.  •  Psal.  54.  *  Psal.  %.  •  Pnef»^  miss.  *  Exod.  U. 
••Ua.  II.    "Marc.  10.    «•  Jer.  i.  ^^ 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  VIl 

cithara  sonabil  "«i  Gbordae  enini  ciibar»  suui  Tir-  A  ^  voliipCaiibus  luis  averlere*  Hac  iuflammaTil  dia* 

boliis  foriiacem  mundi,  quando  vidil  lignum  pul* 


tiiies  in  anima  consooantes.  De  leriio  dicilur  in  hoc 
opere :  f  Venier  tuus  sicut  acenrus  iriiici,  vallaiiis 
lilils***>.Iotriiicofnictiis,inliliisjacuudilasdcvollo- 
Dis  signiflcatur.  Hac  omnia  operatur  manus  Domini 
niissa  per  foramen  ad  Teuirem.  Dilectos  Deus  Pater 
dicitur  ct  Filius.  Inde  rex  firtoiom  item  in  Canticis 
dicitttr  :  Diteciui  $x  diUcto,  llanus  dilecii  operalii» 
Dei  :  qaia  per  Filium  Paier  operatus  est  omnia  ^K 
Itaque  Deus  Pater  niisii  manuiu  suaiu  in  Filiuro. 
8eJ  quibnsdam  misit  per  foramen,  quasi  per  fene- 
strain,  quasi  per  ostium.  Qui  per  forauien  mittitur, 
aliqiiantulum  est  luanifestus;  qui  pcr.  feiiestram, 
amplius;  qoi  per  ostium,  lotiis*  Per  foranieu  nilssus 
est  Cbrisius,  quaiido  in  carue  apparuit  Deus.  iii- 


cbruni,  et  tuiil,  et  comedit.  Malleoli  sunt  siipites 
inutiles  qui  absciuduutur  a  viueis  :  baec  est  iiii* 
quiias  nposlasiae,  unde  Dominus  :  c  Ego  som  vitis 
et  vos  paliuites,  siue  me  nibil  poiesiis  facere  '*.  • 
Hac  diabolus  fornacem  mundi  iuflainuiavit,  quaiido 
Adain  a  Deo  per  transgressioiieiQ  mandati  de» 
cessit* 

Horaliter :  In  boc  igne  tres  pueri  posiii  snnt : 
Auanias,  Asarias,  Misael  *••  Priinus  dicitur  ad" 
juiorium  Dti ,  secundus  gratia  Dei,  teriitis  atlrtctO' 
lio  1/et.  Primus,  scilicet  Auaiiias,  eos  designat  qui 
aliqiiaiido  caduiii,  pliqiiauilo  resurguut,  quia  cum 
eo  esi  vox  Duiniui  iuicrcidcntis   flamniain   iguls. 


€omi>arabili   doctrina  et   revelando  Scripiurarum  B  ut  dicat  :  c  Igiie  nos  examiuasti ,  siirut  cxaniinatur 


Qiysteria,  et  in  tribulatiouuiu  palieniiai  lude  Moysc 
ait  Dominus  :  c  Sia  iii  foraiiiine  petr»  :  et  cum 
translero  videbis  posieriora  mea  ''.i  Per  feiieslram 
apparuit,  quando  mngis  creditus  est  Deus  faciens 
mirabilia  **.  Itide  Noe  aperuli  fenestram  arcae  et 
lecepit  columbain  cum  ramo  olivae  ^'.  Per  ostium 
totus  appamit  Deus  in  resurrectionis  gloria  "•  Inde 
dicitur :  c  Osiium  aperium  est  in  ccelo,  et  arca  Dei 
visa  est  in  coslo.  >  Ilaec  tria  aperuit  sponsa;  ail 
eiiiui :  En  ipie  sMi  poii  parieiem  nostrum  respicieni 
ptr  faneitroSf  et  prospiciens  per  cancellos.  Cancellus 
emm  est  forameii  de  ostlo.  Peesuium  oetii  mei  aperui 
dileeto  meo;  at  iile  declinavii  atque  pertransierut, 
Missionem  per  foramen  multi  videruni.  Per  osiiuiu 


argeuium  **.>  Secundus,  scilicet  Asarias»  eos  de- 
signat  qui  virililer  teutatiouibiis  resistunt  et  nuii- 
quam  cadunt,  ut  dicani :  c  Igne  iiie  cxainiuasii ,  et 
iion  est  inveiita  in  me  iuiquilas  **•  >  Ct  angelus  qui 
desceodit  in  forQacem  dicit  ci  :  c  Cnm  aiubula* 
veris  per  ignem ,  nou  ureris,  quia  ego  sum  Domi- 
nus  Deus  luus,  sauctus  Israel  **.  >  Misael  eos  de- 
siguat  qui  sunt  spiriluales ,  ut  tenUliones  cir- 
cumveiiieuiis  eos  nou  senliant,  iioo  dicant  : 
c  Libernsii  corpus  nieum  a  pcrdiiione  ** ,  i  etc. 
Vel  aliier  :  Flainina  foruucis  bujus,  id  est  muiidi, 
triplex  esl  :  prima  esi  flamiua  vitioruin ,  secunda 
teniaiioiium,  leriia  leinporaliuin  afiliciionum.  Pri- 
ma  luulii  peccaiores  involvuuiur,  in  secunda  niulli 


i;caU  videbuut.  Per  feuesiram  Nabucbodonosor  et  ^  per  gratiam  Dei  viriliier  reluciantur ,  in  tertia ,  a 


nunistri  ejus  in  camiiio  irium  puerorum  perccpe- 
roil.  c  Augclus  eiiiin  Douiiui  descehdit  cuin  Asaria 
et  sociis  ejus  in  fomacem  ^*-'*.  > .  Uaec  fornax  est 
mondus  in  qiio  rex  Cbaldaeorum,  srilicet  diabolus 
bomanuni  geiius  capliviiui  leuebali  qiiam  foriiacein 
vitiis  iiiflainmaveral,  scilicet  iiapbta,  slupa,  pice, 
malleolis.  Primum  cst  invidiae  et  fraternl  odii  ina- 
lignitas,  secuuiluui  uiundi  vanilas,  tertium  caruis 
voluptas,  qiiaituiu  aposlasi;c  iiiiquiias.  Napbla  eniro 
est  arourca  olci  vel  ossa  olivarum,  quae  sicca  re- 
manent,  expresso  oleo,  id  cst  cbariiaie  relicia.  De 
bac  Joaiiiies :  c  Qui  odit  fralreui  suum  honiicida 
est**«  >  Ilac  fuil  Cain  damuaius*'.  Hac  iuflamiuavit 
diabolus  fornaccm  10O.i"uiidi,  quando  vidit  ei 


spiritualibus  viris  teuiporales'  teutatioues  exceduu- 
tur.  Inde  iuveulmus,  Dotuiuuin  in.iribus  ignibus 
apparuisse.  Pro  priniis  tliciiur :  c  Venlus  turbinis 
veniebai  ab  aquiloiie,  ei  uubes  niagua  et  ignis  in- 
volven^ ;  de  medio  autem  ejus  quasi  species  eie- 
ctri ,  boc  est  do  inedio  iguis  *^.  >  Pro  secundo : 
c  Angelus  Domiiii  descendit  cuiu  Azaria  et  sociis 
ejus  In  fornacem  **.  >  Pro  lertio 't  lii  Apocalypsi  \l« 
dii  ioannes  c  virum  tiiicr  septeui  caiidelabra  vestl- 
tuin  podere  et  pedes  ejus  siniiles  auricbalco  velui 
in  cauiino  ardenti.  Oculi  ejus  sicut  flauima  iguis  **.  » 
Ibi  descendit  magni  cousilii  Angelus,  et  quomodo 
excussit  flaniinaiu  **  videamus.  Superbum  regero, 
id  est  diaboluiu  ,  per  buuiililatein  ;  niinistros  ejuSt 


odivit  prosperitateiii  Adie**;  per  siupain  qu;e  le-  ^  per  dilectiouciu  ;  qiiaiuor  prasdicta,  per  orationem^ 
viier  creuiatur,  desiguaiur  luundi  vauitas,  q\ix  le- 
viter  transii,  scilicet  triplex  :  cupiditas,  calaniitas, 
uiortalitas.  Unde  Salomon  :  c  Vuuiias  vuiiiiatuui, 
et  omnia  vauilas*^.  >  Ergo  c  fllii  liomiuum,  usque- 


II « 


quo  gravi  corde,  ulquid  diligitis  vauitatein 
Per  hauc  diabolus  inflanimnvlt  munduin ;  ait  eniin 
ail  Adani :  c  Quacunque  bora  manducaverilis;  criiis 
Mcut  dii  ■*.  »  Pcir  piCem  carnis  voluptas  signatiir  : 
c  Qui  atlingii  picem ,  Inquinabiiur  ab  ea  *',  >  ergo 


Audi  humiliialein  :  c  Exinanivii  semetipsuin ,  for^ 
niam  servi  accipicus  **.  >  Hoc  eniin  iste,  id  esipo- 
pulo  suo  mliissimus  npparuit  **.  Et  dilectionero  : 
c  Propter  nimiam  cbaritatem  qua  dilexit  nos  Deus» 
cum  csseinus  nioriui  pcccatis,  convivificavit  nos 
Cbrisius  ^^. »  —  c  llic  cuiui  est  ainator  fralrum  et 
populi  Israel  ^*.  >  Ei  oratioiiem  :  c  Advocalum  lia- 
bcmiis  apud  P;ilrem  Jesuni  Christum^*.  > — dpse  enini 
esi  qui  luultum  orat  pro  populo  et  universa  civitate 


**lsa^i6.  "•Cani.?.  "  Jo.in.  5.  "  Exod  53.  '•  Psal.  85.  "Gem8.  »•  Joan.  40.  »•*•  Dan.  5. 
*»  I  Joan.  5.  •*  Ccu^  4.  *»  Gen.  5.  **  Eccle.  I.  *•  Psal.  4.  •«  Gin.  3.  •'  Ercli.  15.  ••  Juau. 
t5.  *•  Daii.  3.  *•  Psal.  65.  '»  M:il.  2.  *■  Isa.  43^  **Erdl.  51.  **  Eiecb.  I.  *•  Dan.  3.  *•  Apoc.  I. 
*•  Dan.  3.      *»  Phil.   2.     »»  Niim.    12.      *•  Kpbes.  2.     *»  11  Mach.  15.    *•  I  Joan.  2. 


S31  TIIOILE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINl  8» 

•aiicia  Hieriisalem^*.!  Idem  :  €  FccU  inedium  Torna-  A  ium  ticil :  i  Juguiii  enim  oiieria  ^us  et  Yirfain  hii- 


cis  qiiasi  ▼enlum  roris  flantem  ^.  >  lode  :  c  Surge 
aqiiilo,  el  ▼eni»  ausler  ^^;  »  et  proplieta  :  €  Adduiii 
Dtiminus  Tentum  urentem  de  deserio,  el  siccaTit 
veuas  mortis  ^.  >  Isti  adduut  iriplicem  rorem, 
scilicet  niiserieordiae ,  gratiae  et  gloriae.  Sed  audi 
inodum  :  prios  in  vellus  de  Tellere,  sciiicet  de 
beata  Yirgine  in  concham.  De  conclia,  id  est  dc 
cordibus  apostoloruin»  in  aream ,  scilicet  in  univer- 
sitaiem  Eeciesiae.  Audi  in  Tellere:  c  Ave,Maria,  gra- 
lia  plena,  Domiiiiis  tecuro  ^;  i  etin  concham,  ait 
Apostolus  ;  iGratia  Dei  sum,  id  quod  sum  ^*;» 
et  in  aream  :  i  De  pleniiudioe  ejus  omnes  accepiinus 
gratiam  pro  gratia  ^*.  i 
Primum  mundat,  secundum   fecondat,  tertinm 


iiieri  ejus.  et  sceptnim  exactoris  ejus  s»perasti.  sic- 
ut  In  die  lladian**.i  Hsec  anle  oninia  Cbri&tns  sf|- 
peravit,  sicut  in  die  Madian,  scilicet  qiiandoGedeun 
Madianitas  devicit  *^.  Habueruni  eiiitii  sui  tubas  in 
dextera,  iagenas  in  sinistra»  inter  quas  eranl  Um- 
pades  fulgeoies.  lusouueroni  ergo  tubis  praedica- 
tionis  et  orationis ;  coinplosorunl  lageuas ,  sciKce l 
per  martyrium  corporis;  apparueruiil  lampades  ful- 
geiites  in  miracuiis.  Notanduin  autein  quod  tuba  irea 
habet  sonos  :  gravem,  niedium,  acutum.  Gravem  . 
iu  oratione,  medlum  in  bude,  acutum  iu  praedica- 
tione.  Gravem  orationis  habuit,  quanda  asceiidit  in 
montein  soliis  or.ire  :  iGiim  oras,  ait,  iiitra  In  cubi- 
culum  tuum,  et  clauso  osiio,  ora  Patrem  tuum  **.> 


jucundat.  Mundat  a   faece  peccalorum ,    fecundat  B  Medium  babuit,  cum  ad  sepulcruin  Lazari  ait :  iPa- 


germiiie  virtutum,  jucundat  contemplatione  super- 
Dorum  boiiorum.  Prima  hominem  puriflcat,  secun- 
da  magniflcat ,  teriia  laeliflcal.  Pro  prima  dictiini 
est :  lApparult  beuiguitas  et  bumanitas  salvatoris 
nostri  Dei  ^.>  Ecce  ros  misericordle,  de  quo  Isaac 
ad  fllium  suum  :  cDet  tibi  Deus  de  pinguedine  ter- 
fiR,  de  rore  coeli  abundantiam  ■*.>  Pro  secuiido  di« 
ctum  est :  «Apparuit  graiia  Dei  omnibus  Imminibus, 
erudlens  iios  ut  abnegantes  impieiatein,  et  saecularia 
flesideria",ietc.,  indepropheta  :iEroqu:isi  ros.Israel 
geriiiinabit  quasl  iiliuin*'.>  Pro  tertio  ail  iob  :  iRos 
iii  inessione  mea  morabilur,  ei  gloria  niea  semper 
iniiovabitnr  "»>  Si  qui  superbiunt,  propter  haiic 
grat  am  dicetur  eis  :  c  Monies  Gerboe,  nec  ros  nec 


ter,  gratias  ago  tibi,  quia  semper  me  audis  **.  >  Acu- 
tuui  habuit  cum  ait :  <  iam  securis  ad  radiceui  ar- 
boris  posita  est  " ;  >  inde  dicitur  :  i  Ite ,  prae- 
dicate  Evangclium  omni  creauirae  **.>  Hanc  tubaiu 
babuit  in  dextera,  quia  ad  coelestia  pertinentia  de- 
beinus  conservare ;  lagenas  in  sinistra  ,  quia  cor- 
pora  nostra  tanquam  temporalia  mariyrio  debenius 
postponere  :  et  sic  apparebunt  fulgentes  lampades, 
scilicet  miracula,  vel  corpora  nostra  gloriflcata  in 
resorrectione.  Quae  videntes  qui  modo  nobis  adver- 
santur,  turbabuntur  tiinore  borribili ,  dicentes  . 
I  Isti  sunt  quos  aliquando  habuimus  in  derisum,  et 
in  similitudiiiem  improperii.  Nos  lusensaii  aeatima- 
bainns  vitam  illoriiin  iiisaniain.  Ecce  qiiomodo  con- 


pluvia  vcuiant  super  vos  «^i  Primiis  ros,  scUicet  C  putali  sunt  inier  filios  Dei  ••.>  Ecce  apparuit  dile- 


niisericordiap,  est  Azariae,  qui  dicitur  oifjulortuni 
Domim;  secuiidus  Ananiae,  qui  diciiur  ^ralfa  Dei; 
lertius  Misael,  qui  dicitur  atinelaiio  Dei.  Iste  enim 
priiiio  attrectat  jacentem  in  pra^sepio,  secundo  pen- 
dentein  in  palibulo,  tertio  regnantein  in  Patris  so- 
lio.  In  primo  pro  nobis  humilianiur,  in  secundo  la- 
borantur,  in  tertio  regnantur.  Aspice  humilem  iu 
praesepio,  nascentein  de  muiieris  utero,  noii  haben« 
lem  locuro  in  diversorio ,  j.iceniem  cum  bove  el 
asiiio,  involulum  vili  panniculo*  Secundo  atlreciat 
laboraniem  iu  patibulo ,  scilicet  flagellaturo .  cola- 
pbisaium.  Teriio  attreclal  qualem  describit  Apo- 
•tolus  :  0  niiiem,  sapieniem,  pulchnim,  potentem , 
ut  ibi  :  «  Multifarie,  inullisque  modis  oliro  Deus  lo- 


ctus  per  loramen  praedicando  ei  vivendo  religiose, 
et  per  fenestram  operando  miraculose*  Apparebit 
per  oslium  qui  posl  jiidicium  a  bonis  videbitur  gto* 
riose.  Quando  crgo  videtur  per  foramen,  tenter  no- 
iier^  scilicet  infirinitas  nostra  tM.'rfiiiiicftatf  lacium 
ejutf  qiiia  de  eo  in  humanitate  patiendo  videl  indi- 
giia.  Qunniio  mitiit  manuin  suam  per  fenestram,  oa- 
tura  humana  mirutur,  quia  videt  insolila.  Quaudo 
videbitur  per  oslium  ,  omiiis  salvatos  la»tabitur, 
quia  in  ejus  vislone  cognoscet  incognita,  quia  tunc 
corpus  solidabiturper  inimorlalitatein.  Unde  sponsa 
amore  sopernorum  accensa  ut  expeditius  ad  illara 
possit  provenire,  subjungil  :  Surrexi  ut  aperirem 
diiectomeo^ux ipsum  suscipiendo  merear  postroodum 


q.ens  p.tr-.ba.  in  propl.eUs  ".,  Quod  alibi  in  boc  D        ^,,,.  ^^„,^^,j„  .„         ., ;         ^,„„0.  Ad  q«od 
«pere  me  nem.n.  e(po.u.»e ;  aud.  d.T.iem  :  «Quem      ^^  ^^^^^^^  jp,^^  ^^,  ^  ^^„„  ^^  ^,„,(3  ,„  ^„^ 


conslltuit  hxredein  untversorum  ";>  et  sapieiitem  : 
I  Pcr  quem  fecit  et  saecula  '^.  >  De  primo  :  i  Oninia 
sulijecisti  sub  pedibus  ejus  **;  >  desecundo  :  ilu  qiio 
sunt  oinnes  ihesauri  bapientiae  et  scienliac  abscon- 
diti  '*.>  Audi  pulchruin  :  iQui  cum  sil  splendor  glo- 
riae  et  flgura  substantiae  *^;i  el  potentem  :  i  Pur* 
tansqoe  oinnia  verlio  virtutis  suae  *^>  —  iPotestas 
enim  ejus  poteslas  aeterna ,  qiias  non  auferciur.  ei 
regnum  quod  uon  corruinpeiur  **.>  Et  qitia  diabo- 


saeculorum.  Ameii. 

Surrexlut  aperirem  dilecto  meo  :  manu$  mete  di» 
ttillaverunt  myrrham^  et  digiti  mei  pleni  myrrha  firo- 
batittima, 

I  Tuo.](Stc.)Aperirous  Domino  cum  adventum  ejiis  in 
cordc  suscipiinus  per  amorem.  Aperimus  cutn  dura 
corda  ad  ipsuin  recipicndum  prxdicando  conver- 
timus.  Ad  hoc  agenduin  surginius,  ut  quod  praedi- 


*••  U  Mach.  lo.  *»  Dau.  3.  ♦*Cani.  i.  "  Osoo  13.  *«  Luc.  I.  ^'  I  Cor.  15.  *•  Joan.  \.  *•  Til.  3. 
••  Gen.  27  •»  lii.  «.  ••  Ose.  14.-  ••  ^b  29.  •*  II  Kcg.  I.  ••  llebr.  I.  •«  Ibid.  •'  Ibid.  ••  Hehr.  t. 
••  0»l.  2  ••Hebr.  I.  •»  llml.  ••  Dan.  7.  •M*a.  S  •*  Jiidic.  7.  ••  Mallh.  6.  *•  Joau.  ii.  •' 
Mailh.  3.     •*  .Maic.  II      «•  Sap.  5. 


COBIMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VII. 


5SI 


canias  wUz  opere  coroplctmus.  Iii  digiiis  actipilur  A  ris  •».  Uiido  dedil  Oominii»  Moysi  ubulas  lapidea» 


ditfcreUo ,  per  quam  opera  dirigunlur,  quia  nulla 
meoibra  flesibiliora  sunl  ycI  pluribus  disiinci&  ar- 
ticttlit.  In  hoc  nos  admonei  ul  quoiies  alios  casti- 
gamuft,  priat  cooKientiam  nostram  solerti  discre- 
tione  tculpamot.  itf  jrrba  conlinenliam  carnis  et  ma- 
nuum  tigniflcat,  unde  manui  spont»  stillaMt  myrrham , 
cu«rj  operibus  continentiae  sfi  mancipani.  Et  digiii 
pliui  mffirka  proluUis$imaf  cum  se  discrelione  sol- 
liciia  exaniiuans,  InTeiiit  se  Tivere  continenter  in- 
tuito  retribiUionis  aeleniae.  Ordo  congruus  :  prinio 
torgil  pcccator,  tecuiido  ^.perit Jusiur.,  terlio  disltUat 
perfeciut.  Surgit  peccator  tolvens  jugum  nequiii», 
aper;i  justus  portas  justitia:,  distillat  perfectus 
myrrbam  palieiili».  Priinus  a  cor^ore,  secundus  in 


digilo  Dei  scripias '*,  quia  illa  scriptura  tiiuorf 
poiix  voluptuosos  refrenabal.Contra  maligniiatem 
c£t  spiritus  pietalis  *'  sive  digitus*  Dc  quo  dicitur 
in  Evangelio  'S  cum  maiigniias  iud^eoniin  uvilic- 
rem  adulieram  damuarct,  Doiniiius  digilo  scribebui 
iu  terra,  scribe  lios  viros  adjudicatos.  Quartus  di- 
gitus  est  fortitudiuis  ",  quintus  hpiritus  consilii  ■*• 
Uuario  <  librat  moutes  in  pondere,i  quinto  ccoUes  iu 
siatcra.  >  Itec  sunt  duo  genera  daemonum  ;  qiii- 
dam  e:iim  nocent  bominibus  liolenter,  bi  tunl  mou- 
tes  ctipcrbi,  quos  Ilbrat  Dominus  in  pondere  forli- 
tudinis  tjicieiido  ;  alii  nocent  fraudulcnicr,  hi  tunt 
coUes  quia  doprimunt  se  per  speclem  buniilitatis, 
ue  moDtes  videantur.  Hos  libral  Doiiiinus  in  siatera 


amore,  tertius  iu  odore  :  a  cjr^ore  ^'.avitatis»  in  D  «<>nsiiii  quo  libranius,  id  est  circumspiciinus»  utrum 


.  auiore  saoclitatis,  iu  odore  beatiiudinit.  De  primo : 
lExcutere  de  pulveribut,  consurge,  sede,  Jerusa- 
lcm;  sclve  tlocula  colli  tui  '*;i  de  secuudo  :  cApe- 
rite  niibj  porlas  justitiae,  et  hij^rcssus  in  eas  con- 
rili^hor  Domiiio  *'  ;i  de  tertio  :  <  Myrrba  et  gulla  et 
catia  a  Tesliineniis  tuis  a  doir.ibus  eburneis^*.i  Pri- 
oiut  esl  Lazarus ,  secundus  Zaclixiis,  tertiusSie- 
pbanos.  Lazarus  adf/u/ut  dicilur,  quia  suscilatus  de 
tepulcro.  Zachjeus  iuUificctvLt^  quod  factum  esl 
quandogaodens  apparuil  suscipiens  Cbrlsium  iu  sua 
domo.  Stepbanus  quaii  tiant  phanum  :  myrrhatu 
primiis  post  Christum  disiillavit,  iapidet  torrentet 
cum  ouini  alacritale  suscipiendo,  et  inler  bos  pro 
iriiiulcis  devote  orando.  Myrrba  quanto  est  amarior 


boni  sint  an  mali,  el  tic  digitut  UO  quintut 
eos  ejicit.  De  quarto  dictum  est :  <  Si  ia  digito  Oei 
ejicio  daemonia ,  profccio  pervenit  in  vos  regniMii 
Dci  **-'**;!  de  quinto:  <Misit  Doiuinus digitum  suum 
in  auriculas  surdi,  et  saoaius  est  ^-*'.i 

Manus  bomiuum  sunt  duae  :  dextera  et  sinistra. 
In  dextera  sunt  opera  justitias,  in  sinistra  opera  nil» 
sericordiae.  Utraque  ornatur  digitis  quinque;  nam 
olraqueoperalioul  sit  ordinata,  iodiget  discreioiie. 
Et  sicut  iu  manu  sunt  digiti  quinque,  sic  in  discre» 
tione  quinque  gradus  potsunius  assignare  :  primut 
est  dijudicaiio,  secundus  deiiberatio,  ie.''iiot  ditpo- 
tiiio,  quartut  dispcnsatio,  quintut  moderatio*  Pri* 
muin  enim  est  dijudicare,  quid  tit  lidtum,  quid 


lanlo  probatior.  Alia  eniin  est  amara,  alla  est  ama*  C  illicitum.  Sed  quia  uon  oinnia  iicila  expediunl,  se- 


rior,  alia  aniarissiina.  Amara  esi  peccatori  in  sa- 
Jsfuctioni^;  L^uarior  justo.  xelando  pro  religione; 
aniirissiii^»  perfecto.in  susiii:endapassionc.  Ptimiis 
dicit :  <Recogitabo  libi  on.nes  annos  nicua  tu  ama- 
riludine  aniuiaeirc%^*,i  et:  cLoquar  in  amariiudiiie 
auimae  meae*^;i  de  secundo  E/ecliiel :  <Abii  amarus 
fu  iudignatione*';»  de  lertio  :  <0  mors,  quam  amara 
e»t  meiDoria  tua  ^*!i  Sed  quando  pro  Deo,  <eccc  in 
pace  amariiudo  mea  aroarissiina  *^.i  Prim  •  estpro- 
bala,  .secunda  probaiior,  tertia  probatlssima.  Vel 
probata  est  in  vasis,  probalior  in  mauibus,  proba- 
litsima  in  digitis  :  in  vasis  cordis  proponendo,  iii 
manibus  operando,  in  digitisopera  prudenlerdiscer- 


cundo  ad  deliberationem  consurgimus  ub:  diMt- 
musquid  sit  expediens.  Quo  cogniio,  rettai  quaerere 
quo  modo  vel  quo  ordine  faciamus*  Ordiiie  dispo- 
tito,  taepe  ad  gratiam  ditpensationis  confogimus, 
prooccasione  varia.  Uliimum  est  modum  congrm  m 
imponere.  Per  dijudicationem  licita  ab  ifiicitis  so- 
cerjiimus,  per  deliberatiooem  utilia  ab  inutiiilus, 
per  disposiiionem  commoda  in  ordinem  redigi»nut, 
per  dispensationem,  pro  rerum  eveolu  temporuui 
opporiunituii  cedimus,  per  moderatlonem  in  oiimi- 
bus  inodesdam  servamus.  De  primo  ait  Apcstolus : 
<  Si  nosiiietipsos  dijudicaremus,  noo  utique  judica- 
remor  ",  i  De  secundo  :  <  Omnia  fac  cura  consi- 


nendo.  Suni  au^vui  digiti  dexlerae  Dei ,  sunt  digiti  |.  lio  et  post  factum  non  poeniiebit  **•  >  De  ter'io  : 


dexierae  bum  uiae.  Digitos  Dei  legimus  quinqiie  : 
<  Tribus  appendit  moleni  terrae;  >  quarlo  <  librat 
monles  in  pondere  ;,  i  quinto  ^cor*:?  in  statera  ".i 
Triplex  esl  moles  terrae  :  vaiiitas,  voluplas,  niali- 
gnitas.  Hxc  terra  est  cor  nostrrm.  Contra  vanita- 
lem  esl  digitus  qui  dicitur  spiritus  tcientiae.  De  hoc 
dixeruiit  iiiagi  Pbaraonis  cum  facerel  Moyses  cini- 
phes  :  <Digiius  Dei  est  bic  ^*,i  id  est  spiritus  scien- 
liae  **9  ne  possimus  decipere  Moysen.  Conlra  volup- 
l^lam  et t  secundus  digitus ,  id  esl  spiritus  liino- 


<  Jucundus  homo  qui  miseretur  et  commodal ,  dis- 
ponii  sermones  suos  in  judicio  **.  i  De  quarto : 

<  Hic  jain  qnaeriiur  inler  dispensatores  ut  Cdelis 
quis  inveniatur  **.  i  De  quinto  :  <  Modesiia  vestia 
nota  sii  omnibus  hominibut  ^*.  i  Hi  digili  periineut 
ad  dexieram  et  sinistram.  Primo  dcbemus  surgere 
ad  domus  aediflcationem,  secondo  ad  apertioncin, 
tertio  ad  ministrationein.  Primum  per  congerieiii 
virtutum,  teoundum  per  devolum  desiderium,  ter- 
lium  per  exsecuiionem  operum.  De  prinio  dicilur 


»•  Isa.  5i.  »'  Psal.  117.  "  Psal.  4i.  "  Isa.  58.  »*  JoblO.  '•  Ezech.  5.  '•  Eccll.  41.  »Msa. 
nn.  »•  Isa.  40.  »•  Exo4i.  8.  ••  Isa.  11.  ••  Ibid.  •■  Exod.  i4.  •»  Isa.  11.  ••  Joaii.  8 .  •■ha.  U. 
••  Ibid.    •'-'••  Liic.  II.    •-••Miirc.  7.    •'  ICor.  11.  ••  F.ccli.  52.    ••  Psal.  III.  '•  I  Cor.  I,    "  PbiU  4. 


THOMiE  CISTERC.  £T  lOAN.  ALGRIM  5W 

aJ  Ccclesiain  :  c  Non  lu  cdiflcabis   mibi  domnm,  A  Has  tres  domos  DOiaTit  Davld  eam  aii:  •  Myriba  ei 


sed  fliius  tuus  qirf  egrediiur  de  alero  tuo  ^*.  »  l>e 
secundo :  c  Adaperiai  Dominos  cor  nostram  in  lege 
sua  et  in  praecepiis  suis  **.  i  De  lertio  :  c  Opera« 
mini  dum  dies  est  *^.  >  Ad  aedificationem  do- 
mus  intendebal  David  cum  dicerei  :  c  Si  dedero 
somnum  oculis  meis,  et  palpebris  meis  dormiialio- 
neniy  donec  iriveniam  locum  Domino»  taberriacirium 
Deo  Jacob  ^*.  >  V.i!  tibi  qui  curas  fundare  domos 
inieriiuras,  nec  salteni  vile  Cbrislo  vis  esse  cubile, 
diceus  lllam  Proplieiae  rcpreheiisionem  :  c  Nondom 
venit  lempus  dohiiis  Doiitini»diflcandx^*?>  sed  cla- 
macum  David  :  cYae  mihil  quia  nrca  Domifn  est  in 
pcllibus,  et  ego  bahito  dosnos  cedrinas  ^^,  i  elc> 
Ipse  iiostrac  rr.i£iruatis  iudviit  niorticina,  el  ego  in- 
dutus  sum  vana  gloria.  Rec^^giia  ergo  prxscpiuni 
Stabuli,  daiistrum  vlrginalis  iiUTi,  l:i|rKle:n  sepul- 
criy  et  vide  ne  exhibeas  pro  praesepio  doiuum  nego- 
liaiionis^*;  pro  claustro  virginali ,  prostihulum  le- 
nonum  **;  pro  lapide  sepulcrr,  speluncam^iatro- 
nuiu  **.  Setl  potius  clania:  cSi  dedero  somnum  ocu* 
lis  meis  et  palpebns  ineis  donnitationcm,  donec 
luveniam  locuui  Domiiio.  > 

lu  praescpio  est  domus  bumilitatis,  In  ulero  Yir* 
ginis  doinus  easlitalis,  in  lapide  sepulcri  doinus 
disciplinatae  fellgiosllaiis.  De  prima  fogalur  su- 
perbia^a  secunda  ejiciiur  luxuria^  a  tertia  fugit 
sensualis  evigailo.  Primam  iiobis  expressit  propbeu 
sic :  €  Noii  sum  medicus,  et  non  est  in  domo  mca 


B 


panis,  neque  vetiimentiim'*.  i  Penes  medlcum  est  ^  pijn^g  ingressa   est   Dina »  ei  itleo  corrupU 


giitta  et  easia  a  vestimeniis  tais,  a  domiiMis  etNir* 

neis'*.  >  Mjrrba  amarum  babet  sap6rem,.gi>ttaeit 

species  quae  vuJneris  aufert  tuinorein»  ctsit  in  aquis 

crescit,  in  alium  se  erigil,  odorem  effundit.  Itaqne 

pcr  amaritiidinem  niyrrbae  castitas  conservaitur,pcr 

guttam    inflaiura  superbiae  huinitiatar,  casto  cret* 

eit  in  aquis»  scilicet  disciplina  in  lacrymosa  con- 

punctione*  In  altum   se  eitendit,   scilicet  iu  Dei 

dilectione.  Odorifera  est  in  conversatione.  De  hac 

aii  PropheRi :  c  Fr.iiige  esurieuii  panem  luitm,  et 

egeuos  vago^que  iiiduc  in  doiuum  luani*^  >  Seiisus 

nostri  vagi  sunt  cgressi  de  domo  dlsciplinae  circuin- 

^undo  niiiiidl  curioskaies,  egcni  sunt  quia  nullam 

(secum  utiiitaiem  inde  ircportaiites,  esuriunt  verbutn 

doctrrnae  cupienies.  Indc  dicitur  de  muliere  fortl: 

c  Consideravit  semitas  domus  suae,  ct  panein  otiosa 

iion  comedit  **.  >  Prima  enini  semita  est  qua  Teiii 

tiir  ad  humiliiaicm»  secunda  qtia  ohservamus  casti- 

taieni,  teriia  qua  gradiniur  pcr  discipliii^  rcgu!a- 

ritalein.  Mulii  transferunt  se  ad  domnm  snperhiae» 

relicla  doino  humilitalis;  alii  ad  domuni  iiiipudicilije, 

relicia  domo  casiitaiis.  Tertii ,  contempta   donio 

disciplinae,  ad  douiom  cvagationis.  Domus  superhiae 

fuit  doinus   Ezechi»,  quaudo   osteudit  thesauros 

suos  Chaldxi*»  **,  et  turris  Babel  qui  dicitur  coufu' 

tio,  et  idet>  dispersae  suut  liiigua:  eoruiu  ^.  Donium 

• 

castitatis  faciebai  donuiiu  luiuriae  u\or  Putipliar 
eiinucbi  cuni  Josrph    acciperet  *^.  Doniuiii  disci- 

lu 


f» 


peccatoruin  cjeeiioy  painis  est  doctrinalis  refectio, 
in  vestiinenio  rcliglosae  converoationis  exemplarii 
exhibiiio,  ut  dicat  Dominus  hiijus  domus :  c  Discite 
a  ine,  quia  milis  sum  et  humilis  corde  **.  >  Et  de 
pane:c  Qot  non  babctis  argeutuin,  propera:e, 
emite,  et  comedite  **.  >  Et  de  vcsie  :  c  Consurgc, 
consurge,  induerc  for^.Uuiliio  tiia,  Sion.  luducre 
vestiinentisgloriae  inx,  Hierusalem  civitas  saiicu  *^i 
Doinum  castitatis  habehat  sponsa  de  qua  dicit: 
I  Lectulus  noster  floiidus,  li^ita  Jomoniin  iiostr^ 
rum  cedrina»  laquearia  cuprcs^iiia  ^".  >  Ecce  tigiia 
in  doiiio»  laquearia  iii  thalaino,  flos  in  ieciiilo.  In 
cedro  est  sublimilas,  in  cupresso  odoris  suavitas, 
lu  fljrc  jucunditsis.  Priinum  ar^clo,  secundum  i)e.o, 


donio  superbiae  suiit  idola  qua^  tulit  Racbel  de  donio 
Labani  *',  qui^  dicilur  dealbatio.  Iii  doiiio  voluptatii 
iunt  idola,  scilicei  Adouis,queni  pUiigebjut  inulie- 
res  in  teinplo  *'•  In  doiiio  curiosilatis  s«int  idolaquae 
iribus  Dan  iiivenit  in  domo  Micliar.  Ilaec  suiit  quas 
iiupediunl  ne  domus  Doiniui  constniaiur.  Muudi 
vaiiitas,  carnis  vohiptas,  otlositas*  Priinum  est  do- 
luus  superborum,  seciiuduni  lectus  delicaioruw» 
tertium  somiiiuni  pigroruui.  liide  David :  c  Si  iu- 
iroiero  iii  tabernaculuin  domus  nicae**.  >  Ecce  pri« 
luuin  :  c  Si  asceiidero  in  lectuui  strati  mei  **.  i  Ecce 
secunduin  :  c  Si  dcdero  soniuum  oculis  uieis  et  pal- 
pchris  nieis  doriuilatiouei!)  **^,  >  ecce  lertium  :  c  Ct 
requiein  teuiporibus  nieis S  >  quod*es(  causasounii. 


leriiuin  in  seipso.  Angelis  eniiu  <^st  jognata  virgi    0  Prinio  euim  quiesciuius  a  boiio  opere  torpeiido; 


nitas,  castimoniae  gratia,  Deo  bene  redolet  niuu- 
ditia,  ipsi  casto  de  castitale  jucunda  est  couscieiitia. 
De  domo  disciplinse  dicitur  mulieri  funileiiti  oleuni : 
<  'Jlaude  ostiuni  supcr  te  et  siiper  fiiiuui  tuuin  '*.  i 
£t  ille  a  quo  petehantur  tres  paiies  in  Evangelio  ait : 
c  iam  ostiuiu  ineum  clausum  csl,  et  pueri  mei  nie- 
cum  sunt  in  cubiii  meo,  noli  mihi  moleslus  essc  *^.> 
Ei  Doiuinus  :  c  Tu  auCsin  cuin  jcjunas,  iiitra  cuhi- 
culuiu  tuum,  et  clauso  ostio,  ora  Patreiu  luuni  ■*.  > 


posicii  dorinitaiiius  nuiii:  cadeiido,nuiic  resurgendo; 
lertio  doriiiiuius  in  peccato  delectando.  H;ec  a  se 
David  rciiiovet  ut  doiuuuk  Dci  ;edi'tcet.  Taberuacu- 
Iiim  sive  doinus  est  mundi  feliciias :  iude  dicilur 
Ahrali;e  :  c  Egredere  dc  lerra  lua,  et  de  coguatione 
tua,  el  de  douio  patris  tui  *;>  iiidc  Job :  <  (jui  iiabi- 
laut  douios  luleas  ei  terrenuni  habeut  fuiidaiucu- 
tuiu'.  I  L)e  soiiiuo  diciliir :  c  Surge,  qiii  duriiiis, 
et  cxsurjje  a  iiiuituis,  et  illuiuiiiabit  te  Ciirisius^ ;  i 


^*  llPar.  !7.  »»  II  Mach.  I.  '*  EccH.  51.  "  Ps.il.  151.  '*  ApR.  I.  "  I  Par.  17.  '•  Joau.  2. 
'•  hilium  ^.  ••  Matih.  «!.  •»  Isa.  5.  ••  M:.tih.  II.  ••  Isa.  55.  •'  lsa.5i  ••  Caiii.  !.  ••  IV  Kerf.  4. 
•'  Luc.  H.  •*  Matih.  6.  ••  Psal.  4i.  ••  Isa.  52.  •»  Prov.  31.  •M^zedi.  27.  •»  Geii.  !l.  •*  Gimi. 
.'9.  ••  Cor  l^A.  ••  Geu.  31.  •' Ezech.  8.  ••  Pbal.  151.  *•  Ibid.  »*•  Ibid.  •  »  Ibid.  •  Geu.  li. 
'  Job  4.     '   Ejdics.  5. 


COBIMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VII. 


5SI 


canias  w\nz  operc  coroplctmus.  Iii  digilis  actipilur  A  ris  •».  Unde  dedil  nominii»  Moysi  Ubulas  lapidea» 

..••••.  BV  _  •        _  •       •_         ••  _       •_       •!!  -       ^__!_a.._^       •! 


ducrelio  •  per  quani  opera  diriguulur,  quia  nulla 
meoibra  flesibiliora  sunt  vel  pluribus  disiiuci&  ar- 
licttlis*  In  lioc  nos  admonet  ut  quoiies  alios  casti- 
ganius«  prios  cooscientiam  noslram  solerli  discre- 
tione  sculpamos*  itf  jrrba  conlinentjain  carnis  el  ma- 
nuumtigniflcat,  undemaiiiM  sponsaBStilUnt  myrrAam, 
cum:  operibus  coniinentiae  sci  mancipani.  Et  digiu 
plim  mfirrha  probaiii$ima,  cum  se  discretionc  sol- 
liciia  examiuans,  iuve!;ii  se  vivere  continenier  in- 
tuiui  reiribiUionis  aeien^ae.  Ordo  congruus :  prinio 
sorgil  pcccator,  secundo  ^.periljusui:.,  leriio  dislillat 
perfecius.  Surgii  peccalor  solvens  jiiguin  nequiii», 
iperii  justus  porias  justitia:,  distillat  perfectus 
mjrrbam  palieiilise.  Priinus  a  cor{  ore,  secundus  in 


digilo  Dei  scripias  '*,  quia  illa  scripiura  liniorf 
poi-xx  voluptuosos  rerrenabal.Conira  inalignilalem 
c£i  s[^iritus  pietalis  *'  sive  digiius.  Dc  quo  dicilur 
in  Evangelio  '\  cum  maligniias  iud^eoram  uitiliu^ 
rem  adulieram  damitarel,  Doiniiius  digilo  scribebui 
iu  lerra,  scribe  bos  viros  adjudicatos.  Quarlus  di- 
gilus  est  fortiludinis  *',  quinlus  i^piriios  consilii  '*• 
Quario  i  libral  mouies  in  pondere,i  quinto  ccolies  iu 
sialera.  >  U;£C  suiii  duo  genera  daemonum  ;  qui- 
dam  e:iim  nocent  liominibus  ¥iolenler,bi  sunt  mou- 
tes  cnpcrbi,  quos  librai  Dominus  in  pondere  forli- 
tudinis  ejicieudo  ;  alii  nocent  fraudulcuier,  bi  sunt 
colles  quia  doprimunt  se  per  speciem  buniUitatis, 
ne  monies  videantur.  Hos  librai  Douiinus  in  siaiera 


nipore,  lertius  in  odore  :  a  cjr^are  ^'.aviiaiis,  in  d  «<>nsiiii  quo  libranius,  id  est  circumsplcimus»  uiruni 


aiiioresanclitalis,  in  odore  bediiiudinis.  De  primo  : 
cExculere  de  pidveribus»  consurge,  sede,  Jerusa- 
leni;  sclve  tincula  coJIi  tui  '*;i  de  secundo  :  cApe- 
rite  inilii  porlas  justiliae,  ei  higrc^sus  in  eas  con- 
liK^hor  Domiiio  **  ;i  de  lerlio  :  c  Myrrba  el  guua  ei 
catia  a  veslimeniis  tuis  a  donribus  eburneis^*.i  Pri« 
mus  esl  Lazariis ,  seciindus  Zaclixiis,  lerliusSle- 
pbtnos.  Lazarus  adf/uriii  dicilur,  quia  suscitalus  de 
tepulcro.  Zacbjeus  ju$tificc:ui,  quod  faclum  esl 
cjutndogaodens  apparuil  suscipiens  Cbrlsium  in  sua 
domo.  Slepbanus  quaii  itan$  phanum  :  niyrrhain 
primiis  post  Cbrisluro  dislillavit,  iapides  torrentes 
cum  omni  alacriltle  suscipiendo,  ei  Inier  bos  pro 
iriimicis  devoie  orando.  Myrrha  quauiu  esl  amarior 


boni  sini  an  mali,  el  sic  digilus  UO  quintus 
eos  ejicil.  De  quario  dicluro  esi  :  c  Si  in  digilo  Oei 
ejicio  daemonia ,  profccio  pervenii  in  vos  regniMii 
Dci  '^-***;i  de  quinlo:  cMisit  Doininusdigiium  suum 
in  auriculas  surdi,  ei  saoaius  esl  *«-*'.i 

Manusbomiuum  sunt  duae  :  dexlera  et  sinislrar 
In  dextera  sunt  opera  jusiiiias,  in  sinistra  opera  nii  • 
sericordiae.  Uiraque  ornalur  digilis  qulnque ;  nani 
ulraque  operalio  ut  sit  ordinata,  indigei  discrci'oue. 
El  sicut  in  manu  sunt  digiti  quinque,  slc  io  ditcre- 
tione  quinque  gradus  possumus  tssigntre  :  primut 
est  dijudicaiio,  secundus  deliberaiio,  ie;*iiot  dispo- 
siiio,  qutrlus  dispcnsatio,  quiutut  moderttio.  Pri* 
muin  enim  esi  dijudicare,  quid  sit  licilum,  quid 


Itnlo  probaiior.  Aiia  eniin  esl  tmtra,  alia  esl  ama*  C  iilicilum.  Sed  quit  non  omnit  liciia  expediool,  se* 


rlor,  alit  tmarissiina.  Amara  esi  peccalori  In  sa- 
•Ksf-aclione;  aniarior  justo.  xelando  pro  religione; 
ann rissiii^9  perfeclo,  in  susiinenda  passlonc.  Ptimiis 
cSicit :  cRecogilabo  libi  on.nes  annos  nicus  U,  ama- 
ritudine  aniinaeircoe^*,!  et:  cLoquar  in  amariludine 
tnimae  meae^^;i  de  secundo  E/ecliiel:  cAbii  amarus 
?n  iudignatione*';»  de  lerlio  :  cO  mors,  quam  amara 
esl  meuioria  lua  ''!i  Sed  quar.do  pro  Deo,  ceccc  iu 
ptce  aroariiudo  mea  aroarissima  *^.i  Prim^  estpro- 
btit ,  .tecundt  proba*>or,  leriia  probaiissima.  Vel 
probalt  est  in  vasis,  probaiior  in  mauibus,  proba- 
tittimt  in  digitis  :  in  vasis  cordis  proponendo,  in 
mtnibus  operaodo,  in  digilis  opera  prudenier  discer- 


cundo  td  deliberaiionero  cousurgimus  ub:  disct- 
mus  qoid  sii  expediens.  Quo  cognito,  resitt  quaerere 
qiio  modo  vel  quo  ordine  faciainus.  Ordlue  dispo- 
siio,  saepe  ad  gratiam  dispenstiionls  confogimus« 
prooccasione  varia.  Uiiiroum  esi  modoro  congrct  m 
iroponere.  Per  dijudictiionero  llcila  tb  iLiciiis  so- 
cernimus,  per  deliberallonem  uiilia  ab  inutililus, 
per  disposiiionem  cororooda  in  ordinem  redigi>nus, 
per  dispensaiionem,  pro  rerum  evenlu  iemporuui 
opporluniiaii  cedimus,  per  inoderalioneni  in  otnui- 
bus  inodesiiam  servtmus.  De  primo  aii  Apcsiolus : 
c  Si  nosnielipsos  dijudicaremus,  noo  utique  judica- 
reinor  '^.  i  De  secundo  :  c  Omnia  fac  cura  consi- 


nendo.  Soni  tu":in  digiii  dexterae  Dei ,  suni  digiii  |.  lio  ei  posl  facium  non  pcenitebil  **•  »  Deier'io  : 


dexters  bumaiiae.  Digilos  Dei  legimus  quinqiie  : 
c  Tribus  appendil  moleui  terrae;  >  quarlo  c  libnt 
monlet  in  pondere  ;,-»  quinlo  ccor*:?  in  sialera  ''.» 
Triplex  est  moles  terrae  :  vanilas,  voluplas,  niali- 
gnilas.  Ilxc  lerra  esi  cor  nosirrm.  Conlra  vauila- 
lem  esi  digilus  qui  dicilur  spirilus  tciemiae.  De  huc 
clixerunt  niagi  Pharaonis  cum  faceret  Moyses  cini* 
pbet :  cDigiius  Dei  esl  bic  ^*,»  id  esi  spiriius  scien- 
lut**9  ne  possimus  decipere  Moysen.  Contra  volup* 
Ulem  et  1  tecundus  digiius ,  id  est  spiritus  iimo- 


c  iucundus  homo  qui  miserelur  et  commodal ,  dis- 
|H)nit  sermonet  suos  in  judicio  '*.  >  De  quarlo : 
c  Hic  jain  quaeriiur  inler  dispenstiores  ut  Cdelis 
quis  inveniatur  ^*.  >  De  quinlo  :  c  Modesiit  veslia 
nola  sii  omnibus  hominibus  ^'.  >  Hi  digfli  periiaent 
ad  dexieram  ei  sinisiraro.  Primo  debemus  surgere 
ad  domus  aediiicaiionem,  secondo  td  tperlioncin, 
tertio  td  ministrationem.  Primom  per  congeriein 
virlulum,  terunduro  per  devoluro  desideriuro,  ter- 
tium  per  exsecutionem  operum.  Bt  priroo  diciiur 


»•  Isa.  5«.  »'  PmI.  117.  '•  Psal.  4i.  "  Isa.  38.  »*  Job  10.  "  Ezech.  5.  »'  EccIL  41.  ^Msa. 
5».  '•  Isa.  40.  ^  Exo4l.  8.  "  Isa.  II.  ••  Ibid.  "  Exod.  i4.  •»  Isa.  II.  'Woaii.  8 .  ••ha.  II. 
••  Abid.    •'-"•  Luc.  11.    •-••MHrc.  7.    "  ICor.  II.  "  Kc;li.  32.    '•  Psal.  ili.  "  I  Cor.  I.    "  Pbil.  4. 


TflOIiLE  CISTERG.  £T  JOAN.  ALGRIM.  S» 

a.l  Cedesiain  :  <  Non  lu  cdlflcabis   mlbi  domnm,  A  Hjs  tres  domos  DoiaTii  David  Cttni  th:  •  MynlMCi 


sed  fllius  luuii  qtri  egredlior  do  niero  tuo  *'.  »  I>e 
secundo :  c  Adaperiai  Dominus  cor  nostrum  in  lege 
sua  el  in  praeceptis  tuis  *'.  i  De  tertio  :  <  Opera- 
mini  duro  dies  est  '^  i  Ad  aedificationem  do- 
mus  intendebat  David  cuin  diceret  :  i  Si  dedero 
somnum  oculis  meis,  ct  palpebris  meis  dormiitiio- 
neniy  donec  inveniam  locum  Domino,  laberriaculum 
Deo  Jacob  ^*.  »  Vne  tibi  qui  curas  fundare  domos 
inierituras»  nec  salteni  vile  Cbrislo  vis  esse  cubile, 
dlceus  illam  Proplieiae  rcprelieniionem  :  <  Nondum 
v'enit  lempus  dointis  Dontini  «dificandx^*?  i  sed  cla- 
macum  David  :  lYae  mihil  qui:t  nrca  Domifii  est  in 
pcilibus,  et  ego  babito  <^o:nos  cedrinas  ^^i  i  etc> 
Ipse  iiostrac  fragililatis  Induit  niorticina,  el  ego  in- 
dutus  suni  vana  gloria.  Recr^giia  ergo  prxscpiuni 
Stabuli,  claiistrum  vlrginalis  iiiiTi,  l:iiii(len  sepul- 
criy  et  vide  ne  exbil.ea9  pro  praesepio  doinum  nego- 
tiaiionis^*;  pro  claiistro  virginali ,  prostibulum  lc- 
nonum  ^*;  pro  lapide  sepulcrr,  speluiicam^iatro- 
nuiu  **.  Seti  potius  claina:  <Si  dedero  somnum  ocu* 
lis  meis  et  palpebns  ineis  doriuitationcin,  donec 
luveiiiam  locuui  Domiiio.  • 

lu  praescpio  est  douius  buiniliiatis,  in  liiero  Yir* 
giiiis  douius  easliiatis,  In  lapide  sepulcri  domus 
disciplinalae  fellgiosllalis.  De  prima  fugalur  su- 
perbia^a  secund;i  ejicitur  luxuria,  a  lertia  fugit 
sensualis  evtgailo.  Primam  nobis  expressit  propbeta 
sic :  <  Non  sum  medicus,  et  non  est  in  domo  mca 


B 


futta  ei  casia  a  vesiimentis  tais,  a  dotiilbus  efeor- 

neis'*.  I  Mjrrba  ainarum  babet  saporefn.gtttuest 

species  qtiae  vuJneris  aufert  tduiorein,  casit  iii  aquis 

crescit,  in  ahum  se  erigii,  odorem  effundit.  itaqos 

pcr  amaritudinem  niyrrhae  castHas  conservatvr.pcr 

guitam    inflaiura  superbiae  huniitiaiiir,  caaia  oct- 

cil  in  aquis»  scilicct  disctplina  in  lacrymoia  con- 

punctione.  In  altum   se  eitendit,   scilicel  In  Uel 

dilectione.  Odorifera  est  in  convertatione.  De  hae 

ail  PropheRi :  <  Fr.iiige  esurieuli  panetn   lunai^et 

egciios  v.igo:)que  iiiduc  in  doiuum  tuani**.  t  Sensas 

iiostri  vagi  sunt  cgressi  de  domo  disciplinae  circafli' 

Cundo  niuiid!  curioskaies,  egcni  sunt  quia  nollan 

secum  utilitaicm  inde  rcportaiites,  esuriunt  ferban 

doctrinae  cupienies.  Indc  dicitur  de  muliere  forti: 

<  Consideravit  semiias  domus  suae,  ct  panem  otiosi 

iion  comedit  **.  i  Prinia  eniro  semit;!  est  qua  veni 

tur  ad  huniilitaicin,  secunda  qna  observamus  casti- 

laieni.  tertia  qua  gradiniur  pcr  disciplinas  rcgn!a- 

ritalein.  MuUi  transferunt  se  ad  domnm  tiiperbi<t 

relicta  doino  bumilitatis;  aTii  ad  domuni  iinpudicitie, 

relicia  domo  casiitaiis.  Tertii ,  contenipta  dom 

disciplinaey  ad  doinum  cvagationis.  Domus  tnperbia 

fuit  doiuus   Ezechi»,  quaiido   osteiidit  thetaaros 

suos  Chaldxi*»  **,  et  turris  Babel  qui  dicitur  c^fh 

iio,  et  ideo  dispersae  sunt  liiigua:  eontin  **•  Domui 

castitatis  faciebai  donuim  Itixuriae  uxor  Pu:ipbar 

eiinuchi  cum  Joscph    acciperet  *^.  Douiuin  disci- 


paiiis,  ne«iue  vettimenUim**.  »  Penes  medicum  est^  plinae  ingressa   est   Dina ,  ei  i>leo  corrupta**.  In 


peccatoruin  ^eetio,  painis  esl  doctrinalis  refectio» 
in  vestiinemo  rcligiosae  converoationis  exemplarit 
exhibiiio,  ut  dicat  Doininus  hiijus  domus :  <  Discite 
a  ine,  quia  milis  sum  et  humilis  corde  *'.  i  Et  de 
pane :  <  Qoi  non  babclis  argentuin,  properate» 
emiie,  et  comedite  **.  i  Et  de  vcsie  :  <  Consurge, 
consurge,  induero  for'.'tuilii(!  lua,  Sion.  liiducre 
vestiinentisgloriae  tuac,  Hierusalem  civitas  sancu  *\i 
Doinum  castitatis  habehai  sponsa  dc  qua  dicit: 
<  Lectulus  noster  fl^xidus,  iij,M\a  Jomoruin  ftostrrt 
rum  cedrina,  liiquearia  cuprcs^itia^".  i  Ecce  tigna 
In  doiiio»  laqueaiia  iii  thalaiiio,  flos  in  ieciulo.  ln 
cedro  est  sublimitts,  in  cupresso  odoris  suaviiaSr 
li:  fljrc  jucuuditsis.  Primum  arj^clo,  stcundum  Di^o, 


donio  superbiae  sunt  idola  quar  tulit  Rairhel  de  dono 
Labani  **,  qui^  dicilur  dealbatio.  Iii  duiiio  voluptatis 
tunt  idola,  scilicet  Adonis^queni  pUugebaiit  mnii^ 
res  in  templo  *^  In  doiuo  curiosiiatis  ttiut  idolaqaa 
iribus  Dan  iiivenit  iu  domo  Michap.  Ikec  tiint  quae 
iinpediunt  ne  tlomus  Doniini  construatur.  MaDili 
vaiiitas,  carnis  vohiplas,  otiositas*  Primoin  est  do- 
luus  supcrborum,  seciindum  lectus  delicaioniui, 
lertium  somiiiiiiu  piKroruiu.  liide  David :  t  Si  in- 
iroiero  iii  tabernacuiuin  domus  mcae**.  »  Eccepn- 
luum  :  <  Si  asceiidero  iii  lectutu  strall  mel  **. »  Ecce 
secundum :  <  Si  dcdero  souinum  oculis  weis  el  pal- 
pcbris  nieis  doriuilatioueiu  **^,  >  ecce  tertium  :  <  Ci 
requiem  temporibus  nieis ',  i  quod'est  cauta  soiinti. 
teriiuin  in  scipso.  Angelis  enini  ?.st  jognaia  virgi    0  Prinio  euim  quiesciuius  a  boiio  opere  torpendo; 


nilas,  castimoniae  gratia,  Deo  bene  rcdolet  muu- 
diiia,  ipsi  casto  de  castitate  jucunda  est  couscieiiiia. 
De  domo  disciplinse  dicitur  niuiieri  funi!eiiti  oleum  : 
<  '^laude  ostium  super  te  et  siiper  fiiiuiii  tuuin  '*.  i 
£t  ille  a  quo  petehanlur  ires  paiies  in  Evangelio  ail : 
I  J;iin  Obtiuiu  ineum  clausum  esl,  et  pueri  mei  nic- 
cum  sunt  in  cubiii  ineo.  noli  mihi  moleslus  essc  *^.i 
£t  Domiuus  :  <  Tu  auCsin  cuin  jejunas,  iutra  ciibi- 
culuiii  tuum,  et  clauso  ostio,  ora  Patreiu  tuttin  **.  i 


posie»  dormitauius  nuiii;  cadendo, nuiic  returgendo; 
lertio  doriniuius  in  peccato  deleclando.  Haecate 
Duvid  reiiio\et  ut  doiuuui  Dci  ;edi'>cet.  Taberuacu- 
lum  sive  doiuus  est  mundi  feliciias :  iude  dicilur 
Abrah;e  :  <  Egredere  dc  terra  tua,  et  de  cognatioae 
liia,  el  de  doaio  patris  tui  *;i  iude  Job :  <  Uui  habi- 
lant  douios  luleas  ei  lerrenum  habent  fuudaiucti- 
tuiu'.  I  l)e  soiuno  dicitur :  <  Surge,  qui  duruiis, 
ei  cxsiirjje  a  iiiuituis,  et  illuiniuabit  te  Chrislus^ ;  i 


^*  llPur.  M.  »»  II  M;ich.  i.  '*  Eccli.  51.  "  Psal.  131.  '«  Apf?.  \.  "  I  Par.  17.  "^*  Jo.iu.  2. 
'•  iMhum  ^i.  ••  Matih.  «I.  •»  ha.  5.  ••  M:.tih.  II.  •»  isa.  55.  •♦  lsa.5i  ••  Cani.  I.  ••  IV  Kerf.  4. 
•'  ".Mc.  II  •»  Matih.  G.  ••  Psal.  4i.  ••  Isa.52.  •»  Prov.  31.  ••  Kzedi.  27.  •*  Geu.  II.  •*  Gfn. 
•  U.     ••  Cei     .M.    »«  Gcn.  31.     »•  Ezcch.  8.    »•  PsaL  151.      »»  Ibid.     »*»  ibid   •   »   ibid.     •  Gcii.  li. 

'  i'ib  4.    ^   Lpl^s.  5. 


tOMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  Vni. 
tnt,  percusseront,  palliain  taleruDt.  liiTene'  A  >Deo,  consolationes    tiKe 


B  muro  soliludinis,  percusserunt  in   haculo 

ilionis,  Tulnerayerunt  in  gladio  separalionis, 

emnt  pallio  siecolaris  conversaiionis.  Inve- 

lin  muro  soliludinls,  nedjlallonls  laeJeat, 

culo  correciionis,  ne  caro  lasciviat » in  gladio 

itionis,  ne  spirUos  carni  consenliat ,  nudave« 

iftiilo  saecularis  conversalionls,  ut  ad  operan- 

te  expedial.  Primo  invenerunt  in  mnro  soliln- 

solitudo  Iriplex  est :  prima  vi(ios»singulari- 

secunda  dereliciio  in  angustiis  tribulaiionis, 

est  in  meditaiione  desiderii  coelestis.   De 

:  c  Yap  soli,    quia  si  ceciderit  non    liabet 

"nnteui  ^.  >  Talis  solilarius  primus  fuit  dia- 

De  secundo  :  i  In  soUtudiuibas  errantes  ^*.» 


550 

Ixiificavenint  aolmarii 
meam  **.»  Baculus  facii  l.vorem.  Est  livor  ex  lae- 
sione  corporis,  et  livor  invidix.  Unde  :  c  Vulnus  et 
livoretplaga  l^umens  *^i  Et  est  livor  spiriiualis 
anxiettlis,  et  bunc  livorem  primum  babuitChristuSt 
ciijus  livore  sanati  siimus  *".  Gladius  fundit  sangul- 
nem  appetitus  spiritualis  :  unde  vita  anima  in 
sanguine  est.  Unde  ait  David  :  c  Efftidi  in  roe  an!« 
mam  meain  **-**.»  Denudatio  pallil  facit  expeditiiin. 
Unde  Joscph  eo  relicto  ad  fugienduai  fuit  velo- 
cior.  Joiinnei  relicta  sindoae  ad  evadenJuai 
fuii  liberior.  Elias  reliclo  pallio  in  terra,  ad 
asceudendum  hi  roclum  fuit  alacrior.  Custodes 
civiiatis,  scilicet  Ecclesiae,  merilo  dixiraus  apostolos, 
juxta   lllud  :    c  Super  muros  Jenisalem  consiiiul 


rtslus  in  passione  :  c  Circumspcxi  et  non  erai  ^  ctisiodes  ^*,  »  et  maxime  Petruni  el  Paulum,  qui 


llor*'.»  Et:  c  Similis  facius  sum  pellcano 
liiiis  ^*.»  De  terlio  :  c  Faclus  suiii  sicut  passer 
lus  in  tecto  ^'.»  la  hac  erat  Maria  Magdalena 
os  Dominiim:  cDomine,  inquit,  si  lusustuli- 
n«  dicito  mibi  et  ego  eum  lollam'*.»  Secumlo 
«emnt  gladio  correciionis.UndercVirga  tua  et 
is  tuusipsa  meconsolata  suut".»— cCorripiet 
•tes  in  misericordia  et  increpabit  roe  '*•» 
,  nit  Dominus,  quos  amo  arguo  et  casligo  '*.» 
letObsecra,  increpa  ^. — c  Corripiteinquietos, 
^iniui  pusilluniines»  suscipile  inririiios  ".» 
las :  c  Percussisti  eos  et  non  dolueruiit »  at- 
i  eos  et  renueruni  accipere  disciplinain,  indu- 


sponsam,  id  est  Ecclesiam»  invcnenint  errantem, 
percusserunt  repugnantem,  vulneraveruntobstiua- 
tam  sagitta  dileciionis,  spoliaverunt  Inveteratain 
pallio  veieris  conversaiiouis.  De  primo  dicitur: 
c  Erravi  sicut  ovis  qus  perierat^*.»  Sed  contra, 
Peinis  apostolus  et  Paulusdoclorgentiuni,  ipsi  uos 
docuerunt  legem  luam/Domine.  Repugnabat  }uiu 
illud  :  c  Tu  discipulus  ejus  sis,  nos  discipuli  Mosi 
sumiis*'.»  Sed  percussa  est  Juxta  illud  .  c  Percuie 
fillum  tuum  virga,  etliberabisanimam  ejus  a  roorie 
*'.»  Obsiinaia  eral  ut  diceret  :cSed  neque  si  spiritut 
factuseslaudiviinus*'*.cSed  vulnerata  dicit :  Fu/iie- 
raia  chariiate  ego,  Inveterata  erat  cui  dicturo  est : 


int  facies  suas  supra  terram,  ei  noluerunt  ^  c  Exuite  veierem  hominem  cum  aciibiis  suis  *\> 

'M  «  T^.i;^  ...i^A.<. ■..<........  ^i^.i:^  ..y^m^..^^.:^^is.  .   .  •• •!_. .    «» j* : . i«_ ^ 


t"*.»  Terlio  vulneraveruut  gladio  separaiionis. 
sdixit :  c  Non  veni  niiitere  pacein,  sed  gla- 
^•»  Iste  c  sernio  Dei  viviis  el  eflicaxei  pene- 
or  o.nni  gladio  ancipiti  et  pertingeiis  usque 
Isionein  animi  ac  spiritus  ''. »  Gladium 
dixi  sermonein  non  prolatum,  sed  incarna- 
}uarto  tulerunt  paliium  saecularis  conversa- 

dex  est  pallium  istud  :  |primum  voiiiptatis, 
Ittin  vanitaiis,  tertium  maiignitatis.  Primuin 
lud  quod  Josepb  reliquit  fugiens  in  inanu 
ae  meretricis  ** ,  secundum  illud  quod  Joaii- 
angelisla  in  manu  JudaK>rum  reliquit.iAt  iilc, 
rejecia    sindone  fugit  **.»   Tertium  quod, 


Audi  spoliatam :  Exipoliati  me  iunica  nua^  ^tco- 
modo  induar  illa  ? 

Iiaque  ut  coiitra  errorem  illuminetur  scientiat 
venianl  Petrus  et  Paulus  tanquam  duo  scientlc  lu- 
ralnaria.  Propter  boc  eniui  legiiur  Salomon  iii 
templo  fecisse  Deo  cherubiin  de  lignis  olivanim 
decem  cubitorum  aliitudinis,  et  alas  quinque  cii- 
bilorum  ^*.  Dignum  eral  ut  Cbristus  qiii  venerat 
inisericordiain  facere  nobjs  assignaret  virot  roiseri- 
cordiae,  ut  iis  qui  ceciderant  per  Adae  stullitiaiii 
bomines  scienles  assignaret  ille  qui  docet  liomi- 
nem  scientiain,  ut  per  cos  facerel  spiritualiier  le- 
gem  iiitelligere,  qui  venit  non  legeui  solvere  sed 
adimplere'*.  Hxc  diio  rberubim  facta  sunt  de  lignis 
icendente  in  coelum,  in  terra  remansit*'.  In- Dolivaruin  ;  quia  isti  suiit  viri  misericordiae :  quo« 


cusiodum  aafert  desolationem ,  percussio 
facil  livorem,  gladius  vulnerans  eflundit  san- 
II,  denudalio  pallii  reddit  expeditum  ad  ope- 
ero.  Desolationemsoliiudinis,  livorein  contri* 
sanguiiiem  appelitus  spiritualis  ad  operalio- 
irtutis.  Inveniio  custoduni  auferi  deM)laiio- 
t  dicat :  Beiiedictus  es,  Doniine  Deus,  c  qiio- 
idHuvisti  et  consolatus  es  me  *', »  ei :  c  Se- 
n  multiludinem  dolorum  meorum   io  corde 


rum  justiiiac  oblivioiiem  non  acceperunl ''.  Ili  di- 
cuniur  plenitudo  scientiae:  quia  non  quaetierunt 
scientiam  phantasticarum  argumentationum  :  sed 
c  scientiani  Deiplus  quam  holocaustum  '%»  Decem 
cubitorum  dicli  sunt  quia  spiritualilcr  et  doceatet 
et  adimplenlet  decero  legis  articuios  accepturi  sunt 
vobiNCUui  siiigMlos  dcnarios.  Haberoiis  ergo  in  cbe- 
rabim  scientiam,  in  lignis  olivaB  misericordiain,  in 
decem  cubitis  iegis  observanliam  :  scientiam,   ut 


ccle.  4.    *«llel)r.  H.    *Msai.  63.      *•  Psal.  101.     ^*  Ibid.     ••  Joan.  20.    ••  Psai.  ».    •«  Psal. 
w  Apoc.  3.»^  11  Tiin.  4.    ••  I  Thtss.  5.    ••  Jer.  5.    •'  Malih.  10.    ••  llebr.  4.   ••  Gen.  39.    ••  Marc 
"  IV  Ueg.  2.      ••  Psal.  86.      •»  Psal.  03.     "  Isai.  \.     ••  Isai.  5^.      ••-*•  Psal.  41.      »•  Isai*  Ci 
.  m.     "Joan.  9.    "Prov.  25.      »"-Acl.  10.     ^MaiIos.  3.      "  111  Reg.  C.      »•  Mttlh.  5.     »» 
33.    "  Ose.  «. 


839  TUOMiE  aSTERG. 

iimam.  Prima  in  poeiiiienlia  ci  confessione.  sectindt 
inasperaconTersalioneytenia  in  iiiala  passione.Ul 
De  priina :  Labia  iliiui  itillantia  myrrham  primam. 
De  secuiida :  c  Qaasi  myrriia  elecla  dedi  suaviialem 
odoris^"-^*.  I  De  terlia  :  Digili  meipUni  myrrha  pr<h- 
batiiiima.  Itaque  debet  aperire  niaiium,  aperire 
liiigiiani,  aperire  cor  suuin  :  roanum  ad  eleemosynse 
dationem,  linguam  ad  laudem  el  praedicationem, 
cor  ad  devotionem.  De  primo :  <  Manuro  suam 
aperuit  inopi^.  i  De  secundo :  c  Aperi  os  tuum  et 
Doroiiius  iniplebit  illud  ^*.  i  De  tertio :  c  Adaperiat 
Dominus  cor  vestrum  in  legc  sua,  et  in  praeceptis 
siiis'*.i  Cui  esl  bonor  et  gloria  in  saecula  saeculo- 
rum.  Amen. 


BT  JOAN.  ALGRINl  510 

A     Dileciui  meui  miiit  manum  $uam  rar  feramtn^  ei 
venier  meui  intremuit  ad  tactum  e/ni. 

[Card.]  Ac  si  dlcat  :  Dilectui  meui ,  Deus  Pater» 
miiit  manum  iifam,id  estFiliumsuuro,p«r  forMmen, 
id  est  per  aurem  nieam.  Uiide  de  ipsa  canit  Eccletia : 
€  Coiicipies  per  aurein  Deutn,  paries  et  bominem.  • 
Et  xenter  meui^  propter  revercniiam  tanti  bospitis. 
intremuit  ad  tactum  ejui;  i.um  roa  scilicel  tetigit; 
etde  carne  roea  separavit  carnem,  qoain  sioi  in 
corpos  buroanum  formavit  et  aptavit.  Quia  fero  ia 
Tcce  pulsanlis  praeroissnro  est :  Aperi  mihi,  subdit 
beala  Yirgo  :  Surrexi^  ut  aperirem  dilecto  ma.  et 
post  Interposilionem  aliquam  addit 


LIBER  OCTWUS. 


Peiiulum  os/ii  mei  aperui  dilecto  meo*  At  ille  de- 
eUnaverat  atque  tramierat, 

[Tbo.]  Pes>  Jum  ostii  sui  aiilma  sponso  aperiti 
coro  cor  suum  divina  insitione  digiium  facit.  Persu- 
luro  aperit,  cuni  su:>it.a  inspiratione  ad  desideria 
ccelestium  accensa,  saiagit  laiit  s  sinum  nientis  ad 
capiendum  gustuin  ejusdeni  § upemae  dulcedinis  ape- 
rire.  Prius  tniserat  sponsus  manum  suaro  per  fora- 
inen  ;  unde  veberoenter  accensa,  noii  jam  per  fora* 
roinls  angustlam,  sed  plenarie  aperta  janua  felic* 
complexu  pcrfruitur.  Ssd  qiiia  plenarie  in  bac  vita 
non  potest  baberi,  subjungil :  At  ille  decHnaverat 
atque  tramierat.  lloc  est  quod  ail  David  :  c  Acce- 
datborooad  cor  altum  et  exallabitor  Deus'^i  Et 
Salomoii :  c  Dixi,  Sapiens  elDciar,  et  ipsa  iongius 
r^cessii  a  me  ".i  Mec  dixit  simpliciier  ostium,  sed 
pessulum  ostii.  Clauseral  eniin  el  pessulo  seraveral, 
duin  cor  eju?  in  alluin  levaiur ,  iie  quis  insidiator 
iniraret,  juxta  illud  Salomonis  :  c  Omni  custodia 
serva  cor  tuum,  quia  ex  ipso  vila  proc':lit'*.i  Tri- 
plei  est  osiiuro :  primuro  disciplinae,  secundum  cir- 
cumspectionis,  tenium  solitudinis.  De  prirooi^  Aii- 
di,flli,disciplioam  pairis  tui  '^i  De  secundo  :  c  Dea- 
lus  vir  qui  in  sapientia  inorabiiur  et  in  jusiiiia 
roeditabflur  et  iu  ser:  ;u  cogitabit  circumspectionciii 
Dei  ■*.  I  In  leriio  erat  qui  dicebat :  «  Vigiiavl  ct 
factus  snro  sicnt  passer  sollurius  in  teclo  '*.  i  Haec 
tria  fueruiit  in  tabernuculo.Primum  in  atrii  inlroiiu, 
secunduiii  ia  sanctoruin  ingressu,  lertium  dat  ac- 
ccssum  ad  Saiicta  sanctorum.  Primum  clauditur 
rapiori,  secunduiii  latroni,  lerlium  negotialori :  ra- 
ptori  qui  esl  tnarifeslus,  latroni  qui  cst  occuUus, 
negotiatori  qui  est  importunus.  Raplor  enim  vagos 
acc  pit,  lalro  iiicauius  decipil,  negoliator  quielem 


B  subripil.  Primuro  fokbat  claudi  qui  diccbal :  c  Po 
ne,  Dotninc«  custodiain  ori  mco ,  et  circumtlanlias 
iabiis  nicis  *'.»  Hinc  est  quod  Dominus  clausii  osliun 
arcae  a  foris.  De  seeundo  :  c  Cuni  or^i^,  intra  lo  cu- 
biculuro  tuuro,  et  clauso  ostio  tuo,  ora  Patrem 
tuum".  I  Hinc  est  quod  mulier  ad  praeceptaui  pro* 
pbetae  fundens  oleum  clausit  ostiuni  super  se,  et 
super  filium  suuro  "•  De  leriio  n  Evangelio  :  c  ^uis 
vesiriim  babetaroicuin,  >qui  amicusdixii  peieati  :iNo^ 
li  mihi  niolestus  esse,  j?x  o:*tIum  roeuro  clausttiii 
est,  et  pueri  mei  mec^iin  sunt  in  lecio**  ?i  floc  est 
ostium  ad  quod  perseverabat  Pelrus  piilsans,  ela- 
psus  de  carcere,  ubi  eraut  caeteri  aposioli  '*.  Pos- 
sunt  eadeni  ostia  bene  aperiri.  rriinum  aperitur  ad 
purilaiem,  sccunduni  ad  veritalem,  terlium  ad  cia- 

C  rilalcm.  Primum  ut  peccator  suscepius  purificetur, 
seconduro  ut  puiificaius  enidiaiur,  teriiuin  ut  eru- 
ditus  conlenipleiur.  Priniuin  r.peruerat  Job  qui  ait: 
c  Oslium  nieuro  paluit  islori  **.  i  Secunduin  ape- 
ruerat  Abrabam,  qui  exislcns  in  ostio  tabernacoli 
sui,  tres  vidit  et  unuin  adoravit  *'.  Tertium  apertum 
vidii  Joauncs  :  c  Vidi,  itiquit,  osiium  aperturo  in 
coelo,  et  ecce  iedes  posiu  'rat  in  eo  *\»  Priroi  oslii 
est  pessulum  fervor,  secundi  timor,  tertii  amor. 
Fervor  rciigionis,  liiiior  diabolicae  fraudis,  amor  co* 
gnoscendae  superiiae  bcaliludinis.  Primum  aperitur 
contrito,  secundum  jam  erudito,,  tertium  diiecto: 
Conlrllo  ut  iiigredialur  airium,  ubi  animalia  inve- 
niebaniur,  ut  ct  caro  sacrincetur*;  jam  erudilo,  ut 

^  ingrediaiur  in  Saiicia,  in  quo  cral  roensa  proposi- 
tioiiis,  id  est  doclrina  aposlolica ,  ut  ibi  erudialur ; 
dilecto,  ut  de  leclo  qui  esi  Sancta  sanclorum  ad  iios 
ciTfediainret  videalur  Quo  Vxcvo  visus  ad  inoinent  lui 
per  speculuiu  ei  in  ;euigmatc  **  dcclinatet  iraiisiia 


^•-^«  Eccli.  24.  *^-w  Prov.  31.  *•  Psal.  80.  ••  11  Mdch.  1.  ••  Psal.  63.  ••  Eccle.  7.  •»  Prov.  5.  ^ 
Pov  I.  ••Ecdi.  U.  ••Psal.  lOt.  •»  Ps>l.  UO.  ••  Mailb.  6.  «MY  Reg.  4.  ••  Luc  ti.  *  Act.  «• 
••  Jjb  31.     ••  Gc-.  ^8.    ••  Apoc.  i.    M  I  C  ir.  13. 


541  COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.  —  LIB.  YID.  64i 

oobis.   Priaio  venil  ad    dos,  secundo  declinaTii,  A  «  Deilisii  nieiueniibus  te  signiflcilionem  ot  rugiaul 


lerlio  Iransiii.  Venil  per  incarnaiionem,  declinavii, 
ut  incornipiionis  avidos  nos  facerei ;  iransiil,,  ui 
nos  ad  regnum  vocaret.  Rl  moraliler  :  Venit  ad 
tiosiram  consolaiionem,  declinavit,  ne  lepescamus 
per  aecoritateui ;  Iransiii,  ut  demonstrarel  quod 
c  iion  habemos  btc  nianeiiiem  civiiaieui  **.  i 

Adliuc  habemus  quod  de  osiio  dicamus.  Fecit 
Salomon  oslium,  in  porlico,  in  lemplo,  in  oracuio. 
Oslium  porticos,  esi  serino  pmpheiicus  ;  oslium 
leiupli,  Cbristus  ;  osiium  oraculi,  patriae  c(£le$iis 
iulroiliis.  In  poriicu  vero  renuntiaiionis,  moraliier, 
est  ostium  cognitio  muudi ;  in  templo  conversaiio- 
ois,  cuRuitio  sui ;  in  oraculo  aHileiuplationis,  co- 
gnitio  illius.  Quia  duui  casum  mundi  attendis,quud 


a  Tacie  arcus  '*.  >  Ad  primum  iiivital  spoosain  sic : 
c  Veiii,  coluinba  mea,  in  roramiaibus  petrae,  el  in  ca* 
verna  macerix*'*.  i  De  secundo  ait  ipsa :  Extpolian 
me  tunica  mea,  qnomodo  induar  iUa  f  Lavi  pedeg 
meoi^  quomodo  inquinabo  iHot  7  Conlra  lertium  ; 
Anma  mea  Uquefacia  est^  ui  diieciui  loeutut  esL 

lloc  ut  fieret,  ires  fiict£  sunl  emissionea  de  coelo. 
Emissus  est  angelus.emissus  Spiriius  sanclns«  einia- 
sns  Cbrislus.  Iino  angelus  esi  misaus,  Spirilus  iaH 
niisikus,  Chrislus  admlNSus  :  niis&us  ad  Virginis  au« 
reiu,  iniuiissus  in  nieniem,  adinissus  in  veuireui : 
ad  anrein,  ut  Dei  revelaretcoiisilium;in  mcBiemiUl 
obumbrando  Virgiiii  darei  solatium;  iu  ventrein, 
ut  muudo  naurrago  ferret  auxiiiuui.  De  priuio  di- 


positusiii  incerto  divitiaruiit'^,  in  lapsu  vuliipiatuin,  q  ciuiu  csi :  c  Missus  est  atigeius  Gabriel  a  Deo  iii 


in  pericuio  dignitatum,  ad  ostium  porlicus  accedis  ; 
duui  vero  propria;  cariiis  dcfecluni,  puerili»  orlum, 
nioineiiiuui  juvenluiis,  vespeiam  seneclutis  cousi- 
deras,  per  ostium  lempii  iransire  feslinas ;  duin  au- 
leui  boiiiiatein  Dei  cui  nibil  deest  altendis  ,  beaiitu- 
dinem  quae  nullo  iiidiget,  et  accedis  ad  videiidum 
iu  boniiaie  clecloruin  suorum  el  id  betanduiu  in  Ix- 
tiiia  geniis  su»  **,  paras  intrare  per  ostiuiu  ora- 
culi  specialis.  Notandum  quoque  quod  sol  aec|iiiuo- 
clialis,  directis  radiorum  lineis,  per  illa  Iria  ostia 
arcam  lestameuti  illuminabal ;  quia  sole  inlelligeii- 
112  directus  ntdius  cousideraiiouis,  nubes  cogiia- 
licNium  peuelrans  qux  discurruut  per  acrein  iiiedi- 
Ulionis  ;  per  supradicla  ostia  illumiual  arcam ,  id 


civitaleiu  Galibeae^*.  >  De  secitmlo :  i  Spiritus  san- 
ctus  superveiiict  in  te  et  virtus  Allissiiui  obuiubra- 
bit  libi  '\  >  Spiritus  euim  sanclus  in  eam  venit, 
perveiiit,  supervenii :  venit  cum  voio  casiiiaiis,  per« 
veiiit  cum  viriule  bunillilaiis,  superveuil  cuiu  my* 
slerio  incaruaiionis.  De  lenio  :  c  Quod  nasoetur 
ex  te  sanciuui,  vocabitur  Filius  Dei  *'.  >  Ecce  vetw 
ler  Virgitiis  est  coenaculum.  0  coeuaculum,  quod 
sicui  dies  verni  circumdabant  violae  saltuum,  Oo- 
res  rosarum,  lilia  couvailium.  lu  eo  ergo  redolel 
buuiilitas,  fervet  cbatitas,  Qoret  virgiuilas  :  buiui- 
|iias  iu  violis,  cbarilas  in  rosis,  virginilas  iu  liliis* 
0  celia  affectibus  ainoeiia,  moribus  sercna,  gralia 
plena.  Ponamus  ergo  in  boc  coenaculo  lectulum. 


esi  coiiscleuliani,  boc  Qt  xquiuoctio  id  est,  cum  no-  ^  Uiuledicai  Virgo :  c  Cuin  esset  rei  in  accubitu  suo, 

ctes  el  dies  suiii  xquales.  Moraliter  sunt  iiocics  el 

dies,  prospera  el  adversa,  dainua  et  lucra»  irisiilia 

et  laeia,  meuiis  puritas  ei  perturbaliOi  lux  coiiteui- 

platiouis  et  caligo  leuiaiiouis,  duin  baec  auiitius 

deliberal,  quasi  Kub  aequali  nieusura  dies  ei  iiocies 

librai.  Notanduiu  aoieui  quod  dilectus  isie  iraiisil 

per  bonos,  transit  ad  perfectos.  Ipse  eniiu  est  vir 

de  quo  molier  ait  :  c  Vir  Dei  sanclus  est  isle,  qui 

Iraiisiit  per  iios.  Facianius  ei  CGsnaculum  parvuiii, 

el  ponamus   in  eo  leclum  cl  uieusani,  «U  sellam, 

el  candelabroiu ;  ul  cuin  veneril  ad  nos  luaneat 

ibi  **.  >  Nihil  fit  iu  lerra  sine  causa.  Quia  eniin  ircs 

miserabiles  factae  suut  einissioues,  ad  hoc  vir  ia»le 

Irausil  per  nos,  ut  istas  repararet  per  tres  lauda- 


nardusiueadedilodoreiu.suuin^'*.  >  Nos  quoquo  cos- 
naculuui  dcbemus  ei  faccre ,  scilicet  cor  nosirum. 
Idco  praeparaie  corda  vesira  Deo,  ut  dicstis  : 
c  Paratum  cor  meuui,  Deus,  paratum  cor  nieuiii  '*.» 
Poiiaiuus  ergo  in  euni  leciuluui  traoquillitalis  el 
pacis,  mensain  devotionis,  seilam  propri«e  dijudi* 
calioiiis ,  caiidelabruin  coiiteiuplaiioiiis :  pacis  ul 
iiiveuiaiur  siue  muudana  perturbatiuuc ;  devoliouis, 
ui  satieiur  supernae  dulcediuis  suavitate  ;  dijudica- 
liuiiis,  ut  accuscl  se  houio  sine  excusaiioue ;  coih 
teiiiplaiioiiis,  in  superiiorum  cogiiilione.  In  leclo 
tiou  iuveuiiur  vir  iste,  nisi  fuerii  a  peccaio  mundos. 
Uiide :  c  In  leciulo  iiieo  quaesivi  per  noclem  queui 
diligit  aniiuaiuea,  quaesivi  ei  itou  iuveni  illum^*i« 


biles  emissiones  :  einisit  eitiui  diabolum  de  cce.o,  |^  Quia  c  uiiiversum  stratuiu  ejus  versasli  in  infirmi- 


Adara  de  paradiso,  emiltit  peccatorcm  iti  juiiicio  de 
beaionitn  cousortio.  Prima  propter  superbiam,  sc« 
cuiida  propter  iuobedieiitiaui,  tertia  propter  cordis 
duriiiauu  Veniiergo  ul  |iriiua  possit  resiaurari,  se- 
tunda  relevari,  terlia  devitari :  rcstaurari  per  iiu- 
meruui  beatoruiii,  relevari  per  veiiiain  pcccaiuruin, 
devitari  per  cuslodiam  niandatoruiu.  De  priiita  Da- 
vid  :  c  Judicabil  iii  iiatiouibus,  inipicbit  niinas^*.  > 
De  secunda  :  c  Misil  verbum  suum  el  saiiavit  eos, 
eripuiieosde  inleritionilius  eorum**.»  De  lerlia  : 


laic  ejus,  Dumiuus  opein  ferat  illi  super  lectuiu  do 
loris  cjus  *'  9  >  ul  postea  dicat :  c  Leciulus  noster 
floridus,  el  siccabit  venas  meas.  >  Paululum  cum 
lertraniiiiemf  inreni  quem  diUgil  anima  mea,  lii 
isio  hodie,  id  esi  hoc  die,  pax  vera  descendii.  De 
tnpiici  pace  ejus  quxre  alibi.  Hic  leciulus  miligai 
latiguorem,  reparal  dolorein,  ministrat  soporem,: 
laiiguorem  tentatiunis,  dulorem  saiisfactionis,  so- 
poreiu  uiundana;  obltvionis.  Vir  eiiiin  iste  cum  veuii 
ad  Icctuin  isiuin  levigat  culpam,  mitigat  pressuram. 


••  Hfbr.  15.    «  I  Tim.  6.     ••  Psal.  105.    «•  IV  Rog.  4.    »•  Ps.nl.  99.      '»  Psal.   106     '•  Psal,  59. 
"•  C  ui.  2.      '*  l.uc.  I.      'MbiJ.      '•  Ibid.    "*  Caui,  i.     ^•P^iil.  107.     "  Caul.  5.    ^»  Psal.  4«. 


545  THOMiC  QSTERC.  ET  iOAN.  ALGRCa  5il 

niifcrt  iolliciliii!inea  muiiilanain.  In  priino  sanaiur  A  Maria   iaierpffetotiir  $ttUm  SMrlt,  qoae    itacit   ad 


laiigiiidus  in  grabalo  **.  in  secunJo  conruriaiiir 
Iioino  qni  de&ceiiJebat  a  Jerusalem  ii^  Jericho  '*, 
in  tertio  Doniinus  praecepit  discipulis  Tacare  sonino ; 
sic  enim  aii  :  c  Dormiie  jam  et  requiesciie  ".  » 
Dc  primo  :  c  Perficio  sanitales  hodie  ct  cras  '*.  t 
De  secundo : « Jugnm  eiiim  meum  suave  est  et  6nus 
ineuiu  leve  *'.  >  De  tcrtio  dicitur  :  c  Obliviscere 
populum  tuum  ct  doinum  patris  tui»  et  coucupiscet 
rei  decorem  Iniim,  quoiiiain  ipse  e>t  Dominus  Deus 
luus,  et  adorabiy  cuin  ^.  >  MeiisSni  quoque  propo- 
sttit  buic  virO  l>eata  Yirgo.  Quia,  c  Sapienlia  acdi- 
ficayii  s.bi  domuin :  proposuit  mensam  **.>  Ad  banc 
vocat  filium  cum  dicil  iVtnial  dilectut  meu$  inkor" 
lum  tuum,  ut  comedai  fruelut  pomorum  tuorum.  Et 


viam,  unde :  c  Geede»  llaria  ?irgo»  cunctas  luereses 
sola  interemisli  ia  oaiTerso  ■lundo.  »  Ad  lanani  da- 
niant  in  nocle  doraienies  tlc :  c  Cum  susceperis  Toia, 
culpas  ooslnis  orando  eiciisa.  >  Ad  auroram  cla- 
mant  pcsnileiites  sic :  c  Sancia  liarin,  succurre  nii- 
seris,  juva  pmillanimes,  reToTe  OelNles  :  »  miseris, 
qui  corde  conleniDiur;  |msillnDiiiifl*s  qui  exteriori 
poeniienlia  graTanlur;  flebiles,  qui  lacrymis  coui- 
punctioiiis  perfuBduntur»  Sol  foii,  nude  :  c  In  saic 
posuit  tabemaeolum  soom  **» »  Cbristus  in  ea  camem 
assumens.  Anooo  loeet  ui  sol  cojus  vita  gkiriosa 
Tiiam  dedit  saeculoT  Aoooo  ducit  diligenies  ad  su- 
pernam  claritaiem,  cojus  Tiia  gloriosa  cuiicias  illu- 
sirat  Ecclesias?   Ecce  Tir,  id  est  Cbristus  »  Iransit 


ipse :  c  Ecce  sto  ad  ostiuin  et  pulso.  Si  quis  niilii  "  per  noi.  Habes  ergn  cesnaculum  bealain  Virgluem, 


aperuerit  inlrabo  ad  lllum  et  coenabo  cum  illo'*.i 
Haiic  seiisit  saiiatani  de  iiiensa  ilU  cum  ait :  Fa- 
9ut  dittillant  labia  tuat  mol  et  lae  tub  lingHa  lua» 
Vere  mel  quia  per  lolum  niundum  nielliflui  racli 
sunt  coeli.  Imo  legnntur  cmlt,  jn;uuiiflui»  rorifl:ii« 
nielliflui:  manniflui»  in  deserlo  Patribus  aniiquis; 
roriflul.in  coiisumuiatione  legis;  melliflui,  incipien- 
te  anno  benigniialis.  HS  Primuin  in  pcoplieiarum 
promissione,  secundum  in  coiiceptione,  lertiuin  in 
natiTitate.  Doprrmo.:  f  Manna  de  cceluplui  vobis'^.> 
de  secundo:  c  Rorale,  cceli,  desuper**;  i  de  leriioin 
Ji>b:  €  Mon  Tideat  hypocriia  rivulos  torrentis  iiiellis 
el  tNiiyri  '*•  >  Uanc  niensain  dirigainus  hnic  viro  : 


leclulum  quoqoe  cjus.  Habemus  oteruoi ;  meosam 
eiiain  habes  spiritualem,  ejus  com  Cbrisio  rerecUo- 
nem ;  selUm  halies,  sclUcet  ferculum  Salomoois. 
Habesquoquecaodelabram»  si  iliuoiiuas  in  Ecde^a 
erratiies,  peccanies  poeniienies»  jusioe  Dcir.u  lau- 
danies. 

Pettuium  ottii  OMt  «penu  dUacto  omo  :  «I  iUe  ie- 
clinaverat  «Ifoe  lri0Mt«r«l. 

[CAto.J  in  qoibof  Terbisei  deToto  aperienlis  obc- 
dieniia,  ei  ingredieoii  qnld  io  ipsa  placoerit  de- 
moiisiiaiur.  Dicil  ergo  :  Sarrcjt,  ut  aperiram  iikao 
meo  polsaoti  eldicenU  :  Aporimihi.  Tunc  siqnideni 
surrexit  ad  rasligiom  uots  digniUlis  ol  Dei  Filiuai 


f  Ad  mensam  uiagnam  scdisii,  diligeiiter  aiiende  q  concipere  mereretor,  com  post  taous  ei  Um  iiu- 


qu»  apposita  sunt  tibi**.  >  lu  hac  cosnnbis  cuui  Ti- 
ro  lioc  et  diees :  Comedi  favum  eum  melle  meo^ 
bibi  rinum  meum  cum  lacte  meo.  Comedite^  amicit 
et  imbriamini^  charittimi.  Sellam  quoqiie  pras 
paraTlt  ei  beaia  Virgo,quia  c  rerculutn  fecit  sibi  Sa- 
hMnonde  lignlf  Libani,  columnas  argenteas  *'•**,>  et 
csiera  alia  quae  beaUe  Virgini  adaptaTiinus.  In  sella 
sedit  Filius  Dei  in  iiicaroatione. 

Sed  et  1108  sellain  propri«  dijudicaiionis  debeinus 
erigere  in  nobis,  in  qua  opera  nostra,  cogiuiiones, 
sermon^  debemus  jusle  judicare,  ne  si  male  Judi- 
ceinus,  siiUt  Heli  sacerdos,  de  sclla  relrorsuin  cada- 
inus,et  fractis  cenricibus  nioriaiuur  **.  Scd  de  iri-' 
plfci  Judicio  alio  loco  disiuius.  Eroxii  ei  canUela- 
bram  beata  Virgo  quatuor  lueernamm.  Ipsa  euiiu 
dlcu  est  sulla,  unde :  c  Orieiur  siella  ex  Jaoob*\> 
Dlcta  esvluna,  aurora,  sol;  unde:  c  Qux  est  isia 
quas  progreditur  quasi  aurora  consurgens,  pulcbra 
ut  luna,  elecu  ul  sol*'?  >  Stclla  fuit  crratitibus, 
luna'  in  TohipUlibus  suis.  dorniienVibus,  aurora  poe- 
niUntibos^  soi  periecte  diligeniibus :  stclla  erran- 
libus,  ui  rcducat  ad  Tiani ;  luna  in  peccatis  dor- 
mieniibus,  ut  ^is  irnpeirei  Teniaui;  aurora  poeui- 
lenlibus,  uiillidleTigeipoBiiiieHiiatii;  sol  diiigeniibiis. 
quos  deducai  ad  lucem  supernam.  Audi  de  siella. 


niensas  pmmissiooes  angeli  diiit :  c  Eece  ancilla 
Doiiiini  **•  I  Tuoc  aperaii  dileclo»  com  eoiiseHsii,  ul 
iiiiraret  dilecius  et  coociperelur  in  ea,  cuni  Tidtli- 
cetdixii:  t  Fiat  mihi  secundum  Terbuui  loum**.  > 
Eiquia  Tolunuscordis  ioierior  oriscoosensum  rese- 
rare  debei,  aui  flrmare, .  unquani  pesaolom,  ipsa 
lueiileni  apv*riensad'consensom  oris  aperoii  osiium, 
ad  eipressionem  cooseosus  diceodo  :  c  Fiai  milii 
secunduiu  Tcrbum  loom.  i  At  Ule  qmdemJQm  d#r/i* 
naverat  atqu$  tramtiarmt.  Nam  iilsi  jam  ioirasiet, 
et  iii  ipsa  dedioasseiDomioos  per  iNhabltanlem  gra<- 
tiam,  tpsa  nccsurgere,  oeeoeliom  aperlrepoiuissei, 
quia  sicut  dicil  Apostolos  ad  Philippensea  :  c  Deus 
est  qui  operatur  in  nobia  ei  Telle  ei  perficere  pro 
bpiia  Tolunuu**.  >  Inier  hstsc  aoiem  Terha  inierpo- 
siiiooemquamdam  facil  beau  Tirgo,qoia  non  simol 
dici  poteraul  qo»  slmnl  faeu  soul.  Dicii  iiaqoe : 
JlAnMS  meee  iittUlmuennt  myrrftam  ;  iftffi{  atfi 
p/eji<  saol  myrrAepratolssrflie.  lo  manlbns  sigiiaii* 
tur  opera,  io  digitit  operaoi  diseretio.  Myrr&aprd- 
baiisstnia  esi  carnis  perfeciissima  ei  cf  rnaiiam  tch 
luptalum  mbrtiflcaiio.  QualiUr  aotem  Spirilos  saiK 
ctus  ipsam  conronnaTeril  diTio»  Toloiiiati,  ostcndi:,' 
com  subjicit :  ' 
Aitfma  wea  liquefaetm  att  ut  dUeetua  /emlos  cst; 


'•Marc.  «.    ••Liic.  10.    "«  Marc.  17.    ••Liic.  13.    ••  Maitb.  f  1.    •^Psahii.    ••  ProT.  9.    ••Apoc. 
.    •'  Eso.l.  IG.    •^  Isai.  45.    ••  J  iii  20.    •*  |»roT.  «5.    •»-••  Caut.  3.    ••  I  Iteg.  4.    ••  Som.  «I.    •• 


4UI.  G.    »•  ISaf    iS.    "  L:c.  I.    ••  Ibtd.    •»  IMi.I.  i. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  YUL 
wkMttui  de  o^arff,   scilicet  Detis  sine  peccaio,  A  flslone»  de  qua  :  f  In  pace  in  Idipium  dormlam  ei 


fnsi  fas  quoddain  sneuin»  id  eat  forie  ei  li- 
colore»  fleluni  indicans;  quadrilaleruni,quia 
Mlvor  speculis»  in  quo  laTsbaniur  sacerdotes 
katvri,  id  esi  carnein  suam  domanieSt  lavan- 
lerymis  emaqaniibns.  Do  primo  latere,  id  est 
lemorja  pecjatoniro,  et  de  secnndo  latere ,  id 
B  miseria  nostrx  conditionis,  et  de  lertio,  id 
more  geliennae,  ei  de  qiiartOt  id  est  amore  p«v 
Ibec  dicta  soiit  dc  (iiij  Sion,  quae  est  io  spe- 
lOM.  Sed  eadeni,  ut  dieium  csi,languet  amore; 
ei  iM  defecto,  In  effectu,  in  affectn.  In  defectu 
itit  in  effectu  boni,  in  aSectu  Del.  Languet  in 
t«,  00  quod  dilecium  oflenderii ;  in  effectn,  eo 
qNantnm  Yellet  pro  dilecto  patl  oon  sufficil;  in 


requiescani  **.  i  ipsae  gaudeiit  boiiore,  quibiis  dicil 
Sponsus :  c  Toia  pulcbra  es,  aiuica  niea  '*»  i  quia 
pulchra  sine  culpa,  pulcbra  sine  miseria  In  saecula. 
Harum  rormam  et  studium  sequuniur  laborantes  in 
muodo,  ut  earum  rruanlur  gaudio.  Primi  remanent 
in  sterquilinio  tanquamimperiti;  secundi  l«nlopassu 
anibulant  lcniationiLus  co'iipediii ;  lertal  currunl 
adbuc  lamencorruptionibus  iuipedili;  qiiarli  ascen- 
dunt  cum  Cbristo  a  vinculis  carnis  expediti.  Primi 
dicunt :  i  Sedeo  regina  et  viJua  non  sum,  et  iuctuui 
non  vtdebo  **;  i  secundi :  c  Trabe  me  pobt  le^'  ;• 
tertii :  <  In  odorem  ungueutorum  tuoruni  currimus 
**;  I  quarli :  i  Sub  umbra  iilius,  queni  desideravo- 
ram,  sedi  ei  fructus  ejus  dulcis  gutturi   lueo  **•  • 


R«  eo  qnod  differior  beaiitudo  quam  appelit.  B  Primi  sunt  olistinati,  assidue  respicientes  Sodomam 


t5  Prinio,  laiiguore  i.ingocbat  qui  dicebat  :<  Om- 
ae  recisii  nobis,  i  etc. ;  secoodo  languebaty  qui 
at :  <  Qvid  reiribuam  Doniino  prooninibui  qiiae 
iQ:tii'ilii  '*?  I  Ei  lob  :  c  Qui  coepitipse  iiie  con* 
solvat  maniim  suam  ei  succidat  me  ^' ;  i  ct 
cnc :  <  ltigredia:ur  pulredo  iu  ossibiis  nieis,  c>' 
r  me  scaieai,  ut  rcqaiescani  iu  die  trlLulaiio- 
1  asceiidam  ad  populuin  accinctum  nostrum*'.i 

0  lai:^;  .ere  langiiebat  qui  dicebat :  iSitivit  aiii* 
eaad  Deiini  vivuni,  quaiido  veaiam  etafiparebo 
aclem  Dei  ^*.  •  lieiu  :  i  Concnpiscit  et  deficil 

1  mca  in  alria  Domini  '*.i  Primo  ianguebat 
Mag(!a>enaJ.neensad  peJesCbrisiltUbi  idimissa 


cum  niore  Lot  *\  in  siatuam  iapideam  indurail ; 
secundi  erubescenles  peccata  sua  quxruut  a  tergo 
Salvaloris,  cum  muliere  sanguiiiaria,  tangere  flni- 
briam  vestlmenii*';  tertii  amore  rervcntes  cuiii 
Muria  Magdalena  inveniunt  in  speeie  horiulaoi  **  ; 
quarti  cum  regina  Saba  ingreillcnies  Jerusaleni, 
audiuiil  sapientiam  Salomonii  *' t  id  ^l  veri  paci- 
/fci.  Priiui  exc:uJuiitur  a  superna  soiemullate«  se« 
cundi  aduiittoniur  moineutanect  leriii  visiiant  eam 
in  frequeiitailone,  quarii  possidenl  lu  assiduiiate. 
De  priniis  :  c  Viae  Sion  iugeni«  eo  quoJ  non  siui 
qui   veniant  ad   solem.iluiem  ** ;  i  de  secuudis  : 


c  Bnccinaie  iii  neomcnia  luba,  in  insigni  die  solcm- 
si  peccaia  mulla,  quoufam  dilexit  muliuin '*•  i  q  nltatis  nostrae**  ;  i  de  leriiis  :  <  Constituite  dieui 
u!o  languebat,  .juandoad  ungi*nduin  Doininum      solemnem  in  condeiisis,i  id  est  I 


rrequentatiottibus, 
I  usque  ad  coriiu  altaris  ***,  i  id  esl  regnum 
Cbrisli ;  quarli  gaudenl  cuni  Cbristo,  de  cirjus  iio« 
leninitate  gau  Jeut  angeli  et  co!lauJant  Filiuiu  Dei. 
Isii  sunt  qualuor  equi,  quos  vidil  Zacharias  pro- 
pbeta  ^ :  unus  erat  niger,  alius  varius,  alius  ru- 
beus,  alius.  albus.  Niger  equus  designat  primos 
qui  sunt  nigri  leniationum  rubigine;  tertius  qui 
nibeus  esi,  designat  teriios  qui  sunt  iiiflamniaii 
cliaritaie;  quarlus  albus  qiiariosdesignal  Jam  c;in- 
didatos  in  corrupiione  primae  siola*.  De  i  riniis  : 

<  Denigrata  est  facies  ejus  super  carboncs,  ci  no  i 
sunt  cogniti  in  plaieis  *.  i  De  secundis  ait  Paulus  : 

<  Expurgaie  vetus  rermenium,  ul  sitis  nova  coii- 


»ita  conficiebai,  et  lanla  soliicitudine  ad  eiim 
mdum  laborabnt.  Teriio  langnef,  quando  iii- 

in  spccie  iiorlulani  dicebat  :  <  Tiilerunl  Do- 
n  nicum  et  iiesciu  ubi  posuerunl  eum*\  i  Unde 
lariiiia  secuia  cst  rum  diceret  Doniinus : 
ia.  I  El  illa  :  <  Rabboiii,'  qiiod  dicitur  Magi- 
'-'^.  I  Eccc  ad  lempiis  ejus  langiior  niiiigaius 
ed  bsc  aniplius  laiigult  post  ascensionem. 
Icltiir  :  <  Eccc  lu  V'Ulcbra  es,  amica  mea,  ecce 
iltbra,  oculi  lui  colunibarum  ".  i  Bis  dicilMr 
ra,  qiiia  puldira  iu  areclu,  pulcbra  in  effcclu; 
5Ctu  diligeiido,  in  cffociu  operando  :  diligeiido 

et  prosiniuiii ,  oocrando  iulsericordi;r  opcra 
»xiniuin :  opc.a  virlulis  in  se,  opera  pielalis  in  D  s|>«rsio  sicut  eslis  azynii  *.  i  Azymi  sunt,  quia  niumi 


•  liciii  ptilclira  esi  iii  processu,  pulcbra  in 
Mi :  in  proccsiSii  viriutis,dc  virtiite  inviituiem** 
dendo  ;  iii  eicessn  nicniis,  ccDlestia  conlem- 
0.  Itcni  d.cilur  ei :  <  Spccie  lua  ct  piilcbritu- 
oa  inteuile  prospcre,  procede  el  regna  '*  i  le 
buuiiiiando.  Procede  in  cdnleinplalione,  lllias 
liem  «mulaiido.  Ei  rcgna  ad  earum  paccin 
nieiido,  quibus  nunc  dicis  :  NuniliHe  dUeelo^ 
tmore  langueo.  Ipso:  eniiu  jan:  rrounlur  pacis 


a  crimine.  Scd  adbucegent  purgari  a.rcnnontfs  i.i 
est  ab  imuiineiilt  teiitaiione.  Propier  tertios  aii 
David  :  <  liiflamniaium  esi  cor  ineuin  et  reiics  nici 
commutatl  sunt  \  i  Proptcr  quarios  dic:u  ii  est  in 
Apocalypsi ;  <  Sub  aliare  Dei  vidi  aninias  inierre- 
ctomm,  clamanies  :  Uiiqucqiio,  Dominc,  noo  vlii- 
dicas  saoguiiiem  iioslrmu  ab  bis  qui  in  lerre  snui. 
Et  datas  suni  eis  singulx*  stolas  alba:  *.  i  liill  sunt  qiii 
volaiil  cum  Cbrisio  ad  regnuni, 


Psal.  115.  "  Joh  G.  '•  llahnc.  3.  '•  Psa  .  41.  ••  Psnl.  85.  •»  Liic.  7.  ••  Joan.  SO. 
bid.  ••C.iil.  1.  ••  l»:»;il  83.  •'  Psal.  il.  •- Ps:il.  4.  •'' Caiii.  4.  ••  Apoc.  18.  ••  C»iil.  |. 
I.  **  CaiiL  2  •^  G.ii.  19.  ••  MalJi.  9.  •*  Joan.  iO.  •'  Hl  Ueg.  10.  ••  Tbieii.  U  ••  Psal.  «U. 
al.  117.     »  Ca:^   C.     •  TUicn.  i      *  l  Co*.  j      '  l':,i'    'i.    •  Ai»oc.  0. 


TIIOMiE  CISTERC.  ET  iOAN.  ALGRIKI 


911 


AdfMr^vo$t  filia  leruxtt^m^  ii  inveHerilit  diUelwm  A  terlio  :  c  GitstaU  ei  Titlctc,  qiioiiiam  SMvbm  Di^ 


4Hfiiiil,  ui  aunttnlUiii  ei  quia  amore  langueo. 

[CkK  I  El  itiiroduciiiir  in  hoc  lociiiuiiUer  loqoais 
nil  miilieres  i|ii9nreittes  DtomtDiiin  iii  septikro,  ili^ 
r  ciis :  ^iZ/nro  voi,  o  /l/i>  ccB!cfitis  Jeruialem/ii 
inveneriliidUeetum  meumf  iliciic^i,  qtna  pro  amon 
ilLus  ei  dolore  pjssionls  ejiis  langueo ;  itbe  aiurm 
Hitroduountur  refpon('en:e8  ci  quxreiites  : 

Qualii  ea  dUeelui  tuui  ex  dileclif^  o  puickerrima 
mul^sruml  qucit  e$L  dHectm  lum  cx  dilecla!  quiaiic 
adjuroiti  iio«  f 

[Tno.]  Dilcctiis  c\  dUerlo,  Filins  ex  PAlre  iiilcU 
ligitur,  sicut  lumen  de  tundne ,  Oeii ni  de  Deo,  Sirui 
«nini'  mia  cl.irita8  ct  una  tlcita.s  Palris  et  Filil,  st^ 
f  st  ona  dilectio,  sicut    aii  Joanncs :  c  Otiuiis  qiii 


niinus**. »  De  diiecta,  estobediens.Triplei  efi  fra- 
dns  obetlicnti»  :  est  ciiim  oliedienlia  qiiae  exliibe:iir 
propter  tiiiiorem  *  est  qu»  projiter  eommodiuteai ; 
est  qii»  propier  amorem :  propier  limorem  Ikifelli, 
proptcrcoinmediuteni  lucri,  propii^r  an)r>r.5.vi  Dei  ei 
liroximi.  Prima  est  servi,  sceiniila  mercenarli,  ler- 
tia  filil.  Prima  ex  murmuraiione ,  serunda  ei 
irunJaoa  cu|mt^ute,  tcrtia  ex  chiritale.  Prtiaa  est 
asini»  seruoda  acctpi'ris,  lertia  canis.  Asiaus  cnim 
non  oliedii  uisi  Qagellalus,  accipitcr  ad  domtuum 
snuin  rcilii  csca  illcclns,  canis  Tcro  sequitur  douii- 
mim  stium  etiam  ab  eo  percussns  ei  repalsus. 
Prima  fit  scrvus  obedioos  usque  ad  flAgclli  eesita* 
lionem,  sccamla  mcrcenarius  usque  a  I  rcmuncra^ 


diligU  cum  qui  geniiity  diligit  cutn  qui  naliis  est  ^  lionem,  leriia  est  Fiiius  Patri  obediens  usque  ad 


C 


4«  eo  '.  »  Cst  dilectns  ei  dilecto,  ct  csl  dileclus  ex 
dilectiii  et  est  dilcctus  in  diiccto.  Gx  dilccto  Palre, 
de  dilecta  malro,  iud!4e€ioTratro.  £x  dilecto  gciii- 
lofk  «lernanicry  dc  dilccta  carnem  asspnieits  iciii- 
poraliter  ,  in  dilecio  xdificans  templuin  silii  spiri- 
lualUcr.  Depriii:o:  s  Dontitius  dixit  ad  me  :  Filius 
nicus  es  tn,  eco  hodie  geniii  te  * ;  »  de  secuiulu  : 
c  Vcrbuin  caro  ractuiu  est '  ; »  de  tertio.  c  ct  babi- 
tavii  Mi  nobis*.  »  Unde  :  c  Tcmplum  Dci  Sinciuin 
esl,  quod  esili  vos'*. »  Si  quxrautr  qualis  cst  di- 
lcctus  ci  dilcclo,  misericors  invcnilur  ci  suavis  ; 
4le  dilecia  obediens  ci  bumllis ;  cx  dilecio  gioriosus 
et  mirabiiis.  Depr.nio:  c  Suavis  Donnnus  uitiYersis, 
ei  ntisemtiones  ejns  snper  cmnia  opcraejits*',  »  de 
secundo  :  c  Exiiianlvil  seuiciipsuin  racliis  obcdictis 
Pairiusquendmorieni**,  »deicnio:  cFiliussapions 
cst  glpria  j^alris  **.  »  Et  ipsc  cst  i  dilccius  a  Dro  n 
houtinibu.s  citjus  mcnioria  in  beiieJirtioiic  est  *^.  » 
Misericors  est,  quia  ntiscricnrdiacjus  no^  pra'Vonif, 
4108  cotnita'ur,  nos  sequilur.  Dc  priit:o :  c  Deiis  tiicus, 
miscricordia  eins  prvvcuret  nic  ^', »  dc  sccKndo  : 
c  Ei  veritas  uiCfA  ei  miscricorilia  mea  ciun  ipso  ^%  » 
de  tcrtio  :  <  Ei  iiiisuricordia  ejiis  *siibi>irqiictur  nie 
oninibus  dicbus  vit;c  iitcx*  ^'.  »  Ecce  prittto  praiccd.i, 
secundo  couiitatur,  tcrlio  freiuitur.  Pi':cceJii,  ut 
«iain  oslciidat.;  ioitiiiatur^.ut  iti  via  dc  liicu  itiiscriie 
ct  d^  luio  ra*cis  iios  educat  ** ;  subscqiiiiur,  iit  in- 
sidias  latronum.  pra^vidcau  iu  priiiio,  i)ouam  vol.ttt  • 
latcsm  inspirando;  iu  sccundo,  pcccaia  retii4tten:!o,  D  luiicriam,  Abrabain  cuin  diccrci  :  c  Lufjuar  ad  Do- 


mortctu  ***.  Item  esl  obedientia  liona,  rsi  nielior, 
est  opiima.  Boiia  qiiac  cxhibetiir  majori,  melior  q  ia 
pari,  0(piitna  qux  •inferiori.  Priuia  Indulgciitr  culpa, 
secunda  comparatur  bcuevolcn!ia,  iciiia  accninu' 
latur  graiia.  De  priiua  Paulns :  c  Fili',  olioilic  p  • 
reittibus  vestris  *' ;  »  de  secunda  :  c  Altcr  alierins 
onera  porialo  *^  ;  »  v€  teriia  :  c  Suhdiii  estot« 
ouihi  huntairae  ereaiurje  propier  IVciiiu  *'.  » 

Itctu  Itabel  dilocius  de  dilcciaY  «t  sii  bumilis  sc» 
cuniliitn  carttcm.  Quare  se  humiliavii  T  suniuia 
c;ii.sa  fiiil  rjus  miscricordia.  Ex  hac  t^mon  qua- 
luor  causx  surguui,  quia  hiuuil.avii  sc  ui  peccata 
uoslra  delcret,  ui  courusionem  huinanx  coiidiii  nii 
relcvarcl ,  uv  flagella  iurerni  rjuiovcrei»  ui  dona 
spititiiarta  iu  via,  x^criia  iii  patri.i  uobis  coiitcrici. 
De  printo  :  c  Dcponoi  iniqoitatem  nosiram,  ct  pro* 
Jiciet  in  prortindum  m;tris  o.iunia  pe.cai;i  uostra**; » 
de  secundo  :  c  Rcformabii  corpus  hnmUaiaii» 
jioslne  coufiguralum  corpori  clariiaiis  suae*^;  »  ds 
icriio  :  ^  Ero  mors  tu.!,  o  mors;  morsus  luus  cro, 
iurerne**;»  do  quarlo,  ia  spirituaiibus  in  via  : 
<  Asceiidetis  in  alium  caplivani  duiii  captiviiaiciu, 
dodit  dona  hoiuiuibus  **•  »  In  patria  :  c  Qnod  ocu- 
liis  nou  vidit,  licc  auris  audivti,  nec  lu  cor  botniiui 
asc  ndii.,  qux  prxpanaii  Dciis  diltgcnlibiis  sc  **.  » 
SiuiiLier  et  iios  huiuiliari  dcbcmus  his  quaiiior  cati- 
sis  :  proptcr  cuipam  se  hinniliavii  M.iria  Sla^da- 
lcna,  j:ireits  ad  peJes  Cliribtt*'  ;  proplcr  coiid.iiiinis 


in  teriio,  a  teni;ttio'iibus  Jtbcranilo ;  ititde  Dav;d  : 
c  Voluntatetn  iiiiiciitiuni  sc  racicl,  »  prjciiaraiitlo  ; 
c  et  saJvos  raciet, »  eis  peccaia  retititietido,  c  cu«to- 
dil  Dominus  oiniics  diiigeutcs  sc'*, »  a  teniatioui- 
bus  derentiettdo.  Iiem  dilecttis  isle  csl  sitavis  iii 
operibus  poBuitcrtiu^,  esi  suavis  in  affjciioni'tn  or- 
diiiatione,  est  suavis  in  siiperiiorutn  degiiSlaliotte. 
Ueprinio  euim  dici.ur :  c  Jujsuiit  ru  ui  meutu  suavc 
cst  el  oiius  lueuui  lcvc  ** ;  »  de  sccuiitlo  :  c  0  sa- 
pientia,  qt!3B  cx  ore  Aliissimi  prodjisii",  »  etc;  de 


niitium  cum  siin  polvis  et  cini^  ** ;  »  propier  M 
diccus  :  c  Sii  nomcu  Doinini  betiejictuui**;  i  pro- 
picr  cullaia  bciicOcia  David  dicciis  ?  c  Lau  lavi  ct 
vilior  fiam  iit  oculis  iiieis  cpraiu  Doutiiio,  qui  elcgii 
uie  iu  re^cui  *^  »  Fors  lati  atdeuiius  qiurnnii 
dilccti  qiialiialcm,  quia  loric  aiidicrani  ,  qiioJ  lne 
dicitur  :  <  Glortosus  Deus  in  sauctis  suis,  iiiirj- 
bilis  in  m^tjcstatc  sua.  »  Est  Dcus  s:iuct:s  «uis  o:.e- 
rocus,  csi  ropiosus,  esl  gloritit«us.  Onerosus  dum 
cxlraliit,  copiosiis  du:n  tribuit,  jjbriosus  dum   rc- 


•  I  Joan.  5.     '  Psal.  2.    •  Joan.   I.     *  Ib-      «•  I  Cor.  5.     «*   Ps.'.!.  lU.    "  Pliil.  ?.     »*  Prov.  15.    " 
Kicfli.45.     »*Ps*l.  58.     ••Psal.  {18.     "  P.-;.^l.  52.     ••  Psdi.  :9.     -   Psul.  Ui.     ■•  .\uiifi.  i|.     ••  OIIic 
Lttle».     ««Psal.  35.     ••♦   Pliil.   ^.     •*  Kpln-s.  «>.     •*  Cal.   b.     ••  ftnm.   IV     «•    Mitli.    /.       •»    P|,u     , 
*•  Usc.  tj      ••  i.phcs.  i.    «•  J  Cor.  2      •*  Liic  10      *'  Gen.  I».     •  Joo  l.     •*  a  f\, -   6 


COMHENT.  IN  CiLNTlCA  CANTIC.  —  LIB.  Yill. 
CKlraliil  <le  profiniJo  viiiorum,  iribiiil  do^  A  Hui  siliunt  s:inguiiiciii  nosilrum  ;  Joab  Jicicnr  ctfrer* 


Isjiialuni,  retribuil  doiia  vel  giiuilia  bealo* 
nerostis  peceatortbtis,  copiosiis  difigentibus, 
s  cuni  eo  regnnnlibns.  Oiierosuni  sensit 
nim  direrct  :  f  Sngiline  tu»  iiiflxae  sunt 
i  et  aJ  lidit  :  f  Qiioni.im  iniquiiales  nieac 
essac  sunt  caput  nieuin,  siciit  onus   gra?e 

tunt  supcr  ine  *'.  i  SeJ  cxlrabcbat,  ait 
c  EJuxit  iiie  Jc   lacu  iuiseriae  et  de  luto 

I  Amli  copiosuin  :  c  Aperis  lu  inanuin 
l  iinples  onine  aniiiial  beneJictiotie  **;  » 
bait  sicut  apostolis  :  naui  tribuit  eis  clia« 
n  doua.  AuJi  gloriusuin  :  t  0  quani  glo- 
esl  Fegiiiim  in  qtio  c:iui  Cbrislo  gaudcnt 
Aiicii !  »  ilic  ciiiin  relr;l>uit,  uu  !e  :  f  Vos 


iarioi,  Id  csl  dlabolui.  I'*  esi  satellcs  Davld.id 
esl  Cbristi;  quia  cjus  iinpcrio  pnnit  malos.  Uabatb 
dicitiir  immema^  liic  cst  inundus,  qui  magnos  asl.. 
Illum  diabolus  cspit  duin  mnnJanos  ad  se  trahit,  er 
siciii  dicium  cst,  punit ;  ecce  onerosus  damhitls. 
Est  quoque  oncrosus  malis :  prinio,  diyiiia  anima'(il« 
Ycrsione,  secuiido  in  voluptaiis.  separationey  tertlo 
in  pnenitentix  sali»ractioiie.  Primuni  enim  At  ut 
coiivcriaiur,  scciinJutn  iit  roundetur,  ierii«m  ut 
rreoticiliehir.  Priinunt  coinminabatur  Dominos  p«r 
propbctam  sic  :  t  Pcrcule  nianum  iuam,  ei  ailido 
p«;dcin  lunin,  quia  qiii  longe  sunl,  pcste  morientur; 
et  qiii  propc,  116  ^laJio  cprrueni,  ei  qnl  iniiii 
obsessi  fa^iie  inoriei»!ur'\  i 


i   pcr.iiansistis    niet'U:n    i  i   lonLitionibus  B     Ab  Ecclesia  bnige  stint  deHperaii ;  prope  suiii  cre- 


i  ego  dispono  vob  s  rej:ui:n  '*.  »  In 
»Mram  ahhiit  fcediialcin,  in  sectinJo  no- 
ippli:!  rg<*dlnlciii,  in  lertio  nos'rain  rcl^vai 
i:  rccJitatcin  cariia!is  dileciioiiis,  cgcsia- 
lue  consolaiiouis,  viliiatcin  bu  iiaiiae   coii- 

De  foeliiaie  ;  <  SorJes   cjiis  in  peJibus 
\  recorJata  cst  rmis  sui^,»  ilcin  :  c  Ini- 

tua  ci^ecrabilis  esl,  niunJare  te  vol:ii, 
»  inund;it:i    a  sorJibus  (uis^*. »  De  ege- 

Tu  dicis  :  Q-ii.i  dives  sum  ct  iiullius  egeo, 
niscr,  et  pnuper,  et  cxrus,  ci  niidus,  et  ini- 
^*;  I  de  vilitalc  :  f  ViJe,  Doinine,  ct  cou« 
loniain  facla  suin   vilis  ^*.  i  Igiiur  oncr* 
l  iiiuiei  foeJitaiem  in  muiiJiiiain;copiosus, 


dcntcs,  seH  criiuine  irrctiii;  Inius  Inni  idioiae  or* 
rantes,  qiiia  pereuni  famc  verbi  Dei.  Priuil  iiaqiio 
pcreuui  pcsle  dcsperationis,  sccondi  gladio  dialNK- 
licx  deceplionis,  tertii  faine  prxdicationis.  Posiii  iila- 
figuraia  cst  in  ^gypiiis,  qiii  pr rierunt  vcsicis  tw- 
gcntibus".  De  sccundo  dicllur:  c  Evaginnbo  gla- 
dium  mcum,  inlerfiriet  cos  manus  inea  "*• »  De  ter* 
tiis  :  c  Parvuli  |)ciieruiit  panem,  et  non  erat  qoi 
frangerci  cis  '^. »  Est  qiioque  onerosus  vohiplalis 
scparatione.-  Yoluplas  enim  priino  apprebendii, 
secundo  oscuiatur,  icriio  ainplectifur.  Apprebetidii» 
dum  inuiidi  glorlam  scnsibus  nosiris  prxsentai: 
osculalur,  duin  desidcrio  inflatnmat;  ainpleclitiir» 
duin  desiderantem  iilaquoat.  ilsec  eiiim  tria  invc"» 


egesialein  iu  abuadantiun  ;  gloriosus,  ut  ^^  nis  in  illa  slulla  muliere  Saloinouis '*.  Ail  eiiim: 


I  viliiatem  in  gluriain.  Priiuo  ergo  qnibiis 
sus  viJcamiis  :  est  onoro.<»us  Jainnatis,  est 

nialis,  est  onerosus  justis  :  danrnaiis  aJ 

ftfflictionciii,  nialis  ad  correctiotiem,  bouis 
i  augnicnlatione:n.  Piiinornin  est  oniis  Ba- 
,  quol  cliciiur  confmh;  sccuiidnm  onus 
*,  qnod  dicitur  fene^ro; ;  terliuin  oaus  ju- 
n  Austii  ^\  scilicei  Spir.ttis  sancii.  In  pii- 
ousquisque  onus  suum  portnbit^'. »  UuJo 
barao  :  c  Ite  Ai  oiiera  vcslra  ^* ;  »  de  sc- 

Cibaria  et  virga  ei  ouiis  asino  ^* ; »  iiide 
i  :  f  Allcr  nlterius  onera   porinte  **;  » tle 

Jiigiiiu  caiiu   lueutn  suavc    ctx  ct   oaus. 


1'C 


•1 


1  Apprebcndit  Juvenem. » .Ecce  primuin^  f  Ei  de« 
osculatur  oum.  »  Ecce  socundum.  <  Desidecotts 
fiuaniur  am|Jexibus. »  Ecce  ieriium.  Est  etiani 
oiierosus  pcBniientiae  sati^factione.  In  ea  ctiim  fer- 
rum  scindii,  igiiis  comburit,  puivis  corrodiu  F$:r- 
ritui  scindit  iterati  peccati  cicatriceai,  igiiis  con^ 
burit  pravac  dclecfalioais  fliicntem  bumorein,  puivis 
corrOilit  iuvcierati  pcccati  puiridam  carnem.  De 
prlnio :  c  Ucges  eos  iu  vir^a  fcrrea  '*• »  Do  se« 
ciindo :  f  Quis  poiecit  iiabiiare  de  vobis  cum  igiio 
dovoranlc  **  T  »^  De  tcriio  ;  Poiiei  in  piilvcrc  os 
suuni  si  forlc  sit  spes  *^  »  Uunc  pulvercin  apposuii 
Cbrislus  quando  Lazarum  quatriduaniiit:  susciia- 
vit.  Aif  enitn :  f  Coiiflteor  tibi,  Paicr;.»  prouAiia' 
D  ritudine  c  infremuit  spirilu,  ct  lacrymatus  esi,.»  et 
oravit :  c  Gratias  ago  tibi,  Pater,  quia  semper  iuu 
audis  **•  »  Ecce  quomodo  est  onerosus  peccaio- 
ribus.  Est  quoquo  ouerosus  sanctis.  iii»c  virilitcr 
agcn Jum  ost|  nain  poeta  aii  ** : 

I 

Siiillrteat  ut  onui,  nUendum  eit  vertiee  recto : 
Nam  fLtcti  nertoi  ii  paliare^  cadei. 

Iloc  onus  si  multum  babet  amariiuJiiiis,  inultiiin 
habct  ct  eoiisolationis.  Jiiguui  eiiiin  Cbrisli  snavo 
csl,  oiius  ejus  levc*\  llabet  quippc  amariiudinem 


...  Ham  leve  /il  qnod  bene  ferlur  onu^ 
I  cst  ouus,  s:ilicet  i»fl)i(tio  flagcllatiuuis 
,  veriuis  couscienti.-e,  despfratro  vcnix. 
uoJ  Joab,  quauJo  ccpit  civilnlcm  Rabatb, 
isirc  snper  liouiincs  civii;iiis  itlius  tribu- 
rahas.  ei  carpeuta  feriata  •*.  Triliula!  ictu 
it,  irabas  Jcntihus  puuguni,  carpc.ra  ossa 

I.  De   qaibiis :  i  Siiper    iribus  sceieiibus 
et  sipcr  quatiior  iion   coavnriaiu   cuiii, 

iravcruiit   in  plaustris  fci  rcis  G  Uad  **• » 
I  Jicitur  potui  ianguiuii,  scilicet  dxuiones 

»  57^  »'  IbiJ.    "  Ps:il.  50.    »•  Psil.  «14.    »•  huc.  22.    *•  Tbren.  1.    *•  Kzecb.    «4.  *•  Ajk>c»  5. 

.  i.     **  Isa.  13.     ^"  Isa.  19.     **  Is.ii.  5(1.     ♦'  Gal.  G.      *•  ExoJ.  5.       **  Kvdi.  53.  *•  «ial.  «. 

II.  •*IPar.  20.    •*Aiiiosl.    «^  K/ecb  «.    ••txort.O.    ••  ExoJ.  15     •'Tbrcn.4.  ••Pcov^7.. 
.   '^Msa.  53.    •»  ThiCM.  3.    ^*  Joan.  11.    **  OviJ.    **  .MMih.  11. 


m  T1I0M.€  CISTERC. 

in  cordf,  in  iiianibiis,  ia  orc.  Iii  ore,  diiiii  Cliristi 
passlonei  aliis  prasincautiir;  in  iiinnH,  ilninetetii- 
plo  proprix  passionis  alii  ad  mariyriiim  invilanlur; 
in  cordi*,  dum  Cliri&li  passioncs  iiitcrius  reYolvuii- 
lur.  De  priino  :  Labia  illiui  nillaniia  wyrrham 
primam.  De  scrnndo  :  Manui  mne  di»litta9eruni 
mffrrhamf  ei  digfd  mei  pteni  mffrrha  probaiiuima» 
l)e  lcrtio  :  Faieieului  myrrhm  diUelui  meui  mihi^ 
inler  ubera  mca  commorabilur,  Ecce  amarilodo  in 
inyrrlia,  consnUlio  iii  faffcrciilo,  sciiicet  qnia  par- 
vos.  Audi  aniariludincm  :  c  Saiicli  hidibria  et  ver- 
bera  experti,  insii|>er  ec  viiicula  et  carceres  **.  > 
Audi  coueolalioiics.  t  Sl  coram  bominlbus  tor- 
iiienta  passi  snni,  spes  illoruni  imniorlalit  esi  iii 
flclernuin.  i  —  c  Euiites  ibnnt  ct  ikrbanl,  mitlenliS 
keinina  sua.  Veniciitcs  autem  venieiil  cuiu  exsulia- 
lione,  portanies  inniiipiilos  suos  '*.  i  liide  io  lego 
diclum  cst  :  c  Oflereutcs  Domino  priuiilias  fru- 
KUin  veslrariini,  ileferclis  inaiiipiiluin  ad^ccrdo- 
lein,  qui  levaliii  fasciculuin  corain  Doinlno»  ni  sit 
|iro  Toliii  '*,  I  ctc.  Ecce  onerosQs  sancti». 

Sequitur  quoinodo  copiosus  csi  tlonaodo.  Dat 
euim  leniporalia  boua,  dat  spiritualia,  dat  dcrna. 
Teusporalia  quibus  susic  ntmnur,  spiritunlia  qoibus 
adjuveuiur,  aslcrna  quibus  beatiflceiuur.  Prliunm 
iie  caro  d«*fli!iai,  secundiiin  ut  spiritus  proflciac, 
lertiuni  ut  glori  j  iiobis  siifllciat.  Dc  priino  :  i  Qui 
daC  jniiieulis  e^cnui  ipsoruui,  et  piiliis  corvoroin 
iovocantibus  eiim  ".  >  Itcin  :  c  Oiii  dal  cscam  oiniii 
«arui  **•  >  De  sc«'duilo  :  c  Asceudens  Chrislus  io 
altum  captivain  duxit  captiviiatein ,  dedit  doiia 
honiinibus  **.  >  Dc  iert!o :  %  Graliain  et  gloriam 
dabit  Domiuus  ** ;  i  et :  c  Dedisti  liaereditaiem  ti- 
Mieuiibos  noinen  tuuui»  Doiuiiic  **•  >  Item «  dac 
Fiiiuui,  dnt  Spirituni  saiictuin,  dabit  seipsnm  :  Fi- 
lioin,  ul  sit  diix  iu  pnelio»  Spiritum,  ul  dirigac 
consilio,  se  pro  pr^uiio  :  dux  iu  pnclio,  ut  ipsom 
ad  regnuui  strquauiur;  Spiriluin  ut  dirigat  consilio» 
ui  per  ipsum  de  tribulaCiouibos  ccnsolenior ;  se,  in 
regno  uc  cjiis  visioiie  rruaniur.  De  primo  :  c  Pner 
iiaius  Cbt  nobis  ^*.  >  De  secundo  :  c  Rogabo  Pa* 
irein,  et  aliuiu  Paracletam  dabit  vobis  Spiriiom 
TcritatU  *\  i  De  tertio  promisit  ;  c  Ero  illorum  Do- 
ininus  iu  por|K'tuutu  ^\  >  De  bis  iribus  dicitur  aiigc- 
lo  Pcrganii  :  i  Qui  vicerit,  dabo  ilU  maoiia  abs- 
condiiuiii ,  I  id  est  Spintum  sanctum,  c  ec  dabo 
illi  calculuin  candidom,  >  id  est  Cbristom  io  cariie 
munda  a  peccaiis,  c  et  siiper  calculom  nomeii  no- 
vuin  scriptum,  quod  nemo  sclt,  nisi  qui  accipit  *',> 
id  cst  Parciii  qui  cst  super  calculum  :  qoia  Pater 
niajor  cst  Filio  secondom  buiuanitatero.  Novum 
eiiiin  csi  quod  Paier  slt  in  una  person«*Del  et  lio- 
luiuis,  scilicet  Paier  iu  Filio  coutcrminato ,  quod 
iion  iiiicliigeitius ,  donec  accipianios.  Ecce  co- 
piosus. 


.  ET  iOAN.  ALGRLNf  5(4 

A  Esl  et  gforiosui  :  gloriosos  ki  seipoo,  glorlnris 
in  Filio,  gloriosus  in  sancto.  In  scipso  pvr  impe- 
riiim,  in  Filio  per  oiDciom,  in  saocto  p!*r  obseqniom. 
Per  iniperium  majescatis,  per  ofllcium  qiioil  imple- 
vit  inflmiiiatis,pcr  obsequium  qood  exbibuil  sancCus 
in  operibus.'  Ad  priinum  :  c  TiinebonC  gcnces  iiomen 
loom,  Dominet  ec  omnes  reges  leirse  gioriom 
loam  ^*.  i  Item  :  c  ^diflcavic  Domhins  Sion,  ec 
vidclMlor  io  gloria  sua  *'.  >  De  secoodo  :  c  Filiiis 
sapiens  gloria  patris  **.  >  De  tertio  :  c  Glorlflraie 
ecporcate  Dominom  in  rorpore  vesiro  **•  >  Audisil 
onerosom ,  aodisli  copiosoin,  oodisli  gloriosiiuu 
Yideamos  Domiuum  sedeniem  supcr  soliom  excc!l« 
ium  ec  clevatom  *',  ei  saiictos  ad  solemnicacem 
occurreiites,  ot  videaot  iitajesCaCem  Triniialis.  Uiide 
cauniit :  c  lit  priiicipio  eraC  Vcrbum  '*•  »  Ycuit 
c  mulicr  amicta  sole  et  lu»a  sob  pedibiis  cjus  **.  > 
Ilcata  Yirgospleiidida  sole,qu»  peperic  lndeei  cau« 
tanius; «  Fcrxnamqiiees.sacra  YirgoMaria,  etoiiini 
Uude  diguissima,  quia  ex  lc  ortus  est  Sol  jnslili» 
Cbristiis  Deus  iiostcr  *\  >  Sequuntur  aslra  matucina, 
JubllanCes  fllii  Dci ,  sciliccl  aiigcli  in  ciiliaris  m»- 
rols  laudautes  Regem  ct  diceiiies  :  i  Sancius,  Sao- 
eios,  Sanctos  **,  ec  sancCom  Domlnom  laodanC 
omnes  angeli  dicentes  :  cTedecet  boset  lioiior,Do* 
mine  "•  »  OccorrooC  ec  propbclae  qol  spirico  io- 
ebriaci,  vlam  Regl  paranles  sob  sermQois  iBfolocro 
foCorom  nootiaveroot ,  offeniotqoe  Regi  librom 
signatom  septem  signaculis  aperiendooi  **•  |]nde : 

C  <  loter  oatos  molierom  noa  sorresit  io»jor  Joanne 
Baplista  **.  >  AppareC  eC  corooa  scclbrom  doode- 
cioi,  sciliceC  aposloli.  Qui  simpliciCale  colombina 
asCuii,  rore  caslcsCi  mondi  aridicatem  Impingoave- 
ruuL  Uudo  :  c  Qul  sonC  isci  qoi  oc  nobes  volanc, 
ec  qiiasi  columb»  ad  renestros  suas  **?  >  Ecee  cum 
vexillo  purpureo  marljrom  cbonis,  qui  mologra- 
natum  portaiiics,  grana  roseo  colore  rotilantia 
Rcgi  propinaut,  rejecto  corcice ;  qoippe  cqoi  ve- 
nerunt  ex  magna  tribulatiooe  et  laveronc  siolas 
soas  iii  saiiguiue  Agni  **•  >  Sequitur  oroa  aorea,  id 
esc  coiifessorcs  exierius  per  bona  opera  locaiics, 
iutos  babentes  luanna»  id  est  dulcedinem  devotio- 
ii|s,  tabulas  intelligcntiac,  virgain  discipliuae.  Uude : 
c  Sint  lumbi  veslri  prvciucti  eC  lucernae  ardentes  in 
inaiiibus  vcstris  **.  >  Uliimo  offeruiiCur  Regi  virgi* 
ueSy  qui  non  iiiquinaverunt  Tcsilmcnta  sua  cb- 
iiiantes  :  Uctului  noiier  lioridui^  in  quo  requieicul 
foi  campi  el  lilium  convallium-  lu  liaria  ergo  Dcus 
habet  bospitium,  in  angclis  obsequium,  in  propbetis 
spcculuiu,  in  apobtolis  praniicationem,  io  uianyri- 
bus  passioiicm,  iu  coufessoribus  discipliiiaiu,  in 
virgiuibus  vilae  niuudiliam.  Ex  dilccto  foit  glorio- 
sus  et  niirabilis,  uuiic  geuiibus  et  Judaeis,  nunc 
a|iostolis,  uuuc  aiigelis.  Prinium  luiraculoniin  ex- 
bibilionc,    sccuiiduni  iu  rcsurrcctione,  lertiuiu  is 


D 


••  llebr.il.  ••  Psal.  1i5.  •'  Lcv.  23.  ••  INal.  UG.  ••  Psal.  13 
"  PsttL  60.  '*  bai.  9.  ^*  Joan.  li.  '•  Sap.  3.  '•  Apoc.  i.  "  ISal 
••  ICor.  6.  •»  Isai.  6.  ••  Joaii.  I.  ••  Apoc.  li.  "•  lii  oliic.  U.  Virg.  •» 
••  hluf^i,  11.     •*  Isai  bO.    •'  Apoc.  7.     •»  Uc.  li. 


INal.  UG.      ••  Psal.    133.     '•  Epbcs.   4 
3.     '•  Apoc.  i.    "  ISal.  101.    »'   Ibid. 

«A  I..    .1.:  .     II     «*: M   4.^.     1         <«   11.:, 


4.    '•  P»al.  83. 

_J.     '•  l'rov.  t5. 

.\poc.  i      "  Ibid.     •'  Apoc.  5. 


COMHENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  VIII. 

.  De  priino  dictiiiii  csl :  f  Vkllroii»  ni(-  A  ocnIo,  non  oflerai  sacrinciiim  K  i  AlbuRliieiii  babct 
koilhB  **.  I  De  «ceiHiilo  :  f  Miraliilis  ticia 
lla  lua  ex  roe  ".  >  De  lerlio  :  <  Viri  Gali- 

aflmiraniiiii  aspicicnles  incoDlum*^?» 

est  dHeetui  luus,  quia  sie  adjurasli  nost 
]  Ac  si  dicant :  0  pnk-licrrinia  mvlieruro, 
ire  dilceii  lui  succcnK»»  sic  aJjurasll  nos, 
I  nobis  qiiain  sil  aniabilis,  qnain  sil  desi« 
,  fiuani  sil  speciosus  in  ulraqiie  nalura,  el 
(bis  qiialis  esl  dileclus  luus  es  dileclo,  qua- 
cilicel  in  deilaie»  secuudiim  quain  es  Pa- 
ileciiis  ei  dilcclo,  cl  illud  eiiain  indica 
Idileiius  luus  sccunduin  decorciu  huuia- 
Sttinpia!,  quibus  illa  respondel : 
t  iN«iis  candidus  et  rubicundus  :  etectus  ex 

Candidus,  quia  f  in  carne  apparens  pec« 
in  rocii,  ncc  iiiYcnius  esl  didus  in  ore 

liubicundus,  quia  f  IutII  nos  a  peccalis 
I  sauguine  suo  **.  >  Ri  bene  primo  can- 
^dc  rubicttudus,  quia  primo  mundus  « 

^eceaii  Tcnil  in  iniinduni ,  deinde  sua 
emenius  esivii  de  inundo.  ElecUis  tx  mil- 
la  uiius  cx  huinaiio  gencre»  por  qiicni 
reconcilielur,  assuinpiiis  esl  a  Deo.  Illc 
laliuro  dignus  fuil  aiidire  de  coelo :  c  Uic  esl 
tts  dilecliis  in  qiio  mihi  bcne  coropla- 
ifl  esi,  in  qiio  niliil  Tiiii  quod  me  oiTende- 
lue  pondiis  virliilis  iu  quo  gaudereni  ia- 
le  in  Ccclesiasie :  f  Viruin  de  iiiille  uniim 


in  oculo  qiii  sseculuiia  libenler  exierius  con- 
lemplalur,  ei  inleriu&  deleclalnr.  Inde  e>i  qnod 
bubo,  quia  nimiain  habel  albedinem  lo  oculis,  iii 
die  videre  non  poiesl.  A  secundo  nos  absierrei,  cuiii 
in  Evangelio  vocal  l.ypocrilas  sepulcra  dealbaia  *. 
Ad  icrliuin  nos  inviiai  Saloroon  dicens  :  f  Omni 
leirpore  sinl  vcsiiineiiia  liia  caudidat  et  oleuin  de 
capilc  luo  non  dcncial^  >  Hoc  suinus  candidi,  sed 
taiticn  ab  co  qiiandoqiic  cadiinus,  ei  Chrisliis  iti 
%ia.  scd  sine  casu.  De  quario :  f  DaUc  sunl  c':» 
singulx  sloljB  alb;e '.  >  liem  in  eodero  :  f  Qui  vi- 
cerii,  dabo  ei  calculuro  candidum  *.  >  Sed  caiidur 
Ible  sine  rubore  essc  non  debel ,  ui  jucundius 
niieai,  ul  eandorem  virtuiis  lofurmei  fcrvor  cha- 
B  rilalis. 

Sed  esl  rubor  coccineus,  esi  roseus»  esi  puqm- 
re«s.  Coccineus  esl  ardemior,  roscns  jucundior, 
purpureus  pretiosior.  Cocciaeus  ardenlior,  qiiia 
igncm  Imilaiur,  roseiis  jucundior»  quia  ttirof|m% 
scilicel  candore  el  nibore  miscelur,  purpureus 
preliosior,  quia  ejus  clarilaie  regia  vestis  boiMira- 
lur.  In  coccinco  designalur  ardor  lemporaliuiii 
passioiium«  in  roseo  virtuium  caiidor  inisius  aroori 
siipernonim,  in  purpureo  regia  dignilas  mariyrum. 
De  priroo  aii  David :  f  Igne  roc  cxamiuaui  sicui 
examrnaiur  argenlum  ^.  >  De  sccundo  :  f  Ju- 
cundilalem  ei  exsultaiioiiein  Ihesaurixavii  supcr 
eiim  '•  I  De  lertio  :  Quia  pro  Chrisii  ainore  sangui- 
nem  suum  fuderuni,  idoo  cum  Chrisio  regnabuni 


>  Cbrisliis  candidus  Tuil  de  Virgiiic,  ru-  ^  in  xlernum  *.  Iiein  :  f  Fecis»ii  nos  Dco  in  sanguiiio 


de  crnce,  elecius  ex  millibus  a  Paire. 

de   Virgine,  quia  de  ea  nalus  esl   i  qui 

noii  fecii ,  iiec  invenlus  esi  dolus  in  ore 
Eubicundus  in  crucc,  per  quam  diabolus 
I,  ei  mundus  Chrisii  sanguine  redem- 

Eleclus  de  millibus  a  Palro»  qui  solus 
ioi  aperire  librum  ei  solvere  seplem  signa- 
*•  In  primo  venil  sine  peccalo,  in  secundo 
I  peccaio,  in  lcnioosienditquibusinsiru- 
esi  sacniinenii<i,nos<ustodiamus  a  peccaie. 
im  Dos  docel  ui  simus  candidi,  per  niun- 
rllaiis;  per  secundum  ui  simus  paiieuies 
s  charilalis;  per  teriium  ul  simus  fira.i 


luo  regiium  el  sacerdoies  **.  >  Unde  :  f  Vos  auicufr 
genus  cleciuin,  rrgale  sacesdoiium  '^.  >  lu  dcsigua- 
lione  priiul  Uiii  Chrisius  in  passicme  sita  vesiiius 
chlamidc  coccinea,  uiide  diclus  esi  rttbicundus;  lu 
dcsignaiione  secttiidi  appaniii  angelus  ad  sepuU 
cmm  in  rubeo  ei  caudido  colore ;  f  eral  eiiitu 
aspectus  ejus  sicui  fulgur,  ei  veslimenla  cjus  sicui 
nix  '*•  >  £rai  cniin  in  co  rubor  proplcr  cbariia* 
lem,  albedo  propler  puriiaiem;  borum  misiura 
Tacii  jucundilalem^Sed  ul  h»c  roisiura  llcrei,  Chri* 
sius  in  passione  noii  solum  <$occino»  sod  alba  vcsio 
induius  legiiur.  Fuii  quoque  vesliuis  pucpura  '*,  ui 
dignitas  qtiam  apud  Pairemposi  ascensionem  susce- 


Soiiione  verilatls.  Noiandum  quod  qua-  r^  plurus  eraiy  ei  suis  luariyribus  cuiu  regio  honoro 

■      ._  •  •        .    __.  .  .  ^..Aft  ■  ..A .it ...... j.    X-.  :ii..  M,....,...-^  ^i....^  ^....._! . 


candores :  primusphaniasiicus,  ol  incaii- 
leenndus  superficiaiis,  ut  piciorum ;  ter- 
QS  el  in  subjecio  muiabilis,  ui  hoininum 
enler  nati  candidi,  muianlur  in  nigrtNn  ; 
inaius,  scd  non  a  subjecio  potesi  sepa- 
irgarilarom.  Prirous  esl  vanitas  inundi  in 
itore,  secundus  esl  hypocrisis  in  siinula- 
«s  esi  virius  in  religioso ,  quarlus  esl 
1  beato.  A  prlmo  nos  proliibci  Moyscs 
ei :  f  Sacerdos  qui  habei  albugiuciu  in 


erai  tradiiurus,  in  illa  purpura  piene  csprimerclur. 
Diciiur  dilecius  electus  ex  miUibuSf  sed  eiei;tus 
eiiam  ex  denariis,  ex  cenieiiariis,  ex  millibus,  id 
esi  ex  omuibus  perfcclus.  Isii  eoim  ires  nuiueri 
Iriplicem  dcsignanl  In  Ccclesia  perreciionem.  In 
denario  perreciio  viriulis,  in  centenario  virglnila- 
lis,  in  roillenario  fnielligeiiliae  veriiatis.  In  denarlo 
csi  iierfeclio  virlulis,  quia  ex  binario  ei  qtiina- 
rio  muliiplicaiur,  quA  sunl  sepiein  virtulcs*  llaec 
esl  priina  pcrrcclio,  quia  denarius  priinus  liines^si 


5  •*  rbal.  138.  •*  Acl.  !.  •»  I  Pelr.  ?.  •*  Apoc.  !.  •»  Malih.  17.  »•  Kcclc.  7.  ••!  Pelr. 
n»c.  5  «  Ibid.  •  Lev.  il.  >  Maiih.  i3.  *  Kcelc.  9.  »  Apoc.  6.  •  Apoc.  i.  '  P»al.  65. 
1.    •  Ezcch.  55.     •»  Apoc.  I.     »'  I  Pcir.  2.     ••  Mailh.  23.     '*  Apoc.  !7. 


M7  TH05L£  GISTERC.  ET  iOAN.  ALGRINI 

lii  numerls.  In  cenlenario  Cit  perreetlo  virgiiiiiaiis,  a  Jumenu  in  cordo  suo  *'.  Pcr  paMionem 


quta  iraiislt  a  laftTa  iu  deiteram,  nitmerando  omiies 
Jnncinras  ei  sumniitau»  in  soperfieie  ainistne  ma* 
PUS  pcr  qiilnarios,  c(  sic  ul  iiniis  quinarius  com- 
puiabiior  inilexiora.  Iliccnim  virglnitas  l;cv:ini,  id 
cm  muncYi  solliciiudincin  fugienSt  deitcrani,  iil  e«t 
aiigclorom  vilatn  nppclii.  Ilic  eiiiin  iiuiiienis  iiuil- 
liplicalnr  ex  dcuario,  quia  inanis  csl  vir^initaitt  sl 
fioii  sit  fundala  viiiutibns.  In  miMenarro  est  per- 
fiTfo  inlelligendx  verilaiis.  llic  nnilliplicabilnr 
cx  dcnario  ct  cenleiiario,  quia.virtuiiini  rorlitudo 
ct  iiiundilia  caslilaiis  ad  itileliigendain  verilaiein 
supcrnorutn  iiecessario  es*.  Cui  dilectus  istc  cst 
rlcelifs  ez  denarlis»  qni  non  solum  virtiitiim  liabet 
pcrfeciionein,  sed  ctiani  Dominns  virlulum  dicins 


ciliavlt  Pairi,  quia  se  08  rcus  in  cmee,  expiando 
pro  nobts  rtalnni,  noolram  svpplevll  ponpenmiaB  : 
c  Enmiiii  eiiim  iialnre  lili»  inr  "^.  >  Per  dcsceiitimi 
ad  inforos,  absolvit  jusios  a  poiesiatc  ieiiebrainim, 
ul  viilereut  Patris  racieiu  c  sedcnies  in  leoebris  el 
aiubra  mortis  **.  •  Per  resnrrectioiiein  bomlnem 
bclillcavii ,  qnia  certificavii  quoJ  cormplibile  boc 
induet  incorniplelani,  cl  mortale  lioc  hiinmrlalila- 
leni  **.  Cnm  sii  c  omnis  caro  renuin,  el  omnia  sloria 
rjus  quasi  Oos  reni  **.  1  Pcr  ascen^ioneni  soam 
spem  recit  nobis  erc.IentilNis  reverl;*n  li  ab  hoe  ei* 
silio  ad  itatriani,  qiii  c  rutnram  inqiiinnins«  »  i|ui9 
c  non  babenius  liic  n:aiientem  civiiaiem  *K  ^  Fef 
niissioncin  sancli  Splrilus  oos   crndil  ml  Temm 


csi.  Unde  :  1  Dominus  virtnluin  ipse  esi  Res  glo-  ^  discipl^iam,  et  Inlelligentiain  ,  cl  jusliiim  amomi 


ri:i-  *  .  I  Est  eiiam  eleclus  cx  centenariis,  quia  non 
^oliiin  pcrrccinsei  virginiiaic»  sed  ciiam  natus  cst 
«fc  Virgine.  Unde:  c  Eccc  virgo  conciplci  ei  parlet 
filiiim  ". »  Est  quoqite  clcctus  ex  millibus»  quia 
iinn  soluni  perreciiis  intclligcntia  veritatis,  sed  di- 
ciiiir  ipsa  vcriins. 

117  (Iiidc  :  c  Egosnm  via,  verilas  et  vila  **-'*;  1 
ilein :  c  ykliinits  cum  plenum  glorLe  et  verilatis. 
Ki  de  plonitndine  cjus  onincs  accepiinus  *'.  1  Et 
Idco  dignnsTnit  apcrire  Ubniin,  et  solvcre  SBpiem 
Mgiiacula  cjus  **  t\\\x  sunt  :  nalivilas,  baplismus. 
I  assio»  dci^Citsus  u  I  i:ireros,  resurrcctio,  ascensb), 
K;ii:cti  Sjiiritus  iiilssio.  Ctaiisa  sigilta  erant  proplie- 
I X  obscune,  iii  quibiis  baec  Ijteliaiii ;  liJier  quem 


c  Spirilus  euim-sanctus  discipliiiae  effugiei  llclump  ei 
aurerct  sea  togilaiionibiuquxsunlsiiieinlellecia,.ev 
corripieinrasuprrvcnienie  iniqul*ate'*'.»lsia  sigiHe 
sub  septenario  numero  continenlur  qul  esl  virgo 
numcrus,  quia  inrra  primoni  liuiilem  solus  esl,  qni 
nec  gignit  iiec  giguilur,  id  csi  nec  alinin  muliiplicat, 
uee  ab  alio  nmliiplicainr  :  designaos  quod  soltis 
Cbristus virgo  ei  de  Virgine  natut,  dignus  fnit  ea  apiv 
rire.  liem  senarium  qui  primus  esl  perrtfclos  uniuie 
su|icral,  quia  soliis  Cbrislus  omnes  |ierrecios  jusli- 
lia  superavil.  et  ideo  fu\ie!eeiH%  ex  Mi//j^iif,  ul  di- 
gnus  esset  aperire  signacula  **.  Vcl  sie :  lu  Apoca- 
lypsl  legitiir :  c  Ei  tribn  Ruben  »  duodeciiii  iniiMa 
signati  **,  1  et  caelcra  qux  sequunlnr.  Es  omnibus 


ifpcruit ,  Scripttira  qii.im   implcvii.  Nailvitas  la-  C  miliibus  filionim  lsr.icl,  solus  Cbrislus  de  Iribo  iuda 


lehat  fcub  lioc  sigiianilo  cap.  iv  Mahichix  :  c  Orietur 
^obis  tinivniibUH  nomcn  iiicnin  sol  jiislitiae.  1  Ba- 
piisiniis,  sub  islo  Zacbaria;  cup.  xiii  :  c  Eril  rons 
patens  doinus  David,  »  et  :  c  llubltanlibus  Jeru- 
h&lcin  iii  abluiionoin  peccatoris  ct  niciistruata\  1 
r.i.cslo  sub  islo  Isaiac  cap.  liii  :  c  Quasi  ovis  ad  oc- 
1'isioiiein  ductus  est,  ci  qiiasi  agnns  coram  ton;len<e 
^e  ubmuiescii.  1  Desccnsns  ad  inreros  sub  islo  O^ce 
mp.  x:ii :  c  Ero  inors  tiia,  0  inors,  iitorsiis  liius  ero, 
i  rcrne.  1  Rcsnrrcctio  sub  isio  Judi(  um  cap.  xvi  : 
4  Dormivtt  atttem  Sainson  usqus  ad  niediuin  ii<>- 
rii^,  >  et :  c  Surmxii  Satnson  de  civitate  Gaza  iiiedia 
iioctc,  et  lulit  portas  civitiitis.  1   De  ascensioiic, 


esi  cleclus,  qui  apcriret  sigilla  isia  quibiis  is<i  sl- 
gnatieranl»  sed  adbnc  claiisi.  Prlninm  sigillam, 
scilicet  nalivitaiis  Cbrisli,  nobis  aperilor,  sl  pneri 
illiiis  pnritatem  et  simplicitalem  se<|Himur  vt  sbuns 
sicut  moilo  geniri  inranles  rationabile,  siiie  ilolo,  lac 
concnpiscenies  '^  Siginum  baptisnii  nobis  operiiur^ 
si  per  conressionein  peccata  iiostm  lavamus»  ot 
scilicct  confiteamur  altcru:nim  peccaia  «osira,  et 
oreinus  pro  invlcem  ut  salvemur  **.  Sigtllnm  pas- 
sionis  nobis  apcriiur,  sl  de  peccatis  in  coiiressione 
lotis  per  aspcrilacin  pocnitenli:e  satbiaciemus,  nt 
rnrnem  nostram  cnin  vitiis  et  concupisccntiis  cra- 
ciligainus  **.  Sigillutn  dcscr.nstonis  ad  inrcros  iiobis 


David  :  c  Ascendit  Deus  iii  J4ibilalioiic  ct  Dominns  ^  aperilnr,  m  inrerui  poenas  ^scpe  minemorauies  soU 


in  vocc  lub.T  **.  >  llissio  sancti  Spiritiis  sub  Islo 
l:iieliat :  c  Emiitc  Sptrituni  tiiuin  ei  creabunlur  *'.» 
liis  sigillis  per  FiUum  suum  salulavit  nos  Palcr  qui 
inandul  salolcs  Jacob^.  Filitis  enini  caraem  assu- 
uietido,  repamvit  hominis  digtiiialem,  qui  pcr  lu* 
psuni  primi  bomtuis  **  c  comparalus  est  juinenlis 
insipienlibus,  et  siniills  ractus  esl  illis  *^.  >  Per 
haptismnm  bomiiiis  tain  aclualls  qtiain  erigiiialis 
culp:c  lavit  impurilatcin,  cttjus  juslitke  crunl  qtiusi 
iKiiiuiis   niensiru:ila:  *',  qitiu  compttlrtieriint  quu^i 


liciie  tios  cuslodimus  iie  iu  lenlationes  el  Uqiicum 
diuboii  incidainus  "^.  Sigillum  resurrectioiiis  iioltis 
aperiiur,  si  rclicta  sxcubiri  eenversaiioue,  moriui 
niundo  Deo  vivanius,  ul  deponenlcs  veierem  botni- 
nem  cum  aclibus  suis  iu  novitale  vitx  ambulciuus^. 
Sigillum  ascenslottis  nobis  apcritur,  si  Cbrisio 
inbxreiites  qua:  sursuin  sunt  quairamus  quas  sursiini 
sunt  sapiatnus**,  ui  in  bac  pcrcgrinaiionc  solocorporc 
constituti»  cogitutione  ct  avidiiate  in  illa  »ienia  p:^ 
tria  conversemiir.  Sigillum  missionis  saiicli   St>i- 


»^P^:il   23.     «M-a   7.     *•  '^  Joai:.  li.     **Ji);iii.  I.       »^  Apoc.  o.      «•  Ps:il.  46.    »»  Psal.  103.    ••pH.1l 
4:>.     "Cen.  3.      *MN;i!.      4S.      »  l^u     Gi.  •  "  Jtiel.  I.      "  Epli  s.  2.       "  ISal.  lOli.      «»l(:ot.   li. 
»•  I  Pcir.  I.      »•  ll.ljr.  r».      »'♦  S.p.    i.      "   Apoc.  5.     *'  Ibid      *•    I  PcH.  ±       '*  J-c.  5.      *"*   Gil.  a. 


«^  l  Imi.  0.     "  Ct»l    3.     "  Ibjd. 


GOMMSNT.  IN  CAXTICA  CANTIC.  —  UB.  Vni.  m 

ritus  iiobis  sperituf»  si  cliaritas  Dei  diAnsa  esl  in  A  contraliil  pallorem,  ex  secnmlo  Tai-ium  liabel  colo- 


cordlliiis  nostris,  per  Sptrilum  sancium  qui  ilalus 
csi  tiobis  ^f  ul  dHiganius  Deuro  plusqu.-iui  nos,  iU 
tsi  ex  loio  corde,  tx  loia  aniuia,  cs  toia  incnte  cl 
pnixioiufu  sicut  nos^*.  Solus  ilaque  Cbrislus  a|i#(rit 
li  m%m  tordis,  ot  hxc  IntcUtgaiuus ;  solvlt  signacula 
ut  racianius. 
DUeeiM»  9.eui  eandidut  ei  rubieundut^  eleelut  ex 

miniHtt. 

[Caro.]  Ac  si  dirat  :  Dilcclns  meiis  candore  dei  • 
tntis  esi  purissiinus,  et  secundum  bumanitatein  rii- 
iiel  i  1  sangiiine  passioiiis:  ipsc  cst  eleclMt  ex  mll' 
lihut  tanqtiaui  c  specioMis  ronua  >  ct  speciosus  c  pne 
Ul.is  boininiim  ^,  i  quia  Situt  dicit  Job  :  c  Nescit 
bomo  pretinm  ejiis^*.  i  Conseqncnter  raput  dileoti 


rcm,  in  lerllo  quasi  sol  ex  se  nativuni  bdibel  Iplcii- 
dorcm.  Dn  priiiio :  c  Posterlora  dorSi  cjiis  in  fial- 
lore  aori  ••,  •  qiiia  c  cxinanivit  s^nieiipsiim  no- 
strain  assuincns  inortnlitatein  *>  »  Do  sccundo  di- 
citnr:  cliis  m  capitc  ejos^*,  >  propter  eolorum 
variclatem.  11  .bcl  eniin  ndiorcm  anri,  id  esl  <iiv|. 
niiaiis.  YirOrem  gcmma,  id  est  Jiiii  glorTOcat» bn- 
maniialis.  De  lertio  :  c  Fnlgebunt  fitslt  ^icut  sol 
in  rejjno  Patris  conim  ••,  >  qnasi  cx  clarila*e  divl- 
nilalis.  Iii  primo  cst  aurn.ii  bonirni,  in  i^cnndd 
nielius,  in  tertio  opiiiiium.  Noi  qnia  1o  le  gfhilus 
aliquos  rccipial.  Sed  qiiia  in  i  obis  varrls  effecti!;iis 
iioliis  proOcint.  Primiiin  bououi  fiiit  ctiin  se  an^ento 
nostrx  bumiliiaiis    iiiuiigeiis,  liice  gitifi.-e  siiae  le* 


sui  describit,  et'ineiiibra,  et  respoudit  inater  Do-  B  nebras  nostras  iriuiiiiiiuvit '^;  qui  crninus  aliqiiandd 
niini  qoaereniibus,  diccns  : 

Capml  ejut  aurum  o.ltfNfim,  comce  ejut  tienl  clata 
fntlutarum^  nigrfe  quati  corvut :  oculi  ejut  ticul  co- 
iumba  tuper  rivot  aquarum,  quce  lotce  tuHl  tactc  et 
retident  juxta  fuettta  plcmttima, 

[Imo.]  Dicit  Apostoliis  :  c  Caput  mulieris;  vir; 


capiit  virif  Cbristiis;  caput  Cbrisli,  Deiis^^  >  lloc 
caput  cst  aumiN  optimumt  quia  sicut  auru:n  cneieia 
nielalla  excellit,  ila  sumina  Diviultns  oiiinibns  quae 
recit  pracccllil.  CofNir  illiut  clatis  palmarum  assi- 
niulanlur,  id  csl  calervai  sancioruin  qux  diilcedi- 
neiii  supcm»  rciribntionis  exspectant,  unde :  c  Ju* 
stus  nt  palma  florcbil  ^^.  >  Iloe  comac  dinintur  rif  jfr« 


lcnebrx  nitnc  atitein  liix  iii  Doinin;i  •^*.  Secondum 
inclins  cst,  quia  in  moduin  suae  resiirroctioiiis  c  rc^ 
furinabit  corpu;»  bumiiitatis  noslra^,  conflgurniHnl 
corpori  claritniis  siix  ••.  t  Teriium  cst  opiiiiium, 
qiiod  tain  inxstimabills  cst  clnntaiis  et  piriebritu* 
diiiis,  ut  cum  angeli  cuin  assidne  videani,  «mplius 
dcsidoreiH  in  eum  prospicere  •*.  Undc  Dominos  : 
c  Clarificu  inc«  Pater,  apud  tenietipsum  daritnM 
qifnin  babui  pHusquiminundiis  fieret  •^.  > 

Alornliter,  boc  triplex  auruin  est  in  ho  nine :  \ni* 
muut  cst  bununiy  bcilicet  disciplina  in  cxleriori 
liabifn;  secunduin  ineliiis,  scilicet  puritas  amorls 
in  aflcctu;  tertium  opiiniuni,  scilieet  sapor  coele« 


fnosi  rurvifi,   quia,  qiiamvis  de  inisericordia  Dci  r  ^^i"'"  cuin  intellectn.  In  figura  priini,  iu  Dauicio 


su2*crnam  diilcedtnem  exspectant,  cx  se  tanien  se 
esse  nigros,  id  est  peccalores  ct  indignos,  ratciitur. 
Oeuli  ejut  tieut  eolumbte  dicuntur  propter  doiia 
Spiritus  sanctl,  qui  per  colombain  des'guaiur,  unde 
Jo.innfS  viJit  agnuin  liibeiitein  rornua  septcni , 
quod  ezponit  sic  :  «  Qni  sunt  scpiein  spirilus  niissi 
hi  un:Tersa!n  terrani  ^,  >  id  est  sepiein  dona  Spi- 
rliis  sandi.  Ilte  retident  tuper  rirot  aquaruni^ 
quia  quidquid  ocoli  spirliuales  in  se  inaculx  de- 
prcbcnduOt,  aquis  gratioc  spiritualis  abluuiil ;  vel 
jctident  juxta  fuenta  plenittima^  quia  per  gratiam 
Dci,  diaboli  deprebcndont  macbluamenla.  Quw  loKe 
>Mfii  laete,  qnla  alimento  simplicis  doctrlna*  Scri- 
ptiirarnm  vidcntes  peccata  sua  ab  bis  abluunlur  ut 
siit  niundi.  Caput  dilccti,  Id  estCbristi,  aurocom- 


cst  visus  angcliis  prxcinctus  renes  auro  obryxo  ••• 
In  Apocalypsi  •*,  in  fi^nra  secundi  Sil  niainmillas 
ciiicltis  aurca  lona.  In  figura  tertii  iii  eodein  •* 
visus  aiigelus  :  c  Et  corona  aurea  in  ca^ille  ^ns.  • 
Itcm  in  fignra  prinii ,  arca  Doniini  foris  erat  dcau* 
rntn;  in  figura  sccundi  interius;  in  ftgura  tertii 
iutus  erat  nrna  aurca,  baliens  iiianna,  id  est  su- 
peniorum  duke.:iiiein :  et  tabnlas  Testsinenti  •',  sci- 
licei  inlcllectuiii  eoriinulem.  Priinum  plangit  Jcre- 
mins  in  filiis  lsr.icl  pcpcrisse,  dicens  :  i  Filii  Sioi> 
iiiclyti  ct  amicti  anro  puro,  quomodo  reputati  siini 
in  vasa  tcstea"  ?i  Desecundo  iii  Apiicalypsi  afngeio^ 
Laodici;c  :  c  Siindeo  tibi  ul  cinns  aurnni  igniium 
purum  ul  locuples  fias**.>  Itcin  de  tertio  Jcrciuias  : 
c  Quomodo  obscnratum  est   auruin ,  miHatis  esl 


Mrntnni,  est  divinitas;  comxcjus  elatis  palinaruin  •^  color  optimus*^?  >  Priinum  liicci  oculis  alicnis. 


I 

rotl.itae,  fidclium  cx  eo  pcmlens  unitas:  oculi  cjiis 

d  lecti  coluiiib»,  divinornm  unitns  et  inlciligenlium 

puritas  et  simplicitas.  De  primo :  c  Caput  Cbristi, 

IfMus  ^*;  >  de  sccundo  :  c  Capillus  de  capitc  veslro 

non  pcribit  ^*;  >  dc  teilio  :  c  Pulcbriores  sunt  oculi 

rjus  vliio  ^*.  I  Cnput  aureuin  aliquando  adiniscctur 

argcnto,  ut  fiat  elcctruin ;  aliquanilo  geinniae  coii» 

jrngitur,  ut  fiat  orn:imcntuin ;  aliquaiido  pcr  se 

fcnilur,  et  est  cx  sui  iintura  preliosuin.  £x  prinio 


cunduin  propriis,  teriiuin  divinis.  De  prinio  acclpit 
proxiinus  ut  c  a  nialo  declinet  ••,  >  iii  secundo  vidcl 
in  scipso  boino  ut  Crcatori  se  inclinol,  in  teriio 
c  babct  Filius  bominis  ubi  cnput  rcclinet  •••  >  Ibi 
eniin  c  fecit  sibi  Salonion  reclinatorium  aurcuin*^,> 
in  qno  rcquiescnt  ipse.  Ex  boc  capite  dependcnl 
coiiiae,  id  cst  fideics  sequentes  capet  suuin  obc« 
dicndo,  quae  similcH  dicuiitur  clntis  palmarum,  id 
est  rninis  vel  palinis  in  alluin  elatis.  Quatiior  e^rnn 


^  Itom.  5.  *«  Mnllli.  29.  ♦«  Psal.  41.  *»  j.d».  28.  *M  Cor.  II.  *•  Psnl.  t)I.  *•  Apor.  5.  ^M 
Cor.  II.  *•  Lic.  21.  *»Gen.  4».  ••  Psnl.  07.  »'  Pliil.  2.  •«  Aoo.».  tO.  •Ml.illli.  15.  «M  Cor.  i, 
•*•  Uoin.  9.  »*  IMiil.  5.  •♦  I  Ptir.  I.  »'  Joiii.  17.  •»  lUn.  lU.  •*  Cap.  l.  ••  <:np.  U.  •»  llebr.  9.  •* 
Tbrcn.  I,     **  A^oc.  5.     '-^  Tliiea.  4.     ••  I  Pe.r.  5.    «•  Matlh.  8.    *"  Cani.  3. 


TIIOMiE  CISTERC.  ET  iOAN.  ALGRIKI 
i^f/nr^vof,  fHia  leru^n^m^  ii  inveHeriiis  dileeltim  A  iedio  :  <  GitslaU  ei  fulccc,  qiioniam  siuivb  w  Di»- 


4Hf  mil,  Ni  aanNftfiVlti  ei  «TNia  amore  la  ngueo. 

[CkK  I  Et  iiiiroduciiiir  iti  hoc  loco  muUer  loqoisn!! 
ntl  inulieres  qiixreiilcs  BAiiitDuin  in  sepiikro,  di^ 
rciis :  i</;itro  voi,  o  fUite  ccB!ef»tis  J^mia/em,  tl 
inffeneriUs  Hileetunn  meum^  diciic  -ei,  qt^^a  pro  nmon 
ilLus  ci  dolore  pjssionls  ejns  langueo  ;  Itbe  aiUrin 
Hitrodiioimtur  refpon(!en.*es  ci  quxrenles  : 

Qualis  ist  dileetus  tuus  ex  dilectit^  o  imleherrima 
mul^sruml  quu  is  esL  dVeeins  tuus  cx  dilecta!  quiask 
adfurasti  noi  f 

[Tno.]  Dilccliis  c\  dileno»  Filiiis  ex  Patre  iulcU 
li^tttjr,  slcul  lumen  de  luinine »  Oeiim  de  Deo,  Sicui 
«nini'  yna  cLirilas  ci  una  dcita.s  Palris  el  Filil,  st^ 
fst  una  dilectio,  sicut    ait  Joanncs :  c  Oiiuiis  qiii 


niinus**.  »  De  dilecla,  est  oliediens.  Triplei  €it  fra-> 
dn$  obeilieniiae  :  esl  ciiim  obedieulia  qnae  exliilie:iv 
propter  liiiiorem  -  esl  qu»  pMJiter  eommotiiuieM; 
est  qn»  propler  amorem :  propier  limorem  fiafelli, 
proptcreoinmediutem  lucri,  propior  amr>rc ji  Dci  el 
^iroiinii.  Prima  esl  servi,  tetunda  raercenarii,  ler 
lia  filii.  Priina  ex  inunnuraiione »  Mranila  ex 
u^unJaoa  cu|mt^ute,  lertia  ex  chiriuie.  Prtma  esl 
asiui»  seruoila  accrpiris,  tertia  canis.  Asinus  etiin 
non  oliedii  uisi  Qagellalus,  accipiier  aJ  ilomiiiom 
situin  redii  csca  illcctus,  canis  Yero  aequiuir  domi- 
num  snum  etlam  ab  eo  percussns  ei  repolsas. 
i^rima  fii  scryus  obediens  usqiie  ad  flagcili  ces.sa- 
lionem,  sccanda  incrcenarios  usque  a  I  rcmnncn' 


dilifU  eum  qui  geuuil,  diligit  cum  qui  natus  esl  ^  lionem,  tertia  est  Fiaus  Patri  obedieiis  iisque  ad 


•ei  eo*.  >  Cstdilectns  ci  dilecio,  ct  cstdilectus  ex 
dilectii»  ^i  <^st  dilcclus  in  diicclo.  Gx  dilccto  Palrc, 
de  dilecu  malre,  iu  di4e€lo  fratro.  £x  dilecto  gciii- 
ms.  «lernanicr,  dc  dilccta  carnem  assomens  tcin- 
poraiiier  ,  in  dilecto  xJificans  templum  silii  spiri- 
tual-.icr.  Depri!i:o: «  Domiiius  dixit  ad  me  :  Filliis 
nijcus  es  tn,  eso  liodie  geimi  te  * ;  i  de  secundu  : 
f  Vcrbuin  caro  faciuin  est '  ;  i  de  terlio.  «  cl  habi- 
la\it  i'i  nobis*.  i  Uiide  :  c  Tcntplum  Dci  s-inctum 
esl»  quod  esiU  vos'*.  i  Si  qiixrauir  qualis  cst  di- 
lcctus  cx  dilccto,  miserlcors  invcuitiir  ci  siiavis  ; 
4)e  dilecia  obcdiens  ci  humllis ;  cx  dilccio  gioriosus 
et  mirabilis.  Deprlino:  c  Suavis  Domrnusuiiixei*sis, 
ei  niiscmiiones  ejus  snper  camia  opcraejiis*',  i  de 
secuiido  :  c  Exinunlvii  seuioiipsuin  facliis  obcdiens 
P^iiriusqiieadmorieni**,  ideicnio  :  c  Filiiissapions 
e$i  glpria  Palris  *'.  i  Et  ipsc  cst  c  dileclus  a  Dco  vi 
hominibu.s  ciijus  mcmoria  in  l>etie«Iirtioiie  cst  *^.  i 
Misericors  est,  quia  niiscricnrdiaejus  no9  pra^vcniit 
4108  comita*ur,  nos  sequilur.  Dc  primo :  c  Deiis  mcus, 
miscricordia  ejns  prvvcniet  mc  ^',  •  dc  sccKiido  : 
€  Et  veritas  u:e«i  ei  inisericor>lia  mea  ciuii  ipso  *^,  i 
de  lcrtio  :  <  Et  misericordia  ejiis  'subsvquctiir  nie 
omnibus  diebus  vii;c  mcx*^'.  i  Ecce  primo  pixccd.t, 
secundo  comitatur,  tertio  leprttur.  PneceJil,  ut 
«iauiostciidal;  comiiatur^.ut  iii  via  dc  l;i€u  miscriie 
ct  de  luio  ra*cis  iios  educat  ** ;  subscqiiiiur,  iii  in- 
sidias  lalronunt  pra^vidcaU  iu  priiuo,  tmuain  voian  • 
laiem  inspirando;  iu  sccuudo,  pcccaia  remitten;io,  o  miicriain,  Abrabam  cuin  diccict  :  c  LaiiuaradDo- 


mortcm  ***.  llem  est  obedientia  iiona,  tnI  nielinr, 
est  optima.  Boua  qii»  cxhibetur  majori,  mclior  q  loi 
pari,  otplitna  qux-infcriori.  Priiiia  iatlulgclur  culpa, 
secunda  coniparalur  bcncvolrn!ia,  lciiia  accuinu- 
latur  gralia.  De  prima  ^'auhis  :  c  Fili*,  olieditc  p  • 
reiitibus  vestrls  **;  >  de  secuiida  :  t  Allcr  ailerins 
onera  porialo  *^  ;  i  i^  leriia  :  «  Sulidili  esloic 
ouihi  hitniaj:ae  erealurie  propier  Dciiui  **.  » 

Ueiu  liabel  diloclus  de  dilccla,  «t  ait  bumilis  sc- 
cumhiin  cariicm.  Quare  se  humiliavil?  snmiiia 
c;ii.sa  fuii  rjus  uiiscricordia.  Ex  hac  Uintn  qua- 
luor  causx  surguni,  quia  humiliavit  se  ui  peccau 
iioslra  delcret,  ui  conrusioiiem  Uninanx  coiidiii  uii 
relcvarct ,  uv  flagella  tuferni  rw'iiiovtfrel«  ul  doui 
8)iiiitiialia  iii  via,  x^cnia  iii  patiij  uoUis  coiifcriet, 
De  primo  :  c  Dcpon«it  iniqoitaiein  uostrom,  ct  pro* 
jiciet  in  profundum  maris  omnia  pe.cau  uosira**;  • 
de  secuudo  :  c  Reformabil  eorpcs  bomiliiaiit 
Aoslne  coufiguralum  corpori  clariiails  siue*';  i  di 
icriio  :  ^  Ero  mors  Ua,  o  mors;  morsus  lons  cro, 
iureriie**;i  do  quarlo,  iu  8|iirituaiibus  in  via  : 
<  Asccndeiis  in  altum  capiivatu  diiiii  fapiiviutcm, 
dodit  dona  hoiuiuibus  **•  i  In  palria  :  •  Qnod  ocu- 
liis  noii  vidit,  licc  auris  audivii,  nec  in  cor  booiluti 
asc  lulii,  qux  pra;par;;vii  Dcus  diligcniibiis  se  **.  i 
SimiKier  ei  nos  huiuiliari  dcbcmus  his  qualiior  can- 
sis  :  proptcr  cuipam  se  hiiiniliavil  y^ria  5lj;;tla- 
lcua,  j.iceiis  ad  peJes  Chrisli'* ;  pruplcr  cond.iitinii 


in  lertio,  a  tenutiouihus  hbcrando ;  iimle  David  : 
c  Voluntalein  limciitiuni  sc  facicl,  •  prjci»araiido  ; 
c  et  salvos  faciel,  i  eis  peccaia  remiticndo,  c  cu«io- 
dit  Doininus  oinncs  diligeulcs  se '*,  i  a  leniatioui- 
hus  dereudeiido.  liem  dilectns  iste  csi  siiavis  iii 
operibus  powiitenix,  esl  suavis  in  aff.xiioui^m  or- 
dinaiione,  est  suavis  iu  superiioruMi  degiiSlalioiie. 
Depriino  eiiiin  dici.ur :  <  Jiigum  rn  m  meiim  suavc 
cst  et  oiius  ineum  lcvo  ** ;  i  de  scciiiido  :  c  0  sa- 
pieulia,  qux  cx  ore  Altissimi  prodjisii",  i  elc;  de 


minum  cum  siin  polvis  et  cini^  ** ;  •  propier  Job 
dicciis  :  c  Sil  uoiuen  Domini  henejictuiu**;  i  pro- 
pier  cullaia  bencOcia  David  dicriis  !  c  Lau  tavi  rt 
vilior  fiam  iii  ociilis  ineis  coram  Domiuo.  qui  el«*gii 
nie  iu  rei^cin  *^  i  Forslaii  atdeuiius  quarmui 
dilccti  qiialiiatcm,  quia  lonc  audieraiil  ,  qnoJ  lirc 
dicitiir  :  <  Gloriosus  Deus  in  sanclis  suis,  mirj- 
bilis  in  m^tjcstatc  sua.  i  E^^t  Deus  sanciis  suis  o:.e- 
rociis,  esl  ropiosus,  esl  gloriobus.  Onerosus  dws 
cxiraliit,  copiosus  dusn  tribuil,  gbiiosus  dnm  re- 


*  I  Joan.  5. 


L'^*''^--    "Jo^"-   «•     •  ii'  •      '•ICor.  5.     «*   rsj.1.  111.    "Phil.  ?.     "  Prov.  15.    •* 
lucfli.45.     ••Ps*l.  58.     »*Pf;al.  {18.     "  P.-;al.  22.     ••  Psdi.  S9.     "   Psal.  141.     ••  .\laith.  i|.     t.  oflic 
Lrtle».     •"  l»sal.  35.     ••*  Pliil.  ±     ••  h:p|„.H.  «,.     «^  Cal.   b.     ••  fiom.   |.V     ••   Miili.   I.       "    pLii 


Ui^c. 


fff 


t.phcs.  i.    «•  I  Cor.  2      •*  Liic.  !0      *•  Gen.  1».     *  Job  I.     »*  li  ftf^.  «. 


575 


COMMRNT  IN  CANTIC.V  CANTIC.  —  U3.  Vlil. 


S74 


el  pnixinii  i!ile('t*one,  plctiisikiiiia,  \n  sollicitn,  nc  ab  A  S(^nliunl*^.  i —  f  L*l»i  crat,  inipiil,  tpiriliis  ini|Htii!i, 


li:s  r.a4lal  circaiiiiipeciionc.  V«*l  fliiciila  sunl  flliviua 
Sn  ipiura  qnx  plcna  sunt  iiiora  iiale,  in  f|iia  viilc- 
nijs  qiioiiiodo  TiTere  ileheaiiiui) ;  pleniora  Mint  alle- 
goria,  in  qm  qnx  pro  nobis  fjtia  SKnl  cogiiosci- 
i:ius ;  plrnissjiia  suiil  per  anagogcn,  in  quo  coiisi- 
d«*raiiins  ca^lcslia,  qiix  in  |ir.rniiuin  exspcct;iinus. 
De  liis  flueuiis  Uicitur  :  c  Fluiucn  Dei  Fcpleiuui  est 
a^nis  ***,  I  cic.  in  liisi  fluiniiiilius  circutnspicimus 
ut,  sicnl  Cdlunilia  arc ipilreiu,  iniiniciini  vciiienlcni 
cognoscainiis.  Triplcs  esl  Iniinicus  noslcr,  scilicet 
ca  o,  ninnitns  iil  csl  innntli  lyranniis  (liaboliis.  Un- 
de  Pau!us  :  f  Non  csl  vobis  colliicialio  foluin  ad- 
vcrsiis  e.iriicin  ct  sanguincin  * :  i  ecce  pritiius ;  f  sed 
a«:Tc*rs»ns  priiiclpes  et  po:eslalcs,  conlra  niundi  re- 


tlhic  gradicbanlor  **,  i  iioii  ubi  erat  impeliis  c-irnis. 
Ilabet  cniin  ciro  siios  inipctiis.  Pncce«lil  cniin 
cojjilaliop  seqnilnr  dvlci  lalio.dcinde  couHcnsiis,  poht 
acius,  post  facll  dcleclalio,  dernde  assiduilas,  postca 
dcsperalio,  et  sic  o!istin:lio,  et  ila  niors  aeleina. 
Ilxc  esi  enimDalila,id  est  paupercula  vel  siiibtiiid;i« 
qii;e  iuquielal  Sainsonem,  qui  dicilur  %ot  iorum^  vX 
esi  spirilum  iisi|uc  ad  oculoruin  ereciionein  et  nior- 
lein  '*.  Habct  ei  spiritiis  inipcliis  suos.  Primo  enim 
dolet  de  peccalo,  sectindo  odli,  leriio  abominatnr, 
qtiarto  confltelur.  Salisfacil  opcra  iiiiscr icordiae , 
facil  diligendo  proximuni,  arilcl  desidcrio  in  Denm. 
Scquenles  iinpeius  carnis  descendtiut  in  inferiivm 
viTcnics,  scqiicnies  itnpeins  spiriius  dicunl:  f  Ve- 


riorcs    leiiebrarutn  baruin  *  :  i  ecce  secundus   ;  B  uiii*,  ascendamus  ad  monlein  Doinini  **.  i  Isli  asceu 


c  Conlra  spiritualia  ncquiii»  in  coelcslibus  '  :  i 
ecca  lenius.  Primns  pugnat  volupt;ite,  secumlus 
■laligiiiiatc,  lcrtius  suggcsliune.  Priinus  ut  macu- 
lct  aobrictaiein,  secundus  ut  frang.il  fldci  lirmila- 
lem,  lenius  ul  obsciiret  Dci  cogniiionem.  Priinus 
vinciiur  (Ueieado,  sccundus  vu!unlarie  palicndo» 
lertius  \i:ililer  rcsisleiido.  IIoc  esi  quod  diclum  est 
ad  David :  f  Cuni  aiidieris  sonitum  grailieniis  in 
cicuiniiic  pyroriim,  tunc  cgredierii  ad  pugnam  V  > 
Gradiiur  euiui  Dominus  in  iiiio  pyrornin,  tempcnms 
in  iiol.is  noslrain  seusualit.itein,  iie  cadat  in  carnis 
Tohiptaleni  ;  in  incdio,  qunndo  roiilri  priiicipcs 
niunili  pcr  palicuiiam  conscrvat  iii  iiobis  fidem  el 


daiit  usque  ad  coelos,  prlmi  descendunt  usque  ad 
ahyssos.  Ha^c  est  lucla  llerculs  cum  Anlaeo.ller* 
cules  dicitur  IHe  gloriosHg^  id  est  spirilus.  Antariis 
eoHlru  Deum^  id  cst  caro.  Ilic  quoiies  in  cerlamino 
poteral  langcre  lerraiu,  vires  siias  renoTabal,  quia 
caro  lerreiiis  ruborainr,  quo;l  videus  llercules,  id 
est  spTiluSf  inler  bracbia  siia  lcTavit  eum  a  lerra, 
cl  ibi  eum  interfccii,  quia  spiriius  carni  lerrena 
siiblrabendo  mori  peccato  cogil.  Ilanc  sentiens  pu- 
gnain  AposloIus  clanial :  c  liiTcnio  aliam  legem  in 
membris  meis  repngnanlem  legi  mentis  me«.  Infe- 
i!x  ego  bomo.qiils  ine  liberabii  de  corpore  morlis  llu- 
jus?gratia  Dei  pcr  Jesum  Cbristoin  *'.illaiic  tripllceui 


raiioiieni ;  iii  ra«-uiiruie  gradiiiir,  quando  iiobis  «lal  ^  pugnani  nobis  ostendit  llerculcs.  Primaui  pugnan- 


vires  ei  iiiicllcciuui  «ontra  dijbuli  sugge^iionem. 
r-iide  :  c  Gyra  posl  lergum  *,  i  iii  deprcbcudasejos 
ileceptifluiem.  De  primo  :  c  Fuglte  furiiicationein  *.i 
Dc  ftLTuntlo  :c  Biraius  vir  qui  suflteri  tenlaiiuiiein  '.i 
De  lerlio  :  i  Resislilc  di;ibolo  et  fiigieta  vobis*.  i 
lii  primo  caro  concuplscii  adversiis  spiriiuin  et  spi- 
riins  adversus  caniem.  i  Spirilas  eni.u  promplus 
est»  caro  aoiem  inlirma*.  i  luarnia,  dico,  pcr  U- 
psuiii  f|uo  Irabel  pcr  spiritutn.  Ulinam  iuflrma,  ut 
foriior  sit  spiriiU'*,  juxta  Aposloluin.  t  Com  enini 
iuOnnor,  ail,  tunc  polcns  suni.  Njiu  virlus  iu  in- 
finMiliitibos  perfldlur  **.  i  Vide  quouiodo  iuflrinatiir. 
1  Moriificate,  ail,  meinbra  vesira,  quae  sunl  su|ier 
lerrani.**.  »—  cQui  euiinCbrisd  suul,  cameiu  siiain 
rum    Tiiiis  ei  r^incupisceutiis   cruciflxeruni  '*.  i  o  lerrenum.  Ecce  secundiim  :  c  Serpenies  lollent  **• 


do  cuni  AiitaH).  secundam  quando  laboraTit  coelam 
sustinendo,  tertiam  pugnan«lo  cuin  lalrone  nomine 
Caco.  Coulra  carncm  iios  docuit  pugnare  Cbrislus, 
qiiando  jeJunaTit  in  deserlo  ;  ronira  mundi  priiici* 
iies  perseculionem  sustincns  a  populo  ludaico  ;  cou- 
ira  dasmoncs  quando  lentaius  esl  a  diabolo.  Sinii* 
liler  Jo;inncs  Bapiislt  priinum  belluni  gessilt  Tesliins 
ff  pilis  caineloruin  el  zona  pcliicea  circa  luinbos 
sitos  **,  I  secundum  repreliendens  lleroilem  ile  atlul- 
lerio  *'  ;  lerliu;u  qtiando  potcrat  dici  Cbris* 
iiis»  scd  re>puii  Tauain  gluriam  tion  conscniicns 
stiggcrenli  diabolo.  Ct  Salvalor  ait :  c  In  noiuine 
lueo  doimonia  tjlcicnt  *^  i  de.corde.  Ecce  lertiuin. 
f  Linguis  loqueniur  iiovis  **,  i  conira   priiicipem 


liciii  :  c  Casiiigo  corpus  ineuni,  et  In  scrviiuteiii  re* 
dig«i'*.>  Qitia:  cCorpiis  quod  corninipitur.aggravat 
aiiiinam  ^\  •  Igitur,  c  Debitures  sumus  non  carni, 
ui  secundUiii  canieui  vivamus.  Si  enini  secundum 
c;irnem  vixcriiis,  tnorieuiiui.  Si  auiciu  spiritu  facla 
camis  inorliflcaverilis ,  Tiveiis  ".  i  Vide  iu  quo 
suiuus  deliilorcs:  c  Cibaria,  ei  virgatn,  cl  oiius  asiuo; 
pMiciii,  eldis::p!iiiai:i,rlopufl  scrvo  ^*.i  —  f  Qui  se- 
«Uiiduin  caructu  sunl,  quae  raruis  stiiil  supiunl,  qui 
Tcio   scruudum  spiiiluui,  qua:  sp'rilus  sapiuiil  et 


decame,  idest  Toluplales.  Eccepriinum.  Sictiidic- 
luin  est :  Primus  bosiis  vincilur  fugiendo;  qula  i  qni 
tetigerit  picem  inquiiiabilur  ab  ca  *'.  >  Secundus 
Tincelur  paltenler  suffcreiido,  sicut  f  Cbristus  pas- 
sus  est  pro  nobis ,  vobis  relinquens  excmplam  ol 
sequauiini  Tcsiigia  ejus  ** ;  i  qiiia  f  quasi  agnus 
corain  londenie  se  obmuluit  el  non  aperult  os 
suuni  **.  I  ErgOyJuxia  Pauluin,  f  curramiis  ad  pru- 
posiiuin  iiobis  ccriainen,  aspicientes  in  aucioreiii 
fldei,  et  consuiiiiiiaicrcm  Jcsuin,  qul  proposiio  sibi 


•••  Psal.  64.  •  Eplics.  6.  •  lliid.  *  Ibid.  ♦  II  l\rg.  5.  ■  ibid.  •  I  Cor.  5,  »  Jac.  i.  •  Jac.  4. 
•  \iaiili.  i6  «•  II  tor.  12.  ••  Coi.  5.  »•  G:il;«l.  :J.  •«  I  Cor.  9.  **  Sap.  9,  '•  Roiu.  8.  "  Eccli.  53. 
'^  Itdui.  8.  '•  Kzit  b.  1.  »•  Jiidi«'.  1G.  »"  Mitli.  K  *«  llom.  7.  "  M.mb.  5.  "  3lallb.  14.  **  Marc. 
16.     ••  Ibid.     *  Ibifi.    "  Kc«li.   13.     ••  I  I\'i    i     "  Ib.i.  55 


575  TUOMiE  CISTFJIC.  £T  JOAN.  ALCRLNI  67« 

gauJio  9  criicciN,  («ustinuU  coufutioiic  coiiteinpla ,  A  el  coiiiedit  niel»  U\  est  .iniorii  (lulceditie  eos  etluceiis 
silqiieiu  doxiera  Dei  scdcl**. »  Ecce  pr.i*inluui  belli.      sSii  iiicnrporaTil  ^.  Terlio  cbuiemus  in  cceliiui: 

c  De  ore  leoais  fibera  me,  Domine  ^.i  Ail  Sahrator : 
Esioit  fortes  in  bello  et  pugnate  cum  antiquo  ser- 
pcitte  el  accipictis  regiium  ^emum.  liic  ipiogDSt 


Krgo,  f  Be^ilos  vir  qtti  suffen  tentalioiieni ;  quia 
riim  probalus  fucrit,  accipiet  coronam  Til»''  ;i  quia 
ison  est  corona  ubi  noii  est  ptigna.  Et :  c  -  N:hi  coro- 
nabiiur,  nisi  qui  legitime  certaverit  **.  i  Ideo,  san- 
rii  ludibria  et  verbera  eipertit  insuper  et  viiicula 
fi  carccres,  i  elc,  c  lapldati  suul«  secli  smil,  leniaii 
suni,  iii  occisione  gladii  iiiortui  sunt  *'•  i  Uaac  pu- 
giiaiu  Cbrislns  praedicebat  discipulis  suls  ;  c  Sic 
Yosquidem  iu  mutido  pressnram-babebilis,  mniidiis 
autcin  gaudebil,  voi  vero  contrislabimiui.  Sed  tri- 
siiiia  vcstra  vcrtetur  in  gaudium  *^.  i  Ideo :  t  llitni 
diK-ipuli  gaudenies  a  conspectu  coneiUi,  quia  di- 
giii  babiti  suiit  pro  noniine  Jcso  contnmeliam  pa- 


llercules  cuin  lijdra  serpente  cojus  ibscisso  nno 
cjpite,  aKa  duo  renascuutur ,  qnia  quandoqne  vin^ 
uuam  diaboli  repellcutes,  plures  alias  In  k>co  «jiis 
schiituus  iiobis  suscitari  a  diabolo.  Contni  urBon 
aii  Dominus :  c  Esiote  pnidentes  slcot  terpentes^;i 
quontani  c  si  sciret  paterfamilias  qni  bora  fur  ven- 
turus  esset,  vigilarci  utique  et  non  sineret  perfodl 
dotuuin  suam  ^.  i  Nam  fur  ille  per  meandros  frau* 
desqnc  flexuosas,agitat  quieta  corda.  Propterea  c  no- 
llic  crcilcre  omni  spiritui»  seJ  probate  siilriuis  si  ex 


li  ".  I  Stc  pngnalmt  Paukis  cum  diceret:  cln  omni-  ^  Deo  siuit  ^*.  i  —  c  Angcluseirtm  Satin»  IransOgiirat 


bus  Iribulaiionem  patiinurv  scd  non  angiisiiamur ; 
aporiamurscd  non  desli:uimur,  persecuiioncm  pati- 
niiir  sed  noit  dereiiuquiiiiur,  dejicimur  sed  iiou  pc- 
tiiiiiii,  sciuper  roortiflcaiioiieni  Jesu  Cbrlsii  cir- 
tiiinrcrenies  iu  corporibus  nostris«  ut  et  vita  Cbri- 
sii  iiianifesietur  iu  nobis  **•  »  Ecce  Hercuies,  id 
csi  spiriius  poriat  cceium,  quia  pro  desiderio  rcgni 
ccciesiis  b»c  libeoler  sustinei,  aodiens :  c  Beaii  qui 
pcrsecuiioncni  paiiuntur  piopter  jostiliam,  quoniam 
Ipsorum  est  regiium  coelorum  '^.  »  Ecce  ioattnes 
coiiiedit  mcl  sitvestre ,  scilicei  dulcediueui  gaudii 
In  tribulatione.  Juxla  illud  Apostoli :  c  In  Irlbu- 
latione  gaudenles  **;  i  et :  c  Omnegaudium  eslsii- 
itiate  cum  iii  varias  teotationes  inciderills  **.i  SIcmI 


se  iii  angebim  lucis  ^**.  i  Undc  Josite  angelo  apparenil 

ci  dixil :  c  No^tldr,  cs  au  advcrNariorum  "*?  i  Ounuiu 

eitiin  principiuiu  sxpc  propouil,  iit  pessimuni  fiiirm 

iuipoiiat.  Unde  iiobis  diccuduni  csl  illud  Yirgilii  *■ : 

Aut  hoc  iu  liaHo  r/oNsi  occuUautur  Achlvi ; 
Aul  aliqui»  iatet   error  eqno  .... 

Sic  nains  VlffMtet  ? 

*......•••••..    ..•••    *••. 

Qttidquid  id  esl^  fnlifo  Danaos  et  doua  ferentes, 
lla)c  est  pugna  qoa  piignat  llercules  cnin  Caco  U- 
ironc,  qtii  dicifor  a  Cacos,  qiio;l  cst  malum,  lllo  vacr 
cas  per  caodas  trabcbai  in  foveam  suam  ne  possent 
Inveoiri  vestigia  ingredientioiii,  qnia  diabulus  bo- 
vum  priiicipiuni  nialo  line  coiicludrl.  Sed  llerculcs 


ct  Slepbanus  quando  iapidcs  torrentis  illi  dulces  ^  ^^'^  ^"^^'  mtigientes,  id  est  spiriins  aflectiis  re- 


fucrunt  *•• 

Ecce  Itosiis  iste  vincitur  soflereodo,  secundus  veio 
viriliter  resisteDdo;  contra  primum  lemperautia, 
coiitra  secuiidum  fortitudo  et  juslilia,  contra  isium 
vcro  nccessaria  est  fortitudo  et  prudentia.  Diabolus 
cniiii  aliqitando  pugnat  vcbementer  vcl  violentcr, 
aliquaiido  fraudulcuter.  Igitur  contra  violeutiam 
foriiiudinem,  contra  fraudem  prudeuiiain  oppona- 
inus,  ul  dicanius  cuin  David  :  c  Nam  et  leonetn  et 
ur»uiu  interfeci  ego  servus  tuus  *».  i  £s(  enitu  diar 
bolus  lco  violcntus,  esl  ursus  frandulcnius.  Uiide  : 
c  Adversiarius  vester  diabolus  lamiuam  ieo  rui^'eas 
circuil  quxretis  queiii  dcvorel.  Cui  resislite  fortcs 
in  flde  ^*.  »  Ut  viucanius  babcainus  audaciain  con- 
tra  adversarium,  menioriaiu  virlorioiorum  P.itntin, 
siiirr.igium  oxatiouuiii,  ^icut  dicebat  Judas  Macha- 
bxtis  :  i  Impetutn  inimicorum  ne  tiiuueritisy  nie- 
iiiorcs  estole  quoniodo  salvi  facti  suut  patres  nostrit 
ci  nitnc  clamemus  in  coclum»  ct  misercbilur  nostri 
I)<Mis  tiosler*'.  I  Propter  prituum  videle  ite  dicaiis: 
€  Leo  est  in  via  *\  i  occiilendus  suin.  Propler  se- 
(  uikIiiui,  mciiiores  estoie  quotuodo  Sauisun,  id  esl 
0»risius,  qitxretis  uxorcm,  id  est' Ecclesiain,  occi- 
c!ii  leoneiii,  id  cst  diabolum,  ct  ittvenit  in  orc  rjils 
cxatncu  apum,  id   cst  pai.rcs  qiii  craiit  iii  ittfertio, 

••  llcbr.  12.  "Jac.  i.  'MITi:ii.«.  "Ilebr.  II.  »*  Joaii.  16.  ••  Acl.  5.  ••  II  Cor.  4.  •»  llallb. 
5.  ••  Uotn.  12.  "  Jac.  I.  *•  Ai  l  7.  *»  |  U.p  17.  *•  I  l»cir.5.  *»l  Mach.  i.  **  Prov.  26.  *•  Judie. 
II.  *•  Psal.  21.  ^'  Maitli.  iO.  ^*  l.tic  15.  *MJoni.  4.  ♦•*  II  C«r.  II.  ••  Jus  5.  •' Yirg.  «iifi^. 
II,  48.     •'  Job  40.     *'  lliid.     ••  lliiJ.     '*  K|.!rs.  5.     **  llymii.  in  l\iiasic\v. 


claniauleif  et  libcrat  nos,  ffntcrfiilen;lo  Cacutn  ,  iii 

est  Qiangnuin ;  qni  non  solo:n  s:ecuiarc%  sed  ei  re- 

ligiosos  leiital;   quia  absoibebit  Salauas   fluviant 

et  noii  mirabitur,  el  babct  iiduciatn  quod  iiiflual  Jor« 

danis  in  os  ejus.  Isie  latet  in  fovca,  quia  cor  diligil 

tcKebrosutn,  eor  vanuin,  cor  lubricuni.  Tenebrosuin 

ignoraniia,  vanum  mundi  gloria,  lubrictim  negligeu- 

tia,  lcvilate,  incotistantia.  Uude  Dominus  ad  Job  : 

c  In  umbra  donnit**.i  Ecceienebrosum.c  In  secrctis 

cahtuti»'.^  Ecce  vanum.c  In  locis  bntiientibus*^  i  Ec- 

cc  lubricum.  Sed  hibricum  est  negrgentia  adctrcu.ii- 

spcClionem,  levitate  ad  dissoluiioncm,  inconslantia 

per  boni  proposiii  inutatioiiein.  Ergo  coulra  Istuoi 

c  vidcte  quoinodo  caute  anibuletis  ••.  i 

Olim  qnod  vnlifes  tegroio  eanta  leoni 
Respondii^  referam :  Ouia  me  eesiigia  terreut, 
Omnia  le  adversum  speciuntia^nuUa  reirorsnm, 

Est  et  aliud  bclluni  qnod  Salvaior  gessit  pro  uobif 

iu  cariie.  Uude  cauit  Ecclcsia  sic  •• : 

Pange^  lingua^   glorwsi 
Prailinm  cerlaminis^ 
Et  super  crncis  Iro^ao 
Oie  triumphum  nobtlemp  etc. 

Trlplex  cst  prxtiuin.  Primum  cst  ruinosum,  secttn- 

diitii  fnictuosuin,  tcriiutn  gloriosuiu.  Piiniom  e:t 

diaboli  et  inenibroruin  ejus  cum  Deo  et  proxiniis, 


vn 


LN  CANTICA  CANTIG.  —  LI&  Yllf. 


m 


tecttmlum  csi  jiisti  cvm  tiiiis,  teriiuin  eu  Cliritt^l  A  ^dccenftinilliaadeilrif  luift  *^  « Iglltt»:  i  ^Uog'*, 


eiiiii  diabolo  ei  nieinbris  ejns.  Primiiu»  csi  damna- 
liile«  seaindiiin  hiiid^bile,  119  lcrtiiim  nobiie 
rnmnm  e.<l  diaboU  cum  Mictinele  ci  cjus  angclis» 
04^nindiim  Josue  cnm  Aroalociiis.  lcrtiuin  Gcileoiiis 
rniii  Madianitis.  De  primo  :  *  Factuin  esi  pra*lium 
iiiagnnni  in  ca*lo,  draeo  pngnabai  cuin  Micbat  le  ct 
f jiis  angelis'^ ;  f  desecuiido:  f  BeiK^dicliis  Doniliius 
Dcus  nieus,  c|iii  docel  maniis  mcds  ad  praplium, 
el  digitos  mcos  ad  bellum  "-'*.  >  El  Paiilus  :  i  Sio 
^irro  non  quasi  in  incertum,  sic  pugno  non  qiinsi 
aerem  verberaiis  *^.  i  De  tcrtio  :  c  Quih  est  iste  Rcx 
groriae?  Doininus  rortls  ei  poieus.  Doii/iinis  poieis 
in  pnFlio  *\  >  Dc  his  Iribns  locnt:i  esi  sponsa  iu 
Caniicis.  De  priino  :  c  Filii  niairis  ine»  piignave- 
ninl  conlr.1  iiie  ** ;  >  de  sccundo  :  «  En  lcciuluni  Sa- 
lonionis  sevaginla  forlcs  ainl  iniit  cx  foriis^imis 
fsmel  ?  oninos  tctirnics  gl.*idios,  et  .id  iN-lla  elcctis^ 
sinii  *';  >  de  tcrtio  :  c  Nasus  tuus  sicut  lurris  Li- 
liaiii  qiix  acdificaia  cst  cuin  propiid^iiarulis  *S>  Tnr- 
lis  c^i  Cbrisliis,  unde  :  f  Esio  nobis,  Doniinc,  luriis 
ror«'<<iidinis  a  facie  in''inici  '*-**.  >  hi  priinocrgo  : 
<  ri.iMge,  Itngiia,  ruiuosi  Pnviiiiui  ccriaiiiiiiis  ;  •  iii 
scriiiido  :  <  Plaiigc,  liiigu.iy  rrucliio.>i  Pra;liuai  « cr- 
iaiiiinis;  >  rii  icriio 

Pa^ige^  lingun^  g'vr'ioii 
tiamitm  c€r.aiuiui$^  cic. 

rnmntn    c&l    advnsus  £ccli*si:iin.   In   ea   Ircs 

puf^rani  :  pugiinHi     lyraiiiii  ,    pugnani    lixrelici , 

pugnaul    scbisiti.iti<  i.   Tyrauni    violcutia ,    hxre- 


D 


liAgua,  ruinosi  Draelium  certsmiiiis»  » 

Secandnm  beiUim  esi  jusii  com  viitis.  I»boc 
i|uaHiam  vitia  o):currunl  vioienier,  qoacdam  subcuiti 
molliier,  quxdam  ^e  ingemni  fraudulentcr.  PriiDS 
sub  spccie  pracdouiSt  sccunda  ofBcio  cauponis,  lcr- 
lia  sub  Torma  lalronis.  Prima  vuiueranl  jsculq. 
sccunda  inebriant  pociijo,  tertia  inncciunt  reiiacn  ^ : 
jacnloubi^iiirnlix,  poculo  impudiciii(Q,retia£ulo  fttl- 
l.icix.  Dc  prinio.  Aposiolus  :  <  In  omnibus  n&s^imen- 
ics  sculumfltlei,  iu  qiio  possltis  omnia  tcla  nequis- 
siini  ignea  cxsiinguere  ^* ;  >  desccundo  :  c  falix 
.".nrcus  Uabylonis  :  de  vino  ejus  bibcrunl  gcntcs 
et  tncliriatne  sunt^*;  >  de  tcrtio  :  i  Gadent  in  roiia- 
cnki  rjiis  pcccalorcs  ^^.  >  Dc  primo  dicitur :  c  Cnni 
lioininibiis  opcraniibus  iniquitatem  ei  non  commn- 
niralio  cr.m  clerti*^  coriiin  ^'  ;  >  de  secnndo :  c  OIcumi 
pcccatorisantcm  nonimpingiic.tcaput  nicum'*;  >  dc 
lcrtio:  c  In  via  bac  qua  nnibnlrJiam  abscondcruf.t 
snprrbi  l.nqiicnmin  bi**.>  Piiiiia,violentrr  pngnart, 
iilir;*,odiuni,invi(lia.  Sccunda,mollitcr,u'gulOHil.i<y 
lnvnria  vann|;loii:i.Tci'tiafiauJulcnter,uiinndc  <m- 
ro:ca  scnlcniia,  singularilas  ex  vo!unt:ite  pn:pr!;i, 
pr.xinmptio  spcide  vcnia.  Dc  priniis  Pauliis  :  c  llo^e 
:>iint  quas  uililant  adversits  animain  *^,> — cinr, 
rix.T,  dissensioncs,  invidix,  scniulatinncSt  coiitc:)* 
tiuncs  **;>  de  sccuudis,  idcm  :  c  Non  in  coiiicssa« 
linnibns  ei  ebrictaiibus,  non  iu  cubilibus  cl  iinpuili* 
ciiiis  **;>  de  tertiis  :  cTiineo  ne  sicut.  serpcns  h(*- 
duxii  Evaio,  ita  corruinp:intur  scnsiis  veslri  a  cbi- 


iitri    ntnndana    scic.nii.i  ,   scbisin^ini    conlis    ma-  q  rilaie  Chrisii,  qu»  cst  iu  Cbrisio  Jcsu  *S>  In  oini;i 


liiia.  fyranni  qu.XMMiiit  icinpornliuin  ntiiii.item , 
Ji:rirtici  franijunt  fidfi  verilaicin  ,  scliismalici 
diftstpant  supcr.nain  niiil:ilfin.  Dc  priino  Jere(iii:is : 
f  (Jiioinodo  scdct  sola  c  vitas  plena  popul;?  Lt 
t.ncii  siini  hobics  cjiis  lu  capilc ,  inimici  cjiis 
iociipleiati  siini  *^ ;  >ilcsccuiido:  c  Quomodo  ob- 
lexil  caliginc  iii  fnrorc  sno  Dotninus  virgani  nii;c 
Sion  **  ?  >  de  lertio  :  f  Quomodo  obscuraiuin  est 
aumm,  muiatits  cst  color  optiinns  **?  >  De  princo 
liizcchicl :  c  Ventus  turbinis  venitbat  ab  aquilonc,  > 
:<c  secuudo  :  c  ci  nnbcs  niagna ;  >  de  tcrtio  :  c  et 
ignis  iuvolveiis  ^*,  >  boc  cst  pra:liiim.  Unde  in  Apo- 
calypsi  dicitur  :  c  Mulicr  crai  parturiens  ul  pare- 
iGi ,  cl  dracjO  pcrsequebaiur  eam  ui  dcvorarci  fl- 


bus  roriiiudo  iicrcss:tria  :  conlra  priina  ncccss*  r  a 
snnt  arma  justttix ,  contra  sccunda  arina  icnipcraa- 
tix,  coiitra  leriia  artna  prudenlix.  Arma  jusii  ia*, 
nc  Deus  vel  proxtinus  oflcudaiur  ;  arma  tcnipcrau- 
tiic,  nespiritus  inquinetur;  arros  prudenti.T,  nc  r.i- 
lio  decipiatur.  cArnia  cniin  militix  noslrx  non  mi  i 
carnalia,  sed  poicntia  Dco,>  ait  Aposiolas  ** :  Ikcc 
idcni  iiobis  proponit  sic.  De  priniis :  c  Imluii  loricain 
jiisiitid!  **;>  dc  secundis  :  tCalccali  pcucs  in  pra* 
parationc  Evanisdii  pacib*^.>  Sicut  eniin  calcciMncii 
tuin  munit  pedcs  contra  terrx  scrnpnlos,  slc  lcni- 
pcrautia  aflcctus  bnmanos  conlra  tcrrcuas  vol-  p- 
lutcs.  Dc  leriin,  idem  dicit  :  cln  oinniltns  suuicii'  s 
scutuiu  (idci**.>  Hoc  bclluin  rructuosniu  csl.  Ilabet 


lium ejns,  ei  i|isa  fugit  in  descrlum  ci  peperit  mas-  D  cnini  frucluin  snnm  jnsliiia ,  snuin   teinpcrtiiiia 


culuui,  ei  icrra  adjuvil  caui  ^^  >  Drncocsiili.ib(ilns, 
niulicr  Ecclesia ;  fllius  cjiis  boniiin  opus,  quoil  '.'ia- 
Ixdus  cxterinin.^^re  niacliinaiiir;  lcrlia  cstcrgo  Virgo 
Msiiia,  nude:  c  D<-ne  ii\isii,  Dnniinc,lerraniluam^*.  • 
Vcl  tiTr:^  est  caio,  quain  cx  ea  Cliristus  assuinp^it ; 
per  quam  adjuvatur  Etclcsta  nc  ruat.  Scd  diubulo 
csi  niinosum  boc  prxlium,  nude  :  c  Qnomodo  ce- 
cidisii  de.coelo,  Lncifer  ?  corruisti  iuierram,  qui  vnl- 
iiciriUias  gcntes  ^*.  >  Ei :  c  Cadeiit  a  laierc  luo  niilh 


suuju  prudcntia.  lic  priino  P.iuliis  :  cFrucliis  antnn 
justiliu:  est  cburitas,  pax,  palicutin,  bouilas,  bcni- 
gnitas  **;>  de  sccnndo  :  c  l|;cc  es!  qu:c  ncscivii 
toruni  in  dclicio,  babcbit  rrucinin  in  rcspcclior.e 
auiniact  sna;  **;>  dc  tcrtio  spoiisa  ad  sponsum  : 
cF.grediamur  in  agmm,  ni^ue  surgaiiins  ad  vinc.as, 
vidcnmns  .<i  \inca  floriiit,  si  floics  frnclus  parUi- 
riunl*\>  \gcrest  snperua  unii;is;  vinea  qn  .*  radi- 
ccin  flgil  in  tcrra,  c*  flde  ad  opcra  procedens  cba» 


•'  Apof.  12.      ■«-»»  Psal.  14.».      **  I  Cor.  0.       ••  Psiil.  io       '*  Canl.   I.      «*  C;jul.  o        •*  Canl    7. 
«•-••Psal  60.     •'  TbrcMi.  I.     •"  TlinMi.  i.    ••  Tbrrn   i.    '•  K/.cr!i.  I.     "»  Aimc.  I^.     '    IVjl.  «i.      '*  ^sa. 


1 1.     ^»  rsal.  f)0.     '»  Kpiics.  6.     »•  Ir,  51.     '"-  Psal.  I  iO.     '-  Ibi  i      '*  Ibnl. 
*•  Cal.  5.     "*  Kom.    I,».     "^    II  Coi.  11.     *»     II  Cor.  10      •    Tphcv   0.     •' 


••  Psal.   Ul.     ■'  IPfl»r    5. 
Ihid.    *'  Ibid.     *•  Cal.    5. 


••  Sap 


ffi 


Cnm.  I. 


m  mOUM  GISTERC.  ET  iOAN.  ALGRINI 

riias;  flot  ett  spH»  nl  rcniiiuiur  iniquiias.  Iiaque  A  pro  secundo  :  t  Foderunt  servi  Al>ralic  polenm  ';§ 


cgredinior  in  agruni  snpernac  unitaiis«  cuin  consi- 
lieramus,  ue  in  ea  crescai  rrutei  singulariiaiis.  Sor- 
gimus  ad  tineaSt  cum  a  fide  amputemus  sarmenta 
erroris.  Videmus  si  florcs  frucius  parturiunt,  cum 
cavcmus  tin  lalis  stl  spes  quani  scquatur  prorectus 
virtutis*  Igitur  :  Pange,  lingtia,  fructuosi»  pncdica- 
lionc  admonendo  proxirouin ,  ul  pugnaudo  lucrciur 
fructum  virlnlis. 

Sequilur  lertium  prxlium  :  lioc  prtino  fuii  oncro- 
sumt  secMudo  ariiOciosum»  lenio  gloriosum  :  oiic- 
rosuin  dum  pugnavii,  ariillciosuni  duro  vicit»  glo- 
Hosum  dum  iriompbavit.  Iii  primo  noslram  reciipe- 
ravii  liaeredilalem ,  in  secundo  frustravit  Satana 
catliditatem ,  in  lerlio  capiivam  duxii  captiviia- 


pro  leriio  diiii  filius  muHerls  Sunamiiis  :  «Capol 

meum  doleo,  capul  meuni  doleo  ^.  i  De  primo  exivil 

ungueniuiu ,  de  secuudo  lavacruro ,  de  leriio  oleom 

nuiriiivuui  el  splendidum.  Priraum  de  podibos  ec 

nianibus  : 

Ono»  Mcer  erttor  perumxlt 
Fuiui  Agui  ccriwre. 

De  latcre  saugiiis*el  aqiia  : 

Terra^  ponlui^  nura^  mundui^ 
Quo  lavaniur  fiumlne  ^*. 

De  cnpiie «  oleom ,   unde  ;  c  OlHim  eflosom  no- 

incn  Inum  '.  •  Primuin  sangiiinis  iioda ,    •ecno* 

dum  sanguis  el  aqiia ,    teriium   lacrymo.    Ecce 

praelium  onerosum.  Fuil   arlificiosum  In  Ticioria, 


lem  ••.  Onerosum  fuii,  quia  ilaiiguores  nosiros  B  1"»«  ©wa   fuil  ciposiia  infirmitas,  qoaii  hamcs 


ipsc  tulil  *',!  aniflciosuin  fuil,  quia  : 

iloc  opui  noilra  iatutii 
Ordo  depopoiceratf 
Mutliformii  prodiiorii 
An  ui  artem  falleret : 
El  dignyi  auclor  nttnlii 
Qni  pramio  vicior:a: 
Suii  reierel  palriam  **\ 

Unde  in    Uamis    palmarum  de   Iribus   iignis  fll 

meniio»  ccilicel  cnicCv  oliva ,  palma.   lu   primo 

(enM  prxltutn,  in  oliva  dcsignalur  vicioria»  cujus 

siipemalai  oleom ;  in  palma  qisse  dab^lur   iriuiii- 

pb.iiiitbus,  accipimiis  Iriuniphuin.    De  priino  di« 

ciiiir  qiiod  bajuta  il  sibi  criKCin  *^;  de  sccundo, 

pueri  llebrasonini  loUcntes  rainos  olivaroin  obvia* 


laicbat  diviuitas.  \iu  moriebator,  ol    iU    mois 

nioreretur.  Rapuil  avarus,  sed  quaro  devoraral  iu* 

probus  pncdain,  rcfudit  Urtarus.  Ecce  arliAclosoia 

prxlium,  ostcndens  qoaliter  Crcalor  el  Reileir  pier 

orbis ,  inio  vidil  quia  c  uon  esl  sapientia ,  nou  est 

prudeuiia,  non  Cbl  consilium  conira  DomiBiini^.i 

Nam  Chriilui  invictm  Leo^ 
Dracone  dericio^  iurgem^ 
Oiedieni^  de  viciima^ 
Victort  per  aidua  tnundi^ 
Fitioi  excilal  iuoi  **• 

Sequilur  gloriosuin  pr.-jjnim  in  Irionipbo  :  ergo 

c  PangCf  liiigiia,  gloriosi,  Prxliuni  certaiiiinis.  i  0 

qiiain  glGricAUseraiti-iiiiupbiiSt  cum  in  ascensiooe, 

capliviute    iibera,  Jes.nni    scquuntor  aginloa  ad 


verunt  Domiiio  *';  do  leriio  :  cOccurrunl  turbae  ^  patriani !  Occurruni  angeli  resurgeutls  admirantcs 


cum  floribus  et  palims.i  Auiion  fuit  onerosum  cuin 
linbiiii  crnccui  pro  clypeo,  clavos  in  mauibus  pro 
j;ivulo,  pro  gladio  vuluus  iii  lalcre,  pro  galea  spi- 
naui  iu  capilc?  0  P:iliis  pielas,  qui  Filium  iradidil, 
ul  uoslram  drlcrel  iiiiquitateiu !  0  larguni  Fiiiuin, 
ui  cieaiura  rcdimcrciur  per  Creaiorem!  0  compa- 
lieutem ,  ut  gloriosus  nosiraiu  rclevaret  coufusio- 
neui !  Dc  prinio:  cProptcr  xcluin  populi  niei  percussi 
eum,i  de  sccuudo  :  ^Pceuiiei  ine  fecisse  liomi- 
ncm  **,i  id  csi  poetia  tencl  mc,  quia  feci  bomiucm, 
de  leriio  :  i  Cuiu  scclcraiis  repuiatus  csi  '*.i  lloc 
egebai  aus^itio  boino«  quia  c  oiuuc  caput  laiiguidiiui, 
ei  ouiiie  cor  oiaMrcns«  a  piaiita  pedis  usqiie  ad  vei  - 


polcntiaro.  Ipse  Cbrisius 

Paiif  proFtenial  tutlibm 
Vi^iricii  caruis  gtoriam  '. 


Itonu 


Pange^  lingna^  gloriohi 
Prwtiitm  ceriamitiii, 
El  iuper  crucis  tropao 
Dic  Iriumphum  nobilem  *\ 

ut  cutu  ij:£c  ad  acicruain  roercaiuur  fiervenire  glot 
riaui. 

Ctiput  ejm  aurum  oplimum. 

[Card.]  Siquidcni  sicui  dicil  ^postolus  :  cOmnii 
viri  c:ipui  est  Cbrisius,  caput  vero  Chrisli  Dcus 
Paier  * ,  i  qui  e\  se  geiicral  sibi  Filiuni  coarterooai, 


licein  cnpiiis  uou  esl  in  eo  saiiilas  '*.i  iupedibus  r^  sicui  atiruin  optiiiiuiii,  spleudorem  ex  se  pro>i*icil 


ei  mauibus  niorbuui  faciebal,  opcruiu  perversitas ; 
ccr  uioerciis  facil  iilicitas  cogilaiioiies  ad  sc  tra- 
lieus  infirniit.is;  capui  langiiiduui,  icpor  cbaritatis 
et  lalcns  vcriias.  De  priiiio  :  cPedcs  corutn  vcloccs 
ad  currendom  in  maluiu ,  el  nianus  eoruin  pleiia! 
suiil  saugiiine**;i  de  secnudo  :  cCo^  r...chinans 
pessimas  cogiuiioncs  ***;i  de  leriio:.«I;tiif  ilale« 
uicas  siipcrgrcssx  sunl  capul  lueum  *.i  Ui  autcm 
bxc  Cbrisius  resarcircl,  fossas  esl  in  tuanibus  ci 
pedibus,  in  l^lere,  in  capiie,  clavis,  lancea,  spinis. 
Ue  prlino :  flFoderunl  niaiius  uicasel  pcdes  uieos*;* 


sibi  coxquum.  Vel  per  capui  Cbristi  polcsl  inie!ligi 
mcns  ipsius,  el  dicitur  caput  ejui  aurum  ofiitom», 
quk*.  in  menicejusc  suuioiniies  ibesauri  sapicniiivt 
ei  Bcieniiae  abscouditi  *\  i 

Sequitur  :  Comce  ejm^  iicut  eluta  palmarnm^  ai- 
gra  iicui  corvus,  in  coinis  qii«  n.isciintiir  de  ca- 
pite,  sigi->.ilur  cogiiaiiones,  qux  pttH-eduui  dc 
niente.  Ctaixpalinaruni  diriguntur  in  aiuiin,  palma 
quoqiie  designaivictoriam,  uigrcdo  obscuritalCm  dc 
signai.  corviis  desiderai  ut  silii  incnr|iorcl  cadavera. 
Igiinr  cotnx  Cbrisli,  id  est  cogiiatioiicseJMs,  coni- 


••  Eptics.    A,    •*  Isa.  55.     •»• 
55.    ••  kn.  1.    **  U(»i.i.  5.    •••  Prov 


Ilym.  Doin.  Passion.    •*  Joati.  19      ••  Malib.  21.    ••  Gcn.  6.    »»  Isa. 
OY.  6.    »  Psal.  57.    •  Psal.  il.     »  C»»n.  i(i.      *  IV  Ucg  4.    ••  Hy»' 


Dom.  Pasrioii.    •  Cani.  i.      •  Prov    21.     •*  iiyinn.  Asccns.     Mbid.     ^' llyuin.  in  Parasceve. 
II.   ••Col.  2. 


C^i^ 


C0M31SNT.  a  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  Vin.  m 

ritus  iiobis  aperituf,  sl  cliarita^  Dei  diftiisa  esl  iii  A  conlraliit  pallorem,  ex  secnmlo  Taiium  liabel  colo* 


eordllivs  iiostris,  per  Spirilum  sancium  qui  ilalus 
csl  nobis  ^,  ul  diligaiiius  Deuro  plusquain  noi,  id 
esi  ci  lolo  corde,  ex  loia  aiiiuia,  ci  loia  incnie  cl 
lintximuni  sicul  nos^'.  Solus  ilaque  Chrislus  aiu^ril 
li  inia  tordiSt  al  hxc  Inlclltgaiiius ;  solvii  signacuU 
ui  faclamus. 
IHhelui  w.eu$  eamdidui  ei  rubicundui^  eleelui  ex 

miniHe. 

[Card.]  Ac  si  dirat  :  Dilcclns  meits  candore  dei  • 
tatls  esi  purissiinus»  et  seciindum  bumanitalcin  rii- 
bel  ii  sangiiine  passioiiis:  ipsc  est  HleciMi  ex  mll' 
Uhui  laiiqiiaui  c  speciosus  funna  >  ct  speciosus  c  prae 
m.is  bouilDiim  ^,  I  qiiia  Situt  dicit  Job  :  c  Nescit 
bouio  prellnin  ejits^*.  i  Conse:|iicnler  caput  dileoli 


rcin,  in  lerllo  qiiasi  sol  ex  se  nativum  bftet  Ipleii- 
dorcm.  Dd  priino :  c  rosterlora  dorli  ejus  iu  paU 
lore  auri  >*,  I  •qiiia  c  cxinanivit  s^meiipsiim  iio- 
slrain  assumcns  inorlnliiateiii  *V  i  Do  sccundo  di- 
ciiitr:  ilfis  in  caplie  ejos**,  i  propter  colol^iin 
vnriciatein.  11  .bct  eiiiin  riiliorem  airri,  lil  est  divi- 
niiaiis.  YirOrem  gcmin»,  id  esl  Juiii  glnrTOcar»  bn« 
maiiiialis.  De  tertio  :  c  Fulgebnnt  fiisli  ^lcul  *ol 
in  rejjno  Palrls  eorum  •%  i  quasi  cx  clarila*e  dfvl- 
nilalis.  Iii  primo  cst  aurn.ii  bo:iirmy  In  i^rnndd 
melius,  iu  lerlio  opiiiiinm.  No  i  qnia  1n  ie  gfhilus 
aliqiios  recipiat,  Sed  qtiia  in  i  obis  varris  effecti!;iis 
liobis  proOciat.  Primitin  bouoiii  f;iit  ciitn  se  an^ento 
nostrx  humiliiaiis    inungens,  liice  gnti.-e  siiae  le* 


Mii  describit»  el*iiieu>bra,  et  rehpondit  inater  Do-  B  nebras  nostras  illumiiiiivii'^;  qui  ernTuus  aliqiiandd 
niini  qosrentibus,  diccns  : 

Capml  ejui  aurum  o,:limum,  comof  ejm  iicut  ctala: 
fHilmarum^  nigra:  quaii  corvui  :  oculi  ejui  iicut  co- 
tumba  iuper  rivoi  aquarum,  quai  iotce  iunt  lacte  et 
ffiident  juxta  fueuta  plemaima, 

[Tho.]  Dicit  Apostoliis  :  c  Capiit  miilierii;  vlr ; 
capiil  viri,  Cbrislus;  capot  Chrisli,  Deus^S  i  lloc 
rnpNl  est  aumiN  optimum,  qiiia  sicui  auni:n  ceiera 
iiielalla  excellit,  ila  sumina  Divin*lns  oiiiuibns  qiiae 
feclt  praccellil.  Comir  iiliui  clalis  palmarum  assi- 
luulantur,  id  cst  calervai  sanciorum  qux  diilcedi- 
nem  sopcm»  rciribuiionis  exspectani,  unde  :  c  Ju- 
stos  II  t  palina  florebit  ^*.  i  Iloe  comac  dienntur  rii jfr« 


lciiebrx  nuiic  atitein  lux  iu  Domin;)  '^*.  Secnudum 
incllus  esi,  quia  in  modum  suae  resurroctionis  c  ns 
furniabit  corpiis  bumilitatis  nostra^,  couflgiirnlHnl 
corpori  clarilaiis  siix".  i  Tertiuin  cst  optiiiHini» 
qiiod  tam  inxstimabiKs  esl  claritaiis  et  piHebritu* 
diiiis,  ut  cum  angeli  cum  assidue  vttlennl,  omplius 
dcsidorenl  in  eum  prospicere  **.  Unde  DomHios  : 
c  Ciarifloi  iiic«  Patery  apud  teineiipsuMi  daritaii 
qnam  habui  pHusquamiuuudus  ficrei  *'.  i 

Moralitery  boc  triplex  aurum  est  in  ho  nine :  \tfU 
nium  est  boiium »  bcilicet  disciplina  in  cxlerlori 
iiabifu ;  secundum  iiieliiis,  scilicet  purilas  amorit 
in  aflTectu:  leriiuni  opiiniuni,  scilieet  sa|K>r  cosle« 


fUMi  rurrm,   qnin,  qiiamvis  de  inisericordia  Dci  q  stiuui  cum  iiitellectu.  lu  flgura  primi,  iu  Dautelo 

su2iernam  dulcedinem  exspectant,  cx  se  lameti  se  '  ' 

esse  iiigroSy  id  est  peccalores  cl  iiidignos,  rateiitur. 

Oeuti  ejui  $icut  eolumbte  dicunlur  propier  doiia 

Spiritus  sancti,  qui  per  colombain  des'guaiur,  uude 

Joaniies  viJit  agnuui  babentem  roriiua    septcin  , 

cjood  ezponit  sic  :  «  Qui  sunt  sepleiu  spiritus  tiiissi 

hi  on:Tersa!0  terram  ^',  i  id  est  sepiem  dona  Spi- 

rliis  sancli.    Ilte  reiideiit   iuper  riroi   aquarum^ 

quia  quidquid  ocoli  spirltuales  iu  se  inaculx  de- 

prcbcnduOt,  aquis  gratioc  spiritualis  abluuiit  ;  vel 

fciideiit  juxta  fluenta  pleniaima^  quia  per  gratiani 

Dci,  diaboli  dcprebcndant  macbinamenla.  Qute  lotee 

iuut  laete,  qula  alimento  simplicis  doctriiia*  Scri- 

piuramm  vidcnles  peccata  sua  ab  bis  abluunlur  ui 

snt  niuiidi.  Caput  dilccti,  id  est  Cbristif  auro  com- 


csi  visus  angcliis  pncciiietus  remss  auro  obryxo  ^. 
In  Apocalypsi  '*,  \u  fl^ura  secniidi  ad  inainmillas 
ciiictus  aurea  lona.  Iii  flgura  lertii  iii  eodem  ** 
visus  aiigelus  :  c  £t  corona  aurea  in  caiTile  ^us.  • 
Itcm  in  flgura  priini ,  arca  Doaiini  foris  erat  deau- 
raln;  in  flgura  secundi  iulerius;  in  ftgura  tertii 
iuius  erat  nrtia  aurea,  habens  manna,  id  esl  su- 
periiornin  duke.Iiiieui:  et  ubulas Testamenli  *\  sii- 
licei  iutcileciuiii  corunidem.  Priinum  ptangit  Jore- 
mins  in  flliis  Isricl  pcpcrisse,  dicens  :  i  FiHi  Sioi> 
inclyti  et  aniicii  auro  puro,  quomodo  repuiali  suni 
in  vasa  icsiea "  f  i  De  secundo  iii  Apocalypsi  angeio^ 
Laodiciic  :  c  Siiniieo  libi  ul  cmns  aurHui  Igtiiium 
purum  ul  locuples  fias**.i  Itcin  de  tertio  Jeremias  : 
c  Quomodo  obscuratuin  est   auruni ,  mulalts  esl 


i:irniutn,  est  diviiiitas;  comxcjus  elaiis  palmaruin  ^  color  optimus*^?  i  Priinuin  liicct  oculis  alienis, 


I 

coll.itae,  fidelium  cx  eo  pcndens  unitas:  oculi  cjiis 

•I  lecti  coluiubse,  divinorum  unitns  et  inielligentiiiui 
piiritas  ei  simpliciias.  De  primo :  c  Caput  Christi» 
IfMus  ^*;  I  de  sccundo  :  c  Capillus  de  capitc  vcstro 
fion  pcribit  ^*;  i  de  teitio  :  c  Pulcliriores  suni  oculi 
cjus  viiio  ^.  >  Cnpul  aureum  aliquando  adiuiscctur 
argcnto,  ut  fiat  eleclruni;  aliqiiando  geinniae  coii- 
jrngitur,  ut  fiat  ornnmcniuin ;  aliquatido  pcr  se 
ponilnr,  et  est  cx  sui  iintura  |iretiusuni.  Ex  priiiio 


cunduin  propriis,  tertiutn  divinis.  De  prioio  accipit 
proxiinus  ut  c  a  nialo  iksclinet  **»  i  iu  secundo  viilcl 
in  scipso  hoino  ut  Crcalori  se  inclinel,  in  tertio 
c  babct  Filius  houiinis  ubi  cnput  rccliiiet  **•  i  Ibl 
eniin  c  fecit  sibi  Saloinon  reciiiiatorium  aurcuui**,i 
in  qiio  rcquiescat  ipse.  Ex  hoc  capile  dependcul 
couiae,  id  cst  fideles  sequenles  capet  suuin  obe« 
dicudo,  quac  siniilcH  dicuiiiur  clnlis  palmaruin,  id 
esl  rainis  vel  palinis  in  aliuiu  elatis.  Qiiatiior  e;;iiu 


^  Itom.  5.  *»  Mniib.  29.  ♦MNal.  41.  *»  J»d».  28.  *•  ITor.  II.  *•  Psnl.  «1.  *•  Apoc.  5.  *M 
0»r.  11.  *•  Lic.il.  «Geo.  4».  ••  psnl.  U7.  •»  IMill.  2.  ••  Aiior.  10.  ••Millb.  15.  •M  Cor.  i, 
•*•  Itoiu.  9.  »*  IMiil.  5.  •♦  I  IVir.  I.  »'  Joiii.  17.  •»  Dnu.  lU.  •*  Cap.  •.  ••  <:np.  U.  •»  llebr.  9.  «* 
Tbrcn.  I.     **  A^oc.  5.     '-^  Thica.  4.     -•  1  re.r.  5.     "  Matih.  8.     *'  Cant.  3. 


585  TUOM/E  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLM  584 

lijibeiis  n  banciu  **.  i  Siilicct   el   ipsa  t!occl  iios  \  tiis  **,  » iJest  sapieiilia;  tle  secnnclo  :  c  Cioqitia  Do* 


(ie  oumibiis.  De  qiiilnis  :  »  Gralis  accrpislis,  gratis 
dalc  ".  I  llis  pr:rcop:l'Juscpli  servis  mcdicis  suis, 
iii  iiiigcreiil  J;u'ob  paireiu  siiuin  ilcrunciuui,  ut 
coriiui  odorccorpiis  cjus  mnncns  iucorrupluin  ,  cfc 
i£)cypio  traiisporlarelur  ad  lerram  palruin  siio- 
niiu  *'•  Aronui  ciiim  dicilur  c|unsi  nuras  replcns 
odorc  manauie.  Jo8;'ph  iste  osl  Chrisius,  scrvi  ejus 
iiiodici  stiut  aposioli,  quibus  prxcipit  ut  patrein 
lii.gant,  id  Cbt  genus  humanuui,  dc  quo  uatus  est 
sccuiiduin  c;iriieiu,  id  cst  gralia  S|>iritus  saiicii 
pr.Tdicando  pcrruiidaul,  doitcc  de  i£gypto  hiijus 
luiiiuli  ad  p.itriani  coelcstcm  iucorrupil  criuiiuil»us 
|HTVciii:iut.  Gccc  arcolu!  istu^  suut  aiai;s,  suut  aio- 
luatibus  coimttp. 


vninl  eloquia  casiA  **  ;  »  de  terilo  :  c  Oiuiiis  sermo 
roalus  ile  ore  Ycslro  non  procedat»  sad  si  qvis  est 
boniis  01  (lcC  graiiniu  aiiUieutibus  *^.  »  Non  siiii 
contunieliosa,  quod  est  superhorum ,  non  vana , 
quod  esl  osteniatorum,  non  iuipu«li«*a,  quod  csf 
luxnriosomm,  non  iuntilia ,  qiiOil  otiosoruni.  Talia 
tabia  distillant  mifrrhnm  primam  ,  id  esi  aniari- 
tudiuem  Christi  iu  in^rcssu  hnjus  miscrix,  disiillant 
sccundam ,  id  esl  as|ietitaieui  in  couvcrsalione, 
disliilaul  et  tertiam,  id  est  doh>rein  iii  pas&ioue :  Priira 
coniincndaturabamaritudiucqiii.i  in  iugressn  hiijiu 
niiserinTcstraniChrisiiiscxpcriustf  taiiiariludiucm, 
sccuuda  udorc  proptcr  saiiclam  conversaiionem, 
lcrtia  ab  iucorruptiouis  couversaiionc  qiiaiii  l;alie- 


A  pigmentariis,  ait.   Tres  suut  pigincnlarii :  Pa*  11  bit  caro  nostra  per  pnrsenicmpissionciii.licm  Ic»g!- 


ter,  Filius  cl  Stiiriiiissauctus.Pater  insemit  piiuia 
aromata,  conrerciido  dona  naiune  in  prima  crea* 
tiouc;  Fiiius  sccunda,  osiendeus  opcra  virluiiim 
exeiuplo  ct  prxdicilioiic;  Spiritus  sanctus  tcriia, 
S4*ptem  doiioruiii  inriisionc.  Islx  arcol»  riganlur 
aquis  da  fou:ibus,  id  est  maicrinlibiis  lacrymis,  qunc 
aperUe  maiiaiit,  quasi  dc  supcrficie  tcrrx,  pro  pcc- 
catorum  remerooratioue.  Rigauiur  aquis  dc  puieis, 
Id  csi  profuiidis  geuiitibiis  coruis,  pro  iucolatu 
hiijiis  luiserix  ;  rigauiur  aqiiis  dc  ccelo  8uspir.iiido 
pro  desiderio  patria^.  De  priino  :  c  Lavalio  pcr  siii- 
giilas  noclcs  lcctuin  lueuiu  lacrymis  lutis  **;  »  dc 
SiCCiindo:  c  llci  milii,  quia  iucidntus  nicus  prolonga* 
tus  cst  ** !  »  de  teriio  c  Qiiando  veniam  et  appa- 


nius  wyrrKam  priiiiiim,  ut  hic  :  Myrrliam  coi*rirtain 
arcio  ct  fclle,  niyrrbam  electam  iu  uiictioiie. 
Primam  obtulcruut  ui.igi  parvulo  **,  sctuiidam  Ji- 
cltti  iu  patibulo,  tertia  uuxii  acruiirtum  iu  sepiilct) 
Jo8c|)h  iiobilis  dccurio  '*.  De  hac  dicit  Sapieiilia  : 
t  Ego  qiiasi  niyrrba  elccia  cUdi  su  vltatein 
^doris  **.  »  Priiuam  6usce|iit  cuui  anro  et  tliiirc. 
secundain  <  cum  gustas&ct,  noluit  bibcre  ^',  » leri  a 
unctus  involuiiis  csi  in  siu.fone  ^*.  Priiiia  cu  u  :ii:ro 
diviiiiiaiis  ct  lliurc  oratioiiis  ,  id  est  nostrnR  rcpro- 
piiiarioiiis ;  quia  <  riclus  est  propitialio  pro  pcccai  s 
n9stris  ^**,  » in  amariliidiue  iiosiRe  iunrntiiatis  Se- 
cundam  c  cum  guslasset,  uoliiit  bi.Scrc,  »  qula  cni 
amariinilo  iuvidi»;  et  ranroris.  Cum  lerlin  iino!Qiiis 


rcboaiite  racicin  Dci  *^  i  Itcin  ,  rigaulur  aqiiis  clc  ^  esi  in  siudoiie  niuuda.  id  est  suseeptus  i;i  pura  con- 

sciculia  de  passioiie  cjus  \i\o  afrfcin  doleui^. Vcl 
quantum  ad  iios,  lahia  dilccti  iii:»tillaui  iiiyrrha:u 
iu  amaiitiidiiic  courcssionis;  scciiuda  myrrha  fsi 
laborsaiisractioiiis;  lcrtia,  uemoria  DoniiuicT  pn$- 
sionis.  De  priiua  ut  hic,de  sccuuda.  Manu!  uitit 
disnltavertini  myrrliam,  de  icrtia : «  Fasciculus  afiyr- 
rlix  dilcclus  lueus  mihi  iuler  ubcra  inea  conimora" 
biiiir  ^.  »  Vel  sic,  ui  lioc  nonicn  priinain  nou  di- 
vidat  coiiira  aliaui  Uiyrrhani  sed  routra  alias  spc- 
cles,  ut  sic  diralur.  Labia  dilpcii  distillant  pceui- 
tcntix  scicnfiam,  yrhnnm  wyrrliam.  Distitiaveruiil 
mandaioriim  Dci,  serundaiu.  Disiillant  gratiam  siut 
largitatis,  icrtiam.  Labia  cuiui  diiecti  priino  agiinl 
de    racicuda  pcciiilcnti.i,  secundo  erudiuiit  ul  sciant 


icrris,  aquis  de  plu\iis,  aqnis  roris.  Primnc  suut 
laciyime  paeiiitcuiinm,  sccuudas  dcvo:io  oratiouniai, 
icrti;c  ruiuroriim  pr:rsiiiii|itiogaudioruiu.  Dc  priiuo  : 
4  Qnis  dabit  capili  iiifo  aquas,  et  oculis  lueis  rou- 
tfui  laciymarum  'V  i  tic  sccundis  :  <  D^ibo  vuhis 
pluviam  lcinporancam  ";  »  de  teniisJob  :  c  Ros  iii 
lucKsionc  inea  morabiiur  '^.  »  Pii.na!  inolliiiul  tcr- 
rx  ariditatiMu,  sccuudu*  scmcn  germinaus  produ- 
cuul  ad  viridiiaicui,  tcrtiui  provehuut  ad  luaiuiv 
iaieiu.  rriiii»  sunt  turbatiores,  sccuiid;c  tcpi..'iorcs, 
tertix  pinguioi  cs.  Priuix  turbatiorcs.  cx  pcccaiAi  um 
conrusione  ;  sccundas  tepidiorcs,  qnia  auioris  rtT- 
vore  ei  devotionis  huuiorc  laciuut  arouiata  crc- 
•ccrc;  lerliac  pingniores,  qiiia  ad  uiaturiiatein  pro- 


«lucuiil  Msi.pcri.a  .Ii.lccJh.is  s.iaviuic.  Lalia  .|..«-  D  pei  iiianda:».  (criio  pro.i.iu.inl  graliam  spiriliial: 


que  sponsi  flicuniur  liiia,  quia  Iiliuui  inlra  se  habei 
anrcum  colorc:u,iu  roliis  caiidorcm,  \n  utro(iuc  odo- 
rcui,  in  auro  cuiiu  labia  praedicaut  diviiiilatciu,  iii 
caiididis  roliis  sinc  pcccaio  humauitalcm,  iii  odore 
uiiraculorum  adrairanJani  stiaviiatcm.  Vcl  iu  anro, 
atiiuuc  sapicntia;  iu  caudore,  coiporis  pudiciiia; 
iu  odorc,  ab  iiiroqiic  proGcdcus  elcgans  cluqticuiia. 
Oporlctenim  iit  scrino  nostcr  a  sapicuiia  iucipial, 
os  nuiudum  prufcral,  in  sc  odorciu  xdincalioiiis 
haltcal.  Dc  piiitio  :  c  Scrnio    uosier  sit  salc  ccMtdi- 


11  ni 

honomin  in  via,  ct  aicruarum  iu  pairia.  Depriino, 
ut  hic,  de  scciiiido  :  c  L:tbi.i  saccrdolis  cuslodiiiiil 
scicntiam,  et  logcm  cx  orc  cjus  rcquiruni,  quia 
angclus  Domini  exerciitium  est  ^^,  »  de  tertio  iu 
P^almo  diciiur  :  c  DilTusa  esi  graiia  in  labiis  lui»; 
propicrea  beiic.lixit  ic  Dciis  iii  «leruiiin  ^*.  i 

Cenes  ittiui  iicui  arcota  uromatum  comitiv  a  pi' 
gmehiarii$. 


ru 


[Card.]   Pi^mcularii   qiii  pigincnta  suaviuiisel 

"  I  Joaii.  i.     "  Maith.   10.     "  Con.  50.     •'  Ps:il.  C.       »•  Psal  119.     "  IVnl    i!.     '^^  Jer.  9.    *»  Jcr. 

"  C.l   A.      "P^al.    11.      •' EplM'S   4.     «•.M..iih.  e       »^.M«.:ili   ^27.      *•  Eccii.  i4. 


•^  JoIj  1\). 
*»  M.1UI1.  27.     "  lh:'.l. 


v;' 


I  J 


(Mll     -J. 


*'Canl.   l.     ^MIuI.  2.     ••iS.il.  4S. 


5» 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  UB.  VIII. 


m 


delicianitn  ipirilualium  in  consciemia  coiiflciiinl»  A  iuuraiioiie»  qusc  niliil  prodesi*^*.  i— cNeemurmim- 


septem  sunl  tpirilus,  qul  sunt  anle  ibronnm  ticnl 
fiicil  Jotnnes  ^*»  tcilicel  c  tpirilus  tapienliae  ei  in* 
tellectut,  tpirllus  consilii  ei  foriitudinit,  spiriiiis 
scientias  el  pieiaiis,  el  spiritus  timoHs  Domini  ^'.i 
Isli  pigmenlarii  in  naiuralibns  polentiis  animse 
Jesn  Cbrisll,  quasi  in  areoliSt  ordinabtliier  planla- 
Terunl  aromala  graiiarum  ei  ▼iriutnm.  In  quibus 
ipsiut  animx  consislit  species,  sicut  considernlur 
in  genis  decor  faciei.  Sequilur.  Labia  ejut  lilia 
ditiillaHlia  ntyrrham  prhnam,  Quid  pulchrius,  quid 
odore  suavius  lilio?  Lilia  vero  qiiomodo  myrrbam 
disiillant?  Hoc  est  quod  liicit  Psalmlsia  :  quia 
f  mo*lili  suntsermones  ejiis  super  oleum,  et  lamen 


vcritis  sicnlquidam  murmuravernnt  e(  perieniiil  ab 
exterminalore".  >— tQuidmnrinuravil  hoino  vivcos« 
vir  pro  peccalis  siiis  '*?  i  de  secundo  Paiiliis :  c  Non 
qu»ro  a  vobis  gloriam  ncqiie  ab  bominibns ,  Deut 
scit.  Nec  fui  aliqnando  vobis  iu  occasionem  avari« 
iiae,  Deus  testis  esi  "^;  i  de  lertio  :  Maicr  rilioram 
Zebedaei :  c  Domine,  dic  ui  bi  duo  filii  uiei  seJeantin 
regno  tuo,  unusa  dexierisetaliusa  sinistris'*.  i 
In  primis  peccatum  plangiiur,  insecundis  proxinius 
consolalur,  in  lerliis  Deus  bonoralur.  De  priiiio  : 
cConveriimini  ad  me  in  loio  cordc  vesiru  in  jejuuio 
ei  fletu,  et  planctu  '*;  i  ile  sccundo  Job :  c  Beiie» 
diciioperilurisuper  nie  vcnicbal,  ct  cor  viduas  con* 


ipsi  suiil  jacula  ^*.  i  Labia  igiiur  Domini  qunsi  lilta  ^  solatus  sciu  **  ;i  dc  tcriio  :  c  Ilonora  dominum  de 


suaTiier  (snavcm]  producunl  odorem,  promiitendo 
gloriam  feltciiatis  aiiernap,  sed  myrrhiiin  distillani 
auiarissimani  cum  dlcuni :  c  Si  quis  Yult  posi  me 
Tenire  ,  abnegct  semelipsum  ct  tollat  cniceni 
soam  *•;  lel  iurrnin  :  cSi  qnis  venit  ad  ine,  et  non 
oditpaireni  suum  etttiatrem.ei  fratres,  et  sororcs, 
el  fllios,  adbnc  auiem  et  auiinain  snain,  non  potest 
mcus  esse  discipulus  '*.  i  Sequitur : 

Manut  iltlui  tortialile$  aurea^  pleuff  hijaciniliii. 

[Tno.]  Ilerito  post  labia  manus  landat  Eccletia, 
ut  verba  seqnantur  opern.  Quxenim  verbis  docnii, 
virtulibusdemonsiravil.  Ilinc  esl  qnod  post  pr;edi- 
cationcm  in  monie,  descendens  in  vulle  solo  lacifti 
manus  leprosum  niundavit  ".  Bene  quoqne  maniis 


lua  snbsfaniia,  et  de  primiiiis  omnium  frnguin  loa- 
rum  *'.i  Primis  Dcus  redditur  placatns ,  sccnitdis 
gralus,  tertiis  domesiicns.  De  primis  :  c  Afllixi  ir, 
tion  aflligam  tc  ulira**.  i  Desecundis :  c  Quod  iiui  ex  ini- 
iiiniis  meisfccistis,  mibi  fecistis".  1 121  ^^  icrliiH  : 
f  Ad  eum  venieinus  ei  mansionem  apud  eum  facie- 
mus  *^.i  De  bis  ait  J(»b  :  c  Tribus  vicibus  operaiur 
Deus  pcr  singnlos  *'.  i  Dicuntur  inanns  aurce  pro* 
pter  sapicniiam  ,  qna  opera  guberiianlur.  Unde : 
€  Tbesaurus  desi.lerabilis  requiescil  In  ore  sapieu* 
lis**.  I  Necdiciiiiiur  auraiae,  ul  fiant  consilio  exie- 
riiis  saecularis  prudcniix ;  sed  aurcae,  ui  gnbcrncntur 
consilio  coelestis  sapienti;r.  Oportet  cr^so  ut  babeant 
inisium   inientioiiis  iionae ,  lucdium  persecationit 


e/nsiornaii/es  dicnniur,  propterfaciliiaiem  operandi.  q  congruae,  fiuem  peraeveranliae. 


f  Umnia  eiiim  qiixcnnque  voluii  fecit  '*.  i  Oin- 
nla  eaim  alia  opera  rgent  solerii  regnlx  appDsitiune 
el  acuta  ocnlornm  cirrumspeciione  nc  distorta 
flaoi,  ted  qui  in  circino  tornat  non  indigci  lalibns. 
f  Ipte  enim  di\ii  et  facta  snnl  ".  i  Per  aurum  Di- 
viiiitat  exprinsimr,  ideo  maiiiif  f7/iiis  aurecs  dicun- 
tur,  ui  virtutes  qnas  fecil,  diviniius  faciae  inielli- 
gantur.  Quae  dicuniur  plena  liffacinihii  qui  suni 
aerii  coloris,  ut  vasa  clectioiiis  quae^raeparai  ad 
gloriam,  bujusmodi  gemmis  adornei,  id  est  corda 
snorum  supernx  gloriae  desiderio,et  exspeciatione  ei 
spc  lactincci.  Manvf  dilecii  suntloriia(i7tfi,ut  careani 
scrtipulo ;  sunt  aurew^  ne  sin t  sine  gubeniaculo ;  suni 
ptena:  hyaeimhii,  ui  fiat  pro  coelesii  desiderio,  scru- 


Ne  primo  medium^  medio  ne  uncrepet  inMim. 

Alioqni  fiel  illud  monslrum  Hor.itii,  «nde  aii  ^  i 

Humano  capiti  cervicem  picior  ofuinam 
Jvnifere  ii  ve/il,  el  tariai  inducere  ptumai 
Vndique  coltatii  membrii,  u/  iurpiter  atrum 
Deiinai  in  piicem  mulier  formoia  iuperne; 
Spectatum  admiai  rintm  teneatii,  amici. 

Iiaque  ne  moosiruosa  fiant  opera,  gnbementiir 

consilio  sapientiae.  f  Oinni.i,  ait,  fac  cum  consilio, 

ei  posi  factuin  non  poiniiebis  **•  i  Sicut  iil  i  fontt 

muller ,    qiiae  operata  ett  consiiio  maiinum  su  i- 

rum**.    Oporiet  ergo  ut  in   p*iacipio  recie  olie- 

rat,  in  mcdio  recie  dividas,  iii  iine  cum  bilaritaie 

perficias.    Recte  offeras ,  id  etl  boaa  inientioiie  ; 

reeie  dividas,  cuin  discretione;  cum  bllaritaie  per* 


pulo  ambiiionis  et  avariiiae,guberiiaculosapieniiae,  ^  flcias,  id  esi   devotione.  Si  recie,  inquii,  oflerat, 

coelesti  desiderio  aeiermc  viiae  exspeclaiione.  Tria 

suiii  opera  quae  operaiur  dilecius  in  nobis,  opera 

pAiiiieniix,  opera    misericordiae,  opera  pietatis. 

Uiidrt  Jub  :  f  Tribns    vicibns   opcratur  Deus  per 

siiigiilus  ut  evellat  a  corrnptione  aiiimas  eorum, 

ei  iHuminci  eas  luce  viveniiiim  *^.i  Oportet  ergo  ui 

opera  poeuilentiae  siiit  sinescrupulo  murmurationis, 

opera  misericordiae  sine  scrupulo  vanae  glori;e  ci 

temporalis  retributionis,  opera  pietatis  sine  tcru- 

pulopraesumpiionis.  Deprimo:  c Abtiinetevos  amor- 


recte  autem  non  dividas:  peccasti.  i  Ei:  c  Biiarem 
datorem  diligit  Deus'*.  Hac  regula  operandum 
est.  Uaec  est  aurea  illa  rcgula,  qiiam  iulii  Acbam 
filiusCharmi,  et  de  anaibemaie  Jericlio,  sedabe- 
conditur  ^*.  Jericbo  saecolum  inielligiiur.  Unde  haee 
regulatoliiiur,qniasxpeinsaecularibustiudiitaddis« 
cimus,  unde  sapienterdiviuaoperagubernaiiius*  Sed 
bi  furanlnr  ei  abscondunt,  qul  secundom  collaijni 
sibi  a  Dco  scientiam  operaii  rcfngiuiii.  Hoceniui 
auro  possnniusspoliarcACgyptios  et  ditaieUebraeot* 


*«Apoc.5.  *Mia.  11.  "Psal.  54.  *•  Malih.  16.  ••  Lnc.  U.  •«  MaHh.  8.  ••  Psal.  115.  ••  P^l. 
148.  ••Job.  5  •^•Sap.l.  ••  I  Cor.  10.  ••Thren.5.  •^  I  Tliess.  2.  ••Mitlb.iO.  ••  Jf>el  «.  ••  Jub 
29.  •»  Prov.  5.  ••  Nahum.  1.  ••  Maiih.  45.  ••  Joan.  14.  ••  Job55.  ••Prov.  21.  "  llor.,  De  mtU 
voel.  I.     ••  tccli.  5i.     ••  Prov.  51.    '•  il  i.or.  9.    »»  Jo?.  7. 


Patrol.  CCVI. 


19 


e»7 


TIIOMjE  cisterc.  et  joan.  algrim 


5SS 


Ibcsapleniia  oporiel  ul  opercmur,  ut  nosiram  sn-  A  in  fiJe»   in  l*;rtio  nos  beatificabil  sua  clarilaie. 


Kiincamus  infinnitaiem,  sccundo  ad  proximi  utiliia- 
lcni,  lertio  ul  tnimieus  reconciiielur,  qnnrlo  nt 
ainor  Dei  babeatnr  et  conserTcltir.  Isti  sunt  qna- 
iiior  aniiuli  aurei ,  in  qna:uor  angulis  arca*,  qai- 
biis  ipsa  porlalur  arca.  Isia  est  aniina  noslra,  qiix 
bis  arinuliB,  id  esi  operibus,  ad  coeluro  sublevatur. 
Ccce  Tidimus  manui  iomatiUt^  id  est  siue  scnipiilo 
anibitionis  el  ayariiiae;  ridimus  aureai,  ne  sint 
sine  gubernaculo  sapienli» ;  Yidinius  ptenm  hya» 
cinihii  in  quibus  rerulgeal  amor  ceelestis  patris. 
Scd  horum  byaciiiihorum  qnidam  habent  pauciia- 
teni,  quidam  mukltudincin,  quidam  pienitiidinein. 
l^inciiatem,  qui  raro  aunt  in  boc  desiderio ;  multi^ 


Audi  paHi;!om  :  c  EsiuaiiiTit  scnetipsuio  formaDi 
serri  accipiens  ^*.  i    Audi  bjacinibis    ornaloin: 


c  Opera,  inqoii,  qoae  ego  facio  lesiimoniuni 
beni  de  me  **•  >  Aodi  in  sui  natora  oplimom  el 
splendidiim  :  c  Civiias»  inqiiii,  illa  non  indigel  sole 
neqoe  lona  ol  loceant  iu  ea,  qnia  clarilas  Dei  illu- 
minahii  eam,  el  agnos  eril  locema  ejus  **.  i  In 
nobis  qooqoe  esi  aoroin,  sed  pallidum  in  leniallo- 
nibus  nostris;  ornatum  hyacintbis»  idctl  operi!:u9 
Tirlutis;  splendidum  in  siii  natnra,  id  esl  in  splcn- 
dore  su;e  majcslatit ,  in  qua  vldendum  esl  nobis. 
In  prinio  eniro  eompatitur  nostrse  iiiSrwliail»-  i» 
secuudo  congratulatur  nostrae  uiililaliy  In  leriio 
nos  pcrpetoo  glorificaios,  devolos  faciet  soae  majo- 


ludinem,  qni  freqoenter;  pleniiudinem,  qui  jugiler. 

Primum  habuil  Balaain  cum  dicerel  :  c  Iforiatur  »  sit^li*  A"Ji  compatienlero :  c  Quoties  Tolui  coiigrc-' 
ca  morie  juslorum  :  el   fiani  noTissima     i^^^  ^ilios    luos'*,  >  ctc.    Audi  congralulanteui: 


aniina  mea 

inea  siinilia  horum  **.  i  Secundum  habuii  qui  dizit : 
«Anbna  mea  desideraTii  le  in  nocte,  sed  spiritu 
meoin  praecordiis  meis^',  i  elc.  Terliuin  quidixil : 
c  Domine,  anle  le  omne  desideriuin  nieum  *^.  >  Hiiic 
uanus  pleiiae  erant  byacinihis.  Ilyacliilbus  ad  or- 
nandiiin  quaiidoquo  supponiiur  colori  aureo,  qiian- 
doque  caiMiido,  qoandoque  livido,  quandoque  ru- 
l>co.  Aureo  in  sapieuler  operaniibus,  ut  bic;  can- 
dido»  in  praedicaioribos  et  oraturibus,  unde  poiiii- 
fex  in  legd  super  lineam  siriciam  byacintbina  tc- 
stiebatur  luniea  *' ;  liTldo  et  rubeo  in  pieniteniibui 
el  mariyribus;  uiide  in  tabernaculo  super  s:i|;a 
rilicina  et  supcr  pelles  arieloiu  rubricaias  pcllcs 


i  Yideregem  Salomoncmln  diadematcquoconinavii 
cum  maier  siia  in  die  desponsalionis,  ei  iu  die  l:eii« 
iiaicordis  cjiis^**i  Audi  devoiosmajc^tati :  c  Vidi  l>o- 
ininum  sedcntem  super  solium  e&cclsuin  :  el  pieua 


cral  oniuis  tcrra  m:ijc&iate  ejus  *'.  i 
Mania  ejui  tornalitei^  aureaf,  plena  hyaciuthii. 
[Card.]  Tornatura  cseteris  artibus  proniptior  esi, 
nique  Telocior;-regulani  jiiMtiiiae  teiiei,  el  opus  suum 
pulcherriine  circiilncidit.  Iii  euiudom  moilom  opi^n 
Cbristi  clrcomcisa  sont,  ct  liccl  cuin  quadam  ope- 
raudi  proinpiiiodirie  ct  celeritalc  lianl,  t.imen  a 
reguia  josiiiia;  iion  rcccduut.  Manus  aolem  Dainini 
aurex,  propier  sapieniiam  operandi»  qux  signatur 


byacintbinx  ponebantur  *'•  Aliquando  cuin  byssu  q  iu  auro,  ei  plciiac  byacinthis,  qul  l:ipis  csi  coloris 


retorta  et  purpura  et  coccobis  lincio  '',  id  Cat  in 
coiiiemplaiiTis,  qui  debenl  habere  in  se  byssuin 
rciortam,  id  esl  castitaieiii  ei  iunoceniiam,  ct  piir- 
puram  quae  est  regia  dignltas;  quia  affecins  suos 
bene  regunt,  tcI  quia  regem  iu  decore  suo  vidcrc 
delectaniur.  Et  coccuin  bis  linelntn,  id  est  dile- 
ciionein  D*;i  el  proxiini.  Ilinc  cst  quod  aiilc  arcaui 
pendebat  Telum  de  bysso  reiorta ;  purpura,  id  cst 
liyacinibo  et  cocco  bia  iiiicto.  Manui  dilccti  sunt 
4)pera  Cbristi;  tornatilet,  quia  imniuucs  a  peccaiis; 
MUiw,  quia  sunl  ex  vi  divinilaiis;  liyacinihina, 
qu«a  cuin  multa  fecerit  opera  nosirae  iiifiriniiaiis, 
wtmi  disli:icia  divinis  miraculis,  vcl  liyaciniboruin 
pkmiiido  fuil  in  eo  plenitudo  gratiae,  quain  babuit 
sineiiieciSfUia. 

LcgmHis  Cbrisium  babuisse  dorsum  aureuin, 
Kianus  aufcas,  eaput  aureuin.  De  prinio :  i  Postc- 
riora  dorsi  ejiis  iu  pallore  auri  ^*.  i  De  secundo 
bic.  Dc  teriio  :  Cafut  ejui  aurum  optimum,  lloc 
auruin  est  Divinilas ;  dorsuin  Cbrisii  buiniliias  vel 
buninuiias;  posieriora  dorsi ,  iiosira  moriaiiias; 
niauiis,  upcra,  byacinthi,  roiracula.  In  prime  ergo 
fuii  pulliduni,  in  secundo  ornaiuin,  iii  iertio  opii- 
niuni  ct  splcndiduin.  Prinium  ex  nosliai  iiioriis 
l^esioiie,  secunduin  iniraculoruni  cxliibilioiio,  ier- 
tiiitii  in  suae  natur»  purilale.  In  priiuo  cniin  iios 
rcdemil  in  bumiliiate,  iii  sccuini!)  nos  coiifirmavi  t 


xtberei»  quia  quidquid  gessit  in  corporo  processii 
de  fonie  s:ipicniix,  et  intcntionc  coeles!!  pleiier<^ 
fulsil.  Consequenter  coniineiidat  dilcctuin  a  Tirtule 
casiiiaiis,  cuiu  diciior 

Yenter  ejui  ebHrneui,  distinctui  iapphirii 
[Tuo.]  Venter  diiecti  fragilitatein   horoaniiatis 
ejus,  qua  nobis  prarbuiise  coiiforiiiem  instnoai; 
ebor  decorem  casiilaiis,  qua  a  corruptione  peccaii 
caruis  iiuniuuis  in  cariie  perinansil,  indicat;  sap- 
phiri  sublimiiatem  Tiriulum  coelestium  quibus  in 
carue  fulgebat  cxprimuut.  Legiiniis  ventrem  pro 
plieiae,  venirein  spon&x,  Tentrcm  sponsi,  id  est  dl!e- 
cii.  De  priino  :«Veuier  meus  ad  Moab,quasi  cilbara 
sonabil,  et  Tisccra  mea  ad  niuniiii  cocii  bleris  '^.  i 
^  Desecundo :  i  Veiiler  ineus  s  ciil  accrTus  triiici,Ta!- 
latus  liliis'«  i.  De  ieriio  bic.  Priuius  c:»t  spirilalis,  s^- 
cundus  materialis,  teriiiis  singiilai  is.  Prliniis  eium 
est  seiisus  cordis,  secundu.s  uieriis  Virginis,  ler- 
lius    iii  Cbrisio    iiifiriniias    noslrae    bumanitalis. 
Piimo  estChriblus  annuniiaius,  secuiido  iiicarnariis, 
lerlio  multa  operatus.   De  priiiio  :  i  Ccce  concipirt 
virgo  ct  pariet  filiunt  **.  i  De  secundo :    c  Mulicr 
circuiiidabit  viruui  "^  i  utero  gremii  sui.  De  leriio: 
c  Mulia  opera   bona  osiendi  vobis ;  propter  quou 
liorum  Tultisme  interficere*^?i  Pninus  compara- 
tur  cilliarae  propler  sonoiiiaiem,  secondus  acervo 
iritiei  propier  stcrililalein ,  ierliiis  ebori  propier 


'•  Num.  23.     '»   Isn.   •:(].      ^^  Ps;;l.  37.   "  Liv.  8. 
■»  Apoc.  2S.      ''^  L'\ 
"  J..a.".  tO. 


^^  Jo.iii.  5. 


3!. 


!«•     I 


J. 


J    1 


"  Fxod   00. 
•••  Canl.  r>.       «'U:!.  (i. 


•''  Ibid.     '•  Psal.  C7.    '•  Pbilip.  2. 
•1  a.  1(5.      ••Ciiiit.  7.      ••  Uj.7. 


^ 


COMM£NT.  IN  CANTICA  CANTIC,  —  IJB.  VII?. 


590 


rriguliialem  »    forriimlinem  ei.  camlorcm.    Primiis  A  P>^pl^r  can:!orein,  qtiia  iii  co  riiil  omnimoila  inm»- 


coiiclpii»  de  peccalo  proximi  dolendo;  pariiirii, 
qiioiiMNlo  eum  eriplai  deliberaiido;  paril,  libcra  TOfe 
(um  iiicrepando.  Unde :  i  Venier  mctit  ad  Moab 
qnasl  ciiliara  sonabil.  i  Pcr  Moab,  qiii  de  iiicesiu 
iiaius  <:si,  inleliigimtis  qncmliltei  imniundtim  pec- 
cslorem ;  pcr  murum  crudi  latoris,  quemlibt^l  ad 
peccandum  lubricuni ;  per  inurum  ooeii  bicris 
qucmlibei  obslinntum.  Ad  quos  sonal  venier  pro- 
phelx  quasicilhara,  abiiifcriori  scilicet  peccala  iii- 
crepando.  Lnde :  €  Conversa  esl  in  luclum  ciibara 
mea**.»  Citbara  primo  Tcrtiiur  in  lutum,  secuitdo 
in  luctum,  tertio  in  ludum.  In  lutuin  fcioris,  iii  lU' 
riuin  doloris,  in  iudum  amoris.  lu  lutum  retoris, 
per  iUiciium  sermonem;  in  liictufln  doloris,  per 
confessionem  tcI  increpatioiiem;  in  iudum  amoris. 


centia.  De  primo :  c  Do:niiiii»  Toriis  et  poten^  Do- 
miiius  poteiis  in  pnelio  ***.  i  Dq  secundo  :  c  Non 
dabis  sanctnm  tuuni  videre'  corrupiionein  *,  i  carn  s 
scilicel  taiii  putredinis  quam  luxuri.T.  Dc  terlio: 
c  Qui  peccatum  non  fc!cit  nec  inventus  est  do!as'in 
ore  ejus  *.»  Primus  vcnter  varialur  cborilis,  secun- 
dus  vallalur  liliis,  tcrlius  disiinguilur  sQpphlr;:. 
Primus  variatur  ebordis  virtutum,  Mroen  ul  coii- 
cors  sit  illa  varieias,  ut  consotient  graves  acutis, 
acutx  superacutis.  Graves  suni  rorliludo  et  icnip««- 
rantia,  fortiiudo,  coiijra  Iribulaiionis  pressuram; 
icmpcrantia,  conira  motns  cordis  iliiciios  et  caro's 
peiulaniiam.  Aculx  sunt  prtidentia  et  jusliiia, 
priidcniia  conira  insidias  (kemoiium,  justitia  erg.i 
proxiniuin.  Supcraculx  :  fidcs,    spes,    cbaritas. 


pe  jucundilatcin  ei  exsullalionem.  De  primo  Job:  D  Primx  graves  siint,  qnia  demissius  sonant,  de  his 


c  Tencnt  lympanum  ct  cilbararo,  gaudcnt  ad  soui- 
inro  organi  **-**.  i  Desecuiido,  iteni :  c  Convcrsacst 
in  iuclum  cilbara  niea.  »  De  leriio  David:  i  Lnu- 
d:iie  eum  in  lympano,  psalierioet  ciihara**.  i  In 
prima  Nabuchodoiiosor  ad  stiituam  adorandam  in- 
viiat ;  in  secunda  David  dxinonem  a  Saulc  fugat; 
tn  lertia,  Idero  coram  arcam  Domiiii  saltat.  Dc 
prinia  :  c  Cnm  audieritis  sonitom  citbar»  et  psa^ 
terii  omais  generis  insirumeniofuro,  cndenies  ado- 
rate  staiuam  quain  crexii  Nabucliodonosor  rcx  **.i 
Ail  Saul,  de  secunda  :  c  Qnserite  niilii  nliqucnibene 
psallenlcmcilbara*^,  i  eladductnscsl  Davi«i  ad  cuin. 
De  lertio :  Ciini  addiicereiur  arca  de  domo  OI)ede- 
dom  in  Jerusnlein,  David  cuin   canioribus  ciihara 


traiiai  homo  apud  seineiipsnin ;  secundx  acule 
stini,  quia  exaliaiiiur  usqne  ad  proxlinum  vel  dia- 
boluiii ;  lerlia^  suiil  superacuuc ,  qiila  e!evaniur 
usque  nd  Dcuni.'liuruni  si  una  dcruerii,  jncundum 
aliie  iion  reddent  sonuni ,  qnia  ubi  decft  una  vir- 
lus,  ei  alix  desuiii.  Jacobus  aposiolus :  t  Qui  ofle..- 
derit  in  uno  ,  reus  est  omniuni  '.i  Concordent  erge 
in  propbeia  vel  praedicatore ,  ui  dicai  cum  Paiilo  : 
I  Ne  forte  cum  aliis  prsdicaverim  ,  ipsc  rrprobus 
clliciar^.  i  Secandus  ventcr,  scilicet  beaLT  Virgi- 
nis,  est  vallntfit  /f/iii,  quia  liabuiiin  corde  cbnrila- 
tem,  id  est  in  lilio  aureum  colorem,  habuil  virgi- 
nilaiem,  sciliccl  in  lilio  cnndorein,  babuil  apud 
hoKiiies,  angelos  ei  Denm  huiniliiaicm,  id  est  lilii 


cnnel.at  "•  Veiiicr  isie  cst  sensus  hoiniuis,  viscera      odorein.  VH  plura  habuillilia.  Unuitl  anre  parturo. 


vcro  inleriora  cordis.  Uiide  :  c  Benedic,  aninia  inea, 
Doiiiiuo,  et  oniDia  quae  iutra  inesunt  nouiiiii  saiicto 
<*jus  '*.  I  Isie  eniin  vcnter  coiiccpil  incarnationem 
Salvaloris  providendo ;  parturivit,  utilitatem  illius 
iiicarnationis  apud  se  iractando;  poperit,  aniiun- 
tiaudo.  Sccoiuius  venler  sponsx  Siilvatoris,  id  est 
Virginis,  concepit  Spiriiu  sanclo  ei  obumbrante ; 
non  parlurivit,  quia  conceptus  ille  fuit  sine  viri 
seintne ;  ei  idco  sine  dolore  peperit  in  Christi  nati- 
viiate.  Inde  conipnraiur  accivo  trilici,  quia  gra- 
nuni  frumciili  cecidit  in  terrnm  ejus  quod  inor- 
luum  fuil,  el  mulliim  fructuin  aliulii.  Tertius  veu- 
ler,  id  est  humaniias  Sulvaioris ,  coucepit,  miseriae 


unuin  in  pariu,  unum  post  pariuni,  quia  virgo  fuii 
ante  pariuin,  et  virgo  iii  pariu,  el  virgo  pqst  par- 
tum.  Tcrtius  veiiler  fiiit  dnlinclus  iapphirii.  Sappbi- 
rus  coeli  habet  colorem.  Tres  suiil  sappbiri  qul 
dislinguuiil  Cbrisli  bumaniiatem.'  Primus  in  ccDie- 
sti  conversallone,  secundus  in  contcinplatione» 
122  ie<*tius  in  iniraculorum  osiensioiie.  In  8gura 
priini  vidll  Ezechiel  virum,  el  sub  pe.libus  ejtis 
opus  quasi  sapphiri  lapidis'.  Qui  enim  possuiit 
dicere:  c  Nosira  coiiversatio  iii  coelis  ea  %  i  pe:tes 
Cbristi  sustincnl  ambulantcs  in  cis.  De  secundo 
Jeremias :  c  Candidiores  Naznnei  ejiis  nive,  ut  lu- 
ccaui  in  en,  sappbiro  pulcbriores '.  i   Pulchriorcs 


iiostr»  condulendo;  parturivit  per  passioiiem  suain,  £>  enim  sunl  sapphiro,  qui  non  solum  c(£him  sed  an- 


iios  rcdimendo ;  pcperil  per  resurrer.tionem  suam, 
inorlalilatein  nosirain  ad  immorialiluteiu  proira- 
hcndo.  De  priino :  c  0  vos  oiiines  qui  transiits  pcr 
viain,  allendiie  cl  vuleie  si  cst  dolor  siciii  dotor 
nieus'^.  I  De  scciiiido  :  c  In  sai)giiine  testauienli 
lui  redeinisii  viuctos  luos  dc  lacu  *".  i  De  teriio: 
cChrisliis  resurgcns  ex  morluis  jam  non  moritur : 
luors  illi  ulira  nou  doininabilur  *".  i 

llic  coniparatur  eboi  i  propier  fortitudinein,  qiiain 
iiabuit  in  omni  iribulalionis  angustia ;  propier  fri- 
gidilalem,  quia  non  iiiccnrlii  etiin  cnrnis  pclulaiitia; 

•»  Job  30.     '•-•*  Juti  21.     *«  P.-al.  150.     •M)a:i.  5. 


g>'los  coiiicii:planlur,  scd  i,  suin  Deiim.  De  tcrlio 
liic  dicilur  :  Venter  ejui  ditlinctui  tapphlrit^  id  csl 
huniauitas  ejus  mullis  deroraia  miraculis. 

Ad  primam  insirucbat  disc-pulos  qnanJo  cis  in 
nionte  pra:dicsavit*,  ad  secundum  quando  se  co-< 
rain  discipulis  suis  in  nionte  Thabor  iransngura- 
vii*,  ad  lerliuin  quando  coraiii  cis  caecos  illumi- 
iiavil ,  leprosos  niundavii  '*,  eic.  Iluiic  Iriplicrni 
veiitreiu  debemus  habvre  moralem  :  primum  in 
peccaioruni  recordalionc,  sccundum  in  virtiiinnt 
fructilicatione  ,  tcrliuin   iii  devoliunuin  hilaiinle* 

»•1  Reg.  IC.    •■  II  Re^.  6.    •*P.^al.  102.   *'  Tlireu. 


i.     •^Xacli.  0.     •Miojii.  U.    *•'   Pin!.  23.     »   A«i.    15.  •  •  I    Pctr.  2.    •J.ic.  «.     MCor.    {K    ^  tzKClu 
1.     M*hil.  i.    niiicii.  i.     «Malih.  5.     »  Matth.  17      »»   Luc.  7. 


691 


THOHiE  QSTERC.  ET  JOAN.  ▲LGRIM 


M 


Primiu  Uaquecoiicipit  in  pecc^itorum  reeord«iinne ,  A  iiiius  non  fregeruni  et  veftlimc:;U  non  aeiJcnmi  **• 

parluriliu  coiiirilione»  paril  in  coiifcasioiic.  UnOe 

prophela  :  c  Doniioe»  a  limore  tuo  coiicepiinus  ei 

parturivimusetpeperimuaapiriiuin  salutia  *'•  i  Se- 

cundus  coDcipil»  verl>a  dociorum  in  se  conferendo » 

parturit  quomodo  faciai  deliberando ,  parit  ellectul 

mancipando.  Sic  concc|>crat  illa  iiiuiier  de  Apoca- 

lypsi  qo«  ibal  in  descrto  pnrtiirieiis  ut  pareni,  et 

draco  persequebalur  eaui  **•  Tales  eniin  dracu  per> 

sequitur»  qul  fruciiflcare  moliuutur.  Tertius  illc 

Tcnier  devotionia  concipit  iu  desiderio ,  pariurii 

In  sospirio,    pariet  in  prxmlo.  111  in  omiiibus  liis 

glorianiur,qoiac  gloria  eoruin  a  partu,  et  ab  otero 

etconcepttt'S  i  quamvis  in  conlrariam  parlem  accir 
piai  propbett  de  malis  operantibus.  Primus  vari.tur 
cbordis  :  babet  enim  gra^es  apud  se  in  gemituum 


Daifi  aureae  in  quibus  fundaim  sanf »  s«nl 
divinae  promissionia,  quibua  oronia  ab  «cerno  pra- 
visa  siint ,  et  incarnatio  Salvaioris,  quibne  ad  terras 
de  cobIo  venire,  in  lerris  conversari*  ad  inleiel 
desrendere,  de  sepulcro  resurgere,  adcoeU»  redire 
Toluil.  Firma  sunt  ut  marniora,  recta  ot  coliimBe, 
ad  regiilam  dlvinae  lineaia  jnsliiiae.  Fundata  super 
bases  aureas  diviiias  provideniiae.  Cmra  fonliodiiie 
siia  lotain  corporis  niacbina  u  sustlnenl,  nndeeo' 
iumnis  marmoreiscontpaianiur.  Ui  snnt  prrlaii  qai 
pondus  austlneBl  Ecdesise.  Qul  sont  eohimiia  inar- 
nioreae  debent  esse  recii ,  fories,  plani ;  reetl  In  jo- 
dicio ,  firini  in  pnelio ,  levcs  absqiie  aeropulo ;  in 
judicio  subditoruin,  in  pnelio  tyrannomm,  nliaqot 
scnipulo  peccaioruin.  De  priuio :  c  Recte  jadicaie,ribi 


dolore ,  aculas  apiid  saccrdotein    In  confessioiie ,  l^  liotninuni  **;  i  de  secundo  :  lEsioie  fortea  in  belio, 


siiperacuias  apud  Deiihi  iti  oratione.  Secundus  cst 
vallatui  Hliii  :  liabet  enim  intra  se  aureum  colo- 
rem,  id  esi  Dei  et  proximi  dilectionem;  in  foliis  caii- 
dorem ,  Id  eat  corporis  castitatem  ;  clrca  se  bouum 
oilorein ,  id  est  ad  proximos  bonam  opinionein. 
Tertius  est  duliiicitts  «app/ririf,  quia  in  operibus 
fuiscceiestem  ostendii  conver^atl  nem.dumorat,  dum 
Deum  voce  lamlat ,  duni  in  iribulatioiie  glorificaittr. 
V«iiler  i//itti  $burneuit  dininctui  tapphirii, 
[Caio.J  Ac  si  dicat .  Vei;tcr  ejus  noii  est  sicut 
venter  allorum  boiitinum,  in  quibus  per  luxuiiain 
repil  diiibolus,  siculdiciumest  serpenti*^*  :  Pectorc 
et  veiitre  repes,  sed  est  vtntir  e/ui  ebumeui.  Nuni. 


et  pugnaie  cum  antiquo  serpenie  **.  i  Et  :  t  Moliie 
liniere  eos  qui  occidunt  corpus,  animain  auiait 
non  pos<iuni  occidere  **;  i  de  iiTtio:  cOporietepi- 
acopum  csse  irreprebcnsibiiem,  bospitalein,  ucmi  per- 
cussorem,  non  vtiiolciituni  '^  i,  etc.  Item  aai»rd«o 
qui  babel  maculain  non  ministrabii  in  labcmaeub 
Doiiiini**.  Scimus  tria  genera  esse  ooiuninunmi' 
quxdam  eniui  sunt  ligneae ,  qu«*edain  nieiallinr. 
quaedam  marmoreae  :  ligneae,  ut  in  arcn  Moe; 
metallinaeiUt  in  Moysi  ia'jeriiacu!o;  roamiorese,  ai 
in  Salontonls  teniplo,  ut  in  boc  loco.  Priuiae  solij- 
ceiii  duobus  perlciilis ,  ^ccuodae  uul  p  lertke  iinUi. 
Ligneae  nanif|ue  aqua  pnirescunt  et  igne  combu- 


sicui  cum  ebore  oa&citur  candor  ejus ,  sic  cum^runiur;  aeiicse  vero  iiouaqua«  sed  igiie  diasolvuu* 


carne  Cbrisii  hatus  est  candor  virglnitaiis  in  carne, 
et  quia  sappbirus  calesiis  esi  coloris,  congruc 
diciiur  venter  isie  disiinctus,  id  est  pulcbre  notatus 
^«'^ppbiris,  id  est  quibusdam  coiilormitatibos  cuin 
aiigelica  naiura,  quae  notatur  Insapphiro.  Nam  in 
angelis  sanciis  esi  virgiiiitas,  et  ejusdem  virgini- 
latis  incorruptibilitas.  In  aiigelis  quoque  oinnis 
motus  diviuae  \oluntali  subjecius  esl.  Iloc  iiaque 
dccore  multiplici  signatus  esi  venter  isie,  et  dis- 
linctus  est  a  cxteris  ventribus.Nam  in  carne  Cbristi 
\irginitas  fuii  incornipiibiiis,  et  in  cariie  lllius 
nullus  motus  fuit,  qui  a  Dei  beneplaciio  disijordarel. 
Alta  vero  translatio,  niundiiiam  carnis  Christi,  non 
tamen  assimiiat  angclicae  niunditiae ,  sed  pra^ponit 


tur;  niarmorexveronccigne  uec  aqua  corruropuii- 
iur.  Igiiis  et  aqua  du;e  su.ii  tetitaiiones  mundi ;  per 
aquani  prosperilas ,  per  igncm  adversitas.  Ignii 
prosperiias  putrcscere  facit  voiupiate ,  adversitas 
dissolvit  trilulatione ;  prima  igitur  carnalet,  se- 
euiida  Trangit  pusillaniuics.  Igilur  colUiiiiiae  liguco, 
suiit  carnaies  prxlati  et  pusillanimes  :  a;neae  viro 
iion  carnalcs ,  sed  pusilianiiues ;  marinoFeai  vcre 
nec  caroales  nec  pusillaiiimeji.  Igitur  prinii  acilicet 
ligiiei  s;ppe  igiie  et  aqua  cleineniis  pereunl*  Ui  enitti 
suiit  ilkpuer  evangelicus  **,  qui  sxpe  a  daeinoue  mil* 
lebatur  in  aquam  et  crebro  io  igiieni.  Saepe  eliaai 
allidebalur  in  lerrain,  quia  tales  ad  terreuaa  volu- 
ptatesfacitinclinare»  Ei  despuinareenm  facit:  spuiiia 


dicens  :    Venter  ejui  pyxii  eburnea  iuper  tapidein  f)  iit  cx  superfluitate  buniorum ,  idestex  superfl  i 


iapphirum.  Sequiiur : 

Crura  ittiui  colummg  marmorea^^qua  (undata:  kuni 
iuper  bai€i  aureai. 

[Tno.]  Cmra  Doniini ,  iiiiiera  Incamationis  ejus 
quibus  ad  nos  saivandosvenire  dignatus  esi,  iiisi- 
uuani.  Qux  beiie  dicuntur  <;o/ttmii<r  marmorea:^ 
quia  ct  foriia  suni  et  recta.  Quid  eniin  marinore 
fortiiu?  quid  coluinna  directius?  Ilancfortiiiidinein 
videbat  David  cuin  diceret  :  c  Exsultnvit  ut  gigas  ad 
currendain  viam*'.iDe  rectiiudiiiedisit:c  JuslusDo* 
luinus  in  omnibus  viis  snis  ^*.  i  Unde  in  cruce  crura 


cOi;itationibus  in  oiiosa  verba,  risus  dissolutoa, 
opera  lasciva  facit  eflluere,  et  c  boe  genus  noo 
ejicitur  nisi  in  jejunio  et  oratioue  *S  >  lu  jejunio 
conira  prosperiia  is  vuluptaiein  ,  in  orailoiie  coutia 
tribulaiionis  adversitale.ii.  Seciiiidi  praelati  aeiieis, 
scilicci  columiiii»,  comparaii  aquis  voloptalis  noii 
putrescunt ,  sed  igne  adversitatis  dissolvuniur.  lu 
ligura  horuui  Nadab  ei  Abiu  aquas  inaris  Rub;  i  eva- 
serunt,  sed  igne  perierunt  **.  Et  Petrus  salvaius 
esi  aiiibulans  super  aquas  **,  ad  ignem  vero  ne» 
gavit  ",  Tortii  vero  praelati  qui  in  mannoreis  cou 


«»ba.  26.  ••  Apor.  ii.  «*  Ose.  9.  »*•  Gen.  5.  »•  Psal.  18.  "  Psal.  lU.  **  Joan.  19. 
••Psal.  57  »•  llol.r.  il.  ••  M  .tlh.  10.  *»  1  Tim.  5,  ••  Lev  ti,  •» Mattb.  17.  «^lbid.  ••  iNoui.f. 
**Maitli.  14.    •'  llauh.  !f(». 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  >-  LIB.  \llf.  SM 

(  in:i!irigtinlur,  nec  aqiia  volupiaiis  regolvur-  A  nnectug  meuiig  el  exliibitio  operis.  Du«  verobaget 


BC  if^ie  tnbulatiouis  dissolvuulur.  ili  clamarc 
it  :  f  Transivimus  per  ignem  et  aquam ,  el 
.li  nos  in  rerrigcrium  **.  »  His  dicit  Dominus 
ropheiain  :  c  Cum  ambulaveris  per  aquas , 
i  non  obriieni  te ;  cum  tratisicris  por  ignem, 
"eris,  et  Camma  non  ardebit  in  le  **.  »  Tales 
m  soper  basim  aureamfundantur,  iil  esl  cba- 
i«kli,  aniui  juxta  Apostolum,  sunt  c  in  chari- 
idicati  ei  fundaii  **.  »  Super  talcm  basiin 
1  debenl  evelleiido  spinas  proprii  cordis  el 

excolere  terram»  contra  tyrannos  liabere 
am»  in  utroque  discreiionis  lemperantiam. 
sl  quod  iu  teniplo  Saiomoiiis  erant  bases  iu 

tcolpta  erant  leones,  el  boves,  et  cheru- 


bub  siugulis  Ubulis,  sunl  perseveraitiia  patleuil», 
ct  longanimitas  in  prosperis  et  In  adversis.  Suni  et 
alix  Ires  basium  specles,  qu»  nunc  in  nostris  repe- 
Tiuiitur  sdificiis,  gcllicet  lignea,  lapiJea  el  picla. 
Sed  ii«  rragilioreg  giint  prxeedentibug,  igne  enin) 
lignea  coniburitur,  lapidea  gelu  rrangitur.  Picta  vero 
nihil  porlat,  sed  ab  alio  suslentatur.  Hate  in  cordo 
nostro  facile  discerni  iiossunl.  Dum  eniin  facibuslra- 
cuiidi»  seu  luxuris  flammis  succendiniur,  in  nobig 
basis  paiientisvel  abstinentixrortitadodestruitor, 
scilicet  lignea.  Dum  vero  cbaritas  in  nobis  friges- 
cit*',  et  meus  ad  diversa  desideria  partitur,  lapidea 
basis  frigore  tentatioiiig  in  parlea  dividilur.  Bjsii 
picia  esl  patienlia  ficta.  H«c  lenet  similitudineni 


qnod  diciiur  pUnitudo  «ciVn/tor.  Sine  hac  basi  |^  non  veriialem,  colorein  non  forlitudiiiem.  In  coelesti 


atio  est  sine  utilitnie,  firmiias  fidei  in  iiube- 
e,  elcemosyiia  sine  rructificatioiie,  corporca 
tio  siuc  retribiitioue.  Unde  Aposlolus :  c  Si 

honiitiuin  loqiiar  et  angclorum,  charitatem 
non  habuero,  ractus  suni  velut  xs  sonans  aut 
lum  tinniens.  Ei  si  babucro  omuem  fidem  ita 
ntes  Iransreratn,  cliaritaietn  autem  non  ha- 
nihil  sum.  Etsi  dislribucro  omnes  racultales 
D  cibis  paupt^rum,  ct  Iradidero  corpus  mcum 
ardeam.chariiatem  aulem  non  habuero,  nihil 
^€si  **.  »  Sunt  et  coluiunx  anintae,  scilicet 
g.  Il;e  column»  secantur,gculpuntur,  poliun* 
canlur,  quando  rerraincnto  discretionis  vir- 

vitits  separanlur;'sculpuntur  quando  bona 


vero  beaiiludine  suui  quaiuor  ordines  columnanim 
disiinctl  quatuor  coloribiig  :  egl  eniro  primog  ordo 
croceug,  secundus  rubeus,  tertius  eenileus,  quartus 
violeus.  Primus  eniin  est  giinilis  croeo,  gecttodiis 
rosae,  terilus  lilio,  quartus  violae.  Hae  qualuor  va- 
lietaies  coiorum  dcsignaut  qualuor  ordioes  lieaio* 
rutii :  prinii  suiit  angeli,  sa^cundi  martyres,  tertii 
virgines,  quarti  conressores.  Hae  coluuinae  fundaiae 
sunt  super  unam  basim  auream,  qo»  est  charitag 
pcr|)etua,  charitag  auiem  nonqoam  excidet**. 

Crura  ejui  eolumna  marmorete,  fundata  mnper 
baiti  aunai, 

[CAin.]  Alia  tranalalio  dicit :  Tibiw  $ju»eo(umnw 
marmoreas.  Per  libiag,  qux  forleg  gunt  velut  colum^ 


ens  cogital,  inauus  opcrantur.  Sic  SaJomon  C  "o^   marmorea^  ct    totam  corporis  coinpacilonein 


plo  cxJaluras  fecit  promiticn*cs.  Proniiiient 
rslalurac,  diim  mentis  cogilationcs  exterius 
ut  in  exeiiiplo  et  operatione;  polIunlur,quan- 
ulationc  feriuntur.  lii  hac  poiitioiie  accipiunt 
mi  et  aDqualitatetn :  lenitatem  recipii,  dum 
lagperatur  per  iratn;  xqtialitatem  recipil 
Jo  superbiam  ,  qiiae  nullum  sibi  putat  aequa- 
3  seqiialitate  :  i  Scio  humiliari  et  abundare 
,et  iu  omnibus  insiituiis  saiiari,  et  esurirc, 
iriam  pati,  ei  abundare  '*.  »  Lenitaieui  os- 
dicens  :  c  Si  fieri  potesl  quod  ex  vobis  esi 
nnibushomiuibus  pacem  habentes*^.  »  Itcm: 
vos  dereiidentes,  charissttni,  sed  daie  locuiii 
I  His  columnis  suppouitur  basis  paticutix, 
iritalis  aedificii  sustitiet  onus. 
cripturis  invenimus  Ires  bastum  species, 
aeneam,  argenteam  et  aurcam.  iEnea  rurii- 
n,argentea  cum  rortitiidiueclaritatem,  aurea 
riiludine  et  clariiate  rulgorem  tcuct :  rorti- 
opcre,  claritas  iu  scriuonc,  fulgor  iu  mente. 
his  tribus  paltenliam  scrval,  quasi  basis 
I  virttituni  structuram  firmiier  portat.  His 
ibos  usiis  est  Moyses  iii  constructione  taber- 
Tahulae  quae  deposilae  suiil  per  circuitum, 
nt  spir.taliter  ordinem  virtutum;  binx  in*- 
irae  qux  erant  in   singuiis  tabulis  *%  sunt 


portant»  sigiiificaiitur  illae  duae  virtutes,  gcillcet  for- 
tititdo  el  pergeveraniia,  quae  omnium  virliitum  et 
gancionim  operum  compaginem  portant  et  goglen- 
tant,  et  igtae  coluronaet  ut  portare  gufilciant  iglud 
scdificiom,  fondatae  gontsoper  bageg  aureas«  gcilicec 
chariiatem  et  gaplentiam  qoae  gignanlur  in  aoro. 
Fuudalur  enim  in  gapienlia  foriitudo,  ne  ge  pr»ci- 
pltet.  Fondatur  in  charitale  pergeverantia»  alioqoi 
dcficiet  et  noo  giabit.  Sequilur : 

Speciei  ejui  ui  Libani^  electui  ul  eedri. 

[Tno.]  Ne  per  gingula  laboret  degcribendo,  totum 
brevibug  comprehendit.  Quomodo  mons  Libanl  fa- 
mosus  est  jain  pleniludine  iiisignis,  ita  Cbristug 
ouiiiibus  qui  de  terra  orii  suni  Jure  gratiae  subli- 
^  mioris  antecellii.  123  ^^^^  '^'^  ^^^^^  arboruin, 
liic  exaltator  saiictorum,  et  radicator  ne  venlo  teu- 
tationig  moveanlur.  Et  cedroruro  pulchriludiui, 
fortitudini,gubliuiitati  et  odori  oinnedecoggilvarom 
ccdiu  Sic  dilectus  :  c  Speciosog  forina  prag  filiig 
lioniinum :  diffusa  est  gratla  in  labiis  tulg,propterea 
lieitcdixit  eum  Deus  **•  »  Eleclui  ergo  est  dyectug 
ut  cedri^  quia  nemus  Ecclegi»  in  qot  «tles  eti, 
siugiilari  diguiuie  transcendit.  Spooiei  ej—  «I  U- 
bani,  qui  inter  ligna  eximia  profert;  et  cedrom  quia 
iiiter  electos  suos  seipsam  qualem  Toloit,  qoasi 
lignum  vit»  in  medio  paradisi  creavit  ^ 


il.  Cl.    ••  Isa.  43.    ••  Fplies.  5.    »»  III  Reg.  7.    *•  I  Cor.  \o.    **  riiil.  I.    •*  Horo.  11. 
1.50.     *' Malih.  24.     »•  I  Cof.  13.     *»  Psal.   41.     '•  Gen.  i. 


Ibid. 


595  TUOUJE  CISTERC.  ET  JOAN.  AJXRINI 

Quaiiior  legimus  monles  io  quibus  variala  esl  spe-  .\  ...trnngit  Dcut  otime  %uperhnm. 


SM 


tios :  In  prlmo  esl  species  angeli  eTacuaia»  secundo 
<'sl  specles  Cbrisilcomparaia,  in  tertio  esl  obseurala. 
I>e  quarlo  cs*^  eievaia,  evacuaia  propier  superbiam, 
companila  piopier  miilliuiOiiam  graiiain»  obscurala 
per  angusliam,  elcvaia  dc  gloria  ad  gloriam  :  pro- 
picr  supeibam  iillcitas  asprailonis,  proplcr  mulii- 
nio.laiii  graifaiu  fecuodiiails  el  ainceoilalis,  per  an- 
guKilam  passionis,  de  gloria  passionis  ad  gloriam 
paiem»  confessionis.  Primus  nions  esl  inlaieribus 
aquilonii»  secundus  moiis  Libani,  terlius  Calvario^f 
f|  larius  motts  (Miveii.  De  primo  :  c  Sedcbo  in  moiise 
teslamenll,  lu  iaierlbus  aqoiloiiis.  Ascemlam  super 
aliitiidlneiu  nubinm,  simiiis  ero  Allissiroo  ^^ ; »  de 
sccuudi) :  Specieicjntul  Libani;  iuicrtij  ;  i  Vuliiniiy 


In  seciiiidu  monte»  de  quo  bic  agilur,  est  eompa- 
ratio  ditecti  facta,  scilicei  propler  quatuor  :  propier 
airuudinem,  proprer  lailludiiiem,  propier  fertlKtaieai» 
pmpier  jociiudiiaiem  :  aiiiludinem  In  miraailis; 
latiludincm  cluiritatis;  fertilitatem  iu  spirllalibos 
pasco-s;Jucundi(aiein  in  arboribiismysticit.Demira* 
cuiis  :cCaecl  vident,  daudi  ambubnl,  leprosi  mundaa* 
tur'^;»  decbarilale:  c  Propier  nimiain  cbaritateu, 
qna  dileiit  iios,  cum  essemus  mortui  peccato,  cou- 
vivi.lcaviino8Cbrislus'*. »— c  Ipseenini  prtordilexit 
iius,  et  taviinosa  peccatis nostrls  in  sanguine  soo**.! 
Feriililale  pascuorum  in  spirituali  mensa  nos  reflclU 

Triplex  es»t  niensa,  qua  in  bbc  moiite  reOcimort 
Iriplcx  qua  exira  bunc  moniem.  Mcnsamm  qu» 


tuin  leprosiim,  ci  percussum  a  Iko,  ei  bumilia-  "  exlia  biiiic  montcm  sunt ,  prima  est  bominis,  se« 


Itim  ^*;  » iiciu  :  c  Nuii  esl  spcciesei  neque  dccor^*;» 

de  quarto  :  c  Oiunis  pulcbritudo  Doinitii  exaliata  est 

super  sidera.  >  De  primo  monic  dum  caderct  Luci- 

fer  ^^  evacoaia  est  cjiis  pulchriiudo.  De  quo  alius 

prophcla  :  c  Tu  signaculum  siiuililndiuis,    pleuus 

sapicuiia  et  pcrfccius  decurc  ^. »  Iti  hoc  roouie  cva- 

cuatur  eorom  species,  qui  suiijecioruin  conieiununt 

parvitaiem,  parium  indignaulur  xqualilaleiu,  niajo- 

rum  aeinulautur  sublliuiiatcm.  De  pruno  pocUi  ^*: 

Uic  impetatt  Uke  minatHr» 

De  secundo  el  teriio : 

AVc  qttemquam  jam  (erre  potest  Cwtarve  priorcm, 
Pompeiuive  parem. 


cunda  carnis,  lertia  da!monls.  Priiua  enlin  ^t  ad 
necessiiaiein,  secunda  ad  supcrOuiiaiem,  tertia  ad 
morliferam  ebrictaiem.  lu  priroa  juxia  Paolum : 
c  Qui  iiifirmus  est,  olus  nianducet  **,  »  nc  gravctur 
cor  ejus  iu  crapula  ei  ebrictate  *\  » In  seciiiida  pro- 
pouiiur  vinuiu  c  de  viiiea  Soilomorutii  et  de  subur- 
baois  Gomorhx  **. » lii  teriia  fel  draconoui  est  vlnum 
eonim,  et  veneuum  aspidum  iusaiiabile  **•  Priina 
habet  lectionem  hauc :  c  Nuo  in  comessationibus 
ft  cbrletaiibiis  *^;  »  secunda  :  c  Coinedamus  et  bi- 
barous,  cras  eniin  moriemur  **.  »  In  lertia  :  c  Ls« 
laniur  cum  malefeceriut,  et  exsuliant  io  rebus  pei- 


siiuis  '*.  » lu  prima  dc  laboribus  manuum  Tiviiur : 
DcprimoChri*tus;iYideie  no  ronierooatisunumex  ^  c  Laliorcs,  ait,  manuum  luaruin,  quia  manduc;.bis, 
his  pusillis^*. »  lo  secuiido :  non  recusavii  pariia-      beniiis  cs  ei  heiic  libl  erii ",  i  unde  subditur :  c  FUii 


lein  in  solvendo  tribulum;  nii  cnim   :  c  Inveuios 


staterem  iu  ore  piscis,  sotvc  pro  me  et  pro  le  ^^.  » 
De  tertio,  non  recusavit  diccrc  :  c  Pater  major  cst 
me^.  »  Imo  etsujdiius  erat  miiioribus,  scilicei 
palri  piitaiivc  Joseph,  et  Maris.  Inio  et  iticlinavii 
se,  ut  ijvaret  pedes  discipulorum  ^'.  Audi  quod 
inajus  esl :  sunl  qui  indlgnanlur  majoribus  subjici ; 
•ccundo  studeut  eis  paiilicari,  teriio  eliain  super- 
gredi.  Sicut  Absaloo  cunr  esset  Jerosaleni,  primo 
iiidignaius  est  patrl  suo  subjici  '*.  Sccundo  regua- 
vit  in  Hebron,  jam  quasi  sequalis  p;tri,  ncc  sufft- 
cit.  Tertio  solus  regnare  voluil  quamlo  expulii  pa* 
iieni  suum  de  Jerusatem,  ei    sic    periit  *^    Sic 


lui  siculiiovellaeolivarum  in  circuilumeiiajMuai  **.» 
In  secunda  nier.sa  sedebat  dives  indufuspurpuracl 
bysso,  ei  epiilabaiiir  quoiiille  :  Lazarus  vcro  cxspc- 
ciabal  luicas,  qux  cadebant  de  mensa  illius  **.  Ta- 
tis  erat  iiiensa  llcro.lis,  unde  :  Meusas  lyramii 
virgiiiis  ebrius  luxus  rcplcvit  saiiguine  sobrio* »  De 
lertio  :  c  Fiat  roeiisa  eoruin  coram  ipsis  In  la* 
queum  '*,  »  et  Paulus  :  «  Non  poiesiis  partici|ie$ 
esse  meiisae  Chrisii  ei  meus.^e  dxnioiHOnim  ^K  • 
Tres  sunt  mensae  in  boc  motiie,  qoibus  nos  refidl 
Dominus  vel  dilectus.  Prima  futt  in  lege,  seconda 
in  Evangeliu,  lerlia  lii  coelo.  De  prima  ait  lloses  io 
Exodo  **,  ubi  legiiur  posita  iu  Ubcrnaculo  juxta  iii- 


baul  iu  moiilibus  Gelboe,  quod  dicitur  lubricum  vel  d  Iroiium,  ei  super  eaiii  erant  duodecim  paiies  pru|)o- 


decurittt^  occidit  '*•  Ecce  siiperbi.i  iii  coelo  nata 
3d  terras  desceiidil,  quia,  sicut  dicilur  :  c  Cce- 
ic^tis  esl  origine  et  lu  cinere  habilal, »  uiide :  c  Quid 
9upcrbis,ierra  eicinis"?»  Sic,rraires,c  auieruiiiam 
exaitaturcur'**.»  Videtequiac  DeussiiperbisrcsislH, 
huiiiilibus  aulem  dat  gratiam  'S  »  Ti^tiier  puiabai 
Jubqui  dixit : » Quid  te  elevatcor  tuum,  etquasi  ma- 
giia  cogitans,  attoiiilos  habc;^  oculos  '*  ?  i  Ait  Domi- 
uus  per  David:  c  Non  habilal)ii  iu  roedio  doroiis  iitex' 
qui  Tacii  superbiaiu  **,  quoniaiu.  sicut  scrip^uni  est : 


siiiouis  de  simihigiue,  et  super  singulus  paieiui  au- 
rea  cum  pugillo  Ihuris.  De  secuiida  ait  Apostolus : 
c  Nou  potesiis  cotiifniiiilcarc  uieiisx  Chrlsii  et  da,*- 
nionioruni ; »  de  icrtia  ail  Chrislus  :  c  Ut  edaiis  cl 
bibalis  super  ineusam  meam  in  regiio  meo  **-^. » 
Prlina  ituque  moiisir.ibat,  non  pmesiabai  refectionem; 
sccuuda  satiat,  tei lia  glorificat ;  prima  erai  in  liltera, 
sccunua  in  spirilu,  lertia  iu  specie,  Priina  eiiioi 
docei,  secuiida  ad^uvai,  lertia  eousummai.  Vel  sic, 
prima  in  lege,  secuiida  in  Evangelio,  teriia  In  cobIo. 


•Msn.  II.  **lsa.  53.  ^«Ibid.  ^Msa.ii.  **  Ezcch.  SS.  *■*  Liicaii.  iVwrtri/.  L  ^*  Mallh.  18. 
*'  Mauh.  17.  •*  Joaii.  U.  *•  Joau.  13.  ■•  II  Ueg.  t3.  ■»  11  «eg.  18.  ■»  I  Iteg.  31.  •*  Eccli.  10. 
**'Piov.  16.  «^Jac.  4.  ••Joblo.  ■•  Psal.  lUO.  •' Luc  7.  ••  Eplics.  «  ••  Apoc.  1.  ••  Itom.  14. 
•'Luc.  21.  ••  Doui.  7,^2.  «Mbid.  «^  Rom.  13.  •■  I  Cor.  15.  "«Piuv.  i.  ••  ISai.  127.  **lb:a. 
•^  Luu  IG.     '•  Tbal   08.     '•  1  tof.   10.     "  Cap.   tb.     "-'^  Luc.  '^i. 


GOMMeNT.  LN  CAXTICA 

[osi,  scciinila  Clirisli,  tcr(ia  Hei.  Priiiia  fuil  A 
,  teciind:!  iii  vei-iiale»  lertia  eriliuclarilaic* 
luceu  sccunila  pcrftcit,  lertla  gloriAcaU 
loqne  diviftiones  iiaium  meiisariiin  possumus 
|itas  ile  Scripluris  accepimas,  hoc  niodo  : 
lui  prinia  suli  lege,  secunda  sub  gralia,  ler- 
oria.  Prima  ostendtur  a  Moyse  in  Exodo, 

in  Evaiigciio,  ierl'a  in  regno.  Prima  erat 
iroposiiionis  in  labernacuio  ^' ;  de  sedunda 

s  Mon  potesiis  cdinmunicare  mensie  Ckristi 
B  dcmoiiioruin  **;  i  de  tertia : «  Ul  edatis 
is  super  n»ensam  nieam  in  rcgno  tneo  *^.  i 
si  in  iiltera,  sccuiida  in  spirilu,  tertia  in 
Prima  moiiSira%  Hccutida  giistai,  tertia  sa- 
ina  coiiieili.ur  aj^nus  pascbalis  sub  figur» 
u  •ecunda  subsacraiuento,  in  tert'a  in  aperio.  ^ 
lOdclttir:  c  In  eadein  doiiio  i.oiiiedetis  ii- 
I  desecuiido:  c  Gus:ate  ct  videle  qiiam  sua- 
Doiniiius  " !  i  de  lertio :  t  Satiabor  cum 
lilgl  »iia  lua.**iMedia  inensa  iiostri  tcmporis 
iliain  sponsus  invilabat  spunsatu  iiiCanticis 
4ttiiU  iiitutui  V10US  in  horium  tuum  ul 
fruciut  pomorLm  tuorum.  iia:c  eniin 
irgo  ait  Filio  suo  incarnaio.  Triplicetn  enim 

In  se  liabuit :  cst  ei  fructus  ve:iiris,  fructus 
frucius  uraiitis.  Priiiius  estCbristi  incarna- 
indus  viituosa  devotio,  lcriius  devoia  oratio. 

0  aii  angelus  :  c  iknedicta  lu  in  mulieribus, 
liclus  fructus  veuiris  lui  "-**.  i  £t  ipsa  ail : 
lasi   viiis  fructilicavi  sitaviiaiein  odoris»  ct 
ei  fruclus  lioiioiis,  el  i.oneslalis  *%  i  scilicei  r 
11«  Ipsa  eiiiin  fuit  vitis,  Cbriilus  botrus,  flo- 

1  bumilitulis,  io.<a  cbaiiialis,  iiiiuin  virgiui- 

0  i^er^f  />ei  i-ella 
Afectibut  umxna , 
horibut  tereni^ 
Cruiia  plena, 

idodiciiur :  c  Audite,  divini  fructus,  et  quasi 
utata  super  rivos  aquaruin  frucliOcate  *^.  i 
ictus  divinos  :  c  Fruclus  auiem  spirilus  est 
I  pax,  paiicnlia,  bouiias,  benignitas*',^  etc, 

rosa  cbaritatis  procedeni,  crescuut  super 
aiiae  Dei.  De  lertio  canit  Eccicsia  :  c  Per  tc 

Tike  coiumusiicavimus.  » Isti  suiit  ires  fru- 
iios  exj.Ioraioies  filioruiii  israel  atlulerunt  D 
I  sancta,  sciiicet  boirus  iu  \iie,  id  est  Cbri- 
enice;  ficus,  sci.icet  dulccdo  devoiiouis; 
nata,  id  est  fructus  oraliouis  Maric  Sicut 
irtex  ixterior  pallidus  est,  sic  Ecclcaia  est 
o.iis   ii\ida.  liitus  graua   multa  purpurea, 

fi(!e!cs  iii  ea  laieutes  qui  purpura  rcgia  ve- 

iu  regiio,  oi-at:one  biaue  virgiuis»  iia:c  tria 
la  suut  cum  d:cilur  :  c  Favus  disliilaiis  iabia 
n8ai,id  est  oraiiunis  ilLlcedo;  c  luci  ul  lac 
ua  tua"*.  I  Sub  iitigca  csl  ror,  in  quo  est 

7T 


CANTIC.        LID.  YIIL  59S 

mci,  scilicet  devotionis  dulcedo;  item  sub  lliigua  esl 
veuter,  In  quo  est  lac,  id  esl  Cbristi  caro,  quac 
sainpla  est  de  auliquis  patribus  sicut  lac  de  aniiua- 
iibus.  Juxia  aliam  considerationem  in  pagina  divin^ 
quinqtie  iegimas  mensas  :  priina  pauperis,  secuudti 
orbis»  tertia  daemonis»  quarla  diviiis,  quiuta  Patris. 
Prima  oeeessitatis,  seconda  vaniiaiis,  tertia  iniqoi- 
tatis,  quarla  veriiatis,  quinia  consummailonis.  Pri* 
mam  poiiit  oatura,  secundam  avaritia,  tcrtiatn  pcr 
fidia,  qoartam  gratia,  qotntam  viu.  Prlina  refodl- 
lal,  seconda  irritai,  lerlia  soffoeat,  qoarta  sa  ial, 
qiiiiita  coiiftummat.  Ad  primam  sedent  pecudes,  ad 
secundam  serpenies»  ad  tertiam  canes,  ad  qoartaiu 
volucres,  ad  quinlam  hsrcdes*  De  prluia  iu  Evau- 
gelio :  c  Nam  et  catelli  edunt  de  micis  qux  caduiii 
de  mensis  domlnorum  soorum*';  i  de  seconda  iii 
Isaia :  f  Meusa  Babyloiiis»  ealix  aoreos  esiinea  **;  i 
de  tertia  Apostolus  :  c  Non  potesiis  partici|iarc 
mensasdaBmouioruineiChristi*';!  de  qoaria:c  Fili, 
dd  maisam  divitis  sedisti,  diligenter  aitende,  qiiu; 
apposita  soni  tibi  ** ;  i  dc  qiiinta  :  c  Hi  edatis  ct 
bibaiis  tuper  mcnaam  mcam  in  regno  ineo  *^  i 
Pauper  euuos  est  prima  mensa,  est  genus  bomaiium. 
iii  ista  apponuutor  paiiis,  piiliuenioin»  vei  sai  eipo- 
tus.  De  primo  David  :  c  Oblitus  suro  comedere  pa- 
nem  meum  ".  >  Pulmentum  est  idem  quod  sal.  Uiidc 
iu  Esilra  ** :  c  Pulas  qiiodimmemoressimos  salisquo<l 
comedimos  in  aula  tua  ?  c  Aqua  cstilla  quam  Abrabani 
posuit  In  utre«  et  imposuii  in  homeris  Agar  *^.  lu 
sccunda  ad  quam  sedent  serpenies  quinqve  appo- 
nuntur,  qox  est,  vanitas  orbis»  ei  qu»  semper  sua- 
doiit  vana.llla  quinque  oumerai  Boetius  inCoicso/a* 
tione  phiUiophiiB  :  baie  suoi  favor  humanus,  opes, 
dignilates»  gloria,  potentia.  Primoin  atirabii  aorani, 
id  Oit  favorem;  secuodum  areuam,  id  esi  copidita- 
tem ;  iertium  sciatilias,  Id  est  potestalls  optaiionem; 
quartum  geuimaSt  id  esi  diviiianim  gloriam ;  quin- 
tum  lambii  menibray  sciiicet  designaus  luxoriae  vo- 
liiptaiem*  Ad  bancsedent  serpenies»  qui  scilicei  noii 
ressani  serpare,ol  ad  altiora  oonscendanl.  In  qoaria 
quae  est  da.*mouis,  tria  apponuntor :  seneci«,  slii- 
quae,  qoisquiliae.  Seoe  esi  antmal  inimondoro, 
oude .  c  Seneci»  qoslibei  immunda  cibaria.  >  Alii 
dicuni  senencias,  vel  siuaniiat.  Sinantia  enim  esi 
quxdain  pcllicula  in  ore  quain  solent  semper  im- 
inondi  manducare.  Siliqiia  esi  geiius  leguniinis  ia- 
tos  liabens  folliculos,  sed  iutus  vacuos.  QuisquiHas 
suut  purgameiiia  canabis  et  iini.  Scneciae  snni  cibi 
gcniiuin  idoiotbyia  comedentium,  siliqu»  cibi  Ju- 
dicorum  corlici  adbaereiitium ,  quisquiii»  suoi  dbl 
bxrelicoruii\  scilicet  pravae  sententlse.  Isti  sont  ca- 
ues  immundi,  qtii  ad  hanc  mensam  sedeui.  in  quarta 
qiia;  csi  iiiensa  divitis»  tfia  apponuutur.  Viiulus  la- 
ginalus,  hona  tcrraet  medulla  trittci.  Vilulus  sciiicet 
quein  pater  occidit  pro  fiiio  reverteiiie  de  loiigiiiqua 
rctjioiie  ";  boiia  terrx  sunt  lcctiones,  uiidc  Isain;»" : 


kI.  «5.  'MCor.  10.  "  Luc.  22.  '•  Eno(*.  12.  '•  I^al.  S3.  ••  Psal.  16.  •'-"  Luc.  I. 
2i.  ••'►Eccli.  30.  •*Gal.  5.  •*  Caut.  i.  •' Matth.  15.  "  Jcr.  51.  "ICor.  lU.  "Pruv. 
Luc.  22.      •«  Psal.  101.     •'!  Esdi.  i.    •*  Gcn.  21.    •»  Luc.  i5.      •'  Imo  Levil.  20. 


THOMif:  CISTERC.  ET  JOA^.  ALGR»! 
c  Velustissima  feterain  cowecletis,  et  novis  super-  A  V*^*  '^  LibanL  Sequiiur  :  EUeiui  «l  eedri,  Cedriit 


vciilentibus  feiera  projicieii».  >  VetDsilssinia  vele* 
rtiin  sunt  naturalla  et  moralta  praecepla»  que  ser- 
vaiido  mandiicamus  et  prapdicamus.  Vetera,  Id  esl 
le;;alia  p:ojicieli8,  iiovis  suponreiiienlibtts,  id  est 
giaiia  evangelii.  Mediilla  trilici  esl  illa  purgats^ima 
farina  qu«  in  sacrinciis  ponebaiur  :  lixc  autem  est 
oraiio.  ilaec  tria  ponit  Dominus  contra  alia  iria, 
sc.licet  :  conlra  carncm,  conlra  muiidum,  coiiira 
diaboluni.  Coiiira  carnls  incendva  dal  nob:s  vilu* 
lu.ii  sag  iiaiuui,  id  est  carnem  124  ^brisli  ei  san* 
guinem.  Lecilonein  apiioiiit  conlra  munduin,  qiii 
i.os  ad  vagatiouiss  suas  iiivitat.  Sed  dicanius  ei : 
cVaderetro,  Satanas*^.  >  Conira  daemcnein  apponli 
or.  lioiieiu  qui  noncessatinquictare  religiosos  quos- 


dilecio  comparatur  pro  altiiudine  ct  impittribilitale, 
pro  reciiiudiite,  et  odore.  Pro  aliitudiiie,  qaia  curo 
alil  sint  filii  adoplionis,  ipse  solas  est  fllias  Pnirls 
ei  natora ;  pro  impuiribiliiaie»  quia  uec  corpis 
Chrisil  in  morte  putniit,  nec  ei  adbaesit  macola; 
pro  rectiludine,  quia  juita  regulam  justitia  reddet 
anicaiqiie  juxta  meriia  sua ;  pro  odore,  quia  coni 
alii  Crabant  perbonam  conversaiionem,  Ipse  el  per 
coiiversationein  ei  per  promissa.  De  primo :  t  Vidi- 
mus  gloriam  ejus  gloriam  quast  unigeuili  a  Patre*.  • 
De  secando :  c  Peccalum  non  fecil,  nec  inventiis 
est  dolus  in  ore  ejus^.  >  Et  de  carne:  <  Non  dabts 
sanctuin  luum  videre  corrupiiouein  *.  >  De  teriio: 
c  Jusius   Doniiiius  el  juslitias  dilexit;  aequitalein 


que»  aed  recurrunt  ad  medelam  oralionis.  Ad  haiic  B  vidit  \tilius  ejus*;  >  ei :  c  I>e  vultu  tuo  juiliciam 


nieiisaiu  diviiis  sedent  volucresi  scilicet  sancti  lio- 
iiiiiiessperantessc  volare  abbac  quarla  mensa  ad 
i|ulriiaui.  Dives  isie  est  Chrislusi  simal  in  unum 
dives  et  pauper.  Dives  quia  DeuSi  pauper  est  quia 
e»iliomo.  Ad  banc  sedcul  qui  pugnant  cum  diabolo, 
cuMi  mundo,  cuin  carne,  ut  possinl  ad  quinlam  el 
uliiiiiam  pervciiire.  Ultima  auteui  nieusa  qux  est 
quiiita,  esi  iiiensa  Palris.  Ad  banc  sedeut  baeredes, 
In  11.16  ouuni  lair.uin  .npponitur,  scilicet  vislo  Dei, 
et  iion  plura.  Unde  dicium  est  Martbae  :  <  Porro 
uuum  est  necessariusn  **,  >  el  iion  plus.  Et  David : 
c  Uiiani  petil  a  Domino.hancrequiram,  iscilicetcut 
iiihabiiem  In  douio     Domiui  omnibus  diebus  viiac 


pieae 


•• 


Quartodixinius  monlein  islum  baberejucunditatem 
arborum.  Habei  Jucuiidiiatem  in  frondium  virore, 
in  flbium  vario  colorc,  in  rcfrigerio  uinbrx.  Arbores 
hle  sunt  virtutes,  quaruin  vireut  folia  iu  verbis 
afdificatiouum,  ridei  varietas  florum  in  operilnis 
vlrtiitum,  iii  umbra  temperalur  aeslus  vitioruin.  De 
prtmo :  <  Erit  roliuin  ejus  viride,  et  in  teinpore 
«iccilatis  non  eritsolliciluui***.  >  De  secundo:  <  Flo- 
res  apparueruniin  terranostra*.!  De  tertio :  <  Obuin- 
brasti  super  capul  meuin  iii  die  belli  '*•  >  In  teriio, 
nionle  scilici  t  Calvariac»  dixiinus  obsciirari  specieiii 
ejiis.  Vis  videre  obscuritaicm,  respice  Judaeorum 
blaspheuiiain,  circuinpendentium  latronuiu  ignoini- 
niam,  in  capiie  spiiicain  coronain,  in  manibus 
clavorum  fixurain»  iii  latere  vulneris  angusttain. 
Eccc  c  noii  esi  species  ei  iieque  decor*.  >  Ecce  Jiixta 
Apocaljpsim  :  <  Facltis  csl  sol  velul  saccus  cilicir: 
nus';>ei  illud  propbetu;:  <  Sol  converieiur in  leiie- 
bras,  et  luna  iii  sanguinem  S  i  Tenebrx  eniin  faciae 
sunt  super  leirain  in  ejus  passione.  De  quarto 
moi  te  d.i.nius  quod  iude  ^st  species  Domini  elc- 
vata.  Inde  eniro  elevata  esi  niagnificentia  lua  super 
coelos  :  inde  oiiniis  pulcbritutlo  Doiirn:i  exaltala 
eblsuper  sidera.  Unde  admiianiur  aiigeli  diceiitcs: 
c  Qi.is  est  isiequi  venit  de  Edoiu  liiictis  veslibus  de 
Bosra?  Isie  forinosus  in  siolasua".i  Ecce  ipeciet 


D 


meuin  prodeai  ^*.  >  De  quario :  <  Quod  ocaloa  ihmi 
vidii  nec  aurls  audivit  quae  prxparavit  Dominaa  his 
qui  <  iiigu.;t  eum  ".  > 

Speciei  ejui  af  Libam^  eleetui  ut  cedri. 

[Card.jAc  si  dicat  :Quid  discurro  per  singqla? 
Species  ejui  ui  LibuHi,  qui  inlcrpretatur  candidatio^ 
ac  si  dicat :  Ex  lioc  specics  ejiis  cognoscilur»  quia 
Ipse  saiictoruin  oinnium  candidalio  esi,  per  quaiii 
omnes  sancii  speciosi  existuiil  el  inandi.  Species 
quoque  ejui  eif  iif  Libani,  quia  sxut  Libanas  moiiSi 
auipliludine,  altitudinc:,  arboruni  ft.raciiaie  carteris 
est  inbiguior ,  sic  Cbristus  insignis  esl  prae  fiiiis 
boiiiinuin ;  et  Ipse  prae  omnibus  eteciui  uicedrt^  qoa 
arbor  pleuiiudine,  pulcbriludine,  rortiludine,  subli- 
iniiate,  ei  odore,  omne  decus  silvarum  antecedit, 
quia  Cbrisio  non  est  datus  spiriius  ad  mensoraaL 
Se^uitur  : 

Gutiur  illiut  iuaxiiiimumt  $t  totui  deiiderabUii. 

[Tuo.|  Si  in  labiis  dilecil  superius  verba  accepi- 
uius,  iu  cjus  suavissiino  gulture  merito  eorumdein 
verboruin  interiium  saporein  iiiielligere  debemus. 
Unde :  <  Memoriain  abundantiae  suavitatis  tuas  em- 
ctabuiii :  et  iustilia  lua  exsultabunt  *'•  •  Peims 
roemoriam  abundantiae  suavitalis  Dei  Jam  gusta- 
verat,  et  eruciana  ait :  <  Raiionabile  sine  dolo 
lac  coiicupiscite,  ui  in  eo  crescalis  in  salutem ;  si 
lamcu  gusiaslis  quam  dulcis  est  Dominos  ^*.  »  Itein 
sicui  iii  labiis  verba  quae  dicebal,  sic  in  guitore 
intcriia  ei  occulu  disposliio  pieiaiis  inlelligitur.  Scd 
et  proprii  guituris  fruclum  ostendit,  cuin  posi 
resurreciionem  discipulis  insufllavit  dicens :  c  Acci- 
pite  Spiritum  sancluin  ■**  >  £f  toiui,  inquit»  deiide^ 
rabitii.  Tolus  Cbristus  Deus  est  et  boroo ,  Id  est 
Verbum,  anima  et  caro,qaia  non  Folum  desiderabilis 
dc  incoinuiuiabili  majcstaie  perpeUix  divinilatis, 
sed  eitain  de  clarificala  sobslantia  assuiupue  huma- 
nilalis.  Uaxime  iiide  quod  cum  incoelos  ascenderet 
ad  iransferendum  nos  ad  suam  gloriam,  se  rediiu- 
rum  proinisit  dicens :  <  Si  abicru  el  prxparavero 
vobis  locum,  iterum  venio  et  accipiam  vos  ad  me- 


Mlarc.  8.  •■Luc.  iO.  ••  Pbal.  26.  »"Jer.  «7,  M:.ini.  9.  ••Psal.  139.  Msa.  53.  »Anoc. 
>  Jocl  2.  ■  Isa.  63.  •  Joan.  i,  MPef  «  •  Psal.  !o.  •  Psal.  iO.  »•  Psal.  IG.  ••  1  Cor. 
"  Pbal.  Ui.     »•   I  Peir.  2.    »•*  Joaii.  20. 


.0. 


G0M3IENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  Yll». 
ubi  sum  ego  ei  yos  siiig  <^  i  Tria  siint  A  quia  lalia  oporiei  le  praeparare,  u  esi  usuiit  rci 


primum  carnale,  secunJuin  rationale,  ler- 
iliile*  Primum  est  volnpiuusi,  secundum 
tertiuro  dilecti.  Primo  eniin  guslat  volup- 
l  carni  satisraciat;  secunilo  inagisier,  ul 
;  lertio  dilectus,  ui  qu.x  iiirsum  suiit 
imom  affert  mortein,  seciinduui  discernit 
im  et  moriem,  teriium  cxcludit  moriem. 
Job :  c  Potesl  aliiiiis  gusiare  quod  giista- 
I  morlem  *'?  i  De  sccumlo  :  Oblatuni  est 
cetum,  c  et  cum  gusiasset  noliiit  bibere*'.  i 
c  Qui  n^aiiducaverit  ex  lioc  pane  non 
Borlem  in  siernuin  *\  i  I;i  lege  scriptuni 
unai  quod  runiinal,  ei  non  bubct  ungulaui 
imunduin  cst  '* ».  Iicin,  qtiod  liabet  ungii- 


prxcognitum  in  obsequium  Doinini  lul  tibi  cuiicit 
daiitis,  id  est  Delf  assumere.  Dicitur  guttur  a  gustu 
et  lerendo ;  e$t»  namque  prius  dentibiis  leritur, 
deiiide  gustatur,  posiea  in  ventrem  trajicitur.  Teri- 
tur  loquendo,  gusiatur  delectando»  in  venireiu  tra* 
jicitur  memorix  coinmendaiido.  Quidam  teruni»  soif 
iion  gusiant,  ut  pnedicatorcs  bypocritx,  et  car- 
nuies  quidain  guslant  et  iioii  teruiii,  scilicet  devoii, 
sed  inconstanies ;  quidani  et  terunt  et  gustanl,  et 
in  venirem  irajiciunt,  u(  sunt  in  devotione  perse- 
vcraiitcs.  Ilerodes  ruminabatct  non  gusiabai,  cuui 
in:igis  ilicerel :  c  lle  ct  interrogate  diligenter  de 
piiero,  ut  ct  ego  veniens  adoreiu  eum  **.  i  Bjlnam 
(crcbat  et  guslabat»  cuin  diceret :  c  Moriatur  aniina 


I,  et  non  ruminat,  imniunduin  est;  quod  ^  inea  inorte  jusloruiu  *';  i  sedin  venlrein  iion  traiis* 

inisit,  quta  paulo  post  in  mortem  eorum  consiliuin 
dcdit.  Siepbanus  ruminavii,  guslavii,  in  venireni 
mcinorio!  trajecii,  quia  eliani  duni  lapidaretur,  ct 
prxJicuvii,  et  oravit  *\  Gutiur  suave  est,  suavius 
esl,  siiavissimum  esl.  Teriium  Igiiur  guitur  suave 
cst  iii  iis  qul  devoti  sunt  inonientanee,  suavius  in 
iis  qui  fiequenlius,  suavissiinum  tn  iis  qui  gustuni 
babciit  assiduuin ;  et  bic  cst  dileclus.  Sequltur  : 

Ei  to:u$  detiderabilit.  Cst  bomo  qui  lotuseslodi- 
bilis,  et  est  boino  qui  est  desiderabilis  in  aliquo,  et 
cst  boiuo  qiii  totus  est  desiderabilis.  Priuius  esl 
onini  virtule  destitutus,  secundus  niullis  virtutibus 
iiisiiiutiis,  lertius  omni  graiia  prxditus.  Primnsesc 
obstiiiaius  peccalor,  secundus  est  Dei  et  rratruni 


inai,  et  babet  ungulain  Gxam,  mundum 
mi  sunt  carnales,  scllicei  iinmuudi ,  quia 
istu  ruminaut  voliiptaies  suas,  sed  non 
igiilaniy  quia  non  disceruuni  in icr  bonuin 
,  inter  licilum  ei  illicilum.  Secundi  sunt 
qui  ungulain  Gndunl,  id  est  iiiter  Ik>- 
maluin  quodain  giisiu  raiionis  discernunl, 
rumiuant;  quia  boiium  quod  a  malo  ra- 
crnunt,  in  eo  deltclando  nou  ruiiiinant. 
il  spirituales  qui  rationnii  gusiu  bonuni 
tcenieudo,  iingnlain  Giiduiit  et  runiinnui, 
m,  quod  discrevcrunu  dulciicr  iu  corde 
aiido  revolvunt,  Propter  gusiiiin  carnulem 
iiel   a   sacriGcio  Dei  probibelur  apponi; 


istuiii  (eriium»  id  est  spiriiuaiein,  sal  in  C  amaior,  tertius  est  salvaior.  Dc  primo :  c  luiqiios 


ifiiio  jubelur  apponi,  propter  inedium,  id 
1  discreiionis  praecepluui  est  liostix  pel* 
ibere,  artus.  in  rmsia  concidere,  id  est 
es,  sanguinein  in  icrrniii  rtindere.  Pellein 
»1  carnis  conversationeiii  debenius  sepa- 
Je  artus  iii  frusta  conciJere,  id  cst  cogl- 
irum  carnules  aii  spiritules  siut,  in  corde 
H  sanguinem,  id  esi  appetitum  carnalem 
funderc.Priinuin  giitiur  duavitatem  habet 
le,  dulceiu  saporcm  in  inieriori  delecta« 
sequiiur  aniariiudo  in  dainnalione.  Undc 
c  Favus  distillans  labia  meretricls,  ct 
eo  gulliir  ejus,  ei  novissiiiia  iilius  amnra 
ntbiuui'®.  I  iii  labiis  dislillanlibus  favo, 
uptuosa;  in  nilore  guiluris,  deleclalio 
iporosa;  iu  aniaiitudine  absyntliii,  daiii- 
na.Sccuiiduin  guitur,  scilicet  discreiiouis, 
Bt  naturain  rei  agnoscere :  secundo  usuiu 
us  sii  aii  sit  iiialiis,  pensare;  t»irtio  bouuin 
1  cogiioverit,  sibi  assumcre.  Uiide  Salo- 
iui  sederis  ad  nicnsain  diviiis,  diligcnier 
IX  tibi  apposiia  siinl;  »  id  cslrei  naturaui 
c  et  lige  cullruui  iii  guUiire  tuo",  lid  cst 
s  acuiuinc  considera  usuiii  rei,  et  sciio 


odio  babiii  *'.  I  De  secundo  dicitur  David  pcr  inier- 
preiationcm  visu  desiderabilis.  De  tertio  propbeia : 
cYcnietdesidcratuscunctisgcntibus  "'; » idcslCbri* 
sliis.  Ipse  enim  est  desiderabilis  corpore,  desidera- 
bilis  aiiima,  desiderabilis  divinitate.  Corpore,  in 
quo  sponsus  c  speciosiistforma  pra:  III  is  lioininom  '*.  • 
Aniina,  in  qua  habuil  plenitudinem  graliarum, 
Diviiiiiatc,  ex  qua  est  c  l\ex  reguin,  el  Dominus 
aouiinamiuui  *\  i  In  priino  enlin  pro  iiobis  iiisii- 
uuii  passioueiu,in  secuiido  erga  nos  inultam  babuil 
cbariutem,  in  teriio  recipicmus  nostri  lalioris  reuiu* 
ucraiionem.  Dc  priino  Isaias:  c  Desid.raviinus 
cuui  aLOvissimuin  viroruin,  virum  duluruui,  et  scien^ 
lein  iuGrmiUtem  '*.  i  Desccundo  :  c  Animamcadcai- 
deravitteinnocle'*,ict:  cDomine,  nienioriale  tuum 
in  desidcrioauini;e  '**.  i  De  lertio :  c  Doniiiie,  ante  le 
oinne  desidcrium  meuin,  et  gemitusmeusa  te*^,  i 
etc.  Iiein,  fuit  desiderabilis  iu  exsilio,  deside- 
1  abilis  iii  inleriio,  de&iderabilis  in  judieio,  desidera- 
bilis  in  legiio.  In  exsilio  pcccaloribus,  in  inferiio 
justis  cxspectantibus,  in  judicio  diligentibus,  iu 
regiio  exsuluntibus.  Pcccaloribus,  ut  justiflcnren- 
lur;  justis  ut  liberarentur;  diligentibus,  ur  sccuri 
a  verbo  aspcro  ad  deiteram  iraiisfcrautur;  exbU- 


II.  ••Jol».  6.  '•  Maiih.  i7.  «'Joaii.  6.  "  Lcvit.  II.  ••  Ibid.  ••  Prov.  5.  •'  Prov.  «3. 
3.  "Num.«5.  «^  Aci.|7.  "  Psal.  118.  "Agg-^.  •*  Psal,  41.  •M  Tiin.  C  «•  Isai. 
i.  iO.    *»-ISal.  131.    »"  ISal.  57. 


m 


mOMJE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALCRINl 


C04 


tjiiiiibus,  qiiia   Dei   Tislone  friienitir  :  Unde  prinii  A  ic  in  noctc,  sed  et  spiriius  mens  in  prcoonlifs 


dicunt:  c  Vcni,  Domine  ei  noli  tarJare.  Relaxaraci- 
poranostra**.  i  Sccundi :  c  Veniad  liberandum  nos, 
nomiiie  Deiis  viiiiiium.  i  De  lei  tiis  Pauliis  :  c  Repo« 
sita  esi  milii  corona  Juiliiiae,  quam  rcddct  niihi 
D<)m'nus  in  iilum  dii^m  Juslus  judcx.  Non  soluui 
aulem,  scd  et  iis  qui  diligunt  advenlum  ejus  *' ; 
in  quem  dcsidcrant  angeli  prospicere  ***.  i  Causas 
qiiibus  s'.t  dojiderabilis,  David  apcril  diccns :  c  Do- 


ts 


niine  Deus  meus,  niagnificaiiis  cs  vebemcnier 
Quare?  quia  c  conrossionem  ct  dccorcm  induisii, 
amiclus  lumine  sicui  vcstimcnio  '\  i  Ez  sacrae 
Scriplurae  verilate  pcrpendimus  Christum  esse 
magnuu),  esse  m.iguincum,  esse  m.tgnincalum* 
Magnuin  in  esseiitia  diviniialiSymagnificum  in  crea- 


meis  ^*.  I  —  c  Nonne  cor  nostruro  ardens  erat  iu 
nobis  I  de  Jesu,  c  dum  loqiieretur  nobis  in  via  ^*?i 
Sponsa  ducta  hoc  desiderio,  dicebai :  c  Osculef or  ne 
osculoorissui  ^*\  i  Pro  dilationesuspiranl.^iiacspes 
quae  diQcrtirr ,  aflligit  anlmam  ^.  i  liide  David : 
€  Sitivit  aniina  mea  ad  Deum  fontem  vivum^.  i 
El  spoiisa  :  Filiig  Jerutaiem ,  nuntiate  dUecto  qma 
amore  langueo.  Ilem  David  :  c  Hei  niihi »  qiiia  inco- 
laius  meus  prolongaius  est  '*  l  i  Ecce  uiide  suspi- 
ranl :  c  Memor  fui  Dei,  ait  David»  el  delectatas 
sum".  I  Quia  c  delectaiiones  in  dexiera  lua  usqae 
in  finem  '*.  i  Quare  :  c  Etenim  passer  invctiii  sibi 
domum,  cl  lurtur  nidum  ubi  ponat  pullos  suos".  i 
Ibi  enim  c  in  pace  in  idipsum  dormiam  ei  requie- 


lione  mundanac  varieiaiis,  inaguificaluin  in  profectu  "  scam  ^,  i  Inde  sponsa  :  Ego  dormio  et  eor 


assun  plae  humanilatis.  In  primo,  quia  incomprc- 
heusibilis;  in  secundo,quia  inaestimabilis;  in  (crtio, 
qula  ingoinparabirs;  in  priino  pcr  fidem  induit  con- 
ressio(»e<n  ,  in  secunJo  dccorcm  induit  per  mundi 
ordinaiiouein,  in  tertio  est  aniictus  lumine  sicut 
veslimcnio,  pcr  rcsurrcclioiicm.  Primum  fit  per 
niiraculum  »  secunduin  per  mundi  gubernaculum, 
pcr  tenium  racius  est  hoininibus  et  angclis  glorio- 
sum  spectaculum.  Audi  magnnin  :  c  M.)gnus  Domi- 
nus  et  laudabilis  iiiinis  *'•  >  Inde  :  c  Corlum  ct  tcr- 
ram  ego  impleo  '*.  i  El  maguincum  :  <  Oninia 
pcr  ipstim  fac-ia  sunl,  cl  sine  ipso  facluui  esl  ni- 
hil*^.  I  Ei :  c  inprliicipio  creavli  Dcus  cccluiu  ct  ter- 


vigiiat,  c  Adjuro  vos,  ait  Sponsus»  iil  non  susciieiif  ne- 
qiic  evigilare  racialts  cam  doncc  ipsa  velil  *^*.  i  Ipsa 
quoque  ait :  c  Sub  uinbra  illiiis  qucm  desideraverani 
sedi,  eifruclusejusdulcisgiiiturimeo**.  i  Indedeipsa 
cuiu  admirationeclamatur  :  QtixestisiaquaeascenJii 
de  licserto  deliciisjafll  tens,  innixa  super  dilectum*''  ?  i 
Pro  his  quatuor  dicitur  de  Josepb  :  c  Filius  accre- 
sccns  '*.  I  Joseph  qui  dicitur  att^meii/Hiiiy  est  qni 
spcraudo  augctur;  accrescens,  dum  ad  supema 
aspirat.  Item,  accrescens,  dum  desiderlo  suspirat; 
decorus  aspectti,  in  meditalione  coelestium,  ei  Ideo 
rcspirat.  Et  sic  provenit  bacc  magnitudo.  Inde  diei- 
tur  de  Job  :  c  Erat  vir  ille  niagnus  Inler  omnes 


ram  ".  i  —  c  Qui  fccit  mirabilia  magna  solus  •*.  i  q  orieniales  ".  i 


Audi  magiiificatum :  c  Magiiificatus  est  Doininus, 
quoniam  habiiavit  iu  excelso  ^*.i— cVadc.et  lu  fac 
siiniliier  *^  i  Esto  ergo  magnus  in  spiritualium 
bonoium  aggregaiionc  ,  magnificus  in  exteriori 
operalionc,  ul  sis  niagnificatus  in  aeterna  retribii- 
lioiie.  Ebtu  ergo  magnus  :  primo  sperando,  secundo 
aspirando,  terlio  suspirando,  quarto  respirando. 
Primuin  fit  quia  homo  superna  vocalione  excitatur, 
secundum  quia  debiileriuin  inflauiniatur,  teriium 
eo  quod  dcsideriuin  diflcralur ,  quartum  quia  in 
bonis  coelostibus  coiiteniplans  dclectatur.  Audi  vo- 
cationem,  unde  vcnil  spes.  Apostolus  ait :  c  Si 
125  consurrexislis  cuni  Chrislo,  quae  sursum  stint 
quacrite;  ubi  Cbrislus  est  iu  dcxlera  Dei  sedens^*.  i 


llic  sciendum  cst,  quod  sunt  quidam  magnl  in!er 
occidentalcs,  qiiidnm  iiiter  septentrionales,  quidaai 
inter  oricnialcs,  quidam  inter  australes.  Primi,  quia 
cadendo  sc  niagnis  involvunt  criminibus;  secundi. 
quia  magiiis  alios  fatigant  tentationibiis;  lertii, 
quia  proficiunt  in  virtutibus;  quarti,  quia  prae  cx- 
leris  fervent  in  coelestibus.  Primus  magnus  sd  occi- 
dentcm  fuit  diabolus.  Unde  ipse  ait  :  t  Asceii* 
dain  supcr  aliitudincm  nubium,  siroilis  ero  Altis* 
sinio.  —  Qtiomodo  cecidisti,  Lucifer,  de  coelo,  qoi 
maneoriebaris'*.  i  Desecundodicltur:  c  Venluslur- 
binis  vcniebat  ab  aquilone,  et  nubes  magna  ".  i  De 
tertio  :  c  Erat  vir  ille  mognus  inter  oinnes  oiien- 
tiiles.  I  Iteni  de  ealcm  :  i  Krai  siinplex  ct  rccius» 


Idem  :  c    Quos    enim  pnescivit ,  el   prxdestinavit  D  timcns  Deiim ,  et  reccdeiis  a  malo  *•.  i  Sin  plc\,  de 


conformes  fieri  ima^inis  Filii  sui ;  et  quos  prac- 
destinavit,  lios  el  vocavit ;  quos  vocavit,  lios  et 
jttsiificavit;  quos  justificavil,  hoset  magnificavii^'.i 
Vocavit  sponsiis  sponsain  :  c  Surgc,  propera,  amica 
inca,ot  veni 


*iiS* 


liido  venit  spes.  c  Spes  auiem  non  confiindit 


%4 


Inde  procedit  homo  et  aspirat  ad  superna,  quia  de- 
Sidcriuin  ejus  inflainniatur.  Inde:  c  Iiifl.iininatuin  est 
cormcuin  ^';  i  el :  c  Noinen  tuum  etmcniorialetuu;ii 
iu  desiderioanimae^'*.  i  —  cAnimamea  desideravil 


l>onis  operationibus  iion  qu;crf  ns  elationem  el  j.v 
cianiiam;  rf.ctus,  contru  proxiinuin  non  exercens 
fraudcin  vcl  inalitiam ;  tiincns  Deum,  ne  minoeret 
pro  pcccatis  siiis  in  eo  gratiam;  rccedcns  a  nialo, 
puuiciis  in  se  quolidie  etiam  |p\iu  peccata  per  poe- 
nitcntiain.  Magnus  inter  australes  eral  Isaac,  de 
quo  dicitur  :  Ibat  Isaac  nd  ineridieiu.  Et  non  louge 
posl :  c  loal  Isaac  succresccus  et  proficicns,  doupc 
magnus  eflectus  esi*^  i  Ibat  sperando,  succrcstcbai 
aspirando,  proficiebat  superando,  niagnus  cflocttis 


'»  Omc.  Eccl.  "  II  Tim.  -i.  "•|  Pelr.  4.  "  Psal.  103.  »^  Ibid.  »•  Psal.  77.  "  Jcr.  25.  "  Jo:m.  I. 
»»Gen.l.  »»  Psal.  71.  *•  Isai.  5:S.  *'  Lmc.  10.  *»  Coltis.  5.  *»  Kom.  8.  "*  Cant.  i.  ^Mtoii).  5. 
*•  Psal.  72.  ^••Psal.  154.  *•  Isai.ifJ.  ♦^  Liic.  24.  "*  Cai.l.  I.  *•  Piov.  15,  ^'  Psal.  41.  »•  Ps;il.  119. 
''  Psal.  7G.    ••  Ps:il.  15.      •»  Psal.  83.      •^  Psal.  4.      •••<:..ni.  8.     "  Canl.  2.     "'Canl.  8.      •«  Gcu.  49. 

»7jolil.     "  Isai    n.     «-L>ch.  I.     "^Jul.  1.     '^*  Ccn    20. 


5S3  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  ~  LIB.  Vllf.  m 

ititiiiiis  intHrigiiiilur,  nec  aqiia  voluptaiis  resolTur-  A  nflectug  meutis  el  exliibitio  operis.  Duae  verobaset 

bub  siiigulis  iabulis,  sunt  perseverautla  patientl». 


tur,  iiec  ifne  tribulatiouis  dissolvuntur.  Ili  clamarc 
|M>8sont  :  f  Transivimus  per  ignem  et  aquam ,  et 
eduiiifi  no5  in  refrigcrium  **.  »  His  dicit  Dominus 
i>er  propheiam  :  i  Cum  ambulaveris  per  aquas , 
Buinlna  non  obnieni  te ;  cum  tratisieris  por  iguem, 
fion  ureris,  et  Camuia  non  ardebit  in  te  *'.  »  Tales 
eolufiinse  super  basim  aureamfundantur,  id  eslcba- 
rltaieni.lsti,  eniui  juxta  Aposiolum,  sunt  c  in  cbarl- 
Iftle  radicati  et  fuiidaii  **.  »  Super  talem  baslin 
fiindati  debent  evellendo  spinas  proprii  cordis  el 
»lieni,  excolere  terram,  conlra  lyrannos  liabere 
audaciam,  in  utroqtie  discreiionis  temperaniiam. 
lu  !e  esl  quod  iu  leniplo  Salomoiiis  eraut  bases  in 
qiiibos  sculpta  erant  leones,  el  boves,  et  clieru- 


ct  longanimitas  in  prosperis  et  in  adversis.  Sunl  et 
ali.-e  tres  basium  species,  qu»  nunc  in  noslris  rept- 
Tiuritur  sdiflciis,  acilicet  lignea,  iapiJea  el  picta. 
Sed  b«  rragiliores  sunt  prxeedentibus»  igne  enim 
lignea  comburilur,  lapidea  gelu  frangilur.  Picta  Tero 
nihil  portal,  sed  ab  alio  sustentatur.  Ifarc  in  cordo 
nostroracilediscerni  |iossunt.Dumeniin  facibuslra- 
cuiidi»  seu  luxuriae  flammis  succeiidimur,  In  nobis 
basis  patienliae  vel  abstinentiae  fortiiudo  deslruitur» 
scilicet  lignea.  Dum  vero  charilas  in  nobis  frlges- 
cit*',  et  mens  ad  diversa  desideria  partilor,  lapidea 
basis  frigore  tentatioiiis  in  partes  dividitur.  B.isii 
picia  est  patieniia  licta.  Haec  lenei  similitudinem 


liin  *\  quod  diciiur  plenitudo  iciVn/tar.  Slne  hac  basi  |^  uon  veritatein,  colorein  non  forlitudiiiem.  In  coelesii 


praedicalio  est  sine  utilitale,  firmiias  fldei  in  iiiibe- 
cillitaie,  eleemosyna  ^ine  fructificaiione,  corporca 
l'  Ibiiratio  sino  retribiilione.  Unde  Apostolus :  c  Si 
lin^uis  honiinuin  loquar  el  angelorum,  charilalem 
anlein  non  habuero,  factus  sum  velut  aes  sonans  aut 
rymbalum  tinniens.  Ei  si  habucro  omnem  fidem  ita 
01  niontes  transferam,  cliaritaiein  autem  non  ha- 
bnero,  nihil  suni.  Etsi  distribuero  omnes  facullates 
ni«as  in  cibis  paupt^rum,  et  tradidero  corpus  mcum 
iia  ul  ardeam,  chariiatem  auiem  non  habiiero,  nibil 
laibi  prodest  *'.  »  Sunt  el  coluuinae  aniniae,  scilicel 
virluies.  11«  colnmnae  secantur,  sculpuntur,  politin- 
^jr.  Secanlur,  quando  ferrainento  discretionis  vir- 
luies  a  vitiis  separaulur;'sculpuntur  quando  bona 


vero  beaiitudine  suui  quatuor  ordines  columoamm 
disiincli  quatuor  coloribtis  :  esl  eniro  primus  ordo 
croceus,  secundus  rubeus,  tertius  cenileus,  quarlos 
violeus.  Primus  enlin  esl  siinilis  croeo,  secoodus 
rosae,  tertius  lilio,  quartus  violae.  Hse  qualuor  Ta- 
lietaies  colorum  dcsignaut  quatuor  ordioes  liealo* 
rum :  prinii  suiii  angeli,  sa^cundi  mariyres,  terlil 
virgines,  quarti  confessores.  Hae  coluuime  fundatse 
sunt  super  unam  basim  auream,  quas  esl  cbarliaa 
pcqietua,  cbaritas  aulem  nunquam  exciilel**. 

Crura  ejui  eolumna  marmorew,  fundala  wptr 
ba%e%  aureat, 

[Caid.]  Alia  translatio  dicil :  Tiblo!  ^u^cotumnm 
marmoreas.  Per  libias»  qux  forles  sunt  velul  colum- 


qiiae  mens  cogital,  inanus  opcrantur.  Sic  SaJomon  C  "^   marmorea^  ct    lotam  corporis  compaeiloiiem 


iii  leniplo  cxlaturas  fccit  promincn*cs.  Proniinenl 
cuim  caelalunc,  duin  menlis  cogitationes  exierius 
appareut  in  exeuiplo  et  operatione;  poiiuniur,quan- 
clo  iribiiiationc  feriuntur.  Iii  hac  poiitione  a:cipiuni 
Icniiaieui  et  acqualitatein :  lenitatem  recipit,  dum 
Mon  exasperatur  per  irain;  aequalitatem  recipit 
'  eradendo  stiperblain ,  qtiae  nullum  sibi  putal  aequa- 
lein.  De  aeqtialitate  :  c  Scio  humiliari  el  abundare 
ublquet  et  iu  omnibus  insiituiis  saiiari,  ei  esurire, 
ei  peonriam  pali,  et  abundare  **.  »  Lenitaiein  os- 
iendil«  dicens :  c  Si  fieri  potest  quod  ex  vobis  est 
com  omnibus  hominibus  pacem  habentes  *^.  >  llcm : 
f  Non  vos  defeiidentes,  charissimi,  sed  date  locuui 
irae  *"•  »  llis  columnis  suppouitur  basis  paliculix, 
c|tt:c  spiritalis  aedificii  susliiiel  onus. 

lu  Scripluris  invenimus  Ires  basium  species, 
acilicel  aeneam,  argentearo  et  auream.iEnea  forii- 
ludiiiem,  argentea  ciim  fortitudiiieciariiatem,  aurea 
cuni  foriiludine  el  clariiaie  fulgorein  tcncl :  forli- 
ludoiu  opcre,  claritas  iu  scrmone.fulgor  in  menle. 
Qul  10  his  iribus  paiientiam  scrval,  qiiasi  basis 
ooreani  virttttuni  structuram  firmiicr  portat.  His 
eniin  trlbus  iisus  est  Moyses  iu  constructioue  taber- 
naculi.  Tahulae  qiiae  deposilae  sunt  per  circuitum, 
designant  spir.laliler  ordineni  virlutum;  binx  in*- 
castraiurae  qiiae  erant  in   singulis  tabulis '*,  sunt 


portant,  siguificantur  illae  doae  virluies,  scillcet  for- 
tiiiido  ct  perseverantia,  quae  omnium  virluium  et 
sanctonim  operum  compaginem  portant  et  susteo-^ 
uni,  et  istae  columnaei  ul  portare  sufilcianl  islud 
sdificium,  fuodatae  sonisuper  bases  aureas«  scilicec 
chariialem  el  sapieniiam  quae  signantur  In  auro* 
Fundalur  enim  In  sapientia  fortiiudo,  ne  se  prsd- 
pitet.  Fundatur  in  chariiate  perseveraniia»  alioqol 
dcficiei  et  non  siabit.  Sequitur : 

Speciee  ejue  ui  Libani^  eleelue  ul  eedri. 

[Tuo.]  Ne  per  siiigula  iaboret  describeodo,  lolom 
brevibus  comprehendil.  Quomodo  mons  Libanl  fa- 
mosus  esl  jam  plenitudine  iiisignis,  iia  Cbrisliia 
oiuuibus  qui  de  terra  orii  sunt  Jure  graliae  subli- 
^  mioris  anieccllii.  123  ^^^^  *'^®  ^^^^^  arboruin, 
liic  exaliator  saiictorum,  et  radicator  oe  veoto  leii- 
tatioiiis  moveantur.  Ei  cedrorum  pulchritudiui, 
fortitudini,subliuiiiati  et  odori  oninedecussilvarom 
ccdit.  Sic  dilectus  :  c  Speciosus  forina  pr»  fillis 
honiinuin :  diffusa  est  gralia  in  labiis  luls,propterei 
iieiiodixii  eum  Deus  **•  »  Eleciui  ergo  eai  dyeciot 
ui  cedri^  quia  nemus  Eccleaiss  in  qoa  oalns  eat, 
siugulari  digniute  Iranscendii.  Spooiei  ej—  ol  Li- 
bani,  qui  inler  ligna  eximia  proferi;  el  eedrom  quia 
inier  electos  suos  selpsain  qualem  toluii,  quasi 
lignuui  vii»  in  medio  paradisi  creavii  ^ 


•■  ?m\.  0«.    ••  fsa.  43.    ••  Fplics.  5.    •'  III  Reg.  7.    ••  I  Cer.  15.    •"  Phil.  I.    "  liom.  11. 
••  txod.5(i.     "Maiih.  24.     ••  I  Cof.  13.    "  Psal.   41.     '•  Gen.  i. 


Ibid. 


«07 


THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


taiim,  ne  incipLns  paii  pro  Clirisio  flagelUs  ceJas  :  A  glori.ini.  Ilnsiis  enim  nosler  esl  aiigelut  niorUs, 


el  cxilum  luum,  ui  per  mortem  iiluiam  sic  exeas 
de  ni8u<lo,  ui  de  ipsa  morie  gaudeas.  Sic  ilaque  esi 
amicus»  id  est  aiiimi  cusios,  ut  te  et  in  parvis  et  io 
iiiagnis  yiriulibus  cuslodial. 

Esi  enim  ▼litus  parva»  est  minor,  esi  miiiima. 
Parva  est  suggestione  non  seduci,  minor  est  alieno 
CT.einpIo  non  corrumpi,  minima  est  vitio  voltintatis 
iion  inflci.  Est  quoque  virtus  magna,  est  major»  est 
ni:ixima.  Est  niagna  minls  noa  pavere,  est  major 
flagellis  non  cedere,  est  maxima  non  solum  roortem 
illatam  viriliter  sustinere,  scd  eiiam  de  ea  gaudere. 
6ed  quibus  (alis  sii,  oslendit  cum  subjungit :  Fiiias 
Jeruialem,  iil  est  fiiix  visionis  pacis.  Tres  sunt  flli;^ 
Jerusalein  *  Prima  est  aiiima  Jiisia  quae  deJectatur 
in  Dei  dileclione,  secunda  cst  Ecc!e»ia  inilitans  qua 


ciistos  angelus  melioraior  suae  soriis.  Priinus  est 
diabolus,  secuiidus  bonus  a  Deo  creatus  spiritus, 
tertius  Dei  Filitis.  Primiis  non  tam  dcscendii  qiiam 
prxcipiiaius  est  dc  cqbIo  ad  suam  confusiouero.  ae- 
cundus  descendil  ad  hominit  consolationem»  ierthv 
dcscendii  ad  liumani  geiierls  redemptionem.  Primos 
eniin  est  prxcipitatus,  sccundus  a  Deo  lcgatos,  ter- 
tius  a  Deo  pracdestinatiis.  De  primo :  €  Qiioniodo 
cecidisii  de  coelo»  ff^iucifer,  qui  niane  oriclNiFis  *^,  > 
eic.  Pro  secundo  :  c  Vidii  Jacob  scalam  et  angelos 
ascendenies  et  descendeiites  **•  i  —  f  Oniiies  enim 
suiii  administraiorii  8|iirilus  ad  mini»teriuni  mis- 
si  **.  >  De  tertio  :  c  Yidi  angelum  descendcniein  de 
cobio  babeniein  potestalem  magnain  et  tota  ierra 
iUuiniiiata  est  a  gloria  cjus  *'.  >  Isie  a  Deo  praede- 


adhuc  est  in  peregrinatipne,  tertia  est  aniiiia  beaia  d  stinatus.  Unde  Paulus  :  c  Qui  predestinatus  est 
qiix  jam  rniitiir  requie.  Prima  videl  pacem  iu  puri-     Fiiitis  Dei  in  viriute  **.  i 


laic  conscicntix,  sccunda  cum  carei  persecuiione* 
teriia  quSa  est  iminunls  ab  omni  calamiiaie.  Prima 
liabelpaceincumvitiis;  secundaa  lyrannis,  schisma- 
ticis  et  baerclicis,  tertia  a  corruptione  velustatis. 
Prima  flguralur  in  leproso,  qui  a  Deo  mundaiur'^ 
sccunda  in  navicula  laboranie  in  mari,  cui  a  Sal- 
vaiorc  subvenitur  **  ;  teriia  in  iransflgurattono 
fncta  iii  inonle  Tliabor  in  qua  discipulis  assisieiiti- 
bus  gloria  Dei  manifesiatur  '*.  Primam  pacem  viilet 
fllia  Jerusalein  intra  se,  secuiidam  circa  se,  lertiam 
supra  se.  Ibi  enim  erit  corpori  requies  a  labore, 
aniina?  pax  a  icniatioiie,  uirique  securiias  a  diaboli 
poiestaie.  Requicsa  labore,  jam  eniin  dicit  Spirilus: 


126  Ad  quid  veroisie  amicus  descenJerit,  ips9 
ait :  c  Descendi  in  horium  nucuro  ut  viderem  pouia 
convalliuin  et  inspicerein  si  fli>ruisseui  vineac  ei 
geriiiinasseni  mala  punica**.  i  Nuces  suni  iii  horto 
Ecclesise,  qui  miiitant  sub  passionum  gravitate; 
poma  convallium  ,  qui  se  cohibent  in  huiniliute  ; 
viiieac,  rerveules  in  charitaie;  niala  punica,  con- 
jiincii  uoaniniiiaic.  Primi  amici»  sciiicei  Christttm 
sequuniurviriliicr,  secondi  fructiflcant  abuudaoter, 
tertii  diligunt  ardenier,  quarti  simul  vivunt  con- 
corditer.  De  priniis  :  c  Saiicti  ludibria  et  verbera 
experti ,  insiiper  et  vincula  et  carceres  *^;  i  de  se- 
cuiidis  :  c  Uumilianiiiii   siib  polenti  maiiu  Oei »  ui 


c  Ut  requiescaut  a  laboribus  suis  **.  i  Aiiimx  p:ix  ^  vos  exaliet  in  die  visiiaiionis  *^  i  Qui  et  rcspondct: 


a  ieiiiaiione»  ui  c  In  pace  in  idipsiim  dormiam  et 

ruqiiiescaiii  *'.iUlriquesecuritas  a  diaboli  potesiaie, 

qiiia  ;  c  Nihil  proflciet  inimicus  in  eo  ei  filius  ini- 

quiiaiis  iion   appoiiet  nocere  ci**.  i  De  his  dixit 

|>hilosophu!»*** : 

Nue  oiNfi^f....  venite,  capii, 
Ouoi  fallax  lignt  improbii  catenii 
Terrenui  habitam  libido  memei. 
Hic  erit  vobii  requie%  laborum^ 
Hip  portui  ptneida  manem  quteie^ 
Hic  palem  unum  miierii  asy/um. 

Dilectits,  id  cst  digne  electus  est  a  Paire  » 
qtii  lanqiiam  inagni  consilii  aiigehis  in  carcereni 
inuiidi  hiijus  graiia  consolaiioiiis  ad  vos  descende- 
rct   Aiiiicus,  scilicet  aniini  ciistos,  qui  nube  carnis  «v  veriebantur  cuin  aiiibularcnt  **.    i  iluiniiia  eraui. 


c  Neque  ambulavi  in  inaguis  neqiie  in  inirabilibus 
super  me".  i — c  Qui  cniin  inciinaverii  oculos  suos, 
salvabiiur;  et  qui  humiliatus  fuerit,  eril  in  glo- 
ria  *'.  I  Tertii  dicunt :  c  Nonoe  cornosirum  ardens 
erai  in  iichis  i  de  Jesu,  c  dum  loqueretur  nobisio 
via  *^  ?  I  liein  :  c  Lanipades  ejus»  iaropades  iguis 
aiqiie  flomniarum  *'•  i  Quarlos  custodit  c  qui  ba- 
bitarc  facit  uiiius  nioiis  iu  doiiio  **•  i  Hi  sunl  c  soU 
liciti  servare  uuiiatem  spiriius  in  vinculo  pacis**.i 
Sic  dicitur  :  c  Muliiiudinis  credeniiuni  erat  cor 
unum  et  aninia  una  **•  i  Has  quaiuor  proprieiaies 
legtintur  aiiiinalia  Ezechielis  habuisse.  Funia  vrani, 
quia  c  ubi  erat  iii:pciiis,  illuc  gradiebauiur,  nec  re<^ 


liidutus  refrigerium  conira  lentaiionum  aesius  pro- 
curarci.  Qui  verbo  et  exeinplo  inrormaret,  et  mira- 
culis  ad  pnenila  inviiarct.  Talein  vidil  Joannes  in 
A|K>calypsi  diceos :  c  Vidi  angelum  forlem  descen- 
denteni  de  coelo,  aniiclum  niibe,  et  iris  iu  capiie 
ejiis**.  I  0  vcrc  prudeus  villictis,  venis  amicus, 
fldelis  medicus  !  Priinum,  quia  praevenit  hosiis  ma- 
liiiam^  secundum  quia  providet  ovibus  sui&  ange* 
licam  cnsiodiain,  ieriiuin  quia  seipsum  prxbel  in 
lioc  exsilio  salutarem  ho&tiam,  in  regno  graiiam  el 

"  Matlh.  8.    "  Ihid.    »*  Marc.  9.    ••  Apoc.  14. 


c  Cumenim  fieret  vux  super  flruiamentum  qootlerat 
super  caput  coruin,  siabant  et  submitiebaot  alas 
suas  **••  I  Charitaie  ardebant,  qtiia  c  aspecius  eo« 
ruin  quasi  carbonum  igiiis  ardeniium ,  et  quasi 
aspeciiis  lampadarum  *.  i  liem  :  c  Ei  sciutilbe qoasi 
aspectus  seris  candeniis  *.  i  Uiiauiiuiier  ibant,  quia 
c  cum  ambularentanimalia,qtiasi  sonus  castroruni» 
ut  sonus  uiuliiiudinis  *.  i  Sed  et  in  angelo  iiobis 
proposilo,  scilicet  amico  iiostro,  hxc  quatiior  inve* 
nio.  Et  cuui  Uxc  in  aliquo  video,  possuiii  dicere  : 

•«  Psal.  4.     ••   Psal.   88.     ••*  Bncl.    •»  Apoc.  10. 


•^  ls:ii.  14.  ••  Ceu.  28.  »•  llebr.  I.  •' Apoc.  18.  •■  ftom.  1.  ••Cani.  6.  *•  llehr.  II.  •»  I  Peir. 
5.  *»  Piial  130.  •»  Job  22.  «^  Luc.  24.  ^*»  taul,  8.  »•  Isai.  67.  *'  Ephos.  4.  "'  Aci.  4.  **  Eicch. 
1.    '••Ibid.    Mbid.     Mbid.    Mbiil. 


609  COMIIENT.  IN  CANTICA 

TaiU  tit  diUcltii  m$ui.  i  Vidi,  ait,  angeliiin  fur-  x 
lenr  *»  i  propier  patienliam ,  quia  i  factut  est  Patt  i 
ot)edieR8  usque  a<l  moriem  '.  Sequitur  :  f  Amiclnm 
uube  *,  I  propier  linniililatem »  quia  i  exiiianivit 
semeiiptnm  factus  obedieni  usque  ad  mortem  '.» 
I  Iris  in  capite  "*  i  propter  unanimitatem  qua  in 
Cbrislo  oronef  ununi  sumus '.  Quia  exbibet  Pater 
£ccleftiam  sanctam  non  habeiitcin  maculam  neque 
rugain  **•  Ipse  enim  ebl  panis  vivusex  multis  granis 
q*Me  suiit  fideles  in  Ecdesia.  Iris  est  in  capite 
ejns;qui  mullos  babct  colores,  propler  varias 
saiiciunim  coronai.  c  Et  facios  ejus  sicui  soU****,  i 
propier  cbaritaiem  apparenteiii  exterius.  iPe<le«  «'Jus 
sicut  eolumns  iguis  "»  i  propier  cbaritaieni  laten- 
tem  iuterius.  Foriis  ergo  diciiur,  propier  patieo' 
liam.  liide  dicitur  :  c  Dominus  forlis,  Pater  futuri  ^ 
iMuli  ^K  I  Fuiteniin  foriis  in  patibulo,  foriis  in 
ii:feriio.  fortis  in  resiirgendo.  In  patibulo,  ubi 
inoriem  non  formidavii;  in  iufornOf  iibi  Saianam 
tig^ivit;  in  resurgciido,  ubi  peniius  moriem  coiicul- 
cavit.  Inde  in  Job :  c  Si  fortitudo  qiixriiur,  robu- 
slissiroiis  eit  "•  >  In  primo  fuiic  l»sacliar  a:»inus  lor- 
tis,  accubans  inier  terininos  **•>— c  Yere  eniin  iaii- 
guorcs  nosiros  ipse  lulit ,  et  dolores  nosiros  ipse 
portavii  *^.  >  In  secundo  fuit  c  Dominus  for;is  et 
poteiis,  Dominus  potens  in  prarlio  '*.  >  In  tertio  fuil 
ille  Saiiison  forils  qui,  occiso  leone  » invenit  in  ore 
fjusexainen  apom**.  >— c  Vade  ergo  ct  tu  fac  siini- 
liter  **.  >  Juxta  primum  sis  forils,  carnem  iiioriifl- 
caudo;  juxia  secunduui  i  diabolo  resistendo;  juxta  «, 
lertiuin»  a  morie  aeteriia  per  anioreui  Spiritns  re- 
sorgendo.  Audi  de  priiuo,  quid  dicatur  de  forti 
wuliere  ?  c  Acciuxil  foriitiidine  luinbos  suos ,  et 
roboravil  bracbium  suum  ** ;  >  de  sccundo  :  c  Ad- 
versarius  noster  diabolus  lanquaiu  leo  rugiens  cir- 
cuit  qu;i*rens  qiieni  devorcl ,  cui  resisiite  fories  in 


CANTIC.  -  LIB.  IX.  610 

fide**;>de  teriio ;  c  Mulierem  forlem  qois  inveniei? 
procul  el  de  ultimis  finibus  pretium  ejus  ** ;  > 
iiem  :  t  Fortitudo  el  decor  induinenlum  ejus  el  ri* 
debil  in  die  novissiino  '\  >  Sequiinr  :  c  Amicluro 
nube  "•  >  0  beaia  nubes »  quae  errauies  dirigiii  ope- 
raniibusgratiam  porngii,  peccantes  corrlgti »  su- 
ipiranies  ad  coslum  erigit.  Dirigil  voluiiiaiei  ul 
sustiiieant  poBnitenies  dura  ei  aspeni;  porriglt 
gratiam,  ut  oCTeraiit  virtuium  munera  ;  corrigil,  ne 
eleveutur  per  prospera;  erigii  aufercns  terren» 
molis  pondcra.  Prtinnin  fugavil  nubes ,  qo«  filiis 
Israel  ducatuin  praebuii ;  secuiidum  nubes  In  qna  bs 
iiausligtiratioiie  Spiritus  sancius  apparuil ;  lerlinro 
nubes  qux  dcKigiians  aposiolos  terram  coinpgjiu 
Quartuiu  nubcs  quae,  Doiiiino  ascendente,  prflsclani 
obsequiuin  pRcbuit^  De  prima  :  c  Fuit  iliis  in  vela- 
uiento  diciy  et  in  luce  siellaruin  nocte  **;  >  secunda 
nubes  graiiain  porrigit»  inde  :  c  Vidimus  eum  ple- 
nuni  gratiae  et  vcriuiis^  Et  de  plenitudine  ejus 
onines  accepiinus  gratiam  pro  gratia  *^.  >  In  bae 
apparuii  Spiriius  sanctus  iu  iransfiguratione.  De 
lertia :  c  Qui  sunl  isti  qui  iit  nubes  volanl  ei  quasl 
columb»  ad  fencstras  snas  **?  >  De  quarla  :  c  Et 
iiiibes  ciara  snscepil  euin  ab  oculis  eoruni  **•  i 
Cum  bas  niibes  in  aliquo  video,  agnosco  in  eos 
iinagiiiem  Cbrisii,  sciJicet  dilecli  mei ,  ei  exclaino : 
Talii  en  diieeiut  meui,  ei  ipee  e*l  amiciii  meut^  fiiiee 
ilieruialenu 

Talit  etl  diUclut  mcut* 

[Cabd  ]  Qualein  scilicel  descrips*,  el  ipte  etl  mui" 
cui  meui,  qui  secreta  inibi  aperuit»  el  mea  novii, 
l^itur  soluta  quaesiione  de  qualiiate  el  decore  di- 
lecti,  fihoB  Jeruialem  desideranies  scire  nbi  sil 
dilectusejns  et  ubi  pOMit  inveniri,qnia  ipsa  dixeral 
siiperiiis:  Adjuro  vui,  li  inteMeriiit  dilectum^  coiise- 
qiicnter  .nnneclunl  intcrrogando. 


LIB£R  NONUS 


Qho  abiit  dlleetui  fifNi,  o  pulcherrima  muUerum  ! 
quo  deelinavil  dHec:ui  tuui  f  ei  quasremut  eum 
tecum. 

[Tbo.]  Andientes  filiac  Jeruialem  formam  dilecii 
qu.nm  obnixe  petebant ,  adjiciiiiii  quo  abierit  ipso 
rcquirere,  quia  ei  boc  in  unitatc  saiicix  Ecclesije 
discl  oportel,  in  qualium  corde  poiisdinium  et  in 
quofpeoere  conversaiionis  Dominus  soleut  inveniri. 
Pukkerrima  eiiam  miiJteriim  Ecclesia  diciiur,  quia 
coro  mulla  sil  ejus  pulcbritudo  perorbem  in  cccle* 
slis  panicolarlbus  quasl  mulieribus  spiriiuali  fiore 
fecnndaiis,  molto  pulcbrior  ex  bis  omnibus  adiinata 


D  quasi  ex  meinbrii  suis  credifur.  S«jdsappegratiaDel 
animx  subtrabitur.  Sed  st  causa  quacrilur  bocuiiile 
sit,  ignoraiur  :  quo  abierit  vel  declinaveril ,  Id  esl 
sive  ad  cominodum  vcl  incommodiiin  coiilingnl.  Illc 
requiritur  ui  .'«Itera  cogi:llio  ali.|ua  raiionc  fial  quod 
&e(]uilur  :  el  quaremut  eum  levum.  Quinquc  modis 
nbil  dilecius,  primo  sublrabendo  custodiam,  quan- 
do  exponii  hominem  1n  iribuiaiione ;  secupdo  quan- 
do  siibirabit  griiiam,  qu»  abesse  potest  sbie 
periculo  animae  ui  est  scientia,  genera  linguamnit 
interpreiaiiones  sennonum  ,  spiriius  propbetiae ; 
icrtio  ouando  subirabit  gratiain  viriutis;  quarlo 


^  Apoc.  10.  •  Pbil.  2.  •  Apoc.  10,  »  Pbil.  2.  •  Apoc.  10.  •  Gal.  5  "  Enhes.  5.  "-"  Apoc.  10. 
»lbi.l.  «Msa.  9.  ••Job9.  ••iieii.  49.  •Ms.i.  63.  »  Psal.  «•  "  fjl^^^c- **•  '*  Lnc.  10.  ••  Prov. 
51.    ••   IPcir.  5.      ••  IVov.  31.      «Mbid.      "  Apoc.   10.     ••  Sap.   10.     •^  ioaii.  I.      ••  Isa.   00. 


611  TIIOM.C  CISTEnc.  ET  JOAN.  ALGRINI  6li 

tublrabetido  dulcedincin  dcvoiionis  ;  quinlo  asccn*  A  minori  obe<ticnliam.  De  primo  legiiar  in  Job  :  i  Qci 


<!eus  in  copluro  pelr  absenlationem  pracsenliap  corpo- 
ralis.  De  primo  ail  Cbrislus  in  passione  :  c  Deus 
meusy  Dens  meus,  ulquid  dereliquis!i  nie**?  i  De  se- 
cundo  Elisxus  quando  vciiil  ad  cum  inulicr  Suna- 
miiis  :  c  Aninia  ejus,  ait,  lu  aniariiiidiiie  esl,  cl 
Doiuinus  cclavii  a  mc  **; »  dc  leriio  :  liecessil  s|ii- 
riiusDomini  a  Snmsone,  seplem  crinibus  abrasis**; 
dc  qiiarloailDavid :  c  Redde  inihi  Ixliliatn  saluin- 
lis  Ini  **;  i  de  qiiinlo  ail  Cbrislus :  c  Nisi  ego  ab- 
lero»  Paraclctus  non  veniet  *^'i  Primus  reces>us 
facit  relicto  anxieiaiem  ,  secundus  lioinini  fi^aiii 
oster.dit  infirmiiatcm,  in  tcrilo  suam  amitiit  forii- 
tisdinem,  inquarto  muliam  aniittit  suavitaiein,  i!e 
quiiiio  sancii  Spiritus  exspectat  consolationero.  De 


inclinaverit  oculcs  snos,  salvabitur,  et  qtii  bitmi- 
liatus  ruerii»  eril  in  glorla  ^^;  i  de  secundo  ait  Da- 
Tid  :  c  Inclinabo  in  paribolaro  aurem  meam :  ape- 
riam  io  psalterlo  proposiiionen  meam  ^;  •  detfr- 
tio  idem  dixit :  c  Inclinavi  cor  nieum  ad  faciendQin 
justificatiooes  tuas  in  aeternum  propier  r6'rib«tio- 
nem  ^*.  i  Logimus  qiioque  triplex  recliuatorliim  di- 
lccti :  reclinatus  est  enlin  in  tbalamo»  reclinalus  iu 
prxsepio»  reclinatus  tn  doiniciiio :  in  tliabmo  Vir- 
ginis»  in  prassepio  asini  et  bovis,  iu  domiell.o  eerdis. 
De  priiuo  dicitur  quod  in  iereulo  suo  recit  albi  Sa- 
lomon  reclinatoriuro  aureum  **.  De  secun<!o  quo  I 
c  Maria  et  Josepb  reclinaverunt  eum  in  prssepin, 
quia  noo  errtteis  locus  in  diversorio  *';  i  de  lertii 


his  quiuqiie  ait  Job  :  c  Quis  inibi  tribual,  ut  siiii  ^  pcr  contrarium  diciiur  :  c  Vulpes  foveas  habent  et 


juxta  menses  pristinos»  sccunduiu  dies  in  quiijus 
Dcus  custodiebat  mc*^  ?*i  ecce  de  priino :  c  Qiiando 
lu'  ebat  lucerna  ejus  supcr  caput  meiim  et  ad  lu- 
mcu  cjus  ambulabam  in  tcnebris**?  i  ecce  secuu- 
iluin :  c  Secunduni  dies  adolesccntioe  mex,  in  qui- 
biis  Dciis  secrcio  erai  in  ubcniaculo  iueo,et  in 
rircuitu  lueo  pueri  niei  *'?i  Deus  cniiu  est  in  la- 
l>ern:icuIo  cordis,  quaiidQ  viriutes  inieriushabentiir. 
In  circuitu  verosuut  piier,  quaudo  exierius  effectui 
inaiicipantur.  Ecce  tertiuro  :  c  Quando  lavabaii 
pedes  meos  butyro  **  ?  i  id  est  affectus  ineos  pingiie- 
dine  devotionis.  Ecce  quartum  ;  c  Et  petra  rundcbat 
mihi  rivos  olei  **  ?  i— c  Petraauicni  cratChristus^.i 


volucres  coeli  nidos  •  Filiiis  autcin  hnmiuis  non  ha- 
het  ubi  capot  snuin  reclinet  **•  i  llsc  enim  od  1 1- 
lerain  de  cruce  Domiui  lcgunl  quidam ,  moraliier 
aiiiem  de  corde  hominis  :  iii  primo  requicvit  divi- 
uitas,  in  secoiido  humana  infirmi:as,  in  tertio  Doi 
benignitas.  In  priiuo  :  c  Bliuoraios  est  paulo  mluns 
ab  angells  ** ;  i  io  secundo  figuratus  eat  ipee  fma- 
rus  cibus  fidelibus  jumentis ;  iu  icriio :  c  Luce  na 
aniins  sedentis  in  tenebris  et  In  umbra  moriis  *^ 
Muraliler,  h;cc  Iria  iiiclinaloria  habet  dllcctus  in 
tiobis.  In  lOCO  eniui  thalaroi  virgirialis  ipsum  comi- 
piinus  cuin  incipiiiius  habere  conscicntis  purita- 
tero,  cuin  bene  laborantes  in  operibus  Tirtotis  ip- 


iiiatime  in  resurrcctioiie  sclidatus;  q«ii  fudit  rivos  q  sum  susciplmus,   asiui  retinciilefl  simplicitaiem 

_l.*         ;l     ^     a      ^ 0-f_r. ..*        l.lt.      ■_         •      fl caZISma*       >■•       2..     ^m».^^lU...»      ~^>a^:.    ^^^    -  .1...  t>a. ^ 


olci.  id  tbi  dona  Spiritus  sancti  dedit  liouiiulbus. 
Priino  se  subirahit  dilectus,  ut  homo  in  tribula- 
tiouibus  posittis  et  probaius  amplius  mercatur ; 
secundo,  ut  humilior  habeatur ;  tertio,  ut  fortior 
resurgat;  quarlo,  ut  dulcedinem  prxguslatain 
bomo  avidius  qiixrat;  quinlo,  iit  xicriiae  beatitii- 
diiiis  spem  credeulibus  iribuat.  Ejus  triplicem  lc- 
giiuus  incliuatioiiem  :  incliiiavit  de  coclo  dcsccu- 
fiendo,  incliuavit  scnbcudo,  iuclinavil  nioriendo. 
De  prinio  :  c  liiclinavti  ca*ios  et  descen:!it  ^^;  i  dc 
ECcunJo  :  c  IterumJesus  inrliuaus  sedigito  scribc- 
bat  in  terram  ^*;  i  de  tcitio  :  c  liiciiualo  capiic, 
cmisit  spirituui  ^*.  i  lu  priino  mulavil  clalos  ad  bu- 
luilitatem,  in  sccuudo  crudeles  crudirit  ad  compas- 


&cilicet  ul  in  operibus  nostris  nec  adniittauitts  vo- 
luptatem,  nec^aniLitem,  i:ec  malignitatem.lttiorde 
ipsuin  niitti*nust  si  ci  exhibeamus  frequentcm  de* 
votiouis  jiicundiiatem.  Ecce  dilecti  Inciinatio,  posi 
h9C  de  qua  incipimus  fit  declinatio.  Yenimiamcn 
plus  est  declinare  qiiam  abire.  Abire  enlin  est  ali- 
quo  ire  et  ab  aliqiio  discedere.  Decluiare  vero  est  posi 
recessum  inaliquo  loco  ubi  diflicile  inveuiaiar  quasi 
se  abscondere.  Scd  nolandum,  quod  dilecttisahali- 
qiio  non  rccedit  vel  declinnt  infcrciido  ei  nialuiu. 
vcl  aaferendo  lo  uin,  teJ  gratiam  suain  ei  non 
coiifcreiido,  vel  collataui  noii  conseutiendo. 

iste  qui  sic  dcclinat  quserendusest  cuuitponsa  : 
suiit  auteiu  quidain  qui  scicntcr  iion  quaeruut  ubi 


sioiiem,  iu  tcrtio  iiiobcdieutes  docuit  persevcrarc  [>  cst,  sunl  ei  qui  nescicuter  quaeruiitubi  est,  tunt  ci 


in  obeilieiiiia  ,  usque  ad  luurtcm.  Chrislus  euini  in 
primo  c  exiuanivit  semetipsuro  formam  scrvi  ac- 
cipicns  ^\  t  de  sccuudo  clamat  :  c  Beaii  niiseri- 
cordes,  qiioiiiaiu  ipsi  niibcricordiaui  cousequeu- 
tur  ^?!  iii  tertio  c  Factus  est  Pairi  obediens  usque 
ud  moriem  ^*.  i  Siiniliier  ct  nos,  fraires,  debemus 
oculos  iticliuare,  ne  siipercilia  noslra  sapianl  super- 
biaiii,  ad  secuiidum  aures  inclinare,  ad  pcrci- 
picndiiu  de  passione  Christi  doctriiiam,  ad  lcitiutu 
cur  incliiiare ,  ul  prxparetur  etiam  ad  exhibeudain 


qui  scieuter  qiixriiut  ubi  esl.  Primi  soul  houiines 
pcrversi,  secuudi  in  religionc  sua  singulaiiiate  de- 
eepii,  tertii  sunt  religiosi  discreii.  Priiui  c  cum  co' 
giiovissent  Deuin,  iion  sicui  Deuin  glorifica\eruiit, 
aui  gralias  egrriini,  sed  evauueruut  in  cu^itatioiii- 
bussuis  **.  I  Secundi  c  iguoraules  juslitiatu  Dci  ci 
suam  volentes  constituere ,  justiii«  Dei  nou  suui 
subjccii  **.  I  Tcrlii  clamant  cum  spon^a  :  c  ludua 
mihi  qiiciii  diligii  auiuia  luen,  ubi  pascas,  ubt  cu- 
bcs  iu  nieridie  *^.    i  Piiini  luereiitur  suppliciuiii, 


11 

44 


*•  Maltb.  27.  "  IV  Rcg.  -i.  *•  Judic.  16.  "  Psal.  50.  »*  Joaii.  IC.  »=»  Jo»  29.  **  Ibid.  *^  Ibid. 
I!ud.  »•  lUid.  *•  I  Cor.  10.  *»  Psid.  17.  **  Jonn.  8.  ^'  Joan.  19.  **  VUA.  2.  •  *'  .Matlli.  b. 
IMiil.  2.  *'Job22.  ^»Psnl.48.  *M>snl.  118.  «^  Caul.  5.  «^»  Luc.  2.  *«  MaiiU.  8.  »Mlcbr.  i. 
I'»al.  IlG.     •*  itoiii.  I       »«^  Uiiiii.  10.     37  r«,,,    i 


*•  P^al.  iuO.    •»  itom.*  I.     •*  Uolii.  1*0.     "  Caiil.  l'. 


6«5 


COMMENT.  IN  CAXTICA  CAXTIC.  ^  LIB.  IX. 


6li 


socuiiJorum  simpriciias  merebiuir  aliquaiulo  lia-  A  scimus  Virginis,  scruntlnin  scpnlcri,  lerliam,  par- 


bcrc  con&ilium,  lerlii  meleolur  in  pairia  praemium» 
scilicel  cli!ectnm  qucm  citm  sponsa  omui  devoiione 
qu.erviil. 

[Car.]  Quo  abiU  dUeetnt  tuui,  o  puicherrima  mU' 
herum !  jfuo  declhtavU  dileclui  127  /xusf^l  qute- 
remu$  eum  tecum.  Du;is  iiaque  propoiiunl  qnaisiio- 
nes»  sed.  ad  priorem  scilicei  «7110  abiii  dUecini  tuui , 
non  respondei  puUherrima  mutierum.  Qiio  enini 
abieril  Chrisius  egredicns  de  sepulcro  ?  ubi  quic- 
yeril  per  illos  conlinuos  quadrnginia  dies,  in  qiiibus 
l>er  vices  discipulis  suis  apparuit  ipscscii,  sed 
Scriplura  non  iiovil.  Ad  secuiifiam  vcro  qiispslio- 
iiem»  qiix  est  :  Qno  declinaeit  dilectui  tuut ,  ipsa 
rcspondel  sic  : 


tcm  illam  neris,  in  qiia  omncs  ei  isti  occurrent  ad 
judiciuin.  Arouiaia  priniae,  sunl  spiritiialia  ;  secun- 
ilx,  iiialcrialtd;  lerti».  inrorruptibilia.  Prima  eniui 
tunt  grali;c  plcniludo;  cccundn ,  corporis  Chrisli 
unclio ;  tcrli.i,  corporum  et  animarnin  glorificalio* 
l>c  primis  dtcilitr :  c  O.lor  tinguentorum  tiiorum  su- 
per  omnla  aromata  **,i  quia  bcata  Virgo  gratia  fuit 
plcna  **;  de  scciindis  dicilur  quod  snnctnt^  roulieres 
ctncnint  nromatn,  ut  venienies  uiigerenl  Jcsuin  ** ; 
de  tertiis  :  €Assimil:irc,dilecte  mi,  cnprcae  hinna- 
loque  cervorr.m  siiper  montes  aromaium  *\>  Ad 
primam  desccndii,  ui  spargerct  sen»ina;  ad  secun- 
dani ,  ut  sumcrcl  pascua;  ad  lerliam  de.scendil,  ui 
coliigat  lilia  :'semina   pioidicalionis,  p.iscua  libe- 


Cap..  VI.— Di/rr/uf  tiim  deicendit  iu  hortnm  ^  rand»  captivitalis,  lilia  glorincal»  carnis.  De  pri- 


inum  ad  areolam  aromatit,  ut  paicaiur  in  hortii  el 
iiHa  colligat, 

jTuo.]  Ilorlus  isle  est  Ecclesia,  est  eifidclisnni- 
ir.n,  ct  bencdixit  suuin  :  quem  ipse  Tecil,  ipse  exco- 
liii,  tpse  virluluin  pigmentis  consevii,  fonie  gralinc 
su.c  ne  deficcrci  hgavit :  inuro  custodiae  sua;  ne  ab 
cxiraneis  profanaretur  conclusil.  In  boc  seminavii 
graiium  sinapis,  id  est  verbuin  Dei  parvuin  humi- 
litatc ;  sed  fcrvcns  charitatc,  quod  postea  crcscens 
ramor.  virlulum  cxiendit  in  allum  ila  ut  volucrcs 
cicli,  id  esi  apgeli  in  cis  requiesceretit,  scilicel  ho- 
niinuin  profectibus  dclectaiido.  In  hoc  horto  passus 
est,  comprcliensus,crucifixus,  sepuliiis,  a  morie  re- 
siirrcxit :  hortulanus  a  Maria  Magdalena  pulari  vo- 


mo :  lExiil  qui  sciiiinai  scminare  semcn  suum  *';i 
de  secundo  :  c  Cro  mors  tua,  0  mors,  morsus  tuus 
ero,  iuferiie  *' ;  1  ct :  c  Egocibum  habeo  manducare, 
quem  vos  nesciiis  *',  1  ct  :  c  Dcsiderio  desideiavi 
mandiicarc  hoc  p:ischa  *';i  dc  terlio  :  c  Germinabii 
sicui  liliuni  **.i  Moraliier  quoque  anima  jusii  est 
areola  aromntum ,  id  est  virtulum.  In  ea  seminu 
spnrguntur,  ipse  pascitur,  lilia  colligunlur. 

Tria  sunt  seuiina  qnae  in  ea  spargit  dilectus  :prl- 
muni  esi  verbnm  docirinae,  id  est  priedicaiionis; 
sccunduin  est  in  iribulatione  alijcctio  corporis;  ler- 
lium  esl  humilis  initium  charitatis.  Dw»  primo  :  c  Se- 
nicn  cat  verbuni  Dei  '*;i  de  seciiudo  :  cQui  send- 
nani  in  lacrytnis,  in  exsultaiioiie  meienl  ^' ;  1  dc 


luii  **.  lu  hoc  quoqiie  virtutem  paiiciilix,  coniem-  ^  lcrtio  :  cSimile  est  regnum  coelorum  grano  sina- 


ptuin  moriis,  spein  beatae  quictis,  desiderium  beaiac 
iuiuiorialitatis  plantavil.  £t  beiie  dicilur  deicendit, 
uoii  iutravit.  Uorlus  cniin  isle  in  valle  lacrymarum 
esi,  lociis  vcro  ejus  excelsus,  unde  :  c  Eicclsus  Do- 
uiiuus  ei  humilia  respicit  et  alta  a  longe  cogno- 
Kii  **.>  In  bunc  iiaque  dcicendii  ui  nos  asccndere 
facerct,  iude  Cdt  in  Exodo  quod  Moses  ascciidit  in 
uiontem  **;  Domiuus  vero  dcsceiidit  ut  nos  asccn- 
dere  faceret.  Ad  areolam^  inquit,  aromatii.  Arcola 
aroinaiisesi  mens  fidciium  quae  disciplina  rccix  fi- 
dei  esl  edocta,  fossorio  solerii:u  reversa,  supervn- 
cuis  hcrbis  viiiorum  purgata.  Subdit  quoqiic  quid 
ibi  faciurus  vcnial,  scilicet  ut  paicatur  in  horiii  et 
lilia  coiiigal.  In  horiis  pascitur,  quia  piis  sanclorum  0  cl  fecit  fructum  ceuliiplum ;  nunc  in  terram  malnni. 


pis^'.i  Hoc  granum  parvum  est  dum  scminatur,  sc.l 
cxcrescit  ui  sit  majiis  omnibusoleribus;  sic  cha 
ritas  iu  humilitate  fuodata  provehituk*  supcr  omuia 
virtutuin  germina-:ex  primo  nascilur  cogniiiodivi- 
nx  Toluntatis,exsecundosurgetgloria  iiicortupiio- 
nis,  ex  tertioperpctuus  amor  in  homiuibusetatigells. 
De  pripio  :  c  Dissemiuabalur  ferbum  Deiperttni* 
vcrsaui  regionein  ^';  1  de  secundo  Paulus  :  cStulti^ 
iu  quoJ  scuiinas  uou  vivificatur,  nisi  prius  moria 
tur  *^;i  teriiuni  est  semcn  quod  cecidit  in  icrraui 
bonnni  et  fecil  frucium  ceniuplum  '",t  lloc  senicn 
triplcx  figural  Domiuus  in  tribus  pnrabolis.  Primuni 
est  illud  semcn  quod  cccidit  nunc  in  ierram  boiiani 


laboribut  deleciatur  et  fructibusspiritalibus;  colligii 
iilia  cum  justos  ad  perfcctum  catidorem  nieriiorum 
ex  hac  vita  educit  ct  ad  alios  trnnsvehit.  Trcs  sunl 
descentus  diJecii  :  primut  de  coelo,  sccundus  ile 
cnicis  patibulo,  teriius  de  regtii  solio.  Primus  fuit 
Ib  Virgiiiis  uterum,  secundus  in  sepulcrum,  de  se- 
palcro  in  iiifernum,  tertius  super  niouiem  Oliveii. 
(Jiide  ascendet  quaudo  veiiiei  au  judicium.  Horlus 
iu  quo  descendit,  geiicralis  cst  Ecciesia.  In  hac  suiit 
ires  areulx*  aromalum,  ad  quas  dcsceiidit :  priinam 


quia  sunt  qui  in  verbo  Dei  proficiunt ,  ei  sunt  qui 
ineodeficiunl.  Secundum  estdeqiio  idcm  alt :  cXisl 
graiium  frumenii  cadens  in  terram  mortuum  fueril, 
ipsum  solum  manei;  si  auiem  moriuum  fuerit,  mul- 
tuiu  frucium  affert  ^'.1  Quidam  enim  sunt  granuni 
frumenii  cadens  in  terram,  dum  se  mortificanl,  scd 
iion  moriuniur,  dum  inde  commoduui  lcmporale  vel 
laudcs  humanas  exspeciant.  Tertium  est  illud  qwui 
seminavil  homo  in  agro  suo  et  ininiicus  supersemi- 
navit  zizania^*.  Sunt  eniin  in  quibus  Dominus  sc< 


••  Joan.  20.    ••  Ps;»l.  137.    "  Exod.  19.    •»  Caul.  -4.   ••  Luc.  I.    "  Marc.  40.    •*Caul.  8. 
Ose.  15.    •»Jonii.  4.     ••  Luc.  t2.    •»  Osc.  44.    »•    Luc.  8.    "Psal.  125.    '•Mallh.  45. 
*  i  Cor.  io.     •»  Luc.  8.    '*  ioan.  42.    "  Matth.  13. 


••  Luc.  8.. 
•'  Act.  A^ 


615  THOMif:  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM  CI6 

minal  bonum  iniiiiim  cliariiaiis,  sed  diaboliis adlioc  A  coniineiilia;  liincnlium,  morlem  lialiere  in  deslile- 

rio,  et  vitam  in  paiieniia.  Primis  dicilur  :  iBouns 


dcducil,  ut  liocreiorqneanladusum  vanitatis.Ecce 
quid  seminal  dilecius  in  liac  areola.  Iii  cadcm  pa« 
scitur  trilius  pascnis.  Primo  enim  pascicur  operibns 
iniscricordia; ,  secnndo  munda  virginitale,  lcrlio 
suavi  dcvolionc.  De  priino  diciC :  cEsurivi  el  dedistis 
milii  niandiicare  *';>  desccundo  :  cQui  pasciiur  in- 
lcr  lilia  donec  aspirel  dies  ei  iiiclinenlur  unibrx^%f 
de  tenio  in  Apocalypsi  :  c  Si  qiiis  aperueril  roibi , 
inirabo  ad  illum  ei  ci£nabo  caip  illo  ei  ipse  me- 
cum'*.»  H«c  iria  liguraia  sunl  In  Iribus  conviviis 
qus  celebravil  Domiiius  posi  rcsurreclionein  suam 
cuin  discipulif  suis.  Come.lil  eniin  cum  eunlibus  in 
£inmaus,quicocgerunleuniadliospilalita(ein'Squod 
peninei  ad  opera  inisericordix.  Conicdii  eniiu  cuni 


paslor  animain  suam  ponil  pro  ovibus  sois  **;f  se- 
cundis  dicilur  :  c  Qu»  sursum  suni  sapite*  non  qux 
super  lerrain  *S>  Sed  ei  ipsi  dicuni:  cNostra  aulem 
conversatio  in  coelis  est  ";f  ceniis  cSlritur  :  cNon 
in  comessaiionibus  et  ebrietaiibus,  non  in  cobllibos 
et  impudiciiiis  **.»  Quarii  diconl:  cCuplo  dlssoltl 
ei  esse  cum  Chrislo  *'.»  In  bonc  bortom  descendli» 
ut  nobiscom  mancal  Cbrisius.  Unde  ipsum  ilesi- 
derantes  dicunt  :  cO  Einmanoel,  dux  et  legifcr  no- 
ster,  cxspeciatio  genlium,  ei  Salvalor  earum,  veni 
ct  salva  houiinein  quem  dc  linio  fonnasli  **.»  Bene- 
dictus  Deusqui  ulconsolalionem  inveniamus  in  boc 
cssilio.  tot  niiiiit  iiobis  consolatores,  de  coelo.  Ui»- 


piscantibus  supcr  liuus  parlein  piscis  assi   et  fa-  '^  susesl  eniin  ad  Danielem  Micliacl  **,  ad  Ti^bfani  Ua* 


vum  mellis  ",  qnod  special  ad  niundiliam  virgini- 
laiis.  In  pibce  enini  asso  dcsignalur  conlra  libidinem 
carnis  niaceralio.  Iii  niellc  qiiod  non  provenil  ex 
coiln,  hcd  cx  innndis  floribus  virginilat:s  mnnda  re* 
feclio.  C<Bnavit  eniin  cum  discipulis  ascensurus  in 
foelum  ,  prxcipicns  eis,  ab]  Hierosolyinis  ne  dis- 
cederenl  '*.  In  Hierosol}mis  enini  quod  dicitur 
vitio  pacit^  peruiancni  devoii  dum  coniemplantur 
paceni,  ei  bxc  devoiio  Cbrisil  esl  rercctio.  Iii  bac 
qiioquc  areola  iilia  colligit,  dumpulcbros  viriutibus 
ad  se  quadam  familiarilale  spirituali  alirabit.  Tria 
snni  lilia  :  primum  esi  innocentix,  secundum  viigi- 
nitatis,  lcriium  pcrrectionis.  De  priiiio  :  cSicui  li- 
liuniinierspinas,  sic  amica  inea  inier  fllias  '^>  Sic- 
ui  llliuni  enim  cst  inicrspinas,  sic  ini:occn.s  qul 
esl  paciflcus,  c  cuui  iis  qui  oderunl  pacem  ";»  de 
secuiido  :  c  Qui  pascis  iiucr  lilia  sepius  cboris  vir- 
ginuin;»  de  lenio  :  «Ero  quasi  ros,  ei  Israel  gei- 
minabitquasi  liliuni  '*.»  Quod  auiein  boc  l.luin  pcr 
eclioneiu  signiflcal,  scquons  docct  liltcra  :  «Et 
crumpei  radix  ejus  ut  Libani,  ibunl  raini  ejiis"\»id 
cst  viriutes,  cicscendo  usque  ad  perreciioiiem  glo* 
ria:  suscipienduin.  Uiide  scquilur  :  c  Ei  erii  quasi 
oliva  gloria  ejns  '••>  Audi  primum:  cQuis  asccndet 
in  inontein  Doinini,  au(  qnis  stabjl  iii  Joco  saiirts 
ejus?  lunocens,  >ail,c  nianibus  et  inundo  corde  '*.> 
Ecce  istud  colligii,  coliigil  cl  secundum.  Ait  enini  : 
cUi  sequuniur  Agnuin  quocunque  ierii,  ei  siiie  ma- 


phael  ***.  ad  llariam  GjbiicP,  ad  lotuin  geiius  bu- 
inanum  Einmanucl. 

Primusfuii  Danieli  quasi  primipilos ;  per  seciiu- 
dum ,  Tobix  reddita  esl  lux ;  leriius  «  Mariae  factus 
est  nuntius;  quartus  i.obis  faclus  esl  dux.  Primus 
diciiur  uiysieriorum  signifer,  secundus  Tobiic  Inci- 
ler,  tcrtius  Marix  saluiifer,  quarius  Cbrislii:.is  le- 
gifcr.  Micbaci  primipilus  pugnanlium,  Ilapbael  iiiti- 
dicus  xgrotaiilium,  Gabriel  manifcstatio  exspecian- 
tium ,  Einmanuel  exspeclalio  geniium.  Bficbael  ad 
paradisnm  esl  dux  animarum,  Rnpbael  medicus  in- 
flruiarum,  Gabriel  flrmilus  robuitarom,  Einmamiel 
salvaior  earnin.  Primus,  ut  Ixlificel  luiiiiam  qiiam 
diabolus  derormavil;  secunJiis,  nt  sauet  quam  dia- 
bolus  sibi  infoimavii;  leriius,  ut  rohorel ,  qnam 
diaboliis  infirmavit;  quarlus,  ut  salvel  boiniiieni 
quem  de  liino  formavil.  Scd  el  si  inoraliler  alieii- 
damus,  isii  sunl  gradus  quibus  ipsa  aniroa  provc- 
bilur,  quod  ex  inierpret.tlionibus  iiominum  jiaiet. 
MicUael  euiiii  diciiur  ^uif  ut  Dtut^  Riphael  m$diciHu 
Dei,  Gabriel  fortitudo  Dei,  Eninianuel  nobucum  DtHu 
Priiiio  enim  peccaior  S3  eilgii  in  divinx  Kagnificeii- 
ti»  admiraiioncm ;  secundo  currit  id  sanilalem  per 
pQenticnii»  saiisfactionem ;  lertio  accipit  in  beii« 
operando  firmilaiem ;  qnarlo  iKcnditad  Chrisii  so- 
cictaiem,  qui  bic  diciiur  Emmanuel ,  id  esi  uobit' 
cum  Deut.  Deprimo:  «Acccdit  hotno  ad  Goraliiiin, 
ci  exaliabilur  Dcns  ',>  ul  dicatcum  Aposiolo  :  «0 


cuia  sunl  apud  Dcuin  **.>  Audi  quoinodo  cl  terliuia  D  ^^o^^^f  ^"   ^^"^  ^s  *U>i  re-pondcas  Deo  *?>  Et  Job  : 


colligit :  cSi  vis,  ail»  peifecius  esse,  vadc  ci  vemlc 
omnia  qua"  bal)es  cl  da  pauperibns,  ei  veiii  ei  se- 
quere  me  **.i  Ulud  liliuin  quadrnplcx  est  :  esi  enim 
quadrnplex  perleciio,  esteitiin  perfeciio  pra>laioriiin» 
esi  peifectioconiemplalivorum,  est  pcrfeclio  cleri- 
conim,  cst  elperfeciio  liinenlium.  Isii  quatnor  lu- 
beul  qualuor  sigiia :  signum  prxiatorumeslaniinani 
soam  pro  ovibus  suis  poiiere  **;  conleniplativoruni, 
C2irisiuin  sequi  ei  oiiinia  relinquerc ;  clericornin  csl 


cSi  voluerit  conieinlere  cum  eo,  non  poierit  res|KMi- 
dcre  unum  pro  miile ,  >  quia  c  sapiens  esi  r«ir«ie  ci 
foriis  robore.  Quis  resiiiit  ei  ei  paceni  bahuii  ^U 
Hac  igilur  visa  magnitudinf*,  juxta  secundomciaiiiat : 
c  Sana  me,  Domine,  et  sanabor  ';>  et :  t  Sana  ani- 
main  meain,  quia  peccavi  lilii  *.>  Ista  enlm  iiigeiui 
sanat  a  viiiis.  el  bic  est  leprosus  quem  Chrifius  sa- 
navit '.  Saiial  inanns  a  cessaiione  boiii  operisel 
bicesicuiresiiiuil  Cbrisius  manuinaridam  i.i  sjji 


'•Maltb.lo.  '•Cani.  2.  ••  Apoc.  5.  ••  Lnc.  24.  •Mbid.  «Mbid.  «^  Cnni.2.  •■Psal.  119.  ••  0$i*. 
U.  «Mbid.  ••Ibld.  ••Psal.23.  ••  Apoc.  14.  •*  Malih.  19.  •'Joan.  10.  ••Joan.  10.  •*Col.3 
••Pliil.  3.  ••  Roin.  13.  •' Pbil.  1.  »•  Anl.  Domin.  iiiAdvenins,  ad  vopems.  ••  Dan.  10.  •••  Tub. 
5.    »Liic.  1.    •  Psal.  G3.    •Uom.  9.     *  Job.  9.    •  P^ai.  6.     •  Pwl.  40.     '  Maiib.  8. 


(OS  COUMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  VHL  60$ 

€st  reparaodo.  Ecce  facliit  es  niagnns,  vide  ui  sis  A  Jcrusalcro  quasi  flli»  Ylsionis  pacis.  Esi  ilaqiie  dilo- 


magitificus.  Ipse  eoini  Clirislus  fu:!  magnificns 
uiundl  crealione.  t  lo  prlnclpio  enim  creaTil  cceluin 
ri  terram  ■'.  i  Coefuin  creaTit  angelis.  Coelum  luiira 
esi  anima  tua;  boc  ornasii  prxfaiis  Tiriutibus. 
Tfrra  touin  est  corpus ;  hoc  ornando  bonis  operi* 
but,  erls  magnincui.  Terra  eniio  super  f^t  Tenicnlein 
sarpe  blbit  Imbrem,  el  prorerens  herbani  congrnam 
temporibus  soiSv  benedictionem  accepil  a  Deo  bisa 
quibus  colltur.  Qu»  aulem  prorert  spinas  et  tribii- 
loi»  reproba  est  et  maledictoproxinia,  ejiis  consoin- 
roatio  In  combostione  est.  Orneiur  lioc  ccelum  vir- 
Intibus :  h.'ec  terra  sil  fecnnda  bonis  operibus ;  et 
sic  erls  magnificus.  Non  solum  au'e.n,  sed  slt  liomo 
niuiilficas,  sit  magnificiis,  sil  inirtncns.  Miiniricus, 


ctus,  id  esi  digne  eteittus  a  Deo  ol  milieretur  in 
rounduin;  ab  angelis,  ut  exhlberent  el  obseqolum  ; 
ab  bomioibus,  ut  portarent  ejus  suave  jogum  ;  in 
mundum,  ut  manifestaret  cjus  poientiam,  jiislitiam/ 
clemeotiain.  Potentiam  in  miraculis,  Justitiam  in 
meritis,  cleinentiam  In  affliclls.  Potentiam  In  mlra- 
culis,  ul  incredulos  revocaret;  jusiitiam  io  meritis, 
ut  pcccaiores  terreret  et  Jostos  aeccnderet ;  clemen- 
tiam  In  aflliclis,  ut  pusiUanimes  conforlarct.  De  po- 
lenila  nilraculorum  :  i  Si  verbis,  ait,  roeis  non  ere- 
ditis,saltein  operibuscredite*^.  i  Dejusiitla  tribula- 
lionuin  :  c  Ibunt  bi,  ait,  In  supplicium  aetemum,  Istl 
auicm  in  vilam  slernani**.  >  De  clementia  in  allU- 
ciis : «  Videns,  ait,  vidi  aflDictionem  populi  mel,  qoi 


de  laboribos  ei  fucnliatibns  suis  snbTeniat  pauperi*  ^  csi  in  iEgyplo,  et  gemilum  eorum  audivl,  et  de« 


bus  et  egenls ;  mngnificus,  ut  cum  viriotibiis  ccuci- 
figat  carnem  suam  cnm  viiiis  et  concupiscenliis ; 
ii;irtflcus,  nt  ponat  animam  suam  pro  fralribus 
suis.  lu  primo  proximi  sup|det  necessilaiem,  In  sc- 
tundo  suae  aniinx  procreat  uiilitaiem,  In  lertlo  per- 
fect;im  habet  charitatem.  De  primo  :  c  Frangecsa- 
rienii  panem  tuuni  •»,  i  elc.  Dc  secundo :  i  Scindiie 
corda  v#isira,  et  non  vesiiiuenta  vcslra  •*.  i  De  lcr- 
tio:  c  Majorem  charitatem  nemo  habet  ut  animani 
sotm  poiiat  quis  pro  amicis  suis  *'.  i  Prlmiis  ibe- 
s:inrliat  sibi  thesanros  in  coelis,  secuiidus  meretur 
iioviiatem  incorrupiionis,  tcrtius  cum  Chrisio  glo- 
riam  immorlalltatii.  In  eo  ergo  qiiod  magnificatus 


stcndi  liberare  eum  •*.  i  Sic  dilcctus  missus  lu  mon- 
dum  Patrem  manirestavit :  c  Paler»  inquit,  manife- 
siavi  noincn  tuum  •hominibus,  qiios  dedistl  mihi  '*•» 
Ecce  dilcctus,  Id  est  digne  electus  a  Deo.  Est  el 
dilcctus,idestdigne  electus  ab  angelis,  cni  prarsta- 
re.ttobsequium ;  ui  angelicaioruiuam  repararet.  Uude 
propheta:  c  Ipsc  reslaurabit  minas  Jerusaleni  '*•  t 
Pra^buerunt  ei  obscquiom  iu  nativliaie  pastorlbos 
iiuutianilbiis.  c  Facla  estenimcumangelooiuilltudo 
militix  coelesiis,  laudantium  Deum  et  dioenlium : 
Glorla  in  excelsis  Deo  '*  t  i  Obsequium  ei  puerillc, 
in  soinnis  Joseph  ap|iarcndo;  obseqniam  lu  tenla- 
lioiie,  de.  pinnaculo  tenipli  asportando  ;  ohsequiuiii 


est  spoDsus,  esl  aliqualenus  desiderabilis ,  iii  qiiem      "'  P^c^ion^t  quaiido  pracscns  afruii  angelus  confor- 


deslderant  angeli  prospicere,  el  quem,  si  modo  ve- 
llmus  vlrtutibus  pVoflcere,  nun  cessabimus  in  rogno 
omnes  kiudare  et  benedicere. 

Giifliir  l//iirf  iuatfiiiimum, 

[Ciao.]  Qiiia  verba  vii«  a^iemae  h.:bcl,  et  toiiis 
est  desiderabirts«  quia  ipse  esi  in  quem  desiderant 
angeli  conspiccre  :  landein  sermonem  suum  Virgo 
coticludit  et  dicit ; 

Talii  til  dileciui  meui,  $t  iiU  at  amicui  meug^ 
/iliaf  Jeruialem. 

[Tao.]  Quaiiio  devotius  Ecclesia  sive  anima  qiisc. 
qiie  diligit  Deum,  laiilo  fiiniliarlus  euro  habct  anii . 
com.  Nam  qui  a.Ihuc  pr;e  infirmiiale  uientis  sive 
conscientia  peccati  litnore  scrvili  Dci  niandata  cu- 


tans  eum;  obsequium  In  resurreclione,  quando  ap- 
paruerunt  duo  aiigeii  lu  veslibus  albis ;  obsequium 
in  ascensionc,  quando  dno  viri  asiileraiil  In  vesti- 
bus  albisdicentes :  c  Viri  Oalilaii»  quid  admiramiiii, 
aspiciaites  in  ccBlum*'?»  Esi  enim  diieciuSt  id  esi 
digiie  electus  ab  bominibus,  cujus  poriarenl  suavo 
Juguni,  ut  primi  parentis  inobedientiae  jagum  levi- 
gurei.  Unde  :  c  Jugum  enim  oris  ejos,  ei  sceplram 
eiaclori3  ejus  superasti  '^.  i  EJus  iriplex  jugum  por- 
tat  Jiisius.  sciltcei  Jugum  discipliiue»  jugum  vero- 
cundkc ,  jugum  patientiae.  Disciplin»  regularis» 
Tcrecuiidiae  in  contumeliis»  patientiae  in  flagellis* 
Primum  facit  miteio,  secundum  huuiilem,  leriium 
parat  requiem.  lUide  ait :  c  Tollite  Jiigum  meuui 


stodil,  needum  ad  apostolicam  illain  perfectioneiii  d  super  tos,  et  discitea  me  quia  mitissumel  humills 


attingere  poiuit,  qua  audire  mcrcaiur :  c  Vos  antem 
dini  amicos  qula  oinnta  qusecunque  audivi  a  Palre 
meo,  nota  feci  vobis**.  i  Descripiione  dilecti  prje- 
niiiisa  ex  iis  qu.e  in  descriiitioiie  posiia  sunl ,  di- 
gnuui  dilectioiie  os«eiutens ,  tria  vocabula  plena 
iiiyiiterio  subjuugii,  scilicet  dilectus»  ainlcus,  ttliae 
JerusaJem.  In  priiuo  oslcndiiur  dignus  ut  ab  eo 
ametur;  in  secundo  gratulatur,  quia  ab  eo  ama« 
lur;  in  terlio  devolas  aniinas  invilat    ut    ipsuro 


corde,  et  invenietis  requiem  animabus  veslris  '*.  > 
Eccc  quoinodo  dilectus,  id  est  digiie  elecius,  ui  diii- 
gamus.  Est  ei  aniicus  anlmi  custos.  In  tribus  eoitii 
cogiioscil  nos  sicui  amicus,  sicut  sil  David  :  c  Do- 
iiiinus  custodit  te  ab  omni  malo,  custodlai  tnlmaro 
luain  Dontlnus.  Dominus  custodiat  Intmitum  tuuiii 
ci  exitum  luuni  **•  i  Ecce  terilo  dlcltur  custodit. 
Prius  enim  custodit  ab  omnl  malo,  ne  suggestlone 
seducaris,  et  alieiio  exeniplo  cormmparis;  sccuntlo 


omcnt,  ut  sic  ab  co  amentur.  Dilecius  enim  dicitur  »  custodii  auiinam  tuam  iie  vitio  voluptatis  inflciatur 
qiiasi  digne  electus,  amicus  quasi  aniiui  cu:»ios,  filias     et  ne  uimis   terreaiur;  tertio  custodit  introiluni 


••  Gcn.  1.      ••Isai.  58.      •'  Jod  t.      •■  *oan  15.      ••  il.i.I.     •'  Joan  10.     ••  Milth. 25. 
*•  J<iaii.  17.     »»  Zach.  12.    "  Luc.  2.     "Act.  1.    'Miai.  9.    "  MalUi.  11.    •*  Psal.  1*0. 


Exod. 


619  Tn0Mi£  CISTERC. 

juslis  pneparitur.  Dox  ilaqiie  Tiam  providei.  Ali- 
quando  Sntanas  racit  eam  teoebrusani ,  venenosnm, 
rninosam.  Tenelirosam  astuiia,  venciiosam  invidia, 
niinosam  saeviiia.  Primuui  more  lalronis,  secnndum 
niore  scrpentis,  tcrtium  niore  lconis.  De  primo : 
c  lu  fia  liac  qun  anibulaliani  absconderiint  Uqiicum 
mibi  ^*.  I  llac  Via  lioino  quidain  descenilebnt  ab  Je- 
rusalcmin  Jericlio,  et  iiicidit  in  bitrones^;  »  de 
aeconda :  c  Fiat  Dan  cohtbcr  in  via,  cerastes  i» 
Mmita^;  l  de  tertia  Salonion  :  i  Lco  esl  in  vii,  oc- 
eidendus  som  ^.  >  Sed  contra  tenebrosam  isle  cst 
dux ,  unde  :  c  Dux  Tuisti  in  iiiissericordia  populo 
quem  redemisti  *«.  i  Conlra  vencnosain  :  c  Vincani 
deiEgypio  transtiilisli,  ejecisil  genles,  et  planlasii 
eam.  Dux  iiineris  rui&ti  in  conf^pectii  pjus^*.  i  Con- 
tra  ruinosam.  Dnx  ilcr  complanavit,  unde  canit 
Ecclesia  :  c  Propicr  iionien  tuittn  dux  n  ihi  eris 
eieiiutriesme.  i  Dicituf  et  lcgifer.  Trcs  ei  h*ges  tu- 
lit :  priiiiam  in  paradiso  priniis  parcntibus,  seciiii- 
claui  in  dcserto  unibulaniibus,  lcrtinin  in  terra 
prorolssionis  babitantibus.  Prima  peccatiim  prxvc- 
'  Hll,  secnnda  peccalorcm  invenil,  tcrtia  pcccanti 
subTcirit.  IVinia  violata  cst  inobeilicniia,  secun  :a 
crorporaliier  punitur  liijuria,  tcrlia  im*)Ic:ur  pce:ii- 
tentia.  Priina  cst  :  c  De  ligno  scicnlix*  boni  ei  niali 
ne  coniedatis  ^*.  >  Audi  violalain  :  c  Titlit  nsulieret 
eomedit  et  dedit  viro  suo  **.  >  Secunda  invcnii  pcc- 
catorem,  cum  pcccavcruni  in  vitulis  aurcis.  Sed 
Irtinit  tic  :  c  Deniem  pro  dentc,  ocuhiin  pro  ocu- 
lo  ••.  I  Tertia  fit  peiens  ►ic  :  c  Non  vcni  vocnrc  ju- 
ftios,  scd  peccatores  '*.  i  Sic  dalur ;  c  Mandaluin  iio- 
tum  do  vobiSf  tit  diligaiis  inviccin  *'.  i  Tertio  loco 
dicitur,  exspeciaiio  geniiuiu,  coiisolatio  (lentiuin, 
Irrigatio  mentium.  Gentiuin,  quas  niundaret ;  flen- 
lium,quorum  poenam  levigaret;  meirtium,  quas  gra- 
tia  perungerct.  Mundaret,  ut  ad  Cbrisluui  susci- 
piendum  essent  elegantior£s;  levigarct,  ul  ad  Svi'- 
vieiiduin  Deo  esseiil  expeditiores ,  perungercnt,  ut 
od  diligenduni  essent  alacriores.  De  p:imo  :  c  La\it 
iios  a  pecc^tis  nostris  in  sanguincsuo'',i — cut  mun 
claret  sibi  populuni  acceptabileai,  sectatoreni  boiio- 
rom  operum  '^ ;  i  de  secundo  :  c  Ad  aniiiiiitiaiidu:ii 
inansuetis  niisit  me,  ut  coiisolarer  lugciitcs  '*.  >  ili 
annl  expeditiorcs,  quia,  c  Domiitus  allevat  oiiiues 
qui  corruenini  el  origit  oinnes  elisos  " ;  >  de  terliu; 
c  Unxit  te  Deus,Deus  tuus,oleo  Utiliae  prxconsortibus 
tiiis  "^  I —  t  llilarcm  eniin  datorein  diligit  Domi- 
nus*';  I  quarto  diciiur  Salvator,  undc  :  c  Veni  et 
salva  hominero  quein  dc  liino  formasti  '*.  i  Deus 
bominem  forinavit,  diabolus  deformavit ,  Chrislus 
reformavit:  ronnavitde  limo,  derormavii  fiino,  rc- 
formavit  in  imo.  De  liiiio  ternc,  fiino  culp»,  in  into 
liuroililatis,  ui  liiiium  inularet  in  soUdilatero.  Juxta 
primuin  :  c  Corruplibile  boc  induet  ineorruplelaui, 
et  loorlale  hoc  iMimoriahiatcm  **;  >  juxia  secun- 

**Psal.  141.    *»Luc.  10.    *^Gcn.  49.    ••   Prov. 
Cen.  3.      ••   Exod.    41.      "  Lnc.  5.      "  J.ian. 
144.    "  Psnl.  41.     ••  II  Cor.  9.      •»  Offic.  tccl. 
••  ilatlh.  SK 


ET  JOAN.  ALGRIM  CSO 

A  dum  :  c  Libcrati  a  peccaio ,  servi  facti  Dco  eri- 
mus**  >— <  la  sanctiiate  ct  Juslilia  coram  ipso,  Oin- 
nihus  dicbiis  no^tris  •*.  >  Ju!ila  tcrlium  :  c  Sus^ila- 
bit  de  pulvcre  egcnuit),  el  de  stcrcore  erigcns  pau- 
perem,  iit  scdcat  cuin  principlbus,  cl  soliuui  gloria 
lencat  *•.  i 

DUectus  me»8  deuendii  in  hertum  $Mum  ad  areo* 
hm  aromatuin^  «1  ibi  pa$catur  tn  horiis^  ei  coHiyGt 
liiia, 

[Card.]  Ac  si  dicat :  Dilccius  mcu$  de  coelo  de^ct^n» 
dit,  et  iii  ine  cariiei:t  assutneiis,  vcnit  in  hort:tm 
sicifin,  uiuniluui  isluui,  sed  priKcipue  ad  areolm 
aroaatttm.  Nain  licet  esse»  ul>iqitc  ct  cuui  oiuuibtis 
pcr  poicn:inm,et  esser.tia;!:,  a:qtie  prx^seiiihuu, 
quodaiu  taaien  siiigulari  it  odo  '*uiu  illis  ftiii,  qui  ptr 
"  pauciiatem  suain  cl  pro;iicr  vii;c  fragranli.iin.  pcr 
arculatn  aroinatuin  desi^naii  sunl,  naiii  propter 
collationeiti  vel  Augiueiitationetn  graiiae  desceudit 
ad  ipsos.  De.scendit  auteni  i.i  buiic  horluin  videlicct 
inunduui,  ut  pascaiur  iii  boriis  singularibus  et  de* 
locleiur  iii  cunscieiiliis  sitiguloruni  I'utnii;uni;ei  in 
eis  hlia  luuuditiuc  culligat ,  iu  quibus  requieKau 
Yeruin  in  lioc  horio  inveiiil  Chris.us  pro  liliis  spi- 
nas  el  cruccai.  ilurtus  eitiiii  isic,  v.Jeiicct  inuudus, 
in  quo  Douiiuus  tot  plaut.ts  posnit  cttDl  pc.rsoaas, 
est  iiLi  viiiea,  dc  qua  habeiur  itt  MNa.g.rlio,  aJ 
qitam  veiiit  hxrcs,  el  a  cuUoribus  occisus  est^*. 
Iloc  autetn  inpr.csentianjni  Virgo  tucut,  quia  re* 
ccuiLTat  lactuin,  et  sine  atnaritudinc  ub  ipsa  reci* 
tari  uuii  poierat,  ci  ntulieribus  eral  non  igno.um. 
Veruni  causani  redd.t,  quare  stc  adjuravciit  su;»e- 
rius  inulieres,  nam  ipsain  ad  itoc  urgcbat  aiiiu- 
ris  prxrogaiiva  specialis,  quain  Odtcudit  per  bxc 
vcrha. 

Kfjo  dileclo  meo  el  diUctn$  mcn$  milii,  qui  pa$c'h 
tur  inter  lilia, 

[Tiio.|  Ego  dilecto  meo  grat-jin  pastionem  in 
areulis  aroiualuin,  id  est  niundis  riJciium  cordibus 
prxparo.  El  dUectu$  meu$  mihi^  qui  patcitur  iuter 
saticta  desideria  ntentiuin  cast.iruin.  lianc  su;c  gra* 
lius  vicem  repeudit,  ut  eadeni  ndeliuin  Miorttin.quos 
educavit,  desidcria  coiupieal.  Coaiiilebit  autciu  cai 
deducendo  eos  de  hoc  paradiso  sacrje  vul:ipulJ>t 
eladccelcstium  niansionuni  secrelaiia  congreg  ik:o, 
^  ubi  getniita  specie  lilii,id  e.staurusa  et  caiidente  rc- 
rulge.int.  Inler  atnicos  in  dnndis  acci|»ieudir»(|ue 
niuneribus  multa  solei  essc  graiia.  lude  csi  ig.liir. 
Unde  spousa  gratulauir  sibi  viceni  a  dilecto  coiili« 
dens  rcpendi.  Ac  si  uicnt  dilecius  :  Descciidain  i<l 
areolam  ut  asccudam  ad  regis  palatium,  Pastus  e^i 
in  bortis,  ul  sedeain  iit  rcgiio  ad  mensam  divitis, 
collegit  lilia,  ui  ine  cciligat  ad  jiiciinda  cccli  gaudia. 
Dilectus  dcsceitdit  sub  seipsuin ,  ilesceodil  sub 
bomiiiem,  dcbcendit  sub  angelum.  Sub  seipsuui. 
quaiido  in  uuitaie  pcrsonx  uitiv.t  sibi  crcalurao) : 

.  2u.     ^*    E\('d.    15.     ^'  Psal.    :9.     •'    Crn.    2.    ^ 

Ij.      "   Apoc.    l.      ••  Tit   2.     ■'  U.-i.  Gl.     •*  P^al. 

«•  l  Cur.  15.      •»  Rou).  6.       "  Luc.   I.       *M  liog.  t. 


M^§9Wtm  icyriVM|  HifHW'**  ww.«...--- 

StfirUHin.  quam  «i  Ubffnm  reinoiii 
Cadibns  JMnga$,  H  uurqui  Pauut 
StrciiU  Miii. 

Igiliir  si  non  V'S  scqni  propriam  Tolanlatein» 
acqiiieK-e  Saloinoni :  c  Oninta,  inquil,  faccnm  con* 
siiio,  el  post  facinm  non  pocnilebis  ^^.i  Propria 
TOlnntas  est  qu«  ilisconlat  a  volunlale  ditini.  Ut 
erg 0  quid  sii  propria  volunlas  inielligatnr,  triplex 
voluntas  atlemlaiur.  Est  eniin  \oliintas  Patris,  cst 
voluntas  Spiritus,  csl  voluntns  carnis.  Est  igiiur 
volnnias  Palris  nos  Lcner.iccre,  volunias  Spiriius 
obe  !ire,  volnntas  carnis  desiUeria  adiniplere.Vulnii- 
tasPatriscftl  lioiioraiida,  voiuntas  Spirilus  est  fa 


COIIMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  IX.  «H 

itoem,  qoMido  Marte  ei  Joseph  eiliibnll  ob-  A  (f  ««•  regnen.  atidumdomando 
m.  JndicU  passus  est  injuriam,  peneqnen- 
miameliam  ;  snb  angclum,  qnando  issnm- 
mem  morii  irlbHUriam.  In  prlmo  enim 
im  ciro  facinm  est,  ei  habitavli  in  nobis*»;i 
ido  fuit  c  quasi  vermis  el  non  lioino,  oppro» 
lomlnum  ei  abjectio  plebis  •• ;  »  In  lertio 
Selns  worii  nibil  debeM,  ipse  vero  solf  li  de- 
aorti :  i  Minoralns  est  panlo  mi.ins  ab  ange- 
Igiiur  ut  tu  per  bos  descensns  ascendas 
ett  ut  tu  prius  ascendas  snper  le  Ipsnni,  se- 
mper  mundum,  lertio  super  coeli  m.  Si  supcr 
itcendere,  pT-imo  asceiide  snper  carnls  tuae 

tem,  sccundo  super  propiiam  volunUlem,  cicnda,  volunlas  cariiis  dirigenda.  Cuin  igilur  vo- 
Miper  buniannm  ratlonem.  Si  non  ascendns,  ^  iuui^ifcsic  icniperalur,  propria  non  dicitur.  Ascendit 
.   ..^1...  f^  :..  .if.iArAiii   fi4iri:ndiiiii  le  faciet      ^jiannuper  rationem,  iion  sequcndocausas  lufeiio- 

res,  ne  bic  luuin  coiistituas  praeuiium,  sed  supe- 
riiis :  ut  intcUigas  pr.xnilum  tuuni  ipsum   Dcum. 
Ideo,   csursum  curda  liabeniiis  ad  Doininum  '*.i 
lode  ail  David  :  c  Ad   le  lcvavi  oculos  nieos  qui 
babiias  in  coBlis*'.»  El  Jercmias  :  c  Levenius  cordt 
nostra  cuiinianibns  ad  Doininuin  **.)   Qui  igiiur 
sicascendit,cl  inleriora  parvipendens,  in  silentlo 
cogital  snperiora.  Uiide :    c  Uoiitim  esl  viro  eum 
portaverii  jiiguin  ab  adolescentia  sua ;  sedebil  toli- 
t;  rius  et  laccbiu  quialevavit  sesuper  se  '^i  Atcen- 
dit    eiiain   super   inundum  »  Ipsuin  despiciendo : 
c  Omno  eniin  qiiod  in  iniindo  est ,  concupisccntia 
caii.is  csi,  etconcnpifceiiiia  oculnrum  etsiipi:rbia 
vitc*'.i  £tqiiia  talisest  innndus,  vos  qtil  religiosi 
eitit  noliie  inirari  si  odit  vos  niundus  :  c  ti  enim  de 
niundo  cssetis,  niunduhquod  suuin  eratdiligercL***. » 
Respicile  igiiur  iptuni  et  diciie  cum  viro  ilio  roli- 
gioso  :  c  0  inunde  iinmunde,  quare  dilexiinus  te?  » 
De  facili  mundum  vincetis ,  si  lilii  Dei  estis.  Ipso 
enim  dixii :  c  Confidiie,  ego  vict  munduni  **.»  Iia- 
que  c  Omne  quod  naium  eti  ex  Deo  vicit  inunduiii*^ » 
— c  (le!igio  niunda  el  ininiaiulata  apud  Deuin  et  Pa- 
treni,  b:e^  est :  visiture  pnpillos  et  viduas  in  iribula- 
lioneeorumetiinmaculniuin  secustodireab  boct»- 
culo*^*.  I  Ecce  atccnditii  tuper  carnls  voluiitate.u. 
Ascendisii  et  su|)er  munduni  si  lanien  calctsiirerum 
ipkius  abundanliam  et  nialignandi  Uptiiiam.  lu  bis 
I)  eniin  duobus  anior  inundi  consisiit.  lu  boc  siatu  per- 
tevcra,  et  non  restainisi  ut  snper  ca^lum  tscendas, 
ubi  dilectus  recompensablt  tibi  quod  troniata  exbi- 
buisti  ei,  quod  pavisii,  quod  l.lia  praetentasii.  Quia 
pro  bis  aroinata  re ddct,  qnoruni  odor  afferci  pcrpo- 
tuam  incorruplioiieai.  Pro  pastu  ad  incnsam  sede- 
biinus ;  Uiide  accipientus  diviii»  visionis  satieiaten. 
Pro  liliis  coinparabimus  nobis,  sanctoruin  et  ange 
lorum  socielalcin.lnpri'.noenim  c  corpnsquod  soml 
natur  animalc rcsuigei  in  gloria  ••. » In  sccuiide :  l)o- 
roine  Jcsu,  satiabimur  c  cam  apparuerit  gb*rie  ttta~.» 
iD  lertio  :  c  Non  crimus  liospites  ct  adveii»,  scd 


I  trabci  le  iii  dolorem,  seci  nduin  lc  faciet 
otem,  pcr  icriium  cades  In  errorera.  IglttTr 
t  prius  supcr  voluptaiem,  quia  qui  delicate 
«rvum  suuin  ab  adolesccniia,  posica  sentiet 
antuniacem.  \oluptas  enim  babet  pceiiam, 
stltat  parit  coroiiam.  Audi  poetam  : 
r  voiuptaut  eommindul  rarior  utuf. 

ne  toiypiaiit   nocei  empta  dolore  wtuptnt. 
olorem  volaplaiis.  c  Mam-,  ait  David,  floreat 
tett ;  vespcre  decidai,  Induret  et  arescat  **.» 
iloret  nasccndo,  transil  de  infantia  in  adole- 
0.  de  adolcscentia  in  juventutem,  de  juv  .n- 

vlruni,  de  viro   in  senem .  de  sene  in  de- 
im.de  decreplio  vespcre,idc>i  in  liiie.  c^ditln  q 
m.  Deinde  indurat  in  cadaver,an:scitlnpul. 

td  cxircmum.  Respiciat  ergo  bomo,  qnia 
eti  interitus  bominis  et  jumenti  ei  par  u^r  us- 
ndilio*'.  •  Vide  iiaquc  ne  compu  rescas  quasl 
lamii^  sicrcore  suo '•.  ne  forte  dicatur  tlbi : 
peratusest  Jumeniis  insipieniibus  ettiniiiis 
ett  illis  ".  »  ^ecundo  ascende  super  proprlain 
aten,  juxit  illud:cA  voluntatibus  luis  aver- 
»,  s  el  lllud  :  c  Non  venl  facere  volunUtem 
,  ted  volunuterc  e)us  qui  misit  me  '•.  s  Ma- 
est  ^nlm  uominari  Domino .  t  ani  no  suo.  un- 
lomon  :  c  Melor  est  paiiens  vlro  forti,  et  qui 
lainr  animo  siio.  cxpugi  atore  urbium  'V  »  El 


Si  pergit  facere  qute  wi, 
iliidtei  quoi  non  tit. 

Et  alius  '•  : 

er.iHm  rege.qni  niti  paret  impeiat: 

ume  f reitif ,  kune  tu  contunde  fagelltt. 

s  rciine,  ne  irruat  in  illiciium,  fligellis 
mde,  ne  pigrescai  ad  boiiuin.  Audi  pbiloso- 
I :  Qui  se  cupit  esse  poicniem,  animos  doine»  ille 
st.£tenim  licet  ultima  longe  lua  tellusjura 
itcat,  et  terviat  uliima  Tbnle,  tamcn  atras  vin- 
cars^i :  miserasquc  fiigare  querclas  non  posse : 
^  Don  esl.  Dnde  idein  alibi : 

••  P»al   lo 


6i3  Tii03i€:  asTEnt:. 

ciies  sanclarum  cl  domrslici   l>ei  •».  •  Tuiic,  Oo-  A 
mlne  i Jubilabuiil  onmcs  niii  Dei  :  n  le  laudalMisil 
siinul   aslra  malulina  •".  »  Ibi  de  plcuiludiiic  Dci 
Muiiies   accipicmus  graliam  pro  gralia  ••  :    id  csl 

gloriaro  luam. 

Ego  diteeto  meo,  et  dilectut  meu$  mihi,  qui  paid- 

lur  inter  Hlia: 

[CkfJ>.]  Ac  si  dicai  :  Ego  snm  ditecto  meo ;  sin- 
giilarller,  signiflcanier  ac  anlono  •  aicc  dicii,  ego. 
Siibdil  quoquc  :  Dt/ei*<i(S  meut  wihi ;  singulariler 
qiioqiic  significanler  el  aiilon»;niaiicc  dixil,  mi/ii. 
Sed  allcndc  qiiod  ipsa  non  dixil  quid  ipsa  sil  dttc« 
:io,  vcl  quid  sil  ci  dilcclus,  quia  islud  qnid,  rsl 
lanliim,  quod  ad  ipsum  explic;»iidiim  vcrl;a  dcH- 
fiiini.  Subdil  lamcn,  ^rit  pasciiur  iitler  litia  ;  cl  sup* 
plenduin  Cbl  iiica,  nam  inicr  lilia  virginiscl  vilatn,  ^ 
ipsiusquc  mundiliam  caruis,  cl  ipsc  Clin>ui5  pasci- 
lur,  cl  pra»cipuc  jucundalur.  iseiuilur  in  vore 
Filii  rcccnscniis  malris  praiconia,  ei   diceuiis  : 

Pulchra  et^  amica  mea  :  tuaiis  et  decora  tuHt 
Jerutalem  :    terribitit   ut    eattrorum    cciet    on/t- 

»afa. 

[Tho.]  Jcrusafem  vitio  pacit  dicitiir.  Il:vc  esl  cce- 

leslis  palria,  quae  sumuia  pcrmancl  Iraiiquiltilaic. 

Ilanc  imiiaiur  auima  vcl  Ecclcsia  inicgrilalc  mun« 

dan»  opcrailouis,  suaviialc  divin»  iuudis,  dulce- 

diiic  iniilii;n  dileclionis.  Siiarti  est  et  decora  ticui 

Jerutalem  \n  ets,  de  quibus  legiiur  in  Isaia  :  t  Si- 

cul  c(c!i  novi  ct  lcrra  iiova,    qxvst  slare  fjcio  ifitc 

inc,  di(  ii  Domiiius,  sic  slabit  scnicn  vcslrum  ct  no- 

fucn  vcstruin  ••••  llac  terribilit  csl  ut  cattrorum  q 

aciet  onlinala,  cum  fixa  iutenlione  l.onnc  oralion's, 

cmncin  innirsuin  da.Mnoniii  excriiius  in  sc  rrpr.Kii, 

ciiiu  pra?dicalioiic  cuncta  crraiici   do;;niniis  aniu 

coufringil,  cum  bonis  exeniplis   prccalonim  viiam 

ad  iramilem  veritaiis    reducit,   tciiibilis  cst  cum 

quisque  fidclis  in  ca  vocationc  qua  vocatus  c>l  per* 

inanet,  cuui  scilicel  rcclorcs  sniiditis  snis  in  verlo 

ctopcrc  fonnain  iradnnl,  cuin  conl^ncnics  alionim 

iiiqninamcnto  caruis  ct  sangninis  sc  cniundanl,  cum 

conjugaii  ita  iiliiulur  lioc   nsniiilo,   nl  elecinosynas 

faccrc  non  licgligaut.  Isii  sntil   trcs  viii  qnl  sal  a- 

buutur  :   scilicct  Noc,   D.niicl,  cl   Joh.  Iii  qnaluor 

kiudatur  sponsa.   rriino  dicitnr  pnlclira,  sccnndo 

Miavis,  lcriio  dccora,  quarlo  lcnibilis.  rnlchra  csl 

i'.oineslico,  snavis  snbdito,  docura  ddeclo,  terribilis  ^ 

adversario.  Douiesiico  operibus,  subdilo  moribus, 

diLeclo   afloclibus,  adversario  virlutibus.  Opcribus 

)ustis,  u'.onbus  coinpnsilis,  aflectibus  dosidcrii  et 

amons,  virtntibus  ordinatis.  Priino  proxiuiuin   ad 

oiieranduiu  instniil,   sccnndo  snbditniu  nd  amorc:n 

iiiuiu  allicil,   tiTlio  dilectum  susclpit,  quardim  a«l- 

versarMiMi  rcpellii.  Ad   iioc  iios   iiistruxil  diL*rtiis 

ipse.  Dc  primo  ait :  <  Qui  credil  in  lue,  opera  qi:;e 

ego  fa'€io  ct  ipse  faciei^*.iCt  subditisait:  i  Discile 

a  ine,  quia  initis  snin  el   buinilis  cordc  ••.!  Et  de 

tcrtio  :  c  GratiiiS  libi  ago,  Paier^  quia  scniper  inc 

•'Eplie8.2.    ••J.ib.  58.    ••Joau.l.    ••Isai.  CG.    »« 
•»  Art.  «0.     ••  I  l  liess.  i5.    •'  G  J.  4.    ••  Pl.iliii.  3. 
I.    •  Pbilip.  2.     *  Ibiil.     »  lhu\,      *  .\Iailli.  Ti. 


ETJO.\N.  ALGRLM  W 

aiidis**.»  De  quarto  quoquc  ail,  eiim  leoiareiur  a 
diabolo  :  lYadc  relio,  Satana^^»  Audi  pulrJirilodi- 
nem  lalorando  :  c  Ad  omnia,  ait,  qux  opus  fncmiit 
mibi  et  bis  qni  mecutu  cranlv  laboraverunl  manus 
istx^*.»  Iteni  :  c  Nocic  ei  dic  mnnibui  noeiris 
laboratilcs,  nc  quein  vcs^ruui  gravarcmot  **.»  Andi 
suaveiu  moribus  :  c  Filioli  mei ,  quos  iteruni  pariu- 
rio,  doiicc  forinctur  Chrisius  in  vobis  •^.i  Aadid<'- 
corum  dcvoiionc  :  c  Qsuc  poslcriora  sunt  obli« 
viscens  ,  nd  ea  qiiae  auicriora  sunt  mc  exlcndo  ad 
braviun*  supern»  vocaiiouis  •••»  Audi  lerribilein 
virtute  :  i  Non  solum  aliigari,  sed  cl  mori  pan.tus 
sum  in  Jcrusalein  pro  noininc  Doiuini  mci  Jcso 
Cbristi  •*.>  Ijn<!e  confidcntcr  dicebal :  €  llonuui 
ccriameii  ceriavi,  curauin  consuniinavi,  Ddeni  scr- 
vavi  :  dc  reliqiio  reposita  esl  luibi  coronajusli- 
ine  *••.»  Qiiaui  icrnbilis  crat  %irlutc  com  dicerct : 
4  Tcrviigis  ca*sns  su:n,  sciu>  1  lapidatus^,  >  cie* 

licm  amica  isia  pii4cbra  est  justitia,  suavis  hunii- 

litate,  decora  obedicniia,    tcrribilis   graviiatis  ri- 

gorc.  Pulchriiudo  jusiitix*  trihiis  gradibus  perfici- 

mr  :    primus   cst    sc  niajori  subdere ,    secundns 

a^qtiali  non    pnefcrrc,  lcriius  minori  scrvire.  Pri- 

inus  inclioat,  sccundus  promovcl,  tcriius  consoni- 

niat.  Majori  se  sub<lebat  Elisxus  scrviens  Elix.pari 

non  se  prxferebut  Paolus,  advocationcm  conferens 

Pctro  dispuianli  cum  Simono  ;  minori   serviebal 

Muria,  quando   abiit  in  montana  :   el    servicbat 

Kli&abetb   cognatx  su.t.   Merilo   igltur  c  rctpexit 

Deininus  huiuiritatcni  ancillx  5ux  •«!  quia  coo- 

simimatam   iinplcvit    jtistiliamt  duro   ancillas  do- 

niina,  dum  iniliii  sua  regina,  dum  mater  Dei  \iven- 

tis,  maiii  deservit  bominis  mori<ntis.  Eccepulcbra 

ju>ti.ia.  Est  et  suavis  buinilitatc.  Iliijus  huiutliutis 

sunt  tres  giadus :  priiiius  cst  suflicicns,  scciuidus 

abniiilans,  teriius  consummans.  Priinus  eiiiui  e»! 

subdeie  se  majori  ct  non  praeferrc  le  aequali ;  fe- 

cnndiis  esi  suLdere  sc  :cquali  ct   non  prafcrresc 

miiinri ;  tcrtins  cst  siibcsse  nuiiori.  Piiiuuiu  imple- 

vcrunt    aposloli   sc  subJenles  Cbristo,    sccundiini 

siiii  in\  icein  ininisirando,  tertiuni  iinplevlt  Chri&tus, 

iriiiindo  se  sulididit  Joanhi  *ut  baptizar«  ttir  ab  eo. 

Ecce  quod  auiica  huavis  cst  huu.ilitate.  E^kt  ctiaui 

r.ecora  obedientia.  Obcdientia  aulem  in  Iribtis  con- 

si>iit,  siilitet:  In  hnniiliuac  cordis,  in  pa;ieu'ia 

operis  ,  in  perscvcianiia  operis  boiiitaiis.  Primiini 

iinplcvit  Cliristus,  qnamio  c  exinanivit  scinetipsiuB, 

forinani  scrvi  accipicns*.»  Secuudutn,  qiiando  c  iia- 

Litii  invcnlns  est  ut  liomo  ^,»    in  qiio   niuha    lole- 

rando  paticii!i.iin  liabuit.  Tcrlinin,  qnando   c  factiis 

estPairi  obcilicns  Usqne  aJ  inorleiny   niortcui   aa- 

lciii  criicis  '.)   Ecce   qnoinotio  dccora   obe«lieutia. 

Si^l  decora  dicln  cst  ff/   Jerusalem,  quu:  riiio  pccit 

iuieiprciainr.  lii  snpcnia  eiiiiii  icrns;ilcin  f  av  csit 

quia  oiniics  ibi  o!  Ciiitint  Creaturi  sno.  Uiide  :cBeati 

pi.citici^  4|uoiii:i:n  (ilii  Dei   vocabuutur  •.»  £st  li£C 

aiuica  tcnibilis   gravilatis  rigore.  Quadruplcx  est 

Jn:.n.  17.     "  M  t(h  11.     •*  Joan.  II.     ••  Mall»i.  4. 
^'  Avt.  iJ.     "liTiin.4.     MlCor.ll.      •  Luc 


COMMEXT.  IN  CAXTICA   CANTIC.  -  LIB.  IX. 


626 


rcligiosi.  E&(  eiiim  rigor  aktiineniiaR,  ct  esi  A  <|uia  j&ni  qiioilammodo  illius  imaginem  leiies.  Nani 


difriplin»,  cl  cst  rignr  patienliir,  ct  est  rigor 

alione  vel  increpatione.  Ahsiinenli.-u   e$i  ab 

nlis,  (liscipiinx  .1   lexilale  czterins  in  nicni- 

patientix,  ne  iniioncsta  gcsficulatio  menihro- 

i%  ilolore  apparcat   in  exterioribus  signis ;    in 

iMnsione.  iie  nimis  sii  rcniissa  et  mollis.  De 

I :  c  Videle  nc  graventur  conla  veslra  in  cra- 

Bf  ebrieiale^.i  Unde  poeia  ' : 

cite  tfitam  parro  liceal  jnotlucere  riiam : 
Uibus  obseuii  tati$  eU  fluviuique  Uvreique, 

m  deCatone  rigi.io* : 

rc  epulte  viciste  famas  mnguique  peuuiet 
•tNoriisf  hiemem  lecto^  pretiosnque  ve^tit^ 
tam  luembrn  super  Romani  more  Quirilii  : 
uxitte  togam, 

iic  ciiam  commendat  li^orem  ille  piiilosopliiis  ^  opcrc  cfficaces. 

if 


tna  conTcrsaiio  in  ooBlis  esi.  Unde  :  1  Vidi  civiiatem 
sanclam  Jcrusalem  novam  dcscendentem  de  ccelo 
**.>  Descenditlcrusalem  de  cobIo,  quando  fi«lelct 
imitantur  veram  pacein  in  terra,  ei  eorum  conver- 
saiio  jam  lota  in  codis  est.  Vel,  pulchra  in  conju- 
galis,  saavis  in  contincntibus«  decora  in  praelatis, 
terribilis  in  mariyribus.  Cril  quoque  nl.  ca$tronim 
aciet  ofdinata  ^  si  ponaniur  mariyres  In  fronte, 
praclati  in  secundo  loco,  eonlinentes  in  lerlio,  con- 
jiigati  in  fliic.  lia  scilicct  nt  habeant  a  martyribiis 
exemplum  susiinciulae  passionis,  a  praclaiis  verhnni 
prcdicationis,  a  coiilinenlihus  aniorem  casiiialis,  a 
conjtigatis  130:>l>siii^ci)ti«'^"i  ct  largilaicm  in  elee- 
nio.f^yais,  ct  sic  inveniaiiiur   iu  (ide  stahilcs,  et  ia 


Fclix  mminm  prior  tciat^ 
toutenla  fidelibut  arviSf 
Mec  iuerti  perdita  iuxu, 
Kec  Bnccliica  munera  norat 
Liquido  confundere  melie^ 
^ec  lucida  veilera  terum^ 
Tyrio  miscere  veu^uo, 
Somnos  dabnl  herba  salubrcs : 
Potum  quoque  lubricus  ainuis, 
VmbratMltitsima  pinnt, 

liahuit  Joannes  Baplista  cnm  lociislns  cl  mcl 

ire  edebat,   el  zona  pcDicoa    circa   liinihos 

'M)e  rigorc  disciplinx  dicluni  csl  :  c  Apprc- 

16  dsciplinain,  neqnan  !o  irascalur  D«Mniiius 

icut  dicit  sancliis  Bcnediclus  :  <  Ne  scurrilitas 

m  inveniat.  1 — <  Slulius,  aii,  iii  listicNatiai 

1  suam  *'.!    Propierca   oporlct  nos  (ohiheic 

oreni  homiiiein.  Non  solum  eniin  in(erior,sed 

or  servandi  est  disciplina.   Vis   liabcre  for- 

eitcrioris  disciplinx?  Respice  oculos  dilecli 

is  in  niorie,  anres  septas  spinca  corona,  IWh- 

sonaiiicin  :    <  Consninmaluin  csi  *^>  manus 

!es  coiifixos  clavis.  Est  ct  rigor  patienii;c,  ni 

I  trabal  doior  in  fcmincos  uliilatus,  sicut  di- 

»  qui  <  quasi  agnus  ad  occisionem  duclus  csl, 

I  apcruit  os  suiini  *'.i  liem  :  <  Non   cril  liir- 

lus,  non  claiuuhil  ei  iion  aiidictnr  forns  vox 

'.>  Esl  et  rigor  increp.aionis.  Undc  Aposlo- 

i  Corripiie  inqiiieios,   consolamini   pnsillanl- 


C 


Putchra  et^  amica  niea,  marii,  «I  docora  ticut 
Jerutalemt  ternbilis  ut  eastrorum  aciet  ordinata, 

[diRD.]  Ac  si  (!icat :  <  0  ainica  niea,  puichra  et 
intcnttonc  mcnlis,  tuavis  in  eloquio,  decora  in  opc- 
rihus;  tii  «.'s  milii  ticut  Jerutalem^  id  est  pacit  vi- 
tio;  paccni  faciens  Inter  Dcum  et  boniineni.  Tu  es 
malignis  spiritihns  lerribilit :  tanquam  tnrrit  eedi^" 
cftta  cuin  propugnacnlit^  sicnt  snpra  diclum  e^l,  ei 
qiiia  tN  cs  ul  cattrorum  aciet  ortlinala.  Ipsam  enim 
tanqnam  regiiani  seqnuiiiur  omnes  sanctorum  aciet 
ordinatx,  secnndum  statns  suos,  ct  proprlas  dignt- 
latcs,  et  meriia;  nt  siib  ipsa  ct  cum  ipsa  pro  nobis 
iitililenl  contra  hostein,  ei  subditur  : 

Ariffe  oci(/of  I1191  a  me ;  quia  ipti  avolan  me  ft'^ 
cerunt, 

[Tho.]  Ac  si  apcrle  dicalnr  :  Ocnlos  tihi  coiu>;i* 
binos  dedi,  quibiis  Scripturarum  arcana  eogno* 
scens  quihus  virtutes  a  viiiis  secernens,  in  quibus 
scmiias  justiiio^ :  per  qiias  ad  me  venires,  digno- 
scens»  vel  simpliciter  aspicias.  Sed  vide  ne  bic 
niajestatem  mearo  videre  quxras  :  <  Non  enim  v«  • 
dehii  roe  bomo  et  vivet  **•  1  Itaque  averie  ocuh  s 
tuos  a  me,  quia  duni  in  carne  constituta  pcregri- 
naris  a  pcrennibus  bonis,  me  perrecto  cognoscere 
noti  poteris.  Igitur  in  via  prxmlum  non  quacras, 
quod  non  dabilur  alicui  viveniium  nisi  in  pairia. 
Quidam  avcriunt  oculos  suos  a  veritate,  quidain  a 
vaiiitatc,  quidam  a  msgestaie.  De  priino  :  <  Aversio 


suKipite  innnnos  '\>   liem  :  <  Argiie,   ohsc-  t^  parvulorum  intcrficiet  eos,  et  prosperilas  stultoruro 

perdet  illos  *'.  1  De  secundo  :  <  Averte  oculos  nieos 
itc  videani  vauiiateni  '*.  >  De  tertio,  ut  bic :  Avcrtd 
oculot  tuot  a  me,  quoniam  ipti  avolare  me  fecerunt, 
Piiina  aversio  est  c£citatis,  secunda  gravitalis, 
lerlia  infiriuiialis.  Qua;  ca*cilalis  esl,  prjecipilat  in 
foveam;  qn;e  gravitatis  est,  slabilcm  facil  in  nobis 
jiidtiiiam ;  qu;e  iiinrmilatis  est,  niniii  desiderii  re- 
frenat  audaciam.  Priini  <  Nescicrunt  neqne  inlel- 
lexerunt,  in  tenebris  amhulanl;  i«leo  movebnntur 
oinnia  fundamenta  lerrae  *',  1  id  esi  cordis  flnniias. 
Qui  eniiii  non  videi,  niillam  in  corde  suo  stabili- 


«crcpa  **.>  Qui   lali  rigorc  csl  ordinalus,  ler- 
est  lioslibus,   nl  casirorum  acies  ordinnia, 
lullani  habet  apciluram,  per  qnam  hosiis  in- 
itur. 

ita  :  Pulchra  es  chariuie,  siiavis  volnnlale, 
a  opcrc,  lerrihilis  in  lcnialione.  Chaiitalc, 
arct  aiiinia  crimiiie  cl  oiiginuli  pcccalo,  vo- 
£,  qua  obsecundai  Crealori  suo,  opere,  qno 
us  conlendit  obsequiiim  prxstare  Deo,  ten- 
e,  In  qua  virilitcr  rCdislil  diaholo.  Sed  decora 
ferusalem,  nl  est  ad  simililudinein  Jcrusalcin, 


Liic.  21.  •  Luc^n.  Pharx.  IV.  »  Lncan.  Phars,  11.  586.  »•  Boct.  II.  5, 1.  "  MaUb.5.  "  PsaL  5L 
ili.  21.  **Joai.  19.  »  •sai.  .'So.  »*Uai.  42.  »M  Thcss.  5.  «•  II  Tiin.  4.  »»Apoc.2l.  ••  Exod. 
••  PiON.  I.      "  ISal.  118.      "  P^al.  M. 


M7  THOILE  C1ST£RG.  ET  JOAN.  ALGRINI. 

uiieni  lenet.  De  ulibus  legiiur  in  Paraboli :  c  Vo-  A  caligine  in  furore  suo  Domiuua  virglaem  ilia« 

cavi  etrenuistis,  extendi  manum  meam  et  non  fuit 

qui  asplceret  '*.  i  Nec  nilrum.  Quia  c  uculi  stulto* 

riim  in  linibus  ternc".i  Yerunitamen  auiliant,  quia 

igiiorans  ignoraliitur  '*•  >  lli  c  erraTerunt  in  soliiu- 

dine  in  inaquoso,  viani  clvitaiis  habitaculi  non 

liiTeiienint  *'.  >  Umle  orabat  Proplieta  :  «  lllumina 

oculos  ineos  ne  unquam  obdormiam  in  morte  '*. » 

Isticuin  ceciderint,  non  atljicient  ut  resurgant**. 

Ipsi  enitn  non  cadeiit  in  faciem  suain,  ut  Tiileant 

nbi  raduiit ;  scd  caduiit  retrorsum  cum  iis  qui  cu- 

«lodiebant  scpiiicrum    D.O{nini,   ne    Yideant    uli 

caduni.  Seciindi  avertunt  oculos  siios  a  vanitate  ct 

scciiri  ainbulant,  et  ita  c  fruslra  jaciiur  rete  an(e 

oculos  penuaioruin  **.  i  Nec  niiniin.  Quia  c  ocull 

sapientis  in  capiie  ejus'S  »  quibiis  cavct,  ne  forie  ^  teriia  diei.  Nubes  toniirui  terribilis,  quia  ccMnmi* 

naiuret  terrel;  nubes  pluvias  humida»  quia  rigal 
ei  docci;  nubes  diei  lucida  et  blanda,  quia  illu- 
miiiat  et  refrigerat.  Nubes  toiiitrui  pellil  nuben 
voliiplaiis ;  nubes  doclrinx,  nutiem  iuiquitalis; 
niibes  diei,  nubein  phaniasniatis.  De  prima  :  c  Vo- 
ccm  dcdeniiii  imbfs  ^*.  >  Et  seqnilur :  t  Vox  toni- 
inii  iii  roia^*.  >  De  secumla  ait  Uoininus  per  pre- 
plietain  :  i  Mundabo  nubibus  ineis  ne  pluaiit^^i 
De  lerii.i  :  c  Niibes  clara  suscepit  Jcsum  ab  octilis 
discipuloium  suoruin  iii  ascensioiie  sua  ^.  >  Prima 
nube,  priini  excitanlur;  secuiida,  secundi  fecon- 
dantur;  lertia,  leriii  illiiniiiiaiilur.  Per  lerrorein 
igitur  priinx,  priini  oculos  elevanl,  nt  a  peccatii 


Slon**?>  Vil^go  enini  caligatur»  qnando  BHinda 
luiiur.  De  secunda  :  c  Educens  nol>es  ab  exireMO 
terrx^.  i  Cxiremum  eniin  terrae,  Id  eal  cordlt»cU 
maliiia.  De  tertia  :  c  Opposuistl  nubem  lilrf  M 
Iranseal  oratio  ^'.  >  Priint  enlm  qn»  fumota  csl» 
excaecai;  secunda,  id  est  maliiiosa,  iuvencMl; 
leriia  qus  esl  pbanusiarum,  oranlcs  lurbai.  Prina 
dicitur  fuinosa »  quia  sicui  fumus  oculos  corporto 
lurbat,  sic  voluptas  rationem  excaHsaU  Secunda 
maliilosa;  quidam  enim  dum  voloplaies  fugiunl» 
inde  superbienies  alios  oppriniunl.  Sonl  quoque 
qui  a  voluptate  et  malitia  liberantur,  sed  phuniasils 
in  oralione  turbautur.  Contra  istas  Ircs  sunt  athB 
trcs  bona» :  prima  est  toiiilrui,  secundu  pluvic» 


oporteai  euin  plangere  cum  prophoia  :  c  Oculiis 
ineus  deprecatus  cst  auiinain  nieain,  iii  cuiictis  fi- 
liabus  urbis  mex  *'.>  llocc  prapcaverat  Job  cum 
fllcebai  :  c  Pepigi  fuedus  cum  oculis  meis,  ut  ne 
cogilarein  quideiu  de  virginc*'.»  Tales  non  liabuit 
Cvai  fpiando  vidit  li^niim  qiiod  erat  pukhruin  \h\i, 
e{  ad  vesceuiluin  suave.  Uude  illuminali  suiit  ociili 
iimborum  et  viderunt  qiiod  nudi  essent  *^.  IIIuurui.nii 
•lico  ad  vidciidam  vauilatein,  iion  verilatem.  Ct  vide* 
riini  se  niidosexierius  vesiibiis,  inierius  virlulibus. 
Quare?quia  non  averierunt  oculos  suos  a  vanitate. 
Terlii  pobtpnbsuuipiioncin  siiaui  avertcruut  oculosa 
majotaie.  Experiinento  enlui  didicerunt  quia  c  qul 


scriilatur  majest.ilem,  oppriiuetur  a  gloria  **.  >  El  ^  tiberentur;  iu  secuiida,   secundi  viriuiibus  gratu- 

illuil  :  c  Besiia  qux  letigerit   inonleui ,   lapidibus 

obntetur  *' ,  >  quippe  cuin  iiec  ipsi  angeli  magiii- 

luJiuem  ejus  pussiint  coinpreliendcre.  Ipse  eiiim 

ascendit  super  clieriibiin  et  volavit  atiper  f^ennas 

tentnruin  *'•  >  Cberubiin  pUniludo  scieiitiig  dicitur. 

Ascenilit  ergo  siiper  clierubiin»quia  nulla  plenitudo 

scieniiie    potest    eum   cotnpreheudere  :  c  Maguus 

eniin  Dominus  el  laudaliiiis  niniis,  et  magniludinls 

ejus  iiou  est  finis  **.  >  Priini  ergo  averiunl  oculos 

suos  a  dilecio,  ut  ejus  obliii  ne  faciant  coinnie- 

iitoraiionein ;  secundi  avertunt  oculos  siios  a  va* 

niiate,  ne  perdaiii  suniinain  veritalem;  lenii  aver- 

tuiit  ociilos  ab  co,  ne  sinl  pra*siitnentcs  sciutari 

naiesialciii.  Iiiio  post  prxsuutptioiiem  su.ttn  avcr- 


lantul*,  el  sic  sursiiin  oculi  elevantur;  iii  lertia, 
lertii  Jcsum  usccndenlcin  iii  coeluin  s|)ccubfitiir.  Ad 
ipsiiin  eniin  ociili  coniemplativorum  altolFunlur.  lu 
figtira  pi'iiii;c  clevationis ,  Jacob  qui  suppianttu^r 
diciiur,  levcrlcns  in  lcrram  suatn,  atiollciis  ocnhis 
suos  vidii  Csau  fralrem  suum,  qui  dicitur  pi/ofHf, 
id  est  peccaior,  sibi  occurreuieni  ^*.  Iii  figura  se- 
cuiiihu,  Isaac  qui  diciiur  riiii<,  elevans  oculos  cum 
exierat  ad  inediianJuin  iu  agro,  vidit  Rebeccain 
cfuae  pnlieniia  dicitur,  ad  se  vcnire  ^^.  In  figura  ter- 
lia*,  Abral.ani  cuin  staret  ad  ilicem  Manibrae  in 
ostio  labeniactiti  sui,  in  ipso  fervore  diei  elcvaos 
oculos  snos  vidii  ires  viros  dcsccmleutes  pcr  viam, 
et  occurrii  eis,  et  pavit  ci  adoravil  ^*.  Abraliam  qul 


tunl  oculos  reverbeiaios  per  ejus  incoinpreliensibi*  D  ^icitnr  pater  muliarum  gcntium,  id  est   spirilus. 


leni  clariiaiein. 

Itaque  a  priinis  Clirisius  eiolat,  seciindis  advolat, 
lertiis  avolat.  Evolal,  M  est  extra  volal,  gratix  de- 
slilulioiie;  advolat,  iil  cst  ad  eos  volai,  grntt%  col- 
laiioiie;  avolal,  id  csl  ab  cis  volal,  iiou  graiix  de- 
sliiutiono,  sed  suae  ceUiludinis  incoinprclicnsibili- 
laie.  Prinioruin  oculi  triplici  nube  obscnraniur. 
Esl  eniin  alia  vuluptaluin,  alia  iniquilatuin,  alia 
pliantasiaruin.  Priina  cst  fuiiiosa,  sccunda  niall- 
liosa,  lcrtia  lurbosa.  Dc  priuia  :  c  Quoiiiodo  oble\it 


Douiinus  cogitaiionnm ,  siat  in  ostio  tabemacuU 
sui,  id  est  in  cariie  non  laiens,  dum  coiitemplalur 
vidil  tres  viros ,  id  esl  tres  personas  in  Trinitalc» 
occurril  cis  desidcho,  adorat  huiuiliiate»  paacil 
dcvoiione  et  aniore.  Quxstione  digtiuni  csi»  cor 
sponsa  reprehcndiltir  dc  sua  couleniplalioue  cum 
Paires  antiqui  laniopere  de  divina  glorienlur  vl- 
sioiic.  Uiide  Isaias :  c  Yidi  Doininum  sedontein  iu* 
per  soiiuiu  excelsum,  et  elevatuni  ^*.  >  Idem  Jacob : 
c  Yidi  Doininum  facie  ad  faciein,  et  saiva  lacta  est 


•*  Prov.  M.    "Prov.  17.  "lCor.  ii.  «' Psal.  iOG    ••  Psnl.  12.    ••  P:,al.  iO.     »•  Prov.  I.    •»  Ccc]e.i. 
••  Thren.  3.    »•  Job  3|.     »*  Gen.  3.    »•  Prov.  25.    ••  CxoJ.  lU;  Ih  br.  li.    »^  Psal.  17.     "  Ps:»l.  144.   •• 
Thrcn.  i.      *•  Psal.  134.     *»  Thren.  5.    *•  Psal.  67.     *»  Psil.  7d.     •*  Isn.  6.     '"  Act.     I.       '*  Gcn.  33 
*'  Gcn,  U.    "  Ge».  18.    «  Uai.  C. 


COMMENT.  IN  CANTIGA  CAKTIC.  -  LIB.  IX. 
mea  '*.  >  Sed  aVuiJ  esc  qiiod  proliilicmur  A  liiimironnn  insidils;  cUritatam,  in  cogniilona  aa* 


ri  majeasatem,  aliuil  qiiod  perinUlimur  r.kriftii 
icere  liumanitaiem.  Ibi  eiiiin  dicii  :  <  Qul 
liir  ihajesiaiem,  oppriineiur  a  Rtoria  ".i  liic 
nieliis  :  c  Prdecedcl  vos  iii  iialilaeam,  ubi 
jdebilis  '^  I  Averteuies  ociilos  igitur  a  m.i* 
,  ad  cognosceuda  bumauiiaiis  ejus  beneficia 
*temur. 

ue  prius  inquiramus,  secuiido  qu.Tr.4inus, 
acouiramus.  iHquiriiroiis  qua  dileciioiie  nos 
*utur;  qii«r;irous,  ut  iuveniatur;  acquira- 
11  inventus  possideatur.  Inquiramus  jiigi  ine- 
ne,  qiixraiur  in  pura  conficiciaia  babiia* 
acquiraiur  desiderio  et  babitatione.  De 
c  liiquircntes  autem    Dotninum  non  mi 


pv^rnoruui.  De  priino :  c  Sana  me,  Domiiie,  et  sa* 
uabor  "• »  llcui :  c  Sana  rmimam  mcam,  quia  pec- 
cavi  libi  *'.  i  iude  illa  mulier  sanguiuaria  :  c  Si  te- 
tigero  limbriam  vcsliinenti  ejus«  salva  ero  **. »  Ct 
ilie  ;  c  Tciigit  me  aliquis.  Seuiio  enim  virtu* 
tem  exiissea  mc^*.  »  Inde:  c  Omnis  turba  quaerebat 
tm  iniigcre  '* , »  quia  noiidum  puram  babebat 
fldcin. 

Fa  notantfum  quod  qiiandoqiie  Chrisli  tangimus 
pedes,  qu:uidoque  capui,  quiiiidoque  pectus.  Pedes, 
dum  devoii  suiuus  erga  ejus  buiiianiiatem;  capui, 
dum  suspiramus  r^d  ejiis  videndam  diviniiatcm ; 
pcclus,  duin  de  ulroqne  cognoscimus  veriiatem. 
Pedcs  leiij^ii  Maria  Magdalena^*,  caput  mulier  qiia 
r  omni   boiio  '^  >  De  seciindo  :  c  Quaerite  ^  effiindit  iiiiguentuui  super  capni  ip&iu«  discumben* 


um  dum  iuveniri  poiesi  *\>  Dc  lertio  :  c  )ie- 
(i  acquisiiio  ejus  negoiialione  argcnli  et 
.  >  Jain  omiies  per  fidem  inquisivimus,  scd 
.otio  qiineiatur  el  ncquiralur  vidcainus.  Sic 
^vangeiic.i  par:U)oln  :  c  Simile  cstreg!ium  rce- 
liomiiii  quuerenti  bonas  margaritas :  iiivei:la 

uiia  pretiosa,  nbiil  el  vemlidil  oiniiia  qiine 
,eteuiit  iiiAiu'*. »  Tres  legtiuus  in  IDvangclio 
las  Chrslo  praecipue  assignalas.  In  prlma 
rgariia  qtne  qMxriiur ;  iii  secuiida  esl  sia.* 
i  in  ore  piscis  reperitur"-*^;  in  lcriia  tlie- 

qui  in  agio  ab^ConJilur  *\  Margiriia  fuit 
ivit:ife«  siaior  iii  passioiie,  ihesiiurus  in  re- 


tis  ^*.  pvXius  Juuniies  cvnngelisla  ^^  Pedes  tangebat 
qiii  dicclut:  Puias  durabu(?)  capul  Job  :  c  Incarne, 
iiinuii^  inea  videbo  Dcuni  salvalorem  meum  ^*;  > 
pectUdqiii  iiicehat:c  Doininusuieusel  Deusmcus**!» 
Aliqu.iiiio  Christus  taii;:ii  iius.  Tangit  Iectum«  taiigit 
ventrcm,  l:nigit  os,  taiigii  aurein.  Lecium,  ut  sus- 
citct  iiionnuiu  iii  pcccalis  jaceutcin;  ventrcm,  ut 
cxcrceat  mcinoriaoi  a  I  spirilualeui  dilectioiicm ; 
os,  ut  invitet  ad  pt  j!iJic.iiidi,  lauJandi,  operandi 
^ratiam;  aiireiii,  ut  provocet  ad  ohedieutiain.  De 
priiiio :  c  Tdigit  leciuui  ejiis  qiii  jacebat  mortuus, 
filiiis  unicus  inatris  stje  ^-.  »  Pro  Fecuiido  ait 
spnns' :  c  Dilectus  inisit  manuin  suaiii  per  furaroen. 


ione.  In  prinia  snpieus  muii^sr  acceiidil  lu-  f  ct  veiilcr  nieus  iiitrcuitiit  .id  tactum  ejus  ^^*.  i  Pro 


I,  ut  inxcniiei  diachniam ,  qiiam  perdide- 
iii  secuiida  Christus  reporlavit  ad  gregcm 
!U2:  erraverai  *<;  in  lcrlia  predicatur  lihus 
iS  qui  viveiido  luxuriose  boua  sua  cxpen- 
Accjiitlaiiius  crgo  luceruam,  ut  qiixramus 
'itaui,  luccrnam  pcdibus,  luccruam  m.^iiibus, 
ini  cipili.  Prinuin  ut  sciamus,  sccunduni  ut 
Jiiceruanius,  tfrtium  ut  CQelcstia  capiamus. 
iio :  c  Lucerna  pedlbus  roeis  verbum  luum**;» 
indo  :  c  Lucernx  ardentes  in  manibiis  ve- 
; »  de  tertio :  c  Quis  niihi  det  ut  sim  juxta 
.  pris.inos,  in  quibus  Dciis  crat  mccum, 
splendebat  lucerna  ejus  super  caput 
*?>  Per  hanc  qujcrilur  preliosi.  Prcliosa  in 


tc^tio  Jeremias  :  c  Misit  Doiiiiniis  niauum  suain  ct 
tcligii  os  nicum  ^*.i  Et  Isaias :  c  Tetigit  aiigeliis  os 
nicuiu  carbunculo,  quod  forcipetuleratdealtari**.» 
Pro  quarto  :  c  Tetixit  Dominus  auriculas  surdi  **.  i 
Et  :  Sanavii  Doiuiiius  auriculam  servi,  quani  Po- 
iMsab^ciderat  *'.  Primodicil:  <Surge,qui  dorniis, 
ei  exsu!*gc  a  inortuis,  ct  illumiuabit  tc  Christus  **.  > 
Secuudus  dicit  :  <  Memor  fui  Dei,  el  deleclatui 
sum  **. »  Tertius  dicit  :  <  Vcspcre  et  mane  el  me- 
ridie  narrabo  et  nuiitiniiabo,  ei  exaudiet  vocem 
meam*S>  Sio  Christus  tangii,  et  sic  tangitur,  ei 
sanal  peocaium;  potatur  ct  reddit  securuni.  131 
liif'e  :  I  Sencx  pucruin  portahat,  piier  autem  sc- 
iictn  regrhnt,  uiule  secunis  ihat.  >  Itnque  ut  securi 


natris,  preiiosior  in  corde  fratris,  prcttosis-  ^  eatis,  <  glorilirate  et  poriate  Deum  in  corpore  ve- 


n  siiiu  patris.  1'ii.lc  Saloiuon  :  <  Ocmina 
luia,  cxspectatio  pr.cstolan;is :  quocuiique  se 
;,  prudeutcr  intclligit  **.  >  Est  grata  con- 

gr.itior  judtis,  gratissiina  sauctii.  licm 
si,  dum  langitur,  gralior  dum  portatur,  gra* 

dum  aspicitur.  lu  taciu  eniai  dat  sanilntem; 
iriatur,  securitntem;  iu  aspectu,  claritatem. 
.em,  a  Linguore  peccatorum;  sccuritatem,  ab 


stro**.  >  Tcilio  nspcciuui  facil  clarum ,  unde  In 
Apocalyp^i  :  <  Vi.Ii  aiigeluin  descciidcnteui  deccelo, 
et  tota  terra  illumiuata  esl  gloria  ejus  '*, »  ut,  re- 
vclata  fjcic,  spcculemur  gloriam  Dci  *^.  >  Qui  in- 
veuit  hauc  margariiain,  ahiit  et  vendidit  oinnia 
qtio*  habiiit  ct  eiitit  ilKuu  **.  Abiil,  rugieudo  pecca- 
luui;  \cii;li«ii(,  ieIin<|neiido  coucupisceniiam  teuipo- 
raliuui;  emit,  abuegaudo  semeiipsum.  Dc  primo : 


n.  32.      ■'  Prov.    25.     ■•  M.nrc.   16.      •*  Psal.   33.      **  Isai.    bi.      ■•  Prov.  3.     **  M^tb.   15. 

ittb.  !7.     ■•  Matih.  io.     ••  Luc.  15.    *»  Matlh.  18.    ••  Liic.  !o.    *•  Psal.  118.    «^  Liic.  i%.  ••  Job 

Prov.  17.    "  Jer.  9/.     •*  Psal.  iO.    ••  V.atih.  9.      ^*  Marc  5.    '»  Lic.  6.      '•  Luc.  7.    "  Matlh. 

Joan.  13.    '•  •»01.  19.     '•  Joan.  'rVJ.      ''  Luc  7.    ^"  r.nnt.  5.     ^*  Jer.  1.     »•  Isai.  G.    ••  Mirc.  7. 

22.     ••Ephcs.  5.    -MSal.  70.    •Psl   54.    **lC(r.  6.    *   Apoc.  18      *' II  Cor.  3.     *<  .Maith,  13. 


•51  THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINl 

I  J^redimiiii  de  Babylone  ei  fugiie  t  Childaeis  **;  >  A  i^nas  a  nialis  sepanmdo  dijiidieare,  lertio  de  ■udli 


de  secondo :  t  Yjide,  Tende  omnia  quae  bal»es,  et 
da  pauperibos  **»  i  ul  dicis  :  c  Qux  fuerunt  roihi 
lucra  facta  sont  mihi  detrimenta  propier  Ciiri- 
•lum  *'.  I  Pro  lertio  dicit :  c  Properaie,  emite»  et 
comediie**.!  Ccce  sic  divertisti  oculos  tuos  a  va- 
niiate»  qui  munilum  reliquisii.  Averiisli  a  maje* 
stale,  et  ideo  essentiam  investigasti,  Convertisti  in 
Cbristi  Iiinnaniiatc,  et  margarilam  invenisti. 

Capiili  lui  iicui  grex  caprarum^  gucB  apparuirunt 
de  Gaiaad,  Dealii  lui  iieui  grex  btfium»  quce  aiceri' 
iefuni  d$  iavaero,  omnei  gemeiiii  fetibui,  ei  ileriiii 
nontil  in  eis.  Sicut  eortex  mali  punici^  iie  gence  luce 
tibtifue  occuliii  luir. 

[Tho.]  {Sic)  Diea  i  e  rrpelas.Qula  ciiini  bxc  capi- 


quasi  io  siniatra  geni  erubesrero.  De  bonia  qoasi 
in  deitra  gono  ad  ampliorefli  ferroroni  sooilondefe. 
De  reoogitaiiono  molarom  dictior :  c  Rocogitabe 
lilil  omiies  annos  meos  in  amariiodi::o  nnintt  niese 
'^.  I  De  iNMiis  :  c  Memor  fui  Dei  et  deiocialos  smii 
M ;  f  de  secondo :  c  Qooniam  si  noemelipaoo  Jodi- 
carcinu.snonutiqnejudicuremur**.  »  Sed  qnia  se- 
paraiioiiem  isiam  siiie  Deo  facere  non  onl&ciinos, 
ut  insuflDcicnllam  iiostra:u  sopplcat  rogimiis  coiii 
David  :  c  De  rnliu  tuo  judiciu«ii  metim  prodeal»  etc. 
***. »  Vi;le  quomoilo  dijudicatas  separabat  :  c  Inl- 
quiia:eni  odio  babui,  ei  aboniinatus  som ;  legcui 
auicm  loam  dilcii '.  >  De  maiis,  vido  niborem  si« 
iiisirje  getisc :  c  Tota  dio  vcrecundia  moa  contra  me 


tula  Kuperiiis  ad  liquidum  pertraciaUi  sunt,  vel  est  dc  ^  Cet  semper,  et  confusio  faciei  mcae  contra  me  est 


bisiaceiidum.vel  breviierpercurrenda  sunl.neotiose 
videantur  inlroducta  a  viro  tam  saplenlc.  lii  caplliis 
Sponsae  muiuraria  cogitationuin  subliuiilas,  iii  dcn- 
libtis  autem  firniissiina  sermonum  ejus  stabilius 
designaiur,  quia  et  bi  in  loquendo  labiis  et  linguae 
€oo|)eraniur«  el  illi  de  ccrebro  iusensibiliier  oriiiii- 
lur,  nec  pr»Ci'si  dolenl.  Non  eiiini  eA  dolcn  :uin,sed 
laeianduin  in  recisione  superfluaruui  couitaiionuin. 
Uiide  dentes  Moysi  Jain  senis  iion  sunl  niulati  aut 
iiioti**;ei  in  caput  SainiiciiSy  quia  Mazanciis  erat, 
Id  est  eanciificatui  Pomino,  novacnta  iion  asceiidit 
*^  Capilli  beiie  gregi  capraruni  coinparAnlur,  qnia 
capra  iii  \tgt  pro  peccat'S  immolabalur  *',  ct  co- 
gitationei  noslrx  capris  conrcruiitury  duin  erralus 


sciiiper  '•  I  Vide  de  bouis  fertorein  :  t  Concaloit 
cor  ineum  inira  me  %  >  etc  El»  c  inflammalani 
esl  cor  meum  ^,  i  elc.  Sed  et  Jeremias  do  bis  aii : 
c  Scrnteinur  vias  noslras,  >  remcinorando .  c  ei 
qiiseramus  >  dijudicaodo»  c  el  revertanior ',  > 
cnibcscendo.  Sed  caulc  advoriamos  qnln  diabolus 
siitagitcapiilos  boiiarum  cogiialionum  avcilore»  mab- 
rum  relinqtiere.  Deutes  dijudicaiionis  confringere, 
erubcsccniesgciias  iinpudicas  reddere.  De  primofcit 
iiguraquod  Anouyqui  dicitur  rei  Rabith.ountiisliavid 
rasit  dimidium  barbaeetdiniidium  capiliorum  *.  .\iioo 
qui  dicilur  dolor  eorum^  Id  esl  diabolus,  rci  Rabalb, 
qiix  diciiur  iiccu^  id  esl  infemi»  nuntiis  David  qui 
dicitur  manu  foriii^  id  esl  Cbrisll,  rad;l  diiuidioai 


caruin  per  cuinpunctioneiii  Deo  iinniolainus.  Itetii  C  barbae  et   diniidiuiu  capiilorum«  dum  nunii.iniibus 


capra  in  arduls  pascitur,  el  cogitalio  jusii  iu  coelis 
delecUtur.  Qui  diini  Calaad,  qtiod  dicitur  acervui 
icitimottiif  asccuduiit,  cuui  niuiuruni  viriutum 
«ppareutia  jusli  saiculo  rcjuntiasse  probaniur. 
Pcntes  ovibus  coinparaniur,  i.l  csi  dociore.^^  propier 
candorem  virluiuni  et  innoccuiiain.  Uciie  do  Lava- 
cro  ascendisse  dicuntur,  qiiia  de  ore  ipsoruin  sernio 
iion  procedii  imtnuiidus.  Sicut  ait  Apostoius :  c  Oin- 
liis  serdio  malus  de  prc  vesiro  non  procedal. 
Sed  s'i  qqis  bonus  est  ad  xuliacationem  x^diAcii,  ut 
det  gruliaui  audientibus  **. i  Omnes  gemetlii  fetibui  ili- 
cuntur  propler  dilcctioneui  Dei  ei  proxiiui,  quain 
praedicaiit,  vel  doctriuain  Yetcris  et  Novi  Testa- 
iMcnii,  vel  saluietn  auiiux*  ct  corporis.  Conici  niali 
punicigenae  coinparautur ;  iii  genis  eiiiui  pudor  prx- 
dicantiy,  In  rubore  corticis  passio  Salvalohs  deai- 
Hnoiur.  Sequitur,a6>9ii«  occuUis  luii,  quia  in  prx- 
dicaloribiis  exterius  apparct  Cbiisti  passio.  Inicrius 
vcro  latel  virius  et  devoiio.  Moraliier  :  in  capillis, 
cogilatio,  in  deniibus,  cogil.itionuni  dijudicaiio  , 
|u  riibore  geiiaruin,  lervoriu  bonis,iu  uialis  con- 
fj&io.  Ordo  congruus :  debel  ciiiin  lioiiio  'in  corde 
suo  cogiiaiiones  suas  lain  bouas  qtiain  lualas  revuU 
ycre,  secuudo  quadi  quibusdam  deniibus  revolutas 


nonien  Doinini  bonas  aufert  cogitationes»  uiabi 
atitcin  rclinquit.  De  confractione  dcntium  ak  Jere- 
niias  :  <  Coufregit  ad  numernm  deules  meos  *•  >  De 
inipiidoniia  geuarum«  idem ;  c  Facies  scnum  noa 
erubuerunl'.>  Et  alius  propbeta  :  c  Frons  iiierctri- 
cis  facla  est  tibi '.  >  Tria  rero  notanda  sunt  in  capil* 
lis,  sc.licet  quod  tssiiuilantur  caprae»  quod  ascen- 
duui  de  moule  Galaad»  qiiod  fixi  suul  iu  capitc  Ca- 
pra  feiida  esi,  in  aituui  asceudit.  Sicbomo  rcvoivens 
cogitaiiones  suas,  tlebet  se  coram  Dco»  qnaotuni- 
cunquc  fucrii  juslus,  pcccaiorem  ropuUre»  ot  ad  Dei 
niiscricordiaiu  corde  ascendcre.  Scd  tie  mouie  Ga- 
laad  id  esl  de  alliluuinepurjc  conscienlisc,  de  aceno 
viriuiuin  illi  fe>liiN<uiium  perbibente.  Capllli  fixi 
sunt  iu  capite.  Nam  cogiiaiioucs  nostiv,  Deo  qal 
caput  uosiruui  est,  debeot  inseparabHiter  ailhaerere. 
Audi  caprain  feiidam  se  repuUniem  :  c  Putruerooi, 
iiiquii,  et  corruptae  sunt  cicatrices  ineae  a  facieinsi- 
pientia:  mex  *\  >  etc.  Audi  acervum  lestimoiiil : 
c  Gloria  nostra  baec  est,  lestiinoniom  consclentis 
nostrx  *';  >  iteui  :  i  Malediciiuur  ct  bencdicimus  ; 
perseculioneu)  patimur,  et  susliiicmus".  > — c  Apo- 
r  auHir,  scd  nou  destituiuiur  *',  >  etc.  in  capiie 
fi^^a:»  audi  cogilalioi^cs ;  c  Jacla  (ojsitaluiu  luuiu  iu 


.    ^J?*-il      *.*'=** 'h^^-     •*PI»''»-3.     ''h».hH.    "I>eiil.:4.    •MRiff.4.     »M.«  v.  4.      ••  Kpl»r> 

f  V.  ^^\  ""*;  ..7.^'^'';  '^-  ,  V  ^^**i*-  .  r  ^^'^  *^-  "  ^*^^»-  « >8-  •  Psal.  43.  *  rs;.l.  o^.  ^  Psal.  Ti. 
I  Tbren.  3.  •  II  Ui»g.  lu.  '  Tlireu.  3.  •Tbien.  5.  » Jcr.  5.  »•  Wal.  57.  ««  11  Cor.  i.  "  I  Coi.  4. 
f  |1  Cor.  4. 


goioient:  in  cantica  cantic.  -^  lib.  IX,  as4 

0,  ei  ipsjB  lecnulriel  *S  i  -*  i  Ad  te»  Domine,  A  mellU    feiHu9    pcr  Dei  el    proiimi  dileclionem. 


» lefivi  animam  roeam".  i  Tales  respiciunt, 
Bpad  Deum  est  merces  eorum ,  et  ideo 
kiones  eorum  apud  Altissimum  *■•  i  Ibi  figen* 
r  siium»  sunt  quasi  animalia  qux  non  rever* 
ar  cum  irobuiareni ",  quia  in  summitateco* 
miai  est  ^pes  iliius  aeieni»  beaiitudinis,  quae 
incbora  tenet  eos ;  unde  Aposiolus :  c  Tutis- 
I  babemus  solatinui  nos  qui  fugimus  ad  spem 
laui«  qnainquasi  ancboram  animaebabemus  tu- 
:  Qrmametiiiccdeatem  usquead  interlora  vela- 
'*•  I  Respice  etiamqtiod  Iria  suntin  dentibust 
enim  coniparaniur  ovibus,  secundo  dicitur 
icro  ascendentibns,  leriio  quod  omiies  sunt 
is  felibus.   In  Iribus  babemus  ovls  significa- 


Cenm  quoqae  rube»  dicunUir,  eieut  corigx  mali 
puHlci.  Tribus  causis  est  nibor  in  facie*  scllicei 
ex  coorusione/ ex  solis  adustione,  ex  abandanii 
sanguine.  Primus  rubor  fit  ex  enibescetiUa  eri- 
niinis,  secundus  ex  fenrore  et  appciita '  amoris, 
lertius  in  marlyrio  ex  effusione  sanguinis  ;  pro  pri- 
mo  dixil  David :  c  Erubescant  et  conturbentur 
vebementcr  omnes  inimici  niei  *K  i  Pro  seeundo 
dc  Nazareis  ait  Jeremias  :  c  Hubicundiores  ebore 
unliquo*'.  i  Pro  tertiocautu  Eci-lesia  **: 

Rubri  nam  fluido  $anfuine  fulyldii 
Cingunt  tempora  iaurett. 

Propter  boc   dicit   Sapienlia  :  c  Ego  qunsi  plan- 

laiio  rosa!  Iii  Jcricbo  '^.  >  ll;ec  suiit  mala  punica 


i;  in  simplicitate,   in  vellere,  in  lacte.  Qui  *' in   vesie  sacerdotali  pendentia  cum  tintinnabulis 


lore  dcnlium  el  siia  et  aliciia  volunt  mordere 
a»  sumatur  ab  eisdesimpliritatc  ovii,  iniio- 
a  criminibns,  a  vellere  largitas  temporalibus, 

eraditio  io  spirtiualibus.  In  priino,ut  sii  c  iii«- 
'  manibus  ei  munlo  corde  ** ;  i  in  secunJo, 
Dal  in  siinplicitate  ** ;  in  tertio,  ut  prxsit  in 
adinc*^  Talem  se  exhibuit  Jjsepb  frairibus 

iEgypto  *'•  hiiiocciis  fuit,  iiou  reddens  pro 
aala.  Largitatein  liabuit  vellcris  iradita  eis  au- 
Sireddita  insaccis  pecuiiia  "-'S  Erudilioiiem 
sxbibuit,  dicens  eis  :  c  Me  irascaiuini  in  via 
ecttiido  debei  de  lavacro  ascendere.  lloc  la- 
s  iriplex  esi  :  priinutn  fli  in  bap:ismate,  se- 


aureis'*Jd  csi  cuin  laude  divina  in  ore  sapientis. 
llapc  apparent  exierius,  scd  praeicr  bu»c  radices 
virlutuui  suiit  inierius,  nt  suni  occuliae  con* 
icmplalioucs,  dulcia  desideria,  devotiones  sanctae. 

Averle  oculo$  tuos  a  me,  quia  ip$i  me  avolare 
fecerunU 

[Cam.]  Ac  si  dicercuir  :  Tibi  proniissuin  eai : 
c  Spiritus  saoclus  superveniei  in  te  **,  i  ei  illu- 
n;inabit  oculos  tuos  ad  videndum  me  plcnius 
cxteris;  non  tainen  credas  qiiod  iii  via  piencme  videas» 
sed  averie  ocuios  tuos  a  me,  boc  ei»i  ab  incompre- 
bensibilitate  ninjestatis  inoae  ;  nam  virlus  Altissin:i 
taiita  est  quod  ipsa  c  obuinbrabit  tibi  *',  i  sicui 


n  in  confessione,    tertiiiin    in   lacryiiiarum  q  soI  obumbrat  ei  reperculii    oculos,  ne  ipsam  iu 


ne.  lii  primo  abltiiinur  a  contngione  originalis 

in  secundo  a  quolidiana  criininum  dissolu- 

in  tertio  ab  oiisliiiationis  cacciiate.  Primuin 

Jordane,  se<:undiiin    iii    probatica  piscina» 

I   in   naiatoria  Siloe^  Ji)rdanis   intcrpreta- 

een$u$,  in  quo  designatur  liuniililas;  proba< 

'Sf  idest  iiiiioceiitia  et  siinpliciias  ;  siloe  mi«- 

est  niissa  Salvaioris  beniguitas  ei  bumaditas^ 

U)  sanatur  Naainan  Syrus  *'-*',  in  secundo  ja- 

grabato  paralylicus**,  in  leitio  caecus  na- 

Naama n  dicitur  (/ecor^  Syria  etata  regis,  cu- 

I  erat  miles.  Rex  elatioitis  cst  diabolus,  ejiis 

mite  baptisinuin  fuimiis.  Paratysis  di$$olutio 

,  et  nos  quoites  niuitdaiiis  ei  carnalibiis  cri- 


rota  vidcant.  ld(*o,  iiii|uam,  arerie  oculos  luos^ 
qula  ip$l,  id  est  eorum  iniperrectio,  qui  nte  capere 
iion  suQlciuntv  me  avolare  feceruntt  ut  non  beiie  me 
comprebendas,  sicnt  legiiur  iii  parabolis  :  c  Ne 
erigas  oculos  tuos  ad  opcs  qiias  babere  non  poteris, 
quia  facicnt  sibi  pennas  ut  aquih;,  et  volabuni 
iii  ccclum  "  ;  i  et  iii  Psalmo  :  c  Accedit  liomo  ad 
ror  altuin,  ci  esaliabitur  Detis  '*.  i  Consequentcr 
iieratts  quibusdain  matris  laudibus,  quas  Scriptura 
supctior coiiipreliendit,  et  stylus  exponitv  subditur : 

Sexaginta  $unl  regintc^  et  octoginia  coneubiHeB^  $l 
adolesceulHlarum  non  e$t  numerue* 

[Tho.  ]  RegiitaB  et  concubitiae  utrapque  quidem  ad 
tlrouuui  regis  accedunu  filios  regis  generaiit,  sed 


s  involuii  sunius,  paralytici,  id  est  dissoluti  d  non  uiraeque  diadeinate  regni  caput  nobiniant.  IJlrae- 


latojacemus.  Tertiuserat  caecus  a  nalivitatcs 
iper  niatieiites  iii  peccaiidi  coiisuetuditte,  sua 
ar  obstinatiottc.  Priin<its  igitur  sanalur  in 
e,id  esl  bumililale  quod  contulit  Cbristi 
las.  Secunilus  in  probatica  pisciiia,  id  csi 
laia  pcccain  nosira  purgavit  Cbristi  iniiocen- 
umplicitas.  Teriius  iii  Si!oc  qiii  dicitur  mie- 
lia  caccitaietn  nostrae  obstinatioitis  sanavit 
Diissa  Cbrisli  benigniins  et  buinanilas.  In 
non  inveiiimus  slerililniem,  quia   sunt  ge^ 


que  enim  praedicatione  et  baptismo  Deo  aniinas 
acquimnt,  sed  lamen  multum  inter  se  diffenint.  Illas 
namqiie  suni  regitiae  quae  intentibue  regni  in  lioc 
Dooserviunt.  Iil£  vero  sunt  concubinai,  qiue  car- 
iialium  commodo,  volupiatum  occasione  Cbristo  ani- 
nias  acqitiruut.  Unde  Apostolus  :  c  Sive  per  occa- 
sioncin,  sive  per  veritaiem,  dummodo  Cbrisius  an- 
iiuiitietur,  et  iii  lioc  gaiideo  et  gaudebo^.  i  Reginae 
iinque  sexngennrio  designantur,  propter  scientiani 
decabtgi  ct  pci  rectioiiem  boni  operis,  quod  designat 


>sal.54.  »*  Ps:»l.  85.  «^  S;»p.  5.  "  Ezecli.  I.  »*  llrbr.  6.  »  Psal.  23.  «•  Itom.  !«.  "  ILid. 
1.45.  "  •*  Co:i.  41  "  Geii.  45.  " "  lY  \Ws.  5;  Liic.  4.  "  Marc.  4.  ••  Jo.in. 
Psal.  6.  »■  Tlin-H.  i.  "  llymn.  De  ofir,  murtyr.  *^  pe.  li  'i*.  "  ^^^^^-  ^^  "  *-"*^-  '•  "  *^'»^'- 
'.  tiO.  "  IS..I.  ';3.     •^   Piiilipi».  1. 


635  THOMiO  CISTfcHC.  ET  JOAN.  ALGRIM 

tenirias.  !lcni  (|ui..que  per  Juodecim  inuiiiplicaia.  A  c»rcin  luum  *•-••.  i  A  gioria  :  i  ^""•'•^j^'^^'*^ 

factunl  seit.^tgiiiia.  11»  imniquc  quirque  fcnsus  rc- 


gunt,  ct  art  duoderiin  ipos^lulos  fonnaiil  viuni  sunm» 
iil  ciiin  ei»  recipiant  in  regiio  coronain.  Octogena- 
riiisqiii  ex  quatuor  niul:ipiicalur,  in  innlo  accipilur 
propiei'  le:i:p  )ralium  rcruin  vo!upiaie<,  qtiia  iii^us 
sxculi  cnrsus  qualuor  lcmporilius  agitur,  vel  inuo- 
diJS  qiiaiuor  clinialibus,  scilicel  orienie.  occidente, 
aquilone  et  austro,  dirimiiur.  Adolesceiilulj^  sunt 
qii:i;  nupir  in  Cliristo  renatx,  ad  pr.Gdicandiiin  noii- 
dum  suniciuiii,  ct  quasi  no  diin  lono  reg:*li  1ii!m* 
les  iii  niiiiisiorio  reginx  lidel  bus  assistuiit  cxcubii<t, 
qi:ia  ju^sis  s;MiCtx  rcclesiaB  n^^eliicr  oblempcranl. 
Undc  supfrius  :  c  Adoles{ ciitul;c  dicxcruKl  te  iiN 
niis^^,  I  qunrum   noH  esl  uumerus ,  quia    moilum 


filin  regis  ab  intus  in  flnibriisaum!*.  v  id  esl  «pe 
rihu>  tbariialis  ,  i  rifcuniamictn  variclalibus'»i 
virtuiuin ;  a  consonio  :  t  Addiiceniur  regi  virgi- 
ucs  posl  eam.  proxim:e  cjus  ancrenlur  llbi  ••;  •• 
piierperio  :  « Pro  patribus  tiiis  natl  lanl  lit^ 
f,Ii,u  ,—i  Muliereui,  ait,  fortem  quis  Inveniel  ••?» 
Ene  invenisti.  Sed  ad  quid  fortituda  fjus? 
Quia  €  procul  ct  de  nliiinis  finibiis  prelium  ejMS^';  i 
id  est  de  ccbIo,  qni  est  fiuis  superior.  i  Coufidii  in 
ei  cor  viri  sui  ••-".•  Concubinx  vero  gencraut  ali- 
qiiando  regi  conformcf;,  aliquando  mairi  sluiilcs, 
aliquanilo  degenercs.  Ucgi  coi.rormes  viriutc,  roatri 
siuiiles  voltipiaic,  dogcnercs  iufiilcliiatc.  Priini  sunt 
viri  ^apientes  cl  robiisti.  secundi  mollea  el  effcnil- 


■III.1        ,    f    rinrtiufft      fivft    t«i     fiMmcvii*.     «|iii«i      ■■•v«iiiiii  «iii  ^d|fiv*i»^«     ^»    •«*»»•••»•■.    w—»— — 

nosirae    asiiinaiionis   transcendit    suii.uia    cixiun»      nnti,  tcrtii  suiil  haBrelici.  In  figura   borum  Osce 


patriaR  roelestis. 

138  Feininarum  Iria  geucra  enumcrata  siiut  : 
regiii:i;  et  concubiii3,  adolesceiitul;e.  Ilegina!  suut 
qua:  lilios  |i:triiiiil  regi  de  malriinouio,  coucubinx 
p.iriiint  sii;e  coiijngio,  adolc&cciittilo!  proptcr  iTia- 
teoi  non  sunl  a;*tx  pucrperio.  R<*gin:c  pariiiiii  ad 
btnoi-CiU  re;:iinii,  con  iibin;c  pi op'.er  teniporalc  so* 
latiiiiiiy  adotesceiitulu:  inteut;e  sunt  iii  rcgir.x  ob- 
se<iiiisiin.  Uc^jrx  sunt  pnvdicatorcs  spiritu.les 
con  oiiiax  laniales,  adolesceulul;i:  luinores  spiii- 
tualiuui  vii.iin  aMuulanies.  Ucgiiix  vcrbo  el  cscin- 
pl.) .  li.s  proriciiini,  (Oiicubiiue  vcrbo  pronciuiH,  sed 
excniplo  corruuipuiit,ado!e&ceiitutju  ve:ba  eicxeui* 


propbela  daxil  uxorc.u  foruicaiiam,  sciliccl  Co- 
incr**.  Csec  s/i/rfl/or  dicilur,  id  CSI  Cbii^tus.  Uic 
iii  fornic.iria  primo  giguil  filium  sibi  siuiilcm,  oiide 
diclus  cst  Jc7.ract,  id  csl  temen  D^i,  vel  fiUus  Dei, 
Sccun«!o  foriiicaria  paril  liliam  sibi  similem,  qiiia 
voliipluosain,  uudc  vocat j  esl  Ahsfjue  misericordia, 
quia  niatrein  sei|ueiido  nipreuir  miicricordia  Dci 
privari.  Teriio  iicperil  niiuiu  dcgciicrein,  quia  in 
boc  degenerat.  quod  maii-cin  trnitsgreditur  iiifi* 
dfliiaic,  uiidc  vocaius  est  Sitn  poputus  meHi"» 
Priiui  xdificaiitur  niatris  verbo,  secuncli  corrn:n- 
puntur  cjus  cxcmplo.  terlii  seducuntur,  quia  puljnl 
niatiem   peuiiiis  alienam  a  Dco.   Priinis  divilnr: 


,     -_  -_         ,„  .,  , .    w    .r.       w.     w^W.-.  III.IIICIII  |lt-lll»»iJ»  «•!«,•. .>•••  «  »#*W.  > - 

pla  bouoruui  ;>iteut!uiit.  Bc  pii  i  is  aii  Apostolus  :  ^  ,  Qn  u  J.runf  Licitr  ;  >  secuuilis  :  i  Qua?  .lutein  fa- 
«  Dc^jondi  vos  uni  viro  virgiiic.n  castani  cxbibtre  t.uni  noliie  laccre"; »  lertiis  :  i  Scd  ct  laniia?  nii- 
Clir;sio**;i  dc  sccundis  S..I0111011  :  «  Erunris  a  inu*      daxcruiit  inaiumas,  lactavcrunl  catulos  suos  ". » 


licre  e\tranea,  qua:  niollii  scrcioucs  suos.  »  scilicct 
pru*dicnii(lo,  1  cl  rdii^qiiii  diiccui  poliertntis  su.r, » 
id  cst  Cbristum,nialc  0|nTaudo,  «  ci  parti  Dei  sui 
oblila  cst**.  »  qiiod  xcibci  spoiidel,  o|»cre  iiou  ad- 
iiiplcnlo;  «'.e  icriiib  :  <  Ad.iuccuiur  regi  virj^iiits 
post  caiu,  proxinia;  ejus  aacieiitur  libi  ^\  1  De  re- 
giiiis  Panliis  :  «  Salvabitur  inulicr  per  niiorum  ge- 
iieratioiiciii,  si  peruianseriul  in  fi  lc  ct  ditcciio- 
ne  ^*.  I  De  coucubiuis  idem  :  «  Non  simiis  s  cut 
pliiriu:!  adultcraiites  vcrbiim  Dci  ^*.  >  De  adolcitceii- 
tulis  :  «  Adolcsccutulx  <!ilcxiTiiiit  tc  liimis.  »  Li  : 
<  Currcuius   iii   oi!ore   tiitgiii.iitoiiim    tuoruin  ^\  1 


IMini  coiiforinauiiir  rcgi :  «  Quos  cniiu  pnrscivit, 
pricdcsiinnvit  conroriiics  fieri  imagiiiis  Filii  sui".» 
Dt:  filia  qiuc  mntri  assiiiiilatur  dicilur  :  «  Fdia  Da- 
byloi.is  miscra".  »  lude  niiscrn,  quia  inatri  assi- 
iiiikitar  ;  umlc  poeia  •* : 
Sciluel  exspcclits  ti/  iradat  viaier  honesios, 
Aut  alios  mores  quam  quos  habci  ?  uiile  ptrrro: 
filiolum  urpi  retul(V  producere  tur.fm. 

c  Cum  enim  aiul.itlarcnt  anipalia,  ambulabant  pa* 
ritor  cl  rot;i*  jtiM;^  ca ;  cuniqoe  elevaTcniur  a  terra, 
clcvaliMiiur  pariierci  roiae  sequcnics  ea  ••. »  Ani- 
nialia  isla  suul  pr;cl.4i.  lotje  suni  viix  lioniiuuin^ 


llas  regii.as  liguiavii  Bciliabrc,  qnam  D.>vi,|  iinxii  0  Cum   ergo  siubulnit   proplali  ,    per  tcrrena,    cii 


in  uxorcni,  et  fecil  re{^iu;iiu  ct  ipvn  pepcra  ci 
liiiuin  snpieuteiP,  scilicct  Salomoiiciii  **.  lictb^aboe 
sepiiformis  vcl  /^u/€ui  abuiidantia:  dicitiir  :  qui 
e;iim  Spiritu  sepiiformi  suui  pleni ,  ci  scientia 
aiuadanl,  et  filios  pacitiios  gigniiiit,  quod  souai 
Salomoii.  Tales  rcginx  plareni  David,  suui  euiin 
liudabiles  in  quatuor  :  iii  gloria,  iu  rosma,  n  con* 
so.lio,  a  puerpcrio.  A  foruia  exicrius,  a  glori.i  in- 
tarius,  a  cousorlio  adolescentularum,  a  pucrpciio 
conversorum.  A  forina  :  «  Lt  coiicupiscet  rcx  ilo- 


couforinalur  bomiuum  vita ;  el  cuin  elevnntur  ad 
coctcstii,  et  rotic  stmilitcr.  De  nliiuMS  dicilur  :  «YiC 
g«»iili  pecc;iliiii,  populo  fiiavi  iniqultate,  sciiiiui 
iic  |iiam,  (iliis  sceleiatis  *^ !  »  Adolesceniulanim  e>t 
lu  Ecclcsia  religiosonim  ^itaui  inspiccrc ;  magisiro- 
rum  doctiina,  quasl  paiie  se  reticere;  in  ainariiu- 
diiie  pcccata  sua  remeinoraie;  sese  frequenier  U- 
ciyniis  iieifundtrc,  ui  sic  taudem  possini  esse  de 
niim^ro  regiunrum,  et  nd  loriim  regi.^*  nccedvre.  Sic 
illa  Uiilb,  qux  diciiur  iiispi^aia^  Moabitis,  i:i  agro 


*•  Cant.  i.    *"  II  Cor.  11.    **  Piov.  *>.  **  Pj.;,l.  U.  *»  1  iin.  e.     *'  II  Cor.  2.    *'  Caul.  I.     *•  II  IWg. 

i\.     ^•.•«  iSal.  44.       •»  Ibid.       *Ml.:i|.  "  ll.i.l.      •  l»rov.  .il.       »    ll.io*.      *••*'    II»  *l.  »•    Ub.-.    l. 

••  llml.      •^Matib.  23.      •»  ihrcn.  4.  ••  Uoin.   8.  *' ISal    !5ii.       •^  Juv.  m  ,  25'J.  •*  F.xciii.  l. 
»•  La.  i. 


025 


COMMENT.  IN  CANTICA   CANTIC.  -  LIB.  IX. 


626 


rigor  rcligiosi.  Est  enim  rigor  .ihtiineniiaR,  ei  f sl  A  quia  jani  qiioil.immo«lo  illius  imaginem  leues.  Nam 


rlgor  disriprin»,  ct  cst  rlgnr  palienii.T,  ct  est  rigor 

in  oratione  vcl  iticrepalione.  Ahstinentl.-u   est  ab 

•Hmenlis,  ilisciplinx  .1   leviiaie  ezierius  in  mcni- 

bris,  patienlix,  ne  iniioncsta  gcsliculalio  memhro- 

nND  ei  ilolore  apparcat   in  exterioribus  signis;   in 

ropreliensione ,  ne  nimis  sii  rcmissa  et  mollis.  De 

primo  :  €  Videte  nc  graventur  corda  vesira  in  cra- 

riila  el  ebrieiaie^i  Unde  poeia  * : 

DiuiU  ffunm  parro  iiceat  yrnducere  riiam : 
Ceniitut  obseuii  taiis  eti  flitviutque  Ucre&qtte. 

£1  iilem  de  Catone  rigi.lo* : 

llmc  epulte  vicitte  famte  mnguiqnt  peiintet 
Sitbmovitse  liieiiiem  tecto,  pretiosaque  vesiit^ 
llirtam  meinbrn  tuper  Romnni  more  Quirili»  : 
imUuxitu  togam. 


tna  cooTcrsatio  in  oqbUs  est.  Unde :  1  Yidi  civiiatem 
sanclam  Jcnis;ilem  novam  deaceodentem  de  ccelo 
**.  >  Descendit  lcrusalcm  de  coelo,  quando  fi«lelct 
iniiuntur  veram  pacein  in  terra,  et  eorum  coiiver- 
saiio  jam  loia  in  calis  est.  Vel,  pulchra  In  conju- 
gatis,  suavis  in  continentibus«  decora  in  praelaiit» 
lerribilis  in  manyribus.  Cril  quoque  ul  caslfonr« 
aciet  ofdinata  ^  sl  ponaniur  mariyres  in  fron!e, 
prx'lati  in  secundo  loco,  coniinentes  in  lerlio,  con« 
jiigati  in  fliic.  lla  scilicct  ut  habeant  a  raartyribns 
exeu)pluni  sustinciidae  passionis,  a  praclaiis  verlium 
pr:cdicationis,  a  coulineiitibus  aniorem  castitatis,  a 
conjug.itis  130»l>siinentiom  et  largilatem  in  elee- 
niosyais,  cl  sic  inveiiiantur  iu  (ide  stabiics»  et  lii 


llunc  etiam  commendal  ngorem  ille  plillosoplius  ^  opcrc  cfficnces. 


Suclius  '* : 

Fclix  mmiiim  pnor  (eiat^ 
Coutenta  fidelibHt  arrit^ 
i^ec  iiierti  perdi:a  Ittxu, 
Nec  Dnccliica  munera  norat 
Ltquido  confundere  meHe^ 
^ec  lucida  vellera  teruin^ 
Tyrio  mitcere  veii^iio. 
Somnot  dnbttt  lierba  talubrcs  : 
Potnm  quoque  lubriius  amitis^ 
(Jmbrat-altitsima  pinut, 

Nunc  haliuit  Joannes  B.ipiisia  cum  lociislns  cl  nicl 

Mlvesire  edebal,   et  zona  pcllicoa    circa   hinibos 

ouos  *^  De  rigore  discipliiix  dicluni  cst  :  <  Apprc- 

bendile  dsciplinainy  nequan  !o  irascalur  D«Mniiius 
it 


Putchra  fi,  amica  mea,  suarii,  «I  decora  ticm 
Jerusalenit  ternbilit  nt  easlroruni  aciet  ordinaia* 

[Card.]  Ac  si  ilicat :  <  0  amica  niea,  puichra  $$ 
inlcnlioiie  mcntis,  tuavis  in  eloquio,  decora  iii  ope- 
rihus;  tn  cs  milii  iiViil  Jerutalem^  id  e^it  pacit  »!• 
tio;  pnccm  faciens  inter  Dcum  et  boniineni.  Tu  es 
innlignis  spiritibiis  ierribiUt :  tanquam  iurrit  eedi^ 
caia  cnm  propugnacntit,  sicnt  siiprn  dictum  ei»t,  ei 
qiiia  tn  cs  nt  castrorum  aciet  oritinata.  Ipsani  enim 
l;inqunm  regi.«aiu  sequuiitur  oaines  sanctorum  aciet 
ordinatx,  secniidum  siatus  suos,  ct  proprias  dlgni- 
latcs,  et  meriia;  nt  sub  ipsa  ct  cum  ipsa  pro  nobis. 
iiiililent  contra  hostem.  ei  subditur  : 


»  Sicut  dicit  sanctiis  Benedictus :  <  Ne  scurrilitas  ^      Arsri^  ocuiot  tuot  a  me ;  quia  ipti  atoian  uu  [$• 
fonnUem  inveniat.  » — c  Slultus,  aify  iii  lisuexalsnt      eernnt. 


Tocem  suam  *'.>  Proptercu  oporlcl  uos  coliibcic 
eiterorein  bominein.  Non  solum  eniin  inierior,sed 
exicrior  servandi  est  disciplina.  Vis  habcre  for* 
mam  exicrioris  dii^ipliux?  Respice  oculos  dilecli 
ciausos  in  niorie,  aures  sepins  spinea  corona,  IWh- 
guam  sfmniitcm  :  <  Consnmmaluin  csi  *\>  manus 
et  pcdcs  confixos  clavis.  Esi  ei  rigor  patienii;e,  ui 
ie  non  trahal  dolor  in  femincos  ululatus,  sicut  di- 
lcctus,  qui  <  qunsi  agnus  ad  occisionem  durlus  csl, 
ei  non  aperuii  os  suum  *".>  Ilem  :  <  Non  cril  tur- 
hulenlus,  non  clamabit  ei  iion  aiidietur  forns  vox 
ejos'*.>Esi  et  rigor  iiicrep.aionis.  Undc  Aposto- 
liis  :  <  Corripite  inquieios,   consolamini   pusillnni- 


[Tho.]  Ac  si  niicrte  dicalnr  :  Oculos  tibl  coiu^i* 
binos  dedi,  qiiibus  Scripiurarum  arcana  eogiio« 
scens  quibus  virtutes  a  viiiis  secemens,  in  quibut 
scmitas  justitiu^ :  per  quas  ad  me  veoires,  digno- 
sceiiSt  vel  simpliciter  aspicias.  Sed  vide  ne  hio 
majesiatem  meam  videre  quxras  :  c  Non  enim  v<  • 
deiiii  me  homo  ei  vivei  '*•  >  liaque  averie  ocuh  s 
iuos  a  me,  quia  dum  in  carne  constiidia  pcregrl- 
naris  a  pcrennibus  bonis,  me  perfecio  cognoscere 
nou  poieris.  Igitur  in  via  prxiniuin  non  quacraa* 
quod  non  dabitur  alicui  viventium  nisi  in  palria. 
Quidam  avertunt  oculos  suos  a  veritate,  quidain  a 
vatiiiaie,  quidam  a  majesiaie.  De  primo  :  c  Aversio 


roes,  suKipite  infirmos  '\>   liem  :  <  Argue,   obsc-  ^  parvulorum  iiiicrriciet  eos,  ei  prosperitas  siulioniia 


cra,  lucrepa  **.>  Qui  lali  rigore  esl  ordiunlus,  ler- 
ribilis  est  hoslibus,  ut  caslrorum  acies  ordiiinta, 
quc  nullani  hubet  apeituram,  per  qunm  hosiis  iii- 
pediatur. 

Vel  ita  :  Pulchra  es  chariinie,  siinvis  voluuUile, 
decora  opere,  terribilis  in  tcniaiione.  Chaiiiaic, 
qua  carct  aniiiia  criniiiie  cl  origiuuli  pcccalo,  vo- 
luntaie»  qua  obsecundat  Creatori  suo,  opere,  qiio 
eiterius  contendii  obsequiiim  prxstare  Deo,  ten* 
laiione,  In  qua  virililcr  resislil  diabolo.  Sed  decora 
et  utJerustilem,  id  est  ad  similitudiiiein  Jcrusalein, 


perdei  illos  ^'.  1  De  seciindo  :  <  Averte  oculos  meos 
iic  videani  vauilaiem  '*.  >  De  tertio.  ui  hic  :  Avertd 
ocuiot  tuot  a  me,  quttniam  ipti  avoiare  me  feeerunt» 
Priaia  aversio  esi  c^citatis,  secunda  graviiails, 
icrtia  iufiniiiialis.  Qiia;  carcitatis  esi,  praecipiiai  in 
foveain ;  qtix  graviiaiis  est,  slabilcm  facit  in  nobis 
jusiiiiam ;  qu;e  iulirmitatis  est,  nimit  desiderii  re- 
frcnat  audaciam.  Primi  c  Nescicruiii  neque  Intel- 
lexeruiii,  in  ienebris  ambutnui;  i«leo  movebnniur 
omuia  fundamenta  ierrae  *',  >  id  csi  cordis  flrmiias. 
Qui  eniiii  non  videt,  nullam  in  conle  suo  stabili- 


»  Liic.  21.  •  Lucnu.  Plian.  IV.  •  Lurnu.  Phart,  II.  586.  »•  Bocl.  II,  J*,  I. »»  Mauh.5.  "  Psal.  i. 
•^liccli.  21.  »^Joai.  19.  »  •sni.  53.  »Msai.  42.  »M  Thess.  5.  «•  II  Tim.  4.  ••Apoc.2l.  ••  Exod. 
5.*       »»   PiON.  I.       "  Psal.  118.      "  Psal.  M. 


C39  TIIOMiE  CIRTERC. 

qiiam  cipmentp  coHignnliir  simul  clinrilale,  deiiide 
accumnbtiir  lcmpliim  in  pacis  solliciia  conserva- 
tione.  Sic  docebai  Apostoltis  con$'riiere,  d  cens  : 
4  Obsecro  V08  ui  diguc  anibuletis  cum  Inimilitate 
el  mansueindine,  cum  paiientia  supportanles  Invi. 
cem  rn  cbaritate,  solticite  servare  unitalem  spir> 
tu8  in  vinculo  pacis  '*.  »  Sic  quoque  operatus  est 
Ghrisius.  Vide  ui  omnia  facias  secundum  exemplar 
quodtibi  in  montemonstralum  est*'\  Sicsponsa  est 
una,  est  etiam  et  culumba  bona  8implicilnt«$.  Qitod 
in  tribus  fit :  si  ad  pacem  alios  inviir.t,  st  irroga- 
lus  iiijurias  non  vindicat,  si  in  gratia  Dt\  alios 
*exaltai.  De  primo  :  c  Pacem  sequimini  cum  omnibus 
et  sanctimoniam,  sine  qua  netno  Deum  videbit  "^ ;  ,> 
de  secuiido  :  c  Non  reddenies  malum  pro  malo, 
iiec  roaledictum  pro  malcdicto,  sed  econirario  bc« 
neJicentes  *' ;  i  de  lertio  sicut  ait  Apostotus : 
c  Uptimum  est  gratia  stabilire  cor  '*;  >  et :  <  Vidctc 
ne  in  vacuvin  gratiam  Dci  recipiatis**;  i  et :  c  Florete 
florcs  in  gratln  *'.  i  llinc  est  qnoJ  in  Scripluris 
tres  legimus  columbas :  prima  ranuiin  olivse  ad 
arcam  altulit  in  signum  pacis  in  diluvio ;  sccunda 
in  lege  offerebatur  in  sacrificio,  tertia  npparuii  sii- 
per  Domiiium  in  bapiismo.  De  bis  coluiv.bis  conlra 
Simoniacos  didior  quod  Don:inus  cjccit  de  tctnplo 
flagello  facto  de  runiculis,  vcndentcs  ovcs  cl  bovcs 
ct  columbas  '*.  Ovis  kic  accipilnr  pro  simplicitaie, 
bos  pro  praedicationis  labore,  columha  pro  sncra- 
meiitis  novx  grutia*.  Primuin  vcndunl  bypocrilx, 
sccundum  merccnarii,  leriiuin  Simoniaci,  detcrio- 
res  csteris.  Isii  quia  vendunt  columbam  ejiciunlur 
de  temi  lo,  sicut  scriptuni  est  in  Apocalypsi  ;  cEjirc 
foras  alrium  quod  foris  est*^,  i  scilicct  flagello 
facto  de  fuiiiciilis  pcccatoruin,  unde  David  :  c  Fii- 
nes  pcicntorum  circumplexi  sunt  me  **.  i  Itaqite 
apud  ipos  non  una  coluinba  isla.  Ilem  sponsa 
perfocta  est,  dum  mundus  pcrfcctc  despicitur  co 
ordiiequo  docuil  Dominus  :  c  Si  vis,  aii,  perfecius 
esse,  vade,  vende  omnia  qiix  babes  et  da  pouperi- 
biis,  et  babebis  thesaurum  iii  coeUs  **.  i  Primum 
ergo  cst  in  aflectu,  secundnm  in  eflectu,  lertium 
In  prufectu,  quarlum  in  provenlu.  In  aflcctu  vo- 
luntatis,  in  efleclu  alicnaltnnis,  in  profectu  croga- 
lioiils,  in  proveniu  spcrandx  relribulionis.  Quia, 
fticui  ait  Gregorius  :  c  Velle  menle  ire  csl,  vulcndo 
133  J^*^  bonum  diligiliir.  i  Aliennndo  prorsus 
niiiiidum  despicinius.  t^rogando  proxiinum  diligi- 
nius  dum  necessilali  ip^ius  dc  nostro  snbvoninius; 
int!e  sperando  nos  babiinros  pr;£inia  i.i  co^lo  Ibe- 
zaurizanuis,  etsursum  cor  clevaiiuis. 

Sic  sancii  maityrca  c  cuiiics  ibant  el  flebaiil, 
in  iiealcs  seininn  s::a  :  vciiiciitcs  aulcin  vcnieiil  cuin 
oxsullatione  **.  >  li!?>t  quoque  spoiisa  eiecla  geuilrici 
tuce^  id  est  c  Jerusalein  qux  sursum  cs',  qiix  ea 
maier  nostra  *':  i  ciijiis  taput  esl  Ciiiislus  qui  ele- 


ET  JO.VN.  ALGRIM  610 

A  git.  Scicndum  vero  quod  est  clectio  prftJestinatitf^ 
nis,  et  csl  electio  gratia»,  et  rst  elcclio  assaniptionls. 
Priiiia  libcram  coiiscrvat  bominis  volontatem,  se- 
cuiida  provcliit  ad  dignitalcm,  terlia  pcrducitad 
beatitudinem.  De  priina  ait  Aposloliis  :  c  Sicut  fld- 
git  vos  ante  mundi  constitutionem  **;  >  de  sccQNila 
iilein  Paulus  apostolus  :  c  Non  ab  lioniitiibtis  dceiiis 
iicque  per  bominem,  sed  pcr  Jestim  Chrisiuni  ** ;  i 
de  icrtia  David  :  c  Bcatus  quem  elcgisti  ei  assuin« 
psisti,  babitabil  in  alriis  tuis  *S  >  llcm  :  c  Sancii 
et  jusli,  in  Doniino  gaiidete,  vos  clegii  Deusin  hs* 
reditiiiem  sibi  ".  i  Per  primam  nos  praescivit  IM« 
niiniis,  per  8ccun:lam  nos  vocat  et  justificat**, 
per  teriiam  nos  nuigiiificabtt  in  siia  coelcsti  gloria. 
No:i  in  una  sola  pcisona  biiidalur  buraanitas,  scd 

"  inter  fr.iires  unanimitas,  unde  Aposiolus  :  c  Iii  uno 
Spiriiu  unanimes*'^;  >  sed  notaiidum  quod  in  ora- 
tionc  quidam  sunt  ptisillanimes,  cum  primo  debent 
csse  inagnnni:ucs;  sccunJo  unanimcs,  teriio  lon^- 
nimes.  Tria  siint  qii;e  faciunt  in  oratione  piisilU- 
nimes.  Coiiscicntiu!  itiipiiritas,  pctiiioiiis  snbUinitas, 
ejus  qui  petil  sevcritas.  Priinus  fnit  Jndas,  qni  de- 
speravit  per  rcaium  conscieniiac ,  secundus  fuii 
Acbaz  rex  Israel,  cui  dictum  est :  c  Pete  libi  8igiiu:a 
aDomino,  etdixit':Non  pelam ;  et  non  tcniab-j 
Dominum  *'.  i  Teitia  fuit  inulier  sangtiiflua ,  qux 
non  andcnstangere  C!irislum,c  tetigit  finil.rium  ve* 
siimcnli  ejus  **.  i  Priaius  eiiim  audierat :  c  Pccca- 
tores  Deus  noii  audil  '^* ;  i  sccuiidus :  c  Altiora  te 

Q  nc  quxsieris  ct  majora  lc  nc  scruialus  fuerls  *;  i 
teriius :  c  Cum  implicaveritis  orationein,  non  es- 
audiam  :  manus  vesUje  plcnx  suiil  sanguliie*.  i 
Ergo  sicut  scriptum  cst :  c  Qui  pusillo  animo  esf, 
et  qui  duxit  uxorem,  rcveiia:ur  ad  domuni  suain'.i 
Pusiilanimes,  nolite  timcre.  Nolitc  attendere  sc- 
veritalem,  sed  attenditc  illuin  qui  c  salvum  faiit 
a  piisillanimitate  spiritus  el  tcmpcstate^  >  Qui  cla- 
iiial :  c  Ego  cogilo  cogitationes  pai  is  et  non  afili- 
ctionis.  Invocabitis  me,  et  ego  exaudiatn  vos  *.  i 
Uis  ergo  auditis,  qut  eiaiit  pusillanimcs  fliml 
niagnanimes.  Tria  auiem  sunt  quae  faciunt  magRa- 
ninies  in  oratione,  scilicei  spcs  veuiae,  spes  grati:e. 
spcs  glorix  :  spes  venix  facit  puritatem  conscicn« 
liae,  spes  gratias  ut  secure  petat  sublimia »  spcs 

D  glorix  ut  pustposila  severilale  accendatur  daniis 
benevolentia.  Dc  pri.no  :  c  Spcraie  in  eo,  oninis 
cougregalio  populi,  eiruiiditc  coram  illo  corda  *yi  cte. 
Sic  purilicando  coiiscieniiam  babebis  petendi  au- 
daciani.  Dc  secunJo  :  c  Spera  in  Doinino  et  fac 
Loiiilatein,  ei  inbabila  terram,  pasceris  in  divitii» 
cjiis  '.  I  De  lerlio  :  c  Lxlcntur  onincs,  qui  spcranl 
iii  te;  iii  xicrnum  exsultabuiil,  et  liabilabts  iii 
cis  *.  I  Isii  auJiunt  r  c  Quidquid  orantcs  petitis, 
creJitc  quia  accipiciis  et  fietvobis*.  i — cOratio 
fiJei  alleviabit  iiinrinuiii,  i  ail  Jjcobus  **•  Si  aulcin 


••  Eplies  4.  •••  ExoJ.  2.5.  •»  llebr.  12.  »•  I  Petr.  5.  •»  Hebr.  15.  ••  II  Cor.  0.  "  Eccli.  50.  ••  Joan. 
«.  •^^poc.  11.  ••  Psal.  118.  •»  M  .tih.  iO.  •*  ISal.  \lo.  •»  G.l  i.  "  Kpli.:..  I  "  Cal.  I.  •MSal. 
ra.  »•  Offic.  Eccl.  ••  Itom.  8.  *'  IMiilip.  1.  ""  ls:i.  7  *»  Malili.  l».  '•«  Ji);ni.  0.  >  Kecli.  5.  •  ha,  1. 
>Dcut.«0.    MVJ.  51.     •Jci.20.     ^l*5al.  01.     MVI.  3<i.     •  IVJ.  5.    "Maic.  II.     ^**  C;iii.  5. 


COMMENT.  IN  CANTIC.V 
■mus  niagnaiiiincs,  oporif^l  ul  simiis  un;ini*  A 

rlbus  siimti!»  unanimes  :  in  simpticilale,  in 
itite,  in  ridclilaie.  Prinnim  conira  duplicila* 
lecunclum  contra  propriam  volunlalcin,  ter« 
onlra  inGJeliialem.  Primum  ne  sil  proxiino 
s,  sccundnm  nc  iii  inler  sanclns  seiliiiosiis, 
•  ne  sil  per  iio^resim  a  Dco  divisiis.  Proplcr 
ia  dicil  sponsus  de  spunsa  :  Vua  esl  eolumba 
na  est  foniiu.lo  mea,  una  eti  matri  tuo', 
iplicitnle  dicil  David  :  c  Qui  loquilur  veriia- 
I  conle  suo,  qui  non  e^\i  dolum  iu  lingiia 
**.  I  Quia  vix  diiplex  conslans  e6l  in  omnibus 
as  siii».  De  secuiido  :  c  Eccc  quam  bonum  ct 
jucuiidum  li:ibilare  fralres  in  unum** !  >  llein 
Qui  babitnrc  racituuiusmorisia  domo'^  >  De  B 
;  c  Unus  spirilus  et  una  fides  erat  in  cis  *'.  > 
c  Muliiiudiuis  credenlium  eral  cor  unum  ct 
una  **•>  Suiil  qiioque  unauiincs  in  oralione, 
jnum  peiunl.  c  Porro  unum  est  neccssa- 
.  »— c  Unam  pelii  aDomino,  hanc  rcquiram, 
abilein  iudouio  Domini  omnibus  dicbus  vitae 
'.  I  Inlcriin  ergo  sil  nobis  c  unus  spiriius,  una 
inuui  baplisrna**.  >  Liius  spirilus  in  lcrrcna 
dia,  una  lidcs  in  Ecclesia,  uiium  bnpiisma  in 
anda  conscienlia.  Sed  quia  parum  prodest 
liias  niomenlanca,  neccssc  e>t  ul  ad»ii  lon- 
tas  pcrpclua.  Si  ergo  aspicinius  Clirisium 
imeui  in  susiinenda  mundana  tribulaiionet 
imein  in  passione,  lonj;nniiucin  in  cxspcciu* 
nos  qiioqiie  multo  ningis  loir.'>iiiiiucs  di'b'>  ^ 
sse  in  oraiionc.  Oraiio  ergo  debcl  li..borc 
ditalein,  longnuimiialem,  laiitudincin,  nhi- 
n  :  profunditatem  in  conlriiione,  latiiu.Ii.icm 
ctione,  longitiidincm  in  exspeclalione,  altlu  • 
in  exspeclanda  relributioiie.  AuJi  prorun- 
II :  c  Dc  profiindis  clainavi  ad  le,  Doiuinc, 
Cf  cxaudi  orationcm  mcam*';  >  ct  laliiudi- 
4  Oraie  pro  invicem  ut  salvetniui  ** ;  >  ct 
imitalcin  :  c  Siiic  inlcrinissione  ornte,  >  ait 
lus**.  c  Multuiu  Ciiiiu  valct  deprecalio  jiisli 
I»  >  ait  Jniobus**.  Et  David  :  c  Diii;;niur 
mca  sicui  incensum  in  cunspectu  tiio  *\  > 
c  Vcspertinn  oralio  asceudal  ad  le,  Doinicc, 
^enilui  super  nos  misericordia  iua  *'.  >  Altilu- 
audi :  c  Quoniam  tu,  Deusincus,exnudisli  «rn-  D 
mcaui.dedisli  ba.Tedilaiein  tinienlibus  nomcn 
^iDeeodemSaloinoii:  c  Melioreslfinisoraiio- 
iin  priitcipiuiL.*\>  linque  c  cumslaiisadoraii- 
li  qiiid  ila  peiitis,  credile  quia  accipielis**.  > 
;o  audialur  oraiio,  ciirrat  piisiilanimus  aJ 
*ordiain  ,  magiiauiiiius  nd  lcmperaiitiam, 
lis  ad  obedieniiani,  longanimus  ad  pa:i.  nsinm. 
i>c;ri('ordiaiu ,   nc   cadol   iii   dcspernlioiieiit ; 


CANTIC.  —  LIB.  IX.  M 

temperaniiam,  ne  in  elaiionem;  oliedientiam,  ul 
iion  solum  mngislri,  sed  fratris  mandaturo  pcrAcial; 
pniienliara,  ne  pcr  Ixdium  dcficint.  Dicat  crgo 
p:!sillanimus  *  rDoniine,  cum  iralus  rucri<«  niiaeri* 
cordis  rccordnberis  **.  >  Yitcnt  magnauimi»  nc 
dicatur  cis  quod  duobus  filiis  Zcbedapi:  c  Nctcitis 
quid  iietatis  **.  »  Respicicnt  unanimcs  Cbristum 
qiii  c  faclus  est  Patri  obcdiens  usque  id  morlcm, 
moricm  nutcm  crucis.  Propter  qiiod  Dcua  illum 
cxaliavit*'.  >  Qiiia  veroc  spes  qiia*  diOerlur  aflligil 
anlmam'**,>  andianllonganiniesrc  Qni  pert(.veravcr?t 
usqiic  in  tiiicm  salvus  ei'ii**,>  et  A{)ostolus:  t  Nefati- 
geminiauimisvebliis  dencienlcs.  Nondumcnim  resti- 
tislis  usquc  ad  sanguinein ,  advcrsns  peccatu  ii 
rcpugnanles  **.  >  Non  solum  aulcm  flt  baec  unani- 
mitas  in  oralionc,  scd  in  compassionu^  Ubi  vidca- 
duin  csl  quod  aliud  cst  propitsio,  aiiud  cumpattio, 
aliud  passio  :  in  propassioue  vitctur  primx  tuggc« 
slionis  vebcmer.tia.  iii  compassionc  nasciiur  vita» 
in  passione  saevii  uiilis  afllictionis  angustia.  Priuium 
csi  excrccndae  viriutis  inateria,  per  tcc:undum 
linbelur  indulgentia,  tertium  vero  scquilur  rcgni 
coclcstis  gloria.  In  priuio  triumpbai  liomo  quia 
cilo  su;;gctiioiicni  pcrpendil,  in  tccundo  proximo 
bcncflciiiui  inipondil,  in  tcriio  Cbritto  paiienli  vi* 
cem  repcndil.  Ad  primuni  vot  inviiai  qiii  ait: 
c  Omni  cuslodia  serva  cor  tuum  **,  i  ctc  c  Fili, 
si  ic  laclaveriut  pcccaiorct,  ne  acqaictcas  cis  **•  > 
Iii  boc  conflictu  junxit  Agag  :  quia  sugqettio  dici* 
lur,  scilicet  rcx  Anialec  ^^  qui  dicilur  p^imlus 
alligatus.  Miscricordia  qux  sequitur  compattiti 
dicitur  :  c  Estotc  niiscricordes,  sicut  Patcr  vcttcr 
misericors  est  *^.  i  llcm  :  c  Misericordiam  volui  ct 
iion  sacrificium;  ct  scienliam  Dei  plusquani  liolo* 
causia  **•  I  Dc  passionc  dicit :  c  Beaii  qui  persc- 
ciiiionrm  paliuntur  propter  jusliliam  **.  i  In  prime 
ergo  cst  eolumba^  in  sccundo  perfecta,  jii  lertio  imii 
ett  malri  sntc  el  ditecta  genilrici  suw^  superccelesli 
Ecdesic  Ad  quain  nos  perducat  Jcsus  Christus: 
c  cui  ett  hoiior  et  gloria  in  so^cula  s.Tculoriim. 
Au;cii  **.  1 

Sexaginta  tunl  regtmc,  octoglnta  concubinee ,  et 
adoletceuiuiarnm  non  est  nnmerut.  Verumlamen 
una  etl  columba  mea. 

[Card  ]  Per  regiiias  et  conciibinas  animx  pras* 
laloruin  dcsignanlur,  quia  pariier  ad  torum  acce-> 
duiil,  pnritcr  generant,  scd  noii  pariter  coronanlur. 
Regiiia:  cniin  inliiiiu  rcgiii  (oclestis  cx  vcriiaie; 
cencubiiix  vcro  intuiiu  rerum  leinporaliuui,  et  pcr 
occnsioncm  d«iclrinx  inserviuiil,  ci  de  iilrarumqiic 
friiciu  gaudct  Apostoliis,  diccnsad  Philippenset : 
c  Quid  enim,  dum  oinni  modo,  sive  fier  vcriia:c;n, 
sivc  per  occasioncm  Cbristus  annuiitielur,  el  iu 
boc  gaudco  ct  gaiidcbo  ^\  i   lllud  auiem  atleud;»* 


*  Psni.  U.  "  Psal.  132.  «^Psal.  112.  ••  Orflc.  Eccl.  "Act.  4.  "  Luc.  10.  '» Psal.  «6. 
5t.  4.  *•  Psal.  «29.  *»  Jac.  5.  **  I  Tbcss.  5.  *»  Cap.  5.  *^  Psnl.  «40.  *•  Anl.  De  Dom.  i 
.  ad  Vespeins.  *•  Ps^d.  00.  *^  Ecclc.  7.  **Mnrc.  II.  •*  llaliac.  o.  ••  Marc.  10.  »•  Phil.  t. 
.V.  15.  »«  Maiili.  iO.  •Mithi.  12.  »MVov.  4.  ••Piov.  i.  •MUeg.  15.  ^»  Luc.  6.  »»Osc.  6. 
IU.5.      ••   llum.    IG.    ^»    Pbil.    i. 


64S  THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALCRINI  tU 

nitts,  qtioil  concuLiiiac  pluret  timi  niimeroqnain  A  >n9ni,  Jamccelfsli  rcrcciloiiesaginaUfn;tottdaiilftii- 


ffginae.  In  adolescentulis  vero  dcsignalur  niJis  ei 
qiiasi  iniiuroerabilis  illaruiii  auimanim  muliiMido, 
qiix  rciiOTniur  per  fidemy  adliue  depcndens  ab 
uberibus  mngislroruin,  dc  qtiibus  dicil  Chrisins 
quod  licet  prxdiclarum  animaruin  lanla  sit  muUi- 
ludo,  taincn  una  est  columba  mea  plena  gratia  pm 
cstcris»  et  ipsa  cst  uua  niatri  sux,  scilicet  cCRlesti 
gralia,  quia  siugulariter  diccre  potest :  c  Gratia 
I>ei  sum  id  qiiod  suni,  et  graii^  cjus  in  me  vacua 
iion  fuit  ^*  :  I  et  i\m  est  clccta  gcniirici  sus. 
Main  inter  oiniies  fiiias  genitrici  su9C,  niilitaati, 
sctiicet  sive  triumpliauti  Ecciesi.T,  ipsa  est  pi.T^clc* 
ct:i.  Ei  ideo  ad  laudcs  cjus  onines  assurguni;  bOc 
esl  quodsequilur : 


pr:i  condiiionem  liumnnam  ad  siipema  gandia  exalta- 
Uin.  Non  baU^t  maculam  neqne  rugaro,  sacriflciis  p«- 
rificaia,  sagliiata  esi  pane  ccelesti  satbta.  Adgaudla, 
sciliceteialuia,  scilicet  \ino  hetitiaeeihilaraia.  Hat 
triasuntdcqnlbasaitSaniuel  ad  Sanl:  cCnniTcncris 
Mt\  quercum  Tbabor,  occurrcnt  tibi  trct  Tiri  «inies 
in  Bclbel :  unut  portaiis  tres  bydriis,  aliut  port-ms 
tres  tortis  panis,  aliiis  lagcuam  tiiii  **.  i  Tbaiior 
vemeiif  /Hr#ii  dicitur«  qucrcus  csl  crux  Christi  p  ' 
quam  vcuit  lumeu,  tres  viri  suut  tria  gcni^ra  b*K 
niinum  :  incipicnles,  proficienlc^s,  perficicnles,  vil 
i/aniel,  iob,  Noc.  In  Iribus  bacdis  triplei  tacrili- 
cium  esl,  quibus  spoiisa  est  purilicatay  quta  bjedi 
iu  lcgc  sncrificabantur.    Prinium    tacriflcium  csl 


Yiderunt  eam  fHiK  el  beatmimbm  pmilieaterHn\  B  contritioiiis  ,     tecundum    justificationit ,    terlium 


ret^ina  el  eoncubiiifg  laudaverunl  eam» 

[Tbo  ]  Magua  laus  cst  uuitati  catliolic»  qnnin 
et  gratia  mater  qnsc  genuit  iu  perpeiuum  clegit  ct 
filiae  quas  ipsa  Deo  pcr  spiriluui  genuit  et  cuuiri- 
vit,  iiioi  ut  vidcruni,  id  est  ul  cjiis  casliiatem  iiix 
diiiiceruut,  ut  dona  promissx*  ilii  hxrediiatis  au* 
dierunt,  merito  beatificare  non  cessant.  Sed  ei 
rcginae  el  concuMii»  prxcoiiiis  jusiIk  cxtollunl,  iJ 
ctt  coelesies,  h^  quan  vcre  rcgni  cjns  sunt  pnriic  - 
pcs,  sive  ilhe  qii»  ei  solo  noniiiic  .idlixrentes,  sc.l 
spe  sunt  ct  animo  terrcstres  pereuni  cam  dlgna:n 
i'>i'de  fatcntur.  VtifeniMl  /!/i>,  vidcrunt  regince^ 
viderunt  eoneubinof.  Filis  8ns|iirantes  in  ejus  Kinii- 
laiioiie,  rcginx  congralulantes  de  ejus  perfccilone, 
concuLins  cornis»  suiit,  verme  cotiscicntix.  Filix  ^  Pro  primo  nedicatur  beata.  pro  secundo  beaiinr, 
suspirant  in    illam  ,  suam  cognoscentes  innruilta-     pD  teriio  bcaiissiiiia. 


jubilationis*  Dc  priiiio :  c  Sacririciuiii  Deo  spirilus 
contribulatus  *' , »  de  secundo :  c  Sacriflcnte  sacn- 
flcium  iustttix  '*• »  de  teriio  :  c  Sacriflcium  lau  lis 
lionorabil  me  '*•  i  Sic  sponsa  priut  in  te  n:Bt  1 1 
velerem  bominem  per  pQenitcutiam.  liidc  in  novi- 
late  vlt»  ambtilat  per  juslitiam  *S  Tandem  D*:u.a 
laudai  pcr  ineflabilcin  lairuiani.  Bcatitticiin  dicitur 
tponsa  Iribus  pauibus  satiata,  de  quibut  in  Evafi- 
gelio  :  c  Amicc,  coiumoda  milii  tres  paiie^  **.  i  Pr- 
mus  ett  doctrinae»  134  secundus  lacrymaruii?. 
tertius  consobiionis  diviii«.  Primus  esl  ile  mensa 
propositiouis '* ;  sccu  r!us,  unde  D;.tid :  cFu.*niit 
mihi  lacrym»  nic»  pancs  die  ac  vy^t^  ;•  dc 
lertio ;  c  Panem  anr- ''orutn  manducavii  lionio  ^ 


leiu;  regins  congratuhinlur,  parii.r  restinanes 
td  beatitudinem;  concubinx  roduntur  verme  oii* 
scienli.T,  quia  se  vidcnl  prxparatas  ad  damnalio- 
Dcm.  Uinc  est  quod  claiuant  adolescenltilx:c7'rahe 
nospost  tc.  Curreinus  iii  odore  vngiientorum  tuo* 
ruin  ^*.  >  Uiide  Rutb,  quae  inspirala  dicilur,  ad 
socrum  suAin  Noemi,  qinc  dicilur  pu!ehra,  clamal: 
I  Qiiocunque  ibis  cl  ego  vadam ;  quocunque  ina- 
nelis  et  ego,  vivii  Dnminus,  quia  sola  mors  me 
et  tie  teparahit  ^^  >  RegiiiaB  dicunt :  c  Lxiatus  suni 
in  bis  qiia:  dicta  sunt  mihi  :  Indomum  Doinini  ibi- 
mus  ^*.  >  Concubinx  roduntur  verme  conscicniix, 


Lagena  viiii  est  laetiiia,  qua  tntcrius  lan^it  Cbri 
;>luin,  cum  illu  jaai  dcg*ist:'iis  tiipcmac  paris  gaii- 
dia.  Fi  snpra  pectus Dumi/i  cuni  Joani  e  TclMmeni 
anioie  aiccnr.i  in  ccpna  recumbunt  **•  Primut  cuiai 
tacuis  cst  Uugere  fimbriam  vesriinenti  cjust  Id  e*t 
fidei  vel  conversailoiiis  ejus,  cuin  beuiorrboide  nit- 
licre  **,  ei  hac  sanamur  a  sanguiMC  cul.  %•  Scc*  ii- 
dus  tactus  cti,  langcre  pedet  jus,  bl  esl  affjcln?, 
cuiii  Maria  Magdalene.  Tertius  eti  sup  a  pccns 
ejos  cuni  Joanne  in  ccpua  rccuniberc,  id  csi  tnperna 
gaudia  tapere,  et  iude  laudatur.  Potsuni  bxc  accipi 
de  beata  Virgine.  Notaiiduni  autem  quod  concubbM 


lestimonium  illis  reddcnte  conscicntia  ipsaruni,  et  0  possunt  accipi  hi  qai  adhuc  ploranl  pro  peccaionini 


inlcr  sc  inviccm  cogitationum  accusantium,  unde 
quxdam  rcverientes ,  clamani :  c  Moniine,  iie  me- 
iniiicris  iniquiiatuin  nostrarum  antiqoaruiu  ^*.  1 
Quidam  dicunt  cum  Cain  dcsperando,  dicentes: 
c  liajor  est  Iniquitas  mca  quam  ut  veniam  me- 
rear  ^^.  >  Quidam  vero  cuin  iiida  currunl  in  la« 
queiim ,  diceuies  :  c  Pcccavi  tradeis  sanguinem 
iutiiim  ^.> 

Ordo  congruus  :  prius  videnl,  secundo  pracdicant 
beatlssUuam,  leriio  laudant.  Vidcnt,  c  non  baben- 
lcm  maculati.  ncquerugam^*;  >  prjcdicant  beaiissi« 


cnormitatc,  qui  se  uonduui  judictnt  dignos  ad  rcgis 
anipicsus  accedere;  fiii; .  sunt  quaR  couieiiiphinl..r 
in  bac  pcregriuaiione,  regiuae  qua»  jtm  froanlur  Oii 
visione,  Ijt  ergo  tingulls  singula  verba  atsifoemus 
concuLinsp  laudani,  filiae  vidcnt,  rrglna  praedicant. 
Concubinc,  sicut  accepenint  docunieiilo,  filis  tiiul 
prohant  conlemplatioiils  aigumc  0,  regiar,  %\c  1 
didicerunt  esperimcnto.  Concubinae  budini,  t^u^ 
de  noete  turrexii,  ei  dedit  praedaro  doii  csiicit  huk 
elclbaria  anciills  tuis*';  fiirj^,  quia  1  omnls  luria 
ejns  filiae  regls  abinlus  iu  fimbriis  nurcis  *' :  •  cgi- 


^lCnr.   «6.      *»Cani    I.      *M\ulh.  I.    ^Psal.  4il.     ^  Psal.  7g.     *»  Gcn.  -f.    *»  Matih.      . 
Epbcs.5.    ••  llleg.  10.  •»  Psal.  5)     ••  Psal.  4.    ••PsaL49.      •*  Rom.  6.     ••  Luc.  II.     ••Noin. 
•^  Psal.  Al.     ••  Psal.  77.    ••  Ju.»n,  I"..     "  L:c.  8.    ••  Prov.  51.    ••  Psal.  ii. 


eSS  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -^  LIB.  IX,  654 

DomitiD,  ei  ipsie  lecnutriei  >^  i  —  c  Ad  le»  Doinine,  A  mW/ii    /eij^iif    pcr  Dei  ei    proiimi  dileclioiiein. 


ifiqoil,  le?aTi  auiinaiii  roeam  *'.  i  Taies  respiciuiii, 
quia  c  apod  Deum  esi  merces  eorum  ,  ei  ideo 
cogiuiioiiet  eoruni  apud  Allissimum  '*.  i  Ibi  figcn* 
lcf  ^r  SQum»  lunt  quasi  aoimalia  quas  non  rever- 
Mbanlur  cum  ainbularenl  *^,  quia  in  summiuie  co* 
fiutionum  esi  spes  iliius  aeferiMe  beaiiludinis,  quae 
quasi  aincbora  lenei  eos  ;  unde  Aposiolus :  c  Tutis- 
simuiu  babemus  solaliuiii  nos  qui  fugiinus  ad  spem 
tenendaiii,  quamquasi  snclioram  animaebabemus  lu- 
lam  ac  Ormameliiicctteniem  usquead  interlora  vela- 
nilt.is**.  I  Respice  eruiuqiiod  iria  sunlin  denlibuss 
primo  eniin  comparauiur  ovibus,  secundo  diciiur 
de  lavacro  ascetideniibus,  leriio  quod  omues  sunl 
gemeliis  feiibus.  lu  trlbus  habemus  ovis  siguiflca' 


Cenm  quoque  rubeae  dicunturt  $icut  con$x  me/i 
pMjiiVi.  Tribus  causis  est  nibor  in  facie«  scilicet 
ex  coofusione/ex  solis  adusiioiie,  ex  abnndanti 
sanguine.  Primus  rubor  fit  ex  erubescentla  cri* 
minis,  secundus  ex  ferfore  et  appctiiu '  amorist 
lerlius  iu  marlyrio  ex  effusioue  sanguluis  ;  pro  pri- 
mo  dixit  David :  c  Erubescant  ei  conlurbentur 
Tebementcr  omnes  iuimici  niei  *^  i  Pro  secundo 
de  Nazareis  ail  Jercmias  :  c  Rubicundiores  ebore 
unliquo  **.  >  Pro  tcrtio  caulil  Cci lesia  '* : 

nukri  mm  fluido  tatifuine  fulyidii 
Cirtgunl  lempora  iaurete. 

Propicr  boc   dicit   Snpienlia  :  c  Cgo  quasi  plan- 

laiio  rosa?  iii  icricho  *^.  i  ilxc  suut  mala  puuica 


tioiiem ;  in  simpliciuie,   in  vellere,  iu  lacte.  Qui  '^  iu   f cste  sacerdoinli  pendentia  cum  liulinnabulis 

ergo  roore  dcntiumet  sua  et  aliciia  volunt  mordere 

peccata,  sumatur  ab  eis  de  simplidtatc  ovli,  iuiio- 

centia  a  cr'.miuibu.s,  a  vellere  largitas  temporalibus, 

a  lacte  eruditio  in  spiritualibus.  In  primo^ut  sii  c  iii.f 

nocent  manibus  et  mun.io  corde  ** ;   i  in  secuudo, 

ul  tribuat  in  simplicilale  ** ;  iii  lerlio,  ut  prxsit  in 

sollicitudinc  **•  Talem  se  eihibuit  Jjsepb  fratribus 

»uis  in  iEgypto  **•  iuiioccns  fuit,  noii  reddens  pro 

niiills  roala.  Largliatein  babuit  velleris  tradita  eis  au- 

nona,  eireddita  iu  saccis  pecuiiia  **-*^.  Eruditioiieui 

laciis  exbibuit,  dicens  eis  :  c  Ne  irascainiui  iu  via 

*'.  I  Secundodebet  de  lavacro  asceudere.   Hoc  la- 

Tacrum  Iriplex  esi  :  primutn  fii  iu  bap!isinalc,  se- 


aiireis*'Jd  cst  cuin  laude  divina  in  ore  sapienlis. 
llxc  apparent  exterius,  sed  prslcr  bu>c  radices 
virluiuiu  suul  iiiierius ,  ul  sunt  occultae  con- 
lcmplaiioncs,  dulcia  desideria,  devotiones  sancUe. 

Averte  oculoi  tuoi  a  me,  quia  ipsi  me  «volari 
f(tfcfrtt9il. 

ICam.]  Ac  si  dicerctur  :  Tibi  proiiiissum  eat : 
c  Spirilus  sanclus  superveniet  in  le  **,  i  et  illu- 
niiuahit  oculos  luos  ad  videnduin  roe  plenius 
cxteris;  non  lainen  credas  qiiod  iu  via  plencme  videas, 
sed  aterie  ocuioi  iuoe  a  m«,  boc  est  ab  incoropro- 
heiisibiliiaie  lu.tjesiaiis  im^as ;  nam  virtus  Allisslmi 
lanla  est  quod  ipsa  c  obuuibrabil  tibi  '*,  i  sicui 


conduin  in  confessione,    lerliuin    in   lacryiuarum  q  suI  obumbrai  et  reperculil   oculos,  ne  ipsuin  iu 

effusione.  lu  primo  abluiinur  a  conlngione  originalis 

lepr«,   in  secuudo  a  quotidiaua  criininum  dissolu- 

Sione,  In  lerlio  ab  ohstiiiationis  cxcitate.  Primuin 

fit  in   Jordaiie,  secuuduui    iii    prohatica  piscina, 

tertiom  in  nataioria  Siloe.  Jordanis  iulcrpreU- 

%ur  deeeeniue,  in  quo  dcsignalur  huinililas;  proba- 

los  otit^  idest  iiinoceiitia  ei  simpliciias  ;  siloe  mis- 

fus.ld  ea  niissa  Salvaturis  beniguilas  eibuinaiiitas. 

In  priiiiosanalur  Naainan  Syrus  **-*",  in  secuudoja- 

ceiisiii  grabalo  pnraiylicus**,  in  terlio  caecus  na- 

lus  **.  Naaman  dicituri/tfcor.  Syria  elala  regii^  cu- 

jus  ipse  erat  miles.  Rex  elaiiouis  cst  diabolus,  ejus 

uiililes  aiite  bapiismum  fuimus.  Paralysisi/isso/iiilo 

diciiur,  et  nos  quoiies  uiUHdaiiis  ei  carualihiis  cri- 


rola  vidcaut.  ld<*o,  iiii|Uuin,  aterie  oeuloi  luos» 
^ujci  ipii,  id  est  eorum  imperfectio,  qui  nte  capero 
iion  suQiciuiity  me  atolare  fecerunlf  ut  non  beiie  mo 
oomprehendas,  sicui  legiiur  In  parabolis  :  c  Ne 
erigas  oculos  luos  ad  opcsquas  habere  non  poieris» 
quia  faclciit  sibi  peiinas  ut  aquil;t%  et  volabiinl 
iii  coclum  '*  ;  •  el  iu  l^salmo  :  c  Accedit  liomo  ad 
ror  aliuin,  ct  eialtabilur  Deiis  '*.  i  Consequenlcr 
iteratis  quibusdaiu  matris  laudibus,  quas  Scriplum 
supcrior  couipprehendit,  et  stylus  exponii,  subdiiur : 

Sfxaginta  iunt  regintc^  et  octoginta  comcubinm^  ai 
adoleseeututarum  non  est  numerui* 

[Tuo.  ]  Regiiiai  et  concubiiiae  uinipque  quidem  ad 
tl.rotiuui  regis  acceduiit,  filios  regis  generaul,  sed 


niiiiihus  involuti  sumus,  paralytici,  id  est  dissululi  q  non  utnequediadeinalereguicaput  nobiiiUnt.  IJtrse- 


in  grthatojacemus.  Teriius  eral  cascus  a  iiativiutct 
sic  semper  nianeuies  iii  peccaiidi  coiisuetudiue,  sua 
caecautur  obstinatioiio.  Priimis  igiiur  sanatur  in 
Jordane,id  est  huuiililale  qiiod  coutulit  Chrisli 
bumiliUs.  Secumlus  in  prohalica  pisciiia,  id  cst 
ovina  quia  peccnta  nostra  purgavit  Christi  iniiocen- 
tia  ei  simpliciUs.  Terlius  iii  Si!oc  qui  dicitur  mis- 
iui^  quia  cxciiaiein  nostra;  obstiuallonis  sanavit 
ad  uos  missa  Chrisli  henigiiiias  et  huinanitas.  In 
talibus  non  inventmus  sterilitntem,  quia  sunt  ge- 


que  enim  praedicaiione  ei  baptismo  Deo  auiinai 
acquirunl,  sed  lamen  multum  inier  se  differunt.  111« 
namque  sunt  regiiiae  quae  intentibue  regni  iu  lioc 
Deo  serviunl.  Ilije  verosunl  concubiu«,  qiue  car- 
nalium  coininodo,  volupUlum  occasione  Cbristo  ani- 
nias  acqiiiniut.  Uiide  Apostolus  :  c  Sive  per  occa- 
sioncui,  sive  per  veriuiem,  dummodo  Cbristus  an- 
liuiitielur,  el  in  hoc  gaudeo  et  gaudebo^.  i  Reginae 
iinque  sexngeiinrio  designantur,  propur  scieiiliam 
deculogi  ct  pci  fectioneiu  boni  operis,  quod  desiguat 


"Psal.54.  «•  Psal.  S5.  »'Sap.  3.  »' Ezech.  i.  «*  llchr.  6.  «•  Psal.  23.  ••  Uom.  li.  •«  ILid. 
*»  Ceii.  45.  »»  "  Co!i.  41  «*  Gcii.  45.  ••••IV  IW^.  5;  Liic.  4.  ••  Marc.  t.  ••  io.iii. 
».  »»  Ps:il.  6.  «»  TliiVH.  i.  «•  llyiiin.  he  offir,  martyr.  »*  Rc.  Ii.  21.  "  ExoJ.  28  ••  Luc.  I.  »'  Ibtd. 
•*  Prov.  t.5.  •"  P5.ll.  «ij.     '"  rhilipp,  1. 


635 


THOMiC:  CISTfcHC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


OmiiU  glorlacjws 


senarius.  Ilcni  (|ui;.que  per  Juodecim  inulliplicaia,  A  cnrcm  luum  *•-••.  •  A  gloria  :  i  OmiiU  Rloria«j«i 
fadunl  sexagiiiia.  Ux  iianiquc  quirque  «ensu»  rc-  filia  rcsis  ab  inlus  in  fiu.liriis  auriMs  v  id  etl  iife 
ganl,  el  art  duoderiiu  a)iostulos  forinaal  viiam  suam,      rihus  iliarlialis  .  «  rircuniainicin   ^artclalibus  » i 


iil  cuiu  ei)  recipiaul  iu  regiio  corouaiu.  Oclogeua- 
riusqiii  ex  quauior  uiuliipiicaiur,  iu  malo  accipilur 
piopier  le:i:p  traliuai  rcruui  vo!uplaie<,  quia  biyus 
sxculi  ciirsus  qualuor  temporibus  agilur,  vei  mun- 
dus  quaiuor  cliuiaiibiis,  sciiicet  nrieule,  occideule, 
aqiiiloue  et  ausiro,  diriniiiur.  AdolesceiiluLF  sunt 
qiia*  nupiT  in  Cbrislo  renatx,  ad  pr.cilicandiiiu  noii- 
dum  suniciuiit,  cl  quasi  no  duu  lono  reg:*li  ba'ii- 
les  iii  uiiiMsiorlo  rcgiiiae  lidcl  bus  assislunt  cxculjii>, 
qitia  jubsis  s;m:cIx  rccl^^bix  fif^eliicr  obteuipcranl. 
Uiide  superins  :  c  Adolesicntula»  dicxcrunl  le  nf- 
niis  ^^,  I  qunrum   tion  est  uumerus ,  quia    moilum 


viiiuium;  a  cousoriio  ;  i  Adduceniur  rcfi  virji* 
ucs  post  eam,  proxim:e  cjiis  affcreulur  libi  ••;  la 
pnerperio  :  i  Pio  palribus  luis  nati  «int  Vt\ 
fi!ii»».i— I  Mulierem,  aii,  forlem  quis  loTeniet •*?• 
Eice  inveuUli.  Sed  ad  quid  foniiudo  fjus? 
Qiiia  I  procul  et  de  uliiinis  fiuibiis  prernnn  ejiis»*;  » 
id  esl  de  coelo,  qul  est  fiuis  supcrior.  t  Coiifidli  io 
ea  cor  viri  sui  ••-".»  Concubinx  vcro  gencraut  ali- 
qiiando  regi  conformcs,  aliqnando  niairi  siurdes. 
allquanilo  degeneros.  llcgi  coi.rormcs  viriuie,  malri 
siuii!es  Yolupuio,  dogcneres  iufiilcliiaie.  Priini  siinl 
viri  ^apieuies  el  robnsli.  secundi  molles  et  cffenii- 


nosirx    asiiinaiioiiis   transcendil    sun.uia    ci\iuui      unii,  lcrtii  suni  bxrelici.  In  figura    boriim  Osce 

propbela  daxil  uxore.n  fornicaiiam,  sciliccl  Co- 
lucr  •*.  Csec  salvaior  dicimr,  id  csi  Cbii»tus.  Uic 
iii  foruic.iria  priiuo  gignii  tiiium  sibi  siinilcm,  unJe 
dic  Uis  csl  Jexracl,  id  csl  senien  Dei,  vel  fiUus  Dei 
Sccnn«!o  fornicaria  paril  liliam  sil)i  similem,  qnia 
Tolnpinosam,  niidc  vocali  esl  Ahsqite  misericordh, 
quia  malreiu  scqueiido  nipreiur  uiiscricordia  Dci 
privari.  Teriio  pepcril  filiuiu  dcgcucrem,  qnia  in 
boc  degenerat.  quod  luaiiem  transgreditur  infi- 
di-liiaic,  uiidc  vocains  esl  A*4>n  poptdus  meus'^. 
Priini  xdificanlur  iiialiis  verbo.  secun:!!  corrn:r« 
puniur  cjiis  cxcn^plo.  lerlii  seilucuniur,  quia  pulanl 


palrix  roelosiis. 

138  Feminarum  Iria  gencra  euumcrala  sunl  : 
regiiii;  et  coucubinx,  ailole«cenlul;e.  Uegiiix  snut 
qua;  lilios  |i:(riniit  regi  dc  malriiuouio,  concubinx 
p.iritiiil  sii:e  lOiijnglo,  acioIcECCnlnlx  proptcrxia- 
tetii  non  suni  aplx  pnerperi:).  n«*gin:e  pariunl  ad 
k  tuorciu  rc^iiiiin,  cnn  nbiux  piopter  teuiporale  so- 
laliiiin,  aJoiesceiiiulx  inleulx  snnl  iii  rcgii;x  ob* 
•c<ini!iiu.  Ur^.irx  sunl  prvdicaiorcs  spiritu  .les 
€ou  uiiinx  (ariiales,  adolesceulula:  iniiiores  spiii- 
tutfliuni  vii.iin  aMuubuies.  Ucginx  vcrbo  el  exem- 
pl.»  •  li.s  proriciiini,  (Oiicubinx  verbo  proficiuiii^  sed 
excntplo  corruiiipuiit,ado!eicenlulju  ve:ba  eicxeui* 


niaiicm  peniins  alienam  a  Dco.  Priinls  diiiinr: 
pla  l>onoruiu  ;>iteni!unt.  Dc  pii  i  is  aii  Aposlolus  :  .,  «  Qu.c  d.rnnr  l;itilo ;  i  secuuilis  ;  i  Qux  .•»ulein  fa- 
I  Desionili  vos  uui  viro  virgiiic.n  casLiin  cxbibtrc  t.nnl  noliie  Lucre";  i  lcrtiis  :  i  Scd  cl  lamije  mi- 
Clir;sio**;  I  dc  secundis  S..loiiion  :  i  Eruaiis  a  inu-  daxeruul  maiuiuas,  laciaveruul  calulos  snos  *'.  » 
licre  e\lranea,  quxinoUii  scn:».>iics  snos.  •  scilicci      IMini  conforuiauliir  regi :  i  Quos  cuiiu  pnrKivii, 

pr;£*dedtinavit  confonnes  fieri  inuginis  Filii  sui".» 
Di:  filia  qn.e  inalri  as»iiniUilur  ciicitur  :  i  Filia  £2- 
bvloi.is  miscra**.  >  liide  luiscra,  quia  inniri  assi- 
iiiikir.ir  ;  unilc  poeia  •* ; 
Sciluei  eispcelits  ut  tradat  mater  hone$tos, 
Aut  atios  mores  quam  quos  habct  .•  uiUe  porro: 
titiotum  tirpi  vetutcc  proUucere  tur;  em. 

c  Cnin  enim  aiiil)iilarrnl  anin  alia,  ambulabanl  pa- 
rilor  ci  rol;e  jiixt;^  ca  ;  cumqne  clcvaTeniur  a  lerra, 
clcvali.iulnr  paiiierci  roix  seqiu-nlcs  ea  ••.  1  Ani- 
nialia  isla  snnl  pral.li.  rotx  suut  viix  lioiiiinum. 


pra'dicaiiilo,  1  cl  rrli:;qi:il  linccui  piiberlaiis  su.r,  1 
id  csi  Cbrisiuiii.nialc  opirando,  1  et  parti  Dei  sui 
oblila  ('Sl^\  >  qtiod  \c.b'j  spondei,  opcre  noii  ad« 
iopUu!o;  i!e  leriii^  :  i  Ail«lncciiinr  regi  virgiiius 
posi  caiu,  pioxiuix  ejus  aflcienlur  tibi  ^\  1  De  re- 
giiiis  Panliis  :  1  Salvubilur  iiiulier  per  niioru.n  gc- 
iieratioiicin,  si  pennanseriui  iu  fi  lc  ci  dileclio- 
ne  ^*.  I  De  concubinis  ideiu  :  <  Non  siiuns  stui 
plurin.i  adultcranies  verbnin  Di  i  ^*.  1  De  .'tilolc:><eii- 
lulis  :  I  Adolesccntnlx  (iilexernnt  tc  niinis.  >  l£i  : 
c  Currcinus   in   otiore   niigitciitoiuiii    tuoruin  ^\  > 


llaS  regii.as  liguiavii  Ucili  abeo,  qnani  D.ivid  iluxii  d  Cuin   ergo  smbnlaiit   prsplati  ,    per  lerrena,    eis 


iu  uxorein,  el  fecil  rf^in;ini  ct  ipsa  pepn.l  ci 
liauin  sapicntC;i*,  Ncilicct  Saloiiioneni  ^*.  Ueib^abee 
sepiifurmis  vel  puleus  abuiidatitiw  dicitnr  :  qui 
eaini  Spirilu  sepliformi  sunt  pleni ,  ct  scicutia 
a:u:idaut,  ei  filios  paciliios  gigiiiint.  quod  soual 
Saloinou.  Tales  rcginx  pljienl  David.  suui  euiin 
lindabiles  in  quatuor  :  i\\  gloria,  iu  fosma,  a  cou* 
so.lio,  a  puerpcrio.  A  foriua  e.Kleiins,  a  gl.iri.i  iii- 
terius,  a  consortio  adolcscculularum,  a  pucrpciio 
couversorum.  A  forina  :  1  Lt  coiicupiseet  rcx  dc- 


couformatur  bominum  vita ;  el  cutn  elcv.inlur  ad 
CQclcstii,  el  roi:e  siinilitcr.  De  nliiiuis  dicitur  :  tV^ 
geiiii  pcccaliiii,  populo  gra\i  iniquilate,  scmini 
ne  |iiaui.  liliis  sceleraiis  *' !  >  Adolcsceutulanim  e»i 
iu  Ecclcsia  religiosoniin  liiaiu  inspiccrc ;  magistro- 
ruiii  doclrina,  qnasi  paiie  se  reficcre;  in  amariiu- 
dine  pcccaia  sna  reuiemorare;  sesc  frcqucnier  la- 
ciyiiiis  peifundtTC,  ui  sic  taudem  possiiii  csse  de 
niini«-ro  regiuaruin.  ei  ad  toriiiu  rcgi.?  acccderc.  Sic 
illa  U.ilb,  qux  dicilnr  iiispi^aia,  Moabilis,  1:1  agro 


*«  Canl.  I.    *«  II  Cor.  II.    ♦»  Pi«v.  i.  *•  pj.;.l.   44.  **  I  1  m.  i.     **  II  Cor.  2.    *'  Cant.  I.     ^  II  Reg. 

II.    '•-••  iSal.  44.      •»  Ibid.      *•  llrd.  "  ll.id.      »  Pn.v.  .i|.      »   lliid.      »**'    Ibd.       »»    ih».   1. 

••llrid.      •^Maiib.  23.      •»  Ibnn.  4.  ••  Hom.   g.  *M»sal    15iJ.       •*  Juv.  m,  iJiO.       ••  Exciii.  l. 
•^  La.  1. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  IX.  630 

liiuisii  bpidem  angularein ,  cum  me  layila-  A  in  Domliio  ".  »    Dc  icciinda  :  i  Semila  jiiitoniin 
ri  matuiina  et  jnbilarent  omnet  filii  Dei "?  > 


li  aurora  consurgens,  secunda  aurora  ascen- 
rlia  provclieiis.  Prima  consiirgit  de  peccalo 
lilateni,  secunda  asccndit  de  virlulc  in  vlr- 
leriia  proveliit  usque  ad  Dei  cogniiionein. 
la  dicii  Paulus  aniinx  peccairici :  c  Surge, 
•mis,  et  exsurge  a  morluis  ct  iilnminabii 
lus  '*.  »  Diciiur  ciiam  dc  ea  :  Qutc  e$i  iila 
fredilur  quati  aurora  co riiu r^en t  T  Et  beatn 
dum  aurora'consurgerel,  dixit :  <  Ci:i,  mi- 
risli,  abjiciie  opcra  lenebrarnm  ".  >  De  se- 
icilicel  .nscendenie,  dixit  angelns  ad  Jacob  : 
e  nie,  jnm  cuiiu  asccndii  anrora  ^*.  i  Cuin 
iminus  contulerit  ascensum  ad  virtnlcs,  my- 


quasi  lux  splendens  procedit  el  erescil  usqiie  ad  per- 
rerhim  diem  **•  i  De  lcrtia :  <  Revelala  Tacie  spe* 
culjinur  gloriam  Dei,  ut  transrormemnr  in  caindem 
iniagiiiein  a  clarilate  in  darilaiem  '*.  i  Prima  lux 
proceditex  puriiate,  secunda.ex  verilate,  lertia  ex 
Dci  contemplata  majeslale.  Has  clarilates  anima 
erudiens  proximuin  a  Christo  accipit  qiiasi  Inna  a 
sole.  Per  prlinam  est  pulchra,  per  tecundam  pnl- 
clirior,  per  lertiam  pulcherrima.  Cum  euiin  prinium 
operatur,  est  in  primilnuio  ;  cum  secuudum,  esi  iu 
seiiiiluuio ;  cum  lertiuiii,  csl  iu  pleniluuio.  lioc  fit 
juxta  noniiuis  triplicein  iiiterprciationcm.  De  priuio 
diciinr  Inna,  scilicet  liieiu  iioctem,  id  est  cnlpam  ; 
pro  secundo  dicllur  liiua,  id  est  lux  noclis;  qnia 


ocedcnie  lucla,  ut  cjus  probel  desiderium,  ^  crroneum  illuminat;  pro  tertio  di<itur  Iniia  iui  no 

cteni  amoenans. Justns enimf  dum advcrsita  ei htjtis 
mnndi  tolerat,  mullam  habet  am(Biiit.iie:ii  de  pr.i^ 
miis  :  qoap  imlc  cxspect.it ,  hoc  est  lucrenieulum 
lunx.  Sed  decrcscit  aliqnando ;  quia  aliquando,  sc- 
cundum  temporuiu  vici^iiudines,  in  detrimeutuui 
et  decremenlum  venitur,  aliqnando  uubc  ob- 
scuratur ,  allqunndo  eclipsim  patilor.  Moral  lcr  : 
Primum  accidit  ex  infirinilale,  qiiia  post  laborcm 
Infirmiias  nostra  tepescitex  lassiluiiiie,  secundum 
ex  muiidana  sollicitudiue,  qux  magisirom  impedji, 
ne  poEsit  desolato  Tratri  Tacare,  lertium  cx  vitiosa 
magistri  conversatione,  qus  facil  ejos  doctrinam 
despicere.  be  primo  :  <  Fecil  Innam  in  tempora*^,i 


loiigins  iri*,  dicens  :  <  Dimitte  me,  jam  cnim 
.  aurora.  i  Sed  anima  dcsiderio  accensa  re* 
:<  Non  dimittam  te  nisi  beiiedixurismihi  *>,! 
onec  me  provehas  ad  tcrliam  anroraui,  ut 

Aurora  cunui  provehal , 
Aurora  loim  prodeat 
in  t^alre  lonu  tilius^ 
Ei  iotus  in  Verbo  Paler  »«•. 

o    in    illa  aurora,  id  esi  in  aviuin  bora, 

bus  coeli,    id  est  angclis  et  inuiidi  hujus 

possim  digne  laudare,  beiiedicere  et  praedi- 

it  dem  glorlam  et  prxdicationem,  et  houo- 

la«jdcin,  el  benediciioneiii,  et  gratianim 


n.    \]tu\e  seniores  in  Apocalyp&i »  dabant     quorum  vicissitodine  crescit  et  decrescit  luna.  De 


m  et  boiiorem  et  bcnediciiunem  seilenii 
liroiiuui  *^.  I  Kt  merilo,  qiiia  i  omne  datuni 
n  et  omue  donum  pciTcciuiii  desuper  est 
ens  a  Patre  Inminum  **,  i  sicut  ipso  ait : 
e  nihil  poccstis  facere  *•.•—<  Vere  siiie  te  uihil, 
.  Salns  ciiini  nostra  in  manu  tua  est,da  iiobls 
a  Qt  vivcrc  possimus.  licspiciat  iios  miseri- 
na,  ut  securi  servianius  Hcgi  Domiiio  noslio 
rislo*\  I  Ccce  de  aurura  quauluin  ad  pro- 
jlirualem.  Scqnilur : 

kra  ut  luna^  quaiiluni  ad  proximi  aedlficalio- 

cnt  aurora  teuebras  rngat,  sic  luna  proxiini 

illuniinal.   Est  euiiu  Iriplex  ikix  :  est  iiox 

iiox  igiiorantiue,  iiox  :idversitatis  hnnian»  vel 


secundo  :  <  Stullus  ut  luna  mulatnr  *',  i  dnm  sc  ui- 
inis  involvit  mundana  sollicitudine.  De  teriio  :  <  Sul 
converletur  in  tenebras  et  luna  in  sanguinem  "*.  i 
lu  sangninem  quippe  luna  vortilur,  duin  vita  docto- 
ris  crimine  maculaiur. 

Aniina  eltcia  est  ut  sol^  iinagiuem  veri  Solis,  id 
estCreatoris  iuAdam  dcrormaiam  in  s^e  reformando, 
ut  dical :  <  Signalum  est  super  uos  lumen  vultus 
tui,  Domine*^.  I  Haec  esl  autein  iiuago  Dei.  Pnior 
dicilur  memorin,  Filius  inteP.igentia,  Spiritiis  san- 
cius  voluntas.  Igliur  a  Patre  habcio  nieinoriam,  ut 
dicas :  <  Memor  fui  Dei  et  deiectalus  sum  **.  >  A 
Filio  inteltigeutiam ,  dicens  cum  David  :  <  Snper 
senes  intellexi  **,  i  et :  <  Intelleciain  da  mihi  et  vi- 


I.T.  Dd  priina  Panlus  :  <  Non  estis  filii  noctis  ^  vam  **.  i  A  Spiritu  sancto  volunlatem,  ut  dicnjt  : 


«nebrarnm  *•.  i  Dc  sccunda  :  <  Nox  prxces- 
es  nulcni  nppropinqnavit  **.  i  De  tcrtin  : 
it  dies  in  qna  iiatus  sum,  ct  nox  in  qua  di* 
st :  Coiiccpius  est  lionio  ••.  i  Prininni  illumi- 
vidcnt  homo  et  abliorreal  suani  lurpiludi- 
eciiudam  illnminnt,  ne  incidui  in  errorem ; 
ly  ut  osleiubl  n-.uiidanx  convois:itionis  vcl 
talis  reiributioncin.  Perprin\iin  illnininnlio- 
ilget  proxiinus  mnndilia ,  pcr  sccnntlam  Dci 
,  per  lertiain  qnam  exspt^ctat  glorin.  De 
c  Eratis  aliquando  teiicbne,  minc  autcin  lux 


<  I3t  f:icerem  voluntatem  tuam,Densmeiis,volui**.  > 
Igilur  memor  csto  ne  obliviscaris  ct  dicatur  llbi : 

<  Obliius  es  Domlni  creatoris  lui  **.  i  Intellige  ne 
decipiaris  et  nudias :  c  Homo  cnm  in  honore  essci 
nou  iiitellexit**;  i  et:  <  Noluit  intelligere  ut  bei;e 
ageret  '^  i  llabe  volunlalem  ne  durus  videars. 
cnni  his  de  quibns  dicilur :  <  Induraveruut  facicrn 
siiam  supra  petram  **.  i  Iiem  soli  comparatur  Deu  , 
qiiia  uiuudi  machinam  circnit,  inqiio  designalur  po- 
tcntia,  scilicet  Pater ;  hahet  spleiidorem  in  qiio  s  i 
pieiitia«  scilicet  Filius  ;  habet  calorem  in  qiio  beno- 


>  5S.     *•  Ephes.  5.      ••  In  Vil.  ips.      *•  Gen.  32.      »*  Ibid.      OflSc.  Ecd.     *^Apor.5.    *•  Jnc.  «. 
.  15.     *'  Ofiic.  Eccl.    ••  I  Ihess.  5.     "  Rmu.  15.    ••  Job  3.     »«  Eplies.  5.    **  Prov.  i.    *^  II  Cor.  5. 
i05.      ••  Eccli.  27.      ••  Jotl  2.     «^  Ps:il.  i       *•  Psal.  :0.       »•  Psal.  1 18.      ••  Ibid.      •»  Psai.  5V. 
51.    ««  Pial.  48.    •»  Psal.  33.    «•  Jer.  5. 

Patrol.  C(;VI 


21 


651 


THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLNI 


volLMUia,  scilieel  Spiriliis  sanctiis.  IgiCiir  in  circuiiii  A  Pusilianimes  figurat  populus  Israel,  qui  iu  deserio 


SHigularis  Dei  qua  cuucta  crcavii ,  poleutia ;  iu 
spleiidurc  quo  cuucios  illiiminal,  s:ipieulia;  iii  ca- 
lore  qiio  cuiicta  lustrat  et  Yegetat,  beiievolenliu.  Ei 
!!0C  jiiiia  tripliceiu  litijus  iiomiiiis,  tol^  dcrivalioncm. 
Pro  priiiio  diciiur  Sol,  quasi  suliis,  qui.i  c  solus 
veie  puteiis  est'*.  i  Pro  secun«lo  dicitur  Sol  a 
olon  qiiod  est  rommiffie,  quia  sapieniia  coinmuni- 
ter  c  iliuminal  omiiein  liomineni  venientein  in  liuuc 
iDunduin  ".  i  Pro  lenio  dicitiir  Sol ,  qiiasi  se- 
mitas  omnium  liistraiis ,  omnia  vcgetando,  oiuuia 
videiido  :i  Oiniiiuiu  nst  eniiu  arlirex,  oiiiuein  li;ibeiis 
virtiileui ,  omuia  prospiciciis  ** ,  >  et  alibi  :  f  Lu« 
sirans  univcrsa  iu  circuitu  pergiP  spiritus,  et  in 
circulos  suos  revcr-ilur  **.  >  Si  igiiur  halies  in  te 


ratig:itiis  laborlbus,  voluit  reverii  iii  ^gjptuui^. 
Prxcipites  figiiravit  Asael  super  Joab,  qui  Dinis 
impeliiose  persequcns  Abiier  iuierrcctns  cst  ak  Ca"*. 
Fories  figuravit  David  pugiiaus  cuin  G<diath  ^K  Et 
pngnaiis  cuiii  Pbilisiliiiiu  duceiitiii  praeputiis  Ueipoif 
dit  silii  Micliol  filiain  regis  Saul  '*. 

Hxc  eadcin  de  bcati  Yirgiiie  proplicticc  dicla 
crcdiiuus.  Fuit  eiiim  aitrora  iii  su4  nativitaic,  pv.- 
chra  ut  tuna  in  Cbrisii  coiicepiioiie,  etecla  mi  fo/  in 
assumplione,  lerribilii  ul  caslrorum  acie$  ordinM 
in  vii;e  couvcrsaiijuc.  IJmu  fcre  soiial  et  inU-liigi* 
tur  de  ea,  quoil  in  libro  Sapiciitije  dicitur  de  Siiiioue 
filio  Oiii:r,  sic :  c  Quasi  stella  niatuiiua  iu  n:edio 
ncbulae,  et  quasi  iMua  plcna  in  dielius  suis  lucet,  et 


'joicutiain,  ut  t(  nlaiiuuibus  resistas,  si  s:ipiciiiiani  ^  quasi  sol  refulgcns,  sic  refulsit  iu  templo  Du.i:ini, 


qiia  rraudcm  percipias,  si  lieiicvolenliniii  qia  Deuui 
diligas.  Itein,  si  Deum  mcinoras,  si  iulclligis,  si 
quoJ  luemoras  et  iiiicl!igis,  vis;  elecla  es  ul  ioU 
Quia  vcro  diaboliis  justus  iinpiignare  non  cessat, 
opuriet  ut  sis  lerribilis  ut  caUrorum  acies  ordinaia. 
Il:ibet  ordinem  suum  aiiima,  liabei  ct  suuin  Eccle- 
sia.  Aniiua  iu  aflectibus,  Ecdesia  in  personis  niili- 
tanlibus.  Utraqiic  euiin  spoiisa  cst.  Ordo  cst  aniiiue 
ut  prius  diligat  quotl  supra  se  est,  secuudo  qiiod 
ipsa  est,  tertiu  quoil  juv^la  se  csi,  qiiarto  quod  sub 
se  cst.  PriuMiui  esi  Deiis,  sccuntliini  ipse  liomo, 
tertium  proxiinus,  quartum  propriuui  corpus,  Pri-^ 
muiii  ergo  dcL>ct  diligere  Dcum  pliisi|uaiu  se,  secuii- 
dum  cst  ipse,  tcrlium  sicut  se,  quarium  miiius 


et  quasi  arciis  rerulgeus  iiiter  nebulas  gloriue  *'.  i 
Ipsa  euiui  ruil  siella  matutiiia  iu  nativit:ilc,  lona 
plcua  in  Clirisli  coiiceptione,  sol  rcfulgeiis  in  as« 
sumplione,  arcus  refulgeus  inter  ncbulas  grati:c,  in 
vilx  saiici£  convcrsatione.  Vel  etiani  Inier  saiiclus 
erit  in  generuli  resurrcctione.  Stcitas  lcgimiis  plu« 
rcs.  Est  f^uinistella  vespertina,suntstcll;c  uoiturus, 
est  stclla  matuiiiia.  Priuia  fiiit  Eva;  sccuiida  aiiti- 
qiiorum  Palruin  vila  glorio^a;  teitia  fuit  Mari.i. 
Priiiia  riiit  in  priiicipto,  sed  exsiiiicla  est  cadeiis,  et 
iniroducciis  nucleui  culp;e  ct  poeux*;  secuiida:  rul- 
scrunt  iii  nucte  adversitalis  viriuie  paiieuiia;;  tcr- 
tia  fuUit  ^ratia,  in  medio  ncbiiLc  legis  Aldsairs. 
Priiua    dicitur   vesperus,  quasi   vas  spirans.*  lixc 


qtuiiu  proximuui  et  se.  Ordo  est  Ecclcsix  qiiod  las-  ^  ci:iiu  slella  qiix  in  Apocalypsi  diciiur  absyntbiuui'\ 

sos  ex^pcctai,  iufiriuos  porlat,  pusillaiiimcs  coitrur- 

t:(t.  praecipiles  refreuat,  furtes  pnrordiiiat  :  lassos 

qui  diu  pnrlavcruiit  pondus  dici  et  x-tus^,  iiinriiios 

lain  corporibus  quaiii  moribus  ,  pusillaiiimes  liiiiorc, 

pr.ccipiics  tcmeritate ,  rorics  chjrilate  :  lassos    cx- 

spectat  ex  couipassione,  iufirmos  puriat  ex  conipas- 

sioiie  sitpportaria  dispeusntioiic,  pjsillaniiiies  coii- 

rorial prouiisNione,  proicipiics  rericiiat  discrciioiic, 

fories  prasoidinat,  securos  pncuiii  exspeciatioiic. 

Dc  priuiis  :  c  Cumpatieiitcs  iuviccin :  si  ciiiiu  couipa- 

tituiir,  et  conregiiabiinus  ^^  i  De  secundis  :  c  Alicr 

nltiTiiis  onera   porlatc  ^*.  >  Et  P:iiiliis  :  <   liifirmis 

iiifirmus  factus  sum,  ut  iiifirnios  lucriracereiu  ^*.  i 

Tcrtiis  dicilur  :  i  Quod  ociiliis  iion  vidit,  iicc  auris 

au«livit,  ct  iu  cor  boiuiuis  iu*n  ascoudit,  qnac  prx- 

paravii  Deus  diligeMtibiis  se  ^\  >  Qiiariis   dicittir  : 

f  Nidite  credi^re  oinni  spiriiui  :  scd    probate  spi- 

riiiis  si  ex   Deo  sunt  ^*.  >  Quintis  diciair  :  €  Vos 

estis  qui    permansistis    mecuni  in    leiitaitouibiis 

uieis,  et  ego  dispono  vobis  rcgiium,  ut  edalis  el  bi- 

batis  siipra  mensaui  meaiii  iu  rcgiio  meu  ^*.  i  Figii- 

rJiu  priiiioruui   teiiuit  piier  ille  Auialociies,  quein 

David  iii  via  bssaluiu  iiivcnit   et  rcrciil^'.  Iniir- 

niorum  babet  figuram  bomo  qui  dcscciidciis  a  Je- 

rusaleui  iii  Jcricbo,  vulneralus  es(  a  l:iiruiiibus  ^*. 


D 


propter  ainariludiiieui  ilhito:  niiseri.i!.  Seciind.i*  Ui- 
cuntur  stcllo!  noctis.  Uiide  :  i  Fuii  illis  in  velati.eutii 
dici,  ct  iii  luce  slcllariiiu  nocte  **.  >  Tertia  diciliir 
Luciror  iriplici  nitioiie  tripl.cis  su:e  inierpreiaiio- 
nis.  Ipsa  euiiii  iu  se  tulit  lu(.ciii,  si  iiicet  Dtsi  sapien- 
tiain  iiicarn:iiaiu  :  iiide  diciiur  Lucircr  qaasi  (erens 
lucem,  Iteiu  legis  ct  propliclariiui  u;*bulaiii  liccaai 
obscuiitale  illutiiinavii,  paiiiudo  Clir.stuui  qiieni 
obscurc  pra;dixoiaiii ;  iiide  diiiiur  Lucier  luceiu 
cxtis  rcreiis.  Uiide  ** : 

Profer  lumen  cacis, 

Iiem  posieris  suis  cum  csset  gratia  ploiia  '^,  lucem 
tulit,  id  cst  gralia:  abuudaiitiaiu.  lude  dicitur  Lucifer 
qtiasi  Iiice  leriilis,  ciijiis  i  vita  gloriusa  lureiu  deilit 
sxcitlo  **.  >  Fnit  qiiasi  luiia  plcna  in  conceptioiie, 
plcua  augclica  saluia'i  n^.  pleua  sancli  Spiritus 
obtiuibr.uiouc,  plcna  iiicaiuaiione  divina.*  sapicutix. 
lii  angelica  saluiatioiie  riiit  pleua  Ixlitia;  in  saiieti 
Spiritns  obuiiibraiioiic  ,  p'cua  gtatta;  ii.carnatioue 
diviiio;  sapiei:ti:i!,  plciia  lucd.cina,  qiia  s;*iiaretur 
iiinriiiilas  liutn;in.i.  lu  priiiio  ii:crilo  cantanMuni  ciat 
ei :  f  Gaudeiis  gaudcbo  iii  Duinin.'» ,  ct  exsuliabit 
auitna  iiica  iii  D.-o  uicu  *'.  >  De  secuiido  :  c  Ave, 
Maria,  graiia   plciia,  Douiinus  leiuui  **.  >  De  lerti;> 


•MTim.  C.  «Moan.  i.  *•  Sap.  7.  »»  Ecclc.  i.  ^*  Malib.  20.  ^»  llom.  8.  **  GaJ.  U. 
♦»  I  t:ui.  9.  ^'  I  Cur.  i.  ♦■  I  Juati.  4.  *•  Luc.  !12.  ^'  I  lUg  50.  **  Liic.  iO.  *•  Exod.  tt).  ••il 
\Wa.  2.  •»  1 1^»«'.  17.  *•  I  lle-.  18  •»  Ecli.  bi).  •*  Apoc  8.  ••Sap.  10.  ••  OUic.  LcrL  «^  Luc.  L 
••Offic.  Eccl.    **lsai.  01.     *»Lii«.l. 


COMMENT.  IN  CANTICA 

s  r  t  Ciirremus  iii  otlore  uiigiienioniin  iiio*  A 
pt«!rc.i  afltflcsceiitnlx  dilexeninl  le  niniis'^» 
nqnoqueqnodlnna  ruiii  priiiio  tlliiininalur, 
pbilosopliis  ^troiiof  B  Z\to  quo«l  rsi  duo,  et 
iHlesl  (/trtsio,  scilicfil  cnm  lial>cl  diio  <-or* 
:esi  in  saltiUHionc  angelica;  quainlo  priii  o 
I  illuniMiala,  a  c^vlcris  esl  (livi)>ajd  esl  pi-ae 
.*lecia  iialiens  dileciionein  Dei  ci  proxiini, 

duo  luiniiiosa  cornua.  Unde  :  f  Sola  iu 
iiieo  elevala  es  in  sxcula  *'*.  >Quandovere 
liicresceiido  dicilur  ainpliicircos,  ab  it^, 
elrcHm ;  i*i  circos,  quod  esl  circutut^  quia 
lola  illiiininati ,  circulo  qnoilain  clariiaiis 
ta.  Iloc  iii  Yirglne  contigil  sancti  Spiriius 
tioiie  •  a  qiio  est  oinni  dono  spiritali  ad  sui 
B  circuindata.  Quaiido  pliHia  est,  dicilur  ^ 
C,  a  iray,  quod  est  loiu$,  el  vfXvvq,  qiiod  est 
et  yv(,  quod  est  hox  ;  quasi  lota  splendens 
ocfactuinest  iu  Cbri&ti  incarnalione,  quia 
se  suscepit  perrectuui  luineii  sapienlix. 
ieudum  etiam  quod  luna  iioctis  Hluiniuat 
n,'aliarum  stellarum  obscurat  clariiateiu. 
sn  assidue  in  se  paiiiur  cnjusdam  nubcculx 
item. 

illuminat  cscilatcin  ,  id  ef  l  incredulitaieni 
n,  unile  :  f  Cujun  vita  inclyia.cunctas  illu- 
:lesias**.>  Aliaruni  siellarum  obscurat  cla- 
qnia  aliae  sanciae  inulieres  quamtuuicunque 
^ligiosx,  ad  comparationem  l)eat«  Virgiuis, 
aehta  parvaiu  babeut  clarilaiein ,  quia  q 
\\\m  congrc||averunt  diviiias,  ista  super- 
H  universas.  Luiia  isla,  id  est  beita  Virgo, 
5  patitur  obscuritalem,  non  dico  culpae, 
lanis  facta  est  a  peccato,  sed  pceiias  quani 

conipaliens  filio  |iro  iis  quae  suslinuit  in 
io,  uude  ad  eam  dicium  est :  i Tuaui  ipsius 
pcrtransibit  gladius  ***,  i  id  est  passio. 
lasisol  refulgeiis,  sic  rcfulslt  in  teuipio  Do- 
Viplei  est  templurn  Dommi,  scilicet  Virgo 
ilitans  Ecclesia,  coelestis  patriu.  De  priuio 
I  Teinplum  Domini,  sacrariuin  Spiritus  san- 
De  •secundo  :  f  Teinplum  Doniini>  ianctuin 
I  esiis  vos  *^ ;  I   dc  tcrtio  :  f  Puias  videbo 

sanctum  tuumT  i  ait  prophela  **.  Mystice 
ntellectum.  In  primo  quasi  sol  refulsit,  D 
1  concipiendo;  in  secundo  ipsum  pariendo, 
>  Ipsuro  seqiiendo  :  in  priino  purilate  con 
,  in  secnndo  propbetarom  revelatioiie,  in 
I  assuiiiptione.  Puritate  coiiscientia',  quia 
plena  **.>  Propbeturum  revelatioue,  quia 
Mlixerant  propbeiae  euixa  est  puerpera.  In 
nplione,  qnando  exaltain  est  sancla  Dei 
super  f:boros  angeloniin  ad  coslestia  re- 
iste  refulgetalrquando  in  templo,  aliquando 
aliquaudo  in  clypeo  :  in  lemplo  cordis,  in 


CANTIC.  —  LIB.  I\.  Coi 

r;icie  couversaiionis,  in  clypeo  loleraudx  advcrsi- 
latis.  In  priiiio,  puritate  conscienii.-c,  in  secuiido, 
Propbetanim  revelationc,  iii  lcrtio,  virlu(e  paiien- 
li:r.  De  primo  bic  dicilur  moruiiter  :  i  Siout  sol 
fulgens,  sic  rcfulsit  iii  teinplo  Doiniiii  *\t  In  ligura 
s.cundi  in  Apocalypsi ,  vibus  est  angclus,  f  eifacies 
cjiis  erat  sicut  sol  **.i  De  tcrtio  diciiur  iu  libro 
Mncbabaeoruni  :  f  nefulsit  sol  iii  clypeos  aunos,  ct 
rcsplendueruut  luoniesali  eis**.>  Seqniiur  :  tQuusi 
arcus  refulgens  inier  ucbulas  glorix  ^*.  i  Trfptex 
est  nubes  sive  iiebula  qnae  pro  eodem  bic  babe- 
tur  :  suut  enim  nubes  turbinis,  suiit  nubes  aeris, 
sunt  uubcs  cojli.  De  primis  :  f  Venlus  lurbinis  ve- 
niebat  ab  aquiloue  ct  iiubes  magua  ^^ ;  >  de  secuii- 
dis  :  c  Tenebrosa  aqua  in  nubibus  aeris^*;  »  de 
tcTtiis  :  c  Ponaiu  arcum  ineuiu  iu  nubibus  c®li  '*.> 
Primae  sunt  i.npieias  bxreticorum,  sccundae  duiitju! 
etobscurilas  legis  ct  propbetarum,  lertiae  inani- 
festata  revelatio  Evangelii  et  snnctoruro  Palriim. 
Prlroae  inTOIvunt  piilvcrein,  seciindae  ciuitiunt  loni- 
trua  et  grandincm,  tertiae  eirundunt  tcmporancuni 
et  serotiuuui  inibrcm.  Primae  pulveiein  cxcaecatio- 
nis  Iropi»,  secundae  touitrua  In  comminationem 
a.Mern8e  damnatlonis  et  grandinem  teinporalis  alDi- 
ctionts,  tcriiae  imbrem  gratiae  operaDtis  et  coope- 
ranlis.  De  pulvere  :  f  Non  sic  impii,  non  sic;  sod 
laiiquam  pulvis  qucro  projicit  venius  a  facic 
icrra** ;  >  de  lonitru  :  f  Siiper  te  siernciur  tinea, 
ct  operiinentum  tuuin  eruot  vernies  ^' ;  i  de  grnn- 
dlne  :  f  Dcniem  pro  dente,  oculum  pro  oculo  '*;  • 
de  inibre  :  Pluviaro  voloiiiariaro  fiegrcgabii  Deus 
basredilati  suae  *^>  lu  bis  tribus  nubibus  triplex 
arcus  ponitur.  Arcus  eniui  dicitur  insidix,  uitde  : 
c  Inteiideront  arcum  snum  rcinamaram,utsagii!etii 
in  occultis  iroroaculaturo  ^*.i  Iicro  arcus  dicitur 
dics  judicli,  unde:  fDedisli  inctuentlhus  le  signilica 
lioiiero,  utfugiani  a  facicarcus  ^*.i  Jicm  arcus  di- 
citur  divlna  Scriptura,  unde  :  f  Arciiiu  suuni  le- 
tendil,  et  paravit  illuni,  ct  in  eo  paravit  va?a  nior- 
lis  **.>  Prirous  esl  deceptionis,  sccnndus  confusio- 
uis,  tertius  splendorii'.  Priiniis  cst  iii  prima  nubo, 
qiix  est  pravitatis  bxreticae ;  secundus  in  sccundn» 
quxesl  iristitix,  lerlius  iu  tcrlia  refulgct,  qn;c  cst 
glorix.  Arcus  igiiur  dicilur  insidiae,  qus  percutii 
iiiiprovisuin ;  dicitor  etiani  dies  judicti,  quia  f  iu 
inomenlo,  in  iclu  oculi,!  sicut  arcus  i^ubilo  fcrii, 
f  fietjudiciuro  *'.>  Dicitur  quoque  Scriplura,  quia 
sicut  cbonla  ligiiQirt,  ita  graiia  Novi  TesUinenti 
flcc.tit  duritiain  legis  et  prophetarum.  Et  bic  ar- 
cusponitur  in  nubibus  coeli,  id  esi  Scripluris»  ei 
esi  signum  foederis  inter  Deum  ct  boininein,  et 
dicniitur  nubes  gloriae,  qnia  eam  promliiunt.  Item 
humana  corpora  niibcs  dicuntur,  unde  :  f  Ascendit 
Domious  super  nubem  levein  **.>  Sed  baruin  nu- 
bioui  ,  quaedam  sunt  corpora  in  infenio,  quasdain 


II.  I.  *••  Offlc.  Eccl.  **  Ihid.  •••  Liic.  2.  **  Oflic.  Eccl.  **  I  Cor.  5.  *•  Jon.  2:  ••  Liic  {. 
50.  "  ....  10.  «»  I  Macb.  6.  "  Eccli.  10.  ^«  Exc«b.  1.  "  Psal.  17.  "  Gcn-  9.  »*  Ps.il.  4. 
..     ^        .10.     "  PsaL  «7.     '*  Psil   63.      "1^1.59.    «^PsaL^.      •»  ICor.  iS.     '«La.  lU. 


m 


THOXiE  CISTERC. 


niiis,  qiioii  concubiiiac  pltim  tiiiil  niintero  qnain 
reginae.  In  aiIoletc«ntuli8  vero  designaiur  rudis  ei 
quasi  innumerabiiia  ill.-iruni  animaruin  multltuilo, 
qiix  rcnovaitir  per  fidem,  ailliiic  depcndens  ab 
iiberibiis  mngisiroruin,  dc  qtiibus  dicit  Chriitus 
quod  licet  praediclarum  aniinaruin  lanla  ait  muUi- 
tudo,  tamcn  una  est  columba  mca  plena  gratia  prte 
csicris,  et  ipsa  esi  uiia  niatri  sux,  scilicet  cCRlesii 
gratisB,  quia  singufariter  diccre  potest :  c  Gratia 
I>6i  sum  id  quod  sum,  et  gratip  cjus  in  ine  vacua 
iion  fuit  ^'  :  I  et  ips:i  esl  clccta  gnnitrici  su». 
Main  inter  omnes  filias  genitiici  stix,  militauti, 
scilicct  sive  triumplianti  I£ccIesi.T,  ipsa  esl  pircclc- 
ct:i.  Et  ideo  ad  laudcs  cjus  onines  assurgunt;  bdc 
est  qtiod  sequilnr : 

ri</frtt9il  enm /i/fo?  e(  beati$$imbm  pradicatiruH^ 
fi^ino!  ei  couKubinw  laudaverunl  eam, 

[Tbo  ]  liagna  laus  cst  unitati  calliolicx  qnnin 
et  gralia  mater  qux  genuit  in  perpetuum  elegit  ct 
Oliae  quas  ipsa  Deo  pcr  spirituui  genuit  et  cnuiri- 
vit,  uiox  ut  vidcrunt,  id  est  ut  cjiis  castiiaicm  viuc 
diiiicerunt,  ut  dona  proniissa:  illi  hxrediiatis  au* 
dieruut,  merito  beatificara  non  cessant.  Sed  ei 
rcgin»  et  coucuMnx  prscoiiiis  jusiiH  extollunt,  id 
ett  ccelesies,  lix  qua'  vcre  rrgni  cjut  tunt  partic  - 
pet,  tive  illx  qtiae  ei  tolo  nominc  ndhxrenies,  sed 
tpe  tunt  ct  animo  terrcstrcs  per^nni  catn  dignain 
*'*tMle  fatcntur.  Videruut  fHiic,  Tideruni  reginoSt 
viderunt  concubinic.  Filix  tuspirantes  iu  ejus  aeinu- 
lalioiie,  reginx  congratiilantes  de  ejut  perfcciione, 
concutinx  cornisx  suiit»  verine  couscientix.  Filix 
suspirant  in  illain ,  suam  eognoscenles  infiruiila- 
teni;  regiiic  congraiulantur,  parit  r  fesiinanes 
•d  bealiludinem;  concubinx  rodnnliir  verme  oii- 
tcieuli.T,  quia  te  vident  prxparaias  ad  damnatio- 
nem.  Uinc  ett  qiiod  clainant  aduletcentulx:cTralie 
nos  post  ic.  Curremus  iii  odorc  ungueniorum  tiio  • 
ruin  ^*.  I  Uiide  Rutb,  qux  tntpiraia  diciiur,  ad 
tocrum  tu^in  Noemi,  qux  dicitur  pulchra,  clamat: 
c  Quocunqiic  ibia  ct  ego  vadani ;  qtiocunque  ina- 
nelis  et  ego,  vivii  Dominus,  quia  sola  mors  me 
et  ie  teparahit  ^^  i  Regiiix  dicunt :  i  Lxtatut  titm 
in  bit  qiix  dicta  sunt  mihi  :  Indomum  Doinini  ibi- 
mus  ^*.  >  Concubinx  roduntur  verme  conscicntix, 
testinionium  illis  reddcnte  conscicntia  ipsaruiii,  et 
inter  se  iiiviccm  cogitationum  accusantlum,  uiidc 
quxilain  rcvertentes «  clamant :  c  honiine,  ne  me- 
inineris  iiiiquitatum  noslrarum  antiqoaruiu  **.  i 
Quidam  dicunt  cuni  Cain  desperando,  dicenies: 
I  Major  est  iniquitat  mca  quam  ut  veniain  mcr 
rear  >*•  i  Quidam  vero  cuin  Juda  currunt  in  la* 
quetim ,  dicentet  :  c  Pcccavi  trade.it  saiiguiiiem 
iotturo  ^.1 

Ordo  congruut :  prius  vident,  tecundo  prxdicant 
beatittimtm,  teriio  laudant.  Vidcnt,  i  non  baben- 
tcm  Biacolair.  neque  rugaui  ^*;  i  prxdicant  beatisti- 

*M  Cor.   45.      *»Caiil    !.      *M^uth.  1.    ^Psal 
Epbct.  5.    ••  I  Reg.  40,  •«  Ptal.  5 )     "  Psal.  4. 
"  Ptal.  4i.     ••  Pial.  77.    ••  Jo  m.  I",.     ^»  Luc.  8. 


ET  JOAN.  ALCRM  tU 

A  mam,  Jam  ceeletti  rcfcf  ilone  taginattm;  lauibntfn- 
pra  condiiionem  bum.nnam  ad  tiipema  gaiidraesalia* 
tain.  Non  babet  roaculam  neqne  rogam,  itcriflciit  ptf- 
rificata,  taginata  ett  paoe  cotletii  tatlata.  Ad  gtodia, 
tcilicet  exaluta,  Ktlicet  vino  Ixtitixcxkiltratt.  Hat 
triatuntdequibosaitSaniuel  tdSaol:  iComveiietis 
td  qoercom  Tbtbor,  occurrcnt  tibi  trcs  virt  coniet 
in  Bctbel :  onot  porttut  tret  bydrii!:,  tliut  portant 
tret  tortit  panit,  aliut  lagcntm  viiii  **.  i  Tbabor 
venieni  Immen  dicitur«  quercut  etl  crox  Cbritii  p  ' 
qiiam  venit  loment  iret  viri  suiit  tria  gctif^ra  b«»« 
minum  :  iiicipienlet,  proficientes,  perficicntcs,  vtl 
i/aniel,  Job,  Noe.  In  tribus  bxdis  iriplei  ttcrifi- 
cium  esi,  quibut  sponta  est  porificaiaf  qoia  bxdi 
in  lcgc  tacrificabantur.    Prinium    tacriflcium  cst 

B  coniritionis  ,  tccondum  jostificationit ,  tcrtioni 
Jubilationit.  Dc  priiiio :  i  Sacrificiuiii  Dco  tpiritos 
contribulatut  *S  *  de  tecundo :  i  Stcrificttc  tacri- 
ficium  jostitix  *••  i  de  tertio  :  i  Sacrificiuro  bn  Its 
lionorabit  roe  **.  i  Sic  tponsa  priut  in  te  n:t!  1 1 
veterem  bomincm  pcr  poeniteiitiam.  Inde  in  novi* 
tate  vitx  tmbulat  per  juslitiam  "^  Tandem  D*.tJi 
laodtt  per  incffabilero  Ixtitlaiii.  BettiMiiiit  dicitur 
tponst  tribot  ptuibot  tatiatt,  de  quibot  iu  Evan' 
gelio  :  c  Amlce,  coinmoda  inihi  tret  pane"  **. »  Pr  • 
rout  ett  doctrinx»  134  >^i)ndus  lacrymaran}. 
teriius  contobiionit  divinx.  Primus  ett  ile  mensa 
propotitionis  •• ;  tccu  .'lus,  nnilc  Du^id  :  f  Fo.*ruit 
mihi  lacrymx  ntcc  paiics  dic  ac  ro^tt  •* ;  idc 
tertio :  c  Panem  an;-'<oroin  mtnductvit  liono  ^ 

^  Pro  priino    rxdicaiur  bealt,  pro  tecondo  bctiin^ 
pr'>  tertio  bealissiiiia. 

Lagena  vini  ett  Ixtiiia,  qut  intcriut  tto^rit  Cbri 
.4um,  cum  illo  jaai  dcg'itt:'nt  snpcnue  pt.rix  gau- 
dia.  Fi supra  pectus Dumi/i coni  Joani e  Tchemcat 
ainoie  tccenr.i  in  copna  reconibont  •••  Frirooseoiti 
tacius  cst  Ungere  fimbritro  vestiincntl  c|os,  id  e*t 
fidei  vel  couversationis  ejus,  coro  bcmorriMiide  om- 
licre  ••,  et  hac  sanamtir  t  stnguine  col  x.  Scc  o- 
dus  tactus  est,  tangcre  pedcs  Jus,  id  csl  tff.*ctn«, 
cuiii  liaria  llagdalcne.  Tertius  ett  sop  a  pectiJ 
ejus  cuni  Joanne  in  corua  rcconiberc,  id  cst  snpenui 
gaudia  sapere,  ei  Inde  laudatur.  Possuni  bxc  accipi 
de  beata  Virgiiie.  Motauduni  autero  qood  coACobbu 

l^  possuut  accipl  hi  qoi  adboc  plorant  pro  poccttonioi 
cnormitatc,  qui  se  nonduni  Jodictot  diguos  td  rcgis 
aiiiplesus  acccdcre;  fiii;;  sunt  qox  contoinpbnt.r 
in  bac  peregrinalione«  reginx  qox  jtro  fnmotor  IKi 
visione.  (jt  ergo  singoUs  singola  vcrbt  atst|Qtffia$, 
concuUn»  Itudant,  fili»  videtii,  rcf  ina  prxdlctnt. 
Concobinc,  sicot  tcceperoot  doconionto,  filix  tiiot 
prolitnt  contemplttioiils  trgoroc  o,  regiart  sic  t 
didiceront  cxperimento.  Coocubime  bodtoi,  qo  a 
de  Docte  sorrexii,  ct  dcdit  pradtro  doocsticis  soi^: 
ctcibarit  tocilUs  sois**;  flirj?,  qoit  c  omnb  iima 
ejiis  filix  regls  tbinlos  lu  fimbriis  norcls  ••:  •  e^i- 

,  lil.  ^  Psal.  18.  *'  Gen.  t,  ^  Ntttb.  .  - 
••  Ptsl.  i9.  ••  Rom.  6.  ••  Uc.  1 1.  ••  Nom.  ^ 
•'Prov.  51.    ••Pstl.  41. 


6i5 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  IX. 


646 


iiap,  c  quia  veiiii  a  finibus  lerr»  atidire  f  apiendam  A  landarit  tc/licel :  a  pielalc.  a  liroorc,  a  lab:;re.  A 


Saloinonis  *'•  >  Ccce  coiicubinx  lauilani  bcaiam, 
filic  Tiilen:  bcaiiorcni,  regiiix  prxilicant  beairsimam. 
ConcuVmae  ergo  laudani  a  concepiu,  laiidaiil  a  fru- 
clu,  laudanl  a  parlu.  A  conceplu,  quia  fuil  siiie  lu« 
xnri«  fedilale;  a  fructu,  quia  iibcr  fuit  nb  origiiiali 
neoessiiaie  ;  a  partu,  quia  fuii  tiiie  difllculiaie.  In 
coneepiu,  Tirga  Aarou  aoruit  sine  ciiUu  hoinnis*'*; 
in  rnictu  :  Veuiet  veiiius  urcns  a  rcgione  i!esei  li.  ei 
siccabii  venas  mortis**;  in  pariu  :  Yisus  est  nihiis 
ardens  sine  damno  combustionis  *'.  In  primo  lau- 
daiur  virginiias,  in  scciindo  novilas,  in  lertio  sub* 
liniitas.  Virgiuitas  qii£  roncepii  ci  non  marcuil, 
noviias  qua  crcaia  in  ninlicrc  laiuil,  subtilitas  qiia 
Creaior  egrcssus  eside  utero,  et  poitain  nou  npe- 


pietate,  qua  pairislrn  parvulis  tem|!era:ur,  a  liuiore 
qiio  spoiiso  rcverentla  exbibeiur,  a  laborequo  \o* 
liiplas  carnis  doroatur,  ei  divitiis  domiis  iiisiruatur. 
Talis  fuiibcaia  Virgo  :  pi:>,  pupuliini  Dco  subirnuni 
Filiohiio  reconciliando ;  linioraia,  Filiurosuuindrbi  o 
lionore  rcverendo,  laboriosa,  cariiem  doinando,  el 
Filio  suo  aiilain  virgiiieani  diviiiis  virluluni  iiisiru* 
eniio.  Iii  priiiio  itaifuc  populuin  l*ei  ad  h.Treiii  aiem 
revocavii,  tiiide  aii:f  Oi  raditavi  iu  populo  bonori- 
ficato  ei  iii  partes  Dei  inei  bxreditas  illius  '*. »  Ac 
si  dicerct :  ilxrcdiiateui  Dei  uiei  eis  acquisivt.  Do 
sccunito  ipse  ait :  c  Ego  inaier  pulcbnc  dilcciionls 
et  tiinoris  '*.  >  De  terlio :  i  Mulias  filix  congrega- 
vcruiii  divitias,  in   siipergressa  es  uuiversas  '*.  > 


niil.  De  priir.o  ait  Isains  :  c  l^cre  virgo  concipiel  et  ^  llas  trcs  laudes  Saloniun  proposuil  in  Iraclatu  de 

muliere  forii  **-*'.  l>e  priino  ait : «  SiirrciOiunl  filii 
cjiisel  beaiissiniam  pi-sdicaveruni,  vir  <jus  at  lav* 
d.ivit  e:iin.  »  De  sccundo  ideni  dixii  sul.sfqufnler : 
c  Mulier  timcna  Dominum  ipsa  laudab:lur.  »  Do  ler- 
tiu  ibidein  ipse  adjunxit  dicens :  c  Laiidant  eaiu  in 
poriis  opera  ejus,  >  id  esi  laudaiur  ex  eis.  Ecce 
aiiiil:»  lauJaveiuiift  sive  loiicu' inas.  S>;quitur : 

Filite  ndiruHlf  sed  diOcrcntery  quia  fil.aruin  aliJB 
proccdunl,  ali;t*  accedunt,  alic  excedunu  Prooa^ 
duui,  cumvirlutuin  diviiiis;  accedunt,  curo  troina- 
libus  spirilualis  dilcctionis ,  excedunl,  In  stuporom 
admirationis.  Dc  priniis  :  c  Mylisi;  filiae  congrega* 
vcruiil    divitias,   lu  supergressa  os    universas.   » 


pariiet  filiuni**.  >  Dcsecundo  ail  propbcla  :  c  Fatiel 
Domiiius  iiovnm  supcr  lerram,  feiuina  circuiudabii 
Tirum  *^.  <  De  ieriio  ail  Ezecbiel  :  Porta  bxc 
clau&a  eril  ei  non  aperietur,  vir  iion  inirabil  per 
eain,  quia  Dominus  Dciis  Isrncl  iiigrrssus  est  per 
eaiu.  Vir  sedebit  iii  ea  ui  comcdat  pancm  coram 
Domino  **. » Conciibiiia  ergo  vidciis  liaic  sponsx  nia- 
fiialia  iii  exiiu  r.oii  cessat  laiidarc,  sed  el  uierilo. 
Ouia  plorai  videns  illuc  se  non  possc  perilngero. 
Gonira  priroum  ergo  erubcscit,  coutra  secundum 
libi  vilescll,  contra  tcriiniu  labescii.  Erubcscii  se 
dt  puiredine  propngari.  Audi  erubcsceiiiiam  :  cToia 
dio  verecundia  roea  conira  me   cst,  >  ait  Daviil*'. 


Unde  idein  :  c  Ego  siiin  virntis  el  non  h«mo  ^*.  >  p  Pe  secundis :  c  Myrrba  ei  guiia  ei  casia  a  ve  il- 


De  pulrediue  a!i  Job :  c  PutrcJini  dixi  :  Paler  mr*us 
es,  inatcr  inea  ei  soror  mcn,  vcrmibus**.  >  Audi  do 
iccundo:  c  Prabocciipaverunt  ine  laquei  iiiorts**.  > 
liero  :  c  Funes  pcccaioruin  circumplexi  suni  roe".» 
Do  liuiuiiiiale  :  c  Dignuin  ducis  snper  bnjnscemodi 
aperire  ocnios  tuos*\  i  De  leriio,  audi  laliorcro  mi- 
teriaB :  c  Quasi  flos  egrediiur,  ei  conierilur,  el  higil 
velui  unibra  el  non  in  eodem  statu  perniaiiei  *'.  > 
liein  :  c  llomo  ad  laborem  nasciiur  ei  avis  ad  vo- 
landoro  **.  >  Ei :  c  Tabescere  fecisti  sicui  aranearo 
animam  ejus*^.  »  Ecce  quando  labcscii  laliore  pr«- 
tenlis  miserije.  IIxc  iria  in  Reliecca  sunl  figurata. 
Cum  enini  Isaac  occurrerei  ei  egressus  ad  mediian- 
dntn  in  agro  ^*,  vide  quid  fecerii:  prinio  operuil 


nieniis  '^  >  elc.  Maiia  euini  fuii  vesiiroenturo  regio 
d  domus  eburnca  **•  De  leriiis :  c  Fiiias  discorrerunl 
super  niurum  *S  >  Murus  esi  virtuturo  solidiiasei 
sublimiias,  unde  ad  videuda  toelesiia  paritioret 
iunius.  Priin»*  de  longe  Mariaro  iro.ianiur,  bectt..d«B 
de  propinquo  xmulauiar,  leriijB  cogiiatioiie  ex  avi* 
ditiile  in  illa  aeiema  pa:ria  conversantur.  Primni 
boiiorat»  fruciuuni  uberiale,  secunds  in  kntilia  et 
exsuUatlone,  terli»  gaudentes  pne  noviiaie.  Du  pri- 
niis  :  c  Adducenlur  regi  virgines  posl  eam  *^.  »  De 
sccundis  :  c  Proximae  ejus  affercniur  libi.  AffereiH 
lur  in  Ixiilia  ei  exsuliaiione  **.  »  De  tertiis  :  c  Ad- 
duceniur  in  templum  regis  *',  »  qiiod  est  beitiiudo 
superna ;  ubi  menie  ingrediuniur  curo  Maria.  Prinua 


vuliuro  suum  pallio,  secundo  desiliii  de  cainelo,  D  imiianiur  accipieidcs  ab  eo  r  gorem  ei  discipliu:'m« 


lenio  Deboram,  qux  interprelaiur  aptf,  ducebal  a 
lalere  suo.  Uperiens  vuliuni,  est  vcrecundata;  desi- 
liens  de  cainclo,  est  bumiliata ;  Deboram  liabens  in 
laiere  sno,  est  aculeo  miseriae  faiigala.  Sed  duio 
Ulibui  exercilatur,  ab  Isaac,  qui  rtsMf  inicrprctalury 
siiKlptinr,  ei  in  tbalamum  roairis  inducitur.  El  sic 
sponsa  ipiius  eflkitur.  Istc  enim  concubinae  duro 
ulibns  exerceniur,  sponsap  Cbrisii  processu  lempo- 
rii  fteri  inerenlur.  Fidciis  sponsa  in  tribus  solei 


sccuiidae  devotionis  diiliedine  tueliilliiani,  lerttae  sn- 
penioruin  gustanl  sapieniiam.  Maria  etiiin  esi  arca 
de  qua  dicitur  in  Apocalypsi  :.f  Cceluroapertnmesl, 
et  arca  Dei  visa  esl  in  eo  **.  >  lu  ea  erii  virga  ei 
manna  ellabulae  leslamenti  *'.  In  virga  ergo  desi- 
gnaiur  discipllna,  in  roanna  devoiionis  dulcedOf  in 
tabulis  tesUroenli  iapienlia.  Ipsa  eniiu  ailiiii  a  de- 
xlrii  Dei  circurodaia  varieiate  *'.  PSaiie  varteUie, 
ipsa  eiiiin  esi  irii  divenoniin  coloruro  de  qna  iu  ej. 


^Maltb.  li.  "Niim.  17.  ••Ose.  13.  ••  Exod.  5.  ••Isai.  7.  •'Jer.3l.  ••  Esecb^  46.  ••  Psal.  43. 
'•PsuiLSI.  ♦•  Job  17.  "Psal.  17.  "  Psal.  H8.  '^  Job  14.  »•  lliid.  '•Job5.  »» Psal.  3«. 
"Ccu.  i4.  »»  Eccli.  14.  ••  Ibid.  •»  Eccll.  31.  ••-•»  Piov.  31.  ••  P.s:il.  44.  ••  Ibid.  ••  Geu. 
4».    •'Psal.  44    ••Ibid.    ••  Ibid.    ••Apuc.  tl.    ••Hebr.  9.    ••  P»al.  44. 


6S9  THOMiC:  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIMl 

omnia  lionac nm  ill.n,ei  innnrueni  bonesiasper  manns  A  laboranl  Ui  Ecclctla,  ul  aTari  accnmuleni  |iecaniani: 


ejus'*;  >  de  tenio  :  c  Dens  Paler  del  vobis  id  ipsuin 
ftappre  in  alierninim ,  ni  niiaiMmet  in  uno  ore  § lo- 
rificelis  Doniinuni  '*\>  Sed  nolanduin  quod  snnl  po- 
ma  valliiim,  poma  convallium»  poinn  valloruln.  Yal- 
liuin,  (unt  in  cordis  inloriori  humililale ;  conval- 
lium,in  opere  exeinpli  exliibiiione;  vallontm  sunt, 
qiinsi  vallo  rr.ulla  circumdala  virluie.  Priina  habuil 
David ,  cum  diceret :  <  Cgo  sum  vcrmis  et  non  ho- 
nio**;!  secuiida,  qnando  corani  oinnibus  se  huini* 
ri.-ibai,  saltando  corain  arca  Domini  *^;  lertia  lum 
IJicboluxorsua  eum  incrrparet.et  tamen  Torlis  iii 
humilitatc,  non  iileo  ab  ea  recessit.  Aiidi  primam  : 
iQiiein  perseqiieris  re\?caiiemunumei  pulicem**,» 
aiidi  secuiidain  :  cQiii  non  humiliavcrit  se  sicut 


o\es,  qui  simplices  et  religiosl  Tolant  vklerl,  uliibi 
comparent  vauam  gloriam ;  columbas,  qnl  spirilnalb 
vendunt,  ut  diffusius  de  acquisiiis  siiam  impleaBi 
lirxuriain.  De  avariiia  prrlalorum  ait  Dominnt  ftr 
prophelam  :'f  Pasce  pecora  occisionis,  qn«  qai  pos- 
sidebant,  occidebant,  et  iion  dolebani,  vrnaiidabaiil 
dicenlcs  :  Benedictus  Deus,  divites  fMCti  sumas^.» 
£t  alius  propheia  :  iVae  qni  congregat  avaritisn 
niaiam  donnii  suae,  ut  sit  in  exceltio  nidas  ejus»  ei 
liberari  se  pntat  de  mano  mali  ^*.»  Siuit  alii  qni 
vanc  glorianlur  de  donis  Dei,  ct  inde  voluiit  abooi 
nibus  honorari,  de  quibus  Dominus  :  c  Aniaut  pri- 
mos  recubitus  in  cociia,  salutaiioiies  in  foro,  vo- 
ciri  ab  liOMiiuibus  :  Rabbi  ^\>  quibns  dicil  Apostn- 


parvuliis  isle,  non  lulr.ibii  in  regniim  coBlorum  »•;!  ^  lus  :  «Quid  habcs  quod  iion  accepisili?  Si  accepisti, 

siudi  lerliain  :  i Obsecro  vos  ut  digne  ambtileiis  vo- 

ralionc  qua  vocaii  cslis  cum   huinilihilc  '^,i  scd 

qvali,    scilicet  forti  viiiulibus  ,  umlc  addit  :  f  et 

niansuelndiiie  cum  pntieutia,  supporianles  inviceiu 

in  charilalc,  soliicili  servarc  uuiiaieui  spirllus  iu 

vinculo  pacis  *".>  Yincsb  radix  esl  mcdilalio,  viiis 

aflectionum  ordinatio  ,  palmes  devotio,  frondes  ex- 

horlaiio.  flores  opcnilio,  fruclus  xlerna  retribulio. 

De  tcrtio :  cSicut  lerra   prorert  germen  suum,  et 

Ucut  borius  semeu  suum  germluat,  slc  Doininus 

Deus  dabii  justiliam  cl  laudcui  coraui  univcrsis  gen* 

libiis  '*.!  llortus  nucum,  id  est  prxlatorum,  dicilur 

Ecclesla ,  qni  nuces  haberc  dicunlur  hac  ralioiie. 

Kux.  habet  quatuor  qu»  ad  prxlaios  peiliucnl  :  cx-  c  **'•  ""^  '^"'^^'  *"^  marnarilis  :  uou  in  vcsle  preilo- 


quidgloiiarisquasinou  acceperis^'?  i  Quibuslitias: 
«Ubi  reliiiquelur  gloria  vestra,  ne  incurvetuini  soli 
viuciilo,  cl  cuin  inierrectis  cadatiSt^.i  Sed  quld  dt 
gloria  vestium?  Yolunt  enim  in  plateis  apparere: 
bi  iu  mulis,et  hi  iu  equis  phaleratis,  cum  tintinna- 
bulis  aureis,  in  vestibus  sericis,  splendidis,  variis, 
pellibus  sebeliuis ,  comparalis  de  lacrymis  fiaiipe- 
rum,  dc  obolis  vidiiaruui,  de  peccaiis  divitum.  Vr» 
miser,  qui  sludesgloriari  de  pilisovium,  de  pelli- 
bus  muriuui,  de  viscciibiis  vermiuiu,  ile  sncco  n- 
dicuin,  de  poudere  melalloruni.  Erubesce,  quia  per 
Apostolum  hsc  prohibenlur  etiani  niulieribns,  qai- 
bus  lixc  niagis  iudulgeutur.  «Non  iii  tortis  criuibu», 


terius  vilem  ei  amarutn  corticero,  secundo  lestan , 
tertio  coriuin.  In  Christo  cortex  fuit  humililas  ct 
ainariludo  conversalionis,  lesla  c:iro  ejus  fortis 
contra  iucentiva  libidinis,  in  corio  auima,  iu  nucleo 
divinitas.  Vel  in  corticc  passionis  amarltudlnem,  in 
testa  crucem,  In  corio  iiifirmitaleiu  caruis,  in  nucleo 
dulcedinem  divinitatis.  lliijus  niicis  esi  hortus  Ecclc- 
sise,  iu  praelaiis  vero  corlex  est  dejrciio,  lestn  po- 
tanlia,  corlum  voluntas,  nuclcup  scicntia.  Dejeciio, 
ne  sit  elatus;  poiefJa,  ;>c  in  co  sit  defecliis;  volun- 
las,  ut  lu  eo  sii  ;iiTect:is;  scieiitia,  ut  sit  gnanis. 
Aiidi  dejcclun  :  cTrii.^i^ari  purg.]nieiiia  niuiidi  lnijus 
facti  sumus,  D£/*pseina  omuium  usque  adbtic  ^*;i 
de  poteutia  *  «Fidelis  est  Deusqiii  uou  patietur  vos 
lentan  supr.i   id  qiiod  poiestis  ^*;i  de  volunlate  :  ii)  bis  iu  occasioiie  avaritiaf,  Deus  testis  est  '^i  Etde 


sa  '*.!  Ubi  est  ergo  gk>riaiio  tua?  excluMi  eat.  Alii 
iu  comessaliouibus  et  ebrielatibus  d«*leciantur,  et 
sic  ad  amoreiii  muudi  subdilos  invitant.  De  bis  di- 
citur  a  Doiiituo  per  prophetaui  :  c  Peccata  popcli 
mei  comedeiit ,  et  ad  iuiquilateiu  eorum  subleva* 
buut  animas  eoruin  *^i— «Cum  enim  auibiibreot 
animalia,  ambulahaiit  pariter  et  rotas  juxta  ea; 
cum  autcui  elevarentur  a  torra,  elevabanlur  paritcr 
et  rot;e  scqueuies  ea  **.i  Itotx  sunt  vitae  •ubdilO' 
ruin,  ;inimalia  trahcutia  rolas  doclores.  De  vanitaia 
se  cxcusat  Apostolus :  «Non  sic  loquimur,  ait,  quasi 
voleuies  placere  hoiuiuibiis,  nec  quaerenlcigloriaiii 
ah  Iiominibus,  nec  a  vobis  nec  ab  aliis,  Deoi 
scit  ".I  Et  dc  avaritia  : « Nec  fuimus  aliqiiaiido  vo- 


cDeus  est  qui  operaiur  iii  nobis  et  vclle  et  perficere 
pro  bona  voluutaie  ^*;i  dc  scientia  ;  «Donitaleni  ct 
disciplinam  et  scientiam  doce  uie  ^*.i  Primo  igitiir 
videamiis  oorttcem,  iil  esl  dcjcctioiiem  prailatorum. 
1'rimo  iiamque  debet  se  prxiaius  dejiccre  a  tempo- 
ralibus  bonis ,  secundo  a  favore  huinanx  laudis » 
lertio  a  voluptate  carnis.  Primo  ne  sil  avarus,  se^ 
cundo  ne  sit  elatus,  tertio  ne  stt  luxuriostis.  In  H- 
giira  horuui  Iriutn  «ejeclt  Jesusdetemplo  veiideiites 
boves  et  oves,  et  columbas  ^\  »  Boves  venduni  qiii 


voliiptate  caruis  :  «  Casiigo,  inquit,  corpui  nieum 
et  in  servituietu  redigo,  ne  cuin  aliis  prarJicaverini, 
ipsc  reprobus  inveniar'*.i  Inspiciie  ergo  quomodo 
s:icerdotes  Bel  occisi  8unt  a  Daniele  propterara- 
rjiiam,  quia  rapiebant  nocte  impensas  «leo  MOobU* 
las  '*.  Depreheiisa  enim  sunt  vestigia  eorum  in  pul- 
vere,  id  est  vita  sacerdotum  in  teni|ioralibua  boiiis. 
luspiciie  Nadab  et  Abiu,  scilicet  filios  Aaron,  a  Do- 
iniiio  occisos  propier  vau:«m  gloriam  **,  tcilicet 
quia  sacrificavcruul  non  de  igac  altaiis,  Id  ett  uoa 


••  Sap.  7.      »*•  Rom.  !.•).        »»  Pspl.  21      ^>  II  Ueg.  (>.        »•  I  K.  g.  2i.      »•  Malth.  18.      »»  Eplies.  4. 
"  lliid.     »•  Isai.  61.     *•  1  t'Or.  4.       ^»  I  Cor.  U».      *«  Phil.  2.      ^'  ISal.  118.    **  Joan.  2.      ^  Zach.  11. 
•  Ilal.ac.  2     *'  M:aih.  23.     ^"  I  Cor.  4.     ^•Isai.  10.     »•  I  Tiiu.2.     "'  Osc.  4.     »»  Exech.  i.     •'E|ihes.(i. 


I  riu'>s    1     »"  I  (  ur.  [i       **  Dau.   14.       "  >iuiu.  3. 


CI9 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  IX. 


650 


c  Quis  diiuisil  lapiJem  angiilarein ,  cum  me  lauda*  A  in  Domiiio  *K  i    Dc  iccunda  :  i  Semila  juilorum 


rent  asira  maiuiina  ei  jubilareni  omnes  filii  Dei "?  > 
rrima  esl  aurora  consurgens.secunda  aurora  ascen- 
(icns,  iertia  proTcliens.  Prima  consiirgii  de  peccalo 
ad  sanciilateni,  secnnda  asccndit  de  virtuic  in  vir- 
lnicni,  tertia  proveliit  iisque  ad  Dei  cogniiionein. 
De  priina  dicit  Panlus  aniinx  peccairici :  c  Snrge, 
qui  dormis,  et  exsnrge  a  mortuis  ct  ilhiiniiiabii 
tc  Cbrislus  **.  i  Diciiiir  ctiam  dc  ea  :  Qnte  e$t  i$ta 
qute  progreditur  quati  aurora  consuryentl  El  beata 
Ceiilia,  dum  aurora'consurgcret,  dixit :  <  Ci:),  mi- 
liies  Chri>ti,  abjiciie  opcra  lenebranim  '^  >  De  se- 
c«n  !a,  scilicel  ascendenlc,  dixit  angelus  ad  Jacob  : 
<  Dimilte  nie,  jnm  cniin  asccudit  aiirora  *'.  i  Cum 
enitn  Dominus  contiilerit  ascensum  ad  virtulcs,  my- 


quasi  lux  splendens  procedit  ei  erescil  usque  ad  per- 
feclum  diem  **.  i  Dc  lcrtia :  i  Revelaia  facie  spc* 
culamur  gloriam  Dei,  ui  iransformemor  in  eaindem 
imagiiiein  a  clarilate  in  clariialem  **.  i  Prima  lux 
proceditex  puritate,  secunda  ex  verilate,  lertia  ex 
Dci  contemplata  niajesiaie.  Has  clarilates  anima 
erudiens  proxinium  a  Christo  accipit  qiiasi  luna  a 
sole.  Pcr  priinain  est  pulchra,  per  tecundam  piil- 
clirior,  per  lertiam  pulclierrima.  Com  enim  priinum 
operntur,  est  in  priiniliiuio  ;  cum  secundum,  esi  iu 
seniiluuio;  cum  lertiutri,  csl  in  pleniluuio.  Uoc  fit 
juxta  noininis  triplicem  iiiterpreiationcm.  De  prinio 
dicitnr  liina,  scilicet  lueii^  iioctem,  id  est  culpam  ; 
pro  secundo  dicitur  luna,  id  est  lux  noclis;  qoia 


Kiica  procedcnte  lucta,  iit  cjus  probel  desiderium,  ^  crroneuin  illuminat ;  pro  lerlio  diritur  luiia  lui 


linxit  se  longiits  iri*,  dicens  :  <  Dimiite  me,  jam  eniin 
ascen«lit  aurora.  i  Sed  anlnia  dcsiderio  accensa  re- 
spontfel  :<  Non  dimiltam  le  nisi  benedixerisinihi  *>,! 
id  c^t  donec  me  provehas  ad  tcrtiam  auroram,  ut 

Aurora  curtut  provehal , 
Aurora  toiui  prodeat 
iu  t^atre  toint  tiliut, 
Ei  totut  in  Verbo  Paler  »**. 

Quo  viso  In  illa  aurora,  id  esl  in  avium  hora, 
cuiii  avibus  cobII,  id  est  angclis  et  mundi  hujus 
sanciis,  possim  digne  laadare,  benedicere  et  praedi- 
ciire  :  ut  dem  gloriain  et  prxdicaiionem,  et  hoiio- 
tcni,  et  lavdcm,  ei  benediciioneni,  et  gratianim 


no- 

cteni  amoenans. Jusius enimf  duin advcrsita  es hijtii 
miindi  loleral,  mullam  habet  ani(Biiit.ite:ii  de  pra^ 
miis  :  quap  indc  cxspect.il ,  hoc  est  increiiienlum 
lun.T.  Sed  decrcscii  ali.foaiido ;  quia  aliquando,  sc- 
cundum  temporuin  vici^iiudines,  in  detrimentuiii 
et  decrementum  verlitur,  aliquando  nubc  ob- 
scuratur ,  allqunndo  edipsiin  palitur.  Moral  lcr  : 
Primuin  accidil  ex  infirinitate,  quia  post  laboreni 
Infiriniias  nostra  tepescit  cx  lassiluiiiie,  secundum 
ex  mundana  sollicitudine,  qux  inagistmm  Iropedii, 
ne  poEsit  desolalo  rratri  ?acare,  tertium  ex  viilosa 
magistri  conversaiionc,  qus  facit  ejns  doctrinam 
despicere.  be  primo  :  i  Fecit  lunam  in  tempora*^,i 


aclioiiem.    Unde  seniores  in  Apocalypsi ,  dabant     quorum  vicissiiudine  crescit  et  decrescit  luna.  De 


«  gloriam  et  boiiorem  ei  bcnediciionem  se<lenii 
super  ihroiium  *^.  i  Ei  merilo,  quia  i  omne  dalum 
opiiinuiii  et  oinne  donuin  pcrrectuiii  desuper  est 
tletcendeiis  a  Patre  luminum  **,  >  sicut  ipso  ait : 
«  Sine  me  nihil  poccsiis  facere  **. » — i  Yere  sitie  te  nihil, 
IKimine.  Saliis  cniin  nostra  in  manu  tua  est,<ta  iiobls 
nlinienla  oi  vivcre  possimus.  ISespiciat  nos  niiseri- 
cnrdla  lua,  iil  securi  servianius  Rcgi  Dotnino  nosiio 
Jesu  Christo'^  >  Ecce  de  aurura  quantum  ad  pro- 
priam  utililalem.  Scquiiur : 

Pulckra  ut  /iiiia,  quaiiluin  ail  proxiini  aedificalio- 
nciu.  Sicut  aurora  tenebr.is  fiigat,  sic  luna  proxiini 
iiociem  illuuiinat.  Est  eniin  Iriplex  ikix  :  est  nox 
lulpde,  iiox  ignorantiue,  iiox  adversitatis  liunian:e  vel 


secuiido :  i  Siultus  ut  luna  mulaiur  **,  >  dum  se  iii- 
mis  involvit  mundana  soUicitiidine.  De  tertio  :  <  Sol 
converieiur  in  tenebras  et  luna  in  sanguinem  **.  i 
lii  sangninem  quippe  luna  vorlitur,  duin  vita  docto- 
ris  crimine  maeulaiur. 

Aniina  electa  esi  iif  tol.  imaginem  veri  Solis,  id 
estCreatoris  InAdam  dcforinatam  in  sie  reformando, 
ut  dicat : «  Signatiim  esl  super  iios  lumen  vultus 
tui,  Don;ine  *^.  i  Haec  est  autetn  itnago  Dei.  Paicr 
dicilur  memoria,  Filios  inlel!igentia,  Spiriiiis  san- 
clus  volunus.  Igiiur  a  Patre  habeio  memoriam,  ui 
dicas :  <  Memor  fui  Dei  et  deiectalus  sum  *'.  i  A 
Filio  inlelligentiam ,  dicens  cum  David  :  <  Siiper 
senes  inlellexi  **,  i  et :  <  Inlelleetam  da  milii  et  vi- 


n;undan.T.  De  prima  Paulus  :  <  Non  estis  filii  nociis  d  vam  »•.  i  A  Spiriiu  sancto  volunlalem,  ul  dicas  : 


tieque  tenebrarum  **.  i  De  sccunda  :  <  Nox  prxces- 
kii,  dies  aulcin  nppropinqiiavit  **.  i  De  tcrtia  : 
«  Pereat  dies  in  qna  iiatus  sum,  ot  nox  in  qua  di* 
ciuni  est :  Concopuis  est  honio**.  >  Priiiiain  illumi- 
iiat,  ut  viileat  homo  et  abhorreal  suain  Inrpitudi- 
iiem;  secundam  illuininai,  iie  incidai  iii  errorcin ; 
lcrtiam,  ut  osleiid;il  niuiidanae  conveisatiotiis  vcl 
adversitatis  reiributioncm.  Per  primnin  ilhiininaiio- 
nem  fulget  proxiinus  mnnditia ,  pcr  secundain  Dci 
noiilia ,  per  leriiam  qnam  exs|)eciat  gtoria.  De 
prima  : «  Eratis  aliquando  lencbrje,  nunc  autein  lux 


<  I3t  facerem  voluntatem  tuam,  Deusmeus,volui'^i 
Igitur  memor  csio  ne  obliviscaris  et  dicatnr  ilbi : 

<  Oblitus  es  Domini  creatoris  lui  **.  >  Iniellige  ne 
decipiaris  et  audias : «  Homo  cnin  in  honore  essct 
non  iniellexii  ** ;  i  el:  <  Noluit  inlelligere  nt  bene 
ageret  *\  i  llabe  voluntalem  nc  durus  videar*s. 
cniii  his  de  quibiis  diciiur :  <  liiduraverunt  facietn 
suam  supra  pelram  *'.  i  Item  soli  comparator  Deu  , 
qiiia  uiuiidi  machinam  circnit,  inqiio  designatur  po- 
tcntia,  scilicct  Pater ;  habet  splendorem  in  qiio  si 
pieiitia,  scilicet  Filius  ;  habel  calorem  in  quo  bene- 


•  Job  58.  *•  Epbcs.  5.  "  In  Vii.  ips.  »*  Gen.  32.  »« ibid.  OflSc.  Ecd.  «^  Apor.5.  «•  Jac.  I. 
••  Joan.  15.  "  Ofiic.  Eccl.  »•  I  Thess.  5.  "  Roni.  15.  ••  Job  5.  •«  Eplies.  5.  **  Prov.  -4.  "  11  Cor.  5. 
•M»Ral.  i05.  »•  Ectli.  27.  ••  Jorl  2.  ^  Psal.  i  *•  P5»al.  70.  »•  Psal.  1 18.  »•  Ibid.  »»  P»ai.  5V. 
••Jjmi.  51.    »»  Psjii.  48.    »^  Psal.  53.    »•  Jer.  5. 

Pathol.  CCVI  21 


0(5  THOMiC;  CISTERC 

rcpriinil;  ncimiftii  liab«^  qiio  tluros  lapiMos  de  cce- 
mf  iiio  ejicll;  id  esl  acumeii  ingcnii,  quo  inolus  ani* 
mi  cliariialem  impedientes  expcllii ;  planiiicin  b.ibel 
C|na  aspera  lenil,  id  est  eunsolaliunein^  qua  mores 
iiiculios  coinponiu 

l«ii  oclo  ves'es  Aaron  debcl  babere  *'  :  iii  abjc* 
f  lione  reniinalia  conlineDii»,  linenm  slrtclam  ii.no- 
reniis,  balteuin  in  rcfreiianda  teiilaiione.  Qui  te^la 
fortitudinein  babent ,  babeant  siiperbumerale ,  nl 
inrtiroruro  onera  rerafii,  et  logion  vel  TatioHale,  ul 
discrele  b»c  rnciaiil.  Qni  coril  balient  voiuntaicni, 
lijibea<>t  saiidali  1 1  mediuiionem  mortuorum  pn- 
irum,  quibtis  pedes,  id  esl  affecius  a  puWere,  id  efi 
amore  terreno  muniant ,  ct  lunicam  byac  intbinami 
qux  coeli  babei  coiorein,  id  esl  ccelesteni  convcrsa- 
iionein«  qua  coeleslibqsi  se  conrormanl.  Qui  noclei 
scientiain  babeni,  liabeaiil  iniiram  in  capiie  bicor- 
Dem,  id  esl  Novi  ae  Veteris  Teblamenti  scientiain» 
qii»  duas  habet  candas,  id  est  Dei  et  proximi  aino* 
rem,  eliaminam  auream  iu  fronte,  in  qiia  scripliim 
est  bc,  iotb,  el  .ede,  et  vau,  quod  intorpretalur  i§i€ 
prineiptHm  pa$tionit  vita.  Laniiiiam  ibtam  babel  in 
fronle,  ul  aeinper  cogitet  de  Cliritti  passione,  milram 
bicornem  in  capiie ,  ut  Velus  ei  Novum  Testanieii- 
lum  discutiat  cum  ratione  ;  duas  caudas  in  vertice» 
iit  amorem  Dei  cl  proximi  coinntendeiit  merooriae. 
lli  descembinl  ul  videant  poma  convallis « etc.  II ic 
tria  enunicranlur ,  circa  qiis  debel  esse  sollici- 
tiido  pra;lutoruni «  poma  convallinin  ,  vine»  flo- 
rcnies ,  nula  ponica  germinaiitia.  In  pomis  ii  qui 
liiimilbnlur  propier  soam  iBfirmitatero ,  in  Tiiieis 
qui  descendunt  de  virtule  in  virliitem ,  in  inalis  pii- 
nicis  significnnlur  qui  pro  Cbristo  certant  usque 
Ad  sanguinis  effosionein.Prima  igitur  solliciludo  esl 
circa  inflrmos.  Sed  est  infirmilas  accidentalis  et  cor- 
poralis.el  esi  aceidenialiseispiritualiSyetest  coinmit- 
iiis  et  naluralis.  Prima  esi  ul  febris  acutat  eecunda  iii 
odium  et  iovidia ,  lerlia  est  natura  vitiata.  Prima 
enim  lil  ex  bumorum  corruptione,  secunda  ex  ir- 
rueoii  teutaiione ,  lertia  ex  languore  naiura:  quo 
corpus  assiduum  patitur  defectum.  Aniina  pronn 
esi  ad  peccandum.  Deprima  :f  Infirinus  fui  et  lusi- 
uslis  me  **;  i  de  secunda :  c  Qul  infirmus  est,  olus 
Dianducel  '^ ;  >  de  leriia  :  c  Miserere  mei,  Domine, 
quoniatn  infirmus  sum  **•  i  Primac  debel  praebtus 
temporalibusbeneficiissubvenire;  secundain,  persua- 
sione  conffssionis  el  oraiionis  relevare;  teriiae  pro 
ilefectu  corporali  debei  gloriam  proinittere.  Pro 
peccandi  proniiaie  adbibeal  caulelam.  De  prima 
Job :  c  Ocolus  fui  caecot  pes  claudo,  paier  eram  pau- 
lieruro  ** ;  i  de  secmida  iacobus :  c  Confitemini  ai- 
lerulrum  peccata  vestra  »  ei  oraie  pro  invicem  ui 
9alt6mini  **  ;  i  de  tertia  quantum  ad  corpus :  c  Cor- 
rttpiibile  iioc  induel  incorruptelam ,  el  morlale  boc 
Iromortalitateiu  **•  i  Quantum  ad  proniiatero  pec- 


ET  JOAN.  ALGRIM  661 

A  candi :  c  Fili,  omni  custutlia  serva  cor  umm,  qola 
ex  ipso  vita  procedit  ^*.  i  Sunl  aotem  qoitfam  a 
quibuSy  quia  ncgligiint ,  iiiedieina  oonqoaeriUir;  aiH 
desperati  adversus  Dominum  iraacunlor,  Certll  pio 
inffrtniiate  sua  bumilianlur.  De  prirois  ail  Ibfid : 
c  Pulroeront  el  corropiae  sniil  cicairices  neae ,  a 
facie  insipieniiae  meae  "*;  i  de  secuodo:  c  Percossi- 
sii  eos  ei  non  siint  sanati ,  alDixisti  eos,  ei  reo^ie- 
ninl  accipere  disciplinam  *^.  i  Tertii  diconl  : 
c  Miserere  mei,  Dominey  quoniam  inflnfcossora  **.  » 
De  priinis  :  c  Sordes  (josl  in  pedibos  ijtts  t  nee 
recordata  est  finls  sni  *^;  »  De  secunilo:  c  Deposila 
esl  vebementer,  el  non  liabens  consobiorem  **;  i 
de  lertio :  c  Yide,  Domine,  afllictioBefli  meam,  qoo- 
niam  erecios  esi  inimicos  nieus  **.  i  Praelalus  igiior 

D  priinum  videat  inflrmilalero  suam  ei  manifeslaodo» 
secundum  ad  speni  reducendo,  leniom  pro  boraili- 
laie  siia  gloriam  promiitendo.  Dicai  igilnr  primo : 
c  Tu  dicis  :  Quia  dives  smo,  ei  nulllus  Indigeo,  con 
sis  miser  ei  pauper,  ei  capcos,  ei  nodus »  ei  nisora- 
rabills  ** ;  i  secundo :  c  Bonus  esi  Dooiinos  sperao- 
libus  in  eutii »  aniinae  quaerenli  illom  ***.»  —  c  Qai 
propitiatur  omiiibus  iniquilalibus  liiis  ,  qoi  sanal 
omiies  itifinnitates  luas  *;  i  teriio:  c  Qui  se  exallal 
bumiliabilur  *,  »  el  iilud  Job  :  c  Qiii  inelinavcril 
oculos  snos »  salvabitur,  el  qui  buniiliaius  fiierit, 
erit  in  gloria  *•  »  Ei  impicertm^  inquilv  st  formmad 
sJnMf^  Vinea  iria  habet,  scilicel  viiem  deforneni , 
florem  medicinalem,  vini  jucnndilaiem^  lu  viio  ior* 
pi,  dejectio  proprii  corporis  ;  in  fiore  mediciiioli , 

€  odor  vinotis  ,  in  viiio  jucuiiditalis ,  liilarilas  dc* 
TOtiouis.  Iii  primo  appareiit  muiidi  conlemplores; 
iii  secundo  de  viriute  in  viriutem  ascendenies  %  et 
serpenlesinierficicnies;  in  lenio  de  coslesiibos  gao- 
denies.  Primum  fuil.Cbristus,  quando  vidinios  eoiu 
leprosum  et  percussum  a  Deo»  bumilialum  '•  »  So- 
cutidum  :  c  Egredietur  virga  de  radtce  Jesae,  el  flos 
de  tatiice  ejus  ascendet  *•»  Teriium,  c  in  die  belili» 
cordis  sui  *,i  id  esl  ui  resurreclione^  Prtmi  drcui- 
erunl  iu  meioliSt  in  peilibiis  caprinJs»  egenles,  ango- 
siiali,  afllirti,  quibus  diguus  non  eral  nioodns'; 
sccundis  in  Aseetisione  aii  Dominus :  c  Sigoa  eos 
qul  crediderinl  iiapc  sequentur :  lu  oomino  meo 
daeinonia  ejicient,  linguis  ioquentur  novis,  serpentes 

|.  lollenl  *.  I  De  terliis :  c  Laelamini  in  Doniino  et 
exsultate»  jiisli,  el  gloriamini,omnes  recticorde**.i 
llos  aspicit  praciatus  primos  adniirando »  secundo- 
nim  profectibus  congratulaiido  » in  teniis  delecun- 
do. 

Sequitur :  El  germinatsinl  maia  pmmem.  In  Scri- 
pturis  legimus  quatuor  germinantium  genera  ,  sci* 
lieet :  lerra  virginalis ,  terra  apirilualis ,  virens  K- 
Kum,  malum  punicum.  De  primo :  c  Rorolo^  ccelii 
desuper,  el  nubi^s  pluani  Juslum  :  aperlatur  lerra  d 
germinei  salvaiorem  ** ;  de  secondo :  c  Gennioel 


•■  Exdd.  i8.      *•  Matlb.  25.    •'  Rom^  U.    ••.Psal.  6.     ••  iob  29.    ••  Jac.  5. 
••PsaL  57.    •*  Jer.  5.    ••  Psal.  6^    ••  Thren.  4.    •'  Ibid.  •  ••  Ibid.    ••  Apoc.  3. 
m.     •Liic.  U.      »  Job  22.    ^rsal.83.     •  Isai.  55.    •  Isai.  II.    »  Caiii.  3. 
'*l**al.  51       "  Ua.  4.5. 


••ICor.  15.    ••Pniv.4. 

•••  Tbren.  5.       '  Psal. 

•Ilebr.  II.    •Marc.id. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  X.  666 

»rlMin  tirensem  **;  i  de  lertio :  c  Jiisiut  ger-  A  el  cecidil  flos  **.  i  De  fructu  dicitur :  c  Non  poiasi 


,  skul  liiiuin  ** ;  i  de  i|iiarto  bic  dicitur  : 
HmtUieni  mala  puniea. 
a  igitur  lerra  esi  Maria ,  secunda  Ecclesia , 
est  Jiistitia ,  quarta  esl  rubetis  martyruin 
a.  Primum  germinat  salvaiorem»  secunduro 
I  tireniem»  leriium  odorirenim  florem,  ifiiar- 
letum  sibi  siroilem.  Primum  e»l  cibus  (kde' 
BGiindum  nilor  confessorum ,  tertium  decus 
Bit  quartura  purpura  roarlyriim.  Ila^c  quatuor 
r  secundum  quatuor  hujus  nominis  inlerpre- 
(:  jttxta  primumdicitur  germen,  id  est  gereiis 
I  DO?am.  Nova  messis  fuit  Cbristus  de  vir- 
tnSt  inde  dictum  esl :  c  Faciet  Dominus  noTum 
srram  "*.  i  iuita  secundum  diriiur  gerroen » 


arbor  niala  lioiios  rrucius  facere.  Niinquld  coUigunt 
de  spinis  uvas,  aut  de  tribulis  ficus  "  ?  •  Hah:  sutit 
zixania  qii»  airigabuntur  fasciculis  ad  comburenduro. 
Quia  c  fructiiro  eoruro  de  lerra  perdes  ".  i  Sequi* 
tur  gennen  justi ;  boc  germen  est  puritas,  flos  ejiis 
conscientiae  jucundilas ,  fnictiis  cum  c»ieris  virtu* 
libiis  cbarilas  ,  inde  :  i  Juslus  geruiinabit  sicut  li- 
lium  *\  I  Item  :  c  Ero  quasi  ros,  Israel  germinabil 
qiiasi  lilium  *'•  i  ilein :  cOssa  tesira  ul  herba  fter- 
nrmabunl  **.  c  Audi  florem  :  c  Quasi  rosa  plantata 
super  ri?os  aquarum  frudiflcale  ".  i— cGloria  eniin 
nosira  baec  esi,  lesiimonium  conscientiae  nostrap**.! 
Audi  frucluro  :c  Fnicius  aulein  spirilusesl  cbarilaSt 
gaudiuro,  pax,  palientia  **.  >  Gerroen  vero  Domiui 


I   radicis  menle.  Confessores  enim   qiiasi  »  gerroinavil  in  nativitaiet  floniil  in  resurreciione « 

. ^      J. 1* A      ■-•  -.  ^. .-         .• •      I  e ^titt^^^ia  <_         ^^^..^^!^^^  ■L..»K  fUMAl.>.k         ■k.«Mkl%..S« 


eieuni  de  radice  fidei  ei  de  menie  ejus,  id 
tttimiSt  quia  fides  non  esl  de  apparenlibiis, 
lecullist  unde  a  Paulo  dicitur :  c  Argutnenlo- 
Mi  apparentiiim  *\  >  Juxla  tertium  dicilur 
t  id  est  genilum  rore  roundo ,  id  esi  ordo 
m.  Naro  virginilas  ex  gralia  eslt  qu.!!  est  ros 
i  qnasi  ronndos  faciens.  Juxla  qitarturo  ger- 
cc  quod  esl  lerra,  el  aadice,  el  MEta,  et  no- 
lasi  terrenae  radicis  roetas  nesciens.  Radix 
»rporis  buroani ,  esl  voluptas  concubiliis,  el 
laro  babei  t  id  est  finem.  Martyres  vero  qut 
tt  germina  lias  roeias  excedunt ,  duro  baec 
les  co^lestia  qiiasruni.  Ijerminant  igilur  mala 
In  se,  duro  babenl  fidernt  radicem,  gerroen 


fruciificavii  In  ascensione.  Usuro  fraetus  praebuii 
iii  Patrls  confessione,  iroo  floniil  in  nativitai^t  <^* 
ruit  in  passione  t  refloruil  in  resurrectione.  De  pri- 
nio :  c  Flos  de  radice  ejus  ascendei  '*.  i  De  secun- 
do  :  f  Fios  Libani  elanguil  ** ;  i  de  lerlio:  c  Et  refto- 
ruil  caro  ntea  **•  i  Ecoe  c  germen  Domini  est 
in  maguificeiitia",!  in  resurrectione.  Sed  el  fnit  in 
roaguifioeiiila  anle  passionemt  in  resurreclioiie  pOsl 
passionein.  Primuin  operationOt  secundiini  vicloriat 
tertinin  resurreciioiie.  Operaiionc,  qua  mira:ula 
fcciit  oroniacreavil;  vicioriat  qoa  diaboluui  siibju- 
gavit;  resurreclione,  qna  carneui  siiam  gloriflcavii. 
De  priroo:  c  Quaro  magnificata  sunl  opera  tuat  Do- 
inine  'S   I  De  secundo :  c    Magnificenliaro  gloriu 


iro»  frucium ,  glorificationem  ;  germinant  in  C  nnciitatis  tuae  ioquenlur  el  mirabilia  tua  narra- 


emplo  praedicationis ,  verbo ,  iniraculo.  Esl 
diaboli ,  est  germeii  justi  t  est  germeii  Do* 
aque  sciendum  esl  qiiod  iria  sunt  germiiia  : 
I  pestiferuin  ,  gernien  fructiferum  ,  germen 
rum.  Primuin  esl  iniquilas  t  secunduro  purl- 
liuro  bumiliias.  Primum  de  radice  colubri 
ilt  secunduin  bona  oliva  pullulavitt  terlium 
sse  gerininavit.'  Primum  seducil,  secunduin 
t  teriium  perducil.  Seducil  ad  peccaiuni  t 
|»er  gradus  virtutum  t  perducit  ad  regnum. 
I  germinal,  floret,  fruciificat.Germcu  iniqui- 
oreui  mundanae  vaniiatis ,  fructuiii  arternae 
ilis.  Audi  germen  :  i  Non  dabil  fruclos  suos, 
as  ei  iribulos  gerroinabii  tibi  *'.  i  Spiuas 


bnni  *'•  I  De  tertio :  c  Domiue  Deus  meuSt  magnifl  • 

caius  es  veiiementer  **•  i  De  boc  ait:  c  Niinc  exsur- 

gain,  diclt  Dominus  '^.  i  Item :  c  Si  coiisurrexeritis 

curo  Cbristo  ,  quae  sursum  suul  quaerite  **.  i  Ecce 

gernien  Doroiuiin  roagniflcentia,  in  resurrectione, 

fuii  in  gloria,  iii  ascensione.  lii  ea  iiamque  faciiis 

cst  iufernus  pauperiort  tiiunJus  florentior,  super^a 

civitas  opulenliort  bomo  alacrior,  angelus  gauden- 

tior.  lufernus  pauperior,  quia  quam  devoraraljuw 

probus,  pracdaro  refiidil  lartarus.  Mundas  florentiort 

quia 

Eeee  renuieeniit  iriilatur  gaudia  mnndi : 
Omnia  eum  Domine  dona  redin  sue. 

Supema  civitas  opulenlior,    quia  Chrislus  Palris 


)fuiidius  penetrantt  scilicet  animae  lenlatio-  D  praesental  vultibus  victricis  caniis  gloriam.  lloino 


ibulos  qui  exierius  puiiguntt  carnis  prurigi- 
Je  in  Leviiico :  c  Poma  quae  germinant,  iiii- 
mnl  vobis  **.  i  Sed  audi  finem  :  c  Devo- 
tierram  cum  germinesuo  **.  i  Audi  deflore : 
licui  herba  transeait  mane  floreat,  et  irans- 
ilem  :  c  Dies  ejus  lanquam  flos  agri  ,  sic 
I  '*•  I  Itein  :  c  Qui  quasi  flos  egrediiur  et 
sr  et  fugil  velut  umbra  **.  i  llero  :  c  Oroiiis 
108  quasi  flos  leni.  Exsiccaluroj  est  fenuui 


fll  alacriort  nostnim  quod  corpus  vexeril  sublimc  n 
ad  coeli  regiain.  Angelus  fit  gaudeniior,  naro  gavisa 
sonl  coeli  regna  redilu  Uuigenili  t  quia  soli  poIii|ue 
patriam  uiiain  fecii  rempublicam.  Item  audi  glo- 
riaro  :c  Prxcedunl  angeli,  coniitantur  caiaivi,  pro- 
sequuntur  aposloli,  aiigeli  curo  adniiratioiie,  captivi 
de  sua  liberatiotie ,  aposioli  cuin  devoiione.  i  Cuin 
admiratipne  t  qnia  mortalis  natura  nuiiria  esi 
in  iminonalitaiem.  Lacti  de  sua  libcratlone,  qnia 


I.   •*  Ofllc.  Ecd.   "•  Isa.  43.  «*  Ifebr.  II.   ••Gen.  S.  «•  Levil.  19.  "  Ocul.  52.  «•  PjmiI.  89.  «•  Psa». 

Job  14.     »» Isa.  40.    «•  Malib.  7.    *»  Psai.  20.    *^OITic.  Eccl.  *•  Ose.  14.    ••  Isa.  CC.  .  *'  Er- 

••  II  Cor.  I.    ••  Gal.  5.    »•  Isa.  11.    •»  Nahum  I.    »•  P&al.  27.  •'  Isi.  4.  •*  Psal.  91.   »•  ISal. 
'  Psal.  103.      »^  Psal.  II.     »•  Coloss.  5. 


687  THOMiE  aSTCRG. 

Ing^iuntar  dissf  jnilliodinis  regionem.  Gum  devo- 
lione ,  exspecianCes  sancil  Spirilus  promiscionem. 
De  primo:  t  :7iliae  Jerusalem,  nuntiate  dllecto  qnia 
aniore  langneo  **  ;  i  de  sccuntlo :  c  In  lectulo  meo 
quxslvi  per  noclcs  quem  diligit  anima  mea ;  qu»- 
sivi,  et  non  inveiii.  Paululum  cum  per.ransissem, 
ifivenl  quem  diligit  anima  men.  Teniil  illum,  ut  di- 
mitt.m  iii  doniuni  matris  nie.-e,  et  in  cubiculuin  geni- 
t^ricis  niee  ^;  i  de  terilo:  iTremunt  videnies  angeli, 
v  3»  viee  roortalium.  i  Dicunt  aposioli;  <  Faaciculus 
inyrrliae  diiectus  meus  niilii  ^^  »  Dicunt  capiivi : 
fl  Giim  esset  rex  in  accubiiu  siio ,  r.nrdus  mea  dedii 
odoremsuum  ^**.»  Dicunt  angeli:€Botruscypril39 
dilecius  nieus  niihi  ^*.  i  Hxc  est  nova  gloria  regi^ 
iiosiri.  Si  quem  nova  gloria  prxterit ,  hic 

•    . '  •  MuUMm  itirilet  damnalut  in  ajtnos, 

• 
diabolus,habuit  gloriam  in  coelo,  Adam  in  paradiso, 

liomo  in  mtindo.  Sed  liaec  Iriplex  gloria  inveteraia 

est,  quia  diabolus  de  roelo  esl  lapsus,  Adam  de  pa- 

radiso  tjecius ,  homo  in  mundo  miser  effecius.  lilc- 

c6 :  €  Germen  Doininl  in  gloria  ^*.  i  Et :  i  Vos  qtiae 

sitrsum  sunt  quaerite^.  i  —  c  Sicut  eialiabnr,  i 

iiiqnli,  et  subjungit :  i  et  nunc  subliuiabor  ^.  i  Hjec 

est  eJHs  excellentia.  Ha*c  eicellentia  in  trlbus  est  : 

In  emiueniia,  in  praeeminentir.,  in  coemiiieniia.  In 

emiiientia  coell,  in  pneeinineniia  angeli,  in  coeini- 

neniia  Pairls  escelsi.  In  emineniia  cceli,  ciijus  rrui- 

tar  clariiate;  in  praeeroiiientia  angeii,  qiiein  prae- 

cedlt  dlgttiiate;  in  coemiiieniia  Patris  excelsi,  ciii 

«qualis  est  in   majesiate.   De  prinio  :  i  Qui  solus 

babet  immortaliiaiem,  et  lucem  babiiat  inaccossibi- 

lom  ^-^^.  I  De  secundo  :  i  Tanto  inellor  anj^elis  effe- 

ciiis,  quanto  d:flerenttus  pne  iills  iiomen  hxredila- 

vil  ^.  I  De  tertio  dicitur :  i  ^qualis  gloria,  cox« 

lcrna  m^jeslus^.  i  ConsidereiiiUs  rrgo  ci\iialis  a^ 

fliicntiam,  civiuri  kelitiam,  regis  potenliain.  AflDueu- 

tiam,  quia  niilliis  ibi  erit  dercciiis;  laetitiam,   qiiia 

omnibus  erit  ad  Dominumet  ad  sc  iiivicemjucuiKlus 

aOectus ;  regis  potcntiam,  qul  in  onuiibiis  erii  per- 

fecius.  Audi  affliienliam  :  i  Replebiniur  in  bonis 

domus  t!iae  **.  i  Et  Ixtitiam  :  i  Sicut  laelaiilium  om* 

n'u;ii  hubitatio  est  in  te  '^  i  Audi  rcgis  potentiam  : 

Erit  Deus  omnia  in  oinuibus  '*.  >  Ecce  fruclus  terrae 

i»a')Iliuis.  Ergo  I  quae  sursum  sunt  sapite",»  id  est 

friicius  terrae  llliiis,  qiios  exploratores  terrae  illius 

attulerunt  secum,S€ilicet  boiriim,  malogranata,  fl- 

cus'\  Da  botro  exprimitur  vinuin  quod  Ixtificat 

cor  hominis  **,  id  est  superna  jucundilas.  Malogra- 

natuin  sub  uno  cortice  mulla  habel  graiia  rubca , 

hoc  est  supcriiorum  civium  charilativa  unauimitas. 

Dulcedo  ficus  est  divliiae  visionis  suavitas  ;  inde  ex- 

sultatio  erit  his  qiii  salvati   fuerint  de  Isruel.  No- 

taiidum  vero  est  quod  iii  frie  eril  iusultntio,  crit 

eisultatlo,  erit  exalia  io.  Insultatio  de  cxprobra- 


ET  JOAN.  ALGrsINI 

A  tione  malornm;  exsuliaiio  f!<^  praeconiis  boMnm, 
exaltatio  i '  dcxtcra  Palris  ad  asqiialilaieiii  angelo- 
rum.  De  primo  :  i  Esurivi  et  non  dedistis  milit' 
manducare  '*,  i  ctc.  Dc  secumlo  :  i  Siiivi  et  dedi- 
stis  mihi  bibere.  Ho<pes  fiii  et  rollegistis  ine  "•  i 
clcaeiera  op<Bra  misericordise.  In  lcriio:  <  Dexiera 
iliiiS  amplexabitur  me,  i  ait  spoiisa  in  Canticisl  "* 
I  Ibi  eronl  omnes  sicul  angel;  Dei  **•  i 

Deicendi  in  hortum  nueiim,  ui  videntr  poma  een- 
va//fum,  et  impicerem  $i  /toruiuei  vtaeff,  «f  germinno-' 
$ent  mata  pnniea, 

[Cabd.]  Alia  franslalio  sic  dicit :  In  kortmm  mirts 
de$cendi  videre  in  germine  iorrenlie^  uidere  $i  faruH 
vl/fs,  €1  efltorueruni  mati  punicw,  H.-ee  suiit  verba 
bcalae  Virglnis.  Siquidem  Filius  de  processo  matris 

H  admirationem  praemiseral.  Ad  progrcssom  autem 
ipsius  pertinet  pnigressus  ab  aciiva,  et  de  sno  re* 
gressu  ad  contemplalivam.  Et  de  soa  activa  sic 
dicit  :  Detcendi  m  kortum  meum  nueum,  Ac  si  di« 
cat  :  Ego  qi(i  per  conteniplationem  ascenderam  ad 
diviiia,  pcr  considerailouem  eonim  quae  geronlur 
in  Ecclesia,  ad  i:  fcriora  descendi.  Siqnidem  Ectle' 
sia  per  hortum  nucum  designatur  :  propier  paiien- 
liam  sanctonim  et  rructnm  patientiae,  quae  •ignaior 
in  iiuce,  qiiae  sub  amaro  cortice  et  testa  dura,  dnW 
cem  contiiiet  nucleum,  sic  patieulia  per  amarilodi- 
nem  passicmum  et  eonstaniiae  robur,  perveiiit  ad 
dulcediueiii  praemjoram.  De$cendi,  inquam,  oS  nVe- 
rem  poma  convallium,  per  qnae  fruclus  honiililatis 
signciitur.  Vcl  secunduiu  aliani  litteram  :  Deecendi 

C  videre  in  fermine  lorrenli$^  ut  vldeKcel  inspicercm 
quid  et  qiiantum  gerniinavcrit  torrens  saiig*iinis 
Jesu  Ghristi.  Desceiidi  videre  si  floruit  vttfs,  id  at 
Cliristus,  vel  si  floruit  viiiea,  idest  si  flores  prmlaxit 
chnritas,  quod ,  velut  vlnca,  rruciu  suo  meniem  ex- 
biiarat,  rujiis  sierilitalem,  et  pictatis  Unginirefli 
deploral  Joel,  dicens  :  i  Vinea  conrtisa  csl,  el  fims 
cl:iiigiiit  ■».  I  De$cendi  ut  viderem,  si  gerniinaTeniot 

*  mala  punica,  vel  $i  efiorueruni  mali  punieee^  hocest 
sl  de  florlbus  ronnata  siut  mnla.  Ac  si  diceret : 
Dciccadi  considerare,  ulrum  Ecclesiae  prinwrdia  sil 
illos  rnictus  perveiierinl,  qui  sif^nantur  in  nialis. 
Permala  enim  punica,.diversi  gradu  vd  ordines 
sive  conlubcraia,  secundum  coiiformiiaiem  et  Ji- 

jj  stinctionem  graduum,  vel  administraliooom,  sea 
gratiarum  Ecclesia  Dei  distincta,  designalur.Verum 
dum  ad  liorum  considerarionem  causa  subventionis 
nostrae  beata  mater  coiivcrtit  oculos,  ei  a  dolcedine 
couleinplationis  avertit,  ipsa  In  hac  solliciludine 
tur  batiir,quain  tandein  avertens  et  recogiiosccusdicii: 
r:e$ci9iy  animamea  eonturbavit  me  propter  qne* 
cngni  Aminadab, 

[Tuo]  Sic  tcclesia  ad  Synagogam  locuia  est.Re- 
spoiitlei  Synagoga  Ecclesiae  :  Ncscivi  dona  grati« 
spiriialis  quibus  illustrala   esta  Domino,  qoiacon* 


••Canl.  5.  *•  Canl.  5.  *'  Cvii.l.  *i-  Ibid.  *«  Ibid.  *«  Isai.  4.  *^  Coloss.  3. 
*•  llebr.  I.  *•  Offic.  Eccl.  "  Psal.  64.  ••  Psal.-Se.  ••  Ephc'*.  I.  •»  Colos^i.  ?. 
"Maltb.  2j.     •'  Ibiil.      "•  Caiil.S.     "  Mallb.  24.    ••Joil   I. 


w  Isni.  35.  ♦•-*'  I  Tim.  «. 
•*  Num.  13.    ••  Psal.  lOo. 


669  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  X.  «70 

torbaTit  me  lolliciludo  nneniis  inlerna  pro  Teleri  A  cetline  devolionis,  cogniiione  diTinae  visionis.  Primi 

non  dicunt  cum  David  :  i  Domine»  anie  le  orono 
desiderium  meum  **;  i  ncccumsponsa  :  c  Cnrrenius 
in  odore  unguenlonim  tiiorum^**.  #  Nec  secnndi  ii  Mc- 


TesLimento  novo  introdacto,  id  cst  qualiior  Evan- 
geliis ,  qux  vocat  qnadrigas,  quia  nomen  Ckrisli 
portavenint  per  quatuor  parles  mundi.  Ilae  dicunhir 
esse  Anilti.idab,  id  estCliristi,  qiiia  Am!n.i(Ial)  tpon* 
tunen$  dft  iiur.  Cliristuseiiim  quxcunque  fecit  et  pas- 
siisest  iu  mumlo,  voliiiifarie  non  coacie  ct  fecit  et 
passiis  est,  et  quadrigarum  dicitur  auriga,  qiiia  re- 
gebat  eos  per  muiiduiu  iliustrando  Spiriliis  saiicti 
gratia.  Tria  suiit  quv  se  nescire  conqnerilur  ani- 
nia,  sc.li:  et :  iiiium,  medioin,  summum.  Primum  est 
sarciiia,  secundum  via,  lertium  mela.  Sarcina  quae 
poriatur,  via  qnx  qiiaeriiur,  meta  ad  quain  lcnditur. 
Prinium  est  quandobomo  a  seipso  ignor.itur,  se- 
ruiidum  quaiido  proreclus  virlulum   ncscitur,  ter- 


mor  fui  Dei,  et  delecialus  suni  '*.i  Tertii  dicunt  eain 
Jarob  :<  Vidi  Douiiiuiui  facie  ad  raciem,  et  salva  facta 
cst  jinima  mea  ".  i  Quare  vero  isliid  iiescire  acride- 
rii,  causam  subjungit  :  quia  anima  mea  eoniHrbavit 
me, 

Quinqiie  sunt  catisx  quibus  qu.Tritur  seientia,  ut 
quaerens  sciat,  ut  sciatur,  ut  aediflcet,  ut  aediQcetar, 
ut  lueretur.  Primum  est  cuiiosilas,  secunduoi  ?a* 
niias,  terlium  cliaritas,  qiiartum  prudeulia,  quiii- 
tuin  qiiaestus.  De  priiuo  :  c  Ccce  Atlain  quasi  uiiiis 
ex  nobiii  ractus  est,  scieiis  bonum  et  maluui  **-**•  > 


lium  quaifflo  qood  sursum  est  iion  hiiolligiiur.  De  ^  De  secundo  :  c  Scicntia  luQat,  cbarius  aediflcat**.! 


primo  :  c  Nescicnint  ;  i  de  secundo :  c  neque  in- 
tellexerunl ;  >  ife  tertio  :  c  in  tenebrisambiilant*\i 
De  primo :  c  Si  ignnras  le,  o  pulcberrima  inter  mnlie- 
rrs,  egredere  et  abi  post  vesiigi:i  greguni  **•**.  i  De 
setuntlo  :  c  Erravenint  iii  solitudiiie,  in  innquoso, 
v*ani  f'i\ilatis  habitacuii  non  invenenint  **.  >  liein  : 
c  Semitaiu  ignoravit  avls,  nec  oculos  vulturis  in- 
luiiusebt*^  >  Terilum  sapienles  inundi  iion  inlel- 
liguiii,  qiiia  c  obsciiraium  est  insipieus  cor  eorum, 
diientes  se  csse  s:i|*ientes  stulti  facti  sunt  **.  >  — 
c  Qiii  confitentur  se  Deuni  nosse,  faciis  autem  ne* 
gaiii  •*•  >  Primum  nescire  proposiium  est  anlmae 
iu  bumilitiiie  poiuorum  convaliiuin  ;  secundiim  in 


Ei  poeta  •*: 

Scire  luum  nihil  esf,  UMt  ie  $cire  hoc  $ciai  aller  : 
Al  ptJchrum  etl  digiio  montlrart  ei  dicter :  lltc  e$i. 

De  teriio  :  c  lloc  oro,  ut  cliariias  vestra  niagis  ac 

roagis  abuiidet  in  oniiii  seuso  et  scieiilia  ".  i  bn 

quarto  :c  Periit  populiis  meus,  eo  quod  uou  bubucfft 

scieniiam  *^.  >De  quinio  poeia  : 

Scire  volunt  omnes^  mercedem  $ohere  nemo, 

Priuia  eat  pbilosophorum,   secuiida  poelarum,  ter« 

lia  pasiorum,  quarta  est  Cbrisliaiioruui  proficitso- 

tiuirt,  quinla  est  mercenarioruui.  Trfplici  turbiDt 

turbatur  aiiiina  ignorantium.  Primui  est  assidiius 

impetus  tentaiionum,  secundus  adversitas  tribula- 


vinea  florenie,  teninni  in  germine  malorum  punico-  r  lionuin,  lei  tius  sotlicitudo  temporalium.  Priinus  io* 


runi.  Pcr  ignorantiam  sui  honio  sibi  non  videiur 
peccaior,  est  praesentis  exsilii  amator,  ulilitatis 
su»  dissfinulalor.  Coiitra  li»c  ait  Job  :  c  Scelera 
mea  et  deluta  osteude  mibi  *'.>  Coiitra  seciinduro: 
c  Contra  folium  quod  vento  rapilur  ostendis  |>o- 
teutiam  luam,  et  stipulam  siccain  persequeris  **.  > 
Coiitra  tertiuin  :  c  Qui  quasi  puli^edo  consuinendus 
sum,  et  quasi  vestimenluni  quod  coiiieditur  a  ti- 
iiea  •*.  >  Per  ignorantiam  vix,  accidit  rcligiosis 
siiigularilas,  docioribus  haereiica  pravitas,  slmpli- 
cibus  vitae  impuritas.  Priuii  enim  beneracieudo 
etiain  igiiorani,  quid  sit  comniodum  vel  incommo- 
modum ;  secundi  quid  sit  veruin  vel  falsuin,  tcrtii 
quid  sit  bonum  ei  inaluin.-Primi  habeut  viam  lor- 


volvit  fuinuiit,  secundus  ligua  et  bipides*  lertlus 
pulverem.  Priiiiuic  qualit,  secuiidus  conteril,  tertiiis 
oculos  legit.  De  priuio  diciiur :  c  Maledixisti  sce- 
ptris  capiti  bellatoniin  ejus,  venieulibus  ut  uirbo  ad 
dispergeiiduiii  nie  *••  >  De  secuiido  iob  :  c  In  tur- 
biiie  conieret  ine  ct  multiplicabil  vulnera  inea,etiani 
sine  iausa  **.  >  De  terlio  Job  :  c  Noctein  ilt.ini  te- 
nebrosus  turbo  possideat  **•  >  Et  boc  dicilur  juxta 
tripliccin  hujtis  iiominis  interpretaiionein.  Juxta 
priinum  dicitur:  turbo,luinor  urgeiis  bonuui ;  juxta 
secundum  dicitur,  turbo,  id  cst  terens'nrbes;jiixta 
leriiniii  diciiur  turbo,  turbaiis  oculos.  Hos  Ires  tur- 
bines  senserat  Davi  J,  de  priino  dixit :  c  Saiia  nie, 
Doiiiiiie,  quoniam  coiilurl)ata   snut  ossa  iiica  **.  > 


tiiosam,  secundi   tenebrosani,  lerlii  luiosam.  Pri-  D  Dcsecundo  :  c  Et  anima  niea  turbata  est  valde  '*.  > 


mis  eiiim  dicitiir  :  c  Recias  racitc  seiiiitas  Dei  no- 
stri  '*;>  secundis  :  c  Fiat  via  illorum  tenebrae;  > 
pro  tertih  additur  c  et  lubriciitii  **-'*.  >  Primis  dici- 
tur  :  c  Nescieutei  justitiaai  Dei,  ei  suaiu  volentes 
cons:iluere.  jusiiiiae  Dei  non  suiit  subjecti  **.  >  Se- 
cundis  :  c  Erratis,  nesrieiiies  bgein  neqiie  Scri* 
pturas  **.  >  Tertiis  :  c  Eralis  aliqiianJo  erraiites 
iicut  oves  *'.  >  Qiii  vero  nesciunt  aeternnm  viiam, 
dcsiderio  non  trahuntur,  dulcedine  non  alliciuntiir, 
coguitione  non  consolantiir.  Desiderio  amoris.  dul- 


l>e  tcriio  :  c  Turbalus  est  a  furore  oculus  iiieus**.> 
Priinus  igilur  turbo  contra  priiuani  ponilur  ignoran- 
liam,  secundus  conlra  secundani,  tertius  coiilra 
tertiam.  Siiie  aiiqiio  istorum  turbiuum  vis  polerit 
liomo  vivere.  Sed  sunt  qiii  bene  eis  resislunt.  fta- 
que  coiitra  priiniim  tlebet  homo  esse  cautus,  contra 
secunduni  robusliis,  coiitra  lertiuni  temperatus. 
Cautus  scientia,  robuslus  pnestaniia ,  t^iuperalus 
coiitinentia.  Primuni,  iie  seducatur ;  secundum.  ne 
iii  adversiiate  fraiigatur  ;  lertium,  ne  prosperis  ex- 


••  Psal.  81.     •»-*•  Caiit.  I.      •»  Psal.  iOfi.     **  Job  i8.     *•  Rom.  I.     ••  Tit.  !.      •'  Job.  15.  ••  Ibid. 

••JoblS.    '•Mauh.  3.    »•-"  Psal.  54.    »»  Hoin.  «0.    ^^Malth.24.    »•  I  Petr.  2.    '•  Psal.  37.  '•*  Caut. 

4.    "  Psal.  7C.     '•  GcM.  5i.    ^-•»  Geii.  3.     ••  I  Cor.  8.      ••  Pcrs.  Sat.  i,  27.      •»  Pliilip.  I.  «^  Isai.  5. 
••Ilabac.  3.    ••Job9.    "'JobS.    *•  Psal.  C.    ■•IbiJ.    ••Ibid 


671  TIIOM.f:  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLM  G71 

tollatur.  De  priino :  i  Vcnlus  lui  Ijinis  vcnicbal  ali  A  teniperamiis,  ne  solliciludinc  miindana  ad  coelesiia 
aqnilone,  ei  niibcs  ningno,  iJ  rsl  cxMilas,  el  ignis      coj^riOMenfla  ini|»eili:iinur. 


involvens  **,  •  xsius  sciliccl  vitioniin.  Sed  si  cau- 
liisrueris  in  ineJio,  esl  species  clcc.tri,  id  csi  («liri- 
siut  le  adjuvans.  Audi  lioniiiiem  cauiuiu,  scilicci 
Pauluin;  iiirbo  eiiiin  eum  invadebal  cuin  dicerel : 
f  Dalus  esl  niilii  siiiuului  fam':s  inex,  nugelus  Sa- 
Un.-B  qiii  iiie  colaphizci  **.  >  liciu  :  f  liivcuio,  ail, 
aliain  legcni  iii  uieuibris  lucis  repngiianlcm  legi 
uieiiii:;  ineaR,el  caplivaniem  me  sub  le;^e  peccali  *'.> 
Sed  non  esl  boc  lurbine  cxcalus ;  audi  ouiiu,  quo- 
inodo  se  cogiioveril :  c  lufelix,  ail,  ego  bomo,  quis 
nielibfrabildecorporeroorlis  Uujub?  Gralia  Dci  pcr 
Domiuum  nuslruin  Jesum  Chri  >iu:u'^.  i  Ipse  cnin) 
esl  f  labcraaculum  diei  ab  xslu,  el  in  securiiate.  ei  in 


\f^Qn'Are  aulem  anima  coDlurbavcrilrom.ran- 
sam  subjiingil,  scilicel  ipropler  quadriga$  Aminadah, 
llas  exislimo  essc  qiiadrigas«  quas  vidii  Zaclia- 
rias  prophela  '•  Ab  his  perlurbalionibus  iinmunes 
snnl  aniniae  saiiclorum,  qui  regnanl  cum  Chri>lo. 
Undc  scripiuin  est:  c  iustomm  animx  iii  inanu  Dei 
suut,  et  noii  langct  eos  tormeniom  moriis  **.  i 
Suutauleu  aniinae  reprol)omni,  sunt  auinix|Keni- 
tenliu.n,  suul  aniini*  jtihtorum.Primx  in  inanu  dia- 
boli  suiit,secundx  in  nianu  siia  suni,  ierii;e  in  nianu 
Dei  suni.  Priu)»s  tangit  lormenluin  conscicuiix, 
sccKudas  taugil  lorinenlum  paenilciuix,  terlias  non 
laitf^il  lormenlum  nialilix.De  priinis:  cAniinsim- 


absconsionc,  a  lurbine.  ei  a  pluvia  *^*.  >  Audi  iieni  ^  pioruin  rremebaui  adversum  me  el  gravaiuin  est 


robusiuin,  contra  leriiuin  lurbinem  ;  tribulaliouuin 
enim  irruebat  turbo,  cum  dicerei :  c  Ter  virgis  cae- 
•us  sum,  temcl  lapiJalus  suni,  tcr  naufraj^iuinfe- 
ci  "•  >  Sed  audi  robuslum  :  c  Quis  iios  separabil  a 
fliaiilato  Chrisli  ?  Tribulalio  an  angustia,  an  fa- 
iiies,  an  nuditas,  an  periculurot  an  glairnis  **  ?  i  Et 
Job  quia  robuslus  fuil,  addit  Doininus  Job  loqui ; 
et  vocavit  eam  de  lurbine  in  qoo  noii  succubuerat ; 
audi  enimforienr:  c  Si  nagellal»  ait,occidat  semely 
et  etiam  si  occiderit  roe,  sperabo  in  eum  **.  i  Item, 
aiidi  Paulum  temperatum  in  lurbine  temporalium  : 
c  Ad  omnia,  iiiquit ,  quae  opus  fuerunt  mibi,  el  iis 
qui  mecum  eranl^  lalioraveruiil  maniis  istcn  *';  i  et: 
c  Praeler  lisec  qaae  exirinsecus  sunt,  instaniia  mea 


cor  nieuin  s<iper  cos  ^K  i  Dc  •ecundis  :  c  Omi::s 
anima  quac  nciu  fuerit  afllicla  die  hoc.  peribii  de 
popuio  suo  **.  I  De  lerliis:  Anima  jusii  seues  est 
sapicurix.  Primi  visi  suuloculis  sapientiummort, 
secundi  visi  sunt  oculis  delicalorum  nori ,  leriii 
visi  sunt  ocu.is  insipieniium  mori.  Prinii  susiinenl 
fl  igella  sxviiidB  dxmonicae  ,  secundi  probaniur  in 
lornace»  tertii  autem  suiii  in  p?ro.  Sed  esi  manus 
diaboli,  e.':i  'uauus  hominis,  esl  maiiiis  Dei.  Mauus 
diaboli  afiligil  corporahtcr,  p«ilsal  spiriliiarucr, 
lorquciur  aetemalitcr.  De  primo  dicluui  est  ad  Sa- 
lanydeJob:cVerumiameii  nemiiias  iii  euin  manuni 
tuam  *'-'^  I  De  secundo  David  :  f  Ciue  afrauiea, 
Dciis,  animain  nieam,  el   dc  manu   caiiis   unicaiu 


quolidiana,  soUiciludo  oinnium  Ecclesiaruni  **.  i  ^  meain  **.  i  Dc   lerlio  idcin :  c  Krifie  ine  de  iiiaiiu 


Ecce  turbo  sollicilndinis  tcmporalium ;  scd  in  Itis 
sic  lemperatns  fuil,  ul  cceleslia  non  trailcrct  obli- 
vioni  ;  raptns  enim  fuit  usque  ad  lerliuiu  coeluiu***. 
Ei  idem  :  c  Qux  sursuin  sunt,  inquit,  qiiaerite;  quae 
eursuro  sunt  sapite,  non  qiiae  sirper  tcrrain  *.  >  Per 
iiunc  eiiim  Elias  rapliis  est  in  coeluiu  *,  quia  iu  ira- 
cftndis  lemporalibiis  fuii  lemiieraius,  scilicctin  ha- 
beiida  sollicitudine  supor  Isracl.  Uiide  factiim  est 
cnm  lollerel  Dominus  Kliam  per  lurbiuom  Ui  coe- 
lum,  pallium  ejus  relictuin  esi  in  terra,  id  esl  con- 
vcrsalio  dc  sxcularibus  habiia. 

Primuni  lurbinem  sustinuit  Cbristiis  lenlalas  a 
dtabolo,  secunduin  crucifixus  a  Judaeo ;  fertium 
dum  solliciludinem  g^^reret  Ecclesix  prxdicaudo. 


iiiiniicoruni  meorum,  el  a  pcrse<|iicuiibus  ine  **.  i 
llem  esl  manus  hominis  otiosa ,  csl  nianus  boiuiuis 
opcrosa,  esl  inanus  aflccluosa.  Priiua  eniin  in  oiio 
dclcclalur,  secunda  l.onuin  opcrauir,  icriia  elev.i- 
tur.  JL^rima  liabet  defcciuni ,  secuiida  proreciuui, 
lerlia  afleclum.  De  priina :  f  Abscoiulil  pigcr 
manum  suam  sub  asc.clla,  ncc  ad  os  suiini  applicnt 
eani  ".  i  De  priina  et  seeiinda :  f  Egeslatem  0|>c- 
raia  est  maniis  remissa ;  manus  autcm  foriiuiu 
diviiias  parat  **.  i  Dc  secunda  :  f  Quiilquid  potc  I 
iiivenire  maniis  lua  iustanler  operare  **.  >  Ei  ilia 
fortis  mulicr  f  manuin  suain  misil  ad  foriia  ,  el 
opcrata  csi  consllio  inanuumsuaruin  '*•  i  De  lerli:i: 
f  Expandi  manus  meas  ad  le  *^  i  liem :  f  Sic  be- 


Audi  secunduro  :  c  Dominus  morliflrat  el  vivificat,      nedicani  le  in  viia  mea,  et  In  noinine  luo  levabo 


deducit  ad  inferos  et  reducit  '-*•  Audi  lertium  :  f  Siis- 
cilans  de  pulvere  egenum  *•  i  AuJi  primuro  :  f  Et 
de  stercore  erigens  pauperein^.  i  Adquid  ?  c  ut  se- 
deat  cum  principibus,  et  solium  gloriae  teneat '.  i 
lucipit  igitur  Dominus  tollere  in  coelum  per  tnrbi- 
nein,  quando  conira  primum  cauti  sumus ;  iios  a 
lerra  srblevat,  quando  contra  secundum  fortes  sii- 
mus  *  in  coekiin  nos  levat,  cam  nos  contra  leriium 


manus  ineas  **.  i  lii  uianu  Dei  esl  homo,  creationif, 
gubernatione,  prolcctioue  :  creatione,  qua  fact:i  e»i 
rerum  universitas;gubernaiioiie,qua  nostras  dirigii 
seniil:is ;  protec.iione  ,  qua  oon  accedit  ad  juslos 
calaniilas.  Primum,  ut  cognoscalur  Dcus  cx  ro* 
rum  varietale;  secundum,  ut  ainbulemus  in  veri- 
tate;  lerliiiin,  ut  vivamus  in  relicilaie.  De  priino: 
c  Manus  tuae  fecemnt  me  ci  plasmaverunt  me  lo- 


*»  )F.iech.  1.  **  II  Cor.  12.  **  Itom.  7.  »^  Ibid.  «^*  Isa.  4.  •»  II  Cor.  11.  ••  Rom.  8.  ^'  Job.  0. 
**  Acl.  20.  **  II  Cor.  ii.  •••  11  Cor.  li.  '  Coloss.  3  *  IV  Rcr.  2.  •-•  I  Rej?.  2.  •  Ibid.  '  Ibid. 
•  Ibid.  •  Zach.  C.  ••  Sap.  5.  »•  Ofric  Etd.  «•  Lcv.  23.  •».»^  Job2.  »•  Psal.  21.  »•  Psal.  50. 
•'  Prcv.  I.     '»  Prov.  10.     •*'  Kiclc.  0.      '*  Prov.  31.      «'  Psal.  67.     "  Psal.  62. 


COMHBNT.  IN  CANTICA  CAm-IC.  —  LIB.  X.  oi^ 

u  circuiiii  ** :  t  De  secundo :  i  Eleniin  llluc  A  l^l^  eoruin,  a  leonibug  unicam  meani  **.  i  De  leriia : 

f  Oft  liium  abuiidavii  malilia»  el  Jingua  lun  conr in- 
nabal  dolos'*.  >  Isla  tria  lormenla  jnsli  non  liro^^nl, 
quia,  contra  primos  sunl  in  liiio  lo'.  o  ,  coiilra  ^e 
cundos in  amoe:iu,conlra  lerlios  in  excelso  In  p-iino 
ergo  non  limeul  moriem  temporalem ,  in  sei  un  lo 
inreriii  dolorein  ,  in  lerlio  cogilaiionuni  rraiideM. 
Conlra  primum  didiur:  f  Justi  in  pcrpelnum  li" 
Yenl  ^.  I  Conlra  secundum  :  f  El  apud  Dominmn 


s  lua  deducei  me.euencbil  ine  dexlera  iHa'\> 
vbernando  Deiis  afnigit,  sanat,  elevai.  Affligil 
oenilenli.-c  salisracliouem,  sanat  per  cuipx 
sionem,  eleval  ad  conieinplationcm.  De  primo: 
eremini  mcl  saliein  vos,  amici  mei,  quia  ma- 
kmuni  letigjl  me  ".  >  Idcin  :  f  Manuni  luain 
fac  a  me,  ei  rurmido  lua  nuii  me  lerreat  **.  > 
cnndo:  f  Ipse  viilncrai  elmedelur,  percmii  cl 
lejits  sanal  '^.  >  Dc  lertia  Kxechiel :  f  Maniis 
bendil  me  in  cinciniio  capitis  inei,  cl  levavil 
ler  coeluin  ei  lerrain  **.  >  De  proiectione  Dci 
r:  f  In  unibra  manus  suae  prolexil  me'V  > 
:  f  Laeva  ejiis  sub  capite  meo,  el  dextera  iHins 
ixabitur  me  ***.>  Propter  hxc  Iria  diclum  esl  : 
us  fjusloriialiles,  aureae,  pIenaBliyacinihis'*.>  ^  poris  et  anims  soparalionem,  aelernaliterper  aeier- 


est  nierces  eorum  ^*.  i  Coiiira  leriium :  t  Ei  co- 
gilalio  eoruin  apud  Altissimum  ^.  i  Sequitur: 
f  Visi  sunl  oculis  insipienlinm  mori  ^*.  i  Sed  sicnt 
diclum  est,  primi  visi  sunl  oculis  sapientium  mori 
tripliciler  :  spirilualiicr,  leniporaliter,  aelernaliter. 
Spiritualiler  per  iniquiiatein,  lemporaliter  per  cor» 


ililes  quiin;uin  ad  crealionem,  aurca;  quanlum 
bernatioitem,  plenx  hyacinlbis  quantum  ad 
ttionem.  Qnod  enim  lornalile  esl,  de  facili  ad 
ndum  movelur;  per  aurum  sapientia  designa- 
ler  hyaciiiihuin,  qiii  coeli  colorem  liabel,  coe- 

bealiludo  iiisinuatur.  llaque  f  non  langil  illos 
ntum  maliiiae  '**.  i 

qnl  suiit  in  uiann  diaboli  tangii  torroenlum 
icnti:e  iriplex  :  confusio,  oppressio,  expulsio. 
sio  peccatorum,  oppressio  dolorum,  expulsio 
lero  beatorum.  Confusio  peccaiorum  »  quia 
ta  eorum  omnibus  paiescenl ;  oppressio  dolo- 
qai  semper  invalescuni ;  expressio  a  numero 
rum;  de  qtiorum  gloriu  labescenl.  De  primo 
r:tAnliquusdieruin  sedil,  libri  apcrlisuni'*,> 

conscieiilix:  qnia  luiic  manifcsta  erunt  ah- 
ila  cordis  iiostri.  De  secundo  :  f  lliililc  eum 
ebras  exleriures;  ibi  erii  fletus  et  slridor  deii- 
'*.  >  De  leriio  :  f  Peccator  videbit  el  irascelur, 
lus  suis  fremel  et  tabescel ;  desiderium  pec- 
iro  pertbit  **,  >  Eccc  istos  tangil  tormentum 
ienliae.  Secundos  langii  lortDentuin  poeniten- 
iplex  :  contritio  poeniienti:c,  corpoialis  pas- 
rueus  letitaiio.  In  primo  patiiur  laiiguoreiii, 
undodulorein,in  tcrlio  limorcm.  PrimuiNcral 
us,  in  quojacebat  multitudu  langiieiilium  "^.i 
:undo  Job :  f  Qiti  coepil,  ipse  me  cunierat : 

manuin  suam  el  succidat  me,  ellixc  niihi 


91 


iatio,  til  alDigeiis  me  dolore  non  parcat 
lio  :  I  Tiiiior  et  Iremor  vcneruul  super  iiic**.i 
is  noii  tangit  lorniciiluui  malitio!:  qu.-e  tciplex 
sl  eniin  maiilia  proxiMii,cst  nialilia  diaboli, 
kliiia  conlis  proprii.  Priiiia  iiupu^nat,  seciinda 
mai,  lcnia  cruf.iai.  Priiiia  eiiini  ad  rorpora* 
(£ii;uii,  secunda  trahit  ad  geliennaiii ,  lertia 
aniinnm.  De  priuia  :  <  Noli  xmulari  iii  inali- 
bus,neque  zelaveris  racioiites  inii|uiialem'\> 
['unda  :  <  liesiiluc  aniin  iiii  nicaiii  a   inali^ni' 


nam  damciationem.  Primuin  facil  impiuin,  secun- 
dum  corporis  ei  aniniae  divorlium  ,  lertium  perpe- 
luan  calamilati  obnoxiiim.  Dc  prima  morie  dicitur  a 
P.iulo :  c  Vidua  quae  in  deliciis  esl  vivens,  mortua 
est  *\  I  Dc  sectinda :  t  Ahraliam  morluiis  esl  et 
prophetae  morlui  sunt  ^.  >  De  lerlia  :  f  Qui  credil 
iii  ine  non  morielur  in  aeicrnum  ^*.  i  Secundi  visi 
sunl  oculis  dclicatorum  mori.  Quippe  qui  fugiunt 
carnis  voluplalem,  reliuquunlpropriam  volunlatem, 
lepellunt  mundi  vanitaiem.  In  primo  enim  caro 
moriincalur,  in  secundo  spiritiis  humiliaiur,  In  ler- 
lio  irundiis  reprobatur.  In  primo  opprimilur  aen- 

sualitas,  In  secundo  reprimilur  spirilut  snblimitas» 
^  in  tertiia  comprimiiur  inundi  jncunditas.  De  priroo 
ail  Apo8tolus:cMortiQcale  merohra  vcstra  qiiae  sunt 
siiper  lerrani  ^^.  i  De  secundo :  c  Morlui  enim  estia 
ct  viia  vestra  abscondiia  esl  cum  Christo^.  i  Item: 
c  Non  yeni  facere  volnntaieni  ineam,  sed  Tolunia- 
tem  ejus  qui  niisit  me  ^*.  i  Moriui  enim  sont  cum 
Christo  qui,sicut  Cliristus  se  exinanivil,  stiain  hu< 
iniliaul  sublimiiatem.  Dc  tertio  Paulus:  c  Fraires, 
quoiidie  morior  prppter  gloriam  Tcstrnm  **,  i  hoc 
cst  rellLquo  gloriatn  mundi,  ut  ineo  oxcmplo ,  61 
vos  relinqtienies ,  qua^raiis  gloiiani  Dei.  Itcm  : 
f Nolilediligcremunlum,  neque  ea  quae  in  mundo 
suiii  '^  I  lli  sunl  quos  relinens  inundus  inborrul. 
T;ilcs  delicatis  videniur  mori,  quia  se  ialiter  vive- 
re,  et  non  mori,  exisiimani  impossihil/.  Audiunt 
p  enjm  islos  clamantes  :  f  Propicr  te  moriilicaniur 
iota  die  *'.  >  Teilii  visi  suni  oculis  insipientium 
niori.  N<m  eniin  creiuni  huic  viiae  aliani  snc- 
cedere,  iion  aliquein  ah  infcris  asccndcre  ,  corpns 
in  tcrra  puirescere.  In  priino  enim  atlcndiini: 
t  Curoiicmus  nos  rosis  aiitequain  marcescant,  quo* 
niaiii  hacc  e>t  parsnosira,fti  h^ccsi  sors  nostra  **»*^.  i 
Non  illud  :f  Gloriosa  dicla  sunl  dc  le,  civiias  Doi  ".> 
lu  secundo  illud  :c  Quis  esi  reversus  ah  inrori!»"?> 
Nun  illud  :f  Mulla  corporasanctorum  qui  dormidJ^uiil» 


.\ 


Db  10.     »^  P>a!.  I5S.    "  Joh  !9.      »*  Jnh  \7>.    "  Joh  5.      "  Exech.  8.     "  Isal.  49.     •••C.inl.  % 
,1    .•;.     '••S;ip.  -.     >•  D.iii.  7.      »*  M:aih.  i4      "  l^al.  111.      «^Joan. .»).      »•  Ji*b6.      »•  Psal.  5i. 


I.  oC.     "  Psal.  5S.     "  Ps^l.  19.     ♦•  Sap.  :i. 


41 


llli 


k% 


Ibid. 


4S 


II. 


n. 


i.'i<> 


Sap.  ?».    *^  I  Tini.  5.    *•  Joan.  8. 


I'sil.  Nu.      '"'  >2p     -• 


-  IlI.I.      •»  Jo.iii.  ii.      »•  I  Cor.  16.      •»  I  Juan  2.      •«  Kom.  8.      •»-•*  Sap. 


675  TllOMiE  asmc.  ET  iOAN.  ALGIUM  (79 

surrexeniiil  cuin  Christo*^.  i  lii  leriio  illud  :t  Idein  A  secnnilo:  c  Cbarilas  iiunqiiani  exddit  '*.  i  Secjiida 


esl  iiilerilus  homit.is  et  jumeiiii ,  el  par  ulriuiique 
condjiio  **,  I  et  non  illud :  c  Corrupltbllo  induet 
incorruptelam  ^  et  inoriale  itumorlaiitatem  *?•  > 
llein  prinii  &unl  subjecti  potestaii  diabolic».  Ibiest 
tortor  infatigatus,  inloler;\bilis  criiciatus ,  Interaii- 
naliilis  iilulauis.  Primi,  quia  non  ruerunt  fatltati  in 
pcrpeiraiid^  iniquitate;  8ecundi,quiapeccatuin  non 
l;iveriinl  pQBniientiac  gravit;iie :  tertii,  quia  peccave- 
runl  cuin  risu  ei  juciinditate.  De  priino  :  f  Tradidit 
scrvum  doniiniis  torloribits  qiioadusi|ue  reddeiet 
universuin  debiiutn  **•  i  De  secuiido:  f  In  labbre 
hoiniuuin  noii  sunt,  et  cuin  boininibus  non  flagcUa- 
biintur  «^.  1  De  tertio:  cVae  vobis  qiii  rideiisnunCt 
quoniani  IU|gebitis  et  vos**,  quandOtjuxta  prophc- 


B 


quadriga  est  virginitaiis,  ciijat  prima  roCa  eti  in- 
tcgritas^  secunda  cordis  munditia,  lerlia  hiiniiliUSv 
quarla  propositi  constanlia.  Ilas  videbit  ia  beata 
Vlrgine.  De  priina  dicit  prcipheta  riPoria  h.Te  rliu^a 
erit^*.  >  De  sfcniida:  t  Virius  Altissinii  obombrabll 
tibi  '*•  I  et  sic  fult  corde  munda.  Deteriia:  •  Ke- 
spexit  Dominus  bumiliiatem  ancilfas  sux.'*.  >  De 
quarta :  f  Qiioinodo  net  istud,  quon'am  viniin  Doa 
cogiiosco  **  ?  I  Quo  1  forsun  in  propoalio  habebat* 
llanc  duo  trahunt  equi.scilicetdcstderiuni  habendi 
in  patria,  in  corpore,  insigne  virginilaCit  signum» 
tcilicet  candorem  et  sequendi  Agnuin  quoconqne 
ierit.  De  utroqiie  dicitur:  f  Ainicii  ttolls  albis  te- 
quunlur  Agnum  quocunqiie  ierit  **.  i  Terlla  qna* 


tain,  t  erit  cbmor  a  pritna  porta  ,  et  ululatiit  a  ''  ^^'^fi^  ^^    rellgionis  clauslralis.   Prima    rola  esl 


secunda  *'.*  i*  Seciindi  probanlur  in  foruace,  dum 
intertus  dolore  puiiguntur,  exlerius  piena  aflliguu- 
tur,.coiires8ionev9re<:undantur.  De  primo;  c  Con- 
versiissuin  in  xrumnamea  duinconngiturspiua*\> 
De  sccundo:  <  lugrediatur  putredo  inostibus  tiiciSt 
et  subter  mescateni*".  »  In  lcrlio  dicit:  t  Coiifu- 
sio  (aciei  ines  cooperuit  me  **.  >  Tertti  autein  sunl 
iii  pace.  Pax  illa  habet  prxsentium  inalorum  obli« 
viooein,  ccBlcftiiim  bonorum  dcleclatioBein,  diviii» 
majetiatls  visionem.  Pcr  pritnum  carent  dolore » 
per  secundum  afllciunlnr  dulcore,  per  terliuin  gau-» 
denl  Dei  amore.  De  prinio :  t  Non  cadet  super  eot 
tol,  ucque  ullus  xtiut  *'.  >  Dc  tecundo :  t  Quam 
iiiagiia   nittltitudo   dulcedinis  tiix,  Domine,  quam  ^  catit,  dolor  propracseiitibut  m;ili$.Deprlmo:  €  La- 


tHentium  ,  secuuda  disciplinata  habitiido  lani 
vestium  quam  corporum ,  leriia  esl  toi.iado  in 
claustro,  quarta  ctt  obedientla  eihibiu  mif  itlro. 
Priinuin,  ne  in  verbo  offiendat;  secundum,  ae  iodi^ 
tciplinaltts  app^ircat;  lerirum,  ne  viilenstieularia 
coiicupiscal ;  quartuin,  ne  propriain  voluulateari 
rctiiieat.  De  primo:  t  lii  iiianibu^  liiigus  mort  cl 
viia  **.  1  De  secundo:  f  Dlsciplinain  matrit  laai 
iie  dimiiias  *'•  i  De  tertio :  c  Religio  nianda  el 
iinniaculala  apud  Deum  141  ^^  Ptlrem  h«e  eu , 
iii«n>aculatum  se  custodire  ab  hoe  s«culo  **.  >  De 
qiiarto :  c  llelior  est  obedieiitia'  quam  victima  ^,  i 
Duo  equi  ejut  nlgri  suiiiy  scilicel  gemltqt  pro  pec* 


abtcondittl  timentibut  te  **.  i  Dt  lcnio:  «  Lxta- 
buniur  corani  te  sicut  qui  lastantur  in  inesse,  el 
slcut  exsultant  viciores  capta  prcda  **.  >  Itti  di« 
tunt:  c  lii  pace  iu  Idipsuili  dorniiam  et  reqiiiet* 
cain  ^*.  >  —  <  Quatuor,  iiiquil,  quadrig»  egredie- 
banlur  de  mediu  duoruiii  inoniiuin,  et  monlesaerel 
crant*^  >  llos  nioiites  credaui  aiigelicain  bcatiiuJi- 
nein,  el  diviiiam  celsitudinein. 

In  prima  quadriga  erairt  equi  nifl ,  in  secunda 
albi,  in  tertia  nigri,  iii  quarta  varii.  Prinia  est 
inartjrii,  secunda  virginitaiis,  terlia  claustralis  re- 
ligioiiis*  quarta  pnedicationls.  Prinia,  scillcet  mar* 
tyrii,  quattior  habct  rotas  :  prima  ett  desiderium 
pniiendi  iutcriiis,  secunda  passio  in  actu  exterius, 


boravi  in  gemiiu  meo,  lavabo  per  tingulat  noctct 
lectum  meum**;  >  de  sccundo:  t  liei  mibip  qnia 
incolalus  tneus  prolongatiis  cst  ** !  »  Quarta  qiia- 
drlgh  «9t  prxdicalio:  pritua  rola  ejnt  esl  Scriptu- 
raruni  scieniia,  secuiida  pioiiuntiandi  facullas,  li*r> 
tia  exemplum  boncslae  \ila*,  quaila  a  iiiajoribos 
iiijuucta  potcstas.  Dc  priiiio:  f  Labia  sacerdotis 
custodiunt  scienti-4in  *^ ;  >  de  sccundo  conqiierlior 
Moses:  t  Sum,  ai:,  inipeiiitlorit  lingu;c  tb  lieri  ct 
nudiustertius**;  >  de  lertio: «  In  oinnibut  te  ipsum 
pnebe  exemphini  bonoruni  operuiu  **;  >  de  qutrio: 
c  Qiioniodo  pnedicabuuf,  nisi  miltanlur  **.  >  Duo 
ei{ui  trahentes  eain  sunt  varii,  qoia  uunc  compa- 
tiuniur  proxiino,  nunc  praebcnt  honorein  Deo.  Ilasc 


tcriiaest  conscrvalio  fldei,  quarta  exclusio  ignis  D  «licunlur  Aminadab,  qul  diciiur  fpeiila^teiif,  quia 


piirgaturii.  De  prima  Pauliis :  c  Cupio  dissolvi  et 
esse  cum  Cliristo^*.  i  Secundani  dccollaius  exbh 
buit.  De  tertia  idcin  :  <  Bonum  ccrtamen  certnvi^ 
cursum  consttinmavi,  lideni  servavi  '^*S  •  Propter 
qutrtani  dicitur:  <  Non  cidet  siipcr  eos  sol  ncque 
ulius  xstus.  I  Duo  eqni  lubei  sunt :  qui  trabunt 
iii  rorpore,  species  purpureae  passionis;  in  anima 
rcivorperfcctj^clianuiis.  Deprinio:<CircumJab:int 
cam  flores  rosaruui.iid  est|Kirpura  mariyrum.  De 


Cbristut  per  gratiani  noii  ex  debito  ka^c  larglMr 
.liomlnibut.  Ii«  conturiiant  auiinam  nuper  couver- 
sani,  qu»  te  prius  aiiqiild  tclre  pufabtl,  eoui  iiio«  • 
In  se  iret  prxdiclas  igiioraulias  vldtmt »  quas  prin 
nescivit. 

Pfescivi :  anima  mea  tuHaia  §U  i.rep:0r  fiHi#r  §at ' 
Aminadab, 

[CkK.  ]  Ac  ti  dicercl :  Ne^c  vi  prios  ct  iion  adverti 
quod  tuibareiur  nnima  inea.  Iloc  cti  quod  Domloas 


»'  ICor.  15.    ••  Krcle.  3.     •>  I  Cor.  15.     ••  Matlli.  18.     ••Psal.  7i.     •«  l.ur.  6.    •»  Soph.  I.     ••?§!!.  51. 

♦  llaliac;  3.      •«  Pb.il.  43.      "  Apoc.  7.     •*  l^al.  30.     '»  h.M.  9.    "  l'8..l.  A.      '»Z.  tli.  li.  '»M»liil*|i.  I. 

•».*Mlim..  4.      '»   I  Cur.   13.     '•  l-zccli.  46.    "   Ltic.  i.    »» Ibid.    ^Mbid      «^Apoc.  II.     •'  Prov. 

i.S      ••  r.ov.  I.     «*Jac.  1.     '^Liclo.  4.    »»  Tsal.  6.    »  lSi.1    il^.     «^  Alai.  ^i.    "  b\oa.  ».     «Mil  t 

f^  UoiP.  IM. 


COMMENT.  IN  CANTICA 

irihtin  :  c  Solliciit  es,  ei  lurbaris  ergt  A 

>  Turbata  e»t  autem  anima  mea  propter 
Jimaadab^  qnaniiu  fgrestum  el  progret- 
«elum  laboris  eanim  iollicilt  considera- 
I  iiinl  quadrigaB  etangelic»  qaadriga*. 
» Id  esl  iesu  Clirisli  qui  per  Aminadab, 
qiiod  iulcrprelalur  ipOtttaneuB  iueu8«  de* 
sl.  Nam  ipse  sponiaueuSy  non  coacius, 

obedieus  Palri  usque  td  uiorlem  *'• 
ilem  qutdrigarum  miulslerlo,  e(  iioces 
WU^  et  convallium  poaia,  floreique  vinet 
tat  mtla  puuica.  Ist»  suiit  qutdrigc» 
dicil  Zacbtrius  :  f  Levavi  oculos,  et  vidi: 
itlttor  qnadrigae  egre<licntes  de  me«lio 
ontiiim;  ei  moutes  aerei  eraut*'-*\  »  Uxc 
tlio  evaugciica,  qiix  egreditur  de  niedio  " 
estanienioruiu,  qui  dicunlur  iiioiites  pro- 
idluem  spiriiuaiis  iulelligeutiaD ;  et  jerei, 
adicaLioiiis  soiiuiu.  Dicuiiliir  tutein  qut- 
iior»proptcr  diversitatem  doctuniiUt  velut 
IrMlieuiium  iu  quadriga,  de  quibus  idcin 
Jicit  :  c  In  qutdriga  prinia  eqiii  ruli,  In 
iccunda,  eiiui  uigri ;  in   qiiadrig:i  tcrtia, 

in  qiiadriga  quarta,  cqiii  varii  ct  for- 
gitur  per  equos  rufos  ilii  dcsigiiaiitur» 
iguiiie  suo  rubricaliy  corpore  et  auimo 
ariyres;  perequos  uigros,  pro  co  quod 
r  obscurus  cst,  illi  deiuuiistranlur»  qui 
kme  diviiioruin  niysierioruiu  ideo  suut 
uia  suiit  profuudi.  Eqiii  albi  iilos  signi-  q 

taiu  luente  quam  corpore  reiiiieut  vir« 
tiidoreiii.  l£i|uos  auteiu  vaiios  iiiieiligere 

illoi  qui  fueruut  uiariyres   iu   auiiiiOt 

corpore,  et  illos  qui  nuibi  errore  cor^ 
ittte  virgiiies  fueruiit,  licct  iioii  serv«ve- 
litatem  iu  cariie.  Sequitur  cx  voce  Filii : 
:e,  revertere^  SHnamUis;  revertere,  reter" 
tueamar  le, 

Heverlere  ^A  agniiioiieui  tui  Creatoris,  a 
41  lueras.  iietentre  ad  paceui  geriuaiii- 
rtere  ut  iiuueumnr  le.  Ueverlere  puritale 
eriere^  reveriere^  opcra:  pcrfeciioiie  ad 
lectioiieiu,  ut  oculis  aiiiiuisquc  gauden- 
III    tiiJB  custilatis  quaiu    dcttiJcraviiuiiSt 

Nouieu  Suuaiuiiis  iiescio  utiuui  alibi  D 
•  quod  videtur  csse  vocabuluui  alicujiis 
1  iiobiliuiu,  sive  propriuiu  sive  ab  alio 
I.  Quas  sapicutiaf.vel  spcciei.vcJ  virtulis 
>  teuipore  fuerit  insignis.  Uxc  ait  Deda: 
n  in  niullis  aliis  locis,  Suuauiitis  nouicn 
\  sed  forie  iion  legeral.  Si  vero  Suua- 
eca  vel  ca/i/iva  diciiur,  coiigniitbeiie  Syii- 
latiiorsuiit  reversioues  ^priiiiasarculariLus 
sd  vitaiu  religiosaui ;  secuuda  de  \»[:i*i 
itm  gratiaui ;  terila  de  conit  u»plai.va 
ui ;   qu.irta   de    airoie  temporalis   vitae 


CANTIC.  —  LIB.  K.  M 

td  mtrtyrii  ptlintm.  Primt,  ut  reTertot  de  peeetio 
sttlsraciai;  secunda,  ne  in  detpertcione  reinanett; 
lerlia,  ut  de  beiiellcKs  t  Deo  sibi  rolltlis  graiias 
referat ;  quariat  ut  per  majiis  meritutii,  mt;us  pr«- 
niium  acquiraL  Priina,  dicitur  peccator  revericns, 
qiiasl  reus  vertens;  seciindt,  dicltur  revertens, 
quati  iterum  vertens;  lertit,  revertent  quasl  reiro 
verlens;  qutrtt,  revertens  qiitsl  rcin  veram  leiieiis. 
lias  qiiatuor  iiiveniiuus  in  Petro  tpostolo  :  primt 
reversut  est  ad  Douiini  vocationeui,  qiiando  vidit 
Pctrum  et  Andream,  et  vocavit  eot** ;  secunib  posi 
iiegatioiiem,  quando  c  respexit  Dotuinus  Pcirnro, 
elegressttiforas  flevii  aiiiare*';  i  tertb,  iu  carcere 
posl  angelictm  vlsionein,  cum  dicitnr  :  c  Petnis  au* 
tem  td  so  revertui  dixit :  Niinc  icio  vere  quia  miiit 
Dominui  tngeium  iuiiui  et  eripuit  me  de  mtno 
Herodii**;  >  quaru  tdCbristi  obviationeui,  quando 
vidit  iibi  Cbristiiui  occurrere,  et  ail :  c  Dfiiiiit:e,  qno 
vtdis  I  Venio,  ait,  Rointni  ileruin  cruciflgi  ***. » Pri- 
utaB  reverbionis  est  ordo.  PHiiio  tliqua  occasione  t 
Doiuiiio  Toctmur,  secutiilo  iuiiiOcamur,  lertio  mt- 
gniilcaiiiur.  c  Qiios  enini  prcdestinavit,  bos  et  vo- 
cuvil;  et  qiioi  vocavif,  lioi  etjuiiificavit ;  et  quoi 
justilictvii,  hoi  et  niagiiillcavit  *%  i  Sic  Petrum 
vocavit.  Secundo  :  c  Reliaii  reiibui  et  navi  ***,  > 
jiiitificavit;  leriio  quia  c  iecuiuiest euui  ^'*,>  luagiii- 
ficavit.  Sic  nos,  fratres,  voctmur  t  Domiuo  qiialibet 
occaslone  obltit;  jiiiiiflctmur  relinqueuici  iion 
ioluin  pecctla,  ted  et  terreiia  ;  niaguillcamur  te- 
queutei  Cbriilum  per  virluium  iucreiuenit.  c  Qui 
enitii  vult  venire  poit  >  Cbristuiii  ad  vocalionem 
ejus,  c  tbnfgetj  iemeiipsum  ,  >  lerreiit  relin- 
queiido;  <  lolltt  cnicein  suaui,  >  In  virtutibiis 
proficiendo ;  c  scqnatur  >  eiini  '-S  llunc  progressuui 
iu  Job  inveniiuus:  c  Si  reversiis  fueris,  aii*,  tilOin- 
nipotcniem,  dabit  tibi  pro  lerrt  silicein ,  >  id  ett 
pro  lei  reiiorum  tbjeciione  fortitudinem  ;  c  pro  silice 
torreiitcs  turei>s,  >  id  cst  doiia  Spiriliis  stncli,  que 
aurea  dicuntur  per  cbaritateui.  Sed  ut  socuiidatii 
reversionem  praevenias  noii  cadeudo  in  leutatioiiem, 
addit  * :  c  Stabitque  Oiuuipoteiis  coiilr.<  ho.Htes  tuos, 
et  argentum  coacervabiiur  tibi,  >  seilicet  eloi|uit 
diviiia.  Qui  tutcni  post  lall.i  Dei  doiia  iapsuni  p  i» 
tiiur,  rcspicial  Pelruiii,  i|uaiido scilcet  post  ItMsiim 
est  reversui.  Priuioeiiiui  Callus  ctiitavit,  ieeuudo 
Dominui  Peiruni  respexit,  terlio  egressus  esl  foras, 
qiiarlo  flevit  tiiitrc.  Callus  cauiat  iapso,  per  iule- 
riorein  saiicti  Spiriius  visiiuiein,  vel  esteriiis,  psr 
Magisiri  iiicreptiionem,  respexit  Douiinus  Pelruiu, 
dans  ei  cordls  contritionein,  egrcditiir  foras  per 
coiiressioiiem  ;  flet  tmare,  per  pccuiteutise  s;it'isf.i«> 
ciiouem  et  Itcryinosam  ortiioneiii.  Callo,  iiiquic, 
caiiciiie  spes  redii,  scilicet  resurgciidi  ;  resiuiiit 
Douiiiius,  et  «gris  saliis  refnudiiur,  seiiicet  voiuii- 
tas  pcBiiitendi;  cuin  forts  egrediiur  ptT  coufcs^io- 
iieui  mucm  Ittronis  conditur,  idesi  diaboli,  nebabeat 


10       ••  Pbil  2      "•^Z:icb.  C.    ••  IVuI.     ••Maltli.  i.    •nbitb.  20.    ••Act.  12.  •**Euseb. 
.    ••iiom.  t.    •••AlJiili.  4-    •-•Ibid.    »-Mhlt»i.  IG.    »Job2i.    Mbid. 


C79  THOMiE  aSIERC. 

poteslalem  cogendi ;  cum  llel  amtre»  lapso  fldes 
reveniliir  priiDani  graiiain  recuperaiidi.  Dicii  lla» 
que  lacryiiiando  illud  propheiae  :  f  Vadain  etrever- 
tar  ad  viruni  ineuin  priorem,  quia  erai  iiiihi  lunc 
iiiagiK  beiie  qnam  nunc^.  i  His  ilaque  diiobus  gra- 
dibus  reverlendi  drcilur  Sunamilis,  id  esl  capliva. 
Magiia  eiiim  esi  leneri  sxcularibus,  ei  inagna  est 
lupsuui  paii,  ad  priora  peccai:r  redeuniibus.  Terlia 
reversio  esi»  de  conienipluiiva  ad  aciivain.  ll;cc 
cuiiliglt  Peii'0,  quando  apparuil  ei  angelus  in  car- 
cere*.  Sed  noiamluin  quod  erai  in  carcere,  qiiod 
fures  e-sent  clansae,  qnod  eral  calenis  vincliis, 
qnod  serTabatur  a  iniliiibus»  Cnrcer  est  pro- 
fiinduni  nialuruin  ;  fores  clauso^,  despcraiio  qiili 
obsiai  peccalori,  ne  egredialur  ad  coiiQ:enduin ; 
caienae  oUsiinatio,  qnando  Deus  substrabit  graiiam 
tuain,  ne  sil  lilicra  ad  bencfacienduin  ;  Miliies 
custoilienies  smii  assiiluiiales  tcnialionuin.  Pro* 
fuiidnin  inalurnni  cst  ul  conleninaty  desperatio 
obsislit  coiire«sioni»  nl  iii  peccaio  reinaneat.  Li- 
benas  beneraciendi  iinpedilurf  ut  Deuni  obli\ioni 
Iradai.  Assiduilas  adest  tenialionum,  ut  blandi- 
inentis  alliciat.  Econlra  nolaiiduin  qnod  i  angelns 
Domini  assislit  et  Inincii  refulsil  iii  liabilaculo. 
Percnssii  angelus  lalus  Pelri,  exciiavit  eum',  • 
hicesi  Aiigeltis  inagni  coiisilii,  id  esl  Cbrisius. 
Ilic  aslat  coiitra  profundum  inaloruni ,  luinen 
conira  clausuram  fortium,  percussio  iateris  conlra 
caienas,  excitaiio  conlra  miiituin  custodias.  Coh« 
tra  prufundum  roalorumy  ut  osletidat  nialt  qus 
pro  nobispertulii,  et  ampiius  peccator  non  con- 
teinnat ;  Iniiien  conira  clausuram  fortium,  ui  os- 
teiisis  ei  CQslestibus  deponai  despertiionem  tit 
^xetl ,  percussio  Ijleris  conira  caienas,  ut  cor 
inolliluni,  obsiinationedeposita,  ad  benefacimiduin 
liberum  fiai ;  excitalio  conlra  roilitum  cusiodias, 
'  oi  divina  admoniiiopc  leniaiiunes  allicienlesfugiat. 
Sed  poslquam  educius  cst,  angclus  cum  clariiaie 
recedil,  ut  visis  coelesiibust  ad  cognoscendtm  suain 
infirmilaieni  ledeal  el  alits  proficiat.  De  prinio : 
c  liecogitate  illum  qni  lalem  sustiniiit  a  peccato- 
r.bds  conlradiciionem  ** ;  >  de  secundo  :  c  Ego  aii- 
teni  dixi  in  excessu  mcnlis  ii;eae  :  Projecius  suin 
t  facit  oculorum  iiiornm  ^^ ;  »  ei  :  c.\iienuaii  snnt 
ocnli  iiiei,  suspicienic:>  in  excelso.  Doinine,  vi;ii 
paiiur,  responde  pro  ine**;  i  de  iertio  :  c  Anferain 
t  vobis  cor  lapidcnin,  ci  dabo  vobis  cor  carneuin  ^' ;  > 
et  Job  :  c  Deus  inullivii  cor  meum,  et  Oinnipotens 
conturbavii  mc  '^ ;  i  de  qiiano  aii  Dominiis  para- 
lylico:  c  Tolle  grabaluni  iuum  el  ambula  **.  i 
bi :  c  Vitleie  ne  graventur  corda  veslra  in  crapula 
et  ebrioiate  **.  i  lii  hunc  niodum  animalia  ibaniet 
reveriebaniur  "•  i  Quaria  reversiune,  reveriiitir 
lioiiio  ab  ainoie  leniponlis  vitae  ad  passiunis  pal- 
inain.  llic  ctiaiii  lalis  ordo  noiaiidus  est :  primo  ile- 
bciniis  Chrisli  passicnein  in  corde  nosiro  cogitare, 


ET  JOAN.  ALGRINI 

A  Stfcundo  propier  ulem  digiittionemhonortre.  lenio 
ejns  voluntalem  Inqnlrerey  eogniltm  tffeciui  ntn- 
cipare.  Cogitare,  ut  ejns  pttieniitin  «inalefflnr: 
lionorare,  iie  ingrati  invenitinnr ;  vol:inttlem  in- 
qiiirere,  ne  ditbolus  tliqnid  In  nobis  mtcliiiielar. 
Affeclui  roanciparet  ne  pigri  tervi  invenianmr.  Sic 
enim  Petru^i  vidit  sibi  Chrislum  occiirrere,  secnnilo 
adoravit  eum,  lertio  dixii :  c  Domine,  qiio  TtdisTi 
qnario  responsum  est :  c  Venio  Koniam  iterumcru- 
ciligi.  »  De  priiiio  Paulus :  c  Atpiciatuus  iii  tnciu- 
rein  fidei  et  consnuimatorem  Jcsuro.  Qui  propo- 
tf  10  sibi  gandio  cmcem  sualinuil,  coiiCu&l<iiie  con 
leinpta  ** ;  i  de  tecnndo  :  c  Oninis  lerra  tdorri  If*, 
Deus,  el  psalial  libi  ** ;  »  de  lenio  dicimut  :  c  Fiai 
Toluiilas  lua  sicut  in  coflo  et  in  lerra  **  ,  »  ei  Pau- 

D  lus  :  c  DoniinCy  qnid  me  vis  facere  **  !  >  ei  ipse 
Chrislus  :  c  Pater,  si  iion  ptlesl  irtnsire  calix  isie 
nisi  bibani  illum,  fial  voluiitat  lua  ** ;  9  quario 
desiderabal  Aposiolus  cuin  diccrel :  c  Milii  tbsii 
gloritri  nisi  in  cruce  Domiiii  noslri  Jesu  Cbrisli  ** !  1 
£i  betius  Andreastil :  c  0  bona  cruxiliu  tleside- 
ratty  8U8ci|ie  discipulum  ejus  qui  pependil  iu  le  *^i 
De  hac  revertione  dicebti  propbett :  c  Ycniie  et 
reverlamur  ad  Doroinum,  quit  ipsc  cepil  cl  Mlvabii 
nos  *',  >  elc.  lu  duabus  primis  dictuin  esl :  lUter- 
iertf  fevtnert^  Sunamiiii.  In  bis  dutbut  uliimis  di- 
citur  :  Revanere^  reveriera^mi  imiueamur  ia.  Quia  dc 
eontemplaiiva  td  tciivam.  de  amore  lemporalis 
TiUe.  ad  roarlyrli  palmam  reverlendo  qiUB  tursuui 
tunl  ailcndenles'*«iiispieimur  t  Domino. 

Q  Revertere^  revariere^  Saaamiiii  ;  Tevertere^  renr^ 
iere^  ni  iHineamnr  le. 

[Car.  ]  Sunamiiis  inlcrprelatur  moriificaia  si\c 
cocciHea,  et  designal  betitm  Virgineai,  quae  nio- 
rieiite  filio,  commoriens  per  com|>a86ionem  fiiii 
quast  rnbricaia  esi  in  coccino  passionis»  Videiis 
ergo  eani  lilius  a  cuniempltlioois  quiele  lurbalinn, 
revoc:ii  eaiii    ad  irtnqnilliiaiein  contemplalioKis. 

•  El  qnit  propter  quadrigas  Aminadab,  ae  luilMiain 
dixerat,  ipse  pnipier  qualuor  quadrigas,  vel  pro- 
pler  qnaiuor  rolaa  iu  una  qiiadri}:a,  quaier  dicii 
raveriere ;  sive  propler  boc,  quia  a J  qutluor  £e 
dixerai  descendis!>e,  videlicet  ad  videuduui  liorium 
nucuin  et  ad  poma  convallium,  ad  videuduni  flores 
vinex,  et  germina  malorum  puniconim.  £1  cum 

D  dcbereiiiiccre  :  Recertere,  ui  ocnlo  coniemplaiionis 
inluearis  inc,  vel  iios  loiam  videlieei  iriniitieni, 
dicii :  Heveriere,  ui  iHiueamur  le,  quia  sicnt  uoii 
poiest  liomo  inlneri  soleni  rotlerialem,  nisi  sol 
ipsum  iniiicatnr  cl  ilhiniiiici ;  sic  iiulla  auima  con* 
teniplari  potesl  verum  solein,  nisi  ipse  eaui  con- 
spicial  et  illustret.  Audientes  auteni  angeli,  quod 
eam  tola  Trinitas  dcsideral  inlueri,  respoinieni. 
Vcrum  ut  oslendani  quod  ires  personae  suni  unus 
Deiis,  Iribus  dicenlibus  :  ui  iHiueamur  le^  lespoii- 
dcni  singulariter  ianqiiam  uiii. 


'Ose.2.  •.\c!.  li.  •Ibid.  "Ilel»r.i2.  '«  Psal.  50.  »-Isa.58.  '*Ezec;i.!l.  »'  Job^o.  ««  .Marc  9. 
••  Luc.  «i.  "  Ly.cch.  «.  '•  llrbr.  11  »•  Psal.  tio.  ••  .Uaith.  C.  '» Atl.  U.  "  AUtih.  20.  "  C-l. 
C.    «^  Ant.  De  [iHu  i>.  Audr,      *»  Oic.  0.     *•  Col.  5. 


COMMENT.  IN  CANTfCA  CAiNTlC.  —  LIB.  X. 


m 


y\\m'-Quid  videbU  in  Sunamite^  niu  ehoroi  A  gralia,  ierii.is  sequiiar  quasl  ros  refrigerant  ab  bac 

niiseria,  gloria.  Primae  babeiit  gemiiuni  laboris, 
secund»  panem  coiisolalionis »  lertia:  suspirium 
Teniuras  refeciionis.  De  priniit :  i  Lavabo  per  sin- 
gulas  noctes  iecium  meum»  lacryrois  roeig  st>alum 
roeum  rigabo ,  quia  laboravi  in  gemiiu  meo  "^;  »  de 
secundis :  i  Fuerunt  mibi  lacrym»  me»  panes  die 
ac  nocie  '* ;  I  de  leriiis :  c  Anlequam  comedam 
suspirot  ei  velut  inundanies  aqua?»  sic  mgiius 
ineus  **•  I  Planctus  perreclio  esi  in  cmcis  bajalt- 
tionc.  Tres  sanl  cruce» :  prima  laironit  desperan- 
lis,  secunda  oraniis  et  dicenlis  :  c  Memento  mei,  Do- 
inine,  diim  vencris  in  regnuin  tuum  ^*;  »  tertia  est 
Cbrisii.Primuscracein  meruit  nec  profuiU  tecandus 


1^]  Ac  si  aperte  dicat :  Doles  quidem  Synago- 
liatius  fuisse  aversam,  eamque  ad  me  re* 
^recaris»  et  te  faciem  ejus  miUi  ornalam  In- 
eleetat.  Verum  scias  qnia  in  proximo  est 
»•  in  quo  nil  in  illa  priscae  iuGdelitalis  14S 
sTersiouiSt  sed  sola  virtutum  ac  spirituali»:ni 
a  opera  cernas.  Quid  ergo  wdebie  in  Sunn» 
u  ehoroi  eastrorum?  Hoc  est  miliiiaiii  pacis, 
*it  enim  voces  ranentium  consonant,  in  ca- 
rmatorum  nianus  dimicant.  Quid  ergo  tidebi» 
niu  ehoros  eUctorumt  qui  corde  ei  anima  una 
tiii    Creaturis    praedicenl  ?  Ct  idem   tunt 


cattrorum,  quia  serviendo  Creatori  acies     meruit  et  profuii,  terlius  non  roerait  ted  pmfuii. 


nt  omncsct  disturbantur  inimici  sui,  scilicet 
• 

proponunlur  nobis  noniina,  scilicet  Suna- 
cbori,  cnslrn.  In  priiiiodcsigiiatiir  ordo  plan* 
II,  in  sccundo  laudanliuni,  in  lcrtio  pugnaii-» 
Vimus  est  innrmoruin,  secuiidus  juslorumt 

rubustorum.  Prinii  qiixrunt  reniissionem, 
\  excilant  devoiionem,  teriii  expugntnt  ten- 
m.  Prinii  babcnt  locum  iii  cubicuio,  secundi 
iplOt  teriii  in  campo.  In  cubiculo  secrei» 
iciionis,  in  templo  religiosae  cougregationis» 
po  niuliiplicis  iiiquieiudinis.  Primis  iacobus: 
ri  esioie  ct  lugeie»  risus  vcster  verietur  in 
,  et  gaudiuin  vcsirum  in  voces  llentinm  *^.  » 


Priina  igitur  diaboli,  tecaoda  jatti,  tertia  Chritii. 
Primt  nitlitiae,  tecunda  pcenilentiae,  tertia  jastitias. 
In  anaquaqiie  sunt  qnatuor  diinensiones»  in  eruee 
diaboli,  aliitudo»  qua  <  extoilitur  tuper  omne  qaod 
colitur  ^S»  profundum«desperatio  de  qoa  i  peccator 
cuni  in  profundum  malomm  venerii,  contemnii^^*,  la- 
titiido  in  carnalibus,  longitudo  perilnaeia.  In  crnce 
justi»  profundum  ett  buniilitatis,  longitudo  astidui- 
lat  laborit,  altitudo  contcmphitionit.  Latitudo  ora- 
lionis,  quA  ampleciitur  tam  iaiiuicuni  quam  ami«- 
cum.  Crax  igiiur  habet  profundum  timoris,  aitilu- 
dinem  tpei,  latitudinem  cbariiaii.s  longitadinem 
perteveraniise.  In  prima  cniee  crueior»  ad  secundam 
tendo»  pro  teriia  tutpiro.  Primain  limeo,  tecundam 


is :  c  Cvsultaiey  justi»  in  DominOt  rectos  decet  q  <|u«ro,  tertiam  desidero.  In  prima  pcena,  in  tecunda 


» *'.  I  Tertiis  diciiur :  c  Induiie  vos  arma- 
[ideit  ui  possiiis  resistere  in  die  malo  **.  » 
i  Israci  planxerunt  oneraii  luto  ei  latere  in 
>;  caniaverant  laudem  Domino ,  trahsiio 
tubro ;  pugnaTerant  cam  adversariis  in  de- 
sic  ei  Cbrisiiis  primo  planxit  super  civita* 
ad  sopiilcrum  Lazari  lacrymando;  secnn- 
tct  siiscepii  a  populo  He^braK) ;  lerlio  pitgiia- 
racis  paiibulo.  In  iribus  igitur  est  planciut 
jt  orc  confliendo»oculislacrymando,  cracein 
s  bajulando.  In  confessione  sunt  tres  personae, 
te  acciisantes  •  tesiimonium  perbiiienlest 
ites  :  priiiius  cst  reus»  secundus  praelatus, 
Dcus.  Reus  bumiliatur,  prxlaiiis  compatiiur. 


posna  et  venia»  in  lertia  gloria.  Tiineo  igiior  poe- 
nam,  qaxro  veniam»  desidera  gloriam.  Dominica 
crucis  profundam  babet  Job,  altitndinem  David, 
iatitudinem  Paalat,  longitudineni  Naboih.  Hcc  dicta 
tuntproSunamitevid  ett  perfecie  lugeniibut.  Sequi- 
tur  de  chorit :  bi  ebori,  ut  dietam  esf ,  ad  psallen- 
dum  locam  habent  in  lempio  vel  tabemaculc. 

Tria  tanl  ubernacula :  roateriale,  mysticom  et 
nioreie,  tcilieet  ubernaculum  Moysi,  labernaculuin 
Cbristi»  Uberoacolum  cujuslibet  jusii.T«bernaculum 
Moysi  fuit  ex  diversit  oraameniit  convenient  ttm- 
ciura;  Ubernaculum  Chritti  Ecclesla  eti ;  taberna- 
culuin  justi  quKlibet  fidelis  tnima.  l)nde  fit  ex  lignis 
sctim  imputribilibus  ^' ;  aliud  ex  sancllt  inlatigabi- 


lacuiur.  Reus  enim  patiiur  confusionem,  pr«-  D  libus ;  teriium  ex  virtuiibus  Moyses  suum  erexit  in 


Jjuvai  per  oniiionem,  Deus  relaxat  ullionem. 
st  cniin  coiifiisio  adJucens  gloriam,  item : 
im  v:ilci  deprccaiio  jusii  assidua**-*\i  Dixii 
[  Confiiebor  adversum  me  injustitiam  meam 
)  ^.  »  Setiuitur  inde :  c  £i  lu  remisisii  im- 
in  peccati  mel,  quia  pro  liac  orabit  ad  le 
sancius'*.iSeqinnunr  lacrymae  :  sunllacry- 
)niriiionis,  suni  Incrym»  devoiionit»  suni 
2  desideralx  beatiiudinis.  Prim»  sunt  iii 
•nem,  secutidx  in  unciionein,  terti»  in  riga- 
u  Priuiis  lavatur  culpa,  stfcundas  comiialur 


eremo  Chritius  in  mundo,  justus  in  animo.  Posuii 
Moyset  in  laberaaculo  tuo  arcam,  Christus  in  tuo 
cariiem  pmpriaro,  jutius  conscieniiam.  Arca  Moysi 
deauratur  auro  pnrissimo  intut  ei  exterius  *\  caro 
Christi  deauratur  intus  diviniute,  exterius  roirncu- 
lorum  ciaritaie.  Conscieniia  justi  interius  splcmlet 
tplcndore  puriiatis,  exteriiis  vero  operibns  ciiariia- 
iis.  In  Ubernaculo  igitur  Chrisii,  quod  est  Ccclcsia, 
babent  locom  diori  laudanles  Deum  ad  exeiUndani 
dcvotionem  et  dandam  gratiamm  act«oneiii.  Quo- 
niodo  autem  laudare  dcbeaut  Deum,  docet  Aposio- 


c.  4.    "Psnl.  52.    ••  Ephcs.  6.      ••>J:ic.  5.      »  i»sal.  31.     ••  Ibid. 
3.     *•  Luc.  23.    ^»  II  Tbess.  i.    ^"  Prov.  48.    *•  Exod.  25.    ♦•  Ibil 

pATttOL.  CCVl. 


•'  Psal.  5.    ••  Psal.  41. 


THOMiE  aSCERC.  ET  JOAN.  ALGRLNI 


esi 


Itts:  f  Loqiientes»  all,  Tobisinetipsis,  in  psalmis  ei  A  siim  cleTaiam.  De  primo:  c  Uniis  spiriiits  ei  iina 


la  lijmnls  el  caniicis  sptriulilius  ^\  i  Psalmi  per- 
tineni  ail  bonam  operatlonemjiymni  ad  Dei  I  tudem» 
cantica  spiritualia  ail  sopernoruin  exsultatioiiem. 
Dc  primoPaulus :  c  Dum  tempus  liabemus,  operemur 
bonum  ad  omnes,  maxime  autem  ad  domesticos 
fidel  ^;  idesecundo  David:  c  Exsultaie,  jusii,  in  Do- 
Riino,  rectos  decet  collaudatio  ^,  i  de  lertio  Idem : 
cLaetalussum  in  bis  qux  dicla  sunt  mihi :  In  do- 
niom  Doniini  ibimus^^.  i  licne  landas  Deuin,  si  sit 
concordia  iu  moribus  sicut  in  Yocibos,  ui  per  exem* 
plum  concordes  proxlino,  per  folunlateni  Deo,  per 
obedtenliam  magistro. 

Sciendum  Tero  qood  sunt  tres  species  sonoruin, 
scilicet  In  pulsu,  in   flalu*  in  caniu.  Ad  cith.iniin 


pertinel  pulsus,  ad  organuin  flaius,  ad  vocem  caii-  B  deorum  In  Sion  *'.  i 


fides  erat  in  ets.  i  De  sccuudo :  c  Vade  ad  fomii- 
cam,  o  piger,  et  coniemplare  vias  ejiis  el  disce  sa- 
pienliam  *^«**;  i  de  lertio  :  c  Eslo  nobls,  Domine, 
turris  forlitudinis  a  facie  Inimici  **;  i  de  quario: 
€  Nostra  coiiversatio  in  coelis  est  '*.  i  Et  de  oprri- 
bus  *  Dum  lempus  babeniusy  operemnr  bonnni  ail 
omnes»  masime  auiein  ad  domesiicos  fiilci  **•  i  De 
liis  castris  erit  nobis  Iransitus  ad  rastra  angelonim, 
uhi  in  corpore  et  anima  requiescenius,  cuin  angelis 
Cre;iloreHi  laudabimuSv  facie  ad  faciem  Deiim  viUe- 
biinus**.  De  priiiio  :  c  Cor  rocnmeicaro  meaexsnl- 
laveruut  in  Deum  vivum  ** ;  i  de  secuiido :  c  Iteali 
qui  habiiant  in  donm  iiia,  Dominc,  in  saecula  msimiIo- 
ruin  laudabuni  le  *';  i  de  tertio :  c  Yidebitur  Deus 


lus.  Refertor  ad  pulsuni  citharac  mauuum  opcraiio, 
ad  flatum  organi,  mentis  devoliOt  ad  canium  vocis, 
sermonis  exbortatio.  Percuie  igiiur  cbordas  cithara) 
uianu  bon«  operationis»  ut  conconles  proximo  per 
«xeinplum  moriificatae  camis.  Imple  organum  cor- 
dis  flaiu,  Id  estsplrltu  sanclae  inspiraiionis,  ut  led- 
das  Deo  dulcem  sbnum  pias  devotionis.  Iteni  ut  coii- 
?ordes  roagisiro,  canta  canticum  iiovum  ,  canii- 
cum  obedientis.  Noli  cantare  cuni  Lucifero  in 
ccelo»  vel  cum  primo  Jiomine  In  paradiso,  sed  cania 
iii  templo  cuni  Cbristo.  Cantua  eniiu  diaboli  cupi* 
iliiast  cantus  prinii  hominls  Toluptas,  Chrisli  caii* 
tus  est  eharitas.  Inchoavit  dlabolus  in  coelo  anii- 
phonam  elatlonis,  diccns :  c  Poiiam  scdein  meam  ^ 
ad  aquilonem,  siniilis  ero  Allissimo  ^-^*.  i  Antipho- 
luni  siiggestionis  in  paradiso»  despcratiouis  in  in- 
ferno.  Sequiiur  de  castris. 

Tria  suut  geiiera  castroraro»  scilicet  caslra  JCgy- 
ptiorum»  castra  Israelitarum,  castra  aiigelomm.De 
primis :  c  Respexit  Doroinus  super  caslra  iCgypiio- 
rutn  **;  i  desecunJis:  c  Qui  leprosus  esly  cgredia- 
lur  extra  castra  *^ ;  i  de  teriiis  ait  Jacob  :  c  Castra 
Dei  sunt  haec**.  i  Priiua  sunt  casira  niundi,  secunda 
deserii,  icrtla  Cffili.  Primi  niiliunt  ui  rapiani,  s2- 
cuudi  ut  ad  pairiam  perveniani,  teriii  ut  noscusto- 
diant.  Priina  igiiur  relinquamus,  secunda  eligamus 
iii  ad  tertia  veniamus.  lu  secundis  igiiur  nos  opor* 
•ei  babere  unilatem  conlium,  provideniiam  in  po- 
steruiUy  contra  teutationes  inarmi,  ad  Christum  D  priuceps  angelorum,  secundus  princeps  ilaemonuoi, 
rerugium,  bene  operando  cor  liabcre  sursutu.  De 
bis  quatuoraitSalomon  **:  c  Quatuor  suut  minima 
terrx,  ei  ipsa  suni  sapientiora  sapieutibus  ,  • 
scilicet :  c  locusta  qiix  regein  non  habei  et  uuiversa 
volai  pcr  turnias  ;i  luec  est  unitas  cordiuin  :c  rormica 
quic  laborai  inxstafe,  unde  vivat  in  hieine  ;  i  eccc 
|iroviileuiia  :  c  lcpusculus  ,  plebs  invalida,  qiiae 
ponii  cubilo  suuai  in  peira ;  i  ecce  refugium  ad 
Christuni  :  c  Sicllio  qui  in  domo  regis  habiial,  et 
ujaiiibus  gradltur ,  i  eccu  bouuin  opus  et  cor   sur- 


Quid  videbii  iu  Sunamiief  nMckoroe  casirorumt 

[Card.]  De  his  caslris  superius  diclutn  est :  c  Tcr- 
ribilis  ui  casiromui  acies  ordinata**\ilii  ipsaquiJciu 
videniur  chori  castrorum,  adhxrenies  videlicet 
i|»si  beata  acies  sancloruin,  qui  cuni  ipsa  pro  nuLi» 
iniliianl  conlra  bosiem.  Lnde  ipsa  vas  castrorum 
ap|»ellaiur  in  Ecclesiast.,  ubi  sub  nouiiue  lun«  do 
ipsa  dicilur  :  c  Yas  castroruinin  cxceUis»  in  firma- 
nieiito  coeli  respleudeiia,  spes  coeli,  siellaruiii  gloria*^. » 
Scquilur: 

Qttatn  puichri  sunl  greuu»  iui  tn  calcetMtmi», 
fiiia  principis  ! 

|Tho.]  Primuin ,  gressoum  ejos  polcbnludineni 
niiratiir,  id  esi  operum  cousianiiaro  per  quaiu 
exeuipla  virluturo,  iis  qiios  emdire  vohdMil,  pra^- 
wonstraret.  tnde  David :  c  Perfice  grcssus  lueoi 
in  seiuiiis  tuis  **,  i  id  esi  dirige  acius  meos  iu  an- 
gusto  iiiiiere,  quo  perveniaiur  ad  vium.  Ili  gres- 
sus  sunt  in  calceawcniis,  cum  pra-dccessorum  no* 
stroruin  uiuuiuntur  exemplis.  De  quibiis  Aposlolus: 
c  Calceaii  pcdes  in  prapparationeui  Evaiigelii  |ia* 
cis  **.  I  Filiaiu  auieni  principis  eam  vocal,  ill.us 
sciiicet  de  quo  srriptum  esl:  c  Omnis  gloria  qui 
filix  regis  ab  inlus,  iu  finibriis  aureis»  circumaniicia 
varieuie  *\  i  Est  priuceps  coeii»  esl  princeps  niyti- 
di,  sunt  priucipes  lcrrx.  Priiuus  est  Chrisiu* ,  se- 
cuiidus  diabolus,  lertJi  Pclrus  et  Paulus.  Primu^esl 


teriii  sunt  priucipes  apostolorum.  De  priiiio  ait 
Ezechiel :  c  Poria  kec  ciaiisa  erit  principi,  priii- 
ceps  scdebil  in  ea,  ut  couiedat  panem  corain  Do- 
niiuo  **;  i  de  sccuiiJo  ail  Chrisius :  c  VVnii  eniui 
priiiceps  mundi  biijns,  et  iii  iiie  noii  habei  quid- 
quaui**.  I  Iteindicliiin  est  deChrisio  :  c  lii  BeeUe- 
bub  principe  dxnioniorum  ejicit  dxinonia  ^*.  i  De 
tertiis  sic  canil  Ecclesia  :  i  Gloriosi  priucipes  ler- 
rx,  quoinodo  iii  vila  sua  dilexerunl  se,  iia  cl  iu 
niorte  uoti  sunt  separali  ^^  i  iicui  David  ait  de  eis* 


^^Ephes.  5.  ••C:il.  (5.  ^•Psal.  52.  *'  Psal.  121.  *«>»  Isj.  U.  ••  Exod.  14.  »«  Denl.  23.  »•  Gen. 
IL  **  Prov.  30.  •^-•*  Piov.  6.  •M»sal.  60.  •*  Pliillipi..  3.  ••  Cal.  6  ••  Cor.  15  •«  Ps;.|  S 
*Mhid.  "l^i^;/*  C«»t.?.  -  Eccli  43.  *•  Psal.  i J*  -  Ephes.  b!  «^  pUl  44  ••  £1^^'. ^ 
••  Joau,  14.    '•  Luc.  M     »>  Oflic.  Eccios. 


coimENT.  m  CAimcA  cai^tic.  —  lib.  x. 


m 


Vmcipes  populorum  congregaci  sunt  cum  A  coiiversatione,  gloriotiores  Iq  dilccllone,  glorio- 


iliam  '*•  I  Sponsa  bxc  priml  principit  esi 
uiidi  principit  est  privigiia,  tertioruin  prin- 
^ror  esi  parviila,  Prlmi  principis  est  fllia, 
rainenijs  eam  regeneravit ;  secundi  princi- 
rivigna,  quia  mairem  ejus,  scilicet  Synago- 
ilieravit;  teriiorum  principuin  soror  est 
quia  cum  illa  de  eodem  paire  Christo 
i;  de  eadem  matre  Ecclesiay  per  grutiam 
ili.  De  primo  In  lioc  dicitur  loco  :  Quam 
tMi  greuus  tui  in  caieeamentii^  ^lia  prinei" 
I  David  de  eodem  :  f  Audi,  filia,  etvide,  et 
iirem  tuam  ^*.  i  Sccundi  merito  dicenda 
igna,  cum  qao  maier  ejus  rornicata  esl. 
boc  Cnniico  ei  dicit  sponsus :  c  Sub  arbore 


sissimi  in  passioiie.  Gloriosi  in  conversalione,  iii 
oculis  Ecclesi» ,  tn  dilectloiic,  in  secreto  conscien- 
tiae,  in  passione,  in  conspectu  majestalis  divinae. 
Iii  oculis  F.cclesix,  quia  racti  snnt  Erclcsix  orna- 
mentum ;  in  sccreto  conscientiae,  quia  fncli  sunt 
quasi  odoriferum  ungiicntum ;  in  couspeciu  mnje- 
slatis  diviiiae,  quia  fncti  sunt  fidei  fundniiientum. 
Facii  sunt  Ecclesi»  oriiamenlum,  quia  ornnveriitit 
fiiciem  lcnipli  coroiiis  aureis;  quasi  odorifcrum 
unguenlum»  quia  fuerunt  duo  ubcra  fragrantia 
utiguenlis  optiniis.  Facii  suiit  fldei  fundameiilum  ; 
quia  f  fundamenlaejusiumoiitibussanctis'*.  iTria 
sunt  ornameoln  Ecclesise  :  primuni  priiicipiim,  sc- 
cundum  pra*laioruin,  tertium  subjeciorum.  Primum 
ritavite,iIiicorriiptaestmaterlua,ibiviolata  ^^  iHorum,  qui  in  sxculari  po:e^taie,  sccnudum  illo- 


rix  lua  '^.  i  Duin  enim  Eva»  prima  pnrens« 
il  de  ligno  scienlisc  boui  et  mali,  diabolus  sub 
alosediicendoeamcorrupil^*.  Sub  qua  Cbri- 
susciinvit  dum  per  lignum  crucis  redemit : 
ilc  simplex  relalio.  De  lerilo,  143  ^^  ^^ 
codiciiur:  fSorornoslraparvula,  el  uliera 
et.  Quid  facicmus  sorori  nostr»  iu  dio 
illoqiiendaest*''?  I 

unc  de  bis  principibus  tractemus,  juxta 
bujus  nominis  inierpretationem.  Priniiis 
mnceps,  quasi  primum  caput,  secundus 
,  qnasi  principium  captlvitaiis ,  tertii  prin- 
asi  primatum  capientes*  Primus  est  pri- 


rutn»  qui  sunt  in  ecclesiastica  dignilate,  teriium 
illoruin  qui  sunt  siibjecli  in  veritate.  Tria  siint  in 
ornaiiientis  priiinpum,  scilicet :  reprimere  lyran- 
nuni,  liberare  oppretsum,  consolari  miserum.  De 
primo  Job :  c  Conterebam  moias  iniqui  "*.  i  l)u 
secundo :  c  Et  de  deniibiis  ejus  aufercbain  pra?- 
dam  '*•  >  De  tcnio ;  c  Cuuiqiie  sederem  quasi  rex 
circumstante  exercitii,  eraro  tamen  masreiiiium 
consolator  *^.i  Item  tria  sunt  iu  oniamentis  prxla* 
torum.  Debet  babere :  ad  erudien<lum,scientiain;  ut 
sit  niundus,  continenliam ;  conira  perecutores, 
audaciam.  De  bis  tribus  ait  Salomoii*' :  c  Trla  tuiit 
quae  bene  gradiuntur.    i  Priiiium  c  ariet  i  qui  est 


pui,   in  qiianlum  est  Dcus ;  secuiidum  in  p  dux  ovium,  habens  duo  coruua,  sciiicet  Veteris  ao 


est  hoiiio  Deiis  ;  tcniiim  in  quantum  esl 
e  primo  ait  Aposiolus  :  c  Caput  Christi 
I  De  secundo  :  •  C.ipiit  viri  Chrislus  ^'.  i 
^;  cCaput  miilieris  vir  ^*.  i  Ecce  princeps 
;>rimum  caput.  Diabolus  dicitur  princeps, 
riiicipium  caplivitatis,  quia  priuius  cecidit 
:  primus  seduxit  hominem  in  paradiso, 
:aptivavit  liouiinem  iu  inferno,quia  invi- 
»li  inlravit  iu  orbem  terrarum  inors.  Apo- 
untur  principes,  scilicet  primatum  capien- 
nadmodum  ait  illis  Domiuus :  c  Ecce  do 
lestatem  calcandl  super  serpenict  et  tcor- 
»1  et :  c  liifirmot  curate,  leprotos  mundaie, 
\  ejicite,  gratis  accepistis,  gratis  daie  **.  i 


Novi  Tettamenti,  tecundum,  c  galbis  succinctus 
luuibos  suos  ;i  tertium  c  leo  qui  ad  nullius  pavcbit 
occursum.  i  Item  **-**  quatuor  sunt  in  ornatu  reli- 
giosorum.  Debent  enim  liabere  sollicltudinem, 
quando  lucreutur  virtules,  quibus  vivant  in  posle- 
rum ,  frequenure  consortia  reiigiotorum ,  mauibus 
opera  facere  quibus  tscendant  in  coelum,  in  Cbri- 
sto  ponere  refugium.  Ista  c  sunt  qutiuor  minima 
terrae,  H  ipsa  suiit  sapientiora  sapientibus  :  i 
primum  est  c  formica  qux  laborat  in  xslate,  iindo 
vivat  In  hieme ;  i  secundum  c  locusta  quae  regem 
non  habet,  et  universa  volat  per  turmas ;  •  ter- 
tium  c  stellio  qui   manibus  graditur,   et  in  donio 


regis  habitat ;  i  quartum  c  lepusculus,  plebs  in- 
i  tunt  Ecclesiarum  priucipes,  belli  triuin-  ^  valida,  qui  ponit  lubilo  suum  in  petra.  i  llxc  est 
uces.  Propter  hxc  qux  faciebnnl  diciuin      vera  religio. 

Sed  est  religio  imposlurata,  et  est  religio  iiiuiu- 
brnta,  et  est  religio  declarata.  Imposturata  simula- 
tioiie,  inumbrnta  humiliiate,  declarata  evidenti 
conversntione.  Primum  est  Bel  deus  Accaron,  ex- 
lerius  aureus,  intus  luteiis  **,  secundum  est  tem- 
plum  Salomonis ,  exterius  lapidcum  ,  intus  aii- 
reuiu  '^,  leriiuni  est  arca  testamenti,  intos  deau- 
rala,  et  forit  auro  purittimo  *'.  c  Igitur  perfecii  tunt 
coeli  el  terra,  et  omnit  ornatus  eorum  **.  i  In  priuio 
ornniu  ernt  Mardocheus  in  conspectu  regls  As- 


;lro  et  Paulo  :  c  Gloriosi  priiicipes  tcrnc, 
I  diiexerunt  se  in  vita  sua,  ita  in  morie 
l  separaii.  i  Laudeinus  ergo  viros  glo- 
it,  dum  eorum  recolimus  iusigiiia,  babea- 
bac  valle  lacrymarum  solalia,  dum  ex 
niiatioiie,  elTiciiiiur  gloriosi,  cliarilaiivi  ct 
Gloriusi  iii  terra,  cbaritativi  iu  vita,  ro- 
lassionis  angusiia.  Ex,  inquam,  imitalione, 
I  fuerunt  gloriosi  principes  terrx.  Fueruut 
gloriosiores ,    gloriosissimi  :  gloriosi   in 


45.      !»  Psal.  -44.     »*  Cml.  8.    »»  Cen.  5.    "*  Canl.  8.    '•  I  Cor.  iJ.     »^  Ibld.    »•  Ephes.  5. 
.     ••  Maiih.  10.     •»  Psal.  86.    ••  Job49.      ••  Ibi.l.    •^tbiJ.    ••  Prov.  50.    ••-••  Ibid.     •»  Dan. 


I  Reg.  7.    ••  Exod.  S7.    ••  Gc-n.  2. 


6«7  TUOMiE  CISTEUC.  ET  JOAN    ALGIU.M  m 

siieri  *^.  Iii  fteciiiMlo  oriialu  erat  Aaron  indiiius  A  el  sustineuins*^.i  Coutra  tertium  :  c  Doniiin  auleui 


vetle  sftcerJoi;ili  **.  In  icrlio  JuOiib  viilua  oblulil 
€aput  ilolo|)beriiis  lyraiini  **.  Ecce  in  qiiibus  facii 
i»uiil  gloriosi  priiicipes  terra*»  scilicet  Petrus  et  Pau* 
liii.  Facti  eiiim  sunt  iii  islis,  Ecclesiae  oriiamentum. 
Scquilur : 

f  Dilexcninl  se  iu  vita  sua,  in  quo  racti  sunt  odo- 
riferum  ungueiilnm  ***.i  llujus  odor  facit  lempora- 
riuin  conculcatioiiem ,  Inier  frntres  dilcctioiieni, 
in  dileclioue  solidilalem.  Primum  ut  tcrreii is  du 
nnneniurf  secunduin,  ul  in  fmteruitate  unianiur, 
tertiuro,  ul  nulla  tdversitate  separcinur.  Jiixta  pri- 
inuni :  c  Fuerunt  gloriosi  principes  lcrrae  ;  i  juxta 
secuiidum  :  c  Dilcxerunl  sc  in  vita  sua  ;  >  juxla 
lertUim  :  c  lu  inorle  non  sunl  scparati '-»'.  •  Justi 


racientes  non  dencianiusy  lenipore  enim  too  niete- 
mus  non  deGcienles  '*.  i  Primi  arobulanl  per  igneni» 
secundi  per  aquam,  tcriii  per  soliiudinem.  De 
primo  el  sccundo  :  c  Traiisivimus  per  igneiu  el 
aquaro»  et  eduxisti  iios  in  refrigerium  '*.  »  De  ter- 
lio :  c  Lrravoniiit  in  solitudiiic«  in  inaquoso*  viam 
civilatis  hnbilaculi  non  iuveiierunl  **.  i  Quidam  in 
igne  pcrennl  sicut  Madab  ci  Abiu,  ij^iic  de  cikIu'*. 
-Alii  aqna  subinergiintur,  sicut  iEgyplii  in  niaii  Rm- 
bro  **.  Tenii  in  soliludine  moriui.lur,  lung«  viae 
to^dlo  '*.  Qiiidain  bene  stislineiil  igiiem  siciii  tres 
piieri  in  caniino  *^.  Alii  evadunl  de  aqus  sicul 
Pctriis  aiubulavit  pcr  aquas,  vocante  Domino  ". 
Alii  bene  feruiit  sulitudiueui,  sicul  Josue  et  Cale*) 


gressus    debenl  esse  recti»  finni,  pulchri.  Recli  B  ad  terrain  promissionis  pervcnlcndo  *\  De  priino : 

c  Cuin  traiisieris  per  ignein  iioii  ureris,  ei  flaiunia 
non  ardebli  in  ic  ".  i  De  secundo  :  c  Cuni  anibu- 
laveris  per  aqiiaSy  flumina  non  obnienl  le  **.  i 
Proptcr  tcrtium  diclu.u  esi :  c  Animulia  Ibanl  et 
reverlebaniur  **.  i  Sequitur  graviias  oueroiu  qu» 
sunl  quaiuor* 

Esl  onus  quod  gressnm  desimil,  esi  oniis  qnod 
depriiiiit,  esl  ouus  quod  impedlt,  esi  onui  quod 
sursuiu  irahiu  Primuui  esi  peccaioruni,  secuuduiii 
leoiationumy  teriium  infirniitas  corporum,  quar* 
luin  suave  Christi  jugura.  Dc  priiuo :  c  Diniiiie  eos 
qui  coiifracli  aunty  iibcros  ei  oroue  onus  disrutu- 


justitia,  fimii  constantia,  pulchri  vit»  elcgantia. 
Rccti,  coiitra  dispendiuui ;  firmi,  contm  lapsuni ; 
pulchri,  contra  fratrum  scaudalum.  De  priiuis  Apo- 
stolus  :  c  Gressus  reclos  faciie  pedibus  vestris,  ui 
non  claudictns  qnis  errei  K  i  llem  :  c  Pedes  eoruiu 
pcdes  recli  *•  >  £l  sequilur  de  secundis :  c  Planla 
pedis  eorum,  ul  planu  viiuli  *» »  id  esi  firina »  bui 
i^nim  firmiter  figit  pedem  suuro.  De  tertiis :  c  Qutin 
pulchri  suni  super  roonies  pedes  annuntianiicum  pa» 
cem»  anuuulitutium  lN>ut  ^!  i  Nolandum  quod  recii- 
tudo  ista  in  tribiis  esl.  Primo  eniin  debet  esse  in 
inlentione,  sccundu  in  disinbotione,  lcrtio  in  vir- 
lutuin  ordinatione.  De  primo  David  :  c  Quam  lK>nus 


Israel  Dcus  iis  qui  recto  aunl  cordc  *!  i  Aiidi  talem  ^  l^    .  >  De  secoudo  :  c  Yeiiite  ad  nie,   omncs  qui 


recinni  :  c  Erat,  ail,  vir  ilte  siuiplex  cl  rectiis,  ti- 
inens  Dcum  el  recedens  t  malo  *•  i  De  secundo  : 
c  Rectus  callis  jtisli  td  ambulaudum  '*.i — c  Sirecle, 
inquit,  oflcras,  rccteautemiioudividas,peccasti  **\i 
Recie  ofleriiniis,  bona  iiitenlione  ;  recie  dividimust 
debiia  observaia  distribuiione.  De  terlio :  c  Si  di« 
luculo  snrrcxeris  td  Omnipolentein :  si  inundiiset 
rectiis  inccsseris,  statiin  evigilabil  ad  le  ^^  i  Sed 
quis  fruclus?  c  Generntio,  ait,  reclorum  beiiedice- 
lur  ^*.  I  Tria  invcniinus  qiix  firiuitalem  grcssuuit 
inipediiuit  cl  lapsum  faciuut,  scilicet :  dinicultns 
inorum,  gravitas  oneruin,  iinpetiis  vcnloruin.  lu 
priiiio  suiil  sxcularia  impediinenta,  in  scciindo  pec« 
cali,   iu  tenio  de  bonis  vana  gloria.  De  priiiio  in 


laboratis  cl  onerali  cslis  '*.  i  De  lertio  :  c  Grave 
jiiguui  super  filios  Adam  t  die  exitus  de  ventre 
matris  eoruin  osque  in  diem  sepulturx,  ia  juaireui 
omiiium  **.  i  De  quarto  :  c  Jugiim  enim  iiieuiu 
sutve  et  onus  meuui  leve  **.  i  Sequitur  de  veiiio 
vanae  glorlae.  item  ventus  vaiix  gloriae  iropeJit 
gressus.  Ipse  esi  eniui  qui  veniens  a  regioiie  dc- 
serli  concussit  quatiior  angulos  doinus,  ei  oppressit 
liberos  Job  *^.  Desertuiu  iltud  csl  infernus,  ciijus 
rex  est  diaholiis,  a  qoo  initium  vanx  gloris.  Uiide 
ad  Pharaoiicm  :  c  Ecce  projiciuin  le  in  descr- 
tuni  ^.  I  Douius  illa  esl  oruiiiata  viu  houiiuii. 
Quatuor  anguli  sunt  isii  :  opera  ju^titiae,  puritas 
coiiscicntiae,  donum  scienti;r,  ad  laudem  Dei  et 


lihro  Sapientix  :  c  Vits  dilBciles  anibulavinius  '*.  i  0  utilitatcin  proximi»  gratia    liiigux.   Priioo    bomo 


Dc  sccimdo  :  <  liiiquitntes  nicx  supcrgressx  sunt 
capul  tucuin  ;  sicut  onus  grave  gravaix  siiiit  sn|>cr 
nic  *^  1  De  lertio :  c  Yontiis  irruens  a  reg  oiie  de* 
i.erii  opprcssil  liberos  Job  ".  i  lii  via  ircs  sunt 
(iilliculiaies,  scilicet,  asperitas,niolliiies,  proiixitas: 
asperitas  trihulalionum,  mollities  voluptatuin,  pni- 
lixilas  taedioruin.  Con:ra  priinuiu  dicit  Aposioius  : 
c  Nolite  coiiformnri  liuic  sxculo  **.  i  De  seciindo  : 
cMalediciinurctbcnedicimus.persecutioneinpatiuiur 

••  Ksihcr    6.    »•    Exud.    28.     »» Jiidiih  15. 
l.    •  I..I.I,      »  Ivii.   5i.      •  Psal.  7i.       •  J^b  I. 


incrctiir,  secundo  secure  viviiur,  lertio  caelera  gn- 
liernantur,  quarto  D<:us  laiidatur,  proximus  xdili- 
catur.  Priuiuui  poniiur  contra  aquilonem,  seconduin 
contra  incridiem,  tertiuin  ad  occidentcm,  quartniii 
td  orienteni.  Contra  aqniloncm,  ne  frigore  aqoi* 
lonis  fervor  opcrandi  tepescat;  ad  nieridiem.  ui 
conscienlia  chantate  fervcat ;  conira  occidenieni, 
ne  nox  ignoranlix  irrucns  ignaruni  decipitt ;  ad 
orientein,  ut  sol  justiti.-eperprsdicatioiiem  proxiiito 


«••  omc. 

*•    Wa\.    £G 


Enl. 


10 


•-•  l!»id.      ^  llcbr.  H,      •  Ezedi. 

(io:i.      4    JtiM.      L\X.       «»  JobU. 


»•  IVil.  111.  '•  .Sap.  5.  »MNai  57  "  Job  I.  »*  llom.  i-i.  «M  fior.  4.  «•  G:il  ti  '«•  Psil  Gs' 
•M>.al.  lOG.  •«  .Ntiui.  ib.  ••  txod  14.  •»  .Nuii..  2C  «*  Daii.  3.  "  M.i.h.  14.  "  Siuiu  20  "  ,ri' 
45.    ••iUJ,    ••i.zcih.  1.    ••Uji.  S^i.     '•  .Maiih.  il.    •»  t« di.  40.    »  Maith.  tl.    ••J.,hl.    ••jEzech.ii» 


COMMENT.  W  CAJmCA  CANTIC.  -  LIB.  X. 
tcipial.  De  primo:  c  Surge,  aquilo  ***•  De  A     •••  Animutu  rege;qui  fiui  parei^ 


m 


Imperai. 

Virtuiet  onlinare  docemur  in  Epislob  eanonict: 
c  0  nnes  ananimes  estoie,  in  fiJe  palientes,  rratcr- 
uiiaiis  amaiorcs ,  misericordes ,  modesli ,  liu- 
milcs  '*;  >  sic  regeulibus  dicilur  :  c  Regnum  Dei 
iuira  vosesl".  i 

Juttctura  femittum  tuorum^  iicui  mauilia  qua  fa^ 
bricaia  $unt  manu  artificit» 

[Tbo.]  {Sic)  lu  reminibus  Eeclesi»  ejus  generalio 
singularis  et  spirilalis,  qua)  per  minisierium  verbi 
el  lavtcram  regeneraiioiiis  eiplelur,  accipiiur. 
Junciura  aulem  duorum  feminum,  duorum  pupulo* 
runi  esi  concordia,  Judxi  scilicei  ei  geniilis.  Ex 
quibus  in  una  fide  socialis  universalis  csi  Ecdetit. 


:«Veni,  ausier,  el  perfla  horlum  meum  **.  i 
» :  €  Lucerna  peilibus  meis,  verbum  luuni 
iMm  eniro  pracdicaioris,  verbum  Dei  esl.  De 
■  Gcoesl  :  c  Divisii  lucem  a  lenebris  *\  i 
B  scienlia  esi,  lenebr»,  ignoraniia.  Qui  de 
lor  donis  Dei  vane  gloriatur,  venlo  pessimo 
ijns  concutitur.  De  primo  gloriabalur  Pha- 
lediccns:  c  Jejuno  bis  in  Sabbaio,  decimas 
um  quae  possideo  *'.  >  De  sccimdo  cum  di- 
Xon  sum  sicul  c^teri  boioiuum,  rapiores, 
**•  >  De  leriio  Elju  cum  dicerei :  c  Venier 
asl  vinnm  iiovum  absque  spiraculo,  quod 
as  novas  disrumpii  ^*.  i  De  quarlo  cuin 
c  Plenos  sum  sermonibus,  ei  coarclal  nie 
■leri  inci  ^'.  i  Ecce  recli,  ecce  firmi.  Se-  ^  Qu»  junctura  roonilibus   assimulaiur,  quia  fides 


B  pulcbriiudine  gressuum. 
sanl  quae  lurpes  faciuui  pedes  :  luium, 
morbos.  Luiuin  iiiquinal«  pulvis  siccai, 
iuflal.  Inquinal  luio,  id  csl  carnali  vo- 
siccai  pulvere  ir»,  iiividix»  mundauae  coii- 
ilix;  infl;ii  vento  superbix.  Uli  pedesiuni 
loslri,  qui  ali  luando  iucliiiaul  ad  volupta* 
luaiido  ad  iram,  iovidiam  el  cupidilateiu, 
0  a:l  elaiionem.  Ui  autem  sini  in  liis  gres- 
iri,  bubeaui  calce  arocnium  depcUibus  luor- 
loimalium,  id  esl  uiunianlur  exeinplis  anli- 
Palruiu  conversaiioiiuin.  Conlra  volupla- 
pe  Danieiis  casiilaiero ;  conira  iram,  iuvi- 


calholict  bonoram  operam  alieslaiione  deciaraiur. 
Hacc  aulem  monilit  fabricalt  suni  mtiiu  trtificis. 
Quia  virlulom  opera,  quibus  Ecclesia  de  duobiis 
|H>pulis  ant  construiiur,  ineflabili  Coudiioris  noslri 
sunl  largiltie  firmait.  Ipse  eniin  esi  lapis  tngularis 
qui  fecii  nlrtque  uiiuin  **.  liecie  tuiem  posi  gres- 
sus  sponss  calccaios,  junciura  feniiunm  collauda- 
lur,  quit  per  minisleriuin  praedicaniium  perOcilur 
unauiinis  conjunclio  credeniium  populororo.  hi 
capite  liominis  dcsignalur  divina  naiura,  in  feiui- 
nibus  bumana,  in  corpore  Ecclesit,  in  junciura 
Chrisli  stnctimonia.  A  capilc  omnium  sensuum  in 
cxlera  roembra  dilTusio,  corpus  esl  meiiibroruin  in 


xmcupiscenliam,  accipe  Job   cbarilateiu ;  q  unum  collectio,  monili  cui  comparalur  junclara  fii 


ilaiionem  tccipe  David  buuiiUlaiem.  De 
edibus  dicilur:cL:ivi  pedcs  meos,  quomodo 
M)  illos  ^**?i  DcsecuiidisaiiDomiuus:  c  Ex- 
ilverem  peduin  vestroruin  iu  lesiimoaiutn 
^*.  I  De  lerliis  David  :  c  Non  venial  mibi 
erbi;e  ^*.  >  Notandum  auleiu  quod  dicitur 
icipis.  Auiina  euim  jusii,  priuio  esl  filia 
is,  secundo  filia  priiicipis,  lcrtio  filia  regts. 
Slia  s.icerdoiis  lladian*^  De  secundo  sic 
:  Quam  putchra  eU  in  calceamentit  filia 
if  filia  regi$  !  De  lerlio  :  c  Oiiinis  gloria 
B  regiii  ab  iulus  ^-^*.  i  Fiiia  sacerdotis  csl 
tflcauduui,  filia  principis  ad  imperandum, 
;is  ad  regenduni  vel  gubernandum.  Ad  sa- 


ex  melallo  el  lapide  preiioso;  femiua  auiero  snnl 
duo.  A  ctpiie  cnim,  id  esl  divinitaio  in  omnero 
crealuram  animaiam  vita.  In  omiiem  fidelem  graila 
dilTunditur.  Ecclesla  vcro  qiiasi  corpus  ex  fidelibus 
quasi  menibris  perficilur.  Monilia  quibus  juQClur» 
comparoue  suni,  ex  metallo  caruis  humtn»  ei 
gemma  divinse  sapicnliai  coapltnlur.  Dualiits  vero 
feniiuum  duplicem  noslrum  dcfcciuro  sigiitl,  scili- 
cel  culp»  ei  poenac.  Pcr  junclurtui  igiiar  isitm  i^ia 
humant  iiaiura  in  feiuinibus  comparala  a  peccaiis 
absolviiur,  t  miseria  reparabilur,  a  morie  aeterna 
liberabilur.  A  Chriblo  qui  esl  Junctura,  misericor- 
diter  Iribuiiur.  Ecclesia  sacrainciilis  renovaiur. 
A  capiie  divinitaiis  dcsiderium  noslruni  adlinple- 
Juro  carnem  suaui  per  absoluiionem  pccca-  D  ^iiui*,  sicui  de  his  omnibus  til  David :  c  Qui  propi- 


ad  imperandum  motibus  leniationum,  ad 
luduiu  ordineni  virtulum.  144  Primum 
ncilietiir,  sccundiitn  ne  scrvus  dominelur, 
e  ordo  dissolvalur.  De  priroo  :  c  01)secro 
xhibeatiscorpora  veslra  bosiiam  vivcnlem, 
I9  Deo  acceplabilem  ^\  1  Secuudis  diciiur  : 
elicate  niitrit  servum  suum  ab  adolesceulia 
lea  scnliet  euin  contumacom^.i  El :  c  Ten- 
is  nou  apprehendai  nisi  bumana  ^*.  1  De 
>eia  : 


liaiur  omnibus  iniquitatibiis  luis,  qui  saiial  ouincs 
iufirmiuiesluts,qui  redimil  de  interitu  vilain  luam",  1 
bxc  de  priroo.  c  Qui  coronai  lc  in  misericordia  ei 
niserationibus  'S  >  eece  de  secuudo.  c  Reiiovabi- 
inr  ui  aquilae  Jiiventus  lua  ",  1  ecce  de  leriio. 
c  Qui  rcplel  in  bonis  desidcriuro  luum  **,  1  ecce  de 
quarlo.  In  hac  Junclura  iria  Juucla  sunl :  caro, 
aniina,  dfvinilas,  quia  Iriplcx  factt  esl  divisio  iu 
paradisOf  per  primos  pareutes  :  prinia  a  JusUlia, 
secundat  grtiia,  lerlia  t  gloria :  a  jiistitia  peccaiido. 


ml.  4.     "Ibid.     •••   Ps:il.    !lg.     "  Geu.  \.     ^  Ln<-.  18.      »•  Ibid.      '•  Job   H.     ^»    Ibid.    ••• 
♦»    Mi.ic.  6.        ^Tsal    55.        **  ^iim.  !i5.       *•  *•    ISnl.  4i       •' Hom.  II.      ••  l»rov.    «I. 
.10.     •-Jii.  ;i.     •'  LiH.  17.      •'Ki»lu>.  i.    ••Pwl.  lU^.    •*lbid.     ••  Ibid.    ••  Ibid. 


e9l  TH05LE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  ^ 

agratia  qna  poicrai  perflcera  in    bono,  a  gloria  Ad]»Mi(ia;  secundum  conlrt  sccumlam,  sriticel  a 


quaecsi  innnunis  a  niortis  acnJeo.  Piinia  (lesili  esse 
pulclicrf  secunda  factiis  est  paupcr,  lertia  tniser 
f|ui  (fesierat  cssc  pulclicr.  Tcxit  priinus  lioino 
pudemla  sua  folio.  quin  p.iupcr  nbscondit  sc  nc 
vidcrelur  nudnlus  virtutibus  a  Doo.  Miscr  fuif, 
quando  in  liaiic  valleni  lacryniarum  dcjccius  est 
fte  paradibO.  Iloc  Iriplex  incommodum  deplanxit 
Jcremias,  qui  dixit :  <  Quomodo  obscuraturo  esi 
aiinim,  miitatus  cst  color  opiiuHis  "-**  ?  i  ecce  de 
nniissa  pulcbriluOine.  <  Dispersi  sunl  Inpides  san- 
riuarii  in  capiie  omiiium  platearum  '*-*%  »  ecce  de 
paiipcrtate.  <  Fdii  Sion  inclyti  et  ainicli  auro  pri- 
iiio  :  qiiomodo  rcputati  sunt  in  vasa  lestea,  opus 
mnnuum  figuli   *^-*i  ?  •    Sicut  enim  vas  figuli  frJ- 


graiia;  lertium  contra  teriiam,  scilicet  a  gloria. 
In  primo  cnim  Chrisius  nostram  expiavil  lniqaiia- 
icm,  in  secundo  nostram  reparavii  vetasiaicni,  io 
ieriio  nostram  reformabit  humililatero.  De  primo: 
<  Chrisius  peccata  nosira  perlulit  in  corpere  suo 
super  lignum,  nt  pcccalis  morlui,  Jusiiiiae  viva* 
mus  ** ;  >  de  secondo :  <  Propter  niiniam  cliariuiem 
qua  dilexii  nos,  cum  esseinus  morini  peccatis, 
convivificavii  nos  Chrisio  •'; »  de  teriio  :  •  Refor- 
nia\it  corpus  huinililati&  noitras  configtiratiin 
corpori  claritatis  su»  ••.»  Sequilur:  fabricata  maim 

artificii. 

Esi  ariifcx  arlem  facicns,  est  artifex  aril  fa- 
cicns.  esi  artifex  arie  faciens.  Primus  agil  pro  arte, 


gilc  csl,  sic  hiimana  nalura  per  iniseriani.  Ad  rc-      sccundus  de  arte,  tertius  ex  arle.  Priinus  eti  in- 

venior,  sccundus  doctor,  icriius  operator.  Ariifex 
isie  est  Christus  Qui  ab  xterno  invenii  artem, 
qiia  honio  rcpararetur.  In  iempore  docitii  qaomodo 
rcparareiur,  in  carne  npcratus  esi,  unde  reparare- 
iur.  Feinina  ista  carncm  nosiraro  figarat  qme 
aliquando  est  sine  junclura,  scilicet  quando  ad  h- 
sciviam  dissolvilur.  Aliqunndo  habet  juncinraro, 
scilicet  quando  delectatio  inhibciur.  Ilaec  junclnn 
csl  locus  lumborum,  quac  aliquando  indui  fcDiinali- 
Lus ,  aliquando  prxcingi  balteo  praecipiuntar,  aK- 
quando  nionilibus  comparnnlur.  Primum  esl  in  or- 
dine  conjugaionim,  secundum  in  ordine  contioen- 
liuin,  tcrtium  in  ordine  virginum.  Priinum  propter 


prjescnlationeiii  harum.trium  divisiunum  cum  iin- 
inolarei  Abraham  caprain  trienncni,  el  vaccain, 
et  arietem,  di\isit  carnem  altrinsecus  •••  Capra  fe« 
tidum  aiiimal  est.  Hujus  carnes  dividuntur  ad  cx- 
priinendani  illam  divisionein,  qux  est  a  jiistitia, 
et  imniolnlur ,  ul  sic  satisfiat  pro  ea.  Vacca  ad 
nrandum  apia  esl,  ad  lucrandum  doniino  suo,  qii» 
.id  cxprimendam  divisioncm  secundam  inimolatiir. 
Arics  rcx  dicilur  ovium  et  protectione  sua  grcgem 
reddit  sccurum.  Ejus  carnes  ad  dcsignandam  ter- 
tiam  divisionem  dividunlur,  et  propier  recupe- 
r.iiionem  immolanlur.  Itaque  primi  parcntes,  primo 
pf^ccaveruni,  sccundo  a  parndiso  divisi  suni,  terlio 


per  hanc  juncturam   reconciliali  sunt ,  sicut  aii  q  honesiaiem,  secundum  contra  infirmltatem,  Ur- 
l>avid  :  t  Contaminaverunt  testamenium  ejus  •*,  >      lium  propier  devotionem.  Primum  iie  appareai  lur- 


ecce  priniuin.  <  Divisi  suni  ab  ira  vultus  cjiis*^  » 
ecce  sccundum.  <  Et  appropinquavit  cor  illius  •?,  » 
rccc  teriium.  Ilaec  monilia  quibus  assimilanlur 
jiincliirn;,  suni  fabricala  manu  ariificis,  id  esl  Dei 
operaiionc,  qni  cst  suininus  artifex.  Yel  manu  arti- 
liris,  id  esipcr  Chrislum  qui  dicilur  manus  ariificis, 
id  cst  Patris,  quia  pcr  Ipsum  onujia  crcavit  Pater. 
Beiic  monili  assimilatur  Chrislust  quia  monili  me- 
inllum  applicatur  pcr  malleorum  concussionem. 
Gcinma  inse  habet  virtutem,  habct  etclaritatcm,  sic 
Iria  convencruiit  iu  Chrisio :  caro  coniusa  per  pas- 
sloncm,  anima  in  qua  crgn  nos  habuit  dileclionem, 
claritasdivinilalisqiianobis  suam  promisitvisionem, 
et  hoc  fit  juxta  trcs  inoniiis  inierprctaliones.  Juxta  D  lcta,  id  est  cnro  nostrn,  suas  habeant  jimcturns, 


pitudo  copulx  conjngalis,  secundum  ut  praevaleant 
viriutcs  viliis,  terliuin  ul  sit  dcvotio  in  gustu  so- 
pernx  suavitatis.  Propter  primom  Aaron  jubetur 
vcstiri,  circa  verendn  femlnalibus  lincis ;  propter 
secundum  dicilur:  <  Sint  lumbi  vestri  prxcincU  ^*; » 
proiiter  lertium  :  Junctura  feminum  tuorum  sicul 
monilia  fabricata  manu  artificis,  De  primoAposiolus: 
f  liinriiiiora  menibra  noslra  dcbcmus  ampliori  ho- 
nore  circuindarc  ^* ; »  de  secundo  ad  Job  :  <  Accinge 
sicut  vir  lumbos  lnos^';  »  de  tertio  :  <  Scimus  quo« 
niam  si  terrestris  domiis  nostra  hujus  habitalioiiis 
dissolvatur,  xdificationem  babemus  ex  Deo  domiini 
non  manu  fact.im  in   coclis  ^*.  »   Ut  igilur  feinina 


pri.i.oum  dicitur  nionile ,  molus  viiiosos  lcnicns; 
lioc  cniin  facil  in  miilieribus  rccordatjone  suae 
sigiiificationis,  ct  Christus  nobis  sua  passione. 
Jiixta  secundom  dicitur  monile,  monciis  legein, 
scilicet  qux  ea  inter  viruin  ct  niulierem  lenere. 
Sicut  iii  Cliriato  amor  qucm  hjbet  erga  no»  in 
a;iiina  ad  icnendam  cjus  logcin  nus  invilat.  Juxta 
lertium  dicitur  niouilc,  inovcus  niiorc  Ixtiiium. 
Iii  hoc  cnim  nr.ulieres  gauJcni,  ct  nos  im|:rcssa 
claritaio  di%inilatis,  l.xtitia  dcbeiiius  nioviri.  Pri- 
niuin  iiaqiie  csi  contra  priniain  divisionem,  scilicct 


aliquando  anima  ess  pcrmittii  suac  intenia  esse 
iiecessiiali,  aliquando  ea  aiiiinx  servire  uiilitati, 
aliquando  ipsa  aniina  In  ea  se  conformai  angelica 
puritati.  Iii  priino  dat  ei  gladium,  ut  se  defendat 
a  viiio  supcrfluiiatis,  in  sccundo  casligando  facit 
arcsccrc  jcjuniis  ei  vigiliis,  iii  lcrlio  nb  oinni  opcro 
lcrrcno  suspeiidil  ob  honorem  Dominicx  incarna- 
tionis.  De  primo  :  <  Accingere  gladio  tuo  su|»er  fe- 
mur  luuin,  poteniissime^*;  »  propter  seciindum: 
f  M.ircuit  nervus  in  femore  Jacob  ^^ ;  »  In  figura 
icrlii,  posuil   Dainnscus   scrvus    Abrahx  inaiium 


•^"  Thren.  4.     ••-••    \{y,^\,      *• «'  tbid.     «  Gen.  15.      ••Psal.  54.     •Mbid.     ••Ibid.      ••  I  Petr.  1 
•^Eplies.l     «•  Philipp.  5.     •'Luc.  l?..     "ICor.  12.    *•  Job  40.     "  II  Cor   5.     '»  Psal.  44.     ^^  Gcn.  51 


COMMEMT.  LN  CAM1CA  CAMIC.  --  LIK  X.  891 

ib  femore  ilomiiii  sui,  quMido  ei  juravii  ^*,  A  libiis,  el  effemiuaits  lu»iria,  ft  p^T  Mcumlum  ii^ 


ns  canietn  essc  honorandam  super  open 
iHt  quia  inde  Cliristus  iiascilurus  erat,  qui 
inouile»  ei  melallo  el  gemma  divinitniis, 
rtiira  femiiiuro,  id  esl  carnis  uostrae  eiliibi- 
etcomparnri. 

I  puldiri  suiti  greuui  tui  in  caleeamentii.fHia 
$  Ijunetura  feniorum  luorum,  $ieut  mottilia, 
ricata  tunt  manu  artificii. 

I.]  Uac  suni  vcrba  Filii,  qul  ad  laudcs 
assurgil  ilerum,  el  osieudil  qiiod  nicrito 
Iderabilis  ad  vldenduin :  crat  eniin  cincia 
ti  calceala  liyaciiitlio.  Idco  dicuntur  gressus 
ilchri   lii  calceamentis.    Nain   cogitaiioiies 


tenialiono  vacilbiis  coiiiinentia ,  per  lertium  in 
amaforibus  innndi  victus  el  vestitus  snperabun- 
dantia,  De  priiuo  ait  Dominus  ad  Job  de  Beliemoth: 
I  Viriu»  ejus  in  lunibis  ejus  et  fortitudo  ejus  in 
umhilico  ventris  ejus^';  i  de  sccundo:  «  Vidit 
Eiccbiel  virum  qui  eral  ah  umhilico  sursum  quasi 
ignit,  et  ab  umbilico  d(K>rsum  quasi  ignis**.  i  liic 
est  ignis  tribulationis,  umbilico,  Id  est  infirmitail, 
adhasrens.  Alter  vero  sursum  charitas  accendcn?. 
De  tertio  hi  eodem  de  Ouiiba  :  i  In  die  orlus  tui  noa 
est  praecisus  umbilicus  tuus  *'•  i  Priinus  umbilicus 
oppugnnt  castiiatein,  secuiidus  virilitateni,  lertius 
frugalitatem.  Priinus  prosiernit  in  ccenuin,  seciiii- 


opera  decore  spiritualis  devolionis  et  in- n  **"*  '""'*^  *"  ^«n"'"»   ^••rtlus  facit  egeiium:  in 


i»  \elut  pedes  in  calceamentis  hyacinthiiiis 
ilebani,  et  quia  erat  cincta  bysso  castitatis, 
nitatis  astricta  halleo,  ideo  junctura  remi- 
orum  non  tantuni  dicitur  casta  vel  pulchra, 
iin  castitatis  moniloria,  propter  quod  ino- 
comparatur  qiix  dlcunturnionilia,  quasi  ca- 
I  moneiiiia.  Nam  ad  coniinentijs  muudifiam, 
r  exeniplum  nos  coinmonet  et  invitat.  Ilxc 
monilia  dicuiitur  fabricata  manu  artificii. 
rlirex  Spiritus  sanctiis  in  reminibus  cjus 
iiicturam,  hanc  munditiam,  haiic  castitatis 
itlvain  fabricavil,  ut  nullum  carnalis  con- 
iittx  fomitem,  per  supervenientem  roreni 
\  graiia^,  hahiieril.  Unde  de  ipsius  virgi- 
jirasrogativa  dicitur  :  C 

lictti  tuui  craler  tornalUit^  nunquam  indigem 


]  Umbilicus  rragilissimum  nostri  corporis 
im  inrirmiintcm  nostr»  niortalitalis  desi- 
Jl  umbilicut  iiostcr  crater  fil  tornutilis,  uun* 
Hdigem  poculii  ^  cum  conscientia  mortali- 
«strae  admoniti  calicem  verbi  salutaris  proxi» 
piiiamns,  ut  pro  lali  misericordia,  miseri- 
(celeiitis  beatitudinis  recompenseiur.  Quod 
eemosyna  pocnli  genenlis  polest  iiiiclligi  de 
ex  difct :  f  Siiivi  et  deJi:»tls  mihi  bibiro  ▼•.i 

M  magnus  calix,  duas  habens  ansas,  uiide 

• 

bi  prima  quia  epulii  memceque  remotm 
rci  magnoi  uatuunt,  et  vina  coronant. 

e  tornaiilis  dicilur,  quia  slcut  vas  tornatile 

\  caeieris  pcrficitur,  sic  pielas  velocius  cx- 

eribus  facieiida  est,  iis  qui  terrenis  vel  cob- 

indigeni  pocuhs,  unde  Saloraon  :  t  Noli 
imico  tuo :  Vade  et  revertere,  et  cras  dabo 
n  stalim  pus:iis  dare^*.  i  Umbilicus  in  mu- 

luxuriosior,  in  viiis  etiain  pars  inflrmior, 
lis  nascciitibus  carne  qua  matri  .ndlixrent 
undanlior.  Per  primum  designatur  in  mol- 


coenuin  fetiduin,  in  renuni  putridum,  egeniHii  eopia 
virtutum.  Cecidil  Adain  in  ccenuin,  quando  vidit 
uxorem  suam  nudam,  et  concupierunt  se  inviceni, 
et  perixoniatihus  se  texerunt.  Muiatiis  est  in  re- 
iium,  ejectus  de  paradiso,  unde :  c  Contra  roHuiii 
quod  venio  rapitur  ostendis  potenliani  tuam,  et 
siipulam  siecam  pcrsequeris  **-**.  i  Vidit  seegeniiin 
cum  diccrct :  i  Vocein  tuani,  •  Doinine,  c  audivi  in 
paradiso»  et  tiinui  eo  quod  nudus  esseni  *^.i  Conira 
primum  ait  Apostolus  :  i  Omne  peccatun  quod  re- 
cerit  homo,  extra  corpus  est ;  qui  autem  rornica- 
tur,  in  corpus  suum  peccat " ;  i  et :  c  Fomicatores 
et  adulteros  jiidicablt  Dcus  **.  i  Contra  iecundiim : 
c  Cum  autem  infirmor,  145  l""<^  rortior  sum  *^.  i 
c  Contra  tertium  :  c  Scio  esurireet  saiiari,  et  abun- 
dare,  et  penuriam  pati  **•  i  Quod  lumbi  prxlatoruni 
scyphi  tornatiles  non  sunt,  triplex  est  causa  :  pri- 
mum  raeit  carnis  corruptio  ;  secundum,  inundanas 
voluptatis  frequentatio ;  tertium ,  diaboli  machi- 
natio. 

llaec  siint  illa  Iria  qnae  ejiciuni  hominem  do  doma 
sua,  scilicet  fumus,  slillicidium,  mala  uxor.  Mah^ 
uxor  est  carnis  concnpiscentia ,  de  qna  David : 
c  Lumbi  mei  impteti  sunt  illutionibus  **;  i  et  Apo* 
stolus  :  c  Non  invenio  in  me,  hoc  est  in  carne  inea, 
bonum  **.  i  Stillicidium  cadit  de  tecto  domus  et  ve- 
stes  inqoinat,  scilicet  de  mundo  veniens  voliiutas, 
qua:  conversationem  bonam  maculal,  lioc  est  lum- 
bare,  quod  Jeremiatabscondit  In  flumine  Euphrato 
^  et  computruit  *\  Id  est  coniinentia  in  voluptatem 
conversa;  unde  iii  Epistola  canonica  :  c  Omne  qiioJ 
iii  niuiido  est,  concupiscentia  cariiis  esl,  el  concii- 
pisceiitia  oculorum  et  superbia  vitae  '*•  i  Fumiis  est 
suggestio  diaboli,  quae  quasl  riimus  sensus  homiiiis 
excaecat;  inde  de  Beheinoth  r  c  Virtiis  ejus  in  lumbis 
cjiis  ** ;  I  et  de  eodem  :  c  Nervi  testiciiloruni  ejus 
perplexi  *^*  i  Sed  prrclatis  dicilur  :  c  Sint  lumbl  ve- 
stri  prxcincti  ".  i  Sic  enim  praelatus  cst  rortior,  est 
irreprebensibillor,  est  subtilior.  Foitior  contra  ten* 


n.  24.  "  Maith.  25.  "  Virg.  JEn.  i,  742.  '•  Prov.  3.  '•  Jub  iO.  ••  Eztjrh.  8.  •-  Ez<*rh.25. 
!i  15.  «^  G.-n.  3.  ••  I  Cor.  6.  •«  Hcbr.  13.  "^  II  Cor.  i2.  ••  Pliil.  i.  ••'i^sal.  37.  »•  ituiu. 
Kt.    io.     "  i  Jvan.  2,      •»  Job  ii>.     •*  h*id.    ••  Luc.  12. 


m  TH01L£  CIST£RC. 

laiioDein,  irrcprcbonsiiiilioradpraudicaiionem,  mh* 
Unor  ad  coelcsiium  speciHaiioneni.  Pro  priino  Ju- 
ditli  **  posuit  cilicium  siiper  luml>os  siios  ;  unde  : 
c  Qui  Chiisti  suni,  carnein  suam  cum  Yitiis  et  con- 
cupisceutiis  crucifixeruiil  *'.  i  Pro  sccundis  Joaiines 
iiabebat  zonaro  pelliceam  circa  lumlios  suos  *';iiinde 
prc»pbeta  ad  puerum  suum  :  c  Accinge  lumbos  tuos, 
et  tolle  baculum  tuuni  iu  manu  lua  **;  >  unde  Pau- 
lus  :  f  Castlgo  corpus  meum,  f  l  in  servitiiteni  re- 
digo,  ne  cum  aliis  praeilicaverini,  ipse  reprobus  cffi« 
ciar  ^**.  >  Pro  lcrtiis  Eiias  cral  amictus  luiiibos 
suos;  undeDominiis  ad  iob  :  c  Actiiige  sicui  \ir 
lumbos  luos  et  loquar  lecQn);  %  >  indc  Paulus :  cDc- 
pouentes  secundum  priinam  conTersatioiiem  veie- 
rein  boiuinem,  iuduite  novuin  bominem,  qui  reiio- 
vsiius  in  agiiitione  Dei '.  »  Notanduin  autcm  quod 
iuiuria  ei  abuudantia  viiam  promitluni,  Infirmitas 
veio  nuntiusesi  niortis:  Tres  sunt  nuiiiii  niortis  : 
casus,  infirmitas  et  senecius.  Casus  dubia,  infiriuiias 
gravia,  senectus  certa  nuntiat*  Casus  mortein  niui- 
liai  laieiUeiu»  intirmilas  apparentem,  senectus  prs* 
H*'niem.Ex  incertitudiiie  luortis  timor,  ex  iufinuitaiis 
gravitate  dolor,  ex  certitudiiie  senectutis,  nou  obsii- 
iiaiio  sed  buroiliias  sequi  debet  ei  afllictio. 

Cratercs  sive  scypbi  ex  tribos  materiis  soleui 
licri,  sciiicei  ex  luto,  ligno,  nieiallo;priiiui  est  fra- 
KiliSy  secunda  sculptilis,  iertia  duclilis.  Ex  prir;n 
foriuaiur  scyplius  digiiis,  ex  secunda  ferrameutis, 
fx  tcrtia  malieis.  Priiiius  scypbus  siini  simpi.ces, 
qiii  se  viles  reputaiitesy  capui  suuro  ad  niagisiri  iii- 
clinaul  iinperiuin;  sccunJus  sunt  qui  se  aiDictioiii- 
bus  castigantes  a  carne  sua  resecaiit,  non  soluni  il- 
licitum,  ted  eiiam  quod  csi  liciiuni;  tcrtius  suiii 
qui  libenter  susiineiu  iu;>ileos  passiorum.  Dc  primo 
David :  c  Ut  jukneninm  factus  sum  apud  tc,  ei  ego 
semper  lecucs,  >  ei  sequiiur  :  c  Tenuisti  manum 
dexteram  meam,  ei  in  voluniate  tua  deduxisii  me  ';> 
de  sccundis :.  c  Circuieruni  in  inelutis  iii  pellibus 
csiprinis,  egenies,  angustiaii.afllicti  ^;  >  deieriiis: 
t  ^zucli  lubibria  ei  verbera  experti,  insuper  ci  viii- 
cula  ei  carceres,  iapidati  suni,  seai  suni,  tentaii 
sunt ,  in  occisione  giadii  inortni  suiit '.  i  Sed  viden- 
dum  quomodo  unumquodque  fornieiur.  Priuio  pedi- 
bus  conculcaiur,  secundo  in  rola  forniatur,  ieriio 
iu  igne  solidatur  :.pedibus  castigatiouis,  rota  cir- 
cunispectiouis,  igne  cbaritaiis.  De  prinio  diciior: 
cCorrlpiet  mejiistus  inmisericordiaeiiiicrepabit  me» 
oleum  autenipcccaioiisiioninipingueicaput  roeuui*.> 
De  secuudo  :  c  Beaius  vir  qui  iu  sapicotia  inorabi- 
t:'r,  el  qui  iu  jusiitia  inediiabituretiu  sensu  cogila- 
bil  circumspeciionein  Dei '.  >  hic  dicit :  c  Quantas 
babeo  jniquiiulcs  el  peccata,  ccclera  mea  et  delicia 
ostende  mibi  *.  •  Quibus  vlsis,  clamat  juin  Jub  :  i  Si 
fiiero  loius  aquis  nivis,  ct  fulserint  velut  mundissi- 
iiiaeroanus  niex,  tamen  sordibus  inlinges  nie,clabo- 


ET  JOAN.  ALGRIM  696 

A  nilnabuniur  me  veslinienta  mes  *.  >  De  leriio: 
c  Qnis  nos  separabit  a  cbarilale  Cbrisii!  iribiiiaiio, 
an  angnsiia»  an  persecaiio,  an  fames»  an  nvdilasy 
an  periculon,  an  gladins  **  ?  > 

Secundns  scyphus  ligiieiis  prius  caedilnr,  seeando 
sculpiiar»  lertio  lomaior.  Cxdilnr,  enm  aeparaiur 
bomo  a  scculo;  sculpiiar,  satisfaciendo  pro  peccaio; 
lornatur  eiiam  de  Induliis  iiiulla  resecando.  Caedl- 
iur,  secnri  timoris;  scolpilar,  groisioribai  lem- 
inenlis  doloris;  lomalar,  sublilioribus  ferrameBiis 
fervoris.  De  primo : «  Jam  secvis  ad  radicem  arbo- 
ris  posiia  esi  *' ;  >  de  secando :  c  Pttniieniiam  agiie, 
appropinquabii  enim  vobis  regnuin  coebniro  ** ;  > 
de  tertio  :  c  Yade«  vende  omnia  qiur  halies  ei  da 
pauperibus  "•  >  Teriius  scypbas  de  meiailo.  Priiuo 

B  igne  exammaiur,  secaodo  malleit  iuudiiur,  ler- 
lio  paleis  ferragineis  defricator.  Igne  voloniarix 
disciplin»  :  c  Igue  nos  examinasii  ticoi  eiaminainr 
argentum  *^.  >  Malleis  passionis  lUaiae  :  c  Corpiis 
meuin  dedi  percuiieniibus,  ei  geoas  roeas  Tcllenti- 
bus  '*.  >  Paieis  coniomeU» :  <  Faciem  ineam  iion 
averii  ab  increpaniibus  ei  conspaenlibus  in  uie**.> 
igne  ui  scoriam  deponai,  malleis  ul  formam  acci- 
piai,  iialeis  oi  clarilate  fulgeat.  Scoriam  saecubris 
•onversationls,  formam  salvaioris,  cinriiatein  fa* 
mosae  religionis.  De  primo :  c  Dcponenles  secuudoiu 
prisiinam  conversaiionero ,  veierem  hominem  cum 
actibus  suis  ** ;  >  de  secundo  :  c  Induite  novum  bo- 
minem  in  cogniiionem  Fiii:  Dei,  secundum  imagi- 
nein  ejus  qui  creavii  illnni  '*;  >  de  leriio :  c  Luc^at 
lux  vestra  coram  hominibus  **.  >  Prinius  itaquescy- 
pbus  dal  aquae  potum,  sccundus  malsum»  leriios 
vkiucu  niyrrbalum  :  poiuni  iMcryniaruiii,  mulsoai 
devotionnni ;  vinuro  myrrliatom,  quia  nuuc  gaudia 
supernoruiu,  nunc  amaritudinem  propiiiai  passio- 
num.  De  primo :  f  Potum  meuni  cmu  (letu  misce- 
bam**;  >  ei :  c  Polumdabis  nobisiulaftryniis  iu  nieu- 
sura  *' ;  >  de  sec^ndo: «  ^ioliie  lugere  ei  uolite  flere, 
quia  dies  sanctificatus  esi  Doniino.  Comediic  pin- 
guia  et  bibitc  inulsum  **.  >  Mulsum  cx  vino  ei  meile 
flt.  De  tertio  :  c  Dederuni  Domino  vinnm  myrrkatuni 
bibere  *'.  >  Priinus  aliquando  caret  aquis,  secundus 
nunquam  iudigetpoculis,  lertiusintermittit  aliquando 
gtistum  supernas  dulcedinis.  Primus  CJirei  aquis, 

^  qiiia  aliquaudo  esi  de  tenpor^^libussolliciius;  •^cuu- 
lius  nunqnain  indi^ei  poculis,  quia  esi  ab  omni  sol- 
licitudine  exulus,  leriius  interroitlil  gustuui  saporis 
amjritudine  passionis  impeditus»  f>e  priiuo  coiiq'ie- 
riiurpropbeta  :c  Quisdabit  capiii  iiieoaquas,eiocu- 
lis  incis  foniem  iacryniaruiu  '^!  >  Secuudom  admo* 
iict  Apofitolus :  c  Gaudeie  in  Domiiio  semper,  iteniui 
dicogaudete,  >  eisequUur:  c  nibii  solUiiiii  sitis*'.^ 
De  teriiopriu<;  dlxit  CbEistus  :  c  Clarifica  nie,Patcr, 

'  apud  teineiipsum  clarila>c  nuam  b;ibii  priusunm 
niuudusfierci**,!  sciiicot degnslani  suiernam  dul.  > 


••  Cap.  S.  *'  Gal.  ->.  ••  Mallb..  3.  ••  Jcr.  I.  «••  |  Cor.  9.  '  Job  38.  •  Erbe  .  1  '  P:.:il.  7i. 
*  llftlir.  II.  •  Ibiii.  •  IsaI.  UO.  »  EciV.  I  K  •  Joh  13.  •  Job  9.  '•  Hom.  8.  "  .MalJb.  5.  '•  .1  iJ. 
'•  Mallb.  19.  'M*sal  05.  •»  |s:i.  f;;).  »•  Hicl.  »'  EpliCR.  i.  ••  'Si.f.  '»  .Vi.illb.  5.  '•  l*i..  I.  lOi. 
••  P^:.l.  70.     »'iIEsdr.  (:.     ••  .M.Hi:    l.N.     «♦  Jcr.  0.     ••  Pliil.  4.     '•^.»:n.  |7, 


COMMENT  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  X. 


698 


^l  posl  invalescente  passionc  c<epil  pavere  A  leni.  qua  coniinei  omncs  ad  se  vcnienlcs  a  quaiuor 


-c  dicens :  <  Trtslis  esl  anima  mca  usque  ad 
"t  I  ccce  inlcrmissio  guslus.  Dmbilicus 
poiis»  csl  quilibcl  jiistus  con.»iderans  infir- 
Stt:im,  ul  pcr  cam  fial  |H)lenUor,  jiixia  Apo- 
<  Cuin  enim  infirmor  tunc  forlior  sum  ei 
K  >  Primo,  ul  dicium  csi,  »u  abscidil  a  m^ 
icaiido  saiisfacii  pro  peccato;  lertio  rcse- 
iciie  sibi  coiiccsso.  Isle  nunquain  iudigei 
qoia  vel  propiiiat  peccalori  praedicatioiiem, 
eri  elecmosyiiaR  largitalem,  vei  Deo  devotio- 
sic  nunquam  iiidiget  poculis. 
irics  imis  eraigr  iornatilit^  nunquam  indigem 

]  Per  umbilicum  infirmiiascamalis  concnpis- 


mundi  partilnis.  Audi  fecuiidilatCiD  :  <  Ecce  coiu J« 
pies  in  uiero  ei  parics  filium  ct  vocabiiur  Altissiml 
Filius  '*.  >  Audi  saturiiatcm  :  <  Ego  sum  panis  vItus 
qiii  de  eoelo  ifescendi.  Qui  manducaverH  ex 
lioc  panc,  mor.cm  non  giisubil  in  «lemAro  ".  > 
Audi  capacitatem :  <  Multi  venient  ab  orienle  et  oo 
cidenle,  et  recuuibe:il  cum  Abrabam»  Isaac  ei  Ja« 
cobinregiio  coelomm  '"-'*•  i  In  primoiiaque  aemiiia- 
tum  esl  graniim  frumenti,  secundo  saturatur  ex 
adipe  fmmeiiti,  lerilus  est  qutsi  acervui  triiid^  val' 
htus  liliit.  De  primo  :  <  Nisi  granum  frumenti  ca- 
dens  in  termm  morlunm  fuerit,  ipsum  solum  manei 
^;  >  de  cccundo  :  <  Cibavit  illosex  adlpe  frumenti 
el  de  pelra  melle  saiuravit  eos  ^' ;  >  de  lertio  in  ca« 
asigiiatiir,  uiidc  per  Job  virlus  Bebemoth  in  ^  pliulo  prxsenti :  Venter  tuui  quaii  acervui  tritici^ 


veniris  e^sse  dicitur  **.  Sed  in  ista  Virgiiie 
il  et  induravil  umbiliciis,  ut  esset  quasi  li- 
riduin,  iiuilum  babeiis  bumorem  carnalis 
ceini  •%  cl  quasi  opere  lornatili,  velut  crt« 
uiucisus  crat  cjus  umbilicus»  inlcrius  et  ex* 
ab  onini  tcntatione  inieriori  el  e\teriori. 
get  poculis  iste  crater,  quibus  ille  potetur 
-ti  in  criice :  <  Silio'*.  i  ^'ed  de  boc  cratcre 
inuni  et  lac,  na  r  cum  lacie  candoris  virgi- 
iriificaiionein  carnis  propriae,  quae  ausieruLi 
b.*bel,  i!)  vi  )um  commisiaiu  iuTCuii,  ui  dc- 
ir  pariter  iu  uiroque.  Sequiiur : 
'  tuii$  ticut  acervut  tritici,  vallatut  liHit, 


vallatui  liliit.  Ad  hoc  aulem  itl  granum  seminaium 
in  primo  utero  facial  secundum,  oportct  ul  priiis 
scminatum  sit  molitum »  sil  derurfuraturo.  Scmiiia- 
lu.i:  iu  Virgiiie,  assuroptione  carnis  :  molitum  in 
cruce«  dolonbus  passionis  ;  defurfuraium  in  rcsj**- 
reciioiief  condiiione  notK72d  mortalitaiis.  Audi  se- 
iKiriatum  :  <  Nisi  Dominrs  exercituum  rcliqutssct 
nobis  seroen,  quasi  Sodoma  fuissemus  el  quasi  Go- 
morrba  similes  essemus  **•  >  Audi  molitum  :  <  Tor- 
cular  calcavi  solus  et  de  gentibus  non  est  vi'*  me- 
cum^.>  Audidefurfuralum  :  <Cbristus  rcsurgens  ex 
niortuls  ]am  non  moritur,  niors  illi  ultra  non  do- 
roinabitur^^  >  Ex  boc  iuque  pane,  spiritualis  vciitcr 


Ycnler   mortaliiails  nostrae  conditioiicin  ^  satiaiur  :  <  Fac  mibl,  ail  Eiias,  prius  panem  subci- 

I  triiici,      nericiuro ;  >  posiea  vem  facics  libi  ei  filio  luo.  ^  > 


.  Yenter  igitur  nostcr  cst  ticut  accrvut 
norcs  fragililatis  nostr»,  fructus  uperuiu 
I  quibus  perpeluo  rc''cianiur  in  prxseuli 
a  pncparauius.  Beiie  acervus  trilici,  et  noo 
tici  dic'tiir,  iit  exsurgeutia  in  altuin  cic- 
Irlutuir  dcsignei.  Et  sicul  acervus  lalus  est 
9  atiguslior  in  suiuino,  sic  bona  opcra  no- 
auto  suut  nicliora,  lauto  operarii  conim 
s.  Ilic  acervus  bene  lHiit  vallatut  dicitur, 
quae  agiiius,  vidcndae  claritatis  xUrnx 
eramus*  Per  sponsam  diximus  quod  ali- 
designatur  Yirgo  Mari  ,  aliquando  anima 
I  in  just;,;:i,  -liquando  militans  Ecclesia. 
sl  venter  materialis,  secuudx  spiritualis, 


Panero  facirous,  quin  in  eo  spcramus  nos  habiluros 
rcrectioneni,  parvulum,  curo  ejus  respicinius  bumi- 
liiaiem;  subcinericium»  aspicientet  ejus  passioiiem. 
Sed  quia  plus  Deum  quam  nos  debemus  diligere 
prius  faciamus  ipsi,  scilicet  de  omnibus  bis  ei  iri- 
buendo  iionorem,  et  referetido  gratiaram  actior^ci . 
De'ndc  iiobis,  ut  in  bis  qiiaertmusnostraro  utiliaieui» 
lios  ejus  humilitaii  conformando,  passioncs  sufii- 
nendo,  adgloriam  resurrectionis  aspirandv.  Notaii- 
dum  autero  quod  venier  isie  spiritualis  saturaiur 
pane,  pulroentoet  potu.Pane,scilicet  salutari  bosiia» 
pulmcnlo,  scilicet  Scripiurarum  lutelligentia ;  i.otu» 
ftciiicet  Cbrisli  stiiguine  et  Spirilus  stiicli  gratia. 


crainentalis.  Primus  venter  est  caro  virgi-  D  *  Panis  ille  est  pan:s  vivus  qul  de  coelo  desccndit^*.  > 


maculala,  secuiidus  inteniio  pura,  leriins 
violala.  De  prinio  :  <  Beatus  veiiler  qui  le 
,  el  ubcra  qu.-e  suxisti  'M  i  de  secundo 

;  <  Vcntcr  meus  ad  Mon'  quasi  cilhara 
' ;  >  de  tcrtio  :  <  Conglutinalus  est  in  terra 
loster  *'•  >  Priinus  habci  fecunditaiem, 
;  saluritateui,  lcrtius  capacii  lenu  Fc- 
iro,  qua  <  Yerhum    caro  factum  est,  ci  ha- 

nobis  *^  >  'aiuritatem,  qua  cum  saturat 
ivus  qui  de  coeio  desccudit  **.  i  Cai  ::cila- 


De  pulm^nlo,  scilicet  Scripturarum  iuielligcniia, 
aii  Ezecbiel :  <  Fili  homiuis,  comede  volumen  isiud, 
et  ciit  dulce  quasi  mel  in  ore  tuo,  et  faciel  amari- 
care  ventrem  tuum  ^\  i  Inlelllgeniia  enim  Scriplu- 
T'x  iu  prasdicatioiie  dulce  sonat;  in  memoria  auiei» 
pcccatoruin  et  poen»  iiifernalis  quam  repraeseniat, 
aniniam  turbat.  De  potu  saiiguinis  dixit  Salvaior : 
<  Bibiie  ex  hoc,  omnes ,  hic  est  euim  calix  novi  Te- 
slamenti^.  >  Est  et  potus,  scilicct  gralia  o.iwcti 
Spirilus,  quo  iiiebriantur  uberlate  douius  Det.  Ta- 


h.  26.      "  i:  Cor.  12.     "  Job.  iO.      *•  Joan.    10.      •»  L  ic.  II.      "  fs.^i,  «6.     "  Psal.  45. 
••Joui.  0.     "  Ivic    i.     »';•!:.  6.    ••-»   Maii.i.  -.     ♦•   Joaii.  12.    ^»    Psal.  80.     ••!*«. 
'.     *•  li  »:«    '       »•  n  IW^,  17.     »*  Joau.  6.     *'  ficch.  3.      ••  Matlh.  '1'}. 


I. 


699 


THOSLl  aSTERC.  ET  JOAN.- ALGRINI 


710 


Irin  ItabenfCB  Yeiilrem  ei  (orrenle  volnpiatls  snx  x  in  tcrra  Tenter  iioster**.  >  De  secundo  Elin  :  <  Vca* 


pMiieosDominus;  unde:<  Qul  silil»  venialetl>ibaly 
fliimina  fluenl  de  venlrc  ejus  aqux  xivx.  Iloc  auieni 
diceUat  de  spiriiu  qiieni  accepturi  erant  credeiiies 
iuettm^^'.  >  llisoplabat  saturari  David  cumdicebai: 
t  Siait  adipe  ci  pinguedine  repleatur  aniina  .iiea,  et 
labiis  exsultatioiiis  laudabil  os  meum  '*.  i  Tertius 
Teiiter  sacranieiitalis  ma;;nain  baliet  capacilaiem, 
qui  Giniies  fldcles  in  se  recipit ;  uiide  srriptuin  cst  : 
fOIsrael,  qiiammagna  est  doniiis  Doniinl,  elingcns 
lociis  possessionis  ejus 'M  i  Vere  m.igna,quia  revitr- 
teiitescoiicipit,  laboranles  parturit,transeuntcsparil. 
146  R^euiites  ad  Eccleiix  uniiatc  n,  laborantes 
ad  suain  et  proxiinoriini  uiilitatein,  transeuntes  dc 
inuiido  ad  Patrem.  Concipit  ut  nutriantur,  parlurit 


ter  meus  quasi  niustiim  absque  spiraculo  quod  la- 
gunculas  novas  disrumpii  "*•  >  De  lertio  Jererolas; 
<  Veiiirem  meumt  ventrem  nicuiu  dole;o,  >  id  yCSt 
seiisus  cordis  mei  conturliati  sunl  ui 'me".  >De 
quarto  sponsa  :<  Dilectusmeus  uiisitmanuiu  suam  per 
forameii,  et  venter  meus  intremuit  ad  taeiuro  cjus 
*'*.>Dcquinto  :  <  Venler  meus  ad Moab  qtiasi  citliara 
sonabit,  et  viscera  mca  ad  murum  cocti  luteris  ".  > 
Tres  leguiitur  ventres  notabiles  in  Evaiigelio.  l*ri- 
rous  est  lu  quo  Jeremias  est  sanctiflcatas  **»  se- 
cundiis  in  quo  sanctificatus  est  Joanues  **,  lu  tertio 
sanctiflcans  Cbristus  **\  In  primo  sanctifi^atus  est 
Jeremias,  ct  conceptus  Juxta  naturain;  iii  secuodo 
sanctificatus  Joannes,  et  coticepius  coiitra  naturam; 


ut  mereantur»  parit  ut  remuuerentur.   De  coiicepiu  B  tertium  sanctiflcavit  Cbristus  conceptiis  tiipra  na- 


ait  Job  :  <  Quasi  abortivum  non  subsisierem,  vcl 
qui  concepti  non  videriiiit  lucem  **•  >  Concipiuiitur 
eulm  bouiiiics  in  utero  matris  Ecclesi»,  qiiando  ad 
cani  revertuntur.  Lucem  nou  vident,  quando  noii 
suscipientes  lumen  graiids  ad  peccaia  revertuntur. 
In  laborantibus  parturit  Ecclesia.  Uiide :  <  Ibi  dolo- 
rea  ut  parturicntis  "•  >  lii  transeuntibus  de  mundo 
ad  Patrem,  parit  Ecclesia,  sicut  cauiiur  in  Ecdesi.i : 
I  Ut  in  novatu  pariat  mater  inrautiam  '^  >  Itaque 
granum  tritici,  id  est  Cbristus*  seminatum  est  in 
ventre  primo,  cjiis  adipc  pascitur  secundus.  Ex  eo* 
dein  acervus  tritici,  id  est  muliitudo  sanctorum, 
crevit  in  lertio.  Sequilur  :  VaUaluz  Utiis;  tam  pri- 
mus  vcntcr  quam  Kccundus  :  nunquam  tertius  val< 


luram.  Sed  tertius  ille  venter  bealas  Virginis,  priino 
est  commendabilis,  sccundo  inirabilis,  tenio  lau- 
dabilis  :  commenilabilis  verccundia,  niirabilit  virtu* 
tibus  et  castimonia,  laudabilis  fructibus  et  Innocen- 
tia  :  verecundia  qua  virtus  castigatur,  eastimoiiia 
qua  iniraculis,  iiinoceiitia  qiia  fruclus  coloratur. 
Oe  bis  tribus  lcgitur  in  Caiiticis.  De  prlmo  :  •  Dile- 
ctus  meus  misit  iiiauum  suain  per  forainen,  etvcnter 
meus  intremuit  ad  tactum  cjus  ;  >  ait  enini :  <  Qoo- 
niodu  fiet  istiid,  quoniam  viruin  non  cogi^osco  **  ?  i 
Dc  secnndo  :  <|Yenter  ejus  eburiieus,  distinctiis  sap* 
pUiris  **.  I  Eburneus,  id  est  <asli:»siuius,  qoia  ebar 
castissiinum  animalest.Unde :  Paries  quidem  filiQin, 
et  virgiiiitatis  non  paticris  detrimentum.  <  Disiincius 


latus  est.liliis.  Et  hoc  juxia  triplicem  ejus  colorem.  ^  est  sappbiris,  id  esl  coelestibus  miraculis ;  sapphiriis 


ll.ibet  cnim  in  foliis  candorem,  in  hastili  virorem, 
in  graiiis  interius  aureuin  colorem.  Primus  color 
est  speciosus,  secundus  pretiosuSy  leriiiis  imperio- 
8US  :  speciosus  propter  nitorem ,  pretiosus  quia 
coiifert  Ecclesiis  vigorem,  impcriosiis  qiiia  color 
aurcus  iu  corotia  iinperaioris  prsestat  bonorcm. 
Piimus  igitur  ven:er  nitet  iiliis,  id  est  can.dore  vir- 
ginitatis,  sccundus  pretiosus  est  virore  virtutis, 
tertius  irnperiosus  est,  ciiplens  regnare  cum  ange- 
lis.  Priinum  vcntrem  oniavit  liliuin  princeps  casli- 
taiis,  id  estCliristus  qui  dicit : <  Ego  flos  campi et  lilium 
couvaUium  *^*.»  Secundum  ortiat  lilium,  de  quo  di- 
iiiur:  <Sicul  iniuiu  intcr  spiuas,sic  amica  meaintcr 


enim  coeli  babet  colorem.  Miraculum  enim  fuil  qiiod 
sine  viro  concepit,  sine  dolore  pepcrit,  virgo  per^ 
inausil  •*-•".  De  teriio  :  Venler  iuus  sieut  acervut  tr'h 
/ici,  vaUalus  liUis.  Graniim  rrumeuti  fuit  Cbristus 
in  crucc  molitiis ;  arervus  Cbrisius,  curo  membris 
mariyrio  affectus.  Vullali  quoque  fuerunt  liliis  inur»- 
ceiitije  :  sicut  Cliristiis  <  peccatum  non  fecil ,  iiec 
inveiitus  est  doliis  in  ore  ejus  **.  >  Sed  el  ille  uie- 
rus  Virgiiiis,  a  quo  processit  caput  et  principium 
nostrum  Cbristus ,  vallatus  fuit  -liliis  istis.  Uiule 
Damascenus  :  <  Spiritus  saiictusobnmbrabitiibi*^i 
Casiiflcavit  cnim  eani  ab  omni'peccato,  dedit  potc- 
statem  concipiendi  sine  viro,jexstinxit  in  ea  fomiicui 


filias  ".  >  Terlium  ornant  lilia  ,  de  quibiis  dicitur  :  ^  peccali.  In  laudcin  vcntris  biijiis,  ponitur  ebur,  li- 


<  Circumdabaut  eain  flares  rosarum  et  lilia  conval- 
liuiu  "\  >  liis  eniin  iii  spc,  tunc  in  re.  Venter,  id  est 
unitts  Ecclcsix  vallabitur.  Est  venter  plcnus  fe- 
lore,  est  venter  plenus  tumore,  est  venter  plenus 
dolore,  est  venter  plenus  tiinore,  est  venter  plenus 
amose  :  retore  carnalis  voluptaiis,  tuiiiore  clalionis, 
dolurc  tribulalionis,  liuiore  Doiniuicaciiicrepaiionis, 
amore  pur.x  afl^eclionis  :  voluptalis,  qua  auiuia  in«- 
quinalur;  tribulatiouis,  qua  sensus  lurbatur;  incrc- 
p.it  oiiis.qiia  piger  excitatur;  afftictionis.  qua  proxi- 
niiis  propier  Dcuni  adjuvalur.  De  priino^  <  Adh»sit 


liuin,  frumentum  :  ebiir  soliditatis,  lilium  jucundi- 
tatis,  fruineiitum  fertilitalis.  Soliditatis,  qua  fuit 
inviulabilis;  jucunditolis,  qiia  fuil  delect;ibilis ;  fer- 
tilitalis,  qua  fuit  concupiscibilis.  Fuit  inviolabilis, 
quia  post  partiim  virgo  iuviolata  pcrmansit ;  delecta- 
bilis,  dum  virga  Jesse  floruit;  concupiscibilis,  quia 
Deuiii  et  houiiirein  geiiuit.  Audi  soliditatem  :  <  Intra- 
vit  Jesus  iu  quoddain  castelium  •*.  >  Castellum  hoc 
fuit  uterus  Dealse  Virgiiiis.  lu  eo  eiiim  fuit  lurrii 
viiginiiaiis,  niiirus  soliditatis  •  fossa  bumilitatis. 
Erat  in  eo  <  Martha  solliciia  circa  frequeus  niini- 


ii?^*irxZ;  •  *.»*^»J-  C2.  •»  Banir.  5.  ••  J  »h  T».  ••  Psal.  i7.  •*  Om.-.  Ercle*.  •**  Cant.  2.  " 
1.!'*;. .  r  ^?**'- '•^*^-  ••Pwl.iS.  •'Jh.';2.  •'Jrr.  4.  •••Cani.  o.  "Isai.ld.  ••  Jer.  f  •'Lmc.I. 
••    ibid.     •••  Liic.  1.     •'(iHiit.  5.     •^-•^»  Ollic.  Ercl.i. 


••IPclr.  i.     •'  Luc.  1.    ••  Luc.  !0. 


COMHENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  ^  UB.  X. 


70« 


,  llarin  Bedens  ipcus  pedes  Domiiiiy  el  ati-  A  iiir,qui.i  Veleriset  Novi  Tcsianiciiii  lacle  implenliir. 


erl)iiin  **. »  Eoce  in  Maria  contemplativa  ct 
AcliTa,  p.irvnlnm  Cfiristuin  nuiriendo;  coii- 
iva,  constrvans  omnia  verba  eju.«»  conferens 
e  suo.  Audi  jucuiiditatem ;  jucuiidilas  enim 
iS  pernciiur  :  oporiet  enim  quod  virginitas 
I  sit,  sit  speciosa,  sit  suavis,  sit  deliciosa. 
e  sponsa  canit  Ecclesia  :  c  Speciosa  facla  cs 
is  iu  dcliciis  luis  ^*. »  Fuil  euiin  speciosa  pu- 
uiavis  morihus,  deliriosa  devolione.  Purilale, 
icatoresdeclinavit;  inoribus  qiiibus  lionos  sibi 
ivii;  devotione,  qiia  diloctum  invilavit.  Aiidi 
am :  i  Qii!«>  est  isia  qu»  progredilur  quasi 
consurgeus,pulchra  ut  luna^electa  ut  soi  '*'  ?i 
lavein  :  f  Sicut  liliuni  iiiler  spinas,  sic  aniica 


Beiie  gemeUi  dicuntur  hinnuli,  quia  diio  Tesiainenta 
ab  codem  auctore  manaveruni ;  qui  capre»  conip:i* 
ratur,  quia  mundum  anima!  est»  vi^u  et  cursu  iu- 
sigiie,  ungiilam  findens  et  ruminans,  et  comibus 
ariiiaium.  Sancti  fissam  liabent  ungulain  in  discre- 
tione,  rumiiiaverunl  in  eornm  qiiae  discreverunt 
prolatioiie;  oculos  kabent  acutna  ad  coniemplanda 
ccelestia;  cursu  suot  veloces,  scilicet  virtulibus.  ad 
qiiae  coiitemplaii  sitnt  fesiinantes;  quibiis  eiiam 
cornibus  fidei  adverstis  munduni  sunt  erecii.  Hsc 
ul)cra  iieninent  ad  revclandam  Cbristi  iucarnaiio- 
i;Ain.  De  uno  cxprimiiur  lac,  scilicet  huinililas  liu- 
niauitati*};  dealio  viniiin,  scilicel  celsitudo  diviui- 
talis.  lla^c  habet  malcr  Ecclesia,  quae  capreae  pro- 


lerfilias^*.!  Audi  deliciusam  :  c  Qiisest  ista  ^  pter  n?unditiam   comparatur,  quia   diviuiias  noti 

seniii  spinas  dolonim.  Quatuor  sunt  qui  expriinuiit 
ei  eis  lac  et  viiium,  scilicet  qnatiior  evaugelistx, 
qui  significiti  suni  uobis  per  diio  nhera,  et  duos 
hiiiiiulos  qiiae  faciunt  quatuor.  Hinnuli  levitale  sua 
transeunt  spineia.  Unus  hinnulas  primo  uberi  com- 
paratur,  quia  Chrisli  humanitas  transilivit  spineta 
peccatonim ;  alius  binuulus  reliqiio  uberi  couipara- 
tur,  quia  divinit;is  non  sentit  spineta  doloruin,  Sed 
ad  illos  quatiior  evangelistas  qui  ubera  preniu.it 
coiivertaniur,  qtios  ad  imitandum  hic  nobis  credo 
proposiios»  ut  ad  uiiliiaiem  nostram  aliquid  nobis 
stimamus»  de  fornia  corporum,  dc  profectu  operuin, 
de  eventu  mirabilium.  De  forma  corporum,utaggre- 


cendit  de  deserio  delicis  aflluens  ^''?  » Fer- 
t  vcuter  iste  tribus,  scilicet  Irumento,  vino, 
nde:  c  A  fruclu  fruinenii,  viiii  et  olei  multi- 
'• »  Et  Isaac  de  Jacob  ait :  c  Frumeulo^  viiio 
italdlivi  euin"\  »  Frumeuto  proprix  Chrisii 
vino  ejtis  sanguinis;.  oleo  misericordin  cor 
lantis.Primuui  est  pauis  qni  cor  bominls  cou- 
secunduin  vinum,  quod  cor  honiiuis  l«tili- 
liuin  oieum,  qiiod  cor  devotione  iinpiiiguat. 
!)us  priiiiis  :  c  Qui  nianducat  carnem  meani 
iiicuin  saiigiiiuein,  habet  viiain  xternam  ^*. » 
G  David  :  c  Unxit  nie  oico  inisericordiae  stiae 
hoc  venirc  eiclamavit  mulier  evangelica  : 


I  venier  qui  te  poruvit,  et  ubera  quae  euxi-  q  dientes  itersiut  moribusomati ;  dc  profeciu  operani, 


Christe ! 

T  iuus  ticui  acervut  /ri/ici,  vallatut  liliit. 
k]  Quod  dc  venlre  carnali  congrue  intelligi- 
\m  utcrus  l>eaia:  Yirgiiiis  coacervalum  iu  se 
l  trilicuni,'quopasciuebet  coluinba,  quo  nu- 
bct  Ecclesia  :  quo  cuin  illum  gesiabat  in 
iiis  sui$,c  inqtiosunt  oinnes  tliesnuri  sapicn- 
cieniix  abscoudili^'*;  »  ct  hic  venterdicitur 

/t7fii,  candore  videlicet  et  fragrantia  muiidi- 
[iiialis.  Yenler  quoquc  spiritualis  ipsius,  id 
is,  ccervo  tritici  comparatur:  nar^  cuni  ipsa 
:»ti .  u  Mu.A  verba,  ci  couferret  in  corde  suo, 

•c  saiicii  Evangelii  coacervavit  triticum, 
osioiis  postea  eibibuit  ruiuinandum.  Scqui« 

tbera  lua  ticui  duo  itinnuli  gemelli  caprete, 
]  Qiianivis  capitnluiu  istud  superius  dtligen- 
traciaium,  saliem  congruus  ordo  inspioien- 
.,  fcilicet  ubera  post  ventrem.  Spirituales 
ii  postqiiain  de  veutre  matris  Ecclesix  gi- 
,  ucccssie  iiabcutut  uberuui,  id  esl  doctoruin, 
lcst pfaidicaiioiie, eorum  infantia  nutriatur, 
(roccdenie  tcmpore  robusliores  facti,  pano 
X  reficiantur.  Qujr  ubera  bene  duo  dicuntur, 
Jud;eis  et  gentibus  veniciiies,  eis  uutriuii- 
le  quoque  duobut  hinnulit  capre^p  coinparan- 


ut  gradus  praeparent,  per  quossint  ituri;  deevcutu 
luirabiliuin,  ut  mirabilem  cognoscant  quem  suui  in 
regiio  visuri.  Forina  quadruplex  est,  scilicet  bovis, 
leonis,  homiiiis,  aqullae.  Formain  bovis  teiiet  Lu- 
cas,  quia  tractavit  de  Cbristi  iniinolatione;  lconis 
Marcus,  qnia  tractavit  de  resurreciione;  homiuis 
Malthacus,  quia  de  iucarnatione;  aquiluD  joaniies, 
quia  de  divinitaie.  Ilas  fornias  habuit  et  docuit  uos 
Christus  :  tMivis,  pro  iiobis  moriendo ;  leonis,  a  uior- 
tuis  fortiicr  resurgendo;  homiuis,  ad  consulenduiu 
nobis  nascendo;  aquilae,  per  ascensioneui  iler  ad 
regnuin  nobis  monstrando.  Nos  ergo  docet  habere 
de  forma  bovis  carnis  immolationem ;  de  foriua 
ieonis  fortitudincm ;  de  forma  homiiiis  discretioiiem, 
^  de  forma  aquilae  contemplationem  :  carois  imuiola- 
tioiiem,  ad  extcriuinandum  peccatum ,  leonis  fortl- 
tudiuem  contra  impetum  tentationum  et  adversita- 
tatuin ,  houiinis  discretionem  ne  quid  flat  teuiera- 
liuni,  aqnilae  ascensum,  qiiae  tursum  suut  quae- 
rciido,  quae  sursiim  sunt  sapiendo  **•  De  priiiio  : 
c  Obsecro  ut  exhibeatis  corpora  vestra  hostiam 
viventem,  sanctam,  Deo  placeiitem  *^. » Et :  •  Castigo 
corpus  iiieuin  et  in  servitutem  redigo,  ue  forte  cum 
aliis  praedicaveriin  ipse  rcprobns  eiBciar^*. »— iSic 
cuiin  Pascha  nostruin  immolatus  est  Christus  ^*. » 
Do  secundo  :  c  Justus  ut  leo  coiifldit  **. »  Nain  lco 


ic.  10.    '•  Offic.  Eccles.  '•*  Caiit  6.    ''  Cant.  4.    ^*'  Canl.  8.  ^•Psal.  4.  '•'  Gen.  «7.    "  Juan.  6. 
88.     ^^Luc   II.     "Col.a. '•Culuss.  3.    "  ittMu   1i.    »•  I  C-or.  ».    »•  I  Cof .  5,    ••  Prov.  18. 


70S  TIIOMiE  CISTCRC.  ET  JOAN.  ALGRIM  704 

roriiss1miisaniinflliuin,a(liiulliu8aiiiiiiaIi8occiir8iini  A-occideiilem,  percaii    perpelratione.    Cadimus  in 
paTei***.  El :  c  Cum  furli;»  arniaius  nisto  lit  sklrium 


taumv  In  pace  suui  ea  qux  possidei  *'. »  De  leriio : 
cKalionabileobsequium  vesirum  **. » El :  c  Omnia  fac 
euni  ronsilio,et  post  factum  non  pceuiiebis  '*. »  liide 
dicitur :  f  Pedes  eorum  pedes  recii  *\ »  ui  etiain  in 
Leiie  faciendo  modum  teueai.  Unde  poeu  ^ : 

Imam  $apieni  nomen  ferat^  aquui  imqul, 
VUra  quam  iatii  en  virtutem  ii  petit  iptam. 
Eit  modui  ia  rebui,  iunt  cerii  denique  finei, 
Quoi  uitra  citraque  nequit  eOmiitere  rectum. 

Tcnealque  mcmorilrr  illud  verbum  Jacob  :  c  Si  gre* 
Kes  nieos  plus  fecero  laliorare  in  aiubulando»  cuucii 
morientur  una  die  **. »  In  tertio  dicamus :  c  Leve^ 
miis  corda  nosira  cum  niaiiibus  ad  Deum  ". »  Et : 
f  Ad  te  leTavi  oculosmeos,  qui  babitas  in  coeIi8*%» 
ut  me  iransferrem  de  hac  iiocte  ad  tuam  clarliaiem, 
Audi  philosophum :  c  lleu  !  noctis  prope  teriuinos 
Orpf.eus  Euridicen  suam  vidit»  perdidil,  occidil.  » 
ll«c  vos  fabula  respicii,  quicunque  in  superni  dieui 
iiienteui  ducein  quaeriiis.  Main  qiii  lartareum  iu  spc* 
cuin  victiis  flexerit  oculos,  quidquid  pra^cipuuin  ira- 
bit,  perdet ,  duin  videt  iuferos,  Sequiiur  profecius 
operuin,  Si  bcne  revolvimus  primam  visioiieiu  Eze- 
cliielis,  inveniemus  h«c  animalia  ambulasse,  cucur- 
risse,  vokisse,  stetisse  **-'*.  Ambulaniprofeciu,cur- 
ruiit  aOecia»  volant  recessu,  stant  excessu  :  profeciu 
iiieritoruui,  aflectu  desiderionim»  reeessu  a  munda* 


aquilonem,  remanentes   in   obstinationc.  A8cen- 

dimus    per   orientem ,    resurgentes   per  donnn 

gratiae.  Prtrveiiicmiis  ad  meridiem »  exislenies  in 

147  ^irtuium  culmine ;  scilicct  prxlaionim  ei- 

eniplo  et  admonidone  qui  sunt  tonitraum  Dei  abslcr- 

rentis ,  unde  :  c  Vox  lonitrui  tui  in  rota  ^.  »  Amli 

desceudeniem  de  meridie,  per  occidentem  In  aqui* 

lone  :  c  Quomodo  cecidisti»  Lucifer,  dec«lo,  qni 

niane  oriebaris;  comiisti  in  terram,  qui  vulneralias 

genles  *^?  »  Audi  ascensum  de  aquiloue  per  orien- 

lem  ad  meridiem  :  c  Uuis  poterit,  inqnil,  liabitare 

de  vobis  cuiu  igne  devoranle  *'?  » Aut  c  quis  ka- 

bilabit  ex  vobis  cuin  ardoribus  senipitemis  **  7 » 

Eccesunt  isti  in  aquilone  :  c  Qui  ambulal  In  Justi- 

^  tiis  ct  loquiiur  verilatcm,  qui  projicit  avaritiam  ei 

calumiiia ,   ei  excutit  niauus  suas  ab  omni  mu- 

nere*  '**.  »  fli  ascendunt  per  orientem  :  c  Iste  in 

excclsis  babitat  ^  »  Ecce  perveutio  ad  meridien. 

Ilic  dicit  :  Clorior  elatus.     Deaccndo  roortifica- 

tus,  ait  cadens ;   Ol)rutus  aie    leror,  all  obsli- 

natus  :  Rursus   ad  astra  ferort   ait   deiiuo  exalta- 

tus.  De  hac  roia  ait    Salomon  :  c  Memor  esl« 

Crealoris  tui  nutcquam  rumpatur  funis  argenteus, 

ei  recurrat  vitn  aurea,  et  conteralor  hydria  supcr 

fontem  ,  et  confringatur  rota  super  cistemam,  ei 

revcrlaiur  pulvis  in  terrain  dequa  sumptus  esl,  ei 

redeat  spiritus  ad  Deum  qui  dedit  illum  '•  »  Funii 

argcnteus  est  funiculus  quo  ad  bonum  Irabimur, 


iiis,  excessu  iu  siipernis.  Meritoram  cum  dolore, 

dcsideriorum  in  aiiioro,  a  mundanis  coutemnendo,  q  h^  ^^^  prxtlicaiionis  eloqueutia,  qui  in  advento  jn* 

in  supernis  admiraiido.  Noiandum  quod  dum  ambu-     ^'^*'^  runipctur;  qufa  tuuc  nulli  prsedicabitar.  Viu 


quod 
laut  rota»,  scquuniur,  diimcurruutspiritumimitan- 
lur,  duiu  volaui  facles  elevantur ,  duin  slant  poen» 
diiiiiuuiitur.  De  priiiio :  c  Cum  anibularent  aniiiialia, 
aiiibulabantpariter  et  roiae  juxta  ea  .»  De  secundo : 
c  Ubi  erat  spirilus  impelus,  illtic  gradiebanlur .  » 
Dc  lcriio  :  i  Faeies  eoruin  et  peunas  eoruin  extentx 
desu|)er  eraut.  »  De  quarto :  c  Cum  fierei  nox  su- 
pcr  lirniamentum ,  quod  erat  super  capita  eoruro, 
siabant  el  submiitebaut  alas  suas.  »  Auimalia 
auibulantia  suni  quilibet  sancii  exemplo  operuin 
siiorum,  et  sibi  el  aliis  proficieiites.  Rot-e  vero  suul 
viiae  hunianae.  Uiide:  c  Visa  estroia  in  medio  rot«, 
qiiasi  vita  inferiorum,  foriuau  ex  vita  superiorum. 


aurea  cst  rcsurreclionis  gloria,  qux  in  Adam  an«»- 
his  fugii,  scd  in  resurrectione  recurrei.  Ilydriaest 
cor  nosiruni.  Fons  superna  gaudia ,  cujus  aqna 
iion  sub  terra  sed  super  terrain  est.  lllam  aquam , 
id  est  superna  gaudia  haurimus  dum  ad  ea  suspi- 
ramus.  Sed  lunc  bydria  super  foutem  conteretur, 
quando  gaudia  ad  plenuin  recipiemus,  nec  proili 
aniplius  suspirabimus.  Rota  esl  viia  nostra  lenipo- 
ralis.  Cisierna  quae  in  profundo  terrae  habel  aquas, 
e&t  mundus,  cujus  aqux  turbidx  sunt,  idestmun* 
danae  voiuptalcs,  quae  de  cisterna  mundi  exirabun' 
tur ,  rotali  machiua ,  dum  ad  eas  quaerendas,  bu- 
mana  vita  lahorat.  Sed  rota  haec  qux  fSl  super 


Uu;e  quandoque  trinquilliiatetn,  quandoque  per-  ^  cislernain  confringeiur,  quando  homo  moriendo  in 


acquirendis  inundi  deliciis  non  occupabilur.  Ei 
tuiic  pulvis  carnis  nostrae  in  lerram ,  spiritas  verv 
justi  ad  Deuin  reverieiur.  Ilac  sunl  roiae  quae  se- 
quunluraniiunlia  ambulantia,  id  est  vitx  simpli- 
ciiiiu,  bona  opcra  magistrorum.  Ecce  de  his  qui 
auibulaut  in  profectu  ineritorum »  quos  rolae  sc- 
quuniur,  sed  quando  curruul  in  alTecla  desiderio- 
ruin  imiiantur  spiritum ,  non  quemlibel  sed  san* 
ctuin. 

f  Ubi  enimerat  impetus  spiritus,illuc  gradieban* 
^iur  *.  »  Est  euiin  spirilus  inalus,  est  spiritus  hunia* 

••'Prov.30    "«1.110.11.     ••  Rom.  1«.    •»  Eccli.  52.     "^Ezcch.  I.    •»  lloral.    ••  Gen.  31     •' Thren. 

^zedi.    I        »•  r»:il.    70.      *'  ls;ii.    U.        •"  Isai,   33.      •Mbid.       «••   Ibitl. 


turbationem  seiiliuul.  c  Aspectus  roiarum  et  opus 
earuin  quasi  visio  niaris  , »  quod  aliqiiando  esi 
trauquillum,  aliquando  turbatum.  Vita  eniin  iiostra 
est  qiiasi  rola  quae  iii  superiori  parte  habet  uieri- 
dieiu,  in  iiiferiori  aquiloneiii,  in  latcre  desccndenli 
occidentem,  in  asceudenli  orientem.  Fuit  itaque 
vita  nostra  in  Adaiu  in  meridie,  deciJil  in  occi- 
deiitein  perfecta  teuiatioiie,  descendit  in  a«iui« 
loiicin,  subjecta  inundanv  miseriae,  incepit  asceii- 
dere  per  oricntein,  in  Chiisti  incariiationc.  Sic 
et  nos  a  nieridie  divini  anioris  descendimus  pcr 


5.    •^Psal.  liJ.      •»-»•  Ezc 

»  Ibi^'.     •  Kc.  k'.  \2.     •  fcinh.  I 


GOIUIENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  X.  706 

est  splriitis  ilivinus.  Primus  impedit,  secundus  x  apcrtiiis  iii  Apostolo  :  c  Scio  hujnsmoili  honiinem 


t,  tertiiis  ilirigit.  Iinpedil  errore,  curril  amore» 
il  spleniiore,  errure  falsitatis,  amoro  satictita* 
splenilore  veritaiis.  Proplcr  primum  petebnt 
I  splritum  qtio  posset  maligno  domiiiari  :  c  Sni- 
inquil,  priiicipali  confirma  me  \  >  «^ropl^r 
idum  spiriliim  qiio  posset  sanctincnri  :  c  Spl- 
I  ItKini  iie  anferas  a  ine  '<  i  Propter  lertium 
um  qto  possei  dirigi  :  c  S^iirituni,  ait,  rectiiin 
a  iu  visceribiis  nieii  *.  »  Spiriius  iste  bunia« 
n  diversa  iraliitur,  nunc  a  spiritu  inalo,  nunc 
iritu  sanclo.  Primus  enini  est  spirilus  Dei 
K,  qui  vexaliat  Saul  :  c  Egrediar,  ait,et  ero 
os  mendax  in  ore  omnium  proplietarum  rjus^.i 
'opter  boc  clainat   spiritus  liiimanus  :  c  Ve- 


raptitiu  nsque  ad  tertium  coelum  ";  ecce  revelaiio: 
c  Quod  prjesens  esi  momentaneHm  et  leve  siiprs 
n.oduin  in  suhliinitate,  xternuni  glori»  pondus 
operaturln  nobis  '*;  i  ecce  consideratio  meriiorurn 
^.i  prsemionim  :  c  Non  suut  condign»  passioneft 
biijiis  teniporit  ad  futuram  gluriam  qnx  revelalit- 
tiir  in  nobis  ";  i  ecce  bumiiiatio  de  cognitione  sii» 
paiipertatis.  Ccce  aliquld  vobis  comparavi:iiiis  ,  de 
forma  corporuin,  de  proreclu  operuni.  Sequiiiirde 
eventu  niirabilium  :  c  Ilaecerat.  ait,visio  discurrens 
iii  niedio  quatuor  animalium.  Splendor  ignis  ei  de 
igiic  fulgur  egrediens  '^  •  Ecce  ignis  spleiidor,  ecce 
fervor,  ecce  fulgor.  Ilic  est  cvcnitis  niirabttitim.  lu 
splcndore  clariias  coclestis,  in  fervore  vebeiiicnlia 


r  exaudi  me,  Duiniiiej  derecil  spiriliis  ineus'.i  j»  cbaritalis,  in  fulgore  terror  ignis  vel  poeiia:  inrer- 


I  Uiverso  crudit  cuni  Spiritus  sanctiis  ad  vcri- 
I :  f  Dabo  vobis,  ail»  Spiriluni  veriialis.cl 
it  vos  omneni  veritaiem '.  i  Qiio  consolatus 
as  bumauus  clainat  :  c  Spiriius  tuus  boiius 
«l  me  in  terram  rectaiu  ".  •  Isti  suiil  cur- 
limilatido  Spiritnm  Dei  :  c  Qui  eniin  Spiritu 
luntur,  bi  sunt  filii  Dci ;  qui  enim  secundum 
im  sunt,  qiia^  spiriius  sunt  seniiuiit  "•  i  lli 
I  qui  volanl  in  rccessu  u  ninndaiiis  ,  elevanl 
suas,  id  esl  coiiscientias.  Notaiiduni  aulcm 
baec  facies  aliquando  descendit  ad  iiiium,  ali- 
lo  est  circa  inediiim,  aliquando  elevattir  ad 
iiiro  :  ad  imum,  se  inclinans  ad  peccata;  circa 
im,  faciens  bona  ;    ad  sumniuin ,  considcrans 


nalis.  II«e  discurrunl  lu  medio  qualuor  aniinalium, 
duin  prxvident  in  spiritu  splendorls  fiiliirain  jucun- 
diiatem,  cliaritaiis  siiaviiatein  ,  infernalis  tiinoris 
fugieiiduin  borrorem.  Priinum  praesumebat  Apu- 
slolus  diccns  :  c  Reformabit  corpus  huiniliiatis 
nosirae  ronflgiirntum  corpori  claritalts  su»  ".  »  Do 
secundo  :  c  Cliaritas  nunqnam  excidil";  i  deier* 
tio  David  :  c  Tinior  et  iremor  venerunt  super  iiie  el 
contexeruiit  iiie  leiiebra:".  i  Ecc«  quomodo  evange- 
lisiae  exlrabunt  lac  de  prxdictis  uberibus ,  ol  pa- 
scani  nos  de  doclriua  sua,  et  operum  exemplo  el 
conTersttionls. 
Duo  ubira  tua  iieul  hinnuli  gemeUi  eapteos. 

[Cab.]  Versus  iste  ad  laudis  confirmationeni  re- 


lagnalia  :  primutn,  ut  quaui  slt  rea  videatur;  ^  peiitur,sed  cuinsupra  sii  exposllus,  non  esl  necesse 


duin  ,  ut  pcr  boiia  opera  rcvertalur ;  tcr- 
ut  in  fuluro  prxniiu  delecletur.  l>^  priina 
dicilur  :  c  Dcnigrala  csl  facies  eoruiu  snper 
aes  et  non  sunt  cogniti  in  platcis  **.  i  Indc 
II  esl  in  Job  :  c  Si  abstuleris  iniquitaleui 
in  manu  tua  est,  et  in  labcriiaculo  tuo  non 
injiistitia  ,  tunc  levare  facieiu  tuain  poteris 
emacula**;  i  de  secunda  :  c  Ununiquodqite 
I  ante  facieni  siiain  vel  coram  facic  sua  aui- 
li  '^ ;  I  ile  teriia  :  c  Et  facics  eoruni  et  penme 
I  exieni»  desuper  crant  *'.i  £t  in  Jub  : 
sr  Oinnipotentc  alllues  deliciis,  ct  elevabis 
!um  faciein  tiiam  *'.  i  De  bis  qul  stant  iii 
•u  in  superiiis  dicitur  :  c  Cuin  fierel  vox  su- 


ut  exposiiio  repetatur.  Deinde  in  laudibus  Virginis» 
ad  peccatorum  solalium  subditor  : 

Collum  tuum  sicut  turris  eburnea, 

[Tho.]  Quia  per  coliuiu  vot  procedit  et  esca  in- 
trat,  merito  per  ilbid  doctores  Higuificantur  qui 
voce  exbortationis  fiiios  Ecclesiue  coufirmant,  el 
vitae  aliuioiiiis  recreant.  Iloe  eolium  sicut  turrie 
eburnea^  quia  iloctores  Ecclesiac  pnestani  oriiainni 
et  robur,  ei  pulcbritudincm  suae  viiae,  qtia  cunctis 
candidos  se  vclut  ebur  osienduui,  ei  civitaiem  Dei 
quasi  iurris  ab  iinpetu  bostiuin  defendiint.  Culluin 
Cbrisius  est,  caput  divinitas,  corpus  Ecclesia.  Per 
collum  vcrbtim  eniiiiitur.  Cibiis  adcorpus  trajicitur, 
saliva   glutilur.  Quia  pcr  Cbrisluin  Vcrbuni  palris 


rmanieiituin  ,  slabant  et  submitlebant    aias  ^  qnod  ipse  est,  mundo  luanifestaiur.  Cibus  vii;e ,  id 

est  caro  ejiis  propria,  fiilelibus  a  se  ipso  propinatur. 
Saliva,  id  cst  gratia  saiicli  Spirittis,  ad  iuerioris 
lioiiiinis  unclionoin ,  de  roelo  primum  posi  a«cen- 
sioiiem,  quoiidic  per  inspiralioiiem  donatur.  Turris 
tsta  qose  est  Cbrisliis  bnliet  in  se»  qiiantum  est  tiii^ 
ris  :  forliludinem,  altitndincin,  in  quantiim  cst 
eburnea,  pulcliritiidiiicin.  Fortitudinem  in  poioniia» 
altitudinem  in  praecmincutia,  pulcbritudinein  In  gra- 
tia,  fortitudinem  babct  iu  biiinana  noslra  iiatnra  . 
fortitudineni  in  divina,  fortiludinem  iu  opcra.  Pri- 


'.  I  Et  ccce  tria  :  fit  vux  ,  stant,  submittunt 
Vox  revelalioiiis ,  slaiio  consideralionis, 
Ksio  buniilitatis,  revclatio  de  supernis  secre- 
iiisideraiio  in  mcrilis  et  prrniiis,  bumilialio 
nitionc  suae  paupertalis.  .Audi  revelalionem. 
iliam  ad  ilicein  Manibrae  tres  vidit  el  unum 
rii  ".  I  Audi  ineriioruin  el  praemioruin  colla- 
I :  c  Domine  Deiis,  ait  Abraham,  quid  dabis 
^?  I  Audi  liumiliatioiiem  :  c  Loquar  ad  Do- 
I  lUeuMi,  cuin  siin  pnlvis  cl  ciiiis  ".  i  Antli 


«il.  50.  'llMd.  •Ihi.l.  Mll  lleg.  !22.  '  Psal.  li?.  •  Joan.  !*.  *•  Psal.  1*2.  "  I\om.  8. 
<?.!.  4.  «'Joh  U.  »^i:ziMb.  1.  «•  Ibid.  ••JobSi.  "Ezccli,  I.  »'  Goii.  Ig.  "  Gen.  15. 
.  18.    •»  II  Cor.  ii.   "  il  Cur.  4.   •»  Hum.  8.    •*  Eiecb.  i     •'  Pliilipp.  5.    "  i  Cor  15.    •'  Ps:il.5». 


70S  TIIOM^  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM  704 

forfisslmiiiaaiinalinm.adiiulliusaiuiiialisocciirstim  AocciJeiiiem,  peccait    perpelraiione.    Cadimas  in 


pnvei'**»  El :  c  Cuiu  furiii  arniatus  rus!0  lil  airiuui 
soum',  in  pace  suul  ea  qujc  possidei  *'•  >  De  terlio  : 
iKaiionabileobsequium  vesirum  ".  i  El :  c  Omnia  fac 
cum  ronsiIio,el  posl  facium  non  pceniiebis  ".  >  lude 
dicitur :  c  Pedes  eorum  pedes  recti  *%  >  ut  etiatn  in 
beiie  faciendo  modum  teneai.  Unde  poeta  *' : 

imani  iapien$  nomen  ferat^  a:quue  Iniqul, 
Viira  quam  eatis  est  virtutem  $i  petit  ip$am, 
E$t  modui  tn  rebu^^  tunt  eerti  denique  fine$, 
Quo$  ultra  citraque  nequit  e6n$i$iere  recium. 

Teneiitque  memoritrr  iilud  verbum  Jacob  :  c  Si  gre- 
ges  meos  pius  fecero  laltorare  in  aiiibulando»  cuiicii 
morientur  una  die  **.  >  In  tertio  dicamus  :  c  Leve^ 
mus  corda  nosira  cum  mauibus  ad  Deum  '^.  >  Et : 


aquilonem,  remanentes  in  obstinationc.  Ascen« 
dimus  per  orientem «  resnrgentes  per  donom 
gratiae.  Pervenicmiis  ad  meridiem »  exislentes  in 
147  virtuium  culmine ;  scilicct  prxlatornm  ei- 
eniplo  et  admoniiione  qui  sunt  lonitraum  Dei  absler- 
rentis ,  unde  :  c  Yox  lonitrui  tui  in  rota  **•  >  Aadi 
desceiideniein  de  meridie,  per  occidentem  in  aqui« 
lone  :  c  Quomodo  cecidisti»  Lucifer,  decoelo,  qai 
mane  oriebari.^;  corruisti  in  terram,  qui  vulneralias 
genles  *7  >  Audi  ascensum  de  aquilone  per  orien- 
lem  ad  meridiem  :  c  Uuis  polerit,  inquit,  babitare 
de  vobis  cuni  igne  devorante  "?  >  Aut  c  quis  ka- 
bitabit  ex  vobis  cum  ardoribus  senipitemis  **  7  > 
Eccesunt  isli  in  aquilone  :  c  Qui  ambulat  in  Justi* 


c  Ad  te  levavi  oculosmeos,  qui  habitas  in  C€elis",>      ^'i*  ^^  loqultur  verilatcin,  qui  projicit  avaritiam  ex 


iit  me  Iransferrem  de  liac  iiocte  ad  tuam  clariiatem. 
Audi  pliilosophum :  c  tfeu  !  iioctis  prope  tcnninos 
Orpl«eus  Euridicen  suam  vidit»  perdidit,  occidil.  > 
lixc  vos  fabiila  respicii,  quicunque  in  siiperni  diem 
meiiteni  ducem  quxriiis.  Nam  qiii  tartareum  in  spc« 
cum  victiis  flexerit  oculos,  quidquid  prxcipuuin  ira- 
hit,  perdet,  dum  videt  inferos.  Sequiiur  profecius 
operuin.  Si  bene  revolvimus  primam  visioiiem  Eze- 
chielis,  invcniemus  liaec  animaiia  ambulasse,  cucur- 
risse,  volasse»  stetisse  **-'".  Aaibulaniprofectu,cur- 
rina  aflecto,  volant  recesso,  sunt  excessu :  profeciu 
iiieriiorum,  aflectu  desiderioram,  reeessu  a  munda- 


calumiiia  ,  et  excutit  nianus  suas  ab  omni  mu 
nere*  '*'•  >  Ili  ascendunt  per  orientem  :  c  Iste  ui 
excclsis  babitat  *•  >  Ecce  perventio  ad  meridieai. 
Ilic  dicit  :  Glorior  elatus.  Desccndo  moriifica* 
tus,  ait  cadens ;  Obrutus  axe  teror,  ait  obsli- 
naius  :  Rursus  ad  asira  feror,  ait  denuo  exalta- 
tus.  De  liac  rota  ait  Salomon  :  c  yeiiior  esis 
Creaioris  tui  antcquam  nimpatur  funis  argenteus, 
etrecurrat  vita  aurea,  et  conteralur  lijdria  super 
foniem  ,  et  confringatur  roia  super  cistemam,  ei 
revertaiur  pulvis  in  terram  dequa  sumplus  est,  ei 
redcat  spiritus  ad  Deum  qui  dedit  illum  *•  >  Funis 
argcnieus  est  funiculus  quo  ad  lM>num  trabimor, 


iiisy  excessu  in  supernis.  Meritorum  cum  dolore, 

desideriorum  In  amoro,  a  mundanis  contemnendo,  r  h^  ^*^  prxilicationls  doqueniia,  qui  in  adventa  jn« 

In  siipernis  admirando^  Notandum  quod  dum  ambu-     ^'^'i'  nimpctur;  qufa  tunc  nulli  praedicabitar.  Viu 


quod 
laut  rota^9  sequuniur,  dumcnrruutspiritumimiian- 
lur,  diiin  volaut  facies  elevantur ,  duin  stant  poen« 
diiiiiiiuiitur.  Deprinio :  c  Cum  anibularent  aniiiialia, 
«iiiliuljbantpariteretroiaejitxiaea  •>  Desecundo: 
c  Ubi  erat  spiritus  impelus,  illiic  gradiebantur  .  > 
Dc  icrtio  :  c  Facies  eoriiin  el  penno!  eoniin  exienix 
desu|ier  eraul.  i  De  quarto :  c  Cum  fieret  nox  sii- 
pur  liruiamentum ,  quod  erat  super  capita  eorum, 
siabant  el  sabmiitebaut  alas  suas«  >  Animalia 
auibulantia  sunt  quilibet  sancii  exemplo  operuia 
siiorum,  et  sibi  et  aliis  proficientes.  Rot-e  vero  sunt 
viix  bumanae.  Uiide:  c  Vi^a  est  roia  in  medio  roue, 
quasi  vita  inferiorum,  furiuata  cx  vita  superiorum. 


aurea  cst  rcsurrectionis  gloria»  qux  in  Adam  a  oo- 
Ids  fugit ,  scd  in  resurrectione  recurrel.  Iljdriaest 
cor  nosiruni.  Fons  superna  gaudii ,  cujus  aqiia 
iion  sub  lerra  sed  super  tcrrain  est.  illam  aquam , 
Id  est  superna  gaudia  haurimus  dum  ad  ea  suspi- 
ramus.  Sed  tunc  bydria  super  foutem  conteretur, 
quando  gaudia  ad  plenuin  recipienius,  nec  protli 
aniplius  suspirabimus.  Rota  est  vita  nostra  tempo* 
ralis.  Cisierna  quae  in  profundo  terrae  habel  aquas, 
est  mundus,  ctijus  aquae  lurbldx  suot,  idestmun- 
danae  voitiptaics,  quae  de  cisterna  mundi  exirahun' 
tnr ,  rotali  machina ,  dum  ad  eas  quaerendas,  hu- 
niana  vita  laborat.  Sed  roia  liaec  quae  t-si  super 


Uu:e  quandoque  tr«nquillitatein,  quandoque  per-  ^  clsiernain  confringeiur,  quando  homo  moriendo  in 


turbaiionem  sentiuuL  c  Aspectus  rotaruni  et  opus 
earutn  quasi  visio  maris  ,  >  quod  aliqiiando  est 
traiiquillum,  aliquando  turbatum.  Vita  eniin  iiostra 
esl  qiiasi  roia  quae  iii  superiori  parte  habet  uieri- 
ditfiii,  in  iiiferiori  aquiloneiii,  in  lalere  descendenli 
occideniem,  In  asceudenti  orientem.  Fuii  iuqiie 
viia  nosira  in  Adain  in  meridie,  deci«iit  in  occi- 
dciiiein  perfecia  teiiiatione,  descendii  in  a<iui- 
lonein,  subjccta  inundaiiv  miseriae,  incepii  ascen- 
dere  per  orientein,  in  Chiisli  incariialione.  Sic 
et  iios  a  nieridie  divini  anioris  desceudiinus  pcr 


acquirendis  inundi  deliciis  non  occupabitur.  Ei 
tunc  pulvis  carnis  noslrae  in  terram ,  spiritus  veru 
jusli  ad  Deuin  reverietur.  IIus  sunt  roiae  quae  se- 
qitunluraniinalia  ambuianlia,  id  est  vitx  simpli- 
citiiii,  bona  opera  magistrorum.  Ecce  de  his  qui 
anibulant  in  profectu  ineritorum ,  quos  roCae  se* 
quuniur,  sed  quando  curruut  in  affectu  desiderio- 
runi  imiianiur  spiritum,  non  quemlibet  sed  san- 
ciuin. 

c  Ubi  enimerat  impelus  spiritus/illuc  gradicban* 
iui  *.  >  Est  euiin  spirilus  inalus»  est  spiritus  hunia- 


•••Prov.30  •»  Ltir.il.  ••  Rom.  !«.  •«  Eccii.  52.  "^Ezcch.  i.  •Mlorat.  ••  Gen.  52  •»  Thre/i. 
5.  •'Psal.  1«.  •»-••  Eie.h.  \  ••  Psal.  7«.  »Ms:ii.  14.  •"isai,  53.  •»  Ibid.  «••  Ibitl. 
»  Ibi,'.     »  Kc. Ic.  12.     •  tinh.  I 


GOMMENT.  LN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  X. 


706 


u  splriliis  ilivinus.  Prlmus  impeJit,  secunclus  x  apcriiiis  iii  Apostolo  :  c  Scio  hujnsmoili  hominein 


teriiiis  tlirigit.  Impedii  crrore,  curril  amore» 
splen«lore,  errure  falsilatis,  amore  saiiclita* 
»lenilore  veriiaiis.  Proplcr  primum  petebat 
spiritum  qtio  possel  maligno  dominari  :  c  Spi- 
aquil,  principali  confirma  me  \  >  «^rupi^^r 
um  spirilinn  qiio  posset  sanctincnri  :  c  Spl- 
;uuin  ne  anferas  a  me  '<  i  Proptcr  lerliuni 
m  qt^o  nossei  dirigi  :  c  Spirituin,  ait,  rectuin 
iu  visceribiis  ineii  *.  »  Spiritus  iste  buina« 
diversa  iraliitur,  nunc  a  spiritu  tnalo,  nunc 
itu  sanclo.  Priinus  enini  est  spirilus  Dei 
,  qut  vexabat  Saul  :  c  Egrediar,  ait,et  ero 
^mendax  in  ore  omniuin  proplietaruni  rjns\> 
pter  boc   cbunat    spiritus  buinanus  :  c  Ve- 


raptuin  nsque  ad  tertium  coelum  *';  ecce  revelaiio: 
c  Qiiod  praesens  esl  momentane«m  et  leve  siiprs 
n.oduin  in  suhliinitate,  xternuni  glori»  pondiis 
opt^aturin  nobis  **;  i  ecce  consideratio  meriiorum 
fi  ;^ia:mionini  :  c  Non  sunt  condign»  passioneft 
biijus  temporit  ad  futurdm  gluriam  qnx  revelalii* 
lur  in  nobis  ";  »  ecce  bumiliatio  de  cogniiione  sii» 
panpertatis.  Ccce  aliquid  vobis  comparaviiniis ,  de 
forma  corporuin,  de  proreclii  operuni.  Sequiiurde 
eveiitu  niirabilium  :  c  llaec  erat.  ait,visio  discurrens 
iii  niedio  quatuor  anlmalium.  Splendor  igns  ei  de 
igiie  fulgur  egrediens  *^  i  Ecce  ignis  splendor,  ecce 
fervor,  ecce  fulgor.  Ilic  esi  cveiilus  inirabttium.  lu 
splcndore  clariias  coclestis,  iu  fervore  vebenicntia 


exaudi  me,  Doniinej  derecil  spiriliis  ineus^i  j»  cbaritalis,  in  fulgore  terror  igiiis  vel  poena!  inrer- 


liverso  cruJit  cuin  Spirilus  sanctus  ad  vcri- 

^  Dabo  vobis,  ail»  Spiriluin   veriialis,cl 

▼os  omReni  veritatem  '.  i  Quo  consolatus 

I  bnmanus  clainat  :  c  Spiritus  luus  bonus 

l  ine  in  lerram  rectaiu  '*.  i  Isti  suiil  cur- 

mitaiido  Spiritiim  Dei  :  c  Qui  eniin  Spiritu 

intur,  bi  suiit  filii  Dei ;  qui  enim  secundum 

n  suni,  qiia;  spirilus  sunt   sentiuiit ".  i  Ili 

|ui  volant  iii  rccessu  u  ninndanis ,  elevanl 

iuas,  id  est  coiiscicntias.  Notaiiduni  aulcm 

rtc  facies  aliquando  descendit  ad  inium,  ali- 

est  circa  medium,  aliquando  elevatur  ad 

n  :  ad  imiim,  se  inclinans  ad  peccata;  circa 

I,  faciens  boua  ;    ad  sumniuin ,  considcraiis 


nalis.  II«c  discurrunt  in  medio  qualuor  aniinalium, 
duin  prxvidentin  spiritu  splendoris  fuluraui  jucuii- 
diiatem,  cbaritalis  siiaviiatein  ,  infernalis  tiinoris 
fiigieiidiiin  borrorem.  Primum  praesumebat  Apu- 
sloliis  diccns  :  c  Reformabit  corpus  huiniliiatis 
noslrae  ronfigurntiim  curpori  claritalls  su»  ".  i  Do 
scdindo  :  c  Cbaritas  nunquam  excidit'*;  i  deter* 
tio  David  :  c  Tinior  et  iremor  venerunt  super  ine  el 
coiitexerunt  ine  lenebra:*'.  i  Ecf«  quomodo  evange- 
lisiae  extrabunt  lac  de  prxdictls  uberibus ,  ol  p«- 
scani  nos  de  doclriua  sua,  et  operum  exemplo  et 
couTersilionls. 
Duo  ubira  tua  iieul  hinnuli  gemeUi  eaprete, 

[Cab.]  Versus  iste  ad  laudis  confirmationeni  re* 


gnalia  :  primuin,  ut  qiiam  sit  rea  videalur;  ^  peiitur,sed  cuuisupra  sit  expositus,  non  est  necetse 


iin  ,  ut  pcr  boiia  opera  rcvertalur ;  ler- 
il  in  fuluro  prxiniu  delecletur.  Dq  priina 
lcilur  :  c  Dcnigrala  csl  facies  eoruin  stiper 
s  et  non  sunt  cogniti  iu  plateis  **.  i  Indc 
esl  in  Job  :    c    Si  abstuleris  iniquitalein 

manu  tua  esl,  et  in  iabcrnacu!o  tuo  non 
iDjustitia  ,  tunc  levare  facieni  tuain  poteris 
macula  **;  i  de  sccunda  :  c  Ununiquodqiie 
ante  facieni  siiain  vel  corani  facic  sua  aui- 
'^;  I  de  leriia  :  c  Ei  facics  eoruni  et  pcniuu 
extenl»  desuper  crant  *'.i    Et    in  Jub  : 

Oinnipotentc  alllues  deliciis ,  ct  elcvabis 
m   faciein  ttiam   **.  i    De  bis  qui  stant   iii 

in  supeniis  dicitur  :  c  Cum  fieret  vox  su- 


ut  exposiiio  repeiatur.  Deinde  in  laudibus  Virginis» 
ad  peccalorum  solalium  subditur  : 

ColluM  iuum  sicui  iurrie  eburnea. 

[Tho.]  Quia  per  colium  vot  procedit  el  esca  in- 
trat,  merito  per  illiid  doctores  Hignificanlur  qui 
voce  exiiorlalionis  fiiios  Ecclesiae  confirinant,  et 
vitas  aliiiiouiis  recreant.  Iloe  eolium  sicni  turrie 
eburnea^  quia  doclores  Ecclesiac  praestant  ornaluiu 
et  robur,  et  pulcliritudincin  suae  viiae,  qiia  cunciis 
candidos  se  vclut  eburostendunl,  et  civilalein  Dei 
quasi  lurris  ab  iinpetu  bostiuin  derendunt.  Coliuni 
Cbrislus  est,  caput  diviniias,  corpus  Ecclcsia.  Per 
coUum  vcrbiim  emiUitur.  Cibus  ad  corpus  trajicitur, 
saliva   glutilur.  Quia  pcrCbrislum  Verbum  palris 


nanieiituin ,  slabant  et  submitlebant    alas  ^  quod  ipse  est,  inundo  nianirestaiur.  Cibus  vil;e ,  id 

est  caro  ejns  propria,  Hiletibus  a  se  ipso  propinatur. 
Saliva,  id  cst  gratia  sancli  Spiritiis,  ad  iuerioris 
boiuinis  unclionoin ,  de  roelo  primum  post  a«cen- 
siotiem,  quoUdic  per  inspiralionem  donatur.  Turris 
isla  qu»  eslCbrislus  baliet  in  se»  qiiantum  est  luh- 
ris  :  forliludinem,  altitudincm,  in  quantum  cst 
eburnea,  pulcbriludincm.  Fortltudinem  in  polonii.i, 
altitudinem  in  praecmincnlia,  pulcbriludinein  In  gra- 
tia,  fortitudinem  babct  iii  buinana  nostra  natura  . 
forlitudineni  iii  divina,  fonitudinem  iu  opcra.  Pri- 


I  Et  ccce  tria  :  fit  vux  ,  stant,  subinittunt 
ox  revelalioiiis ,  suiio  consideraiionis , 
io  liuniililatis,  revclatio  de  snpernis  secre- 
sideraiio  in  meriiis  et  prr.iniis,  humilialio 
tionc  suae  paupertalis.  Audi  revelationem. 
am  ad  ilicein  Mainbrae  tres  vidit  el  ununi 
» '*.  I  Audi  tneritoruui  ct  prxinioruin  collu- 
c  Dominc  Deiis,  ail  Abraliain,  quid  dabis 
I  Audi   buniilialioiieiu  :  c  Loqiiar  ad  Do- 


nieuin,  cuin  siin  piilvis  ci  ciiiis 


td 


Aiitli 


I.  50.  Mbid.  MIm.I.  MII  Keg.  !22.  •  Psal.  1«.  •  Joan.  14.  «•  Psal.  142.  "  I\om.  8. 
1.4.  »»Joli  11.  »^l!:zivb.  1.  «■  Ibid.  ••JobSi.  "Ezccb,  I.  »•  Gcii.  1S.  "  Geu.  15. 
18.    "  II  Ccr.  ii.   "  il  Cui.  4.   "  Kum.  8.    •*  Eiecb.  1      ••  Piiilipp.  5.    ••  i  Cor  15.    •»  Psnl.5». 


707 


TH01L£  C13T£RC. 


mum  in  tribubiioiie,  sccunaum  iu  incorrupiioiie , 
lerlium  iu  sus  liaerediiaiis  dereusione,  in  iribula- 
lioiie  usque  ad  crucis  paiibuluui,  in  incorrupiione, 
quia  non  palilur  derectum ;  in  suae  haerediialis  de- 
fensiooe,  quia  nos  proiegit  conlra  adversarium.  De 
prima  :  i  Dcus  fortis ,  Paier  fuluri  sxculi  ■•;  »  de 
secuiida  Job  :  €  Si  forliiudo  qu^critur,  robuslissiinus 
esl  **.  I  Dc  tertia  :  t  Cuin  fortis  armatus  custodit 
aii'inni  snumv  in  pace  sunt  qitje  possidet.  Si  au- 
tein  fortior  illo  venerit»  i  id  cst  Chrislus,  c  universa 
arina  cjus  diripit**.  »  Audi  primain  fonitudinem  : 
c  TorcuUr  calcavi  solus»  et  de  geniibus  non  est 
vir  inecum  '^  >  Audi  sccundam  :  c  Quis  appeiidit 
tribtis  digitis  roolem  ierrx,  et  libravit  montes  In 
pondcre  et  cotles  in  statera  *'  ?  >  Audi  terliain  : 
c  Sicut  pasior  gregeni  suum  pascel ,  in  brachio  suo 
congregabit  agiios,  ei  iu  sinu  suo  levabit,  fetas  ipse 
poriabit'*.>— cDiligamtCyDominc,  fortitudo  mea*\i 

ail  David. 

.  £st  etiam  baec  turris  alta,  id  est  Christus,  qni  est 

altus  in  scientia»  attior  in  graiia,  aliissimus  in  cs* 

senlia»  in  scientia  cognitioiiis,  in  gratia  sanctiiatis, 

In  essentia,  qua  Patri  est  arqualis.  Coguitionis  qua 

cuncta  etiam  occulia  cordis  penelrai ;  sanciitatis, 

qua  sanctior  est  universis  et  universos  sanctiGcat. 

Patri  est  xqualis,  quia  ipsum  magniiudine  non  su- 

pcraU  De  prima  ahitudine :  c  Excelsus  Dominus  ct 

huinilia   respicil»  et  aita  a  longe  cognoscit  **;  i  et 

Isaias  :  c  Abstinete  ab  boinine     ciijus  spiritns  in 

iiaribus  ejusest,  quoniam  excclsus  repuiatnsest 

ille  *'•  >  De  secunda  Job  :  c  Excelsior  coclo  est,  ei 

qutd  faciet  ^  f  >  Casluni  enini  aliquando  dicitur 

anitna  Jusii,  aliquando  angell,  quos  oinncs  tani  san- 

ciitaie  quain  cxteris  perccllit.  De  teriia  :  c  Ego  in 

aliissimis  habitn,  ail  Sapicntia,  et  Ibronus  nieus  in 

colninna  nubis  **.  >  Non  hoc  dicimus  ut  per  ihta 

tria  praedicia  gradus  in  Deo  ponantur ;  sed  quia  in 

suscipieniibus  ejus  doiia  difTerentia  osiendunlur. 

Aliuin  est  eiiiin  quod  Dcus  puri6cando  nosiram  scit 

conscleniiam  ;  altius  qnod  suam  infundit  graiiam  ; 

altissiuinius,  quod  nobisoslendel  niajestalissiiaepne- 

sentiain.   Pulchriludinem    habel  in    humanilale , 

piilchritudincm   in  divinitaie ,  pulchriiudinem   in 

opeiaiione,  In  humaiiiiate  forniaD«  etcgaiitia,  in  di- 

vinilate  ciarilaie  aeieriia,  in  operatione,  creaiioiie, 

recrcaiione ,  reparatione.  De  prima  :  c  Speciosus 

forina  pra*  litiis  hominum  ^;  >  de  secuiida  :  c  Can- 

dor  esi  lucis  xiernae,  el  spcculum  sine  inacula  ^*;> 

de  ieriia  Bociius  *' : 

Pulchrum  pulcherrimui  ip$e 
3lundum  menle  gereus ,  $imiltque  imagine  formam, 

llaec  iriplev  pulchritudo  sumiiur  ab  ehore.  id  est 
e)e|dianie.  Prinia  ,  qnia  casiissiniuin  animal  esl.  ct 
Christus  sine  culpa ;  secumla,  quia  os  ejus  candl- 
dutn  est,  quia  in  caiidure  dcsignalur  clarilas  a;icr* 


ET  JOAN.  ALGRINl 

A  na ;  teriia ,  quia  proptcr  magniiudinem  beslia  est 
speclabilis ,  et  Christas  propter  opera  niirabilis. 
Facianius  qucmdam  liiteriorem  hominem,  cui  luBe 
assignemus  :  ciijus  capul  sii  inteniio,  corpus  con- 
geries  virtutuin ,  colluni  castitas.  Si  eniin  fuerlt 
inteniiosine  charitate,  potius  diceiur  opinioquam 
iiitenlio.  Et  virtutes  sine  charilate  non  virtutes 
Eunt,  sed  naiurales  potentix.  Iloc  collum  eburues 
turri  comparatur,  ut  chariias  habet  foriitudinem , 
altiiudincm,  pulchritudlnein  ,  forlitudtnein  coiitra 
nachinas  arieium ;  aliiiudinem,  ut  desuper  jacius 
vcniens  gravius  laedat  adversarium;  pulchriiudineni, 
iie  vidcatur  proslibulum  aut  sterquiltuiuin.  Arietum, 
scilicet  iinpeius  tentationnin,  j.tctus  eleeniosjnaniin 
et   oraiionum ;    prosiibuluni    vel  sterquiiinium , 

^  luxurix  et  alieri^m  peccatorum.  Habeai  igitur  for- 
titudinem  constaniiae,  aliitudinem  desiderii ,  pul- 
chritudinem  castitatis  et  innocentiae.  Audi  fortiiu- 
dineni  contra  arietes  :  c  Qitis  nos  separabil  a  cha- 
ritale  Dei ,  ait  Paulus,  tribulalio,  an  anguslia  ?  an 
persecuiio  ?  an  faines  ?  an  nudilas  ?  an  periculunY 
an  gladitis  **  ?  >  Ecce  quaro  fories  arietes.  Audt  la 
pides  desuper  venienies  :  c  Cbaritas  benigna  est ,. 
paiiens  cst,  inisericors  est  ^*.  >  Audi  sierquiliniutti 
ab  ca  reinoinin  ut  sit  pulchra  :  c  Charitas  non  agii 
perperam,  non  inflatur,  non  xmulatur»  non  esi 
ainbitiosa ,  non  quaerit  quae  sua  siint  ^S  >  Legimas 
turrim  eburneam  ,  ut  hic  ,  doinuni  ebunieam  io 
Psalnio :  c  Myrrha»  et  gutia,  et  casia  a  vestimeBtis 

^  tuis  a  doinibus  ebumeis  ^.  >  Thronum  eburoeuiuy 
iii  libro  111  Regum  ^  :  c  Fecit  sibi  Saluuiou  ihrottuni 
gnindem  de  ebore.>  Turris  esi  pugnaioruin,  domvsid 
pace  conversantium,  thronus  rcguin.  lu  lurri  ebur- 
nea  snni,  qui  contra  vitla  innoceniiain  cusiodienlM 
viriliier  piiguant ;  in  domo  eburnea,  qui  innoceutes 
mores  siios  in  pace  componunl  et  ordinsnt;  in 
tbrono  suni,  qui  actus  suos  et  affecius  innocenter 
vivenies  quolidie  dijudicanl.  Priini  dicuni  :  c  Esio 
tiobis,  Doniine,  turris  foriitudinis  a^  facie  iiiiinici^^i 
secuiidi  dicunt  :  c  In  doino  Dei  anibulaviuius  coiii 
coiiscnsu  ^.  > — c  Qui  habiiare  facit  unius  rooris  in 
domo  ^*.  >  Tertii :  c  Feci  judicium  et  Justiliani  **.» 
Priinos  conforut  Apostolus»  dicens  :  <  Fratrcs, 
coiiforlatnini   in   DoiiiinOy   et  in  potentia  vlrliitii 

D  ejus.  Non  eniin  est  nobis  coiluclatio  adversus  car- 
nem  et  saiiguinem,  sed  adversus  principes  et  poie- 
states,  adversus  mundi  reclores  tenehrarnm  harttoi 
conira  spiritalia  nequiiiae  in  ccele^tibus  *^  >  Secuo- 
dis  dicit  :  c  Obsecro  vos  ut  digne  ambulelis  eam 
huniilitaie  et  mansueludine,  cnin  palieniia ,  sup- 
poriaiites  iiivicein  in  chariialo,  solliciii  servare  uiii« 
taiem  spiritus  in  vinculo  pacis'*.  >  Terliis  dicii: 
cOinnia  probalcquod  bonumesttenele.abomnispe- 
cic  14gniala  abstinete  vos  **.  >  Ci  David  :  c  Si  vers 
niiqiie  jusiiliam  loquimini,  rccia  judicate«  Giii  ho* 


ST 


••  Isai.  1 1 .  ••  Job  9.    ••Luc.  II.    *»  Isai.  03.     •Msa.40.     ••  Ibid.    •*Psal.  17.    ••  Psal.  137.    ••Isa.l 
Jobll.     ••EiCli.27.     ••Psal.  U.    *•  S:ip.  7.    ^' Ue  consul.    p/<i/.  lib.  iii  mcir.  9.      *•  Rom.8.  ^l  Cor. 

13.    »Mbid.      •■  Ps;»l.    U.      *•   Cap.   10.      *' Psal.  tJO.      ^PmI.  54.     *•  Psal.  U7.      ••  Psal.  118.     •» 

Lplies.  6.    ••  Cphcs.  4.  ••  I  Thoss.  6. 


709  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  Ufi.  X.  710 

minon;  etenlm  In  corde  iDiqniUles  operamini  In  A  Againusomnesgraiins  tiostrarftniiiiisjiidictynosirum 

qiiod  corpiis  vexerit  siililitiic  nd  coBli  rcgiaiii*^  Ei  stc 


lcrra  *^. »  Colium  luum  $ieul  liirris  eburnea.  Cbri- 
sius  fiiil  lurris  lignea,  turris  lapidei,  turris  ebur- 
iica.  Lignen,  in  cnrnis  iufirmitate;  lapidea,  in  re- 
surrectionis  solidilute;  cliuriica  in  asccn;»ioni$  jii- 
cumliute.  In  primo  caput  copulavit  corpori,  per 
fidei  sinceriintein,  in  secundo  pcr  incorruptioiiis 
vcrilnieni,  in  tertio  in  assump:ione  per  gtorix  sns- 
ceptioneni.  Inde  ipse  ait  :  c  Vado  parare  vobis 
locuni  in  patria.  El  ilerinu  vcninin  ad  vos,  et  gaii- 
fiebil  cor  vestfum  *'.  >  Vado  parare  vobis  locuin  in. 
pairia,  el  iteruiu  veniatn  ad  vos,  et  vos  educnm^o 
bnc  niiseria,  ct  gaudebit  cor  vcstrum,  qunndo  se- 
debitis  ad  dcxieram  in  gloria.  Ad  banc  asceiisio- 
iicin  totus  iit  orbe  lerrarum  mundiis  cxsuiut.  Ncc 
niirum,  quia  longe  iucomparabililcr  cjus  gloriosus  " 
triu.npbiis  :  poslquain  susceperat  populi  quae  pro* 
scqtiuntur  apostoli,  comitantur  capiivi,  occurrunt 
aii^^eli ,  qiiein  suscipit  solium  Palris  excelsi.  To- 
piili  cum  fervore,  apostoli  cum  amore,  cnptivi  cum 
bonore,  angcli  cuin  siupore,  soliuin  Patris  cuin 
decore.  Oniiies  boc  agunl  cum  psalmis,  et  byinnis, 
et  canticis  spiritunlibus.  Audl  serinoiiein  pnpuli  : 
t  Surgnni  et  circnibo  civilatem  per  vicos  ct  platens, 
qtixram  quem  diligitanimamea"'.»  Sedcautantse 
iiivlcem  adinonentes :  c  Si  consurrexistis  ciim  Cbristo« 
quie  sursum  sunt  qitxritc.  '*,  >etc.  Iiem  :  c  Vciiiie, 
asccndjmiis  ad  moiileui  Domiui  '^. »  Scil  quia  cor- 
porea  roolc  gravainnr,  compatilur  nobis.  c  Non 
eniin  babemus  pontificem,  qut  nou  possit  compati 
infirmitatibus  nostris'*,  >  ctc.  Audiie  nuiic  quod 
asceiidit :  c  Cbristus  assistcns  Pontifcx  ruturorum 


gratias  agentes  aiunl :  «Salvaslinos  de  aaiigeutibiis 
nos,  et  oilienies  nos  confudisii  **.>  Iicm  :  c  Mngiiifi- 
cnsti  populuiu  tuitm  ct  bononisti  *\>  Uude  :c  Paulu- 
lum  cuin  perlransisseui  cos,  inveni  qHcm  diiigit 
auiina  mea;  leuui  illum,  nec  diuiiitam  doiicc  iu- 
troducam  illum  iu  doiuuin  niatris  iue:r,  ct  in  cubi- 
cnlum  gcnilricis  niex  ***.  >  Occurrunt  angili  cum 
sttipore.  lliidc  '^  • 

Tremunt  videnfe*  nngeli 
Vena  vice  morialiuni, 

Uiideaiunl :  c  Quis  est  iste  qui  vcnit  de  Edom,  tiii* 
ciis  vcsiibus  de  Bo:>ra  ?  Ute  forinosus  in  stola  sua 
gradiens  in  niuliitudine  fortiiudinis  sux  **.  > 

Istii  ergo  esl  gantlium^ 

Eo  auod  iriitmphal  ilte  tplendidui 

Et  Jignus  amplttudine^ 

Soli  poliqua  palriam^ 

IJnam  [ert  rempubiicam  **. 

Pater  ipse  suscepit  ciiin  dccore.  Nec  mirum ;  qaia 

c  speciosus  forina  prx  filiis  bominum  ^*;  >  et :  c  Om- 

nis  pulcbriindo  Doniiiii  exaltaia  esi  siipra  sideia 

et  iu  nubibus  elevata  ^'.  >  Inde  ^* : 

Palrit  prwtentani  vuiiibut 
Victricit  carnit  gioriam, 

Iiide  ipse  pater  psallit :  c  Filius  nieas  morlnui  fiierat 
et  revixit;  perierat,  et  inventus  est  **.  i  Ideo, 
c  gaudereoportebat,etepulari  '^i  quia,c  Gavisasuiit 
coeli  regna  redilu  Unigeniii  *'•  > —  c  Postula  a  lue, 
et  dabo  tibi  gentes  hxreditatein  tiiam,  el  posses- 
sionero  taam  ternilnos  terrae  **.  i  Ipse  quoqiie  Cbrl- 
sius  ait :  c  Pater,  manifestavi  nomcn  tuum  bomi- 


bonoruni  per  amplius  et  perfecttus  tabernaculum 

iion  inauufnctum,  ascendit  semel  iu  Sancla.  (eteri.a  C  »'»>"»'  ^"o»  ^^««i»*» ««»».  «""«  «"»«•«  ^^  lc  ^c»»o 


TT 


.1 


rcderoptioiie  iuventa**.>Pontifex  fuit,  qit.tsi  pontem 
faciens  quo  post  ipsuin  asceudcremus  in  cocium. 
Poiis  ille  fuil  crux,  pous  propriuui  corptts.  Crux, 
quia  pcr  liguuni  salvi  facti  suiuus,  et  per  sauciam 
cruceni  liberaii  suinus;  corpus,  quia  c  sicut  aquihi 
provocans  ad  volaiiduiit  pulloa  suos,  et  siiper  eos 
volilans,  expandit  alas  suas  et  nssunipsit  eum,  at« 
queportavit  buuieris  siiis  **.  i  —  Dux  fuisii,  Douiine, 
in  ttiisericortlin  puptilo  quem  redetnisti,  et  poriasti 
euiu  iu  rortitudine  tua,  in  babitacnlum  sanciutn 
luuni**.  I  Sic  proscquuulur  apostoii,  cutu  aniore 
rccolentes  illud  ejiis  promissitni :  i  Vos  eslis  qui 
pennansisiis  mecum  iii  teiitaiioiiibus  iiieis,  et  cgo 
dispotio  vobis  regniitn  **.  >  Uiide  sic  proscqituntur: 


llabet  orationem  pro  jubilo  :  c  Paler  sancie,  serva 
eos  in  noinine  tuo,  quos  dedisti  niibi  **.  >  Ecce  qula 
c  advocatum  babemus  apud  Patrcin ,  Jesum  Cbri- 
btuin  justuin ;  qui  factus  est  prupiiiatio  pro  pec- 
catis  nostris  '*.  >  —  c  Egrcdiamur  ad  eum  extra 
castra  improperium  ejus  portantes;  non  euiui  lia- 
beiuus  bic  manentcm  civilntcin,  sed  futuram  iiiqui- 
riinus**;  >  ubi  vadit  parare  nobls  locatn*^ 

Ad  quod  notauduin  quod  est  locus  militise,  est 
locus  miserix,  est  locus  tbronus  jusiiiis?,  est  locus 
solium  glorix.  In  priino  venit  bomo  daiunatus,  ot 
stcrnaliier  pcreal,  ut  ad  imitanhain  Cbrisii  roili* 
tinni  se  exerccat ;  In  secundo  est  hoino  daninatus. 
ut  xtcrnaliter  pereat,  ad  tcrtium  voniet,  ut  opera 


cTralieiiospostle,currcntusiuodoremuiigiieuloruni  '^  son  judici    exbibcat;  ad  quartum,  ut  soliuin  glo- 


liioru:ii**'.i  Etexamore  clniiiaiii:  t  Fili;c  Jcrusnlcin, 
nniitiate  dileclo  qiiin  amoiclaiiguco  **. i  Siojubilnnt 
uposiuli  Clirisio  asccudciili,  et  c  rcversi  suul  in 
Jcrusaleui  cum  gaudio,  ei  eraiit  unaniines  iit  ora- 
tiotie*'',>  nos  ad  or;tiic:iis  uuauituitaiein  iuvitanlcs. 
Sequitur  :cCotniianlurcaplivi  cutn  bonoreclninantcs : 

3. 


riae  lciicat.  Ad  primuiii  veuii  Cbrisius  liouiiuem 
rcparare,  ad  secundum  electos  suos  ab  eo  sepa- 
lure,  ad  tertiuni  vivos  ct  u  ortitos  jiidicare,  quar- 
tiim  vadit  iiobis  prxpnrare.  In  loco  inilitlK  fuit  et 
iiivenit  hoiuinem  in  loco  borroris  et  vaslae  soU- 
tudinis  **.    Dc  inferno  aii  Petrus  :  c  Oportct  unum 


••  Coloss.  3.     •'  Micb.  4.      ••  llcbr.  4.      ••   Hebr. 
Cnul.  I.      ••  Cani.  5      •*'  Acl.  I.     •*  OOic.  Eccles. 


■^  Psal.  57.  •»  Joau.  14.  ••*  Caiil. 
9.  ••  Dcui.  oi.  ••  ExiMl.  15.  ••  Liic.  2i. 
•»  Ps d  45.  ••  Onic.  Ecclcs.  ••*  llaut.  .^.  «^  llyiiiu.  tccl.  •*  Isai.  (J5.  ••  llymii.  Eccl.  ^»  iSal. 
44.  »*  OHic.  Kcclc.  "  OJIic.  miss.  "  Liic.  1.5.  '*  Ibid.  '•  Oflic.  E.ile.  »•  Psal.  2.  "Jo^n. 
I  7.     »•  Ibtd.     »"  I  Joan  «.     ••  ikbr.  13.     •»  Joau.  14.    •*  Dcui.  5i. 


711  THOSIiE  CISTERC.  £T  iOAT^.  AU>limi  71« 

cx  vobis  sumere  sortem  ministerii  hujus :  de  quo  A  a  Tolupiaiilms  munili  resirictis  lumliis.   In  tjn 

**  «  porla,  lil  esi  in  ingressu  esl  illa  prolNiliai  pisdM, 
id  est  pecnslis  piscina,  in  qna  laTalianl  saeerdoici 
bosli»  cames,  id  est  bapilsmns  in  quo  oporlei  li- 
vari  roa  qoi  ecclcsiam  iulrant,  ad  iminobndani 
propriam  camem  pcr  poenilenliim  in  qua  desces- 
debai  angelns  el  sanabalor  nnas  •*.  Quia  Cbrisuit 
bapiiialus  esl  primns,  el  posl  enm  in  nnilalc  fiilei 
populus  Ccclesiae  bapiiiaius  ,  a  peccaiis  esl  sana- 
tns.  Ibec  civilas  qoondam  fuii  Scon  regis  Amor- 
f  haeorum,  id  esl  diaboli  qui  esl  rex  amaricaniiuin, 
qftoil  soual  Amorrhxus.  Ilaec-piscina  qoaUtor  signi- 
ficai  piscinas.  Prlma  esl  legalis,  secnula  inllialis, 
lerlta  sacramenlalit»  qnarla  moralis.  Prinia  esi 
legis  lexius,  secunda  bapiismns«  lenia 


prxvaric^lns  esi  Judas,  ei  abiii  in  locum  suum  *'•> 
id  esi  in  inremum.  De  judicio  :  c  Argenium  habei 
principlum  venarum  suanim,  ei  auro  esl  locus  in 
quo  confleiur*^,!  scilicei  judicium.  De  quarto  : 
c  Domine,  dilexi  decorem  domus  lu»,  ei  locuin  ha- 
bilalionis  glori»  loa***.  >  liem  :  c  Facius  csi  in 
pace  locus  ejus,  ei  habitatio  ejus  iu  Siou  '*.  >  llluc 
vadii  Gbristus  parare  vobis  locum,  ibi  esi  lurris 
illa  eburnea,  de  qua  nunc  agiiniis.  Noiandum  autem 
quod  esi  iurris  defensionis,  esi  iurris  speculatio- 
i)is«  esi  iurrls  jucundae  habitalioiiis.  Iii  prima  enim 
homo  defendiiur,  iu  secunda  provenius  noster  as« 
piciiur,  in  leriia  flalus  vitalis  aorae  carpiiur.  Isi» 
ires  in  his  Caniicis  invenluntur.  De  prima  :  c  Sicui 
lurris  David<iollumtuum,qu»  aBdificalaesicumpro-  ^  Chrisii  corpns,  qnarU  humanns  aflecitts.  In  prima 


piignaculls ;  mille  clypei  pendeni  ex  ea,  omni«  ar» 
inatura  rortium  '*'ilnde  :cEsto  nobis,  Domine,  iurris 
rorliiudinis  a  racie  inimici  '^.  >  De  secunda  :c  Nasus 
lunssicui  iurrisLibani,  qiiae  respicii  conlra  Damas- 
cum  '^*.>  Inde :  c  Yos  qni  in  lurrlbus  esiis,  aperiie 
porias,  Dominus  omnipolens  recii  virlutem  ma- 
gnain  **.  >  De  teriia  :  CoUum  luHm  $kui  iurris  ebHr» 
nea,  Ebur  candidum  esl,  frigiduin  esi,  forie  est. 
Candidum,  propler  glorificati  corporis  jucundita- 
lein ;  rrigidum,  conira  «slos  ienlaiionnm ;  solidum 
ei  forte  conira  mondanam  conniplionem.  Bic  chI 
Chrisius  qiii  nos  capiti  noslro  copulal :  in  prima 
per  fidem,  in  secunda  per  spcm,  In  lertia  per  spe- 
clem.  Ad  quam  nos  penlucai. 

CuUum  iuum  (vel,  secundum  aliam  Iranslaiionem, 
eervix  iua)  $leui  iurrie  ebiirneam 

[Cabd  ]  Ac  si  dicaii :  Cervix  ma,  id  csi  eminentia 
aliiiuUinis  luae  esl  ticui  iurrit  ad  rerugium  mise- 
roram,  ei  haec  iurris  est  eburnea;  babei  enim  can* 
dorem  caslilalis  el  firmitatis  constaniiam.  Nec 
solum  caudor  aui  firmitas  in  ebore  designaiur,  bqiI 
boc  eiiam  quod  ebor  esi  os  elephaniis  quod  animal 
habei  inimiciiias  naiurales  cum  dracone,  ei  ipsa 
beala  Virgo  pugnam  habei  cuin  hoste  nostro  per- 
poiuain ;  ui  nobis  praeslei  derensiouis  auxilium. 
Stiquitur : 

Oculi  iui  ticui  piteincB  in  Hetebon^  quas  tuni  in 
porta  filia  muliitudittit» 


observanles  lavabanlnr  lemporali  pceua,  in  secnmla 
peccaiores  ab  oHginali  cnlpa,  in  leriia  esi  sacra- 
menionim  vis  regeneraliva,  in  qnaria  bvainr  oT- 
fensa  qvoiidbna.  In  prima  esl  aqua  bi^lorica  . 
qulnqoeporUens,  qoinqne  libri  Moysi  c**  In  his  Ja- 
(*ebai  mnliiindo  langnenlinm  ,  i  scilicel  qni  eraat 
in  peccaiis  inveieraii :  langnor  enim  csl  norbus 
inreicrains;  <  caecoram,>  qnia  sine  lultfHigenlia 
spiriiuali;  <  elandoram,>  qnii  soli  inniiel>anlar 
operi;  c  aridoram,  >  qnia  carebanl  graiia;  <  ei* 
spectanlinm  aquae  moium,  i  scilicel  sanciorum  Pa- 
iram»  qni  exspeciabanl  advenlum  Chrisll,  id  esl 
Angeli  magni  consilii,  qni  descenderei  in  Kagnan 
pisciiiam  veniens  in  mnndumt  el  sic  moveramr 
aqua,  id  esl  In  spiritalem  intelligenliam  lliiera, 
vel  ausieriiaslegis  in  grailam:  eisic  sanarelor  unns, 
id  esl  unnin  fiereniomnescredeniet  in  Chrislo.  Se- 
cunda  piscina  esl  baplismus,  qnam  dixinras  ioi- 
lialem,  quia  esl  iniiium  omninm  sacramentonmi, 
ei  tn  ea  omnes  iuliianinr  fideles.  Ejiis  aqun  male- 
rialis  csl,  sed  sanclificaia.  In  ea  desccndit  magai 
consilii  Angelus,  quoniam  esl  a  Joanne  baplizaios. 
Iltc  habei  quinqne  ponlcns,  scilicei  illos  quinqos 
actus  qui  observanlnr  in  rorma  bapiizandi.  Yd 
juxia  quosdam ,  pabolnm  salis,  anriom  liniiio,  in- 
gressus  iii  ecclesia,  scapnlaram  el  pecioris  unciio, 
inna  iniinciio  in  aqna.  Primus  esi  exorcismus,  id 
esl  adjuralio  qua  expeHitur  diabolus,  qni  in  lau* 


[Tno.]  Oculi  isii  sunt  praedicalores,  qiiia  arcaiia  j^  guore,  id  esi  consueiudine  peccandi  lenebal  mulios, 


Scripiuraram  discnni  in  occulio.  qux  loquanlur  in 
apcrto,  unde  Ulios  nuiriani  Ecclcsiae.  Hi  incrito 
pisciuis  coniparaniur  in  porta  civitalis  Uesebon 
ro!islruciis.  Quam  civilaieni  ob  iiicolarum  abuii- 
danliam  filiam  mulliludinis  appellal,  quia  siciit 
e£dciu  piscinae  confluentibus  ad  sc  civibus  conli* 
niiani  solebanl  pnebere  aquarum  copiam,  ita  do- 
«lores  suis  audiloribus  fluentia  doctrinae  praebcre 
iioii  ccssant.  Ilesebon  vero  quae  eingulum  nicerorii 
diciiur,  est  Ecclesia  ,  qnae  gaudia  lemporatia,  qux 
prius  habuit  pro  pcccatis  modo  liigcl  cuni  lacryiuis. 


ei  hoc  signum  qood  sanaiur  ibi  mnlliiucio  langnea- 
liuni ;  secundus  aclns  esl  calecbismus,  id  est  in- 
siraciio,  scilicei  quid  esl  lenendnm  Chrislianis,  in 
quo  saiiaulur  cxci;  lerlium  csl  fidei  proTessio,  et 
Satanx  abrenunlialio,  in  hoc  saranlur  clanJi,  quia 
non  reclc  ambulanl  in  fide;  ouartum  esl  unctio 
chiismalis  ei  olci,  in  hac  saiiantnr  aridi,  scilicci 
qiii  eraiii  siiie  Dei  graiia ;  qiiinlum  esl  aquae  iiii- 
mcrsio,  in  hoc  iuipletur  eonim  desidcriuin ,  qiii 
csspcclabant  aqurc  moium,  td  esl  niui.mioncNi  bi- 
slorix  in  spirilualcm  intcUigcniiam ,  tcI  ausicri- 


•'Afl.  1.    •WobSS.    ••Psal.i.K 
••  Juaii.  5.    ••  Ibid. 


•• 


Psal.  75.     •••  Caiii.  4.    •»  Psal.  60.  •''  Caui.  7.    ••  Oflie.  Eol. 


COMME.NT.  I>  CANTICA  CVNTIC.  —  LIB.  X. 


1\X 


miscricortnam.  lii    bis   (tiii!ir|iie   aclibns  A  siim  :  i  Tr  kc  ine  posi  lc,  currcmns  iii  odore  11:1- 


beneficia    in    baplisnio    coliecta*  'n    bis 

generibns  honiinuin  iiilelligniiiur.  Lnn- 
Hini  laiigiior  nalurx,  iil  esl  fomes  peccali, 
ir;  cxcis  originaiis  culpa,  pur  (|nain  genus 
n  caeoabatur,  rcmillilur;  clautii»,  for.ituilo 

donaiur ;  urttlis,  per  graliuni  exlcrior 
ilio  relixaiur.  Cxspecl:)iitibiis  aqn;e  ino* 
;nuiii  coelornm  apcriinr,  nl  aqna  nosirse 
mis  in  aqnani  iiicorrnpiionis  convertalnr. 

:  c  Fluminis  inipelns   Ijclilical   civi(at(Mi) 

piscina  esl  Christi  cornns.  Ila?c  hahet 
laterialein  qnx  ile  laiere  ejiis  cxi\il*\  et 
in    qui    peiTccte     nblnii.    Ilanc    dixiinus 


gneniorum  tnorum  S  >  Dc  quinlo,  peraquam  biijni 
pi<)Cin:e  qiix  niola  est  egrediens  de  lattire,  moia  o«t 
aqua  lam  lulpx*  qnam  paMia*;  nnde  Piop!idta:  i  Vidi 
aqnaiii  egrcdieiiiem  lie  lcniplo  a  tate  e  dexlro,  rt 
oiiiiics  ad  qnos  perveiiit  aqua  ista  saUi  racli  sunt^  1 
Va  his  aqnis,  scilrcet  cnlp.e  ct  poenx,  dicit  David  : 

<  Salvuin  me  fac»  Dcus,  quoiiiain  iiilraveiiint  a-|  ;e 
iisqiie  ad  animnni  meam  *. » 

De  hac   mniationt^  iiostra;  miseri;c  dic'uin  csu 

<  Yidi  coelnin  noviim  et  terrani  r.ovam,  >  id  e&l 
«niinam  ci  corpn<,  <  et  irarc  noii  est*,»  id  est  ama- 
ritudo  cnI|).T  ei  rneiirc.  Qnarla  piscina  est  cor  bo- 
ininisquam  nioralom  diLimns  :  h.xc  habet  aquas 
siiaf»,  iil  cst  :  ncriioiics.  Quaiido({ne  poitlcus  babet. 


italein,  qiiia  ab  ea  multa  alia  s:'.cramciita  ^  soilicet  quinquc  seiisus:  h;cc  habct  aliqnaitdo  aquas 


^flicaciam.  In  bniic  desceiidil  migni  ron- 
elus,  id  est  Dei  Fiiius,  assMineiis  camtMii 
n.  Et  niola  cst  aqiia  i)os(r:r  rnlp.T,  pro 
epimns  aqiiam  grali;c.  Wivc  qiiinque  por^ 
bei,  8(  ilicel  quinqne  viilntra  peihini^  nin- 
ateris.  In  bis  jacebal  mitlliludo  l.in;*iien- 
rniptioiie  natnrx;  coccorum,  teiicbris  ig:iO' 


iiubidas,  u\  esl  turpes  :'flcclioiics,  aliqnaiulo  cU- 
ins,  scilicct  sanctas  afliciiones.  Ila:  quaniloquc 
sirgenies  ab  iiiteriori  derivantur  per  sensu:/  arf 
cxtcriora  ;  umlc  romiiius  in  Evangelio  :  1  Non  qiiod 
iii  o.s  in;ra(,  coiiiqiiiiial,  sctl  qiioil  de  corlc  procc- 
dil.  De  cordc  cnini  cxeiirit  ct  gitationcs  tiial.x,  ho- 
inicidia,  ntlnlleria,   ^*  »  ctc.  Qnandoque  autcm  ah 


crlanthiriini,dissoIula  cvagatioiic;;)ritlorn!t),   **  cxlerioii  pcr  cosdem  sensns  iiitcrins  fluuni,  iiii.'i) 


le  graiis  ;  exspeclantium  aqux  nioluni,  id 
ionem  culpx  et  rerorniationiMii  pcrnae.  Ctir- 
in  naliirx,  (jiia  culpx  et  pt£:ix  homo  siihji- 
;  tentfbris  ignoraittij;,  qna  morhus  ignora- 
issolnla  evagatioiic,  qiiia  dc  niedicina  tte- 


propheia  :  <  lutravit  mors  per  fciicslras  nostras, 
ci  ingrcssa  csi  doninin  nosiram,  disperdcre  ibi  par 
vulos  nosiros  *^»  In  porticibus  ejus  jac  l  inuhiludr 
languentium,  cxcornm,  claud  >rum,  aridorum  exspe 
ctnnliunu  Languidi  pusillaniiuitale,  crci  ii.untli 
ur;  ablutioncin  culp;e,  el  rerormaiionem  ^  vanilate,  clandi  parccntcs  pedi  spirituali,  ei  iniii- 
iiod  (ler  proplietas  promillehatnr.  De  piiino  teiites  in  cariiali  pcdc,  aritli,  qui  bona  faciiint  sine 
I  Oiniie  capnt  langnitlnm,  et  onine  cor  mo^-  devolione,  exs^.ectanles  aqux  moinm,  (;:ii  pcccnnt 
>  Sed  in  hac  pisciiia  ,  <  Vcre  langiiores  ct  tainen  exspectant  locum  vcnix  Pusitlauiniita!f. 
ipse  tuliL*^  »  Dc  secundo  :  <  Cx>ci  snnt  et  quia  liment  religionis  a^peritatcm,  niuudi  vanitaie, 
icorum*'; »  cl :  <  Cxcitas  ex  parte  conti^it      quani   putaiit   sunnnam   bcatitudiiiem,    hini;enlc* 

pedi  carnali,  qiiia  delectat  cus  dcscciid(*re  iii  cuui 
vilitalein,  facicntcs  bona  sine  dcvotione,  pro|:tor 
scrvilem  limorem,  tcI  laudis  amorem.  Exspectantci 
at|nx  inotuin,  id  est  peccatorum  vcniain,  scienles 
Dcnm  misericordem.  Prinii  <  tiepidaverunt  tiiiiore 
itlji  iion  erat  timor  '*;  >  de  seruiidis  ail  David  : 
<  Lnmen  oculoriim  nicorinn  ipsuin  non  est  nie- 
cuin  **.> — <  Invetcrati  sniit  et  claudicaveriint  a  se- 
iiiilis  suis  ^^ ;  >  dc  qn.^iriis  aii  iob  :    <  Si  contii  ue- 


**•  >  Sed  per  aquam  liiijns  piscinae  illnmi- 
ib  eo  qni  <  illuniinai  omnciii  boniint.^m  ve* 

in  hunc  niunduin  *** : »  slcnt  scriptn.n  esi 
iCta  :  <  Tuiic  aperientnr  ocnli  caecarnni,  ct 
iirdoruih  patebuiit  *'. »  Sctl  suam  iiilirnt:- 
:iebal  Davtd,  cum  diceret :  <  Miscrcre  niei, 

quoniam  infinnus  suiii  **.  »  Dc  lertio  dicit 

<  Genua  dissoluta  erigiie,  gre^jsns  reclos 
sdibns  vestris,  ut  non  claudicans  qiiis  er- 


—  <  rorli,  aii,  animo  es!o,  in  proximo  est  p  ril  Domlnus  aquas,  oinnia  siccabniitur ;  si  emiscr  t 


I  cureris  ***.  »  De  qnarlo  coni|uei'itur  Da- 
^efecerunl  sicnt  (umus  dics  niei,  et  oinnia 
a  sicnl  cremium  ariicrnnl  *;>  ct :  «  Pcr- 
;um  nl  feiiu.ny  et  arnit  cor  meuin  *;  »  ct  : 
eisicnt  iiiiibra  declinaveruiit  et  sicnt  rennin 
Sed  uiictioiiein  attulil  graliiC,  qiii  dixit  . 
is  Dci  super  me,  co  quod  unxerit  me,  ad 
iiidnni  inaiisuetis  misit  me^.>  Itaque  <  Un- 
balieiis  a  sanclo  :  et  ipsa  docet  nos  de 
'. »  Uiide  149  babelis  cJamare  post  ip- 


cas,  subvertent  terram  ";  >  de  quiniis  :  1  AliyssiK 
auiem  vallavii  iiie,  el  pelagus  cooperuil  capiii 
ineum  **.>  Pulas  \i  lebo  lemplum  saiictuiii  tnuiii 
aquis  istis  inotis.  Aiigclns  Doinini  descendil  in  banc 
piscinam ,  et  movet  aqiiam  :  quoties  Christns 
iiispirat  cor  nostrum,  et  stulias  alTectionet  con» 
vcrlit  in  bonas.  Qiiae  sicut  dictum  de  inaiis,  ali- 
qiiando  interins  orinntnr  et-deiivanlur  per  sensus 
atl  exteriora ;  iinde  '*'  :<Domine,  >  a  tinioreluo<conce^ 
pimus,  »5cilicet  in  corde,  c  etparlurivimus  >  operandi 


I.  45.    **  Joan.  19.     »•  Isai.  I.     **  Isai.  55. 
0.     *•  lltihr.  M.     »••  Tob.  5.     •  Psal.  iOI. 


*•  Matth  15.    »•  Rom.  II.    *••  Joan.  I.    *»  Isai.  55. 

«  Ihld.  •Ibld.  Msal.  61.  •  I  Ji»an.  •«.  •  Cant  I. 
ril.  *  Psal.  68.  »  Apoc.  21.  »•  Mjtth.  15.  **  Jer.  1).  »»  Psal.  52.  "  Psal.  17.  »^  Ps;iL  57. 
i.     »•  Jon.  2.      '«-Ua.  26. 

Patboi  .  GCVI  23 


715  TllOM.f;  CISTERC.  £T  JOAN.  ALGIILM  71  € 

delil)enitionem ;  €  el  pcperimus  spiriliim  >  salulis  in  A  (iauuni  scd  Dei  Tavorein  qux»ivi(;  uiide  Apo  Mhis 


operaiione.  Ei  aliquando  exierius  fides  orilur,  ci 
inius  fcrlur;  unde  :  i  Quia  Yidisii  ino,  Thoinn,  crc- 
didisli  *^»  Prius  enrin  vldil  exterius,  unde  fidcs 
nala  est  interius.  Quatuor  aquas  legiinus  miracii- 
losemous,  scilicei  llara,  iinposiiioneligui,  amari- 
tu.linem  in  dulcedinein  nuiiasse  *^'  :  Jurdanein  ad 
transitum  arc»  de  deserlo  in  terrani  promissioiiis 
cursum  souin  louverlisse  ";  aquas  Jcriclio,  Elisaio 
inrundente  sal,  eorrupiionein  iii  sanitatcin  vcr- 
lissc  " ;  Dominum  aqnain  in  viiiuut  mutassc  '^. 
Priina  aqua  niulnvil  saporein,  scctinda  cnrsiiin» 
leitia  eflectuin,  qtiarla  spi*cieni.  Priina  csl  in^pctus 
tritiulatioiiain,  secunda  cst  fluxiis  afleclioiiuni , 
tcrlia  eorrupiio  nioruih,  qiiarla  abusus  graliarinn. 


nd  Timoibcuni  :  •  Noli  iiegligere  graliam  qux  i» 
te  esl  ",i  quod  faccref »  si  favorcm  bumanum  hide 
cxspifctaret.  Inde  :  i  Videie  ne  in  Tacnum  gr»ti»ni 
Dei  rccipialis  '".  >  Hi  bo.:a  qnx  sint?  devolioue  fa- 
cicbani,  jam  devoic  raclcntes  sicci  oon  sonl,  allen- 
deiilei  illud  evangclicuni  :  c  Cuui  jejuuas  onge 
cnpiit  tuum,  >  id  cst  aiiiinam,  c  ei  faciem  loain 
lav;r**,  »  id  csi  conscieutiam  luani. 

Oculi  lui  iicul  pitciuiB  iu  HchthM  qni  sunt  m 
porla  fHia  muitiludimi, 

[Cabd  ]Filia  inultiludiiiisnon  lantoni  uniuspatrif, 
dicilur  pcccnlrix  airima,  qax  non  est  Christi  lllia, 
scd  lct  (!amio:iUin  quot  vitiis  est  polluta.  Port^  oolfm 
litijiis  filiae  csi  porta  oculoruin,  per  qnam  frcqueti- 


De  priina  :  c  Salvum  me  Tac,  Deus,  quoniaui  i:ttra-  B  t(;r  iiilranl  qni  aniinani  deprsedantur  skut  habetur 


veruiit  aqu-e  usqne  ad  aniinain  mcntn  '*;  »  dc  sc- 
cunda  :  c  Vox  Domini  siiper  aquas,  Deus  nt:ijesln}is 
iutonuil,  Dominus  soperaquas  uiullus"'; »  delenia ; 
c  Eripe  ine  et  libera  me  dcaquis  mullis  et  dc  niaiiu 
ttliorum  alicnoruin  •»;  >  de  qtiarta  :  c  Argeiiiuin 
iuuin  versum  cst  in  scoriam,  viiium  luuni  uiistuni 
cstaqtia*'.»  In  inoio  priinx,  sanaulur  l.inguidi 
pusillaniuiitale.  Dum-  enhn  rccolunt  Cbristiini  pro 
se  in  ligno  pcpcudissc,  tribulalio,  priiis  airaia,  iu- 
cipit  dulcescerc ;  unde  :  c  Rccogitatc  Hluni,  qui  la- 
2cm  siistinuit  ndversus  scnicli|>suni  coiilradiclioiicin, 
-•it  non  ratigcuiini  aniniis  veslris  dcficicn'es*^> 
Item  :  c  Dieite  pusillanimis :  Nolite  tmicrc  **.i  In 
moto  secundx,  sanantur  caeci.  Cum  eniin  \ident 


sitpcrius :  c  Oculus  incus  dcpracdaius  est  animant 
iiieaui  *\>  Vcrum  cuin  poenitet  ni.ima  peccairix,  io 
bac  porta  suni  pisciiix,  id  eil  aqiiaruiny  et  lacrj- 
innrtiin  copia:,  qiix'  pisciiia:  dicunttir  esse  io  Ilese» 
bon,  quae  intcrpretatur  cingutum  itKrrorti,  Id  esl 
uiaM-or  ciugcns,  ut  inttlligaiur  intraiibiihe.  ^iam 
iiiocror  pGcniteulise  cingii  liominem;  ei  reslringii 
pi  C(-aior»ni  saniem  :  sicut  ruta  cingit  voliieraliiaib 
et  re&iriiigii  sanguiiiis  fluxuin.  Hujus  einguli  dcfe* 
ciiiiii  deploril  Isaias  *'.  Nou  est  malagma  appo- 
nere,  iicque  alligaiura«,  neque  oleuni.  Commeiid.ilur 
crgo  bcata  Yirgo  a  graiiti  lacrymarom  in  hoc  Ter* 
siculo,  qiiod  videlicct  sic  aboudavcrunt  oculi  cjus 
in  lacryinis  devotionis,   sicut  abumlant  lacrjuiis 


w^ , —  _  ^ —  —  ,   —       —   — ^  — 

,  id    est  cariiein  Doniiui,  irnnscuntem  de  ^'  paeniieniix  oculi  pcccatoris  *'.   Dicll  ergo  :  Oculi 


aream 

deserto  hujus  mundi  in  tcrrain  promissioiiis,  id  est 
patrine  coelestis,  ciiguni  posi  ipsain  cculos  respi- 
ciculcs  superna,  et  abjtcieiitcs  albtigiiiem  mua- 
daiiae  vanitatis  ;  ct  prios  sianl  aqtix,  qux  ibant  in 
liiare  Mortuum,  id  est  cogiiationcs,  quue  duccbaiit  ad 
i:.iernuui ;  secundo  crescunt  iii  mt.ntcin  ninguuin, 
id  csl  crcncuuiincbariiatisaacctniu;  leriio  conver- 
liiiiiiir  usque  ad  Sarlban  **,  quod  inlerpretntur 
tribuiatio  fiorum^  quia  lanium  crescil  charit.is,  ut 
ile^idereni  paii  propier  Clirisiuui.  Ecce  iuipleluin 
est  illud  prophe.tjcuin  :  <  Apcriciitur  ociili  caeco- 
rum  *\i  ut  dicit  Aposiolus  :  c  DeiisPater  dct  vobis 
illumiiialos  oculos  cordis  yestri,  ui  sciatis  qu;e  sit 


tui  in  abuiidaiiiia  lacryinarum  devotiunis  eiarooris 
similes  sunt  pricinis,  id  est  aqiiaru:ii  copiae,  existcn- 
lium  in  Hescbon,  id  esi  iu  iiiccrorem  poeuilcmia: : 
qiii  peccaii  vutiicra  restriiigit,  iie  fluani,  ei  isle 
|iiscinac  iunt  tii  porta  filio!  muililudiuii^  id  c»t  iu 
oculis  animae  peccairicis,  quu:  pQeniiensdeflcl.quod 
luulioruin  fuerit  filia  viiioruni.  Iteron*  solatiuni 
pcccatoruin  siibdiiur  in  laude  Virgi.nts. 

Xatui  iiiui  ticut  turrii  lAbani ,  quce  reipicU 
conira  Dinnaicum. 

[Tno.]  Quia  pcr  nasum  solent  odores  cl  fetores 
disceriii,  pcr  illom  designanlur  dispcnsaiores  verbi 
Dci ;  qui  superius  ex  eeriis  causis  iii  ubcribos,  collo 
ftpes  vocationis  ejus  **.»  lii  moiione  aqux  ierti;c,  d  eioctilisCcclesiaesunt  dcsigiiali.  Discreiioneoieniin 


sauanlur  claudi ;  Elisaens  cniui  qui  dicitur  Dei  mei 
tatut^  id  esl  Cbrislus,  iniitit  sal  in  aquas  corni- 
ptas«  scilicet  veTl)i,  exenipli,  niiraculi.  Qiiae  videnles 
el  audieiites  qui  corrupti  erant  nioribus,  quibus 
male  anibulahanl,  quasi  pede  corrupio  ei  se  con- 
formantes  sanos  assuinunt  inores,  quasi,  reJicto 
pede  debili,  foriiori  adlixreiites,  ut  dicant :  t  Pcs 
iiicus  sielii  iu  directo**,!  sicnl  aii  Isnias :  cTuncsa- 
liet  sicul  cervus,  cbudus**.!  Iii  inotii  quarlxaqiiXj 
sanauiur  aridi  videiiies  quod  Cbristus  pleiius  graiia 
otveriiale  iii  otnuibus  qux  graiiosc  egii,  tiou  tuuii- 


habere  dcbenl,  quae  est  niaier  virtulnm,  ot  scbnl 
disrcrnere  quis  vere,  quis  licte  anibulet;  nc  viiiani 
specie  virtuiis^e  palliel.  Qui  autetn  babent  gratiam 
iiieiilo  iurri  Li^ani  coiiiparaiinir,  quie  rapicii  conira 
Damascum,  quia  einiiieutissiiuuiu  letient  lociiiualiis 
prxvidenles  :  et  idco  sunl  iii  Libano,  inonle  excelso, 
ei  forliier  proEcclcsia  susiiiiciit  ailversiialus,  onde 
suui  lurris.  Dainasciis  potui  taagHinit  dicilur,  i.l 
Cst  diabulus,  qui  siiil  sanguiiiciii  nosirum,  id  est  vi* 
iam.  Vcl  per  Daiuascuiu  cariiales  debignautur  , 
conira  quos  poiiitur  lurris,  id  esl  forti4udo  praedica* 


*»  Jonn.  20.  »'*  Exod.  45.  »•  Judic.  0.  »•  IV  Reg.  2.  *•  Jonii.  2.  *»  Psil.  68.  •»•  Psnl.  2!J.  .** 
Psal.  lio.  "Msa.  I.  »^  Hcbr.  12.  *•  Isa.  5;i.  ••  Josiie  5.  •' Isa.  55.  •' Eplies.  i.  **.Psal.  2u. 
••  ha.  55.       ^»  I  Tiai.  4.     ••  U  Cor  6.     »'  yUvM.  G.     •*  I  bren.  3.     "  Cap.  5.     ••  Or(ic.  Eccles. 


709  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIG.  —  Ufi.  X.  710 

niinon;  etenlm  In  corde  Iniquiuies  operamiiii  in  A  Agamusoinnesgraii.ii  iiostnrftniiiiisjmliciynostriim 
tcrni  *^. »   CoUum  tuum  sieul  iurri$  eburnea.  Cbri-      qiiod  corpiis  vcxeril  stiblinic  nd  copli  rcgiaiii*^.  Ei  sie 


•ins  fuit  turris  lignea,  turris  lapidei,  turris  ebur- 
iica.  Lignea»  in  ciriiis  iunrinilale;  lapiJea,  in  re- 
Siirreciionis  solidilaie;  cburuca  in  asccn^ionis  jii- 
cundilate.  In  prinio  capul  copulavit  corpori,  per 
Gdei  sinceritaiein,  in  secundo  pcr  incorruptioiiis 
veriinieiu,  in  tertio  in  assump:ioiie  per  glorix  S(is- 
ceptionetn.  Inde  ipse  ait  :  €  Vado  parare  vobis 
locuin  in  patria.  Et  iterinn  vciiiam  ad  vos,  et  gau- 
c!ebil  cor  vestrum  *'•  >  Vado  parare  vobis  locuin  in. 
patria,  el  iteruin  veiiiain  ad  vos,  et  vos  educam  ^o 
liac  niiseria,  et  gaudebit  cor  vcstrum,  quando  se- 
debilis  ad  dcxieram  in  gloria.  Ad  lianc  ascensio- 
iicin  totus  iii  orbe  tcrrarum  mundus  cxsuhal.  Ncc 
iiiirum,  quia  loiige  incomparabiliicr  cjus  gloriosus  " 
triu.npbus  :  postquain  susceperal  populi  qiiae  pro* 
teqiiuntur  apostolt,  comitantur  capiivi,  occurrunt 
«nj^cli ,  qitein  suscipit  solium  Patris  excelsi.  To- 
piili  cum  fervore,  apostoli  cum  amore,  captivl  cum 
lionore,  angcli  cum  siupore,  soliuin  Patrii  cum 
clecore.  Onines  boc  ngunl  cum  psalinis,  et  byiiinis, 
ei  canticis  spiriiunlibus.  Audl  sermoiiem  pnpuli  : 
i  Surgnni  et  circtiibo  civiiatem  per  vicos  ct  platens, 
qiixram  qiiem  diligitanimamea"*.»  Sedcanlantse 
Invicem  udnioneiitcs  :c  Si  coiisurrexistiscum  CliristOf 
quie  sursum  sunlqiixriic.  '*,  >etc.  Ilem  :  c  Veiiiie, 
ascendamus  ad  monlein  Domini  '^.  i  Scd  quia  cor- 
l>orea  roolc  gravauiur,  compaiitur  nobis.  c  Non 
etiitn  babemus  poiitificem,  qui  non  possit  compati 
infirmitaiibiis  noslris'*,  >  ctc.  Audilc  nuiic  quod 
ascendit :  c  Christus  assistens  Pontifcx  futurorum 


gratias  ngentes  aiuiit :  «  Snlvasli  nos  de  aflligentibtts 
nos,  el  odienles  nos  confudisli  *'•>  Iicm  :  c  Mngnifl- 
cnsti  populuiu  tuiini  et  bonornsli  *\>  Uiide  :c  Panlii- 
lum  cuin  pcrlransissein  cos,  inveni  qHcin  diligit 
aniina  mea;  lenui  illum,  nec  diuiiitain  doiiec  in<- 
troducam  illum  iu  douiuin  uiatris  •ne.T,  ct  in  cubi« 
culum  gcnitricis  niex  *'*.  >  Occurrunt  aiigeli  cum 
stu|K)re.  llndc  '^  * 

Tremunl  v\dente%  nngeli 
Verta  vice  iuorialiuin, 

Uiide  aiuiil :  c  Quis  est  iste  qui  vcnit  de  Edom,  liii* 
ciis  vcsiibus  de  Bosra  ?  Iste  farniosus  in  siola  sua 
gradiens  in  niuUitudine  fortiiudinis  sux  **.  > 

hli$  ergo  ril  gaHiliHni^ 

Eo  aiiod  iriiiniphal  Uie  $plendutu$ 

Ei  dignut  nmplttudine^ 

Soli  poliqnc  palriam^ 

Vnam  feri  reinpubiicam  **. 

Pater  ipse  suscepit  cuin  dccore.  Nec  minim;  qaii 

c  speciosus  forina  prae  fiiiis  boininum  ^*;  i  et :  c  Oro- 

nis  puicbriiudo  Doniiui  exaliaia   est  stipra  sideii 

et  iu  nubibus  elevata  ^K  >  Inde  ^* : 


Palrie  prw$entan$  vuitibu$ 
\icirici$  carHi$  gloriam, 

Iiide  ipse  pster  psallit :  c  Filius  meos  morlQus  fiierat 
et  revixit;  perierat,  ei  inventus  est  **•  i  Ideo, 
c  gaadereoportebat,etepu]ari  '^i  quia.c  Gavisasuiit 
cosli  regiia  reditu  Unigeniti  *'.  > —  c  Poslula  s  mt, 
et  dabo  tibi  gentes  hxreditstein  luam,  et  pesses- 
sionero  tusin  terniinos  terrae  **.  i  Ipse  quoque  Cbri- 

boRoruui  per  ....plius  et  perfecUus  ubemaculu»  ^'"*  »"  =  *  ^''"\  "«•Vf"'"'  "»"»«•  ,^»">  )«««- 
.H>.i  .n>nufacl...u.  a»»i..<lil  semel  iu  Si.ucu.  «ier..>  C  "'•»«».  V~ *««'««  ""•". ""»«  »"'•'"  »«» ««  '«"»"•» 
i.den.t.iio..e  i..veniaH., P„„urex  fuii,  qua.i  poulem     "»'^» orai.on«.n  pro  jub.lo :  .  Paler  *a.K:ie.  serv» 


faciens  quo  post  ipsuin  asceiidcreinus  in  coelum. 
Pons  ille  fuit  crux,  pous  proprium  corpus.  Crux, 
quia  pcr  liguiini  salvi  facii  sunius,  et  per  sanciain 
crucein  liberaii  sunius;  corpus,  quia  c  sicut  aquihi 
provocans  ad  volanduiii  pulloa  suos,  ei  super  eos 
volilans,  cxpandit  alas  suas  et  nssuuipsit  eum,  at- 
queportavit  Iiutueris  snis  *^.>  —  Dux  fuisii,  Douiine, 
In  iiiisericordia  popul«>  quein  redemisti,  et  poriasti 
euin  in  fortitudine  tua,  iu  babitaculum  saiicium 
tuuui**.  1  Sic  proscquuutur  apostoli,  cuin  aiiiore 
rcculentes  illud  ejiis  promissuni :  t  Vos  estis  qui 
|ierniausisiis  inecum  iii  teututioiiibus  lueis,  et  cgo 
tlispofio  vubis  rcgnuin  **.  >  Uiidc  sic  prosoquuutur: 


eos  in  noinine  tuo,  quos  dedisti  niibi  **.  >  Kcce  quls 
c  advocatum  babenius  apud  Palroin ,  Jesuni  Cbri* 
btuin  justuin ;  qui  factus  esi  prupiiiatkl  pro  pec- 
catis  nostris  '*.  >  —  c  RgrcdiSmur  ad  euni  extrs 
castra  improperiuro  ejus  portaiites;  non  euiui  lia- 
bemus  bic  inanentcm  civitatcin,  sed  fulnram  inqui- 
rimus**;  >  ubi  vadii  parare  iiobis  locoin'^ 

Ad  quod  noianduui  quod  est  locus  militi«,  est 
locus  miserix,  esl  locus  tbrouus  justiti?,  esl  locus 
solium  glorix.  In  priiiio  veuit  bomo  daiunatiis,  ut 
stcruaiiier  pcreai,  ul  ad  imitiiUAain  Cbrlsii  mili* 
tiani  se  exerceat ;  in  secundo  est  hotno  datnuatus» 
iit  actcmaliier  pcreat,  ad  tcrliuni  vcnict,  ut  operi 


iTralieiiospostle^curremusiuodoremunguenlorum  ^  sun  judici    exbibcat;  ad  quartum,  ut  soliuiu  glo- 

ri£  iciicat.  Ad  primur.i  venit  Cbrisius  boiuiiiem 
rcparare,  ad  sccundum  electos  suos  ab  eo  seps- 
lure,  ad  tertium  vivos  ct  u  ortiios  jitdicare,  qusr- 
tiiin  vadit  nobis  prxparare.  In  loco  roiliti»  fuit  et 
invenit  houiiueui  in  loco  borroris  el  vaslae  soli- 
tudiiiis  **.    Dc  inferno  aii  Petrus  :  c  Oporict  unuin 


tuoruni  *'*.>  El  exnmore  claniuul:  (  Fili;c  Jerusnlcin, 
iiuiitiaie  dtleclo  quiu  nniorclanguco  ".>  Sicjubilnnt 
u|M>sluli  Chrisio  asceiideuti,  et  c  rcversi  suut  in 
icrusulein  cum  gaudio,  el  erant  unaniines  iu  ora- 
tiuiie**',>  iios  ad  or;tiii:iis  uiianimitalem  invitanlcs. 
Sequilur  :cComiianturcaplivi  cum  bonorecluiuantcs : 

■*  Psul.  57.  "  Juau.  14.  "*  Cant.  3.  ••  Coloss.  3.  •' Mitb.  4.  »•  llcbr.  4.  »•  llebr. 
9.  ••Dcui.  oi.  ••KxiMt.  15.  ••  Luc.  2i.  «••  Cant.  I.  •»Cuni.5  •••  Act.  I.  •*  OOic.  Eccles. 
•»  Ps  il  45.  ••  OOic.  Eccics.  ••*  Cant.  .^.  •'  llyiiiu.  Fccl.  •*  Uai.  Oo.^  ••  llyinii.  Eccl.  »•  pNal. 
44.      »»  OHio.    Kcclc.      "   Ollic.   miss.      '*    Liic.    1.5.      '*  Ibid. 


'•  Onic.  E.  i  le.    '•  Psal.  2.    »» Ju^n. 


1 7.     »•  Ibid.     »*  I  Joan  t.     «•  Mcbr.  13.     *»  Joaii.  14.    •»  Dcui.  5i. 


719 


.  .  .  .Videc$quid  ferre  rccuicnt, 
Quid  valeant  liumerL 


TIIOM.E  aSTEIlC. 

A 


Nasus  nobis  desigiiAl  supeinorum  bonoruiii  odorein 
qiiem  perceperai ,  qui  diccbat  :  t  Curremus  iii  odo- 
rem  unguenlorum  luorum  *•.  i  Sed  bic  oJor  quasi 
lurris  debei  esse  iii  convcrsaiionis  rigorc.  Liba- 
iiusexempli  vel  inirMCulorum  spleuJ«>re,  (piia  Lilia- 
nus  esl  dealbaia.  Coutra  Daiaatcvm  ^  i\m  diciinr 
potu9  ianguinU^  frurluosx  cliariiatis  (crTorc.  Li 
auiem  in  uiio  suuuuinis  exeiiiplum,  lalis  fuil  bca!t:s 
Dcnedicius,  qui  pliis  pcliil  uiala  mundi  perpeli, 
i|uam  laudes ,  uialeiis  pro  Deo  laboribus  faligari , 
i]uam  mundi  bujus  favoribus  cxlolli ,  ciijus  ^ila 
iuiraculos;i «  ecce  Libanus ;  coiiver^aiio  reli;;iosn  , 
ecce  lurris;  insiilulio  frucluosa,  qua;  rcspicil 
coutra  Dauiascum.  Iloruiu  quoqiic  iii  eo  pcrseve-  ^ 
ranliam  desigiiat  cousuniniaiio  ejtis  gloriosa , 
vita  niiraculosa ,  dum  susciiavii  niorluorum  fii< 
nera;  conversalio  rcligiosa  ,  qua  subrimiil  dura  (t 
aspera;  iusiiiuiio  fructuosa ,  qua  docuit  fugerc 
et  mundi  prospera  despicere;  coiisuuimniio  glo- 
riosa ,  qua  dcposuil  pnesenlis  inistriu!  poiidtTa. 
Primuin*  utdarct  luiueu  inndclibus  ;  setuii<luin,  ut 
tierct  exenipluui  in  deiictis  languentibns;  tcTii:i;u, 
ut  darct  fonnam  rudibus;  quartum  ,  ui  nirctguu- 
dium  supernis  spiritibus.  In  primo  fiiii  luccrna 
stiper  candelabruin ,  ut  luceret  eis  qui  in  doiiio 
sunt^^  c  Semila  enimjustoruni  quasi  lux  splendeiis 
proccdit  et  crescii  usque  ad  pcrfecium  die:n  ^*,  • 
ui  dicerent  etiain  infideles  :  i  Quia  vidimus  inira« 
bilia  bodie  ^*.  >  lu  secundo  dicil  cum  Apostolo  :  ^ 
c  Obsecro  vos  ut  exbibeaiis  corpura  vesira  bo- 
siiam  viventem,  sanciaui,  Deo  placentcm  *^  >  Ucni  : 
f  Nolite  timere  cos  qui  occidunl  corpus,  aniiiiain 
auiem  non  po$suut  occidcre  '\  t  Ut  et  ipsi  rc- 
spondeant :  i  Curramus  ad  pro|)Ositum  iiobis  ccria- 
nieu,  asp^cicuies  iu  aucioreiu  ",  i  elc.  lu  leriio 
ait  :  c  Tanquani  parvulis  in  Cbristo  lac  vobis  poiuui 
^ledi»  iion  escam  ^*.  » liem  :  c  Obsccio  vos  ut  digne 
aiiibulclis  vocaiioue  qua  vocali  estis  ^\  >  Ut  ipsi 
jam  i.iformaii  rcspondeaut  :  c  Introduxit  cos  rc\ 
iii  cellamvinariani,  ordinavit  in  me  cbariiuicm  **.» 
Iii  quario  :  c  Gloria  Libaui  dala  esl  ei  ^*,  >  pro 
vii;e  candore,  quud  souai  Libanus.  Pro  pcccaloruin 
circuincisione  quod  est  Carmelus ,  pro  viias  fer-  y 
\ore,  quod  est  Sarou.  Sed  et  augeli  damaui  : 
c  Euge,  serve  boiie  ct  lldelis,  iutra  in  gaudiuiu 
doiiiiiii  tui  **.  ->  Beiicdicitis  iste,  uon  soluni  et 
beiiediclus,  seJ  sanclus,  sed  beaiu».  Ikiiedicius , 
quia  %  bcnediciioiicin  oinnium  geniiuiu  dedit  iiit  *^  » 
saiictus,  quia  c  iu  eo  sanctilicavii  tabernaculum 
suuin  *';  >  beaius,  ulpoie  :  c  Beatiis  vir  c;ii  non 
luipulavit  Doiniiius  peccaiuin  ,  iiec  esi  in  spiriiu 
ejiis  dolus  *'•  >  Jn  priiiio  :  c  Popi»l(.s  iiisiruxit  ad 
pr;t'slandum  Dco  obsequiuui  ,  »    in    sccuiidu  pr;c^ 


£T  JOAN.  ALGRIXI  720 

paravii  bospiiium  ,  iu  terliojam  securiis  acteisit 
ad  prxtiiiun:.  Sed  nunc  isia  prcsequanmr  :  c  Bene- 
dictioiie.il  oninium  gt*ntiuin  dedit  illi.  >  Suui 
genies  quibus  dai  Doniinus  lieiiedictionem  ncctrs- 
s:ludinis,  sunt  quibus  dal  benetiiclioiiem  pleniiu- 
diuis ,  sunt  quibus  dai  benediciioiiein  dnlcc.Mliui>« 
rriiiia  esl  iii  boiiorumsuflit  ienlia,  secunda  iu  virtalu  n 
copi.i,  terlia  in  dutcedinc ,  qua  prapgustatur  gloria. 
De  priina  diciiur  :  c  Bciiedixit  Douiinns  doiiiul 
iEgypli  propier  Josepb  *^-**.  >  Iiem  Saia;i  ad  Do- 
uiiiium  de  Job  :  c  Opei  ibus  manuuui  iu;*.ruin  be« 
iiedixisti  *^  >  De  sccundo  :  c  Benedictus  vlr  qoi 
conndii  iu  Do;iiiuj,  ct  crit  Doiuintis  fidiicia  ojiis  **•  • 
Item  :  c  Beucdic!io  Doiniui  super  caput  jiiiii  **•  i 
De  leriia  :  i  Dou.ine,  prxvcui^li  cuiu  in  beircJi- 
ciiouibus  dulcediiiis  *\  >  ILe  sunl  benediciioiics 
onuiium  gentiuni.  Ilis  Benediclus  fuit  bcalus,  !»c- 
licdicius,  quia  ceelcsiiuiu  perccperut  odorem.  St:i- 
fit  iebaui  eniiu  ci ,  qiiauivis  parva  et  pauca  teiiipo- 
ralia.  Ncc  dubiuiu  quiii  fuif  in  eo  virlulum  copi^; 
prxgusiala  cst  et  prxordinala  dulcedo  quas  est  iu 
palria.  Sanctus  quuque  fuil ,  qiiia  c  saiictificavi; 
iu  eu  laberunciilum  suu:u  Al.issiuius  *'.  > 

Triplex  Chi  sanci.ficatiu  :  piiiiia  est  cuin  dlvinis 
usibus  aliquid  cousecraiur,  sccuiida  esi  cuinali- 
quis  ronovaius  apeccato,  in  bouis  coufiruiatur, 
teriia  esi  cuiu  quadani  privtlegi.4ia  graiia  cuui  Deo 
touversutur.  De  priuia  dicitur  :  c  Sanilificavit 
lloyses  iaiiernaculuui ,  ci  cninia  uti  n.<>ilia  ejus  *' ; 
de  sccuiid.i  :  c  Saiiciifica  illos  liodie  et  cr^s; 
lerli;i  eiiiin  die  appansbit  niajesias  iu  ei^*'.  >  Itciu  : 
c  Sauciificaii  suut  ergo  sacerdules  et  leviia;,  qtii 
poriabaularcam  Douiiiii*^*.  iDelerii  :cTuinsaiiCio 
babiias,  laus  Isiael  **.  »  Talis  sai:ctus  fuil  iste  B«- 
neJictus.  Ipse  quoquc  jaui  beaius  esi.sed  inpliciltr. 
Priino,  quia  sccurus  est  ab  infciui  borrorc;  se- 
cuudo  ,  ({uia  stabii  iu  judicio  siue  liniore ;  tertio, 
quia  vidcliii  regcui  iii  decore.  De  pirmo  Job : 
<  In  scx  iribuiaiiouibiis  liberabit  te ;  in  sepiiiiia 
lion  laiiget  le  inaluui  **.  »  In  secunuo  :  c  Lciabitur 
jtisliis  cuin  \idcrit  viu.liclaiu»  manus  suas  lavabii 
iu  sanguiiie  peccaloris  *^  >  De  ieriio ,  ut  di«tu;ii 
cst  :  t  Reg  'lu  in  ilccore  suo  videbuiit  oculi  ejtu  *'.  > 
Isli  lales  plus  appeiuiil  iu;ila  ini:ndi  quain  prospcra, 
qiiia  nasus  iiicsi  eis,  quasi  turns  Libani,  cum  odo- 
rai  superiia.  Contra  Damaicum  ^  dum  couspicieuies 
diaboli  niacbinas,  luuiidi  despiciuut  obleciauiruta. 
Nutaiiduui  qiiud  iripiex  est  maluiu  u.uudi  :  diciitir 
Ciiiui  iHalu;ii  culpa ,  dici  ur  lualuui  vuluulaiia  pce- 
nileiiiia,  dicitiir  lualuui  qu;elibei  alDictio  mundaiia. 
Priiiiuui  peiiiiiis  esi  ftigieiiduui,  sccuuduin  vuluuiaric 
aiupicclendum ,  i««rlium  paiieuier  su^cipieiiduiu. 
Priiuuin  eiiiin  inquiiial,  seciiuduiii  lavut ,  lentuai 
si  patieulcr  susliueitir,  merilum  p;ir:ii.  De  priu.o 
dicilur  :  c  Sapientes  sunl  ui  faciaut  iual;i   •'  .  i 


••  Caiil.  I.  ^•.Malib.  5.  '«  Prov.  4.  »«  Luc.  5.  '•  Rom.  !2.  '^  M.tiih.  10.  "Helir.  12.  '«  I  G.r. 
3.  "  Eplies  4.  '"Caiil.  2.  '•  Isa.  55.  »•  »  auli.  25.  •»KcrM.  4i.  »•  Psal,  45.  *»Pial.  51.  •^••(irii. 
59.    •'  Juli  1.     •»  Jer.  19.     •*  P»ov.  lU.    ••  IS  •!.  iti).  *»  Psal.  45.  »•  Exod.  oO.    ••  Exod.  19.     •*'  |  Par.  !b. 

•4    l>    ..I     di  va    l.l.  !'  «i    ft.  ..1         \*i  i7    I.  .      *.  .  »A   l.*....i:      .1 


•*  ISal.  21.     »•  Jub  5.     •*  PbUl.   57.     ^'  Is...  j,.     »•  iJTli.  il 


791  COMMEKT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LFB,  X.  7» 

Itero  :  i  Qui  male  agit,  odii  Iticetn  **;ide  seciiiido  :  A  est  de  Eoctesia,  quia  si  et  meritis  dtlTert  tnultiludc 
•  Dlcit  omnis  emplor  :   Maliiin  esl ,  maluni  enl. 


Ciim  atitein  recesserir,  iiinc  glori.ibilur  *^*.  >  Hem , 
in  Leviiico  :  Si  qiiis  noTit  qiiod  bene  vel  mate 
«git ;  si  t.on  iinplevii  volum,  ofTiTat  agnum  *.  >  De 
lcrtio  dicitur  :  Si  est  malum ,  iufligilur  nliqiinii«!o 
a  DeOy  aliquando  ab  bomrne,  aliquando  a  diabolo. 
A  Deo  ad  probationem  rel  corrcplionem »  ab  ho- 
niine  a  I  uliionetn,  a  diabolo  ,  ul  Irabat  ad  dospe- 
raiioiiom.  De  priiiio  :  c  Sl  csi  ni:ilum  in  civiiate, 
quod  Dotninus  non  faci:it  * ;  >  de  ^ecundo,  Samson  : 
I  Nlsi  arassetts  in  vitula  mea ,  non  solvisseiis  pro- 
blema  :  ergo  raciam  Yobls  inalum  ';  >  pro  lerlio, 
leiitavit  Job  fl.igollis ,  inde  diclum  est  ibi :  c  Au- 
ciienies  ires  ainici    Job  omne    iiialum  quod  acci- 


credenliuni,  i;tnien  sunt  cor  unutn  el  aniina  una  ".> 
In  Cartiielo  Elias  uravit  et  pluviam  iiupetpavit  ". 
iude  esl  quod  eaoul  sponsac  ul  Carmeiui,  quia  corda 
elcctoritm  ei  sublimia  sunt  super  couversationem , 
cl  Doiuino  in  sc  asfensuin  praebent  per  qiiotidiauot 
virluluia  pron^cius.  Carmelus  icientia  elreumeiMtO' 
nii  diciiur.  Quod  bcne  convenit  Kcclesiae  qu»  po- 
tius  cnpiit  suiini,  id  cst  mentem»  clrcumcidit,  qoam 
carncni.  Purpura  regis,  passio  est  Cbrisli.  Huic 
roiiix  .assiniilaiitur,  quia  jiistorum  cogilaiioiies 
frcquctilcr  circa  passionein  Domiui  virtuium ,  et 
eam  xtuulaiitur  et  flde  sanciae  ciucis  muniuntur. 
C:irnales  vero  qiii  purpurain  regis  suscipiuni ,  prae- 
corJij  suiit  ndeliuiii  Cbristi.  Lana  qu«  in  canali- 


c!erat  ei,  condixcruiil  ut  vonircnt  ad  eum  et  cou    ^^  l>U'>  millitur,  ol  poslea  iu  oniaiiieulum  regisasio- 


m.itur,  esi  buinili:as  conscicnii;e  fidelis,  qiue  per 
passiones  ad  babiiuiu  Regis  aelerui  proflelt  do  die 
in  diein.  Capui  spons.-c  est  aniuia  jusii.  Uxc  com- 
paraiur  Cariiiclo  ,  iiilerpretaliouis  ralione  »  ralloiie 
viciorix,  ratione  iinpeiralae  pluvias.  Ratione  iuter- 
ptet^ilionis,  quia  Carmelus  dicilur  eeienlia  eir» 
eumciiionis;  raiioue  victori»  quain  habuit  Elias  de 
sacerdoiibiis  Daal  in  co  tempore  iribulationis ; 
raJoiie  iujpeiratx  pluviae  in  lempore  slccitalis. 
Siniiliter  in  anima.  Priinus  eniin  debet  in  ea  ficri 
pccculoruiu  circumcisio,  sccundo  leniatlonom  ei- 
pugnatio ,  tertio  pluviae ,  id  est  graiias  infusio.  Ad 
liritnuni  nos  invitat  Gbristiis  in  sua  circumcisione « 
ias  diaboli.  Angelus  eniin  Satanx  ^  ad  secundum  in  passione ,  ad  terlium  in  saiicti 
in  angehtm    lucis*;>  de  tertio  :  "  Spiriius  missioue.  In  iigura  bujus  rei  Jacob  ventona 

de  Mcttopotamia,  prius  fluvium  Ko!  ocb  traniivit, 
ficiiicct  fluida  peccaia ,  sccundo  luclaius  est  com- 
augelo,  teriio  beuedictiouem  accepit  ^*-'\  Itaqaj 
prius  dcbet  liotiio  a  peccato  circuincidi ,  s^d  priiu 
i!eb«:t  C(Hli,  secutido  concidi,  tertio  circauicidi.  Cocti 
iii  iorde  iuieriori  nicerore ,  ciincldi  in  corporc  poe- 
niieuliae  dblore,  circunicidi  excludendo  occasiom^s 
peccandi  disciplinae  rlgore.  De  primo  :  i  Sciiidite 
corda  vesira  et  iioa  vcstimenta  vestra  *';  >  de  se- 
ctiiido  :  €  Conscidisti  saccum  meuni,  ct  circum- 
dcdisti  nie  Ixlilia  '*;  >  de  tertio  :  c  Dfpoueiites 
otunc  oiiiis  ei  circitmstaus  nos  peccatum,  curratuus 
ad  proposiitiin  nobis  certamen  '*•  >  Ilaec  de  inler- 


«darcutur  \  i  Omiiia  mala  bic  sustinuit  Job,  scd  ut 
turrii  Libani,  scllicet  forlis  cum  guudio,  cotttra  Da^ 
watcum^  scilicet  diabolutn ,  omuia    susiiiiiiit.   Sed 
iioinn  luui  qiiod  lurris  baec  aliquando  respicii  cotitra 
Tyruin,  quod  dicilur  conturbatio;  aliquaiido  conlra 
Damasciim,  quod  est  po/Mi   ianguinii ;  aliifuaudo 
coiiira  Rabylonemy  qiiol  est  eonturbatio ;  aliquati- 
iocontra  Ilierusalem,quod  esl  ;;iici'i  vitio.  Pritnum 
nt  fiigiat   miindi  siuUitiam,  secuudutu  ut  caveal 
diabolicam  pliaulasiam,  lertium  ut  evitct  iufcrni 
ai:gustiam ,  quartum  ut  se  paret  ad  pacem  et  glo- 
ri^ui.  De  priino :  c  Nolife  diligere  mtindum  ncque 
ea  quae  in   mundo  sjunl  ';  >  de  secundo  :  i  Non 
ignoraiiiui  astuli 
irausngurat  se 

c  Qiiis  poleiit  babitare  de  vobis  ciiin  igne  devo- 
rauic  ^?  >  de  quario  :  c  Glorlosa  dicla  suut  dc  ic» 
civiias  Dei  ',  >  ad  quaiu  pordiical  Cbrisius  :  c  ciii 
esl  botiorei  gloria  iu  saccula  bxculorutu.  Atne!i*.  > 

Naiui  luus  sicttt  lurris  Libani ,  qme  respicit  eontra 
Damuscum, 

[Card  ]  DaniaRcusinlerprelntur  sanf^u/Nem^iieiM, 
ct  biguifl.ai  diaboiuui»  qui  silit  bibere  sanguiuein 
pdccatoruni.  Coiilrn  ejus  iusidias  opponitiir  uastis, 
i.i  csi  Jiealae  Yirgiuis  discrciio ,  qua;  ipsius  pr.TScn- 
lit  iiialitiaiu,  cta  louge  pr.xvl(lei  quasi  de  spocula , 
itiide  el  luni  coinparatur,  a  qita  de  longe  viitcuiiir 
iiiiiiiicorutii  iucnrhus  :  ipsa  crgo  ci  a  loiigc  rospicit 


conlr.i  bosieiu  ,  ci  sicui  lurris  pro  tiobis  se  fortitcr  D  ptctatioue.  Sei|uitur  de  ratione  vicioriun  Videatuus 


S'j  oppo:iit.  ct  diciUir  turris  Libani ,  quasi  in  Libatio 
iiKiiiU!  sita  ,  qui  cuudor  interpietalur.  Ul  pn.r  boc 
cisicud.itiir  <,uoJ  c.iudore  virgiiiilatis,  tauqiiain  pedc, 
«u  iiciere  valcal  c.ijiul   er|)cutis  ^*.  Seqiiitiir ; 

Caput  tuum  ut  Curmelm,  et  comce  capilis  lui  ut 
purpura  regis  jnne.a  caualibus, 

[Tbo.)  Capul  spous:e  esi  ineus  aniinae  fidelis; 
qoia  sicut  capite  uieiubru  reguiilur,  sic  cogiiatioues 
meiile  ilispouuulitr,  ui;de  cogitatioues  qu:c  innu* 
luerabil  «s  oinuibus  boris  ac  inomciitis  butuatia  de 
inciilt*  prodeuiit,  npte  nguranlur  iu  coinis.  Sic  q  o;tue 


qiiid  rercrit  Elias.  Priino  itupeiliendo  sacerdotuui 
Ibal  sacriflciuin,  cos  devicit ;  secundo  in  igiie  de 
cu-lo  sacriflciuiu  suiim  obtulit,  lertio  victos  occidit. 
Pari  ratiotie  post  circumcisioneiu  sialum  sacerdotis 
Baal  debeiuus,  id  est  jcutatioiies  diaboli,Tiriliter 
pugiiaiido  cxptignnre;  secundo  iii  Igue  de  coelo,  id 
cst  iit  fcivore  tbnrilatis  propier  vicioriam  Deo 
sacrinciuiu  laudis  oflerre;  tertio  muiidum  spcr- 
neudo,oraiioais  gladio  tent«iioiies  exslinguere  sii* 
peraias.  De  priiuo  Salomou  :  c  Fili,  si  le  lactavc- 
riiil  pcccatores,  ne  acquiescas  eis  ";  >  de  scciiu* 


••  Jo.iu.  3.  ••••Prov.  20.  »  Lcv.  27.  •  Amos  3.  •  Judic.  U.  *  Jnb  2.  •  I  Joau.  2.  •!!  Cor.  II. 
1  Isji.  53.  •  Psal.  86.  •  ftoiu.  1«.  «•  Gcii.  3.  «»  Act.  4.  »« III  \W^  i8  »•-«•  Gen.  32.  »  Juel 
i5.     '•  Ps.d.  29.       »•  IKbr.  12.      •"  Piov.  I. 


TIIOMiC  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGALM 


7i3  TIIOMiC  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGALM  Hi 

ilo  :  c  liniiiolj  Deo  sacriflciu*ii  buiJi^i  ^*.  i  lii  flgiira  A  cl  asceiiiioiic  gloriaiii  cl  lionorciii.  Ilumilitalcm, 
lcrlii  Samufl  qiii  inlcrpreladir  ;;oifti/<i/Jo  £>ei,  iil  qua  c8el|)suin  exinnniviilorniam  servi  accipieiis".i 
etl  oratioiiis  glailius,  ociiilil  Agag  rcgem  Ainalec        ' .  .      «    • 


qui  dirilur  medUatio^  qiix  csl  rci  Anialcc,  id  csl 
jmncipium  aiUngemiiMi  volnptatum  quod  Amalcc 
iuicrprciatur :  cccc  de  railone  vicloriae.  Sequilur 
de  raiioiie  impctrata»  pluvKc. 

Vidcamuscrgoquid  post  liacfeccrilElias?iPronus 
in  lerraiu  niisil  faciein  suam  inler  gcnna  cl  dixit 
pucro  suu  :  Respice  conlra  niarc.  Itle  aulcin  cou- 
leuiplalus  Jixit :  Nou  esl  quii^uid.  El  Elias  :  Itc- 
vcrlcre  sepiics.  Septtma  vico  :  Eccc  iiubccula  dc 
niari  asceudcns  qiiasi  vesiigium  lioniiiiis  **.  i  Mo- 
r.ililer  f;icics  151  est  conscieutia  nosira,  quia  per 
cain  Dco  cognoscutiiur. 

Gcnua,  qiiaentxibilia  suuf,  liumililalem  dcsigniinl. 
IgiiBr  posi  circuiiicisioiicui  pcccatorum,  post  vicio- 
rirm  teiiiaiioi:uin  ,  dc  sc  debct  con^c  c  tia  humilia 
scntlre.  Mitiit  ec;?o  pucnim  suuin  ,  scilirci  ratio- 
nein,  vidcrc  (oii'r.i  inare,  idesi  amariiiidiiiem  pas^io- 
nuin,  id  csl  rationc  iuspicit  qiiaiu  conso'atiouom  a 
Dco  ex  equ.itur  vcl    coiisequalur  dc  prjediclormu 
pcrpessa  ainariludinc.  Sed  quia  bumana  ratio  nihil 
vlderc  polest  sriie  scpiiformi  gralia,  aii :  c  Non  est 
quldquam.  •  Uudc  Wias  ait :  c  Reverrerc  scpiics,  » 
Id  est  scpi  formem  gnilam  qiiasrc.  U.ide  septima 
vlcc,  idesl  aiijuvanie  graiia  septifor.ui,  videt  uube* 
I  ulam  ascendenteui  de  mari,  id  esl  attjutorium  divi- 
iinm  qu»  alfcri  pluvlani,  id  est  Dei  gratiam  quasi 


vesiighiiB  IromiHis ,  ut  iu  ea  nou  bcsilaliier  vivai,  ^  "! '*'^'^"*^'"""' *^^"^**'"^''**"®^^ **""'"  P' 
sedin  ca  lanquam  homo,  id  ost  ralionale  auimiti  Tiiigebat  jr.quaudo  cxiviisanguis  ci  aqi 
de  virtule  iu  virtutem  proccdat.  AllciMri*  e  fac  p^      ^**''"""  P<>s^n"i""  Peirus  audierat :  i  Acoi 


l)e  passiooic  s;iiiguhiis  efTusioueui ,  qua  c  usque  aU 
iiiorteui  factus  Cst  Patri  obcdiens  **.»  De   resurre- 
ciioiic  et  ascensionc,  gloriam  ct  bunorein  ,  qiia  re- 
guai  cum  Pairc,  ci  i.i  vesiimenio  siio  <  Res  re$;omet 
Doiuiuus  domiiianiium  i  scriptum  habcus  ".  Prinue 
igitur  iu::ic;i:  suiit  colore  luteo  ,  sccuiid^  nibeo, 
terti.-e  aurco.  LmIco  ,  quando  poi*   huniilitateui  iios 
ipsos  lulum  reputaiitcs  dcspiciiuus ;  rubeo,  qoaudo 
p.issioiium  Chris:i  pariicipes  fieri  cupiiiius ;  aureo, 
quando  ad  gloriam  resurreclionis  ejus  aspirauiiis. 
Audi  luuicas  hileo  :  i  Hemculo,  qmeso,  qiiod  slcut 
lutum  feccris  lue.  ct  iii  pulverem  rcduces  nie  •*•  i 
Au:li  luiiiras  nilioo:  c  Si  compnlimur,  ei  cnuregna* 
B  biimis  »«.  ,  — I  l„  saiiguiiie  lcstameuii  lui  rede:i»i»li 
viiKios  iiios  de  hicii  iu  quo  nou  crai  aqua  »••.  >  AuJi 
luiiicas  aureo,  sciliccl  ciiiu  cogiiaul  qiiod  omncs  pla« 
ic;e  siiperiix  Jeriisalcm  slerneuiur  auro  luuudo, 
qiiando  c  rcforii.abii  corpus  humilitaiis  iiosti  ae,  confi. 
guratum  corpori  claritaiis  suie  »«.  i  ll;e  comar  $icut 
furpura  regi$juHcla  canulibit$.  Siiiil  cau.4lcs  in  qui- 
Imis  h»c  purpura  a:Ihuc  rudis  tiugitur,  sunl  iu  qui- 
l.iis  obscura  lavaiur,  suut  iii  quit>tt3  iuveierala  reiio- 
^alur.  Hudis  adhuc  eral  lalcns  iii  Chrisli  corpon\ 
obscuralur  /umo  culp« ,  iuvcterala  esl  obliviuiie. 
Piimi   caniales  suut  vuliiera   Salvaloris ;  sccundi» 
oculipecc;ilo:is;  terlii,  liugiia  piadicaloris.  Igiiur 
tiugitur  in  priiua  de  vuhierum  emauatioue,  lavatiir 
iii  la-iymarum  effubione,  reuovaiur  iu  prxdicaliooe. 

ua  ".  Lava- 


de  virtuie  iu  virtutem  proccdat.  AllcgMrice  facics 
Inler  geiiua,  esl  Sapicniia  Piiirls  iu  cariie  nostra  ua- 
sccndo,  moricndo  humiliata.  Pueri  suul  pro|dKtaj 
qul  respiciunl  coulra  marc,  id  esl  pravideruiii  iu 
.^pirilu  amaiiiudiiies  passionum  Chr:s:i.  Scd  uco 
tuiic  habilacsl  plcnituJo  pluvia?,  i.J  estfcloiius,  uisi 
uubedie  mari  ascendentc,  id  csl  carue  Salvaloris 
posl  rcsurrecltonem  de  luuiido  ad  Pwrciu  iraiw. 
euRlcet  septiformcm  Spirituin  iiobis  miKeiilc.iQnas 
asccndh  quasi  vesligtiim  boiuiuis ,  i  ut  iu  se  iiobis 
osteudcret  niodum  s;iiriiualis  post  ipsum  a>censio- 
nis.  Scqiii:ur  :  Coma:  cfl/;i.ii  iliiu$  qua$ipurpura  re- 
gii  Juncta  canatibui.  Si  capul  cst  aiiiiiia,  uieiilo  co- 


posiqiiaiii  Peirus  audierat :  c  Acoipite  ex  ho: 

0UIIIC5,  hicsanguisiucus«\i  siatiin  negavit,sed  hi. 

vii :  uaiu  i  egressus  foias  fievit  auiarc  ".  i  Audi 

Pauluui  rcuovaniem :  t  Si  eiiiiu  saugiiis  hircoruni  aut 

vilularum  iuquln,.tos  saiictificat,  quaulo  m.igis8jn. 

guis  Chribti  emundabit  couscieniias  iiosiras  ad  ser- 

xi.udum  Deoviveuii"-.iT;ucsdcbeut  cssecoiuaca- 
pilis  uosiri. 

Caput  tuum  ut  carmelus,  ei  comte  capitis  tui  sieut 
purpura  regis  juncta  canalttfus. 

[Card.]  Carmeliis  eiiim  iiilcrpretaiur  scientiaeir- 
cttmci^ionis.  Purpura  regis  iu  qiiibusdam  canalibiii» 
liiigimr  ciptjr  hoc  quoJ  eis  juiicta  dicitur,  linctune 
rccentia  desiguatiir.  Est  ergo  scnsus :  Caput  tuum. 


".«  qu«  cx  co  peudeiit .  co.iiat.oiics  dicuuiur.  Ista.  .  h  e^^^^  L^^^^^^^^^^^  ^"'"*  '  "'"'""  '"-'"• 

<cma:  aliqiiando  suui  ut  saccus  rcci.s.  al.nnnn.lo  ..  ^      "    "'"'  '"''  ^f'  ^*'"^^"**»-  circumcisa ;  .1  coma^ 


coma:  aliqiiando  siiui  ut  saccus  rcgi.s,  alicjiiaudo  ut 
parpura  regis,  aliquamlo  ut  coroua  rcgis.  Ul  saccus 
regis  siiul  quanJo  traciaul  apud  se  de  iiicariiaiioue 
Chnsti  humii;lalem;  ut  purpura  ngis  suut  quando 
rctiaciaiii  de  passioue  sauguiuii  efl^usiouem.  Ut  co- 
roua  regissuut, quaiidoadmirautur  dciesiiri-cctionc 


tute,  id  est  cogiiaiioncs  tua;,  liiicUj  suut  iu  niemoria 
sauguiiiis  Domiuica*  passiouis  ct  affecta  suut  cogi- 
lationes  liix  qiiasi  receiiieiii  videreut  sauguiiiem  ilc 
viiliicribus  pcrfliieuleiii.  Fasciculus  myrrhw  iiiora- 
bati.r  iuicr  ubera  ejiis  »•,  doiiec  assuiiipla  fuit  ad 
gauJium,  quoJomueiu  dotorem  absorpsit.  Sequiiur: 


..•iro!^w-^» ^tc";t^^:;K).  va.'?;  ;;r.'^  ^s:^-  -^"-^ 


7*7  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  IJB.  X.  71S 

loniiii.  I  lions  Dci  mons  pinguis  cst  "  ,  •  quiciinqnc  A  niirciis  circiiliis,   id  csl  snpienlia  cariiis,  ad  dcle. 

cuiiionem ;  in  terliis  csl    spiriius  ad  boni  ei  iiiali 


ad  fleimi  surtuin  levai  cor  suum,  muUs»m  in  co  ira- 
lieiis  devoiioncfn.  liuie  aulcm  monli  opponiiur  D.i- 
wascus  qui  dicilur  potu$  iangnittit^  Id  est  diabolus, 
qiH  bitU  sanguiuero  animaruin  nostrarum/Prinio 
bborat  ut  langueat  alTecius;  secundo,  ut  caliget 
ratloiiis  oculus,  terlio,  ul  infirmetur  corpus»  Lan- 
gueat  affecius,  ne  senliat  supcrnaiu  suavilateiu , 
callgei  oculus,  ne  intelligal  verilalein,  tnfirmeiur 
corpus,  ut  suam  caiifietur  debililatem.  Per  primum 
rcfrigescit  cbaritas,  per  secundum  errat  caeca  siiii- 
plicitas,  per  lertium  auget  peccatum  impuniias.  De 
priino  Doroinus  :  c  Qnia  abundavit  iniquitas,  re- 
frigescel  tnullunim cliarilas  **.f  Iniquilasemphaiice 
ilieitur  iliabolus.  De  bac  cbarilalc  ecoiilra  pra^cipi- 


discretionein.  De  priinis  in  Genesi  :  f  Eral  serpens 
callidinr  cunctis  anlmaiitibus  lerrae^^i  Et  Aposio- 
liis  :  c  Timeo  nc  sicut  serpens  seduxit  Evam  aslutia 
siia,  ita  cornimpanlur  sensus  Ycsiri  a  chariiaie  Dei 
qnae  est  in  Cbristo  iesn  Domino  nostro  *^t  De  cir- 
ciilo  aureo  qui  est  in  secnndis  :  c  Perdani,  aii,  sa- 
pienliam  snpieniium,  et  pnidcnliam  pnitlenliuin 
reprobabo";  »  et  :  c  Saptenles  sutit  iit  faciant 
mala  :  bene  auieni  facere  nescieruat  '*;•  et :  Sa. 
picniia  camis  inors  est  '\  •  Talcs  c  dicentes  sc  esse 
snpirnies  stiilit  facti  sitni^.i  De  spiiitii  qui  esl  iu 
leiiiis  :  c  Dealus  liomo  qiii  invenit  sapientiam,  i 
qiii  :  flliiii   prudontia  **.  i  Un«te  in   lcge  scripluni 


tur  in  lege  ulignis  jiigilcr  ardeat  in  altari  **,  iil  esi  R  cst :  c  Sarerdus  iion  senriet  in  labemacttloU  sit 


cliariias  in  corde.  De  secundo  ait  Doniinusad  Ahi- 
iiielecb,  fum  peccassct  auferendo  Saram  ninrito 
suo  :  c  Seio  quod  sinipliri  corde  feceris :  ct  idco 
peperct  tibi  ^* .  i  Tales  sunt  c  Culuuiba  seduct»  ct 
iion  babens  cor  ^'.i  De  tertio  monet  Aposi<Jtis  : 
f  Mortificaie  menibra  veslra  quae  sunl  siiper  lcr- 
raiii  **.i— cSpiritusquitlcinproinptus  cst :  c;iroaulcm 
infirina  ^.i  Proplerea  diabolus  suadct  ut  delicale 
iiuirias  servuin  tuuin,  id  est  corpus  ut  posica  scn« 
tias  euin  coniumacein.  Contra  bxc  igilur  oporiet 
ut  affeclus  infirinetur,  raiio  illuminetur,  infir- 
room  corpus  adjuvetor.  Si  igitor  mons  es,  esto  mons 
libani,  qul  dicitur  caiididattB,  ut  medilando  su- 


fracto  pede ;  si  naso  **,»«{ c*  Indeeiiamorai  Eedesia : 
cDa  n(ibis,Domine,qii:rsuniiis,scinpcrspiriluro  cofi- 
tandi  qiiae  recia  sunt  propitiiis,  ct  agendi^^i  liom: 
PriniMS  nasiis  iit  rorainen  clibani,  sectiiidus  ut  co* 
r:um  lympani,  lertius  ut  lurris  Libani.  ForaiceN 
clibani.  qiiod  niinum  cvaporai,  corium  lyinpanK 
quodunciuin  delcrius  sonat;  turris  Libani,  qiii 
aliitudiiie  fuinwn  cJibani  exccdau  Clibanas  furouin 
evaporat,  duni  Satanas  incendit  tenlaiionibus ;  co« 
rium  lyiiipani  unctum  dtturius  sonat,  dum  sapteos 
siicunduin  carnein  volupiatibus  iropinguattts  dele- 
riiis  sonat  ps.ilinis,  liytniiis»  et  canUcis  spiriluali^ 
biis.  Prinium  quia,  c  dum  superbit  iropius,  incendi- 


peniam  suavitaiem  slc  acqutras  devotionis  Innara-      '"''  P*"?*»^  "•  ^«"^"«tt  qwa,  «  non  cslDeus  in 
inationem ;  liabeid  nasum,  pcte  a  Deo  splrituin  dis-     coospcciu  ejus,  inquinake   sunt  tIx  illius  i,i  omui 


creiionis  ad  raiionis  illuminalionem ;  esto  lurris, 
recolc  pCBiias  infemnles,  et  sic  acquiras  patieniiae 
rortitudinem.  De  bis  ait  ieremias :  c  De  excelso 
inisit  igiif  in  in  ossibus  meis  ^»>  boc  de  priino.  c  Et 
erudivit  nie^',i  boc  de  secundo.  c  In  me  vcrtil, 
et  convertit  manum  suain  lota  die  ^*,i  boc  de  ler- 
lio.  De  primo  David  :  c  In  incditaiioiie  mca  cxar- 
descel  ignis^',»  idcstad  supernorum  medit£tionein. 
Habeto  affcciionutn  innammaiioiiein.  De  secundo  : 
c  liitclleclnin  (b  niibi  et  vivaih  ^*.»  De  lcrlio  :  c  l.i- 
grcdiaiur  piitredo  iii  ossibiis  ineis  et  subter  ii:e 
scaieat,  ul  requiescain  in  dio  tribulationis,  c( 
asccndaui  ad  populum  accinctum  nostrum  ^*.i 


lempore  **.  i  Turris  aliitud:tie  furoum  soperai,  dum 
discretiis  lioiuo  sursum  cor  soum  eluratetibi  in^ 
venii  auxilium  in  leatationibus.  Unde :  c  Ad  tc, 
Domine,  levavi  aiHtnaro  lueaui;  Deus  lueus»  io  le 
confidOy  non  erubcscam  *^,«  lieni  iiasus  pui^al  ca- 
pitis  bunoorem,  150  niinistrat  anlnijs  respiraiio- 
nein,  babet  odorom  discreiioncm.  Purgat  capitis 
humoreoi,  id  est  animam  qu«  est  caput  nostruns 
mundat  a  peccaiis.  Dal  anim.-c  respiraiionen  ut  ex- 
eat  et  occupelur  arNpiantlo  in  leinporalibus  ordl* 
nandis,  aliqiiando  interius  vacet  ccelestibus  nie  i- 
landis.  liabel  odorum  diMreiionem,  qnla  apiid  se 
tractat   utrum   eommode  *vtfl  incoromode  agai  do 


Nasiis  pcr  nares  odorat.  Invenimus  tria  gcnera  iia-  D  0'«'"^"»  '*«»•  ^  P^^^  »»1  Apostolus  :  c  Expurgato 


ruim.  Sunt  eniin  nares  daenionis,  soiit  nares  suis, 
ooiit  nares  bominis.  De  primis  egrcdilnr  fumus,  iu 
secundis  cst  circulus,  in  leriiis  cst  spirilus.  Pro 
primisdicit  Doniinus  de  Delieniolb  :  c  De  iiaribus 
ejui  procedit  ruinus**.!  De  secundis  Salonion  ; 
i  Circuliis  aurciis  in  naiibns  siiis  mulier  pulcbra  et 
fatoa  •*.»  De  lcrtiis  Isaias  :  c  Quiescite  ati  boinine 
ciijus  spiritus  in  naribus  cjiis  esl,  quoiiiam  c&celsus 
repulatus  est  ille  »».i  De  primis  procedit  fiiiuus,  id 
«»l  cauiela  diaboli,  ad  deceplioncm  ;  in  secuiidis  esl 

•»  Psal.  67.  »•  M Jlih.  24.  •*  Uv.  C.  *•  Gen.  iO. 
*•  ibid.-  **Thrftn.  6.  •M^sal.  5H.  ^*  Psal.  118. 
••Geii.  5;    «^  II  Cor.  11.    •»  I  Cor.  1.     ••  Jer.  -4, 


velus  rennentum,  ut  sitis  nova  couspersio  sicui 
estis  axyiiii  •••>  De  secundo  qiianturo  ad  exteriorcm 
ordiiiaiiMiein  dicitiir  :  c  Qui  beiie  ministransiil, 
boniiiii  gaudium  acquiret  •* ;  i  qiianluin  ad  medila* 
tionein  dicit  David  :  c  lleinor  foi  Dei  et  delectalus 
sum  '^.1  De  odore,  id  est  discreiione,  dictimi  e^t : 
c  Diligenier  agnoscc  vuluiin  pecorts  tui  ••,  i  e«c.,  cl 
|»oet:i : 

Ditcimns  primum  4fuid  tnrpe ,  qnid  utite ,  quid  noh. 
Itein,  juxta  alium : 

*«0se.7.  **ColiiR.  3.  *»Mallh  S3  *»Tbrrn.  I, 
^•Haliac.  5.  ••Job4l.  •»  i'rov.  II.  •*  Isai.  i. 
■^  Koiii.  8.    ••  ttom    I.      •'  Piov.  .5.     '•  Li!v.  ^... 


•«  Oajc.  tcclcs.      "rsal.O.     •*  iMil.      •»P»al.  21.   •»ICor.  ;>.    ^•lii.n.  5,    «'P^al    TU.    ••  Pruv  i7. 


797  THOHM  CISTERC.  ET  iOAN.  ALGRLNI  » 

nquilo,  cl  reiii,  aiisrer,  ei  pctfla  hoiluni  niriim,  «l  A  iiiforiniiri  «d  casiiiaicui ;  fier  secnnilnin  pofttnm- 


fliieiii  oromaia  iliius  ^^  i  Quo  .idiuipleto  dicilur  : 
t  Cliarit'»i)t  diffiisa  esl  iu  cordiba8.Tcstri8  per  Splri- 
lum  8anrtuiu  qui  dnids  csl  vobis  ^* ;  >  dc  lerllo  : 
c  Eloqula  Domini  eloquia  casla,  argeulum  ignc  exa- 
niinatum ,  prob  lum  t  rrap,  purgatjiin  8eptu|ilum;  > 
inde  suhdtur :  c  Tc,  Domiiie,  servabis  no'«  cl  ciislo- 
d'e8  no8  a  gciieraiione  hnc  in  aeieruuui  ^',  i  id  cst 
dxuionibus  per  cloquia  diviua ,  ne  m.icbiii.-c 
eoriiiu  prxvalcanl  iu  nos.  Ilcm  :  c  Vlgilale  ei  oratr, 
ul  non  iiilrciis  in  icntatloncrin  ^^.  >  llinc  esl  qiiod 
spiiiiusDci  malus  relinqucbar  jSaul,  psailenic  Dn- 
v:d  corr.m  «o"  **.  l'roptcr  piiinuui  ejirii  Clntsliis 
hirbam  de  Ibalamo  cum  susciiavit  puellain.  Iii  (IgU- 
ra  secundi,  culdam  sauavit  manuin  aridam  ;  proptcr 


du«n,  quasi  in  adolcsceniia  iiivitari  adchariulU  fer- 
vorem;  per  lenium  vero  qiift^i  In  virili  ciale  clebenl 
produci  ad  nnguenloniin  odorem,  Id  esl  clelielanuB 
siiperuanim  suavilalein.  liide  est  qncKl  AaroQ  in 
aacerdoiium' provertiis  152  priiis  esl  lineis  vesli- 
bus  indulus ,  desiiper  balleo  asirictos »  lertio  «a- 
guenlo  pretioso  cst  oncius.  Rriinvm  aeqnlrirous 
evitando  occasiones «  qnae  Miiil  iuccnliva  l«in* 
riae;  seconduni  si  q'i.isi  bolrus  preniimvr  in 
lorculari  disciplin» ;  tcrtio  si  ODguenlum  conScl- 
inus  ex  variarura  virtuiiim  eommislione.  De  primo 
Paulus  ad  Tiiuotlieum  :  c  A Jolcscentulas  devita**;  > 
ct  c  rugite  rornicaiionem  *' ;  >  el  <  noHle  inebriari 
vino^  iu  qiio  est.luxuria  **.  >  Ecce  occksiones  Inxu- 


, ,     , — 

icrtiuni  sanavii  dsuioiiiacuin.  Itcm  cst  alia  staiiirn      rio!.  De  sccundo  ;c  Scpi  aorcs  luas  spinisel  ori  loo 

pnltnx»  habet  enim  asjerltarem  in  imo  trunci »  dc 

ramis  rjus  coronnntur  viclores  in  signum  iriumphi, 

in  sumniliaie  sunl  Friicius  dulci<siini.  Priiuum  e.st 

in  tribuhilione,  sccunJoin  iu  exspectalionc,  lcrtium 

iu  rcmaneraiioue.  In  primo  piiguat  exlerius  cuiu 

adversarlis,  iulcrius  rum  dxmonihus  el  viliis,  in  se- 

rntnlo  ambulat  1n  Jiistiiiis,  in  leriio  stipemis  fraelur 

doliciis.  De  primo  dicilur  :  c  F(jr!$  ptigii»  el  iuiiis 

liinorcs.  ct  fo  is  jn:c:  (icit  gl.idius,  ct  domi  mors  si- 

niilis  est  "^  i  Puguam  hahebaiil  filii  Israclinlerius, 

fjuando    corda  eoruin   reciirrebani   a  I  olla^  car- 

nium  '%  exieriiis  piignando  cnm   Amalec ".  De 

secundo  Isaias :  c  Qui  ambulal  in  Jiisiiiiis  ei  Inqiii- 


osiiola  Jacito  '*•;  >  Iktc  disciplina  ifai  boniini  Inle- 
riorem  requiem,  hoc  est  quoj  Lamccli,  qiii  dicttor 
percMuio^  geuoit  Noe  q*ii  dicitiir  reqniet  "^.  SeJ  el 
Laroecb  occi«Kl  Cain  in  foliis  frutieom  laten* 
tem  *'•  id  esl  animam  in  leviiarc  dissolulionia  laren* 
ti^in  vcl  mancniein.  Noc  qiioqiie  sorgente  finctu 
iuiravil  arcaini  et  clausit  oslium  ** ;  sic  noi  foria- 
8CCUS  occurrente  tonlatione  ad  arcam  cordla  debe- 
luus  conrugere,  et  osiia,  id  esi  scnsus  cxieriore^fClao- 
dcre.  De  teriio ,  ungueiila  snavis  odoris  conficiebai 
Paulos  dicciis  :  c  Fructus  aiiieni  spiritus  esl  gtu- 
diuui,  pax,  patienlia,  bonitas,  bcnigniiaa,  fides. 
inodestla  coutineuli.i  "^.  >  llxe  sonv  ungiiettla  qa« 


iiir  vcriialem  '*•  cJustiflcalioncm  mcam  quam  ccepi  c  redoleUi  supernaa  dolicluai  quaa  in  froclo  palnw 
lenere  uon  de«erain  ,  ne.pie  cnim  reprehendil  me      dcsignau: ur. 


ror  meum  in  omni  v»a  mea  *\  i  Audl  amhulaniciM 
iti  iiistiliis :  c  Qui  loqniiiir  veriinlem  in  cordc  siio. 
«;ni  noti  rgit  dolum  in  lingua  &un,  nec  recil  proxin.o 
»110  malum ,  ci  opprobrlum  uon  acccpil  advor  iis 
proxiiiios  suos  :  ad  iiihituin  dcdurius  esi  in  conspe- 
ctu  cjus  malignus  ".  >  Audi  de  tcrlio  :  c  Plakx 
4f!ru8aloui  sicrncniur  auro  mundo,  ci  ori;*lur  ilmcn- 
lilMts  noinen  incum  Sol  justiiix  *\  >  quia  sicut  ait 
Isaias,  f  Revelahiiur  gloria  Domiiiiy  ei  vidcbii  om- 
iiis  caro  Saluiare  Dei  iiosiri  "^.i  Ecce  istae  sunt  dcli- 
ciae  quas  habiiuri  suui  in  regno  justi,  ct  jam  qiio- 
dammodo  pcr   dcvot'Oiicm   in   hac   via   eis  ulun- 

|i:r. 


i)Hum  pnlchra  e<,  ei  quam  decora^  ehminma'^  U 
delinis?  Staura  tna  a$$:milala  e$t  paimee,et  ulttra 
ma  botri$» 

[Casd  ]  Ae  si  dicatur  :  Qaam  pulchra  es  In  ma- 
lcruiiaic,  qnafiLdecora  in  virglnilalc,  el  admirabilis 
iu  uiroquc.  Ita  ciiira  esi  arcus,  de  qoo  dicil  ficclesia- 
slicus  :c  Vide  arriim,  et  benedlc  eum.  qui  feeil  lUaai, 
valde  eiiiiu  speciosiis  est  In  spletidore  suo  **.  i  Re- 
splendet  eiiiin  duobns  coloribus ,  qoomm  «lerqoe 
est  akerl  ad  dccorem,  liabel  euim  virorem  f^tuv^ 
qiiae  luaier  est  mulioniui  Milmanlium,  liabclel  ro- 
horcui  igiiis  qui  virgo  cst,  quia  nulbim  aiiMiial;  pa- 
rii.  Ilis  duiibus  coloribus  benla  Virgo,  ^elul  arcm 


Sed  qu:a  uou  solum  sibi  uii.  sed  ad  lisc  alios  dc-  ^  coeli,  spcciosa  rcrulgei,  dc  hocarcu  dlcilur  ad  Noe: 


h«'iit  crudire  8uhditur:  Et  ubera  tun  a$$imilata  $unt 
^iwris.  Nolnndnm  qiiod  in  lioc  Gnnl.co  ubcra  spoiisx 
comparaia  sunt  hiutiulis  iu  liliis ,  viuex  iu  bolris, 
uuguctitis  odorifcris  De  priino :  c  Duo  uhcra  lun, 
sirui  hiniiuli  caprcae  geuielli ,  qui  pascuiii  iiiler 
lilin,  donec  aspiret  dies,^iiiiclinenlur  umbrx*';  > 
&*  seciiudo  iii  hoc  loco  ;  de  leriio  :  c  Meliora  suul 
ii!m  ra  tua  viuo  .  lragr.inlla  uiigueulis  optimis  **.  i 
lloc  ordiue  neophyii  deduci  debeui  ad  stutur.Mii 
t»:ilmae.  Pcr  priiuum  eiiini  quasi   iiifaniia  deheut 


c  Pon:im  arrum  meum  iti  iiuhihns  ccpII  ;  et  recordaber 
fa;deris  niei  qiioil  pepigi  terum  *'.  >  Ipsa  enim  in  cce- 
lcstihus  assitiupta,  ut  reconlcior  Dominiis.misericer- 
diac,  qiiam  humaiio  gencri  rcpromisit.  Ipsa  diciUir 
chari$sima  in  delicii$,  pro  eo  videllccl  quod  laaquain 
niuiicr  deliciosa  omtii»  alios  cibos  rasiiciiens  illom 
solum  cibum  desideral,  qucin  qui  coinedil  semper 
esurii,seii  persaiialur,  uunquam  raslidiUir.  Suilarf 
ips:us,vidclicet  rcctitudo  boux  lnleutionis,cl  sanctap 
opcrntiotiis  direclio,  as$imi!ata  e$t  patmtt^  ut  sicut 


*^  Caul.  4.     ^»  Hom.    fi,     *•  Psnl.   II.  .  ^'  Mallh.    2«.     "-^*  I  Rp?.  18.    ••  II   Cor.  7.  •*  Exo,l.  16. 

••  Kxod.  17.     ••  Uai.  55.     »*  Joh   27.      w  IVjI.  U.     •*  .M:il  4.     «^  Isi.   40.     «  Cinl.  4.  »•    i:ani.   1. 

»MTim.  5.     •*IC<ir.   C.     ••  Epli.s.  5.     "Ki-.h     2^    «^  Ccn.  5.    •»  Ccu.  4.     «»0011.  6.  «'  G..lal.  5, 
•"  Lcili.  45.     '»GiU  9, 


751  COMMERT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  UB.  X.  7» 

Uero  :  c  Qai  male  aglt,  odil  lucein  **;ide  seciiiido  :  A  esi  de  Ecclesia,  quia  si  ei  merills  dtfferl  fnulUtudc 


c  Dicil  omnis  emplor  :  Maliiiu  osi,  malum  esl« 
Cum  aiiteui  recesserir,  iiiuc  glori.nbilur  ^**.  >  Hem , 
in  Leviiico  :  Si  quis  noTil  qtiod  bene  vel  luale 
rgit ;  si  r.ou  implevii  votum,  oITLTai  agnum  '.  >  De 
icrtio  dicitur  :  Si  esl  malum ,  iufligitur  nliqiiniido 
a  DeOy  aliquando  ab  liomrne,  aliquaudo  a  diabolo. 
A  Deo  ad  probalionem  vel  corrcptioiiem »  ab  lio- 
niine  a  I  uliiouein,  n  diabolo  ,  ul  Irabnl  ad  dciipe* 
raiioiirm.  De  priuio  :  i  Si  cst  iu;ilum  iu  civiiate , 
quo«i  Dominus  non  f;ici:il ' ;  >  de  ^ecundo,  Samsou  : 
t  Nisi  arasselis  tn  vilula  mea ,  non  solvissetis  pro- 
blema  :  ergo  raciam  vobis  lualiim  ',*  i  pro  lertio, 
leiilavii  Job  flagollis ,  inde  dictum  esl  ibi :  €  Au- 
ilieutes  ires  auiioi    Job  omiie   malum  qiiod  acci- 


credeutium,  tiinieu  sunt  cor  unuin  et  auima  una  ".> 
lu  Carmelo  Elias  uravil  el  pluviam  iiiipeipavil  **. 
iude  esl  quod  eaoul  sponsae  ul  Carmeluif  quia  corda 
elocioriim  ei  subliuiia  suui  super  couversalionem , 
ci  Douiiiiu  iu  sc  a^^eusuiu  prxbenl  per  qiiolidiauos 
virluiuiu  proroctus.  Carmelus  tcieniia  elrcumeiiio' 
nis  diciiur.  Qiiod  bcnc  convenil  Rcclesi»  qu»  pa« 
ijis  capiii  suuui,  id  csi  menlem,  circumcidil,  qoam 
carurm.  Purpura  regis,  passio  esl  Cbrisli.  Huie 
roiiix  .  assiniilaiilur ,  quia  juslorum  cogitatioiies 
rrcquciitcr  circa  passionein  Domiui  virlutum ,  ei 
eaui  xmulaiiiur  el  flde  sanctx  ciucls  muniuntur. 
Carnales  vero  qtii  piirpuram  regis  suscipiuni ,  prae- 
corJia  suiil  ndeliuiii  Cbrisli.  Laua  qu«  in  canali- 
cleral  ei,  condixcruul  ul  vcuircul  ad  cum  e(  con    ^^  l>us  mitlilur,  ot  poslea  iu  oniaiiieutum  regis  asto- 


mlareulur  S  i  Omnia  mala  Mc  sustinuil  Job,  scd  ul 
iiirrf<  Ubani,  scillcel  forlis  cum  gaudio,  eoutra  Da^ 
fiiasriim,  scilicel  diabolum ,  omuia  Misliuuit.  Sed 
iiotan  luiu  qiiod  turris  hxc  aliquando  respicit  couira 
Tyrum,  quod  dicilur  conturbatio;  aliquaiido  contra 
Damascum,  quod  en  potu$  $angulni$ ;  aliqiiando 
conira  Babylonem,  qiiol  esl  foiKiirfralto ;  aliquaii- 
iocoutr»  llierusalem.quodesi  ;;iicfi  vttio.  Primum 
m  fiigial  mnndi  siuliiiiam ,  sccuuduiu  iil  caveal 
diabolicam  plianlasiam,  terttum  ul  evitei  iufcrnl 
ar.gustiam ,  quarium  ul  se  parel  ad  pacem  el  glo- 
riaui.  De  priino  :  i  Nolife  diligere  miinduin  neque 
ea   qux  iu   mundo  sjunt  ';  >  de  secundo  :  i  Non 


niaiur,  esi  buuiilitas  consclcnti;e  fiJelis,  qusB  per 
passioues  ad  habi:u:u  Regis  xierui  profleil  de  die 
iii  dieiu.  Capui  spous.-c  esl  auiiua  jiisii.  Uacc  com- 
paraiur  Cariuclo  ,  iuicrprelatiouis  raiione » railoiie 
victoriXy  raiione  iuipeiralae  pluvias.  Ralione  iuler- 
preiiitionis ,  quia  Carmelus  dicitur  ^cientia  eir» 
cumci$ioni$;  raiione  viclori»  quam  habuil  £lias  de 
sacerdotibus  Daal  in  co  lempore  Iribulalionis; 
ra:ioiie  iujpelraUc  pluvias  in  lempore  slccilatls. 
Siiiiiliier  in  anima.  Primus  eniin  debei  In  ea  ficri 
pcccatoruiu  circumcisio,  secuiido  leulallonom  ei- 
puguaiio ,  lerlio  pluviae,  id  esl  graiiaB  lofusio.  Ad 
priinum  nos  iuvilai  Chrisius  in  sua  circumcisione « 


ignoraiiiui  asiutias  diaboli.  Angelus  enim  Saianx  ^  ad  secuiidum  in   passioiie,  ad  lertium   iu  saneli 
irausngural  se  in  angelum    lucis*;>  de  lerlio  :  "  Spiriius  missioue.  In  figura  hujus  rei  Jacob  veniona 


c  Quis  poleiil  babilare  de  vobis  ciiin  igue  dcvo- 
rauic  ^?  >  de  quario  :  «  Clorlosa  dicln  suul  dc  tc» 
civiias  Dci  *,  >  ad  quaiu  pordiical  Christiis  :  i  cui 
est  hoiioret  gloria  iu  sxcula  bxculoruui.  Ainc.i*.  > 

Naiu$  tnu$  $icttt  tum$  Libani ,  qHog  re$picit  contra 
Dama$cum, 

[Card  ]  Dauinscusinlerprclnlur  saRf7Ufffem^i6«)i<, 
ci  sigiiin.at  dtaboluiu»  qui  sitil  bibere  sanguiuein 
|idccalonim.  Coiilrn  ejus  iusidias  opponilur  uasiii, 
i.i  csi  Jiealx  Yirgiuis  diserctio ,  quac  ipsiiis  pr«TSCiW 
lii  iiialitiaiu,  cla  louge  pracvidel  quasi  de  spcculn  , 
iiude  et  lurri  comparntur,  a  qiia  de  longe  vidouliir 
iiiiiiiicoriiiu  iucursus  :  ipsa  iMgo  ct  a  loiige  rospicil 


dc  Mesopolamia,  priiis  fluvium  Koloih  inniivil, 
sciiicci  fluidn  peccata ,  sccundo  luctafus  eal  com- 
augelo,  leriio  beuedictioueui  accepil  ^*-^\  llaqaj 
prius  dcbei  hoiiio  a  peccato  circumcidi ,  s^d  priiu 
debcl  codi,secuudo  concidi,  lerlio  cireamcidi.  CoiU 
iii  iorde  iuteriori  uicerore ,  concidi  In  corporu  poe- 
uileuti»  dblore,  circuiucidi  excludendo  occasioncs 
peccaudi  disci|diuae  rigore.  De  primo  :  i  Sciiidile 
corda  vestra  et  iioa  vcslimenla  vesira  '*;  >  de  se- 
cuiido  :  4  Coiiscidisii  saccum  meuni,  ct  circum- 
dctlisii  nie  ixiiiia  '*;  >  de  lerlio  :  c  Dfpoiieules 
oiunc  oiiiis  ei  circiimslaus  nos  peccaium,  curramus 
ad  propositiiiu  nobis  cerlamen  ",  >  llxc  de  inler- 


conlr.1  hosleiu  ,  et  $icut  iurri$  pro  iiobis  se  fortilcr  ^  pictatione.  Sei|uitur  de  rnlione  vittorian  Videauius 


80  i»p|M>:iil.  cl  dicitur  turri$  Libani ,  quasi  in  Libano 
iiimiit!  sita  ,  qui  cuudor  iuterpretatur.  Ul  p«*T  hoc 
iisieiid.i|iir  <,uo;l  c.iudore  vii-giiiituiis^taiiquampedc» 
« u  •tciere  valoat  c.i|iul  eriicutis  '*.  Sequiiiir : 

Caput  tuum  ut  Curmelut,  et  comoB  capiti$  lui  ut 
purpura  regis  jinie.a  cantitibu$. 

[Tbo.]  Ca|)iil  spous:e  esi  meiis  auiinae  fidelis; 
qoia  siculcapile  uieiubra  reguiitur,  sic  cogiiatioues 
meiile  dispouuutur,  ur.de  cogilalioiies  qu:c  innu* 
iiierabil  «s  oiuuibus  horis  ac  momciilis  huuiaiia  de 
iiieiilt*  prodeunl,  nple  figuraiitur  iu  cootis.  Sic  q  o;iue 


qiiid  feicril  Elias.  Priiuo  iiiipeiliendo  sacerdoluui 
liaal  sacrificium,  cos  devicii ;  secundo  iu  igiic  de 
culo  sacrificiuiu  suum  oblulit,  leriio  vlclos  occidii. 
Pari  ratioue  post  circumcisioncm  statum  sacerdol.s 
Baal  debeuius ,  id  est  jciiuiioues  diaboli,  viriliier 
puguaiido  cxpiiguare;  secundo  iu  Igiie  do  coelo,  id 
csl  iu  ft^ivore  thnritaiis  propter  vicioriaro  Dihi 
sacrificiuui  laudis  oflerre;  terlio  monduro  sper- 
iicii(io,oraiio:iis  gladio  lenUlioiief  exstinguere  su« 
l>eratas.  Dc  priuio  Salomou  :  i  Fili,  si  le  lactavc- 
riui  peccaiores •  iie  acquieNcas  eis  ";  >  de  seciiii- 


••  Joau.  3.  »••  Prov.  20.  •  Lov.  27.  •  Amos  3.  •  Judic.  14.  *  hih  2.  •  I  Joau.  2.  •{{  Cnr.  II. 
»  Isai.  53.  •  Psal.  86.  •  ftoui.  1«.  ••  Gcii.  3.  »»  Acl.  4.  »» ili  \Wj{  18  »•-«•  Geu.  32.  "  Joel 
2.     ••  Ps.d.  29.      »•  lltbr.  12.      «•  Prov.  I. 


731  TiiUMiE  CISTERC,  ET  JOAN.  ALGRIM 

«lo  fcni|m>osusesscl**.  In  tertio :  c  Piiler,  in  mnnus  A 
iixis  eotutnendo  spiritum  inen  n  **    Nos  monei  Fn 
tribablioife   omnem   soilicituilinem  nostram  nos 
projicere  in  euin,  ei  ab  ipso  solo  nos  spersre  silju- 
lorium,  omnem  solliciludinem  iiosiram  projicicntes 
iii  enm.  f  Jar tn;  sit  Dsvid,  cogiutuni  tnum  iii  Uoiiii- 
iu)«  et  ipse  te  enulrlel"*,  i  ecce  illud  triviuin.  5c- 
quiturquadrivium,  in  quo  quasl  in  cruce  Tidciur 
illiid  Aposloli.  scilicet  c  quxpH  loiigitu.lo,  latiludo, 
t  iblitniias.  et  prurundnm  '.  i  In  cruce  eniin  Domiiii 
erat  llgiium  abscondilum  in  lerra  iii  qno  crux  fixa 
0  nl,  ct  lioc  erat  prorunduin,  iii  qiio  a  :<  ipilur  fldcs 
i|iijc  esi  de  ocnillis  quod  accii>itur  in  hoc  terbo  : 
c  Eli,  CU  lama  Sabaclh^ni.  boc  est,  Deuf  meus,  Deus 
lueus,  quare  mc  dcreliquisli '?  i  Quxslloiicm  pro- 
ponebal  ClirUtus,  non  quod  igiioraret.  sed  ui  nobis  ^ 
iu  dubiif  quid  quxramus,  quid  laccatnus.  rormaui 
prflsiarei.  Quasdam   enim  quxrere  dcbenius  qu.'c 
utile  esi  scire.  Uiide  Jub  ' :  c  Causain  quani  igiio- 
rabam    d.ligenter  investigabain.   i  Quxdam  eiiim' 
toli  fldei  debcuii»  reliiiqiiere :  c  Qui  eiiim  scruta- 
bitur  niajestaiem,  opprimeiur  a  gioria  ^.  i  Itaque 
istud  Terbiim  ponit  uobis  fidem  iu  prorondo.  Laii- 
tudo  est  ligiiuui  ex  iransTerso  posilum,  hocest  clia- 
ritas,  qux  se  exlendit  usque  ad  inimicos  diligeiidos , 
quod  Oiieiidiiar  in  lioc  verbo  :  c  Patcr ,  ignosce  iilis 
«^uia  iiesciunL  quid  faciunt '.  i  Longitudo  est  ligiium 
ftursum  crcttuin  quod  noids  osieiidii  in  desiderio 
cupemoruin  persevcrantiam ;  quod  cst  in  boc  ver- 


QHitm  9MT  eruor  perumxit. 

FusHi  Agnl  corpore  **;  • 
» 
de  lcnio :  c  Ipse  cepii  el  sanabit  noa»  peraiiiel  et 
curabit  nos  ^^ .  i  igitur  tlot  isle  est  vaUle  mciiictBalii 
qiii  ittfirmot  mondavii»  iuearceralos  libeniTll,  mar- 
luos  susdtavil.  Hamanam  qaippe  genos  ItTil  a 
peccato,  pairet  eztraxit  ab  iofenio,  morUtlezie- 
runt  dc  tepolcro.  D«:  primo  :  c  Ipte  prior  dilexit 
not  et  lavit  not  a  peceatlt  nottrit  in  sanguine  tui»",i 
de  seciindo  :  c  In  taiiguiiie  letunieuti  tai   redeuii- 
tli  vinclos  laot  de  iacu  iii  quo  non  erat  aqna  **;  i 
de  lcrtio  manirestoiu  est    quod    effuso  tanguiiic 
in  criice.cmonumenta  aperiatunl,et  mulia  corpora 
tanctonim  qui  dorniicrant  turrexeruni  *^.  »  Chri* 
slus  namque  etl  qaasi  pelicanut,  qui  dc  laiere  soo 
propriumsanguinemextraxit,Hco  aspergent  inor- 
tiios  puUos  eaot  sic  vivificat.  Po^l  fiiire;n  isium, 
friictuiii  palms  nos  o|iorlet  apprehendere.   Notan* 
duin  qiiod  Ircs  sunt  bujus  paluiac  fniclus ;  quia  Iri- 
plcx  est  cmcis  uliliUs.  Primus  esl  juttificatio  pec- 
calorum.  tecandat  cst  Cbristas  qui  est  nobit  viati- 
cuiii,   tertiut  etl  iiobit  gaudium  promissam.  Per 
piimum  pra>.paraninr,  per  tecundum   teparamnr, 
per  lertiuro  reparabimur.  Prxparamur  ad  teiteoila 
Dci  luaudaia,  separamur  a  miMria,  reparabimur 
in  gloria.  De  primodicitur  :  c  Pneparale  conla  v^ 
'ttra  DoiniiiO  et  servite  illi  soli  ct  liberabil  Tut  de 
manibut  iiiimicorum  vetlronim  **;  i  tecondum  fiel 
in  judicio   quaiido  iste  fructas,  tcilicel  Cbrittus 


IM) :  c  Sitio  *•  I  De  chariCklis  latitudiue  dicilur  :  q  teparnbit  ovet  ab  baedis  **  ;  i  lertium  fiet  in  regno 


Beiiefacite  iis  qui  oderunt  vos  ^.  i  De  hac  perseve- 
rantia:  c  Qui  perseveraverit  usque  in  Uiieiu,  hic 
talvut  ciit  *.  I  SnbKniitat  cnicis  est  labella  iu 
tummo  potiu,  in  qua  scViptuut  est :  c  Jesus  N:r- 
xarcuus,  rez  Judx.iruiu  '•  i  lu  hoc  designaiur  prX' 
inium  quod  accipiemut,  tl  in  liaiic  paimam,  Id  cst 
crucein  atcend«imut ,  el  pe rsevereiiius ;  qiiod  ha« 
benius  in  hoc  verbo  :  c  Coiisummaium  est**.  i 

Iloc  enim  ostendit  Scriptura.  Jesu  enitn  Salvator 
dicilur,  Mazarelh  /fot,  vcl  tanetUas^  vel  germen 
munditim»  Corpora  enijn  nosira  renorcbiiiit  iii  tii- 
corrupiione,tancii  criinus  perpetua  charitate,mun- 
dioriHiut,  quia  amplius  non  poteriiiius  pcccarc.  Istx 
tuui  septeiii  tul);»,  ad  quannu  sonum  corrueruni 


quaiido  reparabit  c  corput  bumiliuiit  nottrae  con- 
flguratum  corpori  clariutis  tux  ** ;  i  qaaiido  Ula* 
ccbii  dict  reparatiouit  antiqux  et  feliciutit  cternae. 
Ut  i^iiur  itiot  rruclus  apprehendamu»,  ascondanius 
in  liaiic  pal.nam*  NoUiiduin  quoJ  septlformis  esi 
utiliuscrucis,  qaia  teptiformis  etl  vetusUs  hain.ina; 
tuiil  ciiim  quatuor  corporit  aiioininationct  ct  Irct 
aniui?e  corrupiiunes.  Uude  propheta  :  c  Cornipli 
tunl  et  abominabilcs  facti  sunt  *'•  i  Cornipti  eniiu 
stint  menie,  alxmrmabiles  corpore.  Abuiimnr  cnim 
quaiuor  elementis  tn  corpore  :  igne  in  ocalia  per 
curiositatem,  aere  in  lingtia,  per  divertitalem  et 
vcrbosiialem,  terra  in  roanibus  pcr  Iniquiuten, 
nqua  in  fluxu  seiitinis  per  libidiiiem.  Il«c  tunt  quae 


inuri  Jericho  ".  Eccequaniuin  est  arbor  isia  nobilis      de  claustro  ejiciunl  fratrem.Unde  Prophela  :c  Fgre- 


fronde;iiec  soluin  sed  flore,  ted  gerinine.  Ilocest 
enim  foUam  quod  venlo  rapiiur ;  liic  est  flos  quo  Trigus 
aqailonit  retunditur,  hic  est  frucius  qui  coinestos, 
ittieger  reperilur.  Folium  igitur  istud  est  docu- 
iiieniam,  fios  inedicamentuni :  in  fnictu  habcinus 

f 

niedicnro,  foiium  namque  docet  et  peccaii  cognitio- 
iiiein  clcreationis  arlem ;  flos  saiiguiuis  facit  ctiraiio- 
nein;  fnictas,  id  est  Christus,  exhibet  operationcin. 
Dc  primo:  c  Verba  vitae  irierhae  liab$i  ** ;  i  de  sc- 
caiulo  ! 


diebalur  ul  videret**;  i  ecce  curiosilas.  t  Vana  lo- 
qiiebatur  " ;  i  ecce  verl>ositas.  c  Cor  cjut  congre- 
gavit  itiiquiutem  tibi  '^ ;  i  ecee  iniqaiut.  Egredie- 
b:tlur  forat  pcr  libidinem.  In  mente  cormmpiur 
triplici  comiptione  :  iii  raiioiie  naiurali  pertoper- 
biam,  in  concupiscentia  per  avaritiam,  In  ira.  pec 
153  invidiam. 

Suni  autem  in  crucc  quatuor  dimenttones  :  la- 
tituJo ,  lougitudo  ,  ti)^'liniiias  el  profuiidum.  Ct 
ircs   in  tittilo  distinctiones   :   Jesus  ,  Nazan*nus, 


•"  Cen.  18.    ••  Luf.  «3.      »••  Psal.  51.      »  Epltcs.   3.      •  Maith.  917.      •  Cap.  49.      ^  Prov.  «3. 
•  Uc.  i3.      •  Joan.  19.      '  Maiili.  5.    •  Mitih.  41.      •  Joaii.  19.    «•  Joau.  19.     •»  Jos.  «.     "  Jj»»»'  •/• 


»  fiyiNii.  I)e  Donin.  Pat$.     »*  Osc  2.    '•  .\|»jc.  I.     »•  Z:ich.  9.       "  Mallh.  27.      "  I  lU-g.  7. 
ro.    **  rhili.  p.  3.     •'  rsal  13.     "  ISal.  4D.     ''  Ibi.l.    *'  Ibi.l. 


MaliU 


m 


COMME^T.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  3U. 


m 


LIBER  UNDEGIMUS. 


QmMmj^khra  et  el  qmam  fkeQra^  chariuima,  tndi-  A  bac  nocte  **t  i  PuriUis  esi  in  miiniliin»  TolapuAi 


ikMi  Sialwa  iua  Mimilata  esi  palmw^  et  ubera  hta 
koirie, 

(Tbo.]  Superius  dicliiin  esc  pul:kra  el  detora^ 
•ed  t  lerribilis  ui  caslronim  acies  orJiiiata  "  ;  i 
iiie  tero  pukkra  ti  decora^  sed  \n  deUciis^  qiiod  dis- 
ioa«ni  videlur,  scilicci  ul  sii  lerribilis  el  deliciosa, 
^«od  de  carnalibus  vcrum  esi  dellciis.  Sed  siHrila- 
les  el  icrrory  id  csl  severitas  morum  •  saiis  conve- 
•liuni.  Conveoii  ui  cliarissima  sil  Deo  aiiima,  quam 
coeicsibus  vidcl  vacare  deliciis.  Quaulo  aiiiplius 
mens  pura  superiue  Tiu;  cibuiu  degiistai,  lauio  ma- 
Jor  illius  cbarilale  igncs(>it;  el  quo  ardeulius  siipcrna 
«liligil,  co  perfeclius  ab  ipso  .supernoruiu  boiio- 
ruin  aiictoie  diligilur.  Ilinc  esi  quod  scquilur: 
Slaiura  iua  a$$imilala  eti  palma.  Slalura  esl  recti- 
ludo  bon;e  operaiionis  cjus  qui  icrrena  respucns, 
lotnni  se  ad  coelestes  delicias  erigii.  Palina  victorcs 
coronari  solebanl,  el  idco  palinx  comparaiury  qiiia 
ad  lioc  pugnal*  ul  superiiis  deliciis  cqndonelur.  Et 
mkeru  iua  bairit.  Ubera  bolris  assiinilaiilur,  quia 
'«loclores  el  nagna  inagnis,  ei  parva  parvis  prxdicani. 
Vlieni  ilaque  iioiris  «ssiniilanlur,  quia  eis  Ccclesia: 
Mi  ei  In  parvls  ei  magnii  erudiuniur.  Unde  illud 
Apostoli  :  c  Sive  menie  eicedimus  Deo,  sive  sobiH 
sttm«s  iiobis".  i  Ul  pcrfccla  sit  aniina»  oportei  iii 
io  eileriori  boinine  sil  religionis  forma,  iii  interiori 
justilia  de  supemis  spiiilus  habcat  aliincut;).  Sccun- 
iluiii  boc  anima  didiur  in  lioc  loco  putchra,  decora^ 


abjectione ,  in  misericordi»  dilectione » in  peceatl 
de*ploralione,  In  supernis  bonis  qusrendis  oralione. 
Inde  angelus  ail  ad  Toblam :  i  Cum  relinqueres 
prandium  tuum ,  et  sepclircs  occulte  mortaos»  el 
orares  cum  lacryiiijs,  ego  obliili  Deo  oratlones 
itias  *^.  >  In  relicto  prandio,  alijeciio  volnptatis;  In 
sepultuni  inortuoruin  ,  misericordia  ;  in  lacrymls « 
ablutio  peccali ;  in  oralione ,  desideriilm  boni^desl* 
gnaiur.  Audi  approbalam  dilecto :  f  Vcnl ,  ail,  eie- 
cia  iiiea  ,  el  poiiam  in  te  tbronuin  ineum,  quU 
coiicupivii  rex  spcciem  tuam.  >  ftem  baec  anima  esi 
charibsiina,  esi  clarissima,  est  cbarlsslma  :  cbarls- 
sinia  difliculiate ,  clarissima  veritaie ,  cbarisslina 
varietate.  Difficuhatc  ,  quia  paucl  sunl  qiiLper  ar- 
^  duam  viam  perveuiant  ad  banc  deliciaruin  Miavita- 
tciii.  Vcritatc,  quia  prae  cxteris  omnibus  s«ipcmam 
vidcl  felicitatcm;  varictale,  quia  stiper  alios  dile- 
ctain  cxhibet  dilecto  amoBiiitatem*  De  priino :  cArdoa 
csl  via  qo£  ducit  ad  vtlain  ei  pauci  iiigrediiinlur 
pcr  eain  ** ;  >  de  secundo :  c  Rcvclata  (acie  spoeula- 
biiiiur  gloriam  Dei,  ul  transrorir.eniur  iu  eamdeui 
iiiiagincm  a  clariiate  In  clarltaleni  **;  >  deiertlo: 
f  Oainis  gloria  ejus  fllias  regis  ab  Intus  in  fimbriis 
aurois  circuinaniicia  varietate  ^.  > 

Et  quia  sic  iu  alluin  tendil  qiiasi  paliua  ,  rdeo  se- 
qu.tiir :  Siatura  tua  auimilaia  at  paiMW.  Palina  info- 
rius  habet  gr^cilitatein,  superius  lalitHdinein,  in  foliis 
imiiiutabllilatem.  Qui  baiic  vuii  babere  slaluram,  a 


«Aarif^iina.  Pulcber  4licitur  pollens  ceriieiiii.  Iluc  q  simili  debei  tM$e'  in  inferioribus  lenulor,  in  supc- 


aecoudom  eueriorein  bominein;  decorusdicilur  de- 
oos  cordts  ,  hoc  *seconduw  iuteriorciii.  Esi  igiiur 
onima  riierius  pulcbra  morum  inaturitale  ,  decora 
Nileritts  cordis  puritaie ,  cbarissiina  superius  deli- 
ciarum  suavitate.  Per  priuium  est  cbara,  per  seciin- 
duni  cbarior,  per  terliutn  charissima.  Per  priinuui 
esl  liominibus  grata,  per  secunduin  aiigelis  cogiu- 
la,  per  terlium  diiecto  approbata.  Audi  hx*c  iria  : 
i  Dileclus,  ail,  a  Deo  cl  houiiiiibus,  ctijus  iiiemoria 
in  benediclioue  esl.  Siniileiu  fccil  illuiii  in  glo- 
ria  sandorum  ^,  >  scilicct  angelorum  ,  quibus  si- 
niilis  erit  in  gloria  talis  hoino.  Audi  jjralum  hoini- 
Mbos  in  hoc  eodem  Cantico  :  «  Vidcriiui  e;iiu  filiac 
ei  liaalis^iinam  praRdicaveruiii ,  reginae  ei  coiicub<nx 
laudaveruni  eani  *^.  i  Cognata  est  angelis .  iiiuie  ^  runi  recurrebat  cjos  mcdiutio ;  undc  sumens  the< 


rloribas  abundanlior,  lii  eloquiis  assidulor,  ol  scili- 
cel  primuin  aniinaui  a  sollicitudlne  mundi  absolval, 
secunduin  pusillaniinitatis  frigus  resolvat ,  lerlioni 
machinamenla  Sataiix  dissolval.  De  primo :  c  Noli- 
tc  soiliciti  esse  ,  stit  Duiiiinus  ,  aniiiix  vestrae  qoid 
tnanducetis,  neqiie  corpori  vestro  qqid  induamlnl^'.> 
Ciidc  Boctius^* : 

Heu  quam  prffcipiti  merta  profMUdo 
Meut  hebet  et  propria  iuee  reiicia^ 
Tcmlit  fii  exteruat  ire  lenebrakf 
Terrenit  quoilet  flalibut  acta  , 
Cretcit  in  iminentum  noxia  eura  t 

Et  piiilosophus  ille  scilicei  Crates  Thebanus  tbesau- 
rum  habebai,  el  cum  vellct  philosophari,  ad  thesau- 


Joatmes  evangelisia  propter  puritatcui  curdis  et  cor- 
poria,  quibtis  virgo  eral,  in  Apocalypsi  laui  fjin.lia* 
r«ler  el  frequenter  vidit  angelos  sibi  apparere  "• 
Ei  cognatione  puritatis  Tobias  angeluin  frairciii 
vocalKil  iticens :  f  Fraier  Azaria,  quo  vis  niaiicainus 


saurum  portavit  ad  mare  ,  el  projicicns  iit  aquas 
ail :  f  Ego  vos  subiiiergam,  ne  submergulis  me«  > 
l)e  secundo  ait  David;  f  Exspeclahaiu  euni  qni 
talvuin  ine  fecil  a  pusillaniniitate  spirltus  el  teiii- 
pe^tate  ^'.  i  Inde  dicluin  esl  in  hoc  Cantico :  f  Surgc*, 


•M:a:i  C.     "  II  Cor.   5.    "  Eci li.  15.    **  Caiil.  C.    "  Apor.  8.     "  Tob.  e.     "  Toli.  li.    «< M;»iih.  7. 
••  II  Cor.  3.    >•  IS;il.  44.    ^»  Luc.'li.    *»  DcconsoL  ^^hiht.  lib.   i.   iiicii.  2.    **  P*al.  li. 


755  THOILE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRISI  736 

ins  csl  iii  Virginc  capnem   assuincndo,   leaindo  A  fcslaiper  noioaoicin  nolilix  suae  ".  i  I>c$ecBoao. 


cfisciplinam  ftiiitimru  in  criice  paiicndo,  lcrtio 
quielem  aileptos  rsi  jncons  in  sepuicro,  vcl  a 
moriiiit  rcsurgcni^o.  Isaiatii  audi  in  his  Iribus  euin 
prxTidentetn  :  c^'hliim»,  ait,  cum  leprosuinel  pcr- 
tussum  a  Deo  ct  liitiniltaium  ^,  i  ccce  priinum.  El 
siihjuDgii :  f  Distcipliiia  pacis  noslrx  super  cuin  ^^  i 
ccce  sccuiidiim  c  Facis  noslra:  ^%  i  ecce  terlium. 
Ki  in  auiiii:ilibiis  Ezccliidis  boc  innuciis,  c  cum 
fit^rn,  aif,  vos^  Mi^ior  firniameuinin  stahaiil,  cl  suIh 
i!:ii:e'iaiic  a!as  suas  ^,  »  ecco  humiiiias.  Iicm  : 
c  Aiidi  vocum  al.irum  percutienlium  alieram  ad 
Dllcram  ^,  j  ecre  disciplina.  i  Ubi  crat  iinpctiis 
fpiritus ,  illuc  gradicbanlur^,  >  eccepcrdiscipliuum 
('evict.i  cariie.  spir  liis  tranqu.Hi(ati«.  L^gimtis  ho- 
irum  vimas,  Botrum  qucin  &liuleruiit  iu  vecle 
iPX{doraiores  de  lciTa  prouiissioiiis,  boirum  Cypri. 
r.lnius  boiMis,  iJ  cslCbristiis,  dal  uobis  vinuui 
doiiriiia:  saluiaiis;  secundus  effundil  vinum,  iJ  est 
sangirtiicm  noslrae  redempiiouis ;  lertius  cffundil 
viiaim  gratiap  scplirurmis  vel  gaudium  rcsurrcciio- 
nis.  rnrnusesl  vineap,  id  csi  Ecclcsix,  seiundus 
de  lcrra  promissiouis,  id  est  de  cado;  qui  eiiiui  de 
coe!o  vcnil  super  omiies  csi,  scilcei  Filius  lio- 
miiiii  qiii  do  ccelo  dcscenilii ;  lertiu»  i!c  cypro  quod 
iutcrpretatur  mcrror  vel  irinMa,  quia  per  irisiiiijm 
rassionis  vcuil  ad  gaudiuiu  resuvrcctiouis.  Priiiius 
urgel,  per  secuiiduiu  peccaior  surgit,  per  ler* 
lium  mo.tuus  resurget ;  urgei  incriiam,  surgii  ad 


cum  scnsissel  Isaac  vestimcntonim  rmgranliam. 
ail ':  c  Ecce  odor  filii  mel  sicut  agn  plenl  cui  beue- 
dixit  Dominus  '^  i  De  lcriio  :  DalsimQni  non 
inijKum  odor  mcus  *\  »  Priiiuis  oilor  oculos  cortlis 
iHumiual,  secundus  in  cxleriori  boiuine  rclig'oncui 
rerormai,  lcrtius  cor  ad  superna  elevai.  De  prinio 
in  Apocalypsi  :  c  Collyrio  uuge  oculos  luos  nl 
videas  " ;  •  de  sccunijo  :  c  liiduile  nOTUiii  liorai- 
iicm'^  c  et  :  cYidete  qiiomodosalvi  facii  sonl  i  pa- 
tres  nosiri ;  >  de  teriio  :  c  Odor  luus  in  me  cmcopi- 
sccntias  cxcitavit  a.ieriias.  i  Odor  oris  ponio  com- 
paratur,  odor  veslium  iburi  adxquatur,  odor  un- 
gueuloruni  aroiiiau  siipergreditur.  Pomo  propur 
saporem  ;  tliuri  ,  proptcr  concrematiouem  super 
virtutes,  id  cst  aromata,  piopter  deToiioois  soafi- 
Iniem.  Oporiel  ciiim  ui  scicnlia ,  si  babcl  odoreni, 
babcat  ei  divini  amoris  saporcm;  pcr  quein  omncm 
lualitiam  vincat,  et  ila  crcscal  sapicnlia  ut  odor 
couversationis,  pcr  fervorem  forliiudinein  babens, 
a  principio  convcrsatioiiis  usque  in  flneni  Tirilitcr 
a^at.  Taiitum  etiain  perficial  in  devoiionem,  al 
ciincta  in  dulcediiie  spiritus  perficiat.  InJe  mora- 
litcr  diciuin  est  :  c  Sapieulia  vincil  malitiaro  **•  hnc 
de  primo ;  c  altiiigil  n  niie  usqua  ad  fincin  foriiler^.t 
liuc  de  secundo ;  c  ci  dispouii  omnia  suaviier  **,  i 
liGC  de  lcriio.  Ilaqne  de  sapicnlia  sequilur  > 

CMllur  Ittum  vinnm  oplimnm,  id  esl  discrdio  in 
sipienlia.  Nolandum  cum  aliquo  cibo  tcI  polu  rcf- 


Teuia:ii,  roiurgei   ad  gloriam.    Viiiuin   piimi   csl  C  cimur,  primo  labiis  libatur,  sccundo  denlibus  leri- 

doclriiia  Cbristi,  de  quo  ail :  c  lu  me  psallebaul 

qui   bibcbaui  viuuiii  ^*,   i  id   esl  qui  dociiiuam 

me.iiu  audiel.-aut   uiihi  illudebant;  viiiuin  sccuudi 

est  qiiod  iufudil  Samaritamus  vuliieralo  a  latroni- 

bi;s  ^^;  viiiuiii  tcrlii  esl  quod  la^tifical  cor  boniinis  ^*. 

Do    priuio    David    :    c   Polum   lucuiu    cum  fletu 

i;iisccbam  ^*;  cuni  cnim  reprcbendciet  eum  Nailian 

prnpbeia  pro  Dellisabce  **,  poluiii  doclrlns  sumebat 

(1  flQliat.  De   sccuudo  Christiis    :   c  Bibite  cx  lioc 

(iumes.  Ilic  est  ciiim  languis  qui  pro  Tobis  tradctiir 

iu  icmissioneni  pcccaloruni  '^  i  De  lcriio  :  c    lu- 

rbriabuntur  ab  ubertato  douius  luoe  et  torrcnlc  vo- 

l:ipl.iiis  tua  poiabis  eos  '*•  i 

Cuin  plures  iu  boc  Caulico  iuTeniamus  odorcs  ; 
ires  inTcnimus^ad  sponsam  pertinentes.  Odor  oris, 
odor  Teslimeulorum,  odor  ungueutorum;  dc  primo 
hichabetur;  de  sccundo  :  c  Odor  vestinieuiorum  tuo- 
rumsicutbodoriburiS;  detcrtio:  Odor  ungiieulonini 
luornm  superouinia  nrouiata  "*.  i  OJororis,  scieu- 
tia  est  praiccdeiitiuin  Pairum,  per  scripla  usquc  ud 
iios  dcrivaia;  odur  vcsiimenloruin  est  fama  aiitiqua; 
coirvcrsatiouis  usque  ad  teuipora  iiostra  pcrlaln ; 
odor  uugiicnioruin  esl  piuguedo  devoiiouis  liabiia 
de  supeina  Ixiilia  conicmplala.  De  primo  Paulus  : 
c  Cbrisli  bonus  odor  sumus  Dco,  iii  bis  qu.i;  pcr- 
cinil,  cl  in  bii  qui  salvi  fiuul,   qui  ubiq^ic  maui- 


n 


tur,  lenio  pnlalo  guslatur,  quarlo  gullore  disccr- 
iiilur.  Labia  cordis  sunt  prima  meditaliOj  deniei 
Irequciis  mediiationis  reiraclallo,  palatom  appeii 
liis,  gultur  discrelio.  Primo  cnim  boni  medilailo 
occurril,  sccundo  quasi  dentibiis  maslicando  sapicns 
ad  memoriam  sarpc  rcdiicil,  lertio  qiiasi  palalo  gn- 
s  ans  nppeiit,  quarto  nc  aiigelus  Sataiue  Irausfignrcl 
se  iii  aiigclum  lucis.  Vcl  quid  sil  lionum»  quid  sil 
iiielius,  quid  optiiiium,  qiiasi  quodani  gulliire  iHi- 
cretionis  pcrcipiciis,  rcficit.  Unde  in  Apocaly|isi: 
c  Si  quis  aperiicrit  mihi  januaui,  inlrai)0  ad  illuni 
et  ca  nabo  ciim  illo  ct  ipse  mccum  *'•  i  Tuiic  cnim 
Domiho  aperimns  cum  meditationes  bonas  recipi* 
tnus,  iiitrat  nd  nos  cum  eas  rclractamus,  cceiial  no- 
biscuin  cuni  ipso  dantc  appetimus  ;  nos  cuin  ipso 
roeiiamtis,  giinndo  sccuudum  collalam  sapieulta:» 
iii  cjus  amore  qunsi  in  convivio  dulcissiiiio  delecla- 
iiiiir.  Ei  hoc  esl  oiftum  qiiod  dignum  esl  dllecio  od 
polandum,  duui  sic  digiie  in  ejus  amore  rcficimur. 
Ijibiis  el  deniibus  ejut  ruminaiur,  duin»  sicul  dicluni 
cst»  ct  meditaudo  concipimus,  et  concepla  frcqueo- 
ter  npud  nos  cuni  delectatioiic  reiraclauius.  li^ 
cuiin  sunl  labia  dilecii  ct  deiiles  quae  lola  cl  fre- 
giieuter  in  obsequiiim  ejus  suis  officiis  cum  n^ubo 
amorc  sipiciitin  fuuguiilur. 

Atceudam  i:i  palmam  et  apprehendam  f  uc:vt  ejut^ 


^»  Isai.  53.  *«  Ibid.    ^  1!  id     *•  Rzorb    I.  ^^  Kz^ib  3.  '*  Ezech.  I.  ^•Psal.  68.  ''  Luc.  10.  *•  Eccli.  i^}- 


*'Pval     fOI 
•'  Eccli.   U, 


I.      ••  II  llcg.    n     ••  .Maiih.   «fi.      •«  |^;«i.  55.      •••  Cani.  4.      •»  H  Cnr.  4.      «^  Ccu,  5u 
I.     ••Apoc.  5.    ■'  Ep!ic>   i.    «'S.ip.  7.    «^  S:.|i  8.     ••  .bid.     •' Apuc.  5. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTU..  —  LIB.  XI.  733 

[ Tiio.]  Qusi&i  diecrcl :  lCifo  UJecln  tmo  loliiin  »it* 
\iliiiis  iuc*£  el  devolioiiis  luiiiiiis  iJiipciitln,  ei  ad  mt 
contcnio  ejut^  ul  ei  ti:e  inlert.ii  iii  liac  iiioriali  xha^ 
uc  laborandu  deliciani,  nc  lanipades  absqise  oleo 
id  csi  ne  bona  0|)era  siiic  cliariialc  feraiii,  praesen- 
lia  siii  rifpccrus  seuiper  adjiivei,  ei  iii  liai'  ad  irn- 
niorialia  sccuai  gan  !i?  llialauii  coeleslis  iulro«iucau 
Vil  poicst  e&sc  vox  Eccloise  eiKpeclauiis  cjus  &il- 
vcuiuiu  ii  cari.c.  Dixcral  euini  dilecius:  .Ucendain 
in  pulmamf  scilicei  ut  reiliinaro  iu  cruce  genus 
liuuiai;uni.  Uiide  i;ralulabuuda  Etclesia  clamal:  Etf^ 
d.Uac  weo,  et  ad  tue  conversio  ejus^  iJ  Cai  qui  se 
iiivisibil.lcr  uiihi  loiies  dignaliis  esl  prarscuiarct 
ipse  digiiabiiur  visibiliier  in  carne  noslra  apparcrc. 
Audicus  nponsa,  id  esi  aiiiina,  a  spouso  sc  laudariy 


kera  tun  sicut  both  tinecc  :  et  odor  orii  lui,  ^ 
r  WMlorutn. 

]  Ac  si  dical  :  Ego  dixi,  id  csi  ab  aneriio 
qtiod  i.scendam  in  paimam,  scilicci  arbo- 
cif  Iriuiiipbaleui,  et  apprehendam  fructus 
cMif  viitorisr,  rcsuneciioueui  vidclicci  el 
leiu,  ei  fideiu  apostoloruin  :  ei  (uuc  inler 
igiifiias  :  iu  bora  itidigiialioiiis  mcx  coii- 
ifixores  cuni  iuediiab«  r  c  iu  spiiitu  u;eo, 
'  dieni  ici^lus,  i  sicui  babettir  iu  Isaia  '*. 
slicei  spirilus  lueus  iu  acsiu  passionis  c\a- 
:  de  lualoruui  suppliciis  ei  viudicia  cogi- 
iiic  inquaui  eraiil  duo  ii6^ra  tua  sicut  botri 
•oordabar  eiiiiu  quoJ  «le  le  carnciii  assuiii- 
quo.1  lac  de  luis  ubciibus  suxeriui,  ncoi- 


camaiiouis  ui  a*  iny*>ieriuin,  ei  i^  in  recor-  D  jn  graiiaruiu  aciioiiem  se  lola  volunlaie  dilecto  es^A 

devoiaiu  oslciidii,  dicens:  Ego  dilecto  mea,  et  adma 
conicrsio  ejus,  scilicci  omiii  voluniale  nne  dcvoiam 
exbilico.  Qualuor  suul  geucra  voluulalis  buiuattar« 
Sicca,  recia,  devoia,  beaia.  Sicca  in  reprobis,  re* 
cta  iii  inclioaiiiibiif,  devola  in  prolicieulibus,  benii 
iu  consuuiinaiis.  Priuii  nullo  rore  grjiiae  peir.ii* 
duiiiur,  fccuudi  lurpiiudiaein  piisiiuani  rcliuqucn* 
lcs  ui  recle  vivaui  couveriutitur,  icriii  usu  ora- 
lituiis  asflduae  in  aiuoreiii  bene  agcudi  cocliius  eri  • 
guuiur,  quarti  pene  uibil,  uisi  Deuui  cogiiMiiief  in 
ipso  recliuaiilur.  Tria  autem  suui  qiix  bonas  illat 
iies  irnpediuni,  ne  «ile  Tiriulc  iu  ririaieni  asceiid.i-> 
iiius.  Inlcr  siccaiu  cuiui  el  reciaui  uiaguuni  chaof 


quatn  viui  puiis,  pr;csculis  iiuiialionis  ci 
oiiis  obtiNlsci  tue  faciei;  uc  festiueiu  ad 
n,  et  odor  oris  tui,  itl  csi  oralioiinm  ci 
iuaruui,  erii  niihi  deleciabiiis,  sicut  odor 
•  Et  9fi//ur  /;(ifiN,  id  esi  prcci-s  cz  guiiure 
ites  etuiii  sicut  vinuin  opiimmn  ;  qiiod 
m  dolores  coiisolari  cl  relcvare  cousuevil. 
Cutlur  tuum  ticut  vinum  optimum,  Gutiur 
I  dividii  escas,  ei  bouas  reiiuci  et  revou>il 
aec  est  virlus  discernendi  spiii.uaies  prect  s 
I  viuuni  stio  calore  laeces  evpeliii,  ui  re- 
riuuin  0|iiiuium  eliquaiuiu  ci  L'era!calu;n. 
datur  ergo  discrclio  virginis  iu  precibus. 


folum  peiii,  qiiod  discrete  piiitur,  quod  ^  firmaium  esl,  ul  qui  voiuui  iiansire,  iion  posfi;;t. 


quod    pium,  qiiod   putuni,  ct    ab  omui 

leAeraium.  Ipsa  auieni  bif  verbif  audilis  a 

fumit  vcrbuui  cz  ore  cjus,  ei  sut  jicii  : 

fl^iiMm  ditecto  meo  ad  potandum,  lubtis  et 

1S6  iiiius  ad  ruminandum.  Ac  si  dicai: 

iM,  id  esi  hoc  verbuiu  meum  deprecato- 

viuo  optiiuo  couiparaiuui  esl  dignum  di^ 

I  ad  poiandum ;  ul  videlicel  ei  placeai,  ci 

ctetur  in  eo;  ci  hoc  ipsniu  viiium  est  di- 

nis  ejus :  esi  dignum  dentibus  iliius  ad  ru' 

■I.  Labia  poiuiu  percipiuni  ei  ejus  s:ipoieni 

lioc  itaque  verbum  diguuiu  diciiur  lab.is 

quia  digiiuiu  csi  ui  favor  bcnignus  iliuJ 

et  quod  beue  sapiat  ci  placeai  (li\i;.a* 


scilieei  perversa  iuteuiio;  iuieri-ec:am  et  devoiam 
esi  ii;olita  consiietudo ;  inicr  devoiani  et  Leaiainy 
corporalis  ainiciio.  Dc  priiua  :  «  Perverfx,  aii  Sa- 
pieiis,  cogiiaiioues  fcparaut  a  Deo  *',  »  quaiiXo 
luagis  perversoi  volunlaUf  ?  Djfecunda:  cttuaui  Ink- 
iiuf  Isracl  Deus  bis  qui  recto  suiit  corde  *^ !  i  De  tcr* 
lia  dicitur,  i.'e  diligenii  Deum  affectuofe ;  c  Ad  eu  .1 
veuieiuuf  et  maiifiuuem  apud  eatn  facietuus  ^;  > 
devoie  aiiEcclesia :  c  lu  ;uo  luiiiiiie  vivamus  *";  »  Uc 
qu;iria  :  t  Deaiiis  serviis  que.u  cuiu  vciicrit  Doiii- 
tius  iuvcncril  bie  facieniem,  quia  supcr  omnia 
bona  sua  coufiiioci  cuui  *%i  qui  iuveuius  est  fupcr 
oiiiiiia  boiia  luundi  lauipiam  calcaus  cl  respueu» 
ea.  itectiiudo  igilur  caicai  perversani  iu:euliouciii. 


vel  bouiiaii.  Et  sicui  vinum  opliir.iiiu  l)  devutio   iuotiiaui   coubueiudiiiem ,  beaia   voluiila» 


culiale  et  cuui  dcieciaiione  sorbeiur,  sic 
fi  fuas  cum  oiuui  faciliiaie  ei  delectaiioiie 
:it  a  lilio  admiiieodas;  verutu  quia  ejus, 
itur,  gusius  ciio  pra:ierii;  cjns  \ero  quod 
ir,  sapor  diu  reinanci,  aulidii  de  vino  illo, 
IHum  sii  deutibus  iliius  ad  ruminandum: 
iteiidat  quod  non  perfunctorie ,  sed  tau- 
ectuf  placita  diilcediue  in  iiiatris  pctiiioui- 
I  deiecteiur.  C;eterutn  quare  iu  ipsn  spc- 
lelectetur  lilius,  osiendii  subdens: 
leciQ  meo,  et  ud  me  converaio  ejut. 


occidii  « orporalein  aflectionem.  Iia*c  offereiif  dile* 
c<o  secura  poiest  gralulari  dc  cjus  coiiversaitouo 
ad  ipsa;u,  ui  subjungat  i  Lt  ad  mu  convarsio  ajuo, 
Priuiuf  bouto  quia  iu  paradiso  fiiit  eversuf,  dile- 
cius  :.b  eo  esi  avcr^us,  bed  postmoduiii  uiisericoi- 
diter  coiivcrsus  :  taudem  videbitur  reversuf .  1^1  o- 
pier  primuui  diciiur,  quod  fortii  arnialuf  iulraus 
douiuiu  advcrsarii  fui,  fubTertit  eam  **,  id  esi  dia- 
bolus  cor  hominif.  Per  primuni  iucurrit  Dei  iraittf 
per  fi^cuudum  amisii  Dei  pncfeiitiam,  per  tertium 
rediii  iu  pritiam,  per  qnariuni  intrabit  in  gloriam. 


.  %!.    *•  Sap.  l.    ''  Psal.  7i.  J*  Jo.in.  14.    *•  OGic.  EccL    ••  X^ub.  24.    «•  Luc.  4i. 


739  TIIOMiC:  CISTERG.  ET  JOAN.  ALGRI.M  W 

P4*optGr  priinnm  cbinaiDavid  :  «  Doniirie«  nc  in  fii-  A  gnus  in  nicifio  liii  sanclnt  liracl  *\  t  Ccce  coBTcr* 
rorc  loo  argoas  nie,  nequc  in  ira  hia  forri|iias 


luti^p » ilc  sccundo :  c  ATcriidli  raciein  lu;ini  a  iiie, 
ei  faclns  suni  conlnrbalus  ^*,t  de  leriio :  «Appnruil 
gralia  Dci  oninibiis  boniiniluis  eriidicns  nos*',  >  de 
c|uario :  c  Graiiain  el  gloriain  d.nbil  Doininns^*.  > 
l.aque  eversio  facla  esl  per  diaboli  suggeslioneni, 
aTCCsio  |ier  priini  boininis  iiiii|tiilalem,  conversio 
quandu  veiiil  iiicarii:ii'i  in  imindumy  rcversio 
quando  vcuiet  ad  judiciuin.  De  prinio,  »ictil  dicluni 
rsl :  c  Everlil  reriifc  aruiaiiis  doiiium  adversarii  '\  > 
de  sccundo  ail  David :  c  Ne  avcrlas  racioni  luain 
aiiie,  iic  dccliiies  in  ira  a  scrvo  iiio^\t  de  leriio: 
c  Converiere,  Doiuiiie,  aliqiianliilitin  cl  dcprecabilis 
eslo  super  servos  liios*',t  de  quarlo:  cYossiiuiles 
bominibus  eispecianlilius  Dominum  suuiu,  quan  !o 
reveriaiiir  a  niipiiis^*.t  Siiuiliter  in  lion:iiie  intc- 
riori  lixc  couiingunl;  cveriiiur  euiiii  per  leiitaiio- 
lieittv  averliior  dilcclns  p;T  nialain  operalioneiu» 
conTcniiur  per  conres»ioiiein  el  oiaiioucni,  rcvcr- 
Ihixr  per  satisfaclionein.  Dc  prinio  audislls  qiio- 
nsodo  seniores  sacerdolcs  qui  dcbcbanl  regcrc  po- 
puluni,  everlcrunl  sciisuni  suuin  capti  in  pithhri- 
tudliie  SosannaB  ^^,  de  sccuudo  :  c  Avcrtisti  fa- 
fieiu  luam  a  nie,  el  faclns  suin  coulurbalus  '*,  i 
de  lertio  :  c  Convertere»  Doiuinc,  ei eiipe animani 
meaniy  salvum  ne  fac  proplcr  iiiiKeiicordiani 
tcatn  **,  t  de  quario  ail  propbeia  in  persona  Do- 
mini  :  c  Reverliniiui  ad  nio  et  ogo  reveriar  ad 


n 


sus csl  ad  iios . c  eigo  qua*rile  Dominum  dum  Inveniri 
poiesi,  invoc:ilc  cuin  dum  prope  esl  *^«  >  Qia- 
riie,  quia  c  vcnit  ovem  qiiaererc  qii»  pe^icrai  *,• 
dum  iiivcniri  potesl  ,  quia  ipsc  cst  iiiulier  qoa 
•ccendil  Inrernain,  ui  iitvcnirei  dsacbmam  qnam 
perdiderai  **;  invocate  euin,cqaia  ipse  veuil  voeare 
non  jusiiis,  scd  peccatores  ad  pacnlieiiiisiu  **;  daia 
pro|»c  est,  qiiia  c  propc  csl  Domlnus  oinnilMif  iii- 
vocaiiiibiis  euiUy  omnibus  luvocaniibus  eum  in  ve- 
rilale  *^  I — c  Derfliuqu.il  impius  Tlani  suani  **,>  qnia 
c  apparuil  gratia  Dci  oinnibus  bominibus,  emdicos 
nos,  iti  abiK*gantcs  impieialcu  ei  sxcularia  dcside* 
ri.i,  sobrie  ci  jusie  ei  pie  vivanius  ki  boc  sae- 
ciilo  *'.  >  Et  sic :  4  Doiuiuc,  iinpictaiibus  notiris  In 
propuiaberis  *^.  >  Et :  c  Yir  iiiiquiis  dcrclinqnal 
cogilalioncs  suas  *',  i  quia  ipsc  cogiial  c  cogitatio- 
iies  pacis  el  noii  aflliclionis  **;  >  ci  idco*  cjacta 
cogiiaiuin  tuuui  iii  Doiuino,  ei  ipse  te  cnuirtci'^,  > 
ci  :  cRcvetlalnr  aJ  Doiuiuuiu*',  >  qiiia  ipt!  cIj- 
iiisl  nobis :  Revertere  SuMamitit ,  reterterif  mt  hh 
lueamurte;  ceimiserebiltircjii9***,>  quia  csvsccpi- 
iniis,  Deus,  luisciicordiain  tuani  in  medio  lemplilnl 
**.>-cEt.id  Doiuiuum  iioslrjni**\>  quia  c  YcnilDeM 
in  castra  ***.  i  Uude  fuit  tanla  Ivlitia  ab  licri  d  mi- 
diustcrlitis  *,  c  quia  luullus  csl  ad  igno&ccndnm '.> 
Ergo,  Doiniue,  c  secunduiu  niuirnudioeui  mlserallo- 
num  tuaruiii  dele  iniquilatcro  nicam  *•  >  Nec  sobiBi 
iaineu  niuitui»,  sed  buiuilis,  sed  parvus,  sed  foriis, 


TOft**,i  cl  Doininus  all  :  c  Vado  pararc  voliis  lo-  p  sed  maguits.  I^iiur  priino  exsulia,  hnbiia:io  Kasa- 


ciiin,  ei  iierum  Teuiani  ad  tos  *'.  > 

NoianJum  qiiod  avcrsio  dilecii  quaiidoqiie  esi 
ira,  quandoque  Justilla,  quandoque  misericordia. 
Ira,  quia  ultra  modum  ofli'ndiiur;  jusliiia.  ul  pcr 
doloreiu  deserli  cordis  pcccaium  punialur;  uiise- 
ricordia,  ui  ardenlios  a  dcreliclo  requiralur,  el  sic 
ejiis  iiieritum  aiigeaiur;  De  prinio  igitur  diccbat 
David  :  c  Ne  dcclines  in  ira  a  servo  luo  *',  >  de  se- 
cundo  alius  prophcta :  c  Otuuia  quae  fccisti  nobis, 
Doiniite,  iu  vero  judicio  fecisti,  quia  pcccaviniiis 
iibi  *',  I  de  leiiio :  c  Miserlcordi.'e  Douiini,  quon  aiii 
iion  sumus  consuinpii,  quia  noii  dcfccerunl  iiiise* 
ralionet  ejiis  *S  i  Ante  dixit  Spousa  :  Ad  mecon- 
vertio  ejut,  non  iu  nie.  Non  enim  couvcrsa  esl  di- 


rctb  :  qiiia  butuilis  in  medio  iui  sanclus  Israd, 
exsulia  el  lauda,  liabiialio  BeUrlehcm,  quin  parrus 
iii  iiiedio  liii  s.iiictus  Israel;  cxsulla  ei  buda«  ha- 
bitalio  Jerusalcui ,  quia  fortis  in  mclio  Ini  aancins 
Israel ;  exbulia  ci  latida,  habilaiio  Sion,  quia  ma- 
gnns  iu  medio  lui  sanctus  lirael.  Iluniilis,  td  man- 
sueie  suscipiendum,  parvus  ad  placandum,  fortis 
ad  pnedicaudum  ,  mnguus  ad  retribuendam.  Hn* 
miiitas  in  Nazaretb,  ul  sil  finna  ct-pura,  nailvlias 
iii  Bclblebem,  ut  sil  fritctuosa,  foriitudo  in  Jcrth 
saletu,  ul  sit  pacala  el  sorcna,  uiap[iiitudo  In  Slon, 
ul  sii  clariiJle  gloiiosa.  Nazarcth  naroqite  dicitur 
flot  vcl  taHctilat,  vel  germen  muudititc^  Belhlehem, 
domut  panit ;  Jerusaleiu,  rtii o  pacrt ;  Sion,  apfriik. 


vina  iiattira  iu  humanain,  sed  ad  humauam.  lude  D  Atidi  humilcm :  c  Exinanivii  seniei^psum  >  in  Na- 


ail  per  prophelam  :  «  CouTerlimiu'  ad  me,  et  ego 
convertar  ad  t<»s  **.  >  Ipsa  couTcrsa  fiieral  ad 
iptum.  Priino  in  justis,  secundo  in  palriarchi«, 
lcrtio  iii  prophelis.  In  jusiis,  qui  Tenluriiin  credi- 
deruni,  In  pairiarchis,  qula  modutn  Tenieudi  prx- 
videruut,  in  propheiis,  quia  beneficium  Tcnturi 
promiserunl.  Ecco  quasi  jam  pcBniieniem  cl  coii- 
versom  ad  carnein  nosiram,  deniiutiai  Isaias  di- 
cens:  c  Exsulia  el  lauda,  habiuitio  Siou  :  quia  ma- 


zareib,  c  formani  senri  accipicns  \  >  onde  ait : 
c  Discile  a  uic  quia  mitis  suni  cl  bumilis  corde '. 
Audi  parviiiii  iii  Bellilclieui :  c  In  siniilitiidinem 
bominuin  factus,  el  babitu  invenliis  ui  honio*,  > 
ibi  enim  c  esi  niiuoratus  paulo  niiiius  ab  anKelis*,i 
quia  ibi  c  parvulus  natus  est  Dobis,  Filius  datus 
esl  nobis  *.  i  Audi  fortem  iu  Jemsalcm  :  «  Faclns 
est  I in ea  f  Patri oletJieus usquead morlem,  morirhi 
auiciii  crucis  *,  i   ibl  eiiiiu  fiiii  «  Douiinus  foriis. 


••Psal.  6.    '•Psal29.     '»  Til.  2.    ^*  Psal.  83.    "  Ltic.  H.     -^  Psal.  26.    "  P  al.   89.      »•  Liic.  II 


^  Dan.  13.  '*  Psal.  «9.  '•  Psal.  6.  ••  Mal.  3.  *»  Joiii.  U.  **  Psal.  2G.  *•  Dnu.  5.  **  TJircn.  5* 
•*  Zacb.  I.  ••  Uai.  12.  •'  ls;ii.  5.-).  ••  Luc.  15.  ••  lliid.  ••  Luc.  5.  »»  P-  »1.  U4.  •»  ls;ii.  55.  ••  Tit.  2. 
•^  Psal.  64.      ••  U^i.  55.      ••   Jcr.   £9.     »^  |>saU  54.  .    ••  Isa.  55.     •••11.1.1.      »•  Ps.il.  49.     ••'  l:»a.  55. 


•V 

*••  I  Reg.  4.     «  r.ud.    •  Isai.  55.     •  Psal.  50.    *  IMiilip.  2.    •Mailh.  11.    •  Piiillp.  2.    '  llcbr.  2.  "•  Isau 
9.    •  Philip.  2. 


COMMENT.  IN  CANTICA 

ent  Deos,  polens  tn  praelio  '*.i  El  paciHcum:  A 
|U9fi  «gnus  ad  occisionein  dnctus  est  "•  ICt 
iignuin  in  Sion :  c  Propier  qiiod  ct  Deiis  exal- 
Uum.et  donavit  illi  iiomen  qiiod  est  sn|)cr 
nouien  **.»^c  Porlans,  nil  Apostulus,  oninia 

virtniis  sux»  purgalionenT  pcecatornm  fa 
sedit  ad  dcxlerain  ronjcstaiis  in  excclsis  ".  i 
iNimilein  in  Nazarelli,  ail  beal.i  Yirgo:  c  Cnni 
rex  in  accubitu  sno,  nardiis  nica  deditodoicin 
'**.  »  Nardus  esi  licrba  hiitiiili.s,  o«lorireray  lian: 
imilitas  mea  assunipia,  dedit  odorem  liun  ili- 
ied  felix  civilas  Nazarclk.  c  Glorios»  dicta 
le  te»  civitaY  Dci  *^,  i  in  ea  eniin  liabitavit 
is  iu  Virgine ,  in  Beililciicin  juvenis  cuti 
»e,  in  Jcrusa*eni  Cbristus  cuui   liomine,  iii 

Deus  in  lumine.  Prjmuin  proctiratunt  cst  ^ 
ele  nuiitio,  seciiudum  parius  in  prxscpio, 
«  Christus  redemptiouis  et  pKcdicnlioiiis  ofli- 
iiartiim  crit  iii  Palris  solio.  De  primo :  c  Ve^ 
nien  prope  limcnics  cuni  S.ihiiare  ipsius,  tit 
let  gloria  in  lerra  iiostra  ".  »  De  secunJo  : 
llabit  juveiiis  cuiu  virgiiie,  el  liabikibuiil  in 

tui  **.  I  De  tertio  :  c  Non  commovebilnr  in 
Bm  qui  habitat  in  Jeruiialein  *%  »  ilem  :  i  Bo- 
cite  vias  vestras,  et  sliidia  veslra,  et  liabitabo 
:nm  in  loco  islo  *'.»  De  quarlo  :  i  Luceni  lia- 
inacccssibilem  ".  »  lii  priiiio  crgo,  c  Noiuin 
Hominiis  Saiulare  siiuin  **,  >  in  secumio  :  c  In 
eclu  gentium  revclavit  justiltain  suam  **,  in 
:  c  Recordaius  est  iKiscricordiaesti.-ect  vcritntis  Q 
iHiiui  israel  **,  >  in  quarto  :  c  Videbuiit  omucs 
ai  terne  salutare  Dci  **.  >  Primum  Gubricle 
iDte »  secundum,  angelo  et  pastorc  cullau- 
;  terliuni,  Cbristo  passioni  se  stibjicieuie  ; 
Bm»  ipso  cum  Patre  rcgitanle.  c  Ergo  exsnlia 
ida,  bibilaiio  Nazarelb,  qiiia  buuiilis  iii  nie- 
li  tanctiis  Israel  *\  »  0  beata  civitas,  in  qu.i 
ilnm  Chrisli   facla  esl  florida  virginilas,  dc 

deacendit  sauctitas,  in  assumpta  carue  in- 
est  peccati  immunitas,  iu  omuibus  bis  odo- 

bumaiiilas  dcdit  suavliatem  odoris !  De  priiuo 
>ii8a:  cLcctulusnosierfloridiis**\i  desccuudo: 
I  veueril  Sauctus    sauctorum,  dissipabilur 

iioslra  ",  »  de  icrtiu :  c  Otii  peccaium   non 

D 
iiec  invcnlus  ent  dolus  iu  orc  ejus**,  »  dc 

0  :  c  Discile  a  nie,  quia  niiiis  sum  et  buiuilis 
*^.  »    Ergo    in  Nsizareib    invenit   buiuilitin 

a  cum  dicercl  :cCuiu  esset  rex  in  accubitu  suo, 
smea  dedit  odoretn  suum.i  Eccebabeuiusquo* 
md  me  [aeta  utejui  eoHversio  Priroo  facta  esl, 
bngam  paululuui  dulorein  mcuin*',»  secuudo 
stilia  nica  vertatur  iu  gaudiuin  **.  »  Piiino  iit 

1  puri,  ut  simus  securi,  secundo  ut  vivamus 
Ibrifto,  nunquam  amplius  morituri.  De  priiuo 


CANTIC.   -  LIB.  XI.  7i2 

dicitur  :  c  Convcriiminl  ad  me  iii  loto  corde  vesiro, 
iii  jojunio,  et  fletu«  et  planciu  **.  »  De  secundo  di- 
citur :  c  Converle  nos,  Deus  saluiaris  noster,  ct 
averte  irani  tuam  a  uubis  ",  »  dc  tertio :  c  Deus«  tu 
convcrsns  viviflcabis  nos,  et  plebs  tua  laeiabitur  in 
le  '*•  »  liidc  :  c  Couverlisll  planclum  mcnin  in 
gaudium  mihi,  cnuscidisli  saccuin  meuin  et  eir* 
ciimdedisli  mc  l.*ciilia  **  »  Ad  quatn  iios  perdiicat 
Donil:iUS  noslcr  Jcsus  Chrislu.s  cui  cst  hoiior  cl 
gluria  iii  saxitla  saRCiiljruui,  Aincn. 

Kgo  diecto  meo  et  ditectnx  mens  mihi. 

[Card.|  Qiiod  siiporitis  cst  exposiium,  scd  hie 
additur :  Kt  ud  me  conversio  ejus.  Ac  si  dicit  :  In 
lai.ttiui  dilecto  nico  cuiuplaciil,  qiiod  contersio  gjus^ 
ali  iraio  ad  pbcaium  fuit  ad  me,  Ad  me  eniin  se 
dircxit  cum  ab  ira  :id  luisericordiam  se  coiivcrtit* 
Sequitur : 

Vejff,  dilecle  mi^  egrediamur  in  agrum^  commore* 
Mur  in  villis,  mane  surgamus  ad  vitieus, 

[Tho.J  IIxm!  autem  saucii  Paircs  desiderautes 
adventnm  Christi  in  carne  ad  saluiem  omniuin, 
qunsi  dircrciil :  Escila  polenliam  iuani  et  veni.  ut 
s:ilvos  faci:is  nos.  Dciiiderabant  illuin  qui  est  tnvi- 
sibilis  apud  Palrcni  iu  agruui  Ecclesis  apparere 
visibilem,  jiuia  illud  propheix :  c  Egredielur  Do^ 
nrHtus  de  k>ro  saticlo  *^.>  Cupiebani  ctiain  cum  ilhl 
coniuiorari  in  villis,  id  esi  eiiam  paganis  Terbuiii 
fidci  coinmiltcre,  scd  quia  sine  le  nihil  possumast, 
veni  nobiscuiu  ut  lulius  faciamus.  Quod  &d«!it: 
ilane  surgamus  ad  triueast  idem  est  ac  si  paieu- 
ler  dicat :  Qiiia  nox  jain  priscac  infi Jelilaiis  abi- 
cessii,  lux  evaiigelii  coruscantis  jaiu  parcre  in- 
cipii,  siirganitts  ad  vineas,  id  est  ad  Ecclesias  per 
orbem  Deu  instituendas,  opcraiii  deiuus.  Triplcx 
ager  ad  quem  cgredilur  dilecius. 

155  ^^^  ^"i">  •ig<-'r  floiidus,  esl  pascuus,  est 
sationarius.  Prliuus  csl  in  qtio  flures  ad  deleclaniluin 
nascuniur,  iil  sunt  roseta»  violaria ;  secundus  in  qiio 
animalis  bruta  pascuntur  herbls  et  fruclibus ;  ter- 
liiis  in  qnu  aliquod  senien  seminatur.  Primiii  est 
uterus  VirgiiiiSy  secundus  Ecclcsia»  teriius  cor  bo« 
iiiinis.  Priiniis  est  floridus  flure  virginilalis  et  gra* 
tix,  secunitus  cst  pascuus  pane  Eucharistiae,  tertius 
saiiuiiarlus  verbo  doctrin;r«  Aniie  floridus,  de  que 
scriplunicst :  c  Sicut  liliuin  iuicr  spiniis,  sic  amica 
mea  iuter  filias  ^, »  cl  iterum  :  c  Ei  flos  de  radice 
cjus  asceiidet  '*  ? »  Verc  floridus,  quia  nec  desunt 
ei  Aores  charitatis,  nec  lilia  casiitaiis,  nee  viol:c 
huiiiilitatis.  Sccundus  pascuos  est  ,  pascua  enini 
habet  de  qua  dicitur :  c  Qui  manducat  meam  car- 
ncin  et  bibit  meom  sanguinein  habet  vitam  aetcr» 
iiaiu  ^. » Igitur  c  comedite,  ainici,  el  inebriamini, 
charissinii "» i  quia  «  nos  popiiluii  ejus  et  oves  pa- 
scux  ejus  '*. »  Terliua  iolionarius  est;  c  Senien 


i^sal.  23.    »»  Aci.  8.     »•  Philip.  2.  •*  H«br.  \ .      «»'  Canl.  4.     »•  Psal.  8G     "  Psal.  8i.  ••  ls:ii.  62. 

iL  124.    ••  Jer.  7.      »•  I  Tim.  6.  *•  Psal.  97.    •«  Ibid.    •*  IbM.  .  •»  Ibid.    ■»  Isiii.  li.  •*•  Cant.  I. 

I.9,    ••IPtfir.  2.     •'Malib.il.  ••  Job    10.    ••  Joaii.  16.    ••  Joel  2.    »•  Psal.  8i.  ••  Ibid.    *• 

i9.    »♦  Isai.  2G.    "  Catit.  2.     •*  Isa.  11.*'  Jo;ii^  0.   =•  Caut.  5.    »•  Psal.  94. 


7«  TIIOM.E  CISCERC.  ET  JOAN.  ALGRINI  Ti4 

cit  vcrbum  Dei  ^*,  >  quod  seiuinatiir  iii  agro  cordis  A  g^*ns,  Tciiil  ciiin  ca.  Nam  ci  Cliristui  Ceii'atiit  e«l 


iiostri.  Videamus  igiliir  ul  semen  oadat  in  lerram 
liouain,  n««n  siipra  pctr.nn,  ne  careiis  Iniinore  graiiic 
in  leiitalionc  arcscat ;  non  iiilcr  spiiius  diviliarnm, 
ne  hulTocatum  ab  cis  dcficial;  non  sccus  viain  niur- 
daii»  Taniuitis,  ne  per  volucres  r(r!i.  id  esl  aerias 
poieslaies,  devoratum  percai^*.  Tripiex  «jusegre.- 
sus  :  priinus  csl  a  Palie  in  agruin  Virginis,secuiidns 
de  maire  in  agruin  Ecclcsi^u  percgrinaiitis,  ter- 
lius  do  prxsciiii  calamil:itc,.el  rrcqiienicr  rcvcr- 
titur  ad  agrum  iiosiri  cordis.  De  primo  :  c  A  siimmo 
coulo  egressio  cjus^',  i  quia  egressus  ejus  a  Patie, 
regrcssiis  ejus  ad  Patrem.  De  sccundo  :  i  Egrcssus 
cs  in  salulcm  populi  tui,  iti  salutem  cuin  Cliri.sto 
tuo^';ide  lerlio :  i  Quasi  diiuculuin  pra^paralus 
est  egressus  ejus  ^^,  i  ei :  c  Ycniet  qiiasi  imber  uo- 
bis  temporaneus,  ci  scrotiniis  terru:  ^*.  i  Triplcx 
quoque  est  egressiis  sponsae :  priino  de  muudi  vu- 
i.ilate,  secundo  de  carnis  volupl:ile,  leriio  do  fluxa 
cogilalioue.  Indictii:u  est  ad  Abraham  :  c  Ejjrr- 
dere  de  lerra  tua ,  et  de  coguaiioue  liia,  cl  do 
donio  patris  tui  ^*.  i  De  doiiio,  id  esl  de  inuud«i, 
patris,  Id  csl  diaboli :  c  Voi  ei  palre  diabolo  cs- 
lis  ^^.  I  Dc  tcrra  tiia,  id'esl  dc  carne  :  c  Formavii 
iMriin  Deus  lioinineiu  dc  liiiio  terra:  ^*.  i  Dc  cogiia- 
liuiic  lua,  id  esl  ile  cogitatione  stulia  :  c  Gcucr.a.o 
prava  atque  perversa  ^*.  *  Igitur  de  inuiido  egrc- 
dieutes,  iiigrediainur  agrum  Virgiuis  pcr  (iJcai,  iti 
crcdamus  veram   Christi    incaruationem;  un^lc  : 


B 


nuiic  a  Jiidxis,  nuiic  a  diabolo.  Iliiec  est  nuirix 
llcboccx,  id  csl  paueniitc.  Tent:iiio  enini  mitrii 
palieutiam;  unde  Aposlolus  :  c  Trilmlalio  pntien- 
tiain  operalur**.  I  Factum  esl  lioc  inclinuta  jam 
tlic,  iJ  ist  in  (ino  s.xx'uli.  Secundo  egrcssii»  ingrcssi.s 
c>t  agrum  Ecclcsia;  perogriuanlis ;  inde  est  qtio:l 
Kittb  dicitur  impiraia  :  c  Ivit  ad  ineiendum  in 
a;;rum  Booz  '* /i  qiii  dicliur  in  forsiiudiue,  Et 
Booz,  i  J  cst  Chriat.ts,  itigressus  est  eumdeiu  agrutti, 
id  cst  Ecclcsiam ,  ct  lolloquens  cum  Uu:li  inultani 
ei  bciiigui:aiem  cxbibuit,  iJ  est  Christus  cuilibel 
fideli  divinitus  iuspirato  ,  unde  postinodum  dux!t 
caiu  uxorem  '^.  Tcriio  egressu,  egressus  caiantili* 
tcin  nostiam  rrcqtientcr  iiigredilur  agniai  c«»rdis 
iiosiri  vel  agrutn  &e;)iiicri,  seJ  nuiic  in  coide  josti 
sepelitur  per  secretum  amorem.  Ittde  est  quod  Sara 
«jux  dicitur  \mncepi  mea,  et  Abraliam  qui  diciiur 
paier  excelsMs  ^  id  est  aniuta  et  Cliiislus,  sepiJii 
sunt  in  spelunca  iltiplici :  c  Coiisepulti  eniiii  siiiiuis 
ctiiu  illo  por  baptisinuui  in  morlem  **.  >  Cor  iiaii> 
que  nostruui  duplcx  esl  spclunca  iu  qtia  dubct.l 
abscontii  Cbi  istus  ei  auinia.  lu  prima  nainqtie  de'  et 
conscietitia  gaudere,  quia  bic  est  siue  criiuine,  et 
in  fuluro  crit  abscondita  ab  inreriii  calamiiaie ; 
unde  :  c  Abscoudes  eos  iu  abscundito  faciei  lu.r  a 
coiilurbatiune  lioiniiiuiu  '*.  i  Sccuiid^  debel  gau- 
dere  de  dulcedine  xternae  vito:,  quae  abscondita  e»* 
in  ca^lis,  uiidc ;  c  Quain  iiiagna   niuUituJo  CuUt* 


c  Egrcdiiniiii,  filiae  Sion,  ei  videte  regem  Saloiito-  r  ^^'**^^  ^^^»  I^omitie,  quam  abscondisli   t'iiiei.libi:> 


nem  iii  diatlemate,  quo  coroua\it  euui  niaier 
sua ",  I  id  est  iii  carne  quam  assumpsil  de  ea* 
Egredi<siutcs  carnis  volupiatem  ,  iugrediamur  cuni 
dilecto  agrum  Ecclesiae,  ut  cuin  eo  videamus,  ct 
cum  eo  susiincamus  ejus  passioneni;  undo  Aposto- 
lus  :  c  Ekcainusad  eum  extracastra,  impioperiuni 
cjus  portautes  ".  i  Egredienles  sluliam  ctigitaiio* 
nem,  ingrcdiamur  cum  diL'cto  agrum  cordis,  ut 
seutiatitus  ejus  dttlcein  misericordiam ;  uiide  : 
c  Egrediatur  spoiisus  de  ciibili  suo  et  sponsa  de 
thalamo  stio  "•  i  In  lectO  voluptuosa,  iu  tbaiamo 
secreta,  iJ  est  de  sccreta  voluplate  cogitationum. 
Priiiio  egressui  est  dilectus  in  uierutu  Virginis; 
iiido  in  Geucsi :  c  Incliuata  jaui  die,  egressus  e>i 


tc  '* !  I  ct :  <  Mortui  eiiiiu  CNlis  et  vita  ve^tia  abs- 
coiidiia  cst  cuni  Cbrislo  '*.  i  \ix  speluucae  svnt  iu 
agro  qttem  emil  Abraham ,  qiii  dicitur  pater  excel- 
sus,  id  cst  Deus,  ab  Epbruii,  qiii  dicitur  puleis  iiiff- 
roris,  id  est  a  diabolo,  qtii  liiigenduni  pulTcnnt 
peccalorum  no!>is  proponit,  qiii  Etbcus  dicilur,  i  I 
est  [orthiJOf  quia  ejus  fiuis  ti:iicn..'us  est«  Igiitir 
ille  ager  sumus  nos  quos  posbi.iebat  Uiabultts. 
Sed  Deus  Pater  dedit  Filium  suuiu  pro  iiobts  iu 
rcdeiiiptioiiem  :  c  Empti  enim  estis  pretio  uia- 
giio,  glorilicatc  et  poriatc  Dcuin  in  coiUibus  ve 
siris  ".  I 

lii  priuium  agrum  egiessus  est  dilcclus  ad  uiedi* 
landuin,  in  secuudo  ad  incteuduin,  in  lertiu  aj  se* 
Isaac  ad  meditandum  in  agro,  et  ecce  Rebecca  v<*-  D  peli<:iidum  :  ad  meditatidum  de  nostra  salute,  ;iil 


nicbat  su|)er  cainelum;  quem  ut  viJit,  desceiidit  de 
camclo,  ct  dilexit  caui  Isaac  vgbimenter  ". i  Iste 
ager  esl  uterus  Virginls,  queni  ingressus  esl  Isaac, 
qui  dicilur  riiiii  vel  gaudium^  id  est  Cbrislus^  cui 
ibi  occurrit  Rebecca  quas  dicitur  paiicniia.  Mam  ibi 
assumpsit,  unJe  pro  nobis  passus  paiieniiam  vo- 
luntariam  habuit;  itnde :  c  Faclusest  Patri  obedicns 
usque  ad  mortem  '^ ,  i  et  :  Oblatus  est ,  quia  ipse 
voluit'^^,1  boc  estquodeam  dilexit.Sed  et  Delbora 
nutriz  ejus»  quse  dicitur  apis,  id  est  teiitatio  pun- 


iiieteuduin  fructus  juitiliae,  ad  sepcliendum  dilc- 
ctum,  iii  secrclo  conscienlix.  De  priiiio :  i  E^o,  aii, 
eogito  cogitatioues  pacis  et  noii  alBictioiiis  **;  i  de 
secundo  :  c  Videte,  ait,  regioiies,  quoniain  albc 
sunt  jam  aJ  iiiessem  '^  i  —  c  Miiie  operarios  in 
nicssem  tuani  ".  i  Ueni  Je  tertio  :  c  Cuin  Xlarij 
llagdalena  ungerel  pedes  Cbrisii  ",  i  att  dilectus: 
c  Ad  sepeliendum  ine  fecit^^.i  Moseuim  primopeuei 
iiiiser.cordiui  dirinje  lacrymis  lavatiius,  aecuiiJo 
dcvotioiie    ungimus,  teriio  vehemenier  diligeitJo 


"  Luc.  8.  *»  IbiJ.     "  Ps:il.  18.    "  llabac.  3.    *^  Osc.  6.    *•  IbiJ.     *'  Gen.  12.    *'  Joan.  8.  "  Cen.  I. 

^*  M«-tlh.  17.  *•  Caul.  5.    '»  Hebr.  13.     ••  Juel.  2.     •*  Gcii.  24.     '^  Pbilipp.  2.    '^'  Is.i.  53.  "  lloiii.o. 

"  ttitHi.  2.  *»  IbiJ.    "  Uom.  6.    »•  Psal.  50.    "  Ihi J.    ««  Col.  3.     "I  Cur.  6.     -» Jer.  2U.  •'  Jouu.  i. 

"  UatUi.  ».  "  Joan.  11.     "  Matdi.  26. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  V..  Jis 

reto  cordis  affeclu  septtlimus.  Ilxcde  egrctsu  A  virlitte,  el  dulrem  rrnclumy  scircol  visionem  diTin» 

majeslalis  habel  in  suiumilale;  scilicelliic  in  xni'> 
gtuale,  ibi  in  specie.  Ccce  liic  crcvii  adolescentia;  in 
viiiione  pacis  roborciur  paiieiiiia. 

Tres  viiiemiis  paces  in  liac  villa  cum  Doinino 
moraiiies  :  prtina  in  exlreino  esamine.  seciiiKla  in 
regno  ab  oiniii  icnlatione,  leriia  ciim  offenso  priiis 
Creatore.  De  priina  :  c  Ingrediauir  puircdo  iii.os- 
sibus  mcis,  cl  sublcr  iiio  sculcai,  ul  rcqiiicscani 
iii  die  lribula!ionis  •»;  •  de  secunda  Job  :  i  Bestiiai 
lerraB  paclllca!  eruul  iibi  ••.  i  Besli.T  lerrae  siini 
lculalioncs  mundi  hiijiis;  de  terlia  ipse  proiiiillily 
sicui  dxluin  cst :  c  Egbcogitocogilaliones  pacis  •^  » 
hic  et  in  fuiiiro. 
Maiie  inrgiiiius  nd  viiieas.  Vinea  est  conversatfQ 


iin. 

itlur :  C^mmcremur  in  viUis,  Trcs  sitnt  villae 

s  inemoriaev  in  quibus  moraliis  esi  dilecius, 

in  Buthlchein  naius,  in  Nazarelh  nulritus.  iii 
ilem  cntcifixus  el  suscitalus.  Belhlehent  <fo- 
iim'fl  dicitur,  Nazareih  /los  vel  sanclitas,  \v.\ 

muudiiite.  Ilicnisalem  rMto  pacis,  Et  nos 
ur  in  his  cum  dileclo,  iii  in  domo  panis  no« 
iriatur  iiifautia  ;  iu  doino  lloris  munditix  et 
atis  nostra  crcsrai  Adolescentia  ;  in  donio 
iro  Cliristo  paliendo  nostra  robjrelui-  pa- 

In  priina  tres  sunt  pnncs,  quibus  reficl  dc- 

c  Qiiis  veslrum  habciiit  aiulcuin  ei  dicai  cl  : 


couiiuoda  mihi  ircs  puncs 


ft  ? 


Priniiis  nt 


iiin  osicitdii,  per  secuuduin  cor  noslruin  in  ^  rcligiosa.  Il;rc  niano  pcrfundiiur  rore,  tneri.lic  pio- 


ascendil,  teriius  pauis  vivus  qui  de  ccclo 
lii.  Priinus  esi  panis  doctriiix,  sccundns 
es  ex  desiderio  supernoruut  lacryinx,  ler* 
charlslix.  Prinius  dai  nohls  fidoi  (tnnaincii- 
ccundus  praescnlis  exsilii  solaiiuui,  leriiiis 
Tialicuiu,  in  rcgiio  erii  dcleclaiiieuiuui.  De 
<  Paiiis  cor  houiinls  connruiai'*;  i  dc  sc- 
c  Fuerunt  niihi  Jacrynix  incx  paiies  die  ac 
\  >  ei  ■:  c  Ciliabis  tios  pane  lacryinaruin  '*;  i 
o:  c  Pancui  atigcloiiciu  tnauducavithouic^*.  i 
conicdiuir  iii  tabernaciilo  decoris,  .secuiulus 
|ua  laciyiMaiuin,  tcrilus  cum  polu  Doiiiinict 
lis.  Iii  (igura  priuii  erani  in  tabcrnaculo 
iui  paiies  proposiiiouis  ^*,  in  fi^ura  secundl 


licii  solis  calore,  vcspere  vlclna  loca  afOcii  calorc. 
Coiivcrsio  eniin  sancla  priiiio  habet  rorein,  iJ  e^t 
iiichoalain  giaiiain;  secuudo,  divini  anioris  fligran-» 
iiam;  teriio,  boni  odoris  fragraniiain.  Priinuui  ad 
se,  secundum  ad  Deuiu,  leiiium  ad  proxiinum.  Do 
priino :  c  Ros  in  messione  mea  inorabilur,  i  aii 
Job**;  dc  secHudo  :  c  Nolite  coiisiderare  qiioJ 
fusca  slm,  quia  decoloravit  tne  sol  ••;  i  de  leriio  : 
«  E)go  qiiasi  vicls  fruciincavi  suaviiaiem  odoris**.  i 
Aii  priino  gradu  crat  Paulus  cuin  dicerot :  c  Graiia 
Doi  suin  Id  qiiod  suin  •*;  i  in  secundo  dixit:  c  Cha- 
ritas  Dei  diffusa  esi  in  cordibus  nostris  pcr  Spiri  • 
liiin  saiicluiii  qui  daius  esi  nobis  •* ;  i  in  teriio 
erai  ciim  dixit :  c  Christi  bonus  odor  siiinns  Dco  iii 


ingelus  pjiiein  et  vas  aquae  ad  capui  Kii:e  ^  hisqui  pereunt,  ei  in  his  qui  salvt  fiuiit**.  i 


junipcrum  doriuieuiis  ^^,  in  figura  leitit 
Melchisedech  panein  ci  vinuin  Abrahae  de 
tTericnil  ^*.  Ecce  his  in  Beihlebem  cum  di- 
alJ  nutriiur  iDfantia*  Transcanius  usquc 
^li  ,  ui  ibi  cum  dilcclo  nosira  crcscai 
eutia.  Oporiei  ergo  ui,  juxia  Iriplicem  ejus 
(iatiooem ,  prliiio  siinus  sancii ,  sccuiido 
terlio  floridi.  Sancii,  ut  peccata  nostra 
its;  inuiidi,  ui  deiiiceps  a  lapsu  nos  custo- 
;  florldi,  ui  virlutibus  abundantes  iu  con- 
do  florc,  qiii  esi  Christiis,  jucundl  siiuus. 
uio  :  c  Ciislodi  aniiuam  mcain  qiio- 
nr.lus  suin^*-^**  i — cCuui  sanciificaius  fuero 


Videamus  si  poruil  vinea^  $i  floret  friwtus  pnriuH\ 
si  flo'ruerunt  inaia  puiiia 

[Tuo.]  Floret  viiiea,  cum  Ecclesia  piiina  fidci 
et  coiifessionis  pia  rudlnienta  percipii.  Flores  ati- 
lein  frucuis  pariunl,  cum  fidcs  ct  devotio  sanclo- 
ruin  prompia  efllcliur,  eiiam  ad  exercendum  opus 
jusiitix,  ne  fides  eoruui  sine  operibus  oiiosa  in« 
veiiiatur  csjfC  vcl  moriua  ••.  Florciii  uiala  puuica, 
cuin  qui  in  Mt  et  recla  opcratione  profeceruni, 
etiain  desiderium  patieiidi  pro  juslitia  pmijiiuni. 
Nala  enim  piiuica,  quia  sanguiuei  siint  coloris,  pas- 
sionein  iain  Christi  quain  mariyrum  designaiit. 
Recie  in  omnibus  hissponsa  dilccii  sui  praeseniiain 


1,  cffundain  super  vos  aquain  niuiidam  ^*,  i  ^  rcqulrit,  quia  sine  co  nec  betie  facere,  nec  bc!io 


qua  luundi  silis  posi  sanciificaiioneni. 
lini,  I  sinaificando,   c  mundi  esiote  •^,  i  a 

de  cxiero  vos  cusiodiendo.  c  Cor  niunduin 
nie,  Dcus  •'•  i  —  c  Boali  mundo  corde,  quo- 
d  Deuui  videbuni^*.  i  .Ihecest  duplex  san« 
3,  unde  Uoyses :  c  Sanctificamini  hodie  ei 
tia  die  \idel>iiismajestaiein  Dei  in  vobis*^t 
quouiaiii  floridi  eriils,  uude  :  c  Justus  ul 
orebii  •*.  i  Palioa  qux  esi  Chrisius  florei 


cogitare,  nec  aliud  quld  poiesu  Si  auiem  hxc  iu 
persoua  antiquoniui  Patruin  legaituir,  per  mano 
accipitnus  Chrisii  incarnaiionem,  quatn  ardenter 
desiderahanl  videre  ei  cum  eo  aliis  proflcere.  Vi- 
neaesi  Ecclesia;  viiis,Ghristus:  cEgosum,aii,  viiis 
vera,  vos  palmiies**.»  Ilujits  viiieae  vilis  esi  as* 
pectu  vilis^  flos  medicinalis,  frueius,  id  esu  c  vi- 
iiutn  Ixiificat  cor  homiiiis*^.  i  Ytlis  propier  iorii- 
tudiiiem;  luedicinaiis,  quia  fugai  serpeuieiM;  Uii« 


.  \\.  ••  Psal.  103.  '•  Psal.  41.  »»  Psal.  79.  "  Psal.  77.  "  Lev.  21.  •»MII  Rcg.  10. 
14.  "-'•P-al.  85.  "Ezech  30.  ••Isa.  i.  •»  Psal.  50.  ••  Matih.  5.  •■  Exod.  19.  •*  IN;.I. 
labac.  3.    •*  Job  5.    •»  Jer.  i9.    *•  Cap.  iU.     ••  Caui.  \.     ••Eccll.  ti.    ••  I  tur.  15.    ••  liom. 


Cor.  2.    •M«c.  2.    ♦■  Joaii.  15.     ••  P»al.  1U3. 
Patko!..  CCVI. 


2& 


7n 


.  TI10Mi£  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINI 


ris 


ficil  cor  liominis,  pcr  poltis  siiaYUalciii.  lii  priiiio  A  tiitis.  Irucliiin  operis,  rruclum  inimorlaliuilif.  IgUiir 


aiiendimus  Cbrisli  liuinilitaiem ,  in  secunilo  cbe- 
iiinnum  cxpngnnlionein ,  in  lcrlio  Ixlam  resiirre- 
ciioneiii.  lliimilis  Aiit  diledus  in  pricsepio;  humilis 
III  S.TC11I0,  Itumilis  in  palibulo.  Iii  pru:$i*pio  rcdi- 
nalus  viiibus  paunis,  c  quia  non  eral  locus  ci  in 
divcrsorio'^;  1  iii  sxculo,  (luin  clamarciur  ad  cum: 
c  ba*muniuin  liabes'*»i  csposilus  Judaporum  la- 
dil)rio;  iii  palibulo  in  quo  csl  visus  (|uasi  lcprosiis, 
el  percussus  el  buniilialns  a  Dco  **.  c  Palincs  iion 
potcsl  friictum  rarcrc  nisi  manserii  iu  viie*'*,>  seJ 
i.fc  florere.  Vilis  isia  iribus  Aoribus  floruit :  floruil 
florc  c.isiilalis,  floruii  niiraculis,  floruii  cfTusiuiic 
sasiguiiiis.  Priino  a  nativiiaic,  secuniJo  in  pra^dica- 
lioiie,  icrtio  in  passionc.  Iloc  triplici  florc  pcr  ipnum 


per  florem  casiitatis  iiabeiur  fruclus  viriullt.  UiiJe 
diciinr  :  c  Egrcdieiiir  virga  de  radice  Jesse,  el  fics 
de  radice  ejiis  ascendei,  ci  re(|uiescci  super  eoiii 
Spirilus  Domiiii  *,  1  cic.  Jessc  refrigenum  dicilur. 
Unde  de  co  ascendii  flos  castilaiis  iu  quo  tkina  Spi- 
riius  sancti  libeniius  rcquiescuni«  Per  florcm  niira- 
culorum,  opera  virlutis.  Propier  hatc  cniin  qcs 
videbantur  fleri  a  Cbrisio  boinincs  operabaiKof. 
Inde  csi  (|uod  virga  Aaron  floruii,  ei  Idco  ad  ntini' 
straiiduni  in  tiibernaculo  eleciui  esi  **.  Per  fbrem 
saiiguinis  babonius  fructum  iinmorialiiaiis.  Undc 
S.iloiuon  :  c  Florebii  amygdalus  ei  iinptnguabiiQr 
locusia,  ei  dissipabiiur  capparis,  quouiait»  redibit 
bomo  in  dofnuui  «teruitaiis  suas  ^.  >  llaec  ainygdalus 


floriiii  vinea,  id  est  Ecclcsia.  Flos  iste  tucdiciiiatis  '^  fuii  crux,  qux  floruii  sanguinc  Cbri«li,  et  per  euiu 


est.  Cum  cniin  florci  viiiea,  ex  viriuie  Ooris  ouines 
scrpcntes  fi^giuni  ab  ea.  Tria  euim  suni  genera  scr- 
penliuiu ,  qiii  fugiuui  a  facie  bujus  iriplicis  flot  is, 
id  csi  156  carnis  pelulaniia,  niundi  tnaiitin,  S  i- 
tnit:c  asiuiia.  Pcr  florein  castiialis  caruis  pciulanii.i 
\incilnr,  pcr  florcui  iniraculoruin  niundi  inaliiia 
cxpclliiur,  per  florcui  sanguinis  diaboli  nstutia  ob* 
iiiraiur.  Primi  serpenles  sunl,  quos  niagi  Pbaraonis 
leceruni  in  iCgyplo,  ubi  fllii  Isracl  serviebani  in 
luto  ci  laierc,  id  esi  cariiis  voliipiate;  secuudi 
eosdcin  persccuti  suni  iii  deserio  pro  maliiiosa 
inurmuratioiie ;  tertius  in  paradiso ,  qui  Evani 
scduxii  sua    calliditaie.  Notanduin   quod   iii   boc 


dissipaiur  capparis,  id  esi  ciirropiio  nosira,  ei  sic 
redibii  lyonio  iii  douium  a^icruitatis  sus.  Vldcamus 
quo(|ue  fli  florueruiU  mala  puniea.  Mala  ptniica  quir 
suiii  rubea,  niartyres  designani.  Ili  priiiio  babeut 
paiiendi  desideriuin;  secundo,  martyrio  ^e  offeruni; 
ieriio,  martyrium  libcnier  sufieruni.  Floreni  igiiur 
martyrii  desidcrio,  crescuni  cuni  se  offemiii  niarty- 
rio,  inaturescuni  ei  rubeiii  voluoiarie  Mifferendo. 
Audi  florentis  Aposioli  desideria  :  c  Non  solam,  att, 
paratus  sum  alligari  in  Jcrusalem,  sed  ei  inori  pn» 
nomine  Jesu  Cbristi  *.  1  Audi  offereniein  se  inar- 
iyrio  :^c  Curranius,  ait,  ad  proposiiuni  Aobis  ceria* 
tuen,  aspicicntes  in  auctoreiu'  fi(!ei  ei  consuiuiuaiO' 


Caniico  dc  vinea  florenlc  icr  agitur,  ui  bic  :  c  De-  r  rein  Jcsuiu  *.  >  Audi  inariyrium  sufferentem  :  c  Ter 

kcendi  in  liortuiu  uiiciiui,  ui  v>dereni  ponia  coiivaU 

r.um,  ei  iuspicetciu  sifloruisseni  vinex*'-'.  1  lieiii ': 

c  Ficus   proiulii   grossos    suos.    Viuex   flurcntcs 

(Mlorem  dederuiit '.  1   licui ,  in  prxscnii  loco  u- 

deamus  : 

Si  lloruil  viuea,  $i  florei  [ruclui  pariuut.  Priino 
siiuplicitcr  dicitur:c  Si  fluruiss^itt  vinex;»  secuiido, 
c  vineas  florenles  odurciii  dedcruut ;  1  leiiio,  4t  floret 
fruciut  ftariunl.  1  Priuio  cuiiu  Cbnslus  ab  bouiiiii- 
bus  quasi  infans  \)o:\x  iiidolis  ei  inuud;e  vil;c  siui- 
pticitcr  ost  acrcptus  ScctiuJu,  (luod  non  purus  boiuo 
sed  ei  Deus  esscl,  |:cr  miracula  agniius.  Tcrtiu,  cf- 
fuso  sanguine  ab  co  icceplusesi  imiiiorlaliiatis  fru- 
cius.  Propier  lius  florcs  dicebai :  c  Ego  flos  campi. 


virgis  cj*sus  suin,  seniel  lapidatus  sum,  ier  naufra- 
gium  fcri  *•.  1 

Ibi  dubo  libi  ubera  mea, 

[Tuo.]  Ubera  coiisiai  essc  do.  iores  Eeclesiae.  II«c 
nbera  Doinino  dai,  cum  ei  facia  el  dlcia  praedicato- 
rum  suorum  in  ejus  e&bibel  obsequiuni,  ol  itOTsa 
genereiii  iilios  diiecio.  Suni  ubera  bnilontm  ani* 
nialiutn,  ut  equarum,  qux  soluin  siiot  nutrionl  fe* 
lus.  Ei  suni  qux  suos  nutriuiti  fcius,  et  iu  buinaii<» 
aliquid  praistani  usus,  nt  vaccaruni  hi  oviuin.  £i 
suni  qiio;  solumuiodo  suiii  apla  nutriendis  bomiui- 
bus,  ui  ntuiieruin,  Eit  priitiis  desigjtanlor  lioitiinci 
iam  verbis  qiiaiii  nioribus  dissoluli.  In  sccundis, 
vcrbis  oriiati,  sed  moribus  dissipaii.  In  ieriiis,  iaiu 


cl  lilium  couvalliuiit^  1  Lilium  convallium  fuil,  quia  D  verbis  quam  itioribiis  cotiiposili. 


bumilis  in  casiiiatc.  Flos  campi  fuii,  qui  esi  in  evi- 
dcnii;  quatu  dicuut  esse  violam,quia  maiiifcsius 
facius  esi  miraculorum  operalione.  Defloredicitur: 
c  Audite  nie,  diviui  frucius,  ci  quasi  rosa  plauiata 
super  rivos  fruciificate '• »  Ipse  eniin  fuii  rosa  ru- 
Ihmis  sauguine  in  passione.  Rivi  aquarum  suiil  di- 
versa  boiia  graiiarum.  Supcr  bis,  non  sub  bis  ipse 
fuit,  utpoie  Dominus  omnium  graiiarum,  fruciinca- 
viiqiie  moriendo  :  viiain  ei  sibi  et  nobis  acquisivit. 
Videainus  ergo  $i  flore$  lruci'u$  pariunl,  Triplicem 
ex  bis  floribus  f  rucium  exspectamus  :  frucium  vir- 


Priiiii  euim  sibi  t>iiniles  taiituiu  faciuiit  discipuloi; 
secundi,  cuuveisaiiouc  sim.ls,  sed  verbis  diverso^, 
icrt  i,  et  verbis  ei  moiibus  Deo  acceptos*  De  priuiii 
dicitur  :  c  Sed  ct  lauiia:  iiudaveruiit  inatnmam,  la- 
ctaveruni  catulos  suos".  >  De  secuiidis  illud  Exc- 
cbielis  :  c  Coiifracla  suui  ubera  piiberlatis  tux  **.  > 
Pubes  diciiur  reuiiua,  quaudo  csl  viii  poteiis,  ei  apta 
ad  gignendus  fiiius  :  quod  liabei  praftdicalor  per  ber- 
muuem.  Sed  coufract.i  ejiis  uliera,  si  niaiaiii  babet 
conversaiioueiii.  De  leriiis :  <  Dtiu  ubera  lua  suut 
duo  biuiiuli  capreae  gemelli  *',  1  propier  bonaui  coii- 


•^  Luc.  i.  »•  Joan.  7.  •*  Isa.  55.  *••  Joan.  15.  »-•  Caitt.  6.  »  Cant.  2.  *  Ibid.  •  Eccli.59.  •  Isx. 
II.  ••  Num.  17.  ^Eccli.  12.  •Act.il.  •  liebr.  «2.  «•IlCor.  II.  *»  Tbreu.  4.  "Iiiecb.i5. 
*•  Uiii.  4. 


TW  COUMENT.  IN  CAMICA  CANTIC  —  LUI.  XI.  1%» 

vemllonem  tl  honom  sermoncm.  Primis  ilicit  Do-  A  m.iiiiis  siias  ali  oniiii  naunere^  isle  iii  eicelsis  knbi- 


Aiinus  :  i  Vos  tirctiilis  roare  cl  aridiim,  ui  faciaiis 
uiinm  proselyiuin;  el  com  fecerclis  faciiis  enm  fllium 
gelienn»  dupto  quam  tos  ^^.  i  Nec  miram :  i  Qitia 
nox  nocli  indical  scientiam  ".  i  Unile  bene  ail  ille 
sniyriciis'*: 

Sciliret  ^xspfetas,  ut  f^adal  maler  hone$lo»^ 
Ant  alio$  mores  qnam  quos  habetfulile  porro 
Filiolam  tnrpi  vetulw  producere  lurpem. 

I>e  lalibus  aii  DaviJ  :  i  Qiiorum  os  niateilictioiFe  el 
ftiDdriludine  pTenuin  csl  **.  i  Rrce  qualesin  scrmonc: 
«  Veloccs  pedes  eorum  ad  eirundeiidum  sanguinem. 
Contrilio  et  iiifcliciins  in  viis  eorum  **.  i  Ecce  qua- 
^es  in  con^ersationc.  Dc  secinidis  dicitur  :  c  Populus 
liic  labiis  me  honorai,  cor  auiem  eorum  longe  cst 
a  nie  **•  i  Item  :  c  Qii»  dicunt  faciiet  qux  auiein  ^ 
faciunl  uolitc  facere  **.  i  De  his  qiioque  in  Lcvi- 
tico  :  c  Non  seres  agrum  diverso  semiiie  *\  i  sicut 
scriptum  esl  :  c  Bene  loqiii  et  mnle  vivere,  nihil 
esi  quampropria  sevocedamnare.  i  Pecc.itori  auiein 
dixit  Dotninus  :  c  Quare  lu  ciiai  ras  jiislitias  inens  : 
ei  assuniis  leslameMtum  ineum  per  os  txium  ?  Tu 
Tcro  odisti  dtsciplinam  el  pritjecisti  germones  mcos 
reirorsnin  **.  i  Hi  sunl  i  qui  U>i|uuniur  p:icem  cniii 
proxlmosuo,  mula**,  i  cic.  De  ierliis:  AudiAposlo- 
lum,  qiiomodo  vcrLo  niiiriebat.  Ait  aulem  :  c  Lac 
vobis  potum  dedi,  iion  escam  *^.  i  ^  c  Si  praedica- 
veio,  aii,  vobis»non  cst  mihi  gloria.  Necessitas  enim 
inihi  iiicumhit.  V.c  enim  niihi  esi,  si  non  pr.cdica- 
\cro*'.  1  Etquon;odo  instruebat  Timoiheum  nulrire  ^ 
Ycriio  :  c  PraMica,  inquii,  verbum,  insia  impoiiun^, 
opportunc".  i  Ci  conversatio»e  :  i  lu  omnibus  ie- 
ipsuin  prxbe  excmphim  bonoruin  operum,in  dociri- 
iia,  iu  graviiate,  in  integrilaie,  ut  is  qui  cx  advcrso 
estTercaiur,  nihil  habeiis  m.ilum  dicere  devobis*^.i 
IJIiera  isia  qux  bona  suiit,  alii  a  dileclo  elongaui, 
alii  dileclo  lucaulf  alii  dilecto  douaiii.  Priini  stini 
qiii  collatam  sibt  a  Deo  grattaiu  in  nulla  expenduiti 
titiliiaite,  secundi  exiieudunt  pro  temporali  comniu- 
uitate,  teriii  pro  sota  charitaie.  Primi  ialentiHU 
Domini  absconduni  iiivolutuin  in  sudario**.  Secunili 
vcnduni  oves  ei  boves ,  ct  coliinibas  iii  ieuiplo  **. 
Tcrtii  talentuin  sibi  conitnissuin  ad  doroinutn  suiim 
reportaiit  cum  lucro  **.  Priinis  dicitur :  c  Videie  ne 
iu  vacuum  gratiam  Dei  lecipiatis  *^  i  Et  Paulus  Ti»  D 
nioiheo  :  <  Noli  uegligerc  graiiam  qiias  in  ie  esi'*.i 
c  Malcdictus  qui  abscondit  fnimenla  in  teinpore 
fan:is,  I  ait  Salomon  ".  i  Sapientia  absconditn, 
thcsaurus  abHcondtlus:qux  uiilitas  in  ulrisque  *^?i 
Si'cundis  diciiur:  c  Gratis  accepisiiis,  gralis  daie**.i 
AI:oqnin  lcpra  Naanian  Syri  adliu!rebit  Gicci  ^*. 
Ait  Jub :  c  Ignis  devorabil  tabcrnacula  eoruin  qni 
luuiicra  libenicr  accipiunl  ".  i  Et :  c  Qui  excuiii 


labii  **.  I 

Eii  enim  munus  a  innnu,  miiiins  a  lingua,  niunus 
ab  obsequio*  Tertiis  diritur  :  c  B  be  aqiiam  de  ci« 
sterna  lua  et  Auenta  pulei  tui  **,  i  id  est  iibi  pro- 
Aciai  grniift  iua  tibi  a  Deo  coliaia,  proficiat  nihil.i- 
minus  alieuis.  Unde  subditur  :  c  DeriYcntiir  fuuict 
tui  foras,  ei  in  plaieis  aquas  luas  dtvide^*.  •  ltiu«i 
Pauhis :  c  Gratia  Dci  sum  id  quod  snni,  et  gratU 
ejns  in  me  vacna  non  fiiit  ^\  »  Ideiu  :ii:.  alihi :  c  Se- 
cundiim  grntiam  qMge  daia  cst  inilii,  ui  sapieus  ar- 
chiiecius  fuudanientum  posuii  aljus  autern  super- 
xdillcai^*.  t— c  Qui  siiit  Tcniai  ei  bibat,  ct  dabo  ei 
gratis  aqnain  Yitx,  i  sicut  dicium  e^tin  Afiocalypsi  ^\ 
Gratia  priinorum  figurain  csi  in  manna  iilu,  quod, 
quia  filii  Israel  coiiira  pncceptom  resenraveruni, 
ciBpit  scalurire  Yerniibus  ^^  Simililer  Onan  filius 
Juua,  qui  dicilur  moeror  eorum,  cum  deberet  siisci- 
i.ire  semcn  fralris  sui  ller  qui  defuiictiis  erat,  cuui 
arceiierct  ad  Thamar  uxorcni  illius,  efrundcbat  sc- 
ii;eii  iii  tcrrain  ^.  Graiia  secuudorum  designata  esl 
in  primogcoiiis  Esati,  qii.*e  dediifrairi  suo  Jacob,  pro 
cdulio  riif;e  leuiicuU  ^*.  Teriioruni  gratia  figurat  t 
est  in  oleo  mulicris,  cui  fllius  vasa  uiinisirabat,  at 
iila  iufundebai  ^%  ei  in  oleo  ei  vino  qiix  infudli  Sa- 
mariianus  ei  qui  inciilii  iii  laironcs^.  Ubera  Eccle- 
siae  suni  prxdicaiores,  quos  Ecclesia  dat  spiin<!a, 
dum  eos  luiiiii  ad  legiuien  imiiando  eoruin  doctri- 
nam  ei  inores,  tanquam  lac  ex  uberibus  sugrus. 
lijec  ubera  praeflguravit  Salomon,  quando  fecii  itt 
tcinplo  duo  chcrubiii  de  lignis  olivarutn  dccein  cii- 
biiorum  aUitudiitis,  et  aJas  quinqut  cubitoruui  ^*.i 
Digiium  erat  ui  Christui^,  qui  Yeucrai  tiiisertcordiaiii 
facere,  assignaret  nobis  uberum  loco  viros  miscr> 
cordix,  eteis  qui  ceciderani  per  Ad»  filulliiiam, 
honiines  ftcienies  assiguaret,  illec  qui  docet  homi- 
nem  ftcieniiam  **,  i  ut  per  eos  faceret  honiineui  in- 
telligere;  qui  c  iion  venit  legein  solvcre,  sed  iin- 
plere  *^  i  Ilxc  duo  chcrubiu  Petrus  siiui  et  Pauius, 
qui  facti  suiit  dc  ligiiis  uiivaruin,  quia  isii  suiii  \iri 
misericordiae;  qMoruin  jiistitiae  oblivjonein  non  acce- 
perunt,  qni  dicuiitiir'  cherubin,  id  est  plenitudj 
scieaiite^  quia  non  dilcxeruni  scientiain  phaiitasii- 
carum  argumetiiaitotiuiu,  sod  scivMitinm  Dei  phis 
(|iiain  holocausium.  Decem  cubiioriini  dicii  susii, 
quia  sfMriUialiter  et  adiniplenies  ci  ducenics  lofci« 
nriiciilos  acccpturi  suiil  uobiscum,  qiii  laboramus  \\\ 
vinca  Doinini  singiilos  dcnarios'*.  Vide  lac  quod  c\ 
his  duobus  exit  uberibus.  Ilabemiis  in  chcruhin 
scieiitiam,  iti  lignis  olivarum  misericordiam.  Eccc 
lac  dtiplcx.  lu  decein  cubiiis  perfectio  divime  lcgis. 
Scicniiain,  ul  habeatur  Dei  et  nusiri  coguiiio;  ini- 
scricordiain,  ut  habeatur  de  proximo  compassio; 


J 


«*  .Matlh.  43.     »■  Psol.  18.      «•  Jnv.  Sai.  vi,  iM.      "  Psal.  15.     ••  Ibid.     "  Ifaith.  15.    **  Matih.  2". 

Lev.  49.  *•  Psal.  -49.  **  Psnl.  27.  *^  I  Cor.  5.  *•  I  Cor.  9.  *•  II  Tlm.  4.  *»  Til.  2.  *•  Matlh.  2".. 
••Joan.  t.  ••Matth.  25.  *»  II  Cor.  6.  *•  I  Tim.  4.  "l»ruv.il.  »*Eccli.4l.  ••  Mntth.  10.  ••IV 
i;cg.  5.  ••  Joh  15.  ••  Isa.  53.  »»  Piov.  5.  ♦•  Ibid.  •«  I  Cor.  16.  **l  Cf»r.  5.  *•  Apoc.  22  ^*  Exoii. 
IG.    *•  Gen.  46.    ••  Gcn.  25.    •*  IV  Keg.  4.    *•  Luc.  10.     ^*  lli  Reg.  6.     •*  Psal.  95.    •»  Mailh.  5.     -• 


Maith.  20. 


751 


THOM.f:  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRINf 


752 


legis  obsemnikim,  ot  perficiauir  in  iiobis  Dei  mnn*  A  queus   disbolicx  seduclionis ,  fuTet  obsitnalionis. 


ilalonim  exseculio.  Dc  prinio  :  c  Labia  sacerilolis 
ciislodiunl  scieniiain,  ei  legein  cx  ore  ejus  reqni- 
runl,  qiiia  angelns  Duiuiiii  excrcitiiuni  est ".  »  Ei 
iii  eodeni :  c  Periii  populus  nieus  eo  quod  non  ba« 
[>erei  scieniiam  '^  i  Ad  boc  enim  apostolis  datus 
est  spirilus  scienlix.  De  iiiisericordia  Job :  c  Foris 
tiou  mansii  peregrinus»  ei  ostiuin  roeum  paiuit  Yia- 
lori  **.  I  Ei  addii :  c  Quia  mecum  crevii  niiseralio, 
ei  de  iitero  mairis  mcac  egrcssa  est  mecuin  '*.  t  Ita- 
(|ue  iftti  suni  viri  iniscricordiac.  Ecce  lac  uberum. 
De  lege  diciiur :  c  Pax  iiiulia  diligentibus  legein 
luani,  ei  non  est  illis  scandalum  ",  i  Est  scieniia 
quani  sequilur  pcena,  esi  scienlia  seuiiplena,  esi 
scienlia  pleiia.  Pritiia  scit  Dei  Tolunialem,  sed  noii 


fonnido  aciernx  anlmadTcrsioiiis.  Lnqueas  dtabo- 
licx  seductionis,  ul  inciderei  in  ieiiialiooem ;  foTea 
obstiuationis,  ul  veniai  in  despcrationem ;  fomiido 
aeiernx  animadversionis,  ui  sii  paraius  ad  exiremam 
damnaiioucm.De  laquco  :  c  Laqueuniparaveruni  pe- 
dibusmeis«et  incurvaveruntatiiiiiani  me;iro'*.i  liein : 
I  Aninia  nosira  erepia  est  de  laqueo  venaniium  '*.» 
De  fovea :  c  Lacum  a|>cruit  ei  effodil  eum,  eiincidil 
in  foveam  quam  fecii  ^\  i  Item  :  c  Vul|>e8  fuveas 
liabcui,  ei  volucres  coeli  nidos  *'.  >  De  foniiidine : 
c  Peccaior  Tidebii  ei  irasceiur,  dentibus  suis  freniei 
et  latescci  ^*;  i  qniac  iernhilis  esi  exspcciaiio  judi- 
cii,  ci  ignis  xroulalio,  quae  consumpiura  esl  ad- 
vers;irios  ^^  I  lli   scieniiain   babueruni  in  peccalo- 


deserii  iniquiiaiein.  Secunda  riiin  iractei  de  tein-  B  ruin  conversatione,  in  .conversorum    gubemaiio- 


poralibus,  tamcii  relinci  puritalcm.  Teriia  prorsiis 
sequiiur  Dei  voluiilaiem.  Prinia  esi  eibiiica ,  quia 
ctbnici  boc  raciuni.  Secunda  pulitica,  quia  civitaies 
leinporalia  jusle  disponunt.  Tcriia  aposlolica,  quia 
viri  apostolici  voluniaii  diviiia!  se  subjiciuiit.  De 
pnma  :c  Meliuserat  viam  vcriiatis  non  agiioscere, 
quamposi  agniUonein  retrorsum  converti  *^*.i  De  se- 
cunda  ait  Paulus:  c  Scio  esurire  et  satiari,  et  ubuii- 
dare  ei  pcnuriam  paii'*.  >  llem:  c  Sacerdoles  qui 
iieue  sciuul  prxesse,  duplici  lionorc  digni  bubean- 
lur**.  I  De  ieiiia  ail  Doniinus  mulieri  Samaritan;c : 
«  Si  scircs  quis  esi  qui  pelit  a  le  bibere,  forsitan 
pelisses  ab  co  ui  darei  iibi  aquam  vivam  **.  i  Dc 
bis  conquerilur  propbeta  :  c  Non  esl  miscricordia, 


nc,  in  diiina  vocaiione.  Iii  conversaiione,  cuin 
scieniiam  baboerunl,  et  rorlitudinem  qua  posseui 
labnres  sustinere;  audaciain,  qoa  posseni  iyraniiis 
resisierc.  Ecce  lial>emus  in  basibus  tribus  leones  ei 
boves  ei  cherubim.  Vide  Paultiin  leonem  :  c  Ncqite 
inors,  neqiie  viia,  neque  principalus»  neque  potesta- 
ies  polerunt  ine  separare  a  cbaritaie  Clirisli^^i 
Ecce : «  Juslus  ul  Ico  confl  lii^*.  i  Vide  laborantem 
bovein :  c  Tcr  virgis  c;csus  siim,  seinel  lapidulus 
suin,  ter  naufragiuin  feci  **.  i  .Audi  clierubiro  : «  En 
terra  tnea  advcrsum  me  clamal,  et  comedi  fructiis 
cjiis  absqiie  pecania'^1  scilicet  scieniiie  qua  con- 
verlalur.  157  ^^^  &""!  nbera  quar  dabo  tibl 
ait  spoiisa.  Nuianduin  qtiod  dai  ubera,  quibusCliii- 
iion  esi  veiitas,  noii  est  scieniia  Dei  iu  terr;i  **.  >  De  ^  slus  nutriiur  in  assuinpta  liuuianiiatp;  et  snnl  qiii- 


bac  Pauliis :  c  Nibil  judicavi  me  s«:ire  inler  vos,  iiisi 
Jcsuin  Cbrisiumy  et  bunc  crucirixum  **.  i  llein: 
4  Scio  cui  credidi,  ei  ccrlus  suin  quia  poiens  csi 
depositum  tneuni  scrvare  in  illum  diein  jusius  ju- 
dex  **.  I  0  Petre ,  ubi  est  illiid  verbuin  quo  tiegasii 
Doniinuin  diceiis  ancillx :  c  Nescio  quid  dici^r  *^  ?  > 
llein  ,  jurare  ei  analbeinalizare  coBpisii  quod  nun 
uoverus  buniinein  *'.  Tu  quoque,  Paulc,  cuin  vesles 
lapi(!aiiiiiiin  Siepb:inuni  servares  **,  cuui  Cbrisluin 
persequi  et  inciiibra  cjiis  noii  cessares  *^,  cuin  epi- 
sluUs  a  priiicipibus  scilicci  accipercs  **?  luiic  uliud 
bciebus  quain  Cbristum  cruciftxuin.  Et  ilie  :  i  Sed 
igiioraiis  feci  in  increduliiaie  **.  i  llaque  qiii  priiis 
Ifii  niugister  sxviiij%  nunc  exbibeo  lac  dc  ulicre  ini- 


bus  nulritnr  in  ridci  firmilale,  ei  .«unt  quibus  iiu:ri- 
iitr  in  clianiule.  Priiiia  porrigii  Virgo.Maria,  sectiiida 
exbibenl  pra^dicatores  in  Ecciebia,  leriia  dunai  aniiiia 
devola.  Priinis  nutrilur  caro  Salvatoris,  sccundis 
fides  Medialoris,  terliis  fervor  ainoris.  De  priiuis : 
«  Ipsiiin  It-^goin  nngeluruin  sula  Virgo  lact;ibal  ubcre 
dc  roblo  plena  **.  I  De  secundis  specialiier  dicilur 
pru  Pctro  ei  P.inlo  ct  eoruin  iinitaloribus  :  Dmo  uberu 
tna  ikut  duo  hifimtli  caprea  gemeUi^qutc  pfi$cuntvr 
in  UrnB,  De  terliis  diciinr  :  c  Da  eis,  Duinine,  ail 
propbcia  :  iiiiid  «Inbis  eis  ?  Ubcra  arciilia  **,  i  el  scu* 
liiin  cordis  duriiiam.  Arenlia  eiiini  babeni  ubera, 
qui  uec  lac  vivtim  iinpemliini  pro  Cbrisiu,  nec  iac 
cb.iritalivTe  devoliunis  iinpcndiint  Deo,  cui  csi  butior 


sericordiae;  qui  prius  peccavi  per  ignoranliam,  taii-  D  et  j^loria  in  s;ecula  sxcub»niin.  Auie."« 


quam  de  ubcre  propino  tnuliis  scicnliaiii.  «  Sle,  ait 
Petriis,  permisit  Deus  caderc,  uilapsos  relcvarein.  i 
lli  prx(iguraii  suni  in  Snitiuele,  cuin  diceret  ad 
Saul :  Invenies  duos  virus  snlieniesfuveas  niagiias^*. 
liti  eniin  salieruni  fuveain  inn|;iiaiii,  euin  iruiisie- 
rui:l  de  peccaio  ad  jusliliain,  de  iaqueo  diabuii  ad 
lilicram  Cbristi  viam,  de  formidiiie  tnoriis  a*iernae 
ad  liduciaiii.  Iiide  propbela  :  «  Vobis  qui  eslis  snper 
tcrrani  eiil  forinido  ei  fuvea  et  laqueus  ^^  i  L;t- 


Veiii,  iHlecte  iii/,  egrediamnr  in  ngrum^  eommore- 
tuur  in  viUis,  ntune  turgnniUt  v.d  vineat,  videumut 
ti  floruit  rinea  t  ti  floret  fructut  parturiunt^  $i  flo- 
rucrunl  ma!ii  punica^  ibi  dabo  tibi  ubera  niea, 

[Card  ]  lu  bis  verbis  osleiiJlt  inaier  suilicituili- 
neni  qiia.a  (jciii  pio  Ecclcsia ;  qualiter  sollitiiel 
liliuiu  ut  eain  vi^ltet,  el  prufecius  vidi^al,  iiitalenus 
qiiod  niinus  esl  vi:»itaiidu  conipleat.  Ditit  eigu: 
Veni^  diiecte  mt,  ingrediamur  in  agrum^    visiienitis 


"Malacb.i.    »*   Ibid.    ••Job3l.     •*  Ibi.l.      "Psal.  118.      «^- II  Pelr  2.    »•  Pbilipp.  4.  •»  1  Tim. 

6.  -  *•  Joan.  4.      *»  0>e.  4.    •«!  Cur.  2.      "  II  Tim.  i.      •^  Maiih.  iG.     ^»  li.id.      •*  Acl.  7.  •'  Act. '». 

•«i;iid.    ••ITmi.l.    '«I  Rcx.  iOsec.  L\X.    'Ms:i.i4..    "  Ps;il.  5G.    "Ps^il.io.     '' iSal.7.  »  Liic  9. 

«•Psal   ill.  ^'llcbr.tO.  ."IVom.S.     ^•Prov.iS.     *MI  \.ur.  II.     •»  4ob  51.    ••  Ollic.  tccl.  •»  0>e.  ». 


«i5  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  UB.  X?.  7i« 

in  secreto  cordis  affeclu  sepernnus.  llxc  de  egrctsu  A  virluic,  ct  dulrem  rniclum,  scircol  visionem  dlTin» 
in  igrum. 

Sequitur :  Cemni^remMr  iii  vilti»,  Trcs  siinl  villae 
ccl«*bri8  memoriae,  in  quibus  moralus  est  dilecius, 
sciHoet  iu  Iktliiohem  natus,  in  Naxarelbnulritus.  iu 
lliertisilem  crucinxus  et  suscitatus.  Beililehcm  do* 
MNfl  panii  dicitur,  Nazarctli  floi  vel  ianctiia»,  \vA 
germen  mundiiio!.  Ilicnisalein  ruto  paeti.  Et  uos 
moremur  in  liis  cum  dileclo,  iit  in  domo  panis  no- 
fitra  natriatur  itifauti:i ;  iu  domo  lloris  mundiiix  et 
saiictitatis  nostra  crcsrat  adolesccntia  ;  in  doiuo 
pacis  pro  Clirislo  paliendo  nostra  roboretur  pa- 
lieniia.  In  prima  tres  sitnt  pnncs,  quibus  reficl  dc- 
lieinus.  c  Qiiis  veslrum  babeliil  aiiiicum  et  dical  ci  : 
Aiiiicc^  couiiiioda  niihi  Ircs  panes  **  ?  i  Primus  nt»- 


majestalis  habet  in  summilate;  scilicet  hic  in  xui' 
giuate,  ibi  in  specie.  Ecce  hic  crevit  adolescentia;in 
vi:»ioue  pacis  roborctur  paiiciitia. 

Tres  videmtis  paces  in  hac  villa  cum  Domiiio 
nioraiiies  :  prima  in  exlremo  esamine,  secuuda  la 
reguo  ab  omiii  icniatione,  teriia  cum  offetiso  priiis 
Crealore.  De  prima  :  c  Ingrediatur  putredo  in.os* 
sibus  mcis,  ct  subtcr  mo  scateat,  ut  rcqiiicscam 
iu  die  tribula:ionis  *";  i  de  secunda  Job  ;  c  Beslia 
lerrn  pacilicx  eriiut  tibi  **.  i  Bcstia;  terrae  siint 
lcutatioiics  muiidi  hujus;  de  t^rtia  ipsc  promillily 
sicui  d;c;uin  csl :  c  Egbcogitocogitationes  pacis  "  » 
Iiic  ct  in  ruturo. 
Maite  iiirginiiii  ad  vineai.  VineA  est  conversat*o 
bis  ctitlum  ostciidit,  per  secuudum  cor  noslrum  in  ^  rcligiosn.  Il;rc  iiianc  pcrfunditur  rore,  meriJic  pio< 


ccelum  ascendil,  tertius  paiiis  vivus  qui  de  ccclo 
•iesceudii.  Primus  est  panis  doctriiix,  sccundns 
vctiicaies  ex  desiderio  supernoruui  Incrynix,  lcr* 
lius  Encharisiix.  Primus  dat  iiobis  fidci  (trmaincit- 
itiin,  sccundus  praeseutis  ej^silii  solatiuui,  leriiiis 
liic  est  viaiicum,  in  reguo  erit  dcleclamciiltiui.  De 
priuio  :  c  Panis  cor  hotninis  coufirinat  '*;  i  dc  sc- 
ciitido  :  c  Fuerunl  niihi  lacrymx  mcae  paites  die  ac 
Docic '%  I  el  4  c  Ci2>abi$  iios  pane  lacryiuarum  '* ;  i 
de  terlio:  c  Paneui  angcloiicm  mauducavitbouic^*.» 
Primuscotucdilur  iii  tubcrnnculo  decoris,  .secutidus 
ctim  aqiia  lacryiuaiuiny  teriius  cum  polu  Doiiiinici 
saiigiiiuis.  lu  (igura  priiui  erant  iii  laberiiaculo 
Uuo«leciiu  paiies  proposiliouis  **«  in  fiKura  secuiidi 


licil  solis  calore,  vcspere  viciua  loca  afOcit  calorc. 
Convcrsio  eniiu  saucla  priiiio  habct  rorem,  id  est 
tiichoalaiu  graliam;  sccuudo,  diviui  auioris  fligraii-» 
tiam;  lertto,  boni  odoris  fragrautiain.  Primuui  a<l 
se,  sccunduiu  nd  Deuiu,  teriium  ad  proximum.  Do 
prinio :  c  Ros  in  messioiie  mea  morabiiur»  i  ail 
Job*'*;  dc  secundo  :  c  Nolile  coiisiderare  qitoJ 
fusca  sim,  quia  dcM^oloravit  mc  sol " ;  >  de  teriio  : 
«  Ego  quasi  vitis  fniciincavi  suaviiatem  odoris  **.  i 
'lu  primo  gradu  crat  Paulus  cuui  dkercU :  c  Graiia 
Doi  suiu  id  qiiod  sum  ** ;  i  iu  secundo  dixii :  c  Clia- 
ritas  Dei  diffusa  esi  in  cordibtis  noslris  pcr  Splri  • 
tuiii  sanciuiii  qui  datus  esl  uobis  ** ;  »  in  tertiu 
eral  cum  dixit :  c  Chrisii  boniis  odor  siimns  Dco  iu 


posuit  aiigclus  pjiiem  et  vas  aquae  ad  caput  Eii:e  ^  '^'s  n**i  pcreuut,  et  iu  his  qui  salvl  fiuut**.  i 


scibter  juuiperum  doruiieuiis  ^^  in  figurn  teitii 
<4>tulii  Melchisedech  panem  el  viuum  Abrahae  de 
l*ello  reTerteiiii  ^*.  Ecce  his  iu  Bethlebem  cum  di- 
lcclo  iiatj  nutritur  iofauiia.  Transcamus  usquc 
liixaretli ,  ut  ibi  cum  dilccio  nostra  crcscat 
aduiesc^utia.  Oporiet  ergo  ut,  juxia  triplicem  ejus 
iuler|irelalioiiem ,  priiuo  siinus  saucti ,  sccuiido 
inuudi,  tcrlio  floridi.  SAiiai»  ul  peccala  nostra 
purgeinus;  inuiidi,  ul  deiuceps  a  lapsu  nos  cusio- 
iliamus;  floridi,  ut  virtutibus  abundaiites  iu  con- 
leinplaudo  florc,  qiii  esi  Cbristus,  jucundi  simus. 
De  priuio  :  c  Cuslotli  aniinam  iiicatu  qno- 
Diaiu  sanclus  sum^*-'S  i — cCutu  sauciificatus  fuero 


Videamui  ii  poruii  vinea^  li  y7orei  frnctui  pariuH\ 
ii  fldruernnt  tiiaia  punic^ 

[Tuo.]  Floret  vinea,  cum  Ecclesia  prima  fldci 
et  confessiuuis  pia  rudimenta  percipit.  Flores  ati- 
lem  fructus  parluui,  cum  fidcs  ct  devotio  saticlo- 
rum  prompia  efllciiur,  ctiam  ad  exerceitdum  opus 
jusiitix,  ue  fides  eoruui  sine  operibus  oiiosa  in* 
veiiialur  csi^e  vel  inortua  *^.  Florcnt  mala  puuica, 
cutn  qut  in  fide  et  rccla  operalione  profeceruiit, 
eliam  desiderium  patieiidl  pro  jiistilia  piTci|iiuni. 
Naia  euim  punica,  quia  sanguiiiei  siint  coluris»  pas- 
sioneiu  tain  Christi  quain  martyriim  designaiiL 
Recie  iu  omnibus  hissponsn  dilccii  sui  praeseniiam 


lu  vobis,  cITundain  super  vos  aquam  muiidam  ^*,  i  ^  rcquirit,  quia  sine  co  nec  beiie  facere,  ncc  bc:io 


ftcilicet  qua  luundi  silis  post  sanctificaiioncm. 
<  Lavaiuiniy  i  siiiaiflcaiido,  c  niundi  esiote  *^,  i  a 
peccalo  dc  cxiero  vos  cusiodieudo.  c  Cor  uiunduin 
crea  in  nie,  Dcus  "•  >  —  c  Ikatt  mundo  corde,  quo- 
iiiaiu  ip»i  Deum  videbunt  **.  >  .ll;ec  est  duplex  san« 
clificatio,  unile  Vloyses  :  c  Sanciificamini  hodie  el 
cras,  lerlia  die  videbitismnjestatem  Dei  in  vobis*',> 
scilicri  quoiiiani  floridi  eritis,  uude  :  <  Justus  ut 
palina  florebit  *^.  »  Palma  qux  eU  Christus  florel 


cogitare»  nec  aliitd  quid  poiesi%  Si  autera  bacc  iu 
persona  antiquonim  Pairnin  legaiiinr,  per  mane 
accipimus  Chrisii  iiicariiationem ,  quain  ardenier 
desiderabant  videre  el  cum  eo  aliis  proficere.  Vi- 
nea  est  Ecclesia;  vitis,Ghristus:  c  Ego  sum.aii,  vitis 
vera,  vos  palmites  *'•  >  llujus  viiieae  vitis  esl  as* 
pectu  Tilis^  flos  medicinalis,  rrucius,  id  esi,  c  vi- 
iiuin  Ixtiflcai  cor  bominis  **.  >  Vilis  propier  lorli- 
ludiuem;  medicinaliSi  quia  fugai  serpenieiM;  Uli- 


••Luc.  II.  ••  Psal.  «05.  '•  Psnl.  4«.  »•  Psal.  79.  "  Psal.  77.  "  Uv.  21.  •»MII  Rcg.  19. 
^Geii.  14.  »•-'•  Psal.  85.  '•  Ezech  3G.  ••Isa.  I.  •»  Psal.  50.  ••  Matili.  5.  ••  Exod.  19.  **  IN..I. 
91.  ■•  llabac.  3.  ••  Job  5.  •»  Jer.  i9.  *•  Cap.  i9.  ••  Uui.  !.  ••Eccli.  ti.  •«  I  tur.  15.  ••  Itom. 
5.     ••!!  Cor.  2.    •*Juc.  4.    ••Joaii.  15.     ••  P»ah  IU3. 


Patrol.  CCVI. 


2^ 


755  THOM.€  CISTEKC  CT  JOAN.  ALGKIM 

v^imln»^  portiC  viernaks,  ^  inlmibit  Kex  gloriae  *.> 
IsLt!  porto  claiis»  rtieruiil  iii  proplietis,  qnru  oIh 
tciirc  ftb  els  prxiftciae,  sed  jam ,  coriiscantc  Evan- 


ViC 


gclio,  sunl  aperlx.  Prinia  apcrta  est  tn  Clu  rsli  n:ili* 
\il:ite;  nperla,  dico,  non  virginilatis  corrupliotie, 
^cd  nativitatis  Cliristi  manirestalione  ;  secumla 
nperla  est  in  ejus  passione  ;  tertia  iii  dchcensu  Cliri- 
ffti  ad  iiiferos  el  rcsnrreclione  ;qnarta  tncjus  asceit- 
siooc.  Dc  priiiia  aperta  esl  niumliis  illunifnains,  dc 
seciinda  est  liomo  redcmpiiiset  a  percalis  loUu,  de 
lertia  esi  captivns  liomo  ab  inferis  li!<cratos,  do 
quarta  niissiis  est  Spiritns  sa^nciiis.  De  pritna  d!« 
ctum  cst :  i  Orielur  vobis  timeiilibus  iion:en  meiini 
Sol  juslrtr:»  *,»  nain  f  vidrrnus  glorram 'Xfjns  glo- 
riain  quasi  tnigeNtli  a  Patre  *.i  Dc  secumla  :  i  la 
saiigiiiiic  tiio  redemisti  vinclos  ttios  de  tacn  in  qtio 
i!oii  erat  aqua  *,»  et  :  i  Ipse  cnim  prlor  dilexit  nos, 
ci  Uvit  iios  a  pcccatis  nostris  in  sarguitie  sito*.i 
Df*  teriia  :  f  Ero  inors  lua,  omors.  morsus  littis  ero, 
itif&rHe^V»  nain  capiivitate  libera  ^suin  s«?qiiilntur 
apniiia.  De  qu.irla  :  •  Ascemlcns  ChrisMis  iti  al- 
fitm,  cnplitam  duxit  capirvilaliMn^.  <.*riMa  dedit  ht- 
uiiiiibus  ■*,»  id  esl  scplirornicm  Fpintnin.  In  Uy\s 
daiil  mandtagortc,  id  cst  conversaiiones  justoruri^i» 
odorem.  In  priina  dum  Christi  tmitanlur  humilita- 
l<'in,  in  sccunda  duni  sc  conformatit  ei  pcr  passiiu 
iictn,  in  lertia  dum  catite  fugiunt  inrerni  lormenia 
rrpcllcndo  \irililcr  diaboli  mncbinainenta,  in  qnar:a 
diini  ad  CQcliim  sua  criguiit  dcstdcria.  In  prima 
honum  dabat  odorem  h-jmititalts  David  dic^is  : 
c  Lttdain  corain  arcn  Doroitii,  et  vilior  ftaiu  in 
uculrM  mcis  *'.  i  Apostolus  bonum  dabat  adorcm 
passionis  h^  sccunda  dicens  ;^  i  De  ca^lcro  neitio 
tuihi  moleslussit;  stfgrnata  enini  JesuChristi  porto 
tn  corpore  nieo  '^i  In  tcrlia  bonum  d:tbat  odorciii 
fiigicn((o  inrerntim  David  dicens  :  «  Doniiiie»  edu- 
liiliabipferiio  anim:tm  mcain;  salvasli  mcadescen- 
(!entibiii  in  bciiin  '^ ;  >  cl :  c  Aniiiia  niea  sicut 
pnsser  erepta  cst  'de  Jaqueo  vvenantium  ".i  In 
qtiarta  boniim  odorcnHdabat  erigcndo  ad  co&I^pn 
(lcstleriutn  suumDavid  diccns  :  «  Sili\il  anima  mea 
nd  Deuin  rotitcm  \ivum^*;  i'^! :  c  Citr  lueuin,  et  caro 
tnea  cxsullavcrunl  in  Deum  vivum  **\  i  Itein  duo- 
dectin  appsioli  portx  dicuniur,  undc  in  Apocaly- 
pst  *^  duodeciin  portx  visae  suiil  a  Joannc  iii  illa 
civilalc  Jerusalcin»  qti(e3stcnsa  est.  Item,  dictqs  est 
r.hristus  porta  :  «  Ego,  ait,  siiin  ostium  :  pcr  inc 
«i  quis  inlroierii,  iiigredieiur  ei  egredietur,  ct 
pascua  invenicl  *' ,  i  pcr  hanc  porlatn  intrant 
titnnes* 

Item  hanc  invenimus  divisioncni  :  sunt  poriae 
6ion,  sunt  portae  JusiitiaCy  sunt  portai  aeterii:iles. 
I^ortae  Sion  sunl  Ecclesiae  sacratnenta,  per  qu.-r 
Ecdesiam   intramus;  uorl;c  justitid;  sunt  virlulcs 


A  medtae  qnai  icinporjlilcr  escreeniits;  pori;K  a.»{cr- 
■alea  sonl  pr«cipiiae  virlules,  quas  eibiii  in  futuro 
liabiivrl  somes  In  prin*rs  danl  odorcm  praeJicaiido 
pra*lall,  in  accuuilif  jusle  vivendo  religiosi,  in  ler- 
liis  soli  Deo  vacantes  perrecli.  De  primis  :  «  Chri- 
sli  bonas  o<lor  sunius  Dco ,  i  ait  ille  f^tlicutur 
cgregitts  *' ;  tle  secundis :  c  Ecce  od<*r  lliii  niei  sirnl 
«)dor  agri  plenr;  cui  beneiTixil  Doiiiiniis  **;  »  de 
lerliis  :  i  Odor  luns  iu  me  concnpisrenlias  escitavU 
aelenias  **.  i  lieni,  snnl  pori.-c  morlis,  siml  portae 
ninndiv  smil  portae  inferi,  stiiii  portae  cu.*li.  J^ort:i 
qmbnt  ingrcdiiunr  ad  mundnm  snnt  corni|>ia  scn. 
iuulilas,  ei  caeca  cupidiLis,  utide  :  «  .\pproptnqua- 
Tcniul  usqne  ad  porias  it;Ortis  **.i  Porlx  infeii 
funl  cacca   desperatio  ct  dura    obstinaiio,  un!e: 

^  c  Porlae  inferni  non  pnevaicbunt  adversns  cnni  **.^ 
Portae  co^li  lintnilis  pskticutia,  qxiv^  csl  porla  ferrea 
duccns  ad  civiiatcm  *^,i  et  atnoris  cotic<»rdra,  «{nx 
esi  porla  orieutalis  *"•  Primu!  porl»  pcrlinenl  ad 
filios  bitjus  saecuU,  sccnnda?  ad  filios  geheiiuae,  tcr- 
liae  ad  filios  Dci.  Primi  itt  suis  portis  iuvcniutit 
errorcniy  secun«!i  per  suas  silii  prseparanl  actcri.um 
f«lorem,  tertii  iu  snis  quasi  mandragora  Titx  Oi!o- 
rem.  De  priuiis  :  c  Erraveruut  iu  solitufdine»  iu  rna- 
qiioso,  viam  civftalis  habitaculi  non  iiivencriinl  **.! 
De  secundis  :  c  l^nis,  sulplinr  et  spiritos  procella- 
rum,  pars  calicis  eoruin  **,i  sulphnr  enim  feiore 
r.io  arlemuin  fetorem  instnual.  Dc  lerltif  :  «  Ego 
quasi  vitis  fructiftcavi  suavitaicm  mloris  **»*  ^i^i' 

^  cniiii,  quas  diximus  porias  coeli,  puiaiionem  fusli* 
nendo  desrgnat  palicnliam,  lortitudine  ei  viiitaie 
sua  hniniiilalem ;  viiio  veroquodesl  caliike  naioraeel 
ki*lifical  jcor  hominis  *%  designat  amoris  tiiTinl  fer- 
vorein  et  jucnnditatcml  liein  septem  tont  portx 
Jcmsalcui  ;  porla  vctus,  poria  fbniis,  |>ona  f  regis, 
porta  equorum,  i>orla  sterquiliniiy  p<frla  piscinni, 
purju  valtis  **.  rtem^siint  seplem  bcatiliidiiief,  qoae 
ibi  uumerantnr  :  i  Bcati  paupcresSpirito  qnouiaiu 
ipsoniiu  est  regnuni  ccRlomtn  **,  i  ctc.  Prima  suiil 
angcli  secnndiini  niiam  consideralionei|k  secunda 
pairiarcliae,  lertia  prophetae,  quana  aposoKlf » quiuts 
inartjrcs ,  sexta  confessores ,  septima  virgiucs. 
Piiina  est  coelcstis,  secnnda  fidclis,  terlia  uinhra- 
tilis,vquarta  judiciaris,  qutnta    lerribilis ,   scxta 

D  cxcmplaris,  scptima  admtnibilis.  Forla  TCius  dicia 
cst,  qttia  in  principio  nascenlis  Jerusalom  fmidata 
est,  quia  «  in  principio  creavit  Dcus  coelum  et  ler- 
raiu  **,  I  idcst  ai!gcticam  etjhumanamnaiuram.  Cndo 
J.icob  evigilans  ait :  c  Nou  est  bic  aliod  nisi  «loinos 
Dei  et  porta  cccli  *^.  i  Porta  fonlis  esl  per  quaiu 
exitiis  erat  ad  fonicni  Gihon,  iibi  Saloiiion  onctus 
C!»t  in  regcm  a  Sadoc  sacerdoie  ei  Naihan  prophe- 

la*^.  Pcr  hanc<lcsi<^iianiurp:ilriarchae:  158*^1^^^ 
cnlm  fiiles  et  cultns  unius  Dei  incoepil,  et  ad    no» 


■  Psal.  i3.  •  M;ilac.  i.  ?  Joan.  J.  •  Zacli.  9.  *  Apoc.  I.  «•  Om».  15.  »»  Ephes.  4.<  **  II  Rcg.  1 
»*Gal  6.  »*PsnI.  29.  »•  l*sal.  123.  «•  l»s;il.  41.  •**  P»;il.  83.  "  C;ip.  il.  >•  Joan.  lU.  ••IIC«»r.2. 
••Gcn.  37.  *»  Offic.  Ecclc.  ••  Psal.  106.  •'M:ith.  16.  *Mil.  12.  •»  hxcch.8.  ••I»s:il.  iOii.  •^  Psal. 
|0.   ••  ^Ai  li.  21.     ■♦  i^eal.  103.      "  W  E:>Jr.  2,  3.     *\  MattU   h.     •*  Gciu  i.    »*  Gci;,  2tJ.      »*  lii  li.-g.  I. 


119  CO&IMEMT.  LN  CAMICA  CANTIC  —  LUI.  XI.  i%» 

vcrsallonem  ti  lionom  sermoncm.  Primis  tlicK  Do-  A  mauits  suas  ali  oniui  munere^  isio  in  eicelsis  knbi- 


minus  :  c  Vos  drctiilis  roare  cl  aridam,  ut  facialis 
uinim  proselyium;  el  com  fecerclis  faciiis  enm  fllium 
lelienme  dupto  qoam  vos  ^\  i  Nec  miram :  f  Quta 
nox  nocii  indical  scientiam  "•  i  Unile  bene  ait  ille 
sniyricus": 

Scitirei  exipfetm^  ut  i^^adni  maUr  honeslf»»^ 
Aui  ff/iof  more*  qnam  quoi  habei  ?  uiUe  porro 
Filiolam  iurpi  vetulat  producere  lurpem. 

I>e  talibos  ait  DaviJ  :  c  Quorum  os  maleiliciioiie  et 
aiDdritudine  pTenuin  cst  '*.  i  F>ce  quales  in  scrmonc : 
«  Veloccs  pedes  eoruin  ad  elTundeiidum  sanguinein. 
Conlrilio  et  iiirelicitns  iu  viis  eornm  **.  i  Ecce  qua- 
les  in  con^ersationc.  Dc  seciindis  dicitur  :  c  Populos 
liic  labiis  me  honoral,  cor  aulem  eorum  longe  cst 
n  nie  **•  i  llein  :  c  Qiix  dicntit  faciie»  qiix  auteiu  ^ 
Caciunt  nolite  facere  **.  i  De  bis  qiioqne  iu  Lcvi- 
tico :  c  Non  seres  agrum  diverso  semiiie  *^  »  siiiit 
ftcriptum  est :  c  Dene  loqui  et  male  vivere,  niliil 
€sl  quampropria  sevocedamnare.  i  Pecc.itori  aulein 
dixU  Douiiiius  :  c  Quare  lu  cnarras  jusliiias  me.as  : 
et  assumis  teslaineMtum  ineum  per  os  tuum  ?  Tu 
^ero  odi&ti  disciplinam  et  projecisti  Sermones  mcos 
relrorsnui  *'.  i  Hi  sunt  c  qui  U>i|uuntur  pacem  cuui 
proximo  suo,  mala**,  i  ctc.  De  terliis:  AudiAposlo- 
iuin,  quomodo  verlo  niitriebat.  Ait  aulem  :  c  Lac 
vobis  potuin  dedi,  iion  escain  *^.  i  ^  c  Si  praedica- 
veiOy  ail,  vobis»non  cst  mibi  gloria.  Necessitas  enim 
iiiilii  tiiciinibit.  V.c  eiiim  niibi  est,  si  non  pr.cdica- 
vero*'.  I  £t  qiiou;odo  instruebat  Timotlieum  nuirire  ^ 
Tcriio :  c  Pra^dica,  iiiquit,  verbnm,  Insia  importoii^, 
opporlunc  **.  i  £l  cmiversatione  :  t  lu  omnibus  te- 
ipsoin  prxbe  excmpliim  bonorum  operum,in  doctri- 
ua,  in  gravitate,  iii  iiitegritate,  ut  is  qui  cx  advcrso 
estYercfttur,  nibil  babeiis  malum  dicere  devobis*^.i 
Uliera  ista  qux  bona  suiit,  alii  a  dilecto  elongaut, 
alii  dilecto  locant,  alii  dilecto  douani.  Primi  sunt 
c|iii  collatam  sibi  a  Deo  gratiiin  in  nulla  expenduiil 
titiliUite,  secuiidi  exiieudunt  pro  lemporali  coinniu- 
nitaie,  teriii  pro  sota  cbaritate.  Priini  taleutiMH 
Uouiiui  abscoiidunt  iiivdluiuin  in  sudario**.  Secundi 
venduhl  oves  et  boves ,  ct  coliinibas  iii  teuiplo  **. 
Tertii  ialcntu«n  sibi  couiinissum  ad  dominum  suuin 
ret>oriatit  cum  lucro  **.  Priinis  dicitur :  c  Videie  ne 
in  vacuum  gratiain  Dei  lecipialis  *^  i  £t  Paulus  Ti»  D 
iiiotbeo  :  c  Noli  iiegligerc  gratiam  qiias  in  te  est**.i 
c  &lslediclus  qui  abscoudit  fnimenta  in  teiiipore 
fan:is,  I  ail  Salomon  **.  i  Sapientia  absconditn, 
llicsauros  absconditus :  qux  utiliias  iu  ulrisquc  *^?i 
Si-cundt!»  dicilur :  c  Gratis  accepistis,  gratis  date*'.i 
AI:oquin  iepra  Naaiuan  Syri  adlixrebit  Gioci  **. 
Ail  Job :  c  Igiiis  devorabil  labcrnacula  eoruui  qui 
munera  libenter  accipiunt  *^.  i  Et :  c  Qui  excutit 


labit  *•.  I 

Eit  enim  niunus  a  innnu,  miiiins  a  lingua,  munus 
ab  obsequio*  Tertiis  diritur  :  c  B  be  aqiiam  de  ci« 
sterna  lua  et  fluenu  puiei  ini  **,  i  id  est  tibi  pro- 
Aciat  grniift  tiia  tibi  a  Deo  collata,  proRciat  nibilo. 
miuiis  alienis.  Uiide  subditur  :  c  DerivciUiir  foutct 
lui  Toras,  et  in  plateis  aquas  (uas  divide^*.  t  liiu«i 
Paubis  :  c  Gratia  Dei  sum  id  quod  snni,  el  gfiiU 
ejus  in  me  vaciia  iion  fuit  ^^  »  Idein  :ii .  alibi :  c  Se- 
cundiim  grntiam  qM»  data  cst  milii,  ut  sapiens  ar- 
cbiiecius  fuudanientum  posui,  aljus  auiem  super- 
xdificat^*.  t.-c  Qui  sitit  veuiai  ei  bibat,  ct  dabo  ei 
gratis  aqunm  Yiix,  i  stcut  diciuin  ebtin  A)>ocalypsi  ^\ 
Gratia  priinoruin  flguratn  esi  in  manna  iilo,  quod, 
quia  fllii  Israel  coiitra  pnecepiom  resenraverunt, 
ccspit  scalnrire  verniibus  ^V  Simililer  Onan  filius 
Juua,  qui  diciiur  moeror  eorum,  cum  deberet  susci- 
t.ire  semcn  fratris  sui  ller  qui  defuuctus  erat,  cuiii 
n«  caierct  ad  Tliamar  uxorciu  illius,  efliindebat  se- 
ii;en  iii  lcrrain  ^*.  Gralia  secuudorum  designata  esl 
iii  priiuogcoiiis  E.<au,  qii.*e  «leditfratri  suo  Jacob,  pro 
cdulio  ruf«  leiiticulu!  ^*.  Tertioruui  graiia  figuntt 
est  in  oleo  mulicris,  cui  fllius  vasa  ministrabai,  al 
illa  iufundebat  ^\  et  in  oleo  et  viiio  qux  iufudit  Sa- 
niari:aiiHS  ei  qui  iuci«lit  iii  iaironcs^.  Ubera  Eccle- 

• 

siae  sunt  prxdicatores,  quos  Ecclesia  dat  spnn^a, 
dum  eos  iuiiiit  ad  tegiiuen  imiiando  eoruia  dociri* 
uam  ei  tnores,  taiiqunm  bic  ex  uberibus  sugrus. 
lijec  ubera  praeflgiiravit  Salomon,  quaodo  fecil  in 
tcinplo  duo  cbcrubiii  de  lignis  olivaruin  dccem  cii- 
bitorum  altitudiuis,  et  aJas  qoinqiie  cubitoruni  ^*.» 
Dignum  erat  ut  Cbrisiu^,  qui  veuerai  uiii>ertcordiaiii 
facere,  assignaret  nobis  uberum  loco  viros  niiser!« 
cordix,  et  eis  qui  ceciderant  per  Adat  siuliitiam» 
boniines  scieutes  assignaret,  illec  qui  docet  bomi* 
nem  scientiam  **,  i  ut  per  eos  faceret  bdminem  in- 
telligere;  qui  c  nou  venit  legein  solvcre,  sed  iin- 
plere  '^  •  llsc  duo  cbcrubiu  Petrus  sunt  ct  Pauluii, 
qui  facii  sunt  dc  ligiiis  olivaruui,  quia  isti  suut  \lri 
misericordiae;  quoruni  |iisdtiae  obliviouein  non  acce« 
peruut,  qai  dicuiiiur'  cberubin,  id  est  plenitudj 
tcientite^  quia  non  dilcxerunt  scientiain  pbantasti- 
carum  argunieniatiouuui,  sod  scivMitinin  Dei  pb^ 
i|iiain  bolocausium.  Deccin  cubitoriiiii  dicti  suiii, 
quia  sfMriiualiier  et  adiiiipleutes  et  doceutes  U^fiu 
:irticiilos  acccpturi  suiit  uobiscum,  qui  laboramus  lu 
viiiea  Doiniui  singulos  denarios'*.  Vide  lac  quod  c\ 
bis  duobus  exit  uberibus.  Uabenius  in  cbcruhin 
scieiiiiam,  in  Jiguis  olivaruin  luisericordiain.  Ecco 
lac  duplex.  Iii  decein  cubiiis  perfeciio  divinc  lcgis. 
Scieuiiain,  ut  babeatur  Dei  et  iiostri  coguitio;  mi- 
scricordiatn,  ui  babeatur  de  proximo  conipassio; 


J 


*^  .Maltb.  43.  •'  Psol.  18.  «•  Jiiv.  Sat.  vi.  i3S.  "  Psal.  13.  ••  Ibid.  "  IfaUh.  15.  **  Mattb.  Vu 
"  Uv.  19.  «•  Psal.  -49.  *»  Psnl.  27.  **  I  Cor.  5.  •'  I  Cor.  9.  **  II  Tim.  4.  *»  Tit.  2.  *•  Malib.  2». 
*«Joaii.  t.  **Maitli.  23.  *»  II  Cor.  6.  •*  I  Tim.  4.  «•l»r«v.  II.  »*Eccli.  41.  •»  Mniib.  10.  *•  IV 
Ucg.  5.  "  Job  15.  ••  Isa.  53.  •»  Piov.  5.  ♦*  Ibid.  •»  I  Cor.  16.  **l  Cor.  5.  **  Apoc.  22  ^^  Exoii. 
IG.  *•  Gen.  46.  *•  Gcn.  25.  •*  IV  Keg.  4.  *•  Luc.  10.  ^*  III  Reg.  6.  •*  Psal.  95.  •'  Mailh.  5.  -• 
Matlb.  20. 


755  THOMiC  CISTEKC  ET  JOAN.  ALGKIM 

v^imln»^  pofUt  »iernak!S,  ^  inlruibil  Kex  gloHse  *.> 
Islac  pnrto  elaiisae  fiierunl  iii  proplielis,  qiit:i  oIh 
tcnrc  «ib  eii  prxificiae,  sed  )am ,  cornscantc  Evan- 


V4 


gclio,  iiint  aperlx.  Piinia  apcrla  est  in  Clii rati  n:ili- 
\lt:ite;  aperla,  dico,  non  vlrginitatis  corriiplione, 
scd  naiivltaiis  Clirisii  manireslntione  ;  secumla 
aperta  est  in  ejus  passione  ;ieriia  iti  dehcensu  Cliri- 
ffli  ad  iiiferos  et  rcsnrrectione  ;qnarta  incjos  asceit- 
sioQC.  Dc  priina  aperla  est  niumlus  iltuminalns,  dc 
secunda  est  liomo  redcmpiiiset  a  percaiis  loUu,  de 
lertia  est  captivDS  liomo  ~ab  inferis  li!>cratus,  do 
quarta  niissns  est  Spiriiiis  ssiiictiis.  De  |)riina  d'« 
ctuin  cst :  •  Orielur  vobis  timeiilibus  iion:en  menm 
S<d  justtiije  *,»  nain  c  vidrmus  gloriam 'Xfjns  glo- 
riain  quasi  tnigeiiili  a  Patre  *.>  Dc  secumla  :  c  In 
saitguiiic  luo  redemisti  vinctos  liios  de  taca  in  qtto 
imn  erat  aqua  *,>  et  :  c  Ipse  cnim  prlor  dilexit  nos, 
ct  lavit  nos  a  pcccutis  nostris  in  sarguine  suo  *.i 
lii^  teriia  :  c  Ero  inors  lua,  omors,  morsus  Itius  ero» 
iiiforHe^V»  nain  rapiivitate  libera  Jfesuin  Si^qudntur 
aj^iniua.  De  qunrla  :  •  Ascemtcns  ChrisMis  tu  al- 
lum,  cnpiivam  duxilcnpirvitatiMnf.  i*r>!ia  dedil  ht- 
luinibiis  '^i  id  esi  scptirornietu  Fpiritntn.  In  ia.ji8 
daiil  mandrngora:^  id  cst  conversaiiones  justoruii^i» 
oc/oreiii.  In  priina  dum  Cbristi  iinitantur  bumilita- 
t«*in,  in  sccunda  duiu  sc  contorinant  ei  pcr  pnssii»- 
uctn,  in  lertia  dum  caute  fugiunt  iDferni  torineuta 
rrpollondo  ^lriHter  diaboli  mncbinamenta,  in  qnnr;a 
duii:  ad  CQclum  sua  eriguitt  destdcria.  In  prnna 
bonum  dabat  odorcin  huniitttatis  Dnvid  dic^s  : 
f  Ludain  corani  arcn  Doroini,  et  vitior  ftani  in 
ucutts  mcis  ^.  I  Apostolui  bonum  dabat  adorcin 
pnssionts  h^.  sccunda  diccns  f  c  De  ca^tero  neiiio 
inihi  molestussit;  itiginata  enim  JesuChristi  porto 
<n  corpore  nieo  *^i  In  icrtia  bonum  d:ibat  odorcin 
fugicn((o  {nrcrniim  David  dicens  :  c  Doniiiie»  eiUt' 
liiiiabipferno  anininm  meam;  salvasti  mcadescen* 
(!eiitibi*i  iu  lacuin  '^ ;  >  et :  c  Aniiiia  niea  stcul 
pnsser  erepla  cst  ~de  Jaqueo  vvetianlium  "•>  In 
quarta  bonum  odorciif^iabat  erigendo  ad  cceli^ 
dcs'deriuin  snumDavid  diccns  :  c  Siii\il  anima  nica 
nd  Dcum  foiitcm  \ivuro^*;  i^^t :  c  Citr  itieum,  et  caro 
tnea  cxsultnvcrunt  in  Deum  vivum  **\  i  Item  duo- 
deciin  appsioli  portx  dicuntur,  undc  in  Apocal|r- 
psi  "  duodeciin  portae  visse  sunt  a  Joanne  iii  tlla 
civiinlc  Jerusalcni,  quaeSstcnsa  est.  Item,  dicius  est 
r.ltristus  porta  :  c  Ego,  nit,  siiin  oslium  :  pcr  nic 
«i  quis  iniroierii,  ingredietur  et  egredietur,  et 
pascua  Inveiiicl  " ,  >  pcr  hanc  portnin  iiitrant 
tHunes. 

Iiem  hanc  invenimus  divisioiiciu  :  sunt  portae 
6ion,  sunt  portae  juslitiac,  sunt  portao  aeternates. 
roitae  Sion  sunl  Ecclesis  sncraiuenta,  per  qu:p 
Ecclesiam   intrainus;  nort:c  justitiic  sunl  virlutes 


A  nK^dtae  qn»i  icinporjlitvr  escreemns;  pori;i?  «ler- 
■alei  sont  pr«cipiiae  vlrtutei,  qnas  etbm  in  fuiuro 
babjtvrl  somos  In  prin*»  dant  odorem  praetlicaiido 
prarlall,  in  accundii  jusle  viveiKlo  religiosi.  ia  Cer- 
tiis  soli  Deo  Yacanies  perfecti.  De  priniis  :  «  Chrt- 
6ti  bonos  o<lor  sunius  Dco  ,  i  ait  ille  i^dicalur 
rgregioi  *'  ;  de  secundis :  i  Ecce  odor  ISIii  nici  sl<ifl 
c|dor  agri  plent;  cui  benedixit  Doniinns  **;  »  de 
leniii  :  €  Odor  luoi  in  mc  concnplirenlias  esdtaTU 
aeiemas  **.  >  lieni,  annt  porise  uiortis,  aiml  pon« 
ninndi,  smit  porlae  inreriy  sitni  portsc  cceli.Jporls 
qmbot  ingrcdimiir  ad  mundotn  snnt  corropta  scii* 
MinlitaSy  et  caeca  cupidil.is,  unde  :  c  Appropinqua- 
Tcroul  osqoe  ad  porlas  n.Oriis  **.  >  Porlx  inferi 
tunl  caeca   desperntio  ct  dura    obstinaiio»  on  !e : 

^  c  Portae  luferni  non  pneTaicbunl  advcrsns  cani  **.» 
Porlae  coeli  bninilis  ps^ticntiay  qnx  csl  poria  fcrrea 
doccns  ad  civilafcni  ^,9  et  attiorit  couccN^dia,  qux 
esi  porta  orieuialis  *"•  Primo!  portae  perlinenl  ad 
filios  bnjns  saecuU,  sccunda*  ad  filios  geheiinae,  tcr- 
liae  ad  GKos  Dci.  Primi  iii  suis  jioritt  invcuiuiit 
errorcni,  secnn.Ii  persuas  sibi  prseparanC  actcr».atii 
fKtoreni,  terlii  in  snis  quasi  niandragora  Tilx  o^o- 
rem.  De  primis  :  c  Erraverunl  lu  sonfltfiline»  in  ftia- 
qtioto,  Tiam  civiiatis  babiUcuti  non  inveiicrunt  **.> 
De  secundis  :  c  l^uis,  sulplior  et  spirilos  procelta- 
ruiu,  pars  calicis  eoruin  **,>  sulphnr  enin  feiorc 
r.io  artemum  fetorem  intiiinat.  Dc  lerliit  :  c  Ego 
quasi  viiis  frucilficaTi  suavitaicin  otlorit  **«*  ^i^i^ 

^  eiiitn,  quas  diximus  portas  coelt,  puiationem  tttsli* 
nendo  designal  paiicniiam,  tortitudiiie  ei  Tilltaie 
sua  hoinilitatein ;  Tino  Teroquodesl  caSicke  naloraeel 
kriificai jcor  hominis  **»  detignal  amerlt  cKTini  fer- 
Torein  el  jucniidiiaicml  liein  tepiem  sonl  portx 
Jcrosalcm  ;  porta  Tctus,  poria  Ibnlis,  porta  f  regis, 
porla  equoruin,  ]«orta  sterquiliuH,  porla  pisciani, 
pui;ia  Tallis  **.  rtein^sHnl  tcplem  bcatilucliiiet,  qne 
ibi  numerautur  :  1  Bc*aii  paupcresSpirllo  qaouiam 
ipsorain  esi  regniiin  co;lorain  '*,  >  clc.  Prima  tunl 
angcli  seciindiini  niintn  considerationei|w  secoDda 
|)alriarchae,  lerlia  prophctae,  quana  aposwlt, quiuts 
lunrtjrcs,  scxia  confestores,  seplima  Tirgitics. 
Piiiiia  est  coeleslis,  secnnda  fidelit,  tertia  unibra- 
tilis»vqunrU  judicialis,  qutnta    lerribilit ,   scxia 

[)  cxcntplaris,  septima  adniimbilis.  Forta  veins  dicta 
csl,  qnia  in  principio  nascentis  JerusalcNii  fimdata 
esl,  quia  c  in  principio  creavit  Dcos  cfleliim  el  ter- 
ram  **, » idctt  ai:gelicam  eijbuinanam  naiuram.  Ciido 
Jacob  evigilans  ail :  c  Nou  est  bic  aliud  nisi  doinos 
Dei  et  porta  cccli  ^.  >  Porta  fontis  esl  per  quaui 
exilus  erat  ad  fonicni  Gihou,  nbi  Salotnon  unclus 
cst  in  regctn  a  Sadoc  sacerdoie  et  Naihan  propbe- 
la*^.  Per  haiic  dcsigiiantur  patriarchae :  158^^  ^^ 
cnlm  fiilet  et  cultits  utiius  Dei  incoepit,  el  ad   ou» 


■Psal.  i3.  •M:»Iac.  4.  7  Joan.  J.  •  Zacli.  9.  *Apoc.  I.  ••  Om».  13.  **Ephes.  4.<  '•llRcg.l 
•»G:»I.  6.  »^Psnl.  29.  >•  Psal.  123.  ••  Psal.  41.  ***  PkiI.  83.  "  C:ip.  il.  »•  Joaii.  lU.  ••llCor.i. 
••  Gcii.  37.  «»  Offtc.  Ecclc.  *•  Psal.  106.  *'M:a.h.  16.  **  Acl.  12.  ••  fcxcch.8.  **Ps;il.  IO«i.  «^  Psal. 
(0.    »•  jkrli.  21.     ■♦  VtaU  103.      "  11  EiJr.  2,  3.     •*  MatiU   .7.     •*  Gcn,  l.    »*  Gcu,  28.      »•  lil  11.'«.  1. 


757 


COMMEiNT.  I.N  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XI. 


758 


lanqiinin  deronle  per  rivos  cmanavti,  umle  de  A  ^lc  coelu  efiressiift  esl  aiigelui ,  egre&ous  esl  Ckritluft« 


Abraliain  ait  PruiIeiiUus  :  i  Seiiei  fldclis  priiua 
credendi  via  esl.i  Porla  gregis  juxla  lenipluin  eral 
per  i|nnin  ducebantur  animalia  ad  immolanduin. 
lli  sunl  propliets  quorum  primus  Samuel  liabitare 
fecii  uniiis  .moris  in  domo  ** ,  lanqnam  gregem  in 
OTili.  Hxe  dicilur  unibratilis,  qiiia  sub  figuris  ope* 
min  et  In  tegnmcniis  umbranim  proplielaverunl. 
Poria  eqiiorum  dicebalur,  in  quadimitlebante<|iios 
qnande  asrendebant  in  templum;  ullra  qiiam  cqui* 
i»re  non  licebat.  Ili  sunt  aposloli  propier  veloci- 
latem  sic  dicti ,  quia  i  siibilo  in  einnein  lcrram 
esivii  sonus  eoruni,  et  in  flnes  orbis  lerrs  vcrba 
eoruni  **.!  In  liorum  flgnra  Zacbarias  propbela '* 
vidii  eqnos  nibcos,  albos,   nigros,  ei  varios.  Haec 


egressus  est  Spirilus  sanciut.  Angeluii  ad  vitiinn- 
duin,  Cbristus  ad  redimeudum,  Spiritiis  saiictus  ad 
coiisiderandum.  Ad  visitandum  contra  diaboli  Cen- 
tameala,  ad  rediincnduin  ab  iuremali  pccna,  ad 
consobiidum  in  bac  miseria.  Uiidc  Jacob  vidil 
angelos  asccuJeiiies  et  desceiidenieii,  ei  lapiden 
sub  capite,  Id  e»t  Clnislum,  unxit  oleo,  Spiriiiit 
sancli ,  et  ait :  c  Non  est  bic  aliud  nisi  donius 
Dci  ei  porla  coeli  ^*.  i  Secuiida  scilicel  foniit ,  id 
esi  coiitritionis  ett.  Font  isle  tret  babet  rivot  : 
primo  lavat  luacula  peccaii  infectum,  secuudo  liiget 
proxiini  derucluin,  tcrtio  piuin  rigat  aflecluiu.  QuaB- 
rit  eiiiin  t«*.  niuuJare ,  prosimo  tubvenire ,  Deutn 
desiderarc.  Uaiic  aquain  detideravii  David  cum  de« 


|Hirta  ett  jiidicialis  ;  apostolis  enim   diclum  est :  ^  ^ideraret  de  fonie  quiest  in  pona  Oetblebem^*.  Ter- 


<  Sedebilis  siipcr  tedct  diiodecim  judicaniet  duo 
iJecim  tribuN  Israel  "  ;  i  inile  caiiit  Eccictia  ^  : 

Eedesiarum  principes, 
BtUi  iriumhhaies  ducis , 
Caltsiis  aulw  milites^ 
Li  vera  mnn  :i  lumina* 

Porla  gterquillnii  ett,  per  quain  tordct  civitatit  ef* 
fcrebaniur.  Isti  tuiit  inarlyres  quoruin  corpora  re- 
fiuiata  tiMii  ut  stercora,  uiide  ait  David  :  €  Efliide- 
runi  taiiguinem  eorum  tanquani  aquain  in  circui- 
1«  el  non  est  qiii  tepeliret  ••.  i  Iteni  Da\id  : 
«  Posueruni    morticina   servonim   tuoruni  escam 


tia  esi  poria  gregis  qujc  et  umbrabilis  dicitur.  Tres 
sunt  greget :  grex  porcorum,  grex  caprarum,  grex 
dviuin.  De  prinio  legilur,  quia  uiisit  Dominut  mali- 
gnos  spirilut  iiUrare  in  grcgein  porcorum  ^^ ;  i  de 
tecundo  :  i  Capilli  lui  sicut  grex  capraruin  qu» 
ascenderuni  de  inonie  Gulaad  ^*;  ide  terlio  :  <  Dciiif 
tcs  lui  sicui  grex  tonsarum  qux  ascenderuni  de  la- 
vacro  ^*.  1  Non  legimut  quod  porci  offeraiitur  in 
tacriflclo,  capra  offertur  pro  peccato,  ovit  iu  bolop 
c;iusio'*.  Priiiii  ergo  portamnon  ingrediuuiur,  te- 
cuniii  ingrediunlur,  teriii  in  templo  introducuolur. 
Priini  suni  porci  qui  in  mari   prxcipitantur,  id  eti 


▼olai.Jibut  cocli ;  cariiet  tanclorom  Ittoroin  Le»liit«  Jx^^^ca^or^^s  qui  in  inferiio  cruciabuuiur;  tecundi 
temc  ^*.  •  Quia  <  lapidati  tunt,  tecii  sunl,  teiiiaii  q  *""^  poBuilenlet  qui  pro  peccatit  tuit  alDiguulur, 
Mnl,  in  occisione  gladii  iiiorttii  tuni*».  i  Porla  pi       '"""'  """'   *""*  ""'  -'—'—  '- -'  '  -'  — 


tciuro  Odlt  qu»  respiciebal  mare  Mcditerraiieuni , 
per  quam  merciinoiiia  pisciuin  dcfcrcbantur  iii  ur- 
bern.  Isii  tunt  confessores,  qui  in  media  voragine 
vitiorum  conlra  iinpetus  fluctumn  niundi,  id  esl 
leulitionum  fernntur  el  procellis  circumdaniibus 
coiiculionlur,  et  non  dejiciiiiitur.  Ili  sunl  |>isciculi 
p.iuci  quibiis  taliavit  Doininus  qualuor  iiiillia  lio- 
niinuni  ^*.  Hasc  dicitur  exemplarit,  quia  cuni  verbo 
doctrinap  niinislrat  nobis  cxeinpluin  vitx.  Poria  vaU 
lis  erai  quae  ducebal  ad  vallein  losapliat.  Isti  suiii 
virginesin  valle  positi  bumilitaiis,  quia  culicctauea$ 
tuiii  virtutet,  vi|-giiiitis  et  liuiniiiias,  uii'Jc  beala 
\irgo  :  cQuia  retpexit  buniilitaieni  aiicillu!  suof,  ec- 


leriii  suni  jiisii  qiit  cliariiaie  fervent,  ui  jutiiorct 
reddantur.  De  primit :  .c  Quibus  juravi  in  ira  mea : 
Si  iniroibuul  iu  requieiu  lueam  " ;  i  de  tecundit : 
c  Intrate  per  anguttaiu  portam  '*;  i  de  tertiit : 
c  Fiiii  Sadoc  intrabunt  in  tanctuarium  roeum  et 
luiuitlrajunt  luibi  '*.  i  Uxc  porta  dicitur  umbra* 
tilis,  >]uia  tacrificia  suiit  uiubra  futuroruui,  vei  qoia 
ba:c  opera  secrelo  facienda  suut,  vel  quia  iicet  uie- 
rituiu  videtur,  prjemiuni  nondum  declaraiur. 

Quarla  ett  poriia  eqiioruin.  Noroine  equorom  tria 
dl^signantur  bominuni  geiiera:  luxuriosi,  tuperbi. 
iionoribut  dediti.  Primi  remanent  exira  poruni 
propter  tuam  iinmunditiam ;  tecundi  propter  tuaiu 
ftuperbiam ;  terlii  ut,  tollicitudlne  ad  temput  de|M»- 


ce  eiiiin  ex  boc  beatain  me  dicent  o:iines  generalio-  D  *i^^  >  inajorem  iiabeani  contemplationit  abundan 


fici^.  I  IIj:c  dicilur  admirabilis.  Quid  enim  adini- 
rabilius,  qinm  viiam  angelicam  ducere  iu  terris? 
In  cariie  enim  iion  secuuduni  cariiem  vivere,  non 
soiom  supra  carueui  esl,  sed  angelicuin.  Moraliier 
quoque  possuinus  accipere  porlas  istas.  Sit  ergo 
prima  gratiae,  tecunda  couiritioiils,  lertla  exlerioris 
pouiiientia;,  qiiarU  taiicue  inediUiionis.  £t  nunc 
de  bit  qiialuor  agamut.  Prima  ergo  ett  gratia  tci- 
licet  vetus.  Ipsa  eniin  est  principium  iwnorum  quae 
cgfiiiHS,  ipsa  quoque  esi  ccelestis.  Per  ipsam  eiiiin 


iiam.  De  primo  :  f  Fiuxus  eorum ,  ut  fluxut  equo- 
runi  '^ ;  de  tecuiuio  :  c  Non  in  foriitudine  equi  vo- 
iuuiatem  habebii,  iiccin  iibiit";  i  de  tertio  :  cQui 
ascendit  tuper  equot  tuot^  ei  quadrig»  tuas  talva- 
tio  ".  I  U«c  esl  judiciaiis ,  quia,  cuiu  revertitur 
aiiiiiia,  verius  tcil  judicare  iuter  veruin  ei  faltuin , 
bQuuui  et  maluin,  teniporaieet  aeiernum.Sequuntir 
ires  aii»  purts,  quaruin  prima  ett  confettionit,  te  - 
cunda  iniiiationis,  terlia  iiuinililatis*  Prim.n  eti  ticr- 
quiliiiii;  duroenim  peccaia  confltemur,  quasi  tter- 


••rtal.  CT.      ••Uom.   10.      "  Cap.  6.  "  Maitli.  19.      ••  Ilyiiini.  De  comwi.  saHetorum.      *•  Psal. 

7«.      •' ibid.       «Mlebr.il.      '»  Maiib.  15.  •Hjic.  I.      ♦' Geu.  «8.       "  U  Reg.  3.     ^   Mallh.  8. 

••Cani  4.      ^MIii.l.       ••  Lev.  2i.      ••  ISjI.  9i.     '•Mitlb.  7.      ••  Ezctli.  41.     '^Eiccb.  ».    "PtaK 
i4U.     '•  Mabac.  5. 


7S9  TIIOM.E  aSTEBC.  ET  JOA.X.  ALGRI?»  700 

qiiiliiiiuin  exlra  porlam  qfcinras.Tria  sunlisl»  sicr-  A  iitissa  iiovi  Te&laiinMiti  ac   veieri^,  qux  ouioia  ker- 
quiliiiiaipriiiiuin  peccala,  secuiidum  leinporalia  bo- 


na,  lenium  inuntli  miseria.  Dc  priino :  i  Qui  nii- 
Iricbanlur  in  crorcis  aiitplexali  sunl  slercora  "  ;  i 
dc  seciinito  :  i  De  sieicore  houm  lapidiibiliir  pi- 
gnr  *"  ;  I  tle  lerlio  :  c  Snsciiniis  tle  pnlvere  e;;enuin, 
fi «}«'  sicreore  crigens  pnnpercni**.  II:cc  diciturler' 
ribilis;  duni  eniin  audilor  conSe3r»ionis  praedicai, 
iiiciitit  (ifnorcm  in  monis  arliculo,  ircmorem  bor- 
roris  in  judicio,  tenebras  in  iiirerno.  Uiide  DaTid  : 
c  Timor  et  Iremor  venerunl  super  ine  ei  conicxe- 
runl  ine  lencbrae  **.  >  Srqniiur  pona  piscium,  sci- 
Itcet  iinilnlionis.  Tria  enim  suiit  gcncra  pisciuin, 
qux  dcbeinus  imilari :  de  fliivio,  dc  stagno,  de  uiari. 
Priini  sunt  qui  vivunl  in  saccnlode  suis  iaboribiis  , 


vavit  diiecto  siio  Ceclesia.  Ipsuin  euiin  iiob  soliiiu 
esse  Dovit,  qoi  ntriusque  praecepta  daret  el  servan- 
tibus  pRcmia  digiia  reilderct.  Ipee  eiiiui  mIos  fuit, 
qni  antiquis  per  angeli:s,  per  semctipftum  oobis,  illis 
iijiiora,  iiobis  majora,  et  dcdit  praecepta  ei  proini.sit 
pia;mia.  lieiD,poM«  re/er«,  suut  Patres  veierisTe- 
siameDll  quoruinnuUusquaiiilibct  saiiclus.poluitre- 
giium  iutrare  aiKc  incanialioncm,  passkiuetti,  n*sar- 
rcclionem,  ascensiune.ii.  Poma  vero  itora  sunt,  jn* 
sii  novi  Testaineuli  qnos  uirosqiie  salvandos  pne- 
scivit  Lcclesia  per  gratiam  Cbristi  vcnturi  lu  iu«o- 
duiii.  Mova  |ioma  sunt  qualuor :  priiuu:u  incaruaiio 
Salvalorii,  secundum  initium  novae  conversatioisis. 
leriinni  prorecius  bumilitalis,  qiiartuiu  fructus  per- 


cleeiiio>ynis  vacanles,  et   lii   lestimonio  ridci   sunl  ^  fcil.c  ▼irlutis.  De  prinio  Job  :  c  Dics  nici  irauUe- 

runtqua^i  iiavcs  poiua  porLintes  *',  i  quod  de  io- 
caruaiioiie  Gregoriiis  cxponit ;  de  secuiido  in  Le* 
vi:ico  :  c  Cuiu  inlraveriiis  lcrrain  quaiu  Dominus 
daiurns  e»t  vobis»  ci  planiaverilis  in  ea  ligna  pouii- 
fcrj,  aurereiis  praepulia  ab  eis  **,  i  id  esl  Tanaui 
gloriam  a  iiova  convcrsaiione;  de  lcrlio  :  €  Desceu* 
di  iu  borluni  nucuiii,  iii  vidercin  poina  convallis  '^i 
Per  convallem  euiiu  desigiialur  liuuiililas;  de  quar- 
to:  c  Einissioiiea  tux  paradisus  lualorum  piiiiicoruai 
cuiii  poiiioruiu  fruaibus  **.  i  Mala  enim  punica  suttt 
iiiariyres  sauguinis  elTusiane  rubei  :  frucius  poao- 
niiu,  qn»  o»l  iu  eis,  pcrreclio  \iriuluni.  riiiiinui 
I  oiuuni  aflert  sanilaleniy  secuuduin   sapit  ausicri- 


probali;sccundi  in  clniislro  rcclnsi  sunl,  angnstiati 
sunl,  afll  cli  sunl ;  lertii  in  inariyrio  Indibria  et  ver- 
lcra  expcni.  Ilxc  dicilnr  excmplaris.  Priinos cnini 
ilebe:iius  iinitari:  ut  sciamns  in  saeculo  coiniuuniier 
vivere,  secnndos,  ul  sciuiutisin  clatistro  solitndi- 
iiem  lenere;  tertios,  uipossimus  in  inanyriocon- 
Slantiam  babcre.  In  omntbus  bis  neccssaria  est  pa- 
t!eniia,uiide  in  Leviiiro :  c  Pisces  sive  dc  fl  ivio,  sive 
de  slagno,  sive  de  mari  non  comedells,  qui  nou  ba« 
Leut  pinnulas  et  squani.is  *'.  i  Seqniliir  porta  val 
lis,  idest  buuiililati  .  Est  vallls  rructnosa,  est  vallis 
rnniieiiiosa,  est  vallis  liliusa.  Priina  est  bumilitatis 
pcccalorum,  secuuda   juhtorum ,  tenia    virgiiiuni. 


Iluiiiilis  eiiini  peccalor  lacryiiiis  rignlnr;  huuiilisju-  q  laieiii,  tertiuui  provocat  voniilum»  quartum  tribiiit 


Slus  fruineulo  virtulnni  cuuinlalur ;  buinilis  virgo 
aniobtiiiaic  mundilix  jucnnlalur.  De  priino  :  c  Qui 
eniiliis  fnnics  in  convallibus  ** ;  i  de  secundo:  c  Val- 
lcs  abtinJabnnl  frunicnio**;  ide  tertio:  c  Circuin- 
d::b;int  eam  flores  ros..riiin  cl  lilia  convalliuin  **.  > 
llxc  csl  mirabilis.  Mirabile  enim  cslqiiod  desiruil 
superbiain  quae  totuiu  genus  buiiiannui  pr.ecipiiavii. 
Qiioil  cnim  illa  dc  coblo  prAcipiiavit,  isla  revehit 
ad  cceluin. 

Mundnigortg  dederunt  odorem  $uum  in  poriii  no- 

[Card.]  Mandragora  herba  esl,  qiix  lain  profun- 
duiii  soporem  inducila  quod  possel  lioino  incidi,  ncc 
scniiiel  t!olorein.  Pcr  uiantir.igoras  ciiiiii  sludia  con- 


uiipetiluin  :  sanilatcin  fidei  vera%  austerilalem  pts- 
nitenlix,  vomitnm  siipcrbix,  appetiiuui  dulcedinis 
siipcrN:c.  Priuinni  itaque  afl^ert  sanilalciu  antiquis 
odore,  pnRscnLbus  sapore,  fuiuris  in  resurrectiooe 
fortitudiiic  ct  dccore.  Ciide  ipsa  Sapienlia  :  f  Sicut 
ciiiiiamoniuni  ei  balsainuui  aromalizaiis  odorein  de- 
di  ;  quasi  iiiyrrha  elecu  dedi  suaviuiew  odoris**.i 
Sicul  iinnauionium  jucundi  odoris  etsa|K>ris,  deJit 
o.!orein  iii  naliviiaie ;  sicul  niyrrba  qua;  amara  esl, 
in  passione  ;  sicul  balsainuin,  quod  a  puired.nc  cor- 
pus  con&ervat  iiicorrnptumy  iu  resurreciioiie.  l|uiic 
iripliceni  otlorem  dedit  antiquis  ad  fltleui.  Saporem 
dcditpr«eseiiiibus,se  manifeslans  eis  incanie;  iinde: 
c  Gnsiaic  cl  videle»  quoniam  suavis  est  Doniinus**,i 


teinplationis  dcsignanlur,  qii»  iia  dormire  faciunt  ^  ef  :  c  Qui  edunt  ine  adbuc  esurient  *^  i  Fuiitris 


honiineni  in  deliciis  snis,  ul  abscissitincm  ab  iiiiintcis 
snis  rartialibiis,  a  rebiis  iceculanbus  nec  senliat  nec 
alteiidal  Dicit  ergo  :  Mandragora  dederunt  odorem 
$uum  in  porti$  no$tns^  id  est  in  porlis  quinqiie  seii- 
suuni ;  tunc  no$iri$^  si  ottor  inandrngorarim  ad  eas 
pcrvcnial  ct  ab  eis  excliidal  odorcni  inundaiium. 
Nain  si  be.:c  dormial  inleriiis  nniina,  s^sus  suos 
exclndil  ad  exleriorn.  Seqnitnr 

Omuia  voma  uova  et  vetera  $ervavi  tibi.dilece 
ii<i. 

LTiio.]  Poina  nova  et  vetera,  praiccpia  vel  pro- 


dabii  suavitaiem  foniiudiuis  per  incorruptiotiem , 
pulchrilntlinis  per  sui  visioneui,  unde  :  <  Doniiuus 
regiiavii,  decorem  induit  *'.  i  Secundum  immaiu  sa- 
pit  audteriuieui  pOBiiiieniiae»  unde  :  c  Tribulalioiieoi 
et  dulorciii  inveni,  et  noinen  Doiuini  invocavi  ^*.  i 
Hicclainat:c  &liscrereniei,Don«ine,  qiiouiani  innrmiis 
snni'*:  i  —  c  Propier  le  morti/icainur  lou  die  **'.  i 
Tcriiuni  poinum  facii  voiniium  superbiai,  ad  quein 
nos  adihonct  Apostolus  :  c  E\purgaie  veins  feriiien- 
tnin.nl  sitis  nova  conspersio^*.  i  Ll  alins  apoatolns  : 
c  Depoiienies  omnem  maliiiain,  et  omiieni  ddlum  et 

Psal.   103       •»  Psal.  Cl 


an!r''''L^®";*'..  r.^i^*»-^^'       "Psal.112.       ••  Psal.  5i.      •«  Lcv.     ||.  _ ^  ...„.,.. 

ul^   ?'af''^',»^^?\]\     "V^^-^O.     •M:ant.C.    ••  Canl.  4.     ••Ecdi.  i4.     '•  Psal.  35.   »«  Etcii.  «4 


757 


COMMEiNT.  I.N  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XI. 


758 


laiiquam  deronie  per  ritos  ciiianavii,  iimle  de  A  ilc  coelu  egressus  esl  aiigelus,  egrc&ous  esl  Ckrisius^ 


Abraliam  alt  Prutleiilius  :  i  Seiiei  fldclis  priaia 
credendi  via  esl.i  Porla  gregis  juxla  lenipluin  eral 
per  i|nnm  ducebantur  animalia  ad  immolandum. 
fli  sunl  prophets  qiiorum  primus  Samuel  liabitare 
fccit  uniiis  .moris  in  domo  ** ,  lanquam  gregem  in 
OTili.  Hxe  dicilur  unibralilis,  qnia  sub  flgiiris  ope* 
rain  et  in  tegiimciiiis  umbranim  proplielaverunl. 
Porla  eqiiomm  dicebalur,  in  quadimittebante<|iios 
qnande  ascendebant  in  lemplum;  ullra  qiiam  cqui* 
lare  non  iirel>al.  Ili  sunl  apostoli  propier  vcloci- 
laiem  sic  dicti ,  quia  c  siibilo  in  emnein  lcrram 
eslvii  sonus  eorum,et  in  flnes  orbis  lerrs  verba 
eoruni  **.  i  In  boriim  flgura  Zacbarias  propbela  " 
viilit  eqnos  riibcos,  albos*   nigros,  et  varios.  Haec 


egrcssus  est  Spirilus  saiiclini.  Angeluii  ad  vititan- 
duin,  Cbristus  ad  redimeudum,  Spirittis  saiicliit  ad 
considerandum.  Ad  vlsitandum  contra  diaboli  Cen- 
tameata«  ad  redimcnduin  ab  iuremali  pccna,  ad 
coiisobnduin  in  hac  miseria.  Uiide  Jacob  vidil 
angelos  asccnJeiiies  ei  desccndenies,  ei  bpiden 
sub  capite,  id  e»t  Chiisiuni,  unxit  oleo,  Spiriiiit 
sancli ,  et  ait :  c  Non  est  hic  aliud  nisl  domus 
Dci  ei  porla  coeli  ^*.  >  Secuuda  scilicel  fonlis ,  hl 
esi  couiritionis  est.  Foiis  isie  tres  babei  rivot  : 
priuio  lavat  niacula  peccali  infectuui,  secuudo  lufci 
proxiini  dercctuin,  tcrtio  piuin  rigat  aflecluiu.  QuaB- 
rit  eiiiin  se  niunJare ,  prosiiuo  subvenire ,  Deutn 
dcssiderare.  Uaiic  aquain  desiUeravit  David  cum  do« 


|Hirta  est  jiidiciaJls  ;  apostolis  enim   dictum  est :  ^  !»ideraret  de  fonie  quiest  in  poria  Oeiblebem^*.  Ter- 


c  Sedcbilis  siipcr  sedcs  dnodecim  judicanies  duo 
ilecim  tribuN  Israel  ^  ;  i  inife  caiijt  EccJcsia  ^  : 

Eedeslarum  principes, 
Belli  triiimtihalei  duces , 
Ciplesiii  aulec  milites^ 
Lt  vera  mnn  :i  tumina. 

Porla  sterquiliuil  esl,  per  quain  sordes  civiiatis  ef- 
ferebaniur.  Isti  suut  inarlyres  quoruin  corpora  re- 
fiuiata  suui  ut  stercora,  unde  ail  David  :  c  EflTude- 
runi  sanguinem  eorum  tanquani  aquam  in  circui- 
itt  ei  non  est  qui  sepeliret  ••.  i  Itcm  David  : 
c  Posiicruni    moriicina  servonim   tuoruni  escam 


tia  esi  poria  gregis  qux  ei  uinbrabilis  dicitur.  Tres 
sunt  greges  :  grex  porcoruin,  grex  caprarum,  grex 
dvium.  De  primo  legilur,  quia  uiisit  Dominut  inali- 
gnos  spirilus  liUrare  in  grcgeni  porcorum  ^^;  i  de 
secuitdo  :  c  Capilli  lui  sicut  grex  capranim  qu» 
ascenderuni  de  inonlc  Galaad  ^*;  ide  tertio  :  c  Dcii«- 
tcs  lui  sicul  grex  tonsarum  qux  ascenderuni  de  la- 
vacro  ^*.  1  Non  legiuius  quod  porci  offeraniur  in 
sacriflcio,  capra  olTertur  pro  peccato,  ovis  iu  bolop 
causio'*.  Priuii  ergo  porumnon  ingrcdiuulur,  se- 
cuniii  ingrediunlur,  teriii  in  templo  introdttcuotur. 
Priuii  suni  porci  qui  iu  mari   prxcipilaniur,  id  eti 


▼olai  libus  cocli ;  carnes  sanciorom  luonini  Le»tiit«  P^^^^ca^ores  qui  iu  inreriio  cruciabunittr;  tecuudi 
terra  **•  •  Quia  c  lapidati  sunt,  secti  sunl,  teiiiaii  q  *""*  ponilcutes  qui  pro  peccatit  Sttii  alDiguutur, 
tniii,  inoccisione  gladii  nioriui  suui*».  •  Porta  pi-      '*'"''  """'  '""*  """  -•—'-'-  ' '   "'  ■"-* 


tcinm  Odt,  quse  respicicbat  mare  Mediterraneuin , 
per  quam  mercimonia  pisciuin  dcrcrebantur  iii  ur- 
bero.  Isii  sunt  conressores,  qul  in  inedia  voragine 
viiiorum  conira  inipetus  fluctunui  niuiidi,  id  est 
leutationttra  femntur  ei  procellis  circunidantibus 
eonculiuniur,  et  non  dejiciiintur.  Ili  suiit  pisciculi 
ti.toci  quibiis  tatiavit  Doininus  qualuor  uiiliia  ho- 
niinum  ^*.  Hasc  dicitur  exeuiplaris,  quia  cum  verbo 
tloctriiiap  ministrai  nobis  exeinpluin  vitx.  Poria  vaU 
lis  erai  quae  ducebat  ad  vallein  losaphat.  hii  suiii 
Tirgines  in  valk)  positi  huinilitalis,  quia  culiectaiiea$ 
sur.i  virtiiiet,  vifgiiiitns  et  huunliias,  uiide  beala 
\irgo  :  cQuia  retpcxit  huniilliaieui  ancilla!  su»,  ec- 


leriii  suni  jiisti  qui  charitale  fervent,  ui  jusiiorct 
reddantur.  De  primit :  c  Quibus  juravi  in  ira  uiea : 
Si  inlroibuut  in  requiem  meam  " ;  i  de  secuiidit : 
c  Inirate  per  angutlaiu  poriam  '*;  i  de  teriiis ; 
c  Fiiii  Sadoc  intrabuul  iu  tauctuarium  meum  ei 
luiuisiraliunt  mihi  '*.  i  Uxc  porta  dicliur  umbra- 
lilis,  .]uia  tacrificia  sunt  uiubra  futuroruui,  vel  qata 
ba:c  opera  secreto  facienda  tuut,  vel  quia  licei  uie- 
riiuin  videiur,  prjemiuui  nondum  declaraiur. 

Quaria  eti  poriia  eqtiorum.  Nomine  equonim  trin 
dl^sigiiantur  honiinuni  geiiera:  luxuriosi,  tuperbi. 
honoribut  dediti.  Prinii  remaneni  exira  poriant 
propler  tuam  iinmuuditiam ;  tecuudi  propter  tuaiu 
ftuperbiam;  terlii  ui,  tollicitudlue  ad  tempus  depi»- 


ce  eniin  ex  hoc  beatain  me  diceni  o:iiiies  geiieratio-  D  ^i^  >  niajorem  habeani  contemplaiionit  abundau 


flici^.  I  IIa!C  dicllur  adinirabilis.  Quid  enim  adini- 
rabilius,  qunm  viiaui  angelicaiu  ducere  iu  terris? 
In  carne  enim  iion  tecunduui  carneui  vivere,  non 
eoiem  supra  caruem  est,  sed  anjjelicum.  Moraliier 
quoqtie  possuiniis  accipere  porias  istas.  Sit  ergo 
prima  gratiae,  secunda  couiritioiiis,  lertia  exteriorit 
pouiiientix,  qiiaria  tancue  inediuitionis.  £i  nunc 
de  bis  quatuor  againus.  Priuia  ergo  est  gralia  sci- 
licet  vetus.  Ipsa  eniiu  est  principiuiii  bonorum  quae 
cgfiiins,  ipsa  quoque  esi  cceiestis.  Per  ipsam  eniiii 


iiaiii.  De  primo  :  i  Fluxus  eorum ,  ut  fluxut  equo- 
runi  '^ ;  de  tecuudo  :  c  Non  in  foriitudine  equi  vo- 
luuiatem  habebii,  uccin  iibiit";  i  de  teriio  :  cQiii 
ascendis  super  equos  tuos^  ei  quadrig»  iu;»  talva- 
tio  '*.  I  H«c  est  judiciaiis ,  quia,  cuiu  revertitur 
aiiiiiia,  verius  scii  judicare  iuter  veruin  ei  laituiu , 
boiiuui  et  maluui,  temporaleei  aeiernum.  Sequunti  r 
ires  ali»  purlae,  quaruin  prima  esi  coafetsionit,  te- 
cuiida  iiniiationis,  ieriia  huiuililatis.  Prim.n  esi  tier- 
quiUnii;  dumenim  peccata  confltemur,  quati  tter- 


••  Psal.  CT.      ••  llom.    10.      •'  Cap.  6.  »•   Maith.  19.      ••  llyuim.  De  eomm,  saHciorum,      *•  Psal. 

78.      •'  Ibid.       *•  llebr.  II.      '»  Maiih.  I.S.  ^^  Liic.  I.      ♦•  Geii.  «8.       ♦•  U  Reg.  3.     »  Mailh.  8. 

••Caiii  4.      *»llii.l.       ••Lev.  2i.     •'  PsjI.  91.     »»Slillh.  7.      •»  Ezcch.  41.     •^Eicch.  ».    ••PtaK 
i4U.     ••  Habac.  5. 


7G5  THOIUl  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM  764 

III  icrasaletn  ■ ;  i  ileiii  :  f  Bonum  cerlnincn  cert:ivi,  A  nem^  betificat  per  spem  conU  dubitanliuni.   Audi 


cursuin  consuninmvi  *  •  i  Ad  terliiim  aspirabat  cuni 
(licerei :  c  De  reliqtio  reposita  est  mihi  coro:ia  jus- 
liiiflD  *,  I  in  quo  jam  se  esso  Maria  gratulalur,  <li- 
ccns  :  c  Sub  umbra  illius  quem  desiderabam  sedi, 
et  fniciiis  ejus  dulcis  guitnri  meo  ^  i  Uluc  asctiiidit 
bcata  Virj(0,  unde :  c  Assuinpta  est  Maria  in  coelum, 
gau(!ent  angeli,  lauJantcs  benedicunt  Doniinuin  '.  i 
llcc  aiiuini  tio  trlplei  esl,  unde  nos  oporiot  gau-« 
d.re.  Assumplus  estCbrlstuSf  assumptu  cst  Maria, 
assumetur  praBdcstinatus.  Cbri&tus  a  Palre,  Maria 
a  Filio,  prxdesiinaius  a  Judcc.  De  priino  :  c  £t 
Doiiilnus  Jesiis,  postquam  cceiiayit  cuin  discipulis 
iuls,  assu.iipttis  esl  in  cobIuui  *-^ ;  i  de  secundo  : 
€  Assuuipli  cst  Hara  in  cqbIuui  ,  gau  !eut  angeli» 


palmites :  c  Q.ia  est  Isia  qti»  progreditur  qiiati 
auroia  coosurgens,  pulchra  ut  luna,electa  nt  sol  ■*?! 
Triplici  florc  floniit  :  (ttit  enim  flos  eiterior,  flns 
Interior.  flos  supcrlor.  Primus  fuil  conversalioais 
sancliLas,  secundus  virginiias.  teniiis  Cbristl  hu- 
mauiUs.  De  prinio  :  c  Sicut  Uliuin  inler  spinas,-  slc 
amica  mea  inter  filias",  i  de  secundo :  t  Venler 
tuos  sicut  acervus  triiici»  Tallalus  liliis  ^*.  »  Tritici 
granum,  id  est  Cbristus,  fiiit  in  ventre  cjus,  inter 
lilia  sanclae  conversalionis  et  virgiuilatis.  Dc  ter* 
lia  :  c  Ego  flos  campi  et  liliuin  convalliiim  **•  » 
Iste  flos  serpentes  fugat,  id  est  dxmoocs.  Audi 
raccmos :  c  Multitudiuis  crcdeutium  erat  cor  unuui, 
et  auiiiia  una  '*•  i  Ponc  in  prelo  :  c  Sancti  ludibria 


lau.lanl  sbcnciilcunl  Djuil.iuni*;  >dc  tcrtio  :  c  Dt:as  B  et  vcrbera  eiperti,  iiisuper  et  vincuia  et  carccrcs. 


inlecto,  uua  assuiuetur  et  alicra  relin(|tictur*.  i 
Cbristl  assuuiptio  nobis  procuravit  saucti  Spirllus 
niissionero  ;  assumptio  Slarix  apud  Cbrisiuiu  iiosiri 
facit  cominemorationein ;  ele.  toruin  assuuiptio  r.e- 
ciplt  incoirupiioneuu  0  quam  cclebraiida  cst  prinia, 
|>cr  quam  a  Spiritu  sancio  spirifis  bumanus  reuo- 
vatur  I  0  quaiu  ▼eiieranda  seeuuda,  per  quain  pcc- 
cator  Deo  reconciiiatur !  quaiu  desiderauda  leriia, 
In  qoa  lotus  bomo  reparatur !  Scd  nunc  de  sccuuda 
iiosineVirgiuis  agamus,  qu»  bodie  dilcclo  suo  pro- 
fcrt  poina  iiova  et  veiera,  quas  ad  suaui  sic  nos  in- 
vitai  sniuiatioiieui :  c  Tiaiisite  ad  nie,  omiiesqui 
concupiscitis  me**,  »  Sed  quare  cpiicupisceiida, 
i|>sa  demonstratcausam,  utejussei|uainur  forinam. 
c  £go,  ait,  quasi  vltls  fructlAcavl  suavitatem  odoris, 
et  flores  niei  fructus  bouoris  et  bonesUiis  '*•  i 
Audi  odorein,  bonestatem,  bonorem  :  odoreui  boiiae 
opiuiouis,  honestateinsan€t;cconversationis,  bono- 
rem  floris,  Milicei  Dominics  incarnatioiils,  Mota  in 
vite  odorein,  iu  flore  boiiorem  et  bonestalem.  Ipsa 
eiiim  iuii  \ii  s  odorem  emitiens.  Flos.Ulius  ejus,  bo- 
Dorem  et  boncsiateiu  uiairi  coufereus.  Dc  odore  : 
c  Odur  ▼esiituciitorum  tuoruiiisicut  odor  tburis**;» 
itein :  c  Cnjus  iiNcstimabiiis  odor  erat  niniis  in  vesii- 
luentis  cjus  ^**  ;  de  fructu  bonoris  : 

7fi  cum  viirgineo  mater   honore 
Anqe'orum  Oomiuo  pee:ori$  au'am 
Sacrt$  mceribui  eatia  para$U  '*• 


bpidaii  sunl,  secti  sunt,  teutati  suui**,  i  etc. 
Audi  vlnum  gaudii :  c  Ibant  aposloli  gaudentes  a 
couspeetu  eoiicilii,  quoniain  digui  babiti  sunt 
pro  ipso  contumeliani  pati  **.  i  Audi  adbuc  paliiiites 
ut  niagna  concupiscas :  c  E^o  luaier  piilvbrac  dilc- 
rlionis,  et  timoris,  cl  aguitiouis,  et  sauriac  spei  **•  • 
Uullum  pullulant  isli  palinites.  Audi  paiiniteiil  di- 
i.ctionis  :  est  dileclio  cariialisi,  est  dilectio  nalu- 
ralis,  est  dilectio  spiriliialis.  Prima  diligunt  forui- 
carii,  secuuda  necessarii,  lertia  filil  Dei.  rrimi 
proptcr  voluntatem  vel  voluplatem,  secundi  propier 
iitibtatem,  tertii  propter  cordis  puritatcin.  Primun 
hai>et  damuationem,  secundum  quautulamcuuque 
escusationem,  tertiuiu  babet  retributioneiu.  i>c 
primo  :  c  Filil  bomiuumy  usquequo  gravi  corde,  ut 
quid  diligitis  vanitatem  et  quxritis  uicndacium  *^?  i 
de  secundo:cSi  diligUis  eos  qui  vos  diliguni, 
quain  mercedem  babebitis  *'  7  i  de  tcrtio  :  c  Diliges 
Duminum  Deuin  tuum  ex  toto  corde  tuo,  et  ex  tu^a 
meutc  tua  **,  i  eic«  Priuia  est  turpis,  secunda  va- 
pida,  tertia  pulcbra.  Eccc  c  luater  pulcbrae  diiectiu- 
nis.  I  Sequitur,  c  et  timoris.  i  Nun  est  tiwur  isp 
servilis,  uon  iuitiaiis,  seJ  lilialis.  Priuius  enini  cat 
peccatorum,  secuiidus  mortuorum,  tertius  porfc- 
clorum.  Dc  primo  :  i  Tinior  nou  est  in  cbaritatc, 
quia  iste  timor  pcenaiu  babet ";  i  de  secundo  : 
c  Perfecla  cbaritas  foras  mitiil  linioieiu  **;  i  dc 
lcrtio  :  c  Timor  Doniiui  saiictus  permanet  iu  sx- 


AccepitaFiiio  bonestaleiny  scillcet  ab  incarnau  Sa-  D  culum  sseculi**.  i  kti  sunt  poiua  nova  et  vciera, 


pientia,  ut  dicere  possit  :  c  Venerunt  mibi  multa 
liona  pariler  cum  illa,  et  innumerabiiis  poleslas  per 
niaiiiis  ejus  '\  iltein,  vitis,  cuin  viret,  palmites  ge- 
iierat;  cuni  floret,  serpentes  eliminat;  cum  producit 
uvas,  iliis  in  prelo  eipressis  cor  hominis  Ixtifical^*. 
Ciim  virct  per  gratiam,  producit  palmites  virtutuni; 
cuin  floret,  fugat  serpeutes,  scilicet  teiitaliones  dx- 
iiionuin;  cuin  racenios  producit,  scilicct  iii  uuitale 
fidei  colligit,  iii  cipressioneui  sanguiiiis  per  passio- 


qus  bodie  beaia  Virgo  inater  prxsenlal  Fiiio  siiu, 
qu«  servaverat  ei  religiose  viveudo,  caste  coiici- 
pieudo,  religiose  pariendo.  Ilodie  pra:scntat  posl 
Ipsum  coeluin  ascendeiido.  Quo  nos  perducat  Jesus 
Cbrisius,  c  ciii  csl  bonor  et  gloria  iu  sxcuia  sxculoo 
rnin.  Aiiieu**.i 

Omnia  poma   uota  et  ttlera,  diiecie  mi^  gervavi 

m. 

[Card.  ]  lu  quo   verbo   bonorum  operuin  pcric- 


»Art.2l.      *IITim.  4.    » llml.      •  Cniit.  5.     •   Anlipli.    In   Astumpt.  D  Maricp    V.  •-'    Marc.  IG. 

■Auiipli.    liiA$tunpt    B.UariteV.    *  Luc.  17.     «•    Fkdi.^i.      '«  Ibid.      "    C;iiil.  4.  »••  Ofilc.  tccl. 

"  llyiiiiM.  Ue  Vinj.      «^  Sap.  7.     »•  Psal.  103.      "  Canl.  U.      "  Caul.  2.      •*  Caiit.  7.  »*  Cani.  2.     " 

A.  l.  4.      »•  llcl.i .  II.     "  Ait.  5.      ••  E  cli.  2i.    ^»  IV.J.  S.     »*   Mallb.  5.       ••  Malib.  22.      •'  I  Joau. 
4.       "   ll.id.      •'  l'.al.    18.        "  Kt).:i    \'j. 


765 


COMMENT.  LN  CA.NTICV  CANTIC.  —  LIB.  \l 


vcra  lia    detiioii!>lratur  iii  Yir|$iiie.    Dicil  crgo  :  0  .\  ^liim  siibtlaiUii  iiiuiidi  possessio  corporalis,  sed 


diiectf  mi^  omnia  poma,  omnia  lioiii  odorls  opera, 
t|ti.c  fect,  lam  velera^  qiix  ex  luaiidaiis  legis  vfte- 
ris  pioce^ierunt,qiiam  nova,  qiioc  prodnxeniul  pre- 
rept.-i  evatigelica,  sine  lurectioui:!  uiacula,  siue  cor- 
niplionis  putredine.  iervavi  libi,  lanquam  grata 
euxeiiia  pr;vseuLinda.  Sequitur  :     .. 

C4P.  V!ll.  —  Qiiu  ifiiAt  det  u  fratrem  meum  iu- 
igeHlem  nhera  malrii  me<c? 

[Tbo.  ]  IIxc  est  vox  anlquoruin  justorum  qul 
Doininum  Patii  el  Spirltui  saucto  xqualeiu  ei  cou- 
substaniialem  credebanl.  Ipsuui  quoque  iu  liomliiis 
h:ibiiu  et  homuibus  cousul)Siantialein  videre  cu« 
pieb  ;ul.  Maier  nostra  cujiis  suxit  ubera,  est  beala 
Yirg*%  iion  |»er  niluraui,  sedpergratiaiu,perquam 


et  scientia ;  inajor  esi  etiim  iieccssitas  Indigere 
sp-rllualibus  quam  lemporalihus.  T^rt  us  dicitur  : 
f  Fraler  fui  draconum  et  socius  strulhiouum  ^^.  i 
ll.rc  tria  genera  fratrum  habuit  loseph.  Prim^fu«v 
runi  fllii  anc.llantm,  qui  cuni  veiididenint;  sccuudi 
filii  Li:r,  qui  conseuscruut ;  ieriius  fuit  Bcn|a:iiiR 
jOliiis  Rachcl,  couierinus  cjus,  qui  cum  patre  ^cs 
deploravii  abseiitiara.  Iste  fuii  iiiier  nos  natus,  nobis 
daius,  pn)  uobis  dauinaiHS.  Natiis  de  inatre,  datus 
a  falro,  damnatus  a  fratrc.  De  primo  et  secuudo  : 
c  Puer  uaius  esi  nobis  et  filliis  datus  esi  iiohis^*.  i 
De  ieriio  :  Qtiem  coudemnaveruiil  Jud.^ei  in  mor- 
tcm  ^*.  Datiis  est  nobis,  ui  uos  prq^  ^nobis  dare- 
mus  ad  placandam  iram  Palris ;  natus  est  inicr  nos. 


ialcni  nobis  fralrem  geuuii.  Yel  Synagoga  esi  uia-  ^ut  honornret  vililatem  nosiroc  iuQrmliatls ;  dauiiia- 


icr  iu  qua  ct  cx  quj  uic.  iante  Yiigiiie  cameu  hti- 
in:iiiain  assuiupslt  el  iiifauiili  aciate  nutriius  esi 
D  lcius.  Chrisius  fraier  iiottier  cst  iriplici  ratioue: 
raiioiie  assunipta:  carnis,  raiioiie  religionis,  ratioue 
couipatiicipai.d^e  hxreiiiiaiis.  De  prinio  non  C6t 
d  biuni :  c  Caroeuim  nostra  ei  fraier  iiosier  esi '*;  i 
de  secundo  :  c  Uui  facii,  aii,  volunialem  Palris 
inci  qui  in  coelis  cii,  ille  mcus  frater,  et  sorpr, 
et  iiiaier  esi ".  i  licin  de  apositdis :  c  Diciie,  aii, 
fiairibiis  lucis,  quia  prccedaui  vos  in  Galilaeam".  • 
D.;  icrio  :  c  Quos  euim  prjiscivli  et  prx*destinaui, 
c  lifomics  fieri  imagiuis  Filii  sui,  ui  sit  ipse  pri- 
uOoe.iiius  iu  uiultis  fratribiis*^.  •  Priiiiaiu  fraier- 


lusest  pro  nobis,  ui  nof  purgaret  a  pcccatis,  libe* 
rarct  ab  inferis,  aperirci  regnuHi  patriae  coclesiit. 
Itaque  uniiis  esl  inier  nos  in  prelium,  daius  est 
nobis  in  solatium,  ilami^aius  pro  uobis  in  prJcmiuiu. 
rrimum,  ne  rciiianercmus.  Dco  odiosi ;  secuiidum,  ne 
pcrpetuo  essemus  de  uiiseria  nostra  confiisi;  ter- 
tium,  ne  esscmus  iu  boc  exsilio  pcrpeliio  captivi. 
Odiosi,  quia  c  omncf  peccaveruut,  et  egent  graiia 
Dei  ^^;  I  confusi,  ui  dicerei  unusquisque  iu  eicessu 
uteiiiis  suoe :  c  Projoctus  sum  a  facie  ocolorum 
Dci  ^*;  >  captivi,  ui  dieerei  liomo  desperaius  :  c  Ya- 
dam  ad  porias  inferi  ^.  >  Iste  fraier  sic  d.iius,  sic 
naius,  sic  damuatus,  sugcre  dlcitur  ubera  nostrje 


uil  tc;ii  cuiic  liavit  iii  Maria,  socundam  iu  Ccclesia,  q  uiairis.  Qiiatuor    auiii    ubera.  Suiit  priina  uhera 


10  iiaiu  a  Paire  iii  pairia.  Accepii  eiiiiu  de  Maria, 
uii;.'e  :  c  Lan(;uoreH  iiosiros  ipse  iulii,  ei  dulores 
iiiisiros  ipse  porlavii*\  •  iu  p:^tibulo  coiiversans, 
in  Ecclesia  «x  sua  gratia  c  inhabitare  facil  uiiius 
iiMTis  in  doino  '*.  •  Secunduin^iertiam  fraicrnitaicin 
pr£parai  iioUis  lixrediiaiem  incorruplibilcm ,  ei 
inconiauiiuatain,  et  iiniuarccscibilem ,  coiiservaiaiu 
iii  calis*\  li.bct  quilibet  Chrisiiauui  treslraires: 
piimus  alD  gitt^ecundus  iicgligii,  teriins  d.ligil  ei 


g'!ntilcs  ei  Judaei,  secouib  discipull  Doiuini  ut  apo- 
stuli,  teriia  sacrae  Scripturae  ubera,  qnarla  fals» 
rei  argumcnta.  Deprirols:  cDuo  ubera  iua  sicut  duo 
biuiiuli  capreae  gemelli  **  ;i  desc*cundis:  cMcliorasuul 
ubera  tua  \iuo*(.^;  >  de  tertiis  Salomou  :  cQuipretiiii 
ubera  fortiter  ui  eiiciatlac,  exprimii  buiyrum'* ;  > 
de  qtiartis  Job :  c  Qiiare  nou  io  vulva  luoriuus  sum ; 
egrcasus  dc  uiero,  non  staii^  perii?  Cnr  snsccpiiis 
geuibus,  cur  lactaius  uberibos  '*  ?  >   Primis  ii:ique 


ideo  corriglL  Prinius  aflligii  cx  ihalitia,  sti^ndiis^  l..ctalui   Cbristus,  secundis  parvulus,  leriiis  pro* 

ucgligii  ex  pi^sritia  V^cl  Qjarnari  auiic.iia,  teriius  dili-  vecius,  quariis  sediibtus.  Cbristus,  ne  ab  eo  infau* 

gii  ci  corrigii   ex  cbarftaiis  abuiKJ^utia.   Prinius  lilis  discipllDa  coniemui  videatur;  parviiliiSt  ul  tide 

pcriculosus  esi  quia   faUus,  secuudiis  inuiilis  quia  et  nioribus  iustruaiur;  provecius,  ui  secreta  Eccle- 

crroneus,  tcii  usriinitanJus  quia^vcriis.  De  pnimoait  six  sacrameula  iifielligatttur;  sedtictuSyUl  de  impu* 
Pauliis  :  €  Pcricnluui   iu    faUis   fratribus**;  >  de  D  ritaie   sibi    blaiidiatur.  Haier    iiaqiio  Cbiisti  esi 

sccundo  Domijius   in   Cciiesi  :  c  De  uianu  viri  ei  Ecclcsia  de  geuiibus  et  Judseis ,  ciijus*sugcbat  iibe- 


frairis  ejus  requiram  aninias  \estras  '* ;  i  de  tcrtio, 
ileiu  Doniious  in  Cvangcl:o  :  c  Si  peccaverii  iu  te 
frater  luus,  corripe  cuui  inter  tc  ct  ipsuiu  ^*.  i  Iicni 
dc  primo  :  cQui  dic.t  se  Deuni  diligere,  cl  fratrcni 
suuiu  odil,  mcuilax  160  <^''^  ^**  *  —  <  Q'ii  ^nim  odil 
fratieiu  suuiii,  hoinicida  esi  ^*.  i  De  sccundo  :  i  Qui 
Jiabueriisubslauii;iiu  muuili  ei  vider.i  frairem  suuiu 
•lecessc  habere,  et  clauseril  viscer.i  sua  ab  eo,  qito* 
iiiodo  eai  cliarilas  1'airis  i.i  co^*?  i  Esl  eienimnou 


ra ;  cum  sedeus  inter  dociores  audiebai,  ei  iiiter- 
rogabai  eos  **-f^  non  taiucu  igiiorabat.  Noiandum 
quia  Christus  ubera  inalris  sitgebai,  ubera  Scripiu* 
rus  exprimebal,  ubera  discipulorum  iufuiidcbai. 
Siigcl)ai,  ui  uutriretur  lacle  corporalis  alimoni;c ; 
expriiiiebat  lac  sapieuti;e;  infulidebai  lac  grali».  Dc 
prinio :  c  Ipsuiu  Kcgeni  angeloruiit  sohi  Yirgo  bcta- 
b;ii  ubere  de  coelo  pleno  ".  i  Pro  secundo  :  Apeniit 
discipiilis  seiisum,  ui  inielligcrciil  Scripluras 


•• 


*»  Gcn.  57.  *«  Maith.  7.  **  Math.  28.  «^  Ilom.  8.  "  Isa.  53.  ••  Psal.  67.  «^  I  Pctr.  I.  »•11 
Cur.  1 1.  »•  Gcn.  9.  ••  Matih.  18.  **  I  J.nn.  '2.  *•  I  Jo.in.  5.  **  Ibid.  **  Joh  50  ^  Isa.  9.  *•  Marc. 
n.  ♦' Roni.  3.  **p8al.  :«.  *M,a  48.  »•  Ca.it.  4.'  «•' Caiit.  I.  •«  Prov.  50.  ••JobS.  •»  •*  Luc.  i. 
•»  U.Tk.  Ecdcs.    '•  Luc.  ^21. 


767  TnOMiC:  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRINr  768 

liiterpreiabal  ir  disoipiilU  eiintibMS  \n    Kininaiis  \      c  Beali  miics^*.  >  Esl  enim   ni.insneUii]o  qit>ni 


f  inci|)iei!t  a  lloyse,  ctonii.ibus  prophctis'*.  i  Lac 
ri'.ndcbal,qiioiiiani  sedoiis  in  iuonle  dircbat:  c  Beaii 
puiperes  spiriin,  qiioniani  ipsornin  c&l  rcgnuin  coe- 
Irfriini*^,  I  cli'«  liuruin  nbcruni  lac  proscaui  iiou 
crit  inulilc* 

Sunl  autein  panpercs  censu  muliirormes,  horuni 
alii  criininanlur  in  cordc  patiperlatit  afllirtione, 
alii  suiit  xqnaniines  in  rcruin  inventione,  alii  sibi 
assnniuni  pau)  erlaiem  ex  propria  aniini  delibcra- 
liune.  Priini  qua  Dcuin  suam  causantur  inopiain, 
t:*cundi  graiias  aj;unl  propter  cgcstatcin,  tcriii  re- 
«ecant  n.ilur.c  sufliiienliain.  De  primis  crat  nxur 
Job  dicens  viro  suo  :  i  Dcnedic  Deo,  el  morcrc**;  i 
quia,  ut  ait  pocla  **: 

Nil  habel  infelix  paupertat  dttriut  iii  «e, 
Quam  quod  ridiculot  f^otninet  facii, 

Quibus  dicilur  : 

Paupertatit  onut  patienter  ferre  memento. 

De  seciindis  erat  Job  cuin  diccret :  c  Doininiit  dodil, 

Doininus  abslulit  **,  i  etc.  De   teriiis    erat  Paului 

cuin  dicorct:  c  Usque  in  bunc  diein  esuiivimus  ct 

siiiinns,  pauperes  suaiut^  colapbis   caediinur  **;  i 

iicni:  c  Apoiiamur»  ted  non  deslitnimur*'.  i  Au- 

d!t'i   quomodo  prima  ett  dainnosa  et  niiserabilis, 

seciinda  onerosa  et  secura,  teriia  fnicluosa  et  lau- 

dabilit,  Dc  priina  in  Apocalyp^i  <^  :  c  Tu  dicis :  {i»h 

dives  buin,  el  nullius  iiidigeo,  cuni  sit  iniser  et  paii- 

per.  et  ciccit.s  el  nudus,  et   iniscrabilis.  i  Dc  sc- 


dut  nalnra,  cst  qiiac  pncem  sequilur,  csl  qiiae  crescit 
in  tribiilationis  anguslia.  Pritna  esi  virtutis  prxpa- 
raiio,  secunda  inrfioatio,  tertia  consntnmaiio.  De 
primn :  c  Doccbit  miies  vias  siias  ^*;  i  liein  :  i  Me* 
incnio,  Doininc,  David,  et  oinnis  riiansueiudinis 
Cjus^'.  >  De  secunda  ,  i  Discile  a  nie  quia  miiis 
sum  cl  bumiliscorle  '*;  i  cl :  c  Ernl  miiisssitniis  snpcr 
oinneslioininesqiiisuntinierra*^*.iDe  lertia  ^iQuasi 
agiiiis  ad  uccisio:!ein  ductu$«  et  iion  apeniit  os 
suuin  ^';  I  uiide  :  <  Dirigct  niansticios  in  jndicio, 
docebit  mitcs  vias  snas  ^*.  i  Sequitur  lertia  siil* 
la: 

c  Bcali  qni  lugent, quoninm  ipsi  consolabiintur ^*.i 
Est  luclus  compunciionis,  est  Incltis  desiderii  et 
amoris.  Prinio  eniin  debemut  flere  propria  peccata, 
scctindo  aliena  incommoda ,  tertio  pro  a^lema 
qiiam  desidcramus  vita.  De  priino :  c  Lavabo  |)er 
siiigulas  noclcs  lcclum  menm ,  Incrymis  meis 
ttraium  mcuin  rigabo^' ;  i  dc  ^ecundo  :  c  Qnis  dabil 
capiti  ineo  aqnas,  et  oculis  mcis  roniem  bcryma- 
rum,  ct  plorabo  super  iiitcrrcctos  filiae  populi 
mci  **  ^  I  de  tcrtio :  c  Fuerntit  mibi  iacrym»  iv.ex 
pnncs  die  ac  nocte  ".  i  Sequitur  quarla  stilla  : 

c  Koali  qut  esuriuni  et  siliuiit  jnsrtliam.quoiiiam 
ipsi  saturabunlur  ".  i  Est  autem  triplcx  jusius, 
qni  c  gorminnbit  sicut  lilium";  est  jusius,  qui  <  ul 
palma  florebit  " ;  i  cst  justns,  qtii  c  si  niorle  pnc- 
occupaius  rueril,  in  rerrigerio  erii'^  i  Piiinus  esto 


cunda  aii  liieionymus :  c  Paiipcr  in  cxcelsa  divcs  q  juslns  qui  i  cx  fide  vivit";  i  sccuiidus  qiii  c  non 

coiiscicniia,   securior  dormil  in  lerra,  quain  dives 

at^ro  in  piirpura.  •  De  lertia  :  c  Clihsiiis  cum  dives 

esset,  propicr  nos  egenut  factus  ctt,  ut  illiiis  iitopia 

divitet  estemus  ".  i-*c  Domine,i  aiunt  tales,  c  ecce 

iios  reli.|uimus  oiniiia  et  secuti  suiiius  te  ":  i  boc 

osi  laudabile.  Audi  rrucium  :  c  Yos  qui  seculi  cstis 

ine,  qui  reliqnistis   omuia,  se.lebitis    stiper  sedcs 

duo;!eciin   judicauies  duodecini    iribus  Israel  *',  i 

boc  esi  p:iuperias  cciisus.  Scd  cst  melior  pauperias 

tpirilus.  Qui  in  liac  sunt,  piimo   student  peccata 

tua  gravia  reputare,  viriutessiiasdimiiiuere,  propriain 

persoiiamviloinrcpuiare.lnvrimovitaturpraisumptio, 

iii  secundo  elaiio,  iii  lertio  ambiiio.  Piimi  naniquc 

diciinl :  c  Peccavi  super  niimerum  areiias  maris;  i 

secnndi  diciinl  cuin  Job  :  c  Ecce  non  csi  anxiliuin  D 

roibi  inaevo";  i  iiein  :  c  Non   tfgredicris,  Dcii^^t  in 

Tirtulibiit  imstris".  i  Tertii  si  in  pnrlein  tollici- 

tudinis  vocentui*,  suam  causaiilur  iii&uiriciciiiiam, 

dicenics  :  i  Non  suin  nicdictis,  ct  iioii  est  paiiis  in 

domo  inea,  iieque  vestiinentum  '*.  i  Noii  siini  mcdi- 

cus  ad  s.in:iiiduin,  panis  ad  erudiendum,  vestiincn- 

tiim  boncsi.T  coiiversatioiiis  ad  daitdum  rorisexcm- 

pUiin,  ccce  slilla  laclis.  Sequitur  alia  : 


coniristabilur,  quidquid  ei  acciderit  "  ;i  terlitis  qui 
c  tit  leu  confidit  '^.  i  Primus  c  germiiiabil  ticiit 
lilium,  I  dc  pailore  poeniiciilix,  qui  cst'  in  radice, 
ad  viriutuin  virorein,  dc  virore  ad  iiinooentia!  cuu- 
dorcm,  de  innoccntia  ad  aurenm  cbariiatcin,  lic 
cbaritald  ad  Dei  timorein.  Secuiidus  c  ul  palina  flo- 
rebit ,  I  qui  c  non  coiitrisiabitur,  quidqui.l  ei 
accidi-Tit  :  i  quia,  sicut  palma  virorcm  siinm  ces 
in  bieme  amiiiil,  nec  in  tTslalo,  ita  iste  virtutoai 
ncc  in  prosperitaie,  nec  in  adversilate.  T<Tiiu>, 
c  Si  jiistus  iiiorte  prxocciipalus  ruorit  in  rcrrigcrio 
erit,  >  qui  prxdicando  justitiain  pro  ea  orcibi, 
iransibunt  ad  vitam,  ubi  saturabunlur.  Quiuta 
tlilia  ejus  : 

c  Beati  misericordcs,  qiioniam  ip.^i  misericordiaiu 
cniiseqiieiiiur"-".  Alisericordos  suiitqui  faciuut  sei 
o\wsA  inisericordi:eqti£  rrcqMeiiter  dixiinus,  ei  ideo 
brcviter  tran&iviintis,  scilicet,Pascere  esurientein,  ve- 
stire  liudum,  colligcre  liospitio  perogrinuin,  ccnsulari 
dotciilcm,  visiiarc  inlirmum  ct  incarccratum,  scpc- 
lirc  iiiortuos.  Pro  bac  miscricordia  in  tcira, 
consequonlur  miscricordiain  iii  coclo.  Inde  :  «  IKh 
niinc,  in  coelu  miscricoidia  tua  '^-".  i  Siilla  scxta; 


*M.iic.^7.  "  Matib.r>.  '»  Job  2.  "  *nven.  iii,  I5i.  "Job  I.  "  I  Cor.  4.  "  11  Cor.  4.  •*  C.ij..3. 
"  II  Cor.  8.  "  Matili.  49.  "  li)id.  "  Jub  tJ.  «•  Psal.  45.  '•  Isa.  5.  "  Mallli  5.  "  Pt;»i.  44.  " 
Psal.  «31.  »^  Maitli.  \{.  '^*  Nu,,,.  \t  '•  ;^p,  g^  m  pg.,!  jl.  "  Maitb.  5.  "  Psal.  6.  "  Jer.  9. 
"  Psal.  41.  ••MallliS-  "Osc.  14.  •  "  i^al.  Dl.  '*  S:'iv  4.  "  G.d.  3.  •- Piov.  «2.  "  Prov.  18. 
•^''Mallb.  5.     ^^"Psal.  35. 


765 


COMMENT.  I.N  CANTICV  CANTIC.  —  LIB.  \l 


vcra  lia    tleuionslratur  iii  Yir|$iiie.    Dicil  ergo  :  0  A  ^ltim  siibtiaiuij  iiiiiiidi  possessio  rorporalis,  sed 


diiectf  ifit\  omnia  poma,  omiiia  boiii  odorls  opera, 
tin.e  feci,  lain  tetera^  qitx  t\  iiiaiidaiis  legis  vf  le- 
ris  pioceiiieninl,qiiaiii  nova^  quac  proUnseniul  pre- 
repla  evaiigelica,  sine  inrecliouii  niacula,  sine  cor- 
nipilonis  pulretline,  urvavi  libi,  lanqnam  grala 
eoxexiia  pr,vseiilanJa.  Sei|nilur  :     -^ 

CkP.  Y!ll.  —  Qiifs  mihi  det  u  fratrem  meum  sn- 
igeHlem  nbera  malrii  me<c? 

[Tbo.  ]  Il£c  esl  vox  atirquoruin  jnstorum  f|ifi 
Doininuin  Palii  el  Spirilui  saiicio  xqualetu  el  con- 
tnbslantialein  credebanl.  ipsuin  quoque  in  liominis 
b:ibita  et  boinnibiis  consubsianlialein  videre  cu« 
|iicb:nl.  Muier  noslra  cujiis  suxii  ubera,  esl  beula 
Yirgi%  iion  |>er  niluram,  sedper  grailuin,perquain 


ei  scientia ;  major  esl  etiim  neccssilas  Indigero 
sp-rllualibus  quam  temponililms.  T^rt.us  dicllur  : 
f  Fraler  fui  draconum  el  socius  slrulhionum  ^^.  i 
li.rc  Iria  gcnera  fralrum  habuii  loseph*  Prini^  fucv 
runi  fllli  anc.llanim,  qui  euni  veiiditlenml;  sccundi 
filii  Li:r,  qui  consenseruiil ;  lerliiis  fiiii  BciijatnlR 
jOliiis  Raclicl,  coulerinus  cjus,  qui  cum  palre  ^cs 
deploravii  .ibseiitiaiu.  Iste  fuit  iiiler  nos  nalas,  nobis 
daius,  pro  iiobis  damiiaius.  Nalus  de  maire,  daliit 
a  ralrc,  damnatiit  a  fralre.  De  primo  et  secundo  ; 
c  Pucr  iiatiit  eti  nobis  el  lilbis  datus  est  iiobis^'.  i 
De  iertio  :  Quem  coiidemnavenini  Jud.-ei  in  mor- 
icm  ^*.  Daliis  esi  nobis,  ui  nos  prqp  'nobit  dare- 
mus  ad  placandam  irani  Palris ;  natus  esl  inlcr  nos. 


lakni  nobis  fralrcm  genuil.  Yel  Synagoga  est  ni.i-  '^'^ut  hoiioraret  vililatem  nostrc  iuQrmiiatis ;  damiia* 


icr  in  qua  ct  cx  quj  mc.  lante  Yiigine  carneu  hu- 
iii;iiiain  atsunipsli  et  iufaiitili  aciale  nutritus  esl 
l)  I  *clus.  Cbristus  fraier  nottier  cst  triplici  ralioiie : 
ratioiie  assuiiipia:  caniis,  raiione  religionis,  raiioiie 
coiiipaiticipai.d^e  lixrCiliiatis.  De  prlnio  non  ca»t 
d  biuni :  c  Caroeuiui  nosira  et  rralernoster  est  **;  i 
cle  secuiido  :  c  Qui  facit,  aii,  vuluiiialem  Palris 
inci  qui  ia  coelis  esi,  ille  mcus  fraier,  et  sorpr, 
Gi  iiiaier  esi  'V  i  licin  de  apostolis :  c  Diciie,  aii, 
liatribiis  lueis,  quia  precedaui  vos  in  Galilaeam**.  i 
D«j  UTlo  :  c  Quot  euiin  prjitcivit  el  prx^destiiiaui, 
e  lifomics  flerl  imagiuis  Filil  tui,  ui  sii  ipse  pri- 
iiOoe.iitus  in  inultis  fratnbus*\  i  Priiiiam  fraier- 


tusest  pro  nobis»  ui  nof  purgarel  a  pcccaiis,  libe* 
raret  ab  iiiferis,  aperirci  regnum  palriae  coelcbtit. 
llaque  naiut  eti  inter  nos  in  preiium,  datus  est 
nobis  in  solalium,  damratus  pro  iiobis  in  pncinium. 
rriinum,  ne  rcmanercmut.  Dco  odiosi ;  scciindum,  ne 
pcrpeiuo  essciuut  de  miseria  iiostra  coufiisi;  ter* 
lium,  ne  esscmus  in  boc  exsilio  pcrpetuo  captivi. 
Odiosi,  quia  c  omnet  peccaveruiit,  el  cgeni  gratia 
Dei  ^^;  I  coiifusi,  ut  diceret  unusquttque  in  ezcets» 
iitciiiis  suoe :  c  Pmjeclus  tuin  a  farie  ocaloruin 
Dci  ^;  I  caplivi,  ui  dieeret  bomo  desperatus  :  c  Ya« 
ilani  ad  porut  inferi  ^.  i  isie  frater  sic  d.iiat,  tic 
natut,  tic  damuaiuty  tugere  diciiar  ubera  notiT» 


dIi  Uiii  coiic  liavii  iii  Maria,  secundam  in  Ccclesi.i.  n  inairis.  Qiiataor    tunt    ubera.  Soiii  prima  abera 

_  _      «•      ...      _na  •_*•  k.  ta  •  M  %t  •  _   ....II      ^     ^.      I    .    ■        t        __—  I  IJ  •  It     w  •       » 


le.iiam  a  Palre  iu  patria.  Accepit  eniiu  de  Maria, 
uuile :  c  LanguorcH  nosirot  ipse  iuUt,  et  doloret 
iiostrot  ipse  portavii**,  i  in  patibulo  conversans, 
lii  Ecilesia  jex  sua  gralia  c  inbabitaie  facii  unius 
iiHr^t in  domo **.  i  Secandam^iertiam  fraiernitalcin 
pricparat  iioUis  hxreditatem  incorruptibilciii ,  ci 
iiAContaiuinatam,  ei  imniarcetcibilem ,  couservaiain 
iii  calis'^.  ll.bct  quiiibei  CUrisilauui  ires  Iratres: 
piimus  alD  giif^ecuiidus  iicgligil,  leriius  d.iigii  et 
iileo  corrigii.  Prinius  aflligii  cx  ihaliiia,  sci^iidiis 
Dc*gligit  ex  pii^rilia  ifSi  Qjai  nali  amiCiiia,  leriius  dili- 
gtt  ci  corrigii  ex  cbai^flatis  abuucj^ntia.  Priuius 
periculosut  csl  quia  falsus,  secundus  inuillis  quia 
crroneus,  icit  ufiuiilanUus  quia^vcriis.  Deprimoaii 


g'Miiilcs  ei  Judaei,  secauib  discipuli  Dotnini  ai  apo- 
sioli,  lertia  sacrae  Scriplurae  obera,  qnana  fals» 
rei  argumenta.  De  primls :  c Duo  ubera  lua  sicui  duo 
biniiuli  capres  gemelli  **  ;i  de  sccundis :  c  Mcliora  suut 
ubera  lua  «iiio'(;;  i  de  lerliis  Salomon  :  cQuiprciiiit 
ubera  foriiier  at  eliciat^ac,  exprimit  buiyrum"  ;  » 
de  qriartis  Job :  c  Quare  non  in  vulva  moriuus  sum ; 
egre^sus  dc  uierot  non  staii^  perii?  Cur  tnsccpiut 
geuibut,  cur  lactatus  uberibus  **  ?  i  Primlt  itique 
l..cialui  Chrislus,  tecondis  parvulus,  lertiis  pro« 
vectus,  qoariis  sediibtus.  Ghristas,  ne  ab  eo  infau- 
lilis  discipIlDa  coniemni  videaiur ;  parvulus,  ui  tide 
ei  iiioribus  iustrualur;  provecius,  ut  secreta  Eccle* 
six  sacrameiila  iifielligantur;  teducius«ut  de  impu« 


Fauius  :  i  Pcriculuui   iu    faUis   rralribus**;  i  de  D  ritaio   sibi    blaiidiatar.  Hater    ilaqne  Chri^li  est 


secuudo  Domiuus  iu  Gciiesi  :  c  De  manu  viri  ei 
fratris  ejus  requiram  auimas  \esiras  '* ;  i  de  tertio, 
iteui  Douiinus  iu  Cvangdio  :  c  Si  peccaverii  iu  le 
fratcr  tuus,  corripe  cuiii  inter  tc  cl  ipsuiu  ^*.  i  Iieiu 
dc  primo  :  cQui  dicit  se  Deuin  diligere,  ci  fratrciii 
suuui  odil,  nicudax  160  ^^^  ^**  *  —  <  Qui  ^nim  oJii 
fratiem  suuiii,  boinicida  esi  ^*.  i  De  secundo :  i  Qui 
habueritsubslantiain  muinli  i'i  vlUer.i  frsiireui  suuiu 
•lecessu  habere,  et  clauserit  visccr.i  sua  ab  eo,  qiio* 
uiodo  Cii  cliaritas  l'aiiis  i.i  co^'?  i  Est  eienim  iiou 


Ecclcsia  de  geutibus  el  Judsels ,  cujus'sagcbai  ube- 
ra ;  ciim  tedeiis  inier  docioret  audiebat,  ei  iiiier- 
rogabal  eos  '*-*^  non  tanicn  ignorabal.  Noiaiidam 
quia  Chrisiut  ubera  inalris  siigebat,  ubera  Scripiu- 
ras  exprimebal,  abera  discipulorum  iiifuiidcbat. 
Siigcbai,  ul  uuirireiur  iacie  corporalis  alimonia! ; 
expriuiebai  lac  sapieulia;;  infu1idei>ai  lac  grati».  Do 
priuio:  c  Ipsuin  Kegeni  angeloniiu  sola  Yirgo  hicla- 
bai  ubere  de  coelo  pleno  **.  i  Pro  secundo  :  Aperuit 
discipiiiis  tensuui,  ut  inielligerciit  Scripturas 


•f 


Isa. 


*•  Gen.  57.  »«  Matlh.  7.  •»  Math.  28.  »^  Uoin.  8.  -  im.  ou.  -  rsai.  u/.  -  i  i^u 
C«r.  II.  »*Gcn.9.  *•  Malih.  18.  *•  I  Jn.iu. '2.  ^'IJoan.5.  *»lbid.  **  Job  50  *»  Isa.  « 
11.  ♦»  Roiii.  3.  ^Psal.  r«.  *M>a  48.  ••  Ca.it.  4.'  "•  Cant.  I.  •' Prov.  50.  •*Job5.  • 
•»  U:ri..  Ecdcb.    '•  Luc.  27. 


••Psal.67.     •MPctr.  I.      ••II 

*•  Marc. 
•»  •*  Lmc.  i. 


771 


TllOMjf:  ClSlbKt.  LT  JUAiN.  Al^RlM 


m 


cjiis  ileJitci  cibum  ** ;  tcrtiiini  «tedit  Raclicl,  et  qiiin  a  pornlis  siin  lionornta  |)ro])!cr  i;re  1«  fiititnc  glori». 


|)iildirj  eral  Ycnii  in  cjii»  coniugium  ".  Poslmoduw 
ne  dcspicialur  Iioiiorabit.  Honoral  Dominus  ainicos 
snos  in  inundo,  bonorat  in  judicio,  bonor-at  in  rcgno. 
lii  muiido,  aggregando  mililibus  Cbri&ti;  in  judicio, 
separando  a  minislris  dialioli ;  in  rcgnoi  locando  ad 
dciternm  Dei.  De  primo  :  c  Gioria  et  bonor,  et  pai 
In  omnem  animain  bominis  operanlis  bonum  *^ ;  1 
desccundoM  Siquis  mibi  minislravcril,  bonorincn- 
bil  eum  Pater  meus";  •  de  leriio  :<Niinis  bonorificati 
sunt  amici  tui,  Dcus".  1  Moralitcr  qnoqne  fit  lircc 
hiplex  invenlio.  Invenitur  eniin  siniilitcr  ab  ani- 
mn  iiunc  inlcrius  ,  nuiic  eilcrius  »  nunc  supcrius  : 
inicrius  per  dulcedinein  devotionis ,  exlerius  per 
fominm  feligionis,  supcrius  per  jucunditnlcm  rertae 


Noiandum  qiiod  in  die  Epipbani»  tr-pliciier  ntibis 
apparuit  :  npparuit  enim  in  pr9e<epio ,  apparuil  in 
bapti«nio,  nppaniil  in  nnp  inli  con\ivio.  l:i  priino  pcr 
slellx  illuminaiionem  *•,  in  secundo  per. totiusTrin- 
iniis  osicnsiotirein^*,  in  lertio  per  aqiijc  in  viunm  Irant- 
routationem  ^\  In  primo  osleiisum  eA  vcnltse  •oni, 
qiii  adcognilionem  peccatlelngcndipQenitenlixrru- 
ctum  illuininnret ;  In  secundo  quod  toU  Triniiaii 
nos  reconciliarei;  in  lertio  quod  mortale  boc  indue* 
rct  iinmortalilalcm  ^*.  Dc  primo  :  t  Si  ig:ioras  1C|0 
pulcbrn  intcr  miilicres^*,!  eic.  ;ilcm  :  c  Pceni^enliam 
agiie  ** ;  1  de  scciindo  :  c  Ego  cogtto  cogilntiones 
pacisct  non  afllictionis*'.  1  Pnccin  eniin  DomiDOfi 
red<lit  in  sc  recoucilians  iina  suinmis.  De  lertio : 


rciribiitionis.  Iiide  cst  quod  in  boc  Cantico  lertio  ^  c  Corruptibile  boc  induct  incorrnplelani.  et  morlale 

boc  iinmortalilatein  '*.  >  llaque  c  refurmabit  corpiis 
bumiliiatis  nostrx  configuratuni  corpori  claritaiis 
sua:  *'.  I  Priinum  enini  impctravimus  |)er  Ephraiui , 
qui  diciiur  fructificatio,  id  esl  per  pociii:enll»  fni- 
ituni.  Secundum  per  Benjamin  ,  qui  diritur  pti»i 
dextrtr^  sdicei  pcr  esbibitioDcm  operuro  ;  teri4i:ii 
per  Manassen  qui  dici:ur  oblim  ,  scllic*!  per  ob!i- 
vionem  temporalium.  Apparcat  igiiur  primumcorani 
Epbraiin  ol  faciamus  dignos  frucius  pcenilcntin*. 
c  Magnum,  airAposloliis,  pietatis  sacrameutiini , 
qnod  manifcstatuin  est  in  cnrne  « juslificatain  est  ia 
spirilu,  appnruit  angelis  ,  prardicatum  esl  goiiiibus* 
credilom  csl  mundo,  assuuiptum est  in  gluria  *^-^.i 
Ecce  Cbristus  in  prxsepio ,  qui  dicHur  sncramca- 


agltur  dc  invcnlione  Sponsi.  De  priina  diciiur: 
c  Pau!uium  cum  pcrtransisscm,  invcni  qucm  diligit 
aniina  nica  *^  >  Sed  ut  ad  teriiam  pcrveniat  ad- 
jungit:  c  Non  diiniliam  euin,  donec  inlroducam  in 
doinuni  niairis  mex  ct  in  ciibicnlum  genitrxis  mc» 
**,  I  in  gloria  sua  inveniam  postinodum.  De  secunda 
bic  dicitiir :  ifl  iiirrniam  le  (oritt  id  csl  ul  cognita 
formn  rcUgionis  itiaR  exlriiiseciis  lc  possim  imitari. 
De  tcriia :  c  Adjuro  vo«,  filis  lerusalem,  si  invene- 
rilis  dilectum  incuin ,  ut  nuntielis  ei  quia  amore 
languco  **.  I  Rogat  enlm  sanclas  animas,  ul  earum 
monsiralionibus  ad  videndam  Dei  faciem  pcrdueattir 

dilccia. 
ScquUiir :  Vt  deo$cuUr  u  Cst  osculum  proplcr 


delicli  reinissionem ;  cslosculuni  ob  desideraiae  rei  C  uim  qiiod  manifi*siaium  est  in  dr.ie,  in  p:ae^epiu: 


adcptionem,  el  est  osculum  iit  gratiarum  acilonem. 
Pnmum  est  ut  diiniltanlur  pccraia;  seciindum,  ut 
confernnlur  spirilualia  dona  ;  tertium  ronnifestnt 
qiiantiim  accepla  sinl  dona.  Prlmum  oblulit  Maria 
Ifagdnlene  ad  pcdcs  Domini  ^* ;  secunduin  dcdit 
Jncob  Isanc  palri  stio,  nt  darel  ei  liencdictionem  dc 
pingnediiic  lcrrae  et  de  rore  coeli  ^* ;  lertium  dedil 
Jacob  moraeiis  Joscpb  filiOi  qiiasi  refercns  ei  grntias, 
quia  in  tcmpore  famis  subveneral  ei  ^*.  Et  ob  ine- 
ritum  trium  osculorum,  jam  nemo  me  detpiciat.  So- 
lent  -enim  bomiiies  despici  propter  su:c  pcrson.T 
delictnin^  qiioil  reniitiit  priiiinm  osculuin  ,  vcl  pro- 
pierpauperlatcin,  qiiam  releval  secundiimosculiiin. 


jusiificalum  esi  in  spirilu ,  qui  ex  diviniiale  fuit 
sine  peccato  :  apparuit  angells,  id  cst  apostolis  se 
manifesinndo,  boc  cicmplo  ul  dignos  fniciiit  pieni- 
lentiae  ngamiis.  Jusiificemur  in  s.iiiiiu  per  camis 
coniritioiiem.  Appareainus  .'^n^eiis,  id  cai  sacenkH 
libus  pcr  confcssioneni ,  nianifeslcmur  in  came , 
per  corpornlcm  saii  faclionem.  Sic  e:iini  apparibt 
corani  Epbraim.  0  vere  magnum  piciaiit  sacra- 
mcntum,  per  quod  immundus  acccpit  puritateni,ser* 
viis  libenatem,  niiser  felicliatem!  puriiaiem  a  f jece 
peccaii,  libcrtatem  a  jugo  diaboli,  fdicilalcro  a  ca- 
lamiiate  hiijus  cxsilii.  De  primo:  1  Ipsc  eniin  s;ilviini 
facicl  pnpiiluin  suiim  a  pcccatis  eoruiii  **-■' ;  >  dc  sc- 


vel  pr(*pl<'r  ingralitudinem,  qnani  rediniit  lertiuin  n  cundo :  c  Si  Filius  Dei  vos  libcravit ,  vere  liberi 


onroluin.  lla'C  itnque  est  causa  quarc  non  deheat 
dcspici,  scilicctbisimpctralisusculis.  Ilanc  inveiitio- 
uein,  Obculalionein,  exaltalionem  desiderabal  David 
cum  diceret:  c  Appare  corain  Epbraim,  Benjainin 
et  llatiasAC^*.  1  Apparc  coram  Epbraiin,  qui  dici? 
lur  fructificatio,  ut  facinm  dignos  fructus  pQcniten- 
liflc.  Appare  roram  Beiijnniin^^-^,  1  qni  dicilur/i- 
Hu$  dextrce  ,  ut  per  miraculn  lc  credens  Filium  Dci 
o«iculer  le  alTectu  luse  praeseniix.  Appare  coram 
llannssc,  qui  dicitur  oblivio,  ui  obliia  niisertx  leiii- 


eritis  ••;  >  dc  tcnio  :  c  Quoi  prvscivii ,  pracdcsii- 
navit ,  conforities  fieri  iinagini  Filli  sui  "• :  >  ecce 
npparuit  coram  Epbrniin.  Appareal  coram  Beiijainiii 
qi.i  dicilur  filiu$  dextra: ,  per  spiuluaiia  opera.  la 
bapiisino ,  scilicei  corde  purificato  appare.it  lo- 
In  Trinitas,  ut  ndjuvet  Bctijamin  ad  operandiHii. 
In  operibus  eiilm  oportct  ul  operans  noverit ,  veli», 
possiu  Primiim  ui  sil  opus  onliualum,  secunduui  itl 
sit  voluntarium,  tcrlium  nt  sil  pcrf«fcinin.  Ad  pri- 
mum  ndjiivabit  Filiiis  snpicnlia  ,  ad  bCciindum  Spi- 


"  Gcn.  27.  »»  Gcn.  29.  •*  Rom.  2.  ••Jonn.  12.  ••  Psal.  138.  "  Canl.  3.  ••  Ibid.  »•  Canl.  5. 
^•Uc.  8.  *»Gen.27.  ^•Gen.*'.).  *»  Psal.  79.  »^>»  Psal.  79.  *•  Malili.  2.  *»^- Maub.  3.  *'J«au.l 
*"  I  Cor.  15.  *•  Canl.|  \.  ••  Mallli.  3.  •»  Jer.  29.  •'  I  Cor.  15.  ••  Pbilipp.  5.  •^-•=*  IT.m.  Z. 
••-»'  Mai:b.  I.    ••  Joan.  8.    •»  Uoin.  8. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CA^iTIC.  —  LIB.  XI. 


771 


lieneTolcntia  ,  ad  lertium  Paicr  praesnciilia.  A  sam  ,  non  babcuiem  in.icu]ani  nequc  r:igam  ^*,  Si^J 


lin  diccur  de  piimo :  c  Noluii  inielligere  ul 
gerel  ** ;  i  de  secundo :  <  Piger  propter  frigus 
Roluii,  mcn;licabil  ergo  jcstale,  et  non  dabitur 

de  teriio :  c  Iste  hoinocoepil  xdifican^  et  non 
consummare  '*•  i  Dat  ergo  Filiiis  experimen'- 
(pirlins  SMnclus  anioris  aQeclum  ,  Pater  coii- 
effectuin.  Epbraim  crgo  iialxt  rructum  pocni* 

el  viftutum  ,  Biiijninin  vero  p:oseqiialur 
eoninu  Sed  sunt  opera  pccudum ,  sunt  opera 
um,  sunt  opcra  angelorum ;  esl  opus  diTinuni. 
luadcorporis  neccssiiatem,  sccundnni  adspi- 
ililitatcui,  tcrtiuai  ad  jiicuuditalem,  quartuin 
perfectam  cliaritaiem^  Priinum  est  aiiiiiialc, 
l«in  spiriluale ,  lerlium   spiriiale  ,  qtiartuin 


dirat :  i  Quae  est  ista,  r,uje  progieJitur  qu:isl  aurura 
consurgens,pulcbra  ul  luiia,  clccta  itt  sol^^?  i  Qua 
eit  i$la  qua a$eettdU  de  deserio  delkii  affiueHi^  in- 
nixa  $uper  dilectum  stfMm.  i  Douiiiiutu  iiostruui 
Jcsum  Cbristum  ,  cui  est  bonor  et  glorta  ia  saecula 
saecula  saeculorum.  Amen. 

Qiiti  mUti  del^  ctc. 

[Cabd.]  Iii  isto  capiie  ostcndit  maicr  desideriuiA 
suumcirca  liiluuii  desiderium  suuincirca  sei  ?alioneai 
rcliqdianiui  populi  Judaicl.  Dic  t  crgo:  Qui$  mihi  dei 
lefralrem  meum  in  bumana  iiaiura  rratrero  ;  iu  ^ 
gall  quoqiie  (ioctrina,  uuilesiibd.t  :  Su§entem  ukejra 
matrii  mew^  legis,  sciiicet  vel  Syuogosae,  cujus  hme 
suiit  Chrisius  ubera,  cum  in  se  I  gs  compleYil  m« 


■  '  B  — r'--r.-w     ^. 

ie*  De  prinio  :  c  Laborcs  nianuum  tuarum      crameuta ,  cum  doclorcs  intcrro;;iibat  qui    eraut 


cabis ,  beatus  eris ,  et  betie  tibi  erit  ^,  i  ait 
us;  de  secuiido  :  c  Operamini;  duin  dies 
I  de  teriio  :  t  Coiiinionentcs  vosmeiipsos  iu 
I ,  et  byniuis  ,  et  cauiicis  spiiitualibus  *' ;  i 
rlo  :  c  Qui  creiit  in  ine,  opera  quae  ego  facio 
faciet  **.  I  Et  hxc  sunl  qualuoi  opera  Tirtii- 
inde  propheia  :  v  Snb  pennis  eoruni  manus 
s  lu  qujtuor  pariibus  *^iEccecapparuit  bcui- 
(tbumauilas  Salvatoris  nostri  Dci*'*.iOquanta 
ligtiitas  qiiae  tradiJit  Filium  ,  tradidit  Spiri- 
'adiilitseinetipsum,  irjdMit  iiobia  temporalia 
tiadidit  spiritualia,  Iratlidil  vteriia.  Tenipo- 
uia  linieiitibus  Deuiu  nihil  deesi**,  spiritualia, 


uLera  Synagogap.  Qmis,  inqtiaui,  mihi  det  ut  wwmcm 
te  ioium  forii  ,  el  deo$culer  te  ?  Inveiiire  desiderat 
cuni  sdum ,  in  divina  vidc!liet  naturai  in  qua  solus 
est,  et  bumanum  nou  babet  lOascrtium.  Invenire 
desiderat  eum,  ut  iion  soluni  euui  cog.oscatin  car- 
nis  crg!is:ulo,  sed  ui  immcnsitatem  deitatis  inveuial, 
quae  nullo  concludiiur  terminoi  et  oinnla  continei  el 
concludit,  et  ipsum  sic  iuTeuire  desidcrai  ut  deosru- 
kstur  euai,ut  videlicet  eum  ▼ideudopr.eseiiteni,  lan* 
quam  facie  ad  facicm  ^*-**,  iii  ejus  amoie  <!elecieiur. 
llis  iu  dictis  super  bis  qus  desidirat  in  filio,  osteii- 
dit  dcftideriuiu  suuni  super  conversionem  populi  tut, 
et  sic  juiigc  lilterain  :  Et  qui$  mihi  del »  ul  ma  Jam 


Omne  daluni  optimum  ct  oiiine  dotium  per-  q  fi^Mo  i/M^ktal.Adbucti  quidem  beataVirgo  a  pe  fi.  is 


desursum  est  desceudens  a  Paire  luiui* 
;  lapteriia,  quia  c  Oculus  iion  vidil,  :iec  auris 
,  nec  in  cor  boiuinis  a»ccndit ,  quae  pra'pa- 
liligeiilibus  se  **.  Apparuil  crgo  gratia  Di'i 
bus,  erudieus  iios  ut  simus  Munasscs,  qiiia 
ictus  poeuiteiiliac ,  post  opera  virtulum  ,  de- 
tiio  oblivisci  pcccaiutn  ,  oblivisci  niundum  , 
i  seipsuni,  peccati  coiicupisceiitiaiu  ,  muiidi 
idincm ,  stii  corporis  curaiu.  De  duobus 
:  c*  Oblivisceic  populutu  luum  ,  et  doiiium 
iii  ^*  ',1  de  leriio  *  c  Qui  oblilus  riieril  luiiicam, 
ert  tur  tullere  illatu,  i  ait  riouiinus  ^*.  Iit- 
est  ergo  dilecltis  foris  apud  Ephraiiii ,  pcr 
itias  satisractiotieiii ;  apud  Beiijaiuiti  dcoscu* 


Juileis  dcspicitur,  cuui  ab  ipsis  iion  maier  Dci  cra  • 
ditur,  sed  tanquam  mater  peccatoris  boininls  bl.i* 
sphematur.  Qualiler  auteni »  aot  quando  istud  fiai , 
ut  eaM  jam  nemo  de$pieiat^  ipsa  deiiionstrat.  Ac  si 
dical ;  Apprehendam  le  prccuin  violeutia,«|  dueam  le 
in  domum  matri$  mect^  c  et  iii  cubiculum  genitrlcis 
me»  **  ,  >  quod  supra  eipositum  est.  Et  postquaui 
le  inlroduxero p  extuuc  non  «le  d  spciet  Judaeus  , 
factus  fidelis  de  i^erfido :  naui  qui  btnorat  Fiiiuiu, 
bouorat  et  niatrem.  Sequitur  : 

Apprehendum  le  el  dueam  in  domum  matri$  mea. 
Ibi  me  docebi$^  et  dubo  tibi  poeuium  ex  vino  eondi» 
iiiiii  et  niu$lum  malorum  granatoium  meorum, 

|Tuo.]  Prompta   ac  ttdeli  d^^voiioiie   vcnieniom 


eroraiioneuiJaiKkm  cl  prxdtcaiioiiem ;  apiid  ^  excipiam,  el  cuin  omni  desidcrio  tua  iiiouila  complco 


itn  per  oblivioiiein  tetiiporaliuiii,  ut  spousaui 
espicial,  propter  aliqtiatn  lerreuortim  inqifi- 
m.  Itaque  apud  Ephniiiu  dicat :  c  Mgra  situi. 


nosa 


yt 


I  item  :  i 


Ego  atileui  sicut  oliva 


ra  in  domo  Doniitii  *',  i  itcm :  c  Ego  qii;.si 
actificavi  suavitnletu  oJoris  '\  i  Apud  Bcti- 
leoscultalur  euiu  laudu  ,  oraliotic,  pnedica* 
ut  dicat  ipse  osculatus  :  c  Favus  distitlans 
a,  sponsa  ,  mel  el  lac  sub  liiigtia  tna  ^'.  i 
auassen  iiiventus  esl,  ergo  nenio  lil  me  despi- 
it  sponsa  :  Quia  ibi  cxhibet  spoiisaiu  glorio- 


ciar.  Te  qiiotiue  ad  ccelos,  peracta  dispeiisai  oiie 
caruis,  redeut.tem,  Ixtisducamluminil.us,  laetaoiu- 
iiibus  voce  pra*dic;ibo*  Domus  niatris  Ecilesi^if  e>t 
felicitas  aeteriue  patriaei  ubi  est  jaui  pars  iila  quae 
dicitur  maier.  In  ilbim  semper  nititur  duiere  diltf- 
ciuiu  niilitans  Ecclesia,  non  sua  \ir.ute,  sed  qua 
potest  devotione  et  votis,  et  praeconl  s  perficienduiii 
pnedicans.  ibi  mt  docebi$  evauge!i<a  t^rxcepla.  Vel 
iu  illa  supcrna  Ecclesiapostjudiiiuiuomnianobis 
ostendet  qiiae  modo  obscura  sunt  iiobis.  Et  ddiVo  libi 
poculum  ex  vino  conditum  ,  qiiod  poculutn  dai  ci , 


il.  35  •»  Prov.  20.  "  Lut.  14.  "  Psal.  127.  •♦  Eccli,  51.  ••  Col.  5.  ••  Joan.  U.  "  Exech  f . 
5.  w  ps:,|.  33.  •••  Jac.  i.  *•  I  Coi.  i.  ^»  Oeu.  li.  "  llattli.  2i.  "  Caiil.  i  "  P»al.  61. 
.  iS.     "  Cant.  4.      "  tphes.  5.  /'  Caui.  U.    '«-^*  1  Cor.  13.    ••  Caut.  3. 


775  THOM.C  CISTERC. 

fjttaiiilo  proacceptis  bciicfiei'is  ci  graiiam  rcpcndit 
amorift.  Nec  esl  pnriim  viiium  sed  condiium  atie- 
statiotic  tionorumopcnini.  Ei  quia  snnt  qui  pro  Chri* 
bto  sangutnem  funduiii,  scilicct  inarlyres,  adilit  et 
mu$lum  malorum  granatorum  meorum,  qiisc  nibore 
siio  niariyniinsangninem  designaut.  Eailein  sunt  nia* 
lagranaia  qiix  ct  punica,  sel  granata  proptcr  innl.i- 
luJiiieni  granoruin  ,  punica  vcro  a  pairia,  t-cilicct 
Africa*  Tu  quis  es,  qui  iiiconiprcliensiiiilcin  appre- 
lietides  7  Sed  quia  seinen  Abrabae  appreliendit , 
et  non  angelos  ,  ea  carne  qua  eum  apprcbciitlit , 
coiifiilcs  te  posse  npprehendere.  rriiiio  igiinr  de- 
preiieiidc  sccundo  reprcbeude,  lertio  connprciicnile. 
Post  h9cc  poteris  euin  apprebcudcre.  Priino  igitiir 
deprebciide  peccatum,  secundo  reprcbende  depre- 
bensutn,  tertio  couiprebende  reprebensiiin.  Dcprc* 
bende  cognoscendo  ,  rcprcbende  conlilcndo ,  com- 
prebonde  refrciiando.  Sic  eiiiin  meiidacium  Sar» 
deprebendat  raplor  cjus  Pbarao  ,  quia  diierat  quod 
soror  essel  Abralix.  c  Mcmcnio,  ait,  le  esse  depre- 
kensani*' ;  i  de  sccundo  aiiJob  162'  *  Meipsum  re* 
prAbendo,  et  agopcmitienliam  in  ravillaet  c!ncrc'*;  i 
it  lenio  :  c  ln  laqueo  islo  qiiem  abscoiidcniut , 
coinprchensus  e^l  pes  eoram  **,  i  Jani  poles  appre- 
liendere  cjiis  bomauiiatcm,  ul  posl  apprehcndas  ejus 
divinilatem. 

Igilur  priiis  ejus  apprcbcnde  operis  instantiatn, 
secundo  apprebende  cjus  discipltnaro,  tertio  ejis 
Jnslitiam.  Primum  ad  effngandam  oliosilaiein , 
secunduin  iii  roUur  coiitra  dissolutionem,  tertiuin 
in  ornamentum  ad  honesiam  dilecti  susceptionem. 
Priinum  strenue  implevit  illa  Tortis  mul.er,  nam 
c  digiii  ejus  ap|irelienderunt  rusum*^;i  de  se- 
cundo  David  :  i  Apprebcndite  disciplinam  **,  i  cic. 
De  teriio  :  i  Qui  coiiiinens  est  Jiislitl»  apprebendcl 
illani**.  1  Oe  primo  nobis  eKbibuit  exeuiplutn  in 
Mia  conversatioue,  de  secundo  in  passione,  do  ler  io 
in  resurrectione.  liem ,  appreliendlnios  eum  in 
corde  nosiro,  apprebendlmus  in  sacramenlo,  ap- 
prebendimus  iii  regno.  In  corde  per  dcsidcrium ; 
in  sacramenio,  nt  miiinat  peccatum,  ct  augeat 
meritum  ;  iii  rcgno,  ut  sit  laboris  prxmium.  Itcni, 
tecuiidum  divinitatem  prassnmimus  aliqiiaienus 
eum  apprcbendere  ?  prinio  per  rationem,  sccuiido 
per  devotiottem,  terlio  pcr  divinilus  inspirniam  re- 
\elaiionem.  Priinum  nos  irabit  ad  aliqiiantubim 
ejus  cognitionem,  secundum  ad  dileclionem,  lertiiiin 
in  adniiralionem.  Pniiiiim  creaturas  inspiciendo, 
secuiidum  in  ipso  reqniescendo,  tertium  inagnalia 
ejus  speculanilo.  De  priino  :  c  Invisibtlia  Dei  a  crea- 
tura  Dei  per  ea  qnae  facta  sont  inlcllecta  conspi- 
ciuniur*^.  I  Secundus  dicii  :  c  Quis  dabit  mibi 
penuas  sicut  coliiiiib;e,|et  volabo  et  reqniescatn  *'?  i 
Pentias  enim  babeiii  coluinb»,  scilicet  virtutes  cum 
siropliciiate,  quibus  ad  devolionem   ascetidii,  iu 


ET  JOAN.  ALGRIM  776 

A  qua  rcquiescii.  Quia  vero  tertium  non  lam  virtus 
propria  quam  diviua  in  admiraiione  sublevai,  ubi 
propriae  pcnnae  non  suOicianl,  Detis  expandii  alas 
suas  ei  assumit  cnm,  atque  portai  in  bunieris 
suis  ^'.  lu  hac  enim  apprehensionc  :  c  Doininus 
solus  dni  ejus  fuit,  et  constitiiit  enm  super  excel- 
sam  ierraiu,  ut  comedcrei  fnictus  agrorum,  u: 
sugeret  mel  de  peira,  oleomque  de  saxo  duris- 
sinio  **,  I  scilicet  iti  pingnediiie  et  dulcediiie  su- 
l>ernorum  delectando.  Sic  itaqiie  apprcbeiisum  dniit 
in  tbiiuum  niatris  su».  Cre<lo  banc  esse  illaiii 
niUliercni  sepiilormein,  de  :.ua  sic  ait  I>aias  :  cAp- 
piebcmlcnt  septem  niuiiores  viruin  unuiii  d  cenies: 
Pancin  nostrum  comedciuus,  et  Tedtiineiitis  nosiiis 
operieinnr,  iainen     in\occiur  noiiien  tiiuiu  super 

B  nos,  anfer  opprobrium  nostrum  **•>  Vir  iste  Ciir- 
stus  Ai^  unde :  c  Mulier  circumdaliit  viruiu  '*.  * 
Qui  unus  diciiur  antouomasice  prae  costcris. 

Istae  scplem  ninliercs s''giiilicant  Ecci«*s!ain,  qi» 
virgo  csi,  ci  ideo  per  seidcnarium  dcsigiiaiur,  qui 
virgo  numerus  est,  qnia  infra  priniutn  liuiilcin 
solus  iiec  giguit  nec  giguilur.  Ilic  fuil  dcprebeiiMis, 
couiprcbcnsus»  apprebensus.  Deprebeubus  a  pa- 
triarcbis,  coniprclicnsus  a  propbetis,  apprebeusus 
ab  apostoiis.  Primuni  per  fidem,  sccuia!uin  pcr 
reveiationem,  tertium  per  incarnatioiiein*  In  lig»n 
prinii  una  ex  duabus  mulieribus  qux  conie;:d«bjiit 
coram  Salon.oiie  deprelieudit  tiliiiin  suuin  iio:i 
esse  niorlnum  sed  vivum  **,  id  est  Ccclesia  de  pa- 

P  Iriarcbisy  Cbristuin  quem  credebat  a  ii  ortuis  re- 
snrrcciurum,  Ecclesia  vero  de  Judaiis  perfietuo 
mortnum.  Pro  «rcuudo  :  f  Coinprebeudci  aralor 
inessoreni*\  i  Aratores  prophctx,  uiessor  Cbristus. 
Pro  tcrtia  ait  sponsa  :  c  Ascendani  iu  p;ilii.ani, . 
et  apprebendani  friictns  ejus  '*.  i  Sic  aiiprebenuit 
isia  mulier  FCplifnrntiSi  quia  ^pteiu  sairaincntis 
renovata,  septcnt  virtutibus  roborata,  scpic:iu  do- 
nis  Spirilus  saucti  gubernala.  Sic  ci  ipse  appre- 
hcndit  nos.  c  Non  ciiim  angclus  a|iprcbirndil,  scd 
semen  Abrahxapprehendit***.  i  Nos  apprebeudii,  aui- 
matum  corpus  suinens.  Kos  ruiu,  quando  laigitusi 
cst  nobissuaiu  divinit.ilem.  Quatuor  pa.i.-baiar  bic 
inconimoda,  quae  ui  resarcianiur  vuli  :tpprebeudi, 
scilicet  inediam  fain  s.   inopiam  veatii,  dituiauiio- 

D  nein  capitis,  crimcn  la*s»  inajestatis.  Per  priuiuiu 
erant  omnes  Lmgnidi,  per  secuudum  coitfusi,  pcr 
leriium  erronei,  per  qnarlum  publica  infjuiia  nu- 
lati,  De  duobus  priuiis  Isaias  :  c  Non  sum  nifdicus, 
ei  non  est  paiiis  iu  donio  mea,  neque  vesitiuen- 
tum  **.  I  Itein  de  priino  :  c  Omnis  popnlus  iiictiS 
gemcns  ei  quxrens  paiietn  '\  i  ,ei  :  c  Parvuli 
petienint  panetii,  ei  non  erai  qui  frangeret  eis  *\  i 
de  secundo  :  c  Miscr  cs  et  paiiper,  ei  capciii  et  na- 
duset  miserabilis '\  i  Deiertio  :  i  Faciiftuiiibnsirs 
lo  capite  ***.  i  De  quarto  :  c  Omiies  qni  gloririca- 


•t 

•*De 
••  Isa 


Gen.  «0.  ••  Job  4i.  ••  Psal.9.  •*  Prov.  51.  ••  Psal.  2.  ••  Eccli.  45. 
But.  3«.  •*  Ibid.  •»  Isa.  4.  »t  Jer.  31.  •*  III  Ki-g.  5.  •*  Ainos  9. 
la.  3.    •»  Tbrett.  i.     ••  Tbrcn.  4.      •»  Apoc.  5.      •••  Ihren.  I. 


*'  Rotn.  I 
»•  Canl.  7. 


••  Psal.  54. 
•••  Uebr.  t. 


COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.  —  LIB.  Xl. 


778 


eam  sprevcrunl  earo,  quia  videriini  igiiomi-  a  cfleloilescendii.eKlnuitam  muntlo  *^.i— cCemrdifa 


r|at  '•  I  Seil  in  advenlii  Cliriftti  lixc  nos  recu- 

e  aii    18.1138.    I  De  primo :  c  Qiii  dai  semcn 

ti,  dabit  ei  paiiem  ad  manducandum*.  i  Dc 

ido :  f  Consurge,  consurge,  induere  vcsiimcn- 

mx  luse  *.  I  De  tenio  :  c  Ccce  nomen  Domini 

de  longimfMO  ^.  i  De  qiiarto  :  c  lu  illa  die  non 

nderis  supcr  cunclis  abominaiionil>us  luis, 

s.  prxvaricata  es  in  mo  '.  i  Et  Yirgilius  pro- 

nt  dcNativilaleClirisii*: 

^/i  vaultflim  flateicel  campu*  nrhln, 
uliinqHe  rnbctii  pendebil  ieniibui  ur  i, 
liura-  qnercus  iudabunt  roscida  mella. 

cuiido  : 

9 m  prnlis  nries... 

• .  mutnbii  vellera  luto. 
mti  iua  sandyx  pascentei  vestiel  agnos, 

•lio : 

\siyrium  vulgo  nnsretur  nmomum. 
I  nova  progenies  ccslo  dimiltitur  aito, 

ario : 

ilirre  si  qun  mnnent  sceleri%  vetiigin  nnstri, 
Ua  perpetua  solcenl  furmidine  terrat, 

Evangelium  ircs  sunt  panes ;  undc  :  <  Amici^, 
oda  milii  ires  pnnes^  i  Primus  esl  coMlriiio- 
«ryuios.T,  seciindiis  docirinsp,  leriius  Eucha- 
.  Primus  cibal  langiicnies,  sci  uudiis  confor- 
induin  liiglenies,  tcrlius  connrmal  Dco  inili* 
.  Ct  priiui  rcficianl,  secundi  proHcianl,  lerlii 
ficiant.  Dc  primo  :  i  Cib;ibis  nos  pane  larry* 
n  *.  I    De  secundo  :  c  Qui  habilatis  lerram 


amici,el  iuebriamini«  cbarissiuii  **.i— Beaiut  enini 
qui  mnn.lucnbit  pancm  huiic  in  regno  coelo- 
rufii  *•.  I 

Scquitur  vestimcntum.  Triplci  est  vcsiimcutnm : 

primunicstreligiosxconvers:.liouis,  secunduii  ro- 

bitslas  virlulisi  teriium  dccoris.  Primo  uiiinur  in  clau- 

stro,  tecundo  in  prxlio,  lerlio  in  convivio.  Primuni 

propter  uuditatem,  secundum  conirn  inimicorum  im- 

portunilalcm,  terlium  in  jucundiiatem.  De  priino  ait 

Joannes  in  Apocalypsi:  iSiiadeo  libi  ut  emataunini 

iguitumetpurum  utlocupJes  fias^etvetiibusalbisin- 

duarispropterconfutionem  nudiiaiit  tiis**;  idcte- 

cundoait  Apostoltis  ;  clnduiie  vosarmatiiram  fidei, 

ul  postiiis  stare  adversus  insidias  diaboli  *■ ;  >  de  ler- 

B  tio  legitur  qu<»d  Judiih  vidua  itura  ad  caslra  llolo- 

fernis,  i  induit  se  vesiibus  jiicuiidiiatis   tu.nc  **.  i 

Prima  iiaqiie  vestis  est  de  cilicio,  tecunda  de  fcrro^ 

lertla  depurpura  ci  bysso.  Juxia  primam  Niuivii;i! 

ad    pretilcaiionem  Jonx  iiiduii  sunl  saccis  **.  Kt 

Doiuiuut  Adaui  et  Ev.im.  quia  nudi  eraul,  Induii 

luuicispelliceis'\  Ju\t.i  seciindam  c  JudatMacba- 

baus  induil  se  lorica  sicut  gigas  ,  et  prot*gebal 

castra    gladio  suo".  i  JuxU   lcrtiam  de  miiliere 

forli  ;  c  Purpura  cl   byssus  indumenium  ejus,  et 

ridcbit  iu  dic  novissimo  ••.  i  Juxla  primain  Chrisluf 

innativiiaic  iu  vilibut  pannis  iu  praesepio  est  in- 

vciiius  ".  Juxia  sccHnd.im,  in  pas,io;ie    cocciiici 

chlamidc,  qiix  snnguinei  coiorit  est,  cst  induius**. 

Juxta  teriiaui  in   trni:sfiguraiione  albn  vesie  ticut 


oicurriie  cum  panibus  fugienii  •.  i  Do  ler-      "*'*  c*l  osicnsus'%  scd  et  in  propria  carnc.  Naiii 

in  naiivilaic  ctt  cin  similHudiuc  bominit  lactut,  el 
bnbitii  inventus  iit  liomo  •• ;  •  iu  passioiie  de  morto 
conciso  tacco ;  in  rcsiirrcctioiie  formosus  iti  siola ; 
sciliccl  in  qua  r*jguai  \n  codIo.  Indiiamur  ergo! 
primo  vcttibus  poenileniix,  tccundo  vesiibiit  mill- 
tioB,  lerilo  induemur  veslimeniis  glori.-c.  Ne  auieni 
accphali,  id  estsiiie  capite.  timus,  oporiet  ut  iiivo- 
ceiur  no:nen  Domiiii  tuper  not  •*-".  Seil  iria  sunt 
haec  uomiua :  primum  Chrislus,  secundum  Jcsui, 
lertiura  Filiiit.  Priroum  habult  in  raundo,  sccundui:i 
habebll  in  Judicio,  lertium  lii  rcgno.  Ad  nos  vcnll 
per  primum  invocalus,  slabil  pro  nobis  in  judicio 
per  tecniidutn  advocaiut,  iraiitfcrci  not  iii  rcgnum. 
if,  propier  miseriam  mundi;  terlius  simila-  D  P^''  lertium  revocalus.  De  primo:  c  Invocabunt  in 


Panis  cor  liomiuis  confirmet  '•.  i  Piimum  sub 
TO  cum  aqua  allulit  Eliae  atigelus  **.  Secun- 
labet  incnsa  proposilionis  qui  solis  compctit 
lotibus  *• ;  tcrtius  qui  a  muliere  Sarcpinna 
els  dauis  est  tubcincricius  ".  Panit  qui  esl 
ut  fuil  in  cruce  preiium,  in  pcrcgrinaiiotio 
im,  in  rcgno  hominibus  pra*mlum.  Dc  primo , 
Jarel  discipulis  suis,  ail  :  c  Comedite  :  hoc 
irpus  mcum,  quod  pro  vobis  iradelur  *\  i 
cundo  :  c  Panein  noslrum  qiioiidianum  da 
hodie  '* ;  I  de  lectio  :  c  Panem  angelonim 
icavil  hoiiio  ^*.  i  Primus  fuit  furfiireus,  pro- 
(imilitudinem  carnis  peccatl ;  secundiis  hor- 


;,  quia  fuit  absqtie  furfure  vilii  ct  peccali.  De 
iinila  triplex  sncrificium  in  lege  prxcipiiur 
tcilicet  r  de  clibano,  de  crnticula,  de  tarla- 
Primuin  dc  clibano  in  coiiceplione,  quia  igne 
tt  sancli  conceplus*est  in  matris  utero;  se 
m  de  crnticula,  quia  igue  Iribulalionis  coctut 

crucls  patibulo  ;  lertium  de^  sartagine,  quia 
liarilaiis  decoclus  in  oleo  lxiiti;c,  cum  jucun 

surrexit  de  sepulcro.   c  Ecce  panit  qiii  de 


nomine  Domini  relif|itia!  Israel  ";  i  de  tecundo : 
c  Advocaium  habemits  apud  Palrcm  Jetum  Chri- 
tiuin  Jutluro*^;  •  dc  lenio  :  c  Revettero,  dileiH 
mi,  I  aii  Sponta  •».  Per  primum  tuslinuii  nobit- 
ciim  mundl  iribulaiioiiem,  per  tecundum  facicl 
causam  notiram  apiid  Pairem,  per  leniuro  nos  to- 
ciot  reciplel  in  baerediuiero.  De  priuio  :  c  Cutu 
intocareni  exaudisii  mo,  Deut  jiisiiil»  lueasjn  irl- 
bulaiioiie  dtlaUtti  roihl  ** ;  i  de  teciiinlo  :  cAdvo- 


liren.  1.  •  Isn.  .»35.  '  Isa.  52.  ♦  l^n.  30.  •  Eiech.  9.  •  Eilog.  iv.  ^  Lur.  11. 
I.  79.  «Isa.  21.  '•  Ps:il.  105.  *<  III  Iteg.  19.  ••  Num.  4.  ••  III  Itcg.  17.  •*  Maiili.  20. 
th.  G.  •«  Psal.  77.  »•  Jnaii.  6.  '*  Cani.  5.  »•  Luc.  14.  ••  Apoc.  5.  ••  Ephes.  (i.  ••  Jiidilli 
•»  Jou.  3.  «^  Con.  3.  ••IM.icii.  3.  ••  Prnv.  31.  •' Liic.  2.  •' Malih.27  ••  Mallh.  27.  »•  Phillpp. 
.••Isai.  4.     •'Sonlion.  3.      'M  Joan  2.     »■  Caut.  2.      ••  Psal.  4. 


>oplion 
PATnoL.  CCVI. 


25 


m 


TlIOMi£  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRTM 


780 


caiiiin  liabemus   apntl  1'atrGni  Jesiim  Clirislum  jii-  A  poienliam  ,  qiiariniiu  iil  advcrlamns  cjiis  erga  nos 


tlum»  el  ipse  esl  propiiialio  pro  peccalis  iioslris  ";* 
(le  tcrtio  :  i  Revertcre,  dileetc  mi,  similis  esto  ca- 
prcac  ,  biiimiluqiie  ccrvoriim  siiper  iiomen  De- 
tlicr  **.  I  Igiliir  «  qiiaciile  Dcminum  dum  inTeniri 
poicst,  dum  propc  est  **.  i  Ecce  delela  esi  capitis 
diminulio,  qiiia  c  nomcn  tiium  invocatum  esi  tuper 
nos,  t:imcn  ne  dcrclinquas  nos,  Domiiie  Dens  no- 
slcr  ** ,  »  quia  adhuc  reslal  opprobrium.  Igilur 
«  aufer  opprobriuni  ^*.  » 

Tria  sunt  opprobria  :  primum  pcdax  temporalis, 
sccuudum  iniquitaiis,  tertlnro  xlernac  calamitatis. 
Primum  sustineni  jusii  patieiiter,  sccuuduin  mali 
impudcnter ,  tertium  danmati  incessanlcr.  Primi, 
quia  cxspeciaoi  pramiium ;  sccuiidi,  qnin  iiou  liuienl 


bencvoleiitiam.  Yiani  veritulis,  ne  errcmus.  Oiias 
iiostra;  iiinrmiiaiisy  iie  in  liomiiic  coufldaiiius.  Ihee 
quinque  causis  fll,  ut  ab  iniquitate  iios  corrigal, 
nc  quis  de  collala  Tirtnle  superbiai,  ul  virtut  bo- 
niinibus  innoiescai,  ut  alios  ejus  exemplo  coiiipc* 
tcai,  ut  corona  eurouletur  ei  crcKai.  Tcriio  ut 
cogiiotcarous  ejut  potentiam,  ei  ad.eum  in  nctes* 
siiate  confugiamus.  Quario,  ul  advertamut  eji.t 
erga  nos  beneToleuiiam,  et  sic  eum  diliganiut. 

163  ^  primo  ait  Oavid  :  «  Vlaai  veritatis 
e]egi'S»  desecundo:  <  Malcdiciiis  homo  qui  con- 
fidil  in  bomiiie",  »  de  tcrtio  :  <  Poieslat  ejuspo- 
icstas  xtcrna,  qux  non  aureretur ",  »  de  quarto 
dicirous:  «Appariiit  benignitas  ci  bunianiias  Sal- 


Oci  judiciuro;  terlii,  quia  iion  qiiu^sieruni  de  pcc-  B  ^i^toris  noslri  Dci  '\  »  Ibpc  quiliior  dcsigBaui  ills 


cato  remedium.  De  primo  :  <  Facii  sumus  oppro- 
briuro  vicinit  nosiris,  subsannatio  et  illusio  bis  qni 
in  eircuitu  nostro  sunt^*,»  dc  secundo  David: 
€  Amputa  opprobrium  meum  ,  qiiod  suspicatus 
6um  ^* ,»  de  ttTiio  diiiiur :  <  Pcrcussit  iuimicos  suts 
in  posteriora,  opprobrium  sempiternum  dedil  il- 
lit^^»  Sed  lixc  omiiia  abslulii  (.bristus.  Primuia 
cniin  extcnuaYit,  quando  illud  assumpsii  iu  utero 
virgiuali.  Secundum  ddevil  in  baptismo,  qiiod 
faUo  imposituro  est  ei  propter  similitudiQcm  cariiis 
pcccaii.  Tertiuin  nesciet  oinnino,  ei  avertct  ilhid  a 
jusiis  per  opprobrium  palibuli.  Priinum  si  objicis 
ciy  ipse  rcspondet :  El  ego  proptcr  ie  factus  sum 
uppruLrium    viciiiis  mcis   valde ,   ei   timor  iiotis 


quatuor  varijQ  Torrox  animalium  Ezccbielis  'K 
Forma  eniro  liumana,  qiiac  etl  rationalii  animalis, 
liabet  ilocuii:enta  pnecepti ;  funiia  buvis,  qui  iiiuBo- 
latur,  babci  aspcritatcm  flagelli,  scilicel  ia  iuflrmi- 
iatccarnis;  forina  leonis,  qui  cst  mirabiJc  auiroal, 
liabcl  uoviiatein  mtraculosi  ;  forma  aquil»,  qux  iu 
alinrovolat,  est  inspiratio  subtilit,  quac  dotursuii 
venil.  Uudc  de  eis  scquiiur  :  «  El  facies  ei  penuas 
pcr  quatiior  parles  babebant  '*. »  Facies,  id  csi 
conscieiiiias,  quibus  lixc  quaiuor  coiitidcrcuius ; 
peiinas,  quibut  bxc  qualuor  gciicra  doceiidi  teqiii- 
mur.  I!is  quatuor  cruditus  csl  Pauliis  ,  praecepiaui 
enim  e1  exbib.lum  cst,  quando  ipse  el  Baiual^as 
scgrcgati  sunl  in    Evangdiuiu    prxdicauduui  "^: 


mcis  ^*.  Coutra  secuiiduni  ail  :  <  Ego  suin  veriuis  ^  asperiias  flagelti,  quaiido  a  Domii.o  iii  civitate  pcr* 

ciistus*%  ct  alibi,  Ijpidutus,  vcrberalus  **;  uovitas 
miraculi,  quando  lux  Ue  calo  circuuifultil  <!uiu 
el  audivil  voc^m,  cl  neminem  vidcbat  ** ;  iistpi- 
ratio  subtilis,  quaudo  raptus  csl  usquc  ad  lcriiuui 
ccelnin  *^  Scqnltur : 

Et  dabo  ilbi  pocutum  ex  tiuo  eondllo.  Eti  viuuiu 
puruui,  est  viuum  melie  iufnsum,  esl  vinuin  tprcic- 
bus  aromatum  conditum.  Priniuui  siiuplicilcr  dici- 
lur  vinuiu,  secuudum  mulsnni,  lcrlium  pignieotum. 
Priiuum  cor  bominis  Ixiificat  ** ,  secuuduiu  tlulco- 
rat ,  lei  tium  xgra  viscera  confurlat.  Priiuuin  pro- 
piiiatuni  csl  nobis  a  Fiiio  Dci  Christo,  secundum  a 
Spiriiu  sauclo ,  tertium  dabilur  a  Patre  iu  regiio. 
Primum   enim  esl  nativiias  Salvaioris,  secuiiduui 


el  uon  bomo,  opprobrinm  bomiiium  ei  aljectio 
plebis  ^*.  »  El  ul  lertium  averteret,  ait  :  Paier, 
«  zelus  donms  tujc  comedil  ir.e,  el  opprubriu  ex- 
prubrantiuro  tibi  ceciderunt  super  ine  ^^. »  Uliimum 
igitur  aufcrt  pcrcrucis  igiiomiuiam,  secumium  pcr 
mibericordiam,  primum  juslis  couininiavii  in  glo- 
riam.  Nolandum  esl  quod  invenitur  domus  pairis, 
doinut  niatris,  domus  fralris.  De  priroa  :  <  In  dumo 
pairis  mei  mausioues  multo;  suni  ^'; »  de  tecunda 
bic;  de  tertia  dicitur :  «  Qui  babilare  facil  uiiius 
uiuris  in  doiiio  ^*, »  in  qua  est «  boiium  cl  jucundum 
babilare  fratrcs  in  uuum  **• »  Doinus  pairis  esi 
totiiis  mundi  macbina,  dorous  malris,  CQslestis 
patria ,  doinus  fratris  csl  claustralis  angustia.  In 


prinia  Pater  usque  roodo  operalur,  in  tecuiida  roa-  D  gratia  scptiformis,  teriiuiu   prx^scniia  aDlern»  uia- 


ler  gratulatur,  in  tertia  frater  examinalur.  in  lianc 
doinuro  ducil  aniroa  justi  dilecturo  secuiiduro  gra* 
tiaro  collataro  operando.  Sequitur :  ibi  me  docebii, 
Docei  nos  dilectus  in  boc  exsilio,  docebit  nos  iu 
regno.  Quatuor  tunt  quibus  nos  bic  docet :  exbibi- 
lione  prxcepti,  asperitate  flagelli,  noviiate  mira- 
culi,  inspiralioue  subtili.  Primum  ul  cognoscamus 
viam  verita:is,  secundum  ui  videamus  onus  no- 
sira  inflrmitatis,   tertium    ul  cogno3camus    ejus 


je&talis.  Nulanduiu  quod  vinum  Ijutiltcat,  calofacU. 
pulrcdincm  vulnerum  pnrgai.  Adveutus  cuini  Cbri- 
sti  nos  Ix^tiflcavii  sna  nativilale,  pnrgavii  |icccaia 
saiiguiiiis  clTusione,  ad  auiorem  suum  not  accendit 
et  ad  pal.endnm  auiniavit  sua  passiuue.  De  priino  : 
<  Montesexsullabuut  a  conspcctn  Doiniiii,  quoniain 
venit  judi(  are  lerram  **;  »  uiidc  augcli  pne  gaudio 
ipso  nasccnie  caniaverunl  :  <  Gloria  iii  cxccitis 
Dco*^^!  •  Dc  sccundu  :  <  I,  sc  c.iin  prior  dilcxiJ  uo> 


»'  I  Joan.  2.  *•  Cant.  2.  *•  Isai.  55.  ^*  Psal.  37.  *»  Psal.  1 18.  "  Pial.  78.  ^  Psal.  \  18.  •*  Psal. 
T7.  *»Psal.  88.  **  Psal.  21.  ♦^  Psal.  08.  •»J«aii.l4.  **  P.sal.  07.  ^»  lN;i|.  Ic^i.  •»  Ps;.l.  118- 
•*  Jer.17.  •*  D.in.  7.  «^  Tii.  3.  »*  Ezcch.  I.  **  Ihid,  •'  Acl.  lo.  "  Act.  il.  »'  Aii.  U.  «•  Aa. 
9.    «»  II  Cur.  12.     "  Psal.  »03.     **  P:»al.  07.     «^  Liic  i. 


m 


COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.  ~  LIB.  XI. 


778 


liaiil  eam  spreTcrunl  eam,  qiiia  videriini  igiiomi-  a  cflelodescendii.et  ilnuiiam  mundo  '^.i— cCemrdife 


uiam  fjut  *•  i  Seil  in  advenlii  Cbriftii  lixc  nos  recu- 

perare  ail    Isaias.    i  De  primo  :  c  Qiii  dal  semcn 

serenii,  dabil  el  |iaiiem  ad  mauducandum*.  i  Dc 

tecundo :  <  Consurgc,  consurge,  induere  Tcsiimcii- 

lis  gloriac  luse  *•  i  De  leriio  :  c  Ccce  nomen  Domini 

Teiiit  de  longinipio  ^.  i  De  qiiario  :  c  In  illa  die  non 

confunderis  supcr  cunclis  abominalionibus  luis, 

quibiis.  prxvaricata  es  in  mo  '.  i  El  Yirgilius  pro- 

plicians  de  Nativilale  Chrisii  * : 

Mlolti  vfultfiim  fiavetcel  campu*  nrittn, 
liicultinque  rubetii  peiidebit  geniibut  uri, 
Et  dura'  quercut  tudabunt  rotcida  mella. 

l>c  seciiiido  : 

Ipte fft  prntis  nries,,» 

. . .  • .  iiiiira^ff  vellera  luto, 

Spoitte  tua  tandyx  patcentet  vettiet  aguot, 

De  tcriio : 

„,AttyriHm  vulgo  naseetur  nmomum, 
Jam  uova  progeuies  coelo  dimitlitur  alto, 

De  quario : 

Te  duce  ti  qua  manent  tceleri$  vettigin  nottri, 
Irritu  perpeiua  tolvent  furmidiue  terrat, 

Juila  ETangelium  trcs  suiit  panes ;  iindc  :  c  Amicc, 
coinmoda  mihi  tres  panes^  i  Primus  esl  coMtriiio- 
ris  lacrymosa!,  seciindiis  docirinsp,  tertius  Eucha* 
risiix*.  Primus  cihal  langiicnies,  sci  uudiis  confor- 
lat  muutfnm  hig>enles,  terlius  connrmat  Dco  niili'- 
flanics.  Ut  priiiii  rcficiaut,  secundi  proncianl,  lertii 
nc  deficiant.  Dc  primo  :  c  Cibabis  nos  pane  larry* 
niarum  *.  i  De  secundo  :  c  Qui  babilatis  lerram 
austri,  orcurriie  cum  panibus  fugienii  *.  i  Do  ter- 
lio  :c  Panis  cor  bomiiiis  confirmei  '*.  i  Piimum  sub 
j«iiii|)ero  cum  aqua  atlulit  Eliae  angeliis  '*.  Seciin- 
dnm  babet  incnsa  propositionis  qui  solis  compclit 
sacf  niolibus  "  ;  tcrlius  qui  a  mulierc  Sarcplnna 
prcipbeuc  datus  est  subcinericius  "•  Panis  qui  cst 
Cfarisius  fuil  in  criice  pretlum,  in  pcrcgrinaiiono 
Tiaticuiu,  in  rogno  bominibus  pncmlum.  Dc  pHmo , 
cum  darel  discipuiis  suis,  ait  :  t  Comedite  :  hoc 
esl  corpus  meum,  quod  pro  vobis  tradeiur  *\  i 
cle  secundo  ;  c  Panein  nostrum  quotidianum  da 
Dobis  bodle  " ;  i  de  lectio  :  c  Panem  angelonim 
tiiandncavil  bonio  ^*.  i  Primus  fuit  rurfureus,  pro- 
pier  similitudinem  carnis  peccati ;  secundiis  hor- 


amici,et  iiiebriamini«  charissiiiii  **.i — Bcatiis  eniin 
qui    man.!ncnbit    pancin    buiic    in   rcgiio  coelo- 


ruiu 


it 


Scqiiitur  Teslimcntuni.  Triplcx  est  vcsiimcutnm : 
primunicstreligios»convers:itiouis,  secuntluu  ro- 
buslu!  Tirlulis,  teriium  dccoris.  Primo  uiiinur  in  claii- 
slro,  secuiido  in  pixlio,  lertio  in  convivio.  Priinum 
propt*>r  iiuditatem,  secundum  conira  inimicurum  im- 
portunltatein,  lertium  in  jucuiidiiatem.  De  prinio  ait 
Joannes  in  Apocaiypsi :  iSiiadeo  libi  utemasaunini 
igiiitumetpuruni  ut  lociiples  fias,et  vesiibusalbisin- 
duaris  propter  confusionem  nudiiaiis  iiis**;  •  de  le- 
ciindo  nit  Apostolus  :  c  Induiie  vos  armaturam  fidei, 
<it  possiiis  stare  adversus  insidias  diaboli  *■ ; » de  ler- 

B  lio  legitur  qii<»d  Juditb  viilua  itura  ad  castra  llolo- 
rernis,  c  induit  se  veslibus  jiicuudiiatis  sux  **.  > 
Prima  iiaque  vesiis  est  de  cilicio,  secunda  de  fcrro* 
lcrlia  depurpura  cl  lysso.  Juxia  priinam  Niuivlt;i! 
ad  pietiicniionem  Jonx  induii  sunt  saccis  *'•  Et 
Douiiuus  Adnui  cl  Evaui,  quia  nudi  erant,  induii 
tiiuicis  pelliccis  *\  Ju\la  secundam  c  JudasMacba- 
bxus  induii  se  loricn  sicui  gigas  ,  et  prot>^ebal 
casira  gladio  suo".  i  JuxU  icrtiam  de  miiliere 
forli  :  c  Purpura  cl  Lyssiis  indumenlum  ejus,  et 
ridcbil  in  dic  novissimo  ••.  •  Juxta  primam  Cbrisiuf 
in  nativiiiiic  in  vilibus  pannis  iu  piaescpio  est  in- 
Tciilus  *\  Juxla  sccundam,  in  pas.io:ie  cocci  110.1 
chlaiuidc,  qiix  snnguiuci  coloris  est,  csi  induius**. 

^  Juxta  leriiani  in   Irausfigurailone  alba  vesie  sicut 
ix  cst  osicnsus  *\  scd  cl  iii  propria  carnc.  Naiii 


ni 


in  nativilaie  cst  cin  siinilHiidinc  bominis  iactiis,  et 
hnbitu  inventus  ut  honio  »• ;  1  in  pnssioiie  de  inorto 
conciso  sacco ;  in  rcsiirrectioiie  rorniosus  iii  stola ; 
sciliccl  in  qua  r<^nat  in  ccclo.  Induamur  ergo, 
priino  vcstibus  poenileniix,  sccuiitlo  vesiibiis  mili. 
tioB,  teriio  induemur  vestimeniis  glori.-c.  Na  auteiii 
accphali,  id  estsiiie  capite,  simiis,  oporiet  ut  iuvo- 
cetur  no:nen  Domiui  super  nos  ■*•".  Scil  iria  sunt 
baec  iiomina :  primum  Cbrlstus,  secuiidiim  Jcsui, 
tertiura  Filiiis.  Priroum  liabuit  iu  rouudo,  sccundui:i 
babeblt  in  Judicio,  lertium  iu  rcgno.  Ad  nos  vcnii 
per  primuro  invocatus,  slabit  pro  nobis  in  judicio 
per  secundum  advocatus,  Iraiisfcrct  nos  in  rcgnum, 
de.iceus,  propler  miseriam  mundi;  terlius  simila-  D  pcr  tertium  revocaius.  De  prinio:  c  Invocabunt  iu 


gineus,  quia  fuit  absqtie  furfure  vilii  ct  peccaii.  De 
liac  siinila  trlplex  sacrificium  in  lege  pneciptiur 
fieri,  scilicet  ?  de  clihano,  de  crniicula,  de  snrta- 
gine.  Primum  dc  clibnno  in  conccptione,  quin  igno 
Splriitis  sancii  conceptus*est  in  mntris  utero;  se 
cundum  de  craticula,  quia  igne  Iribulalionis  coclus 
est  in  crucls  patihulo  ;  tertium  de^  sartagine,  quia 
igne  cbariiaiis  decoclus  in  oleo  Ixiitiic,  cum  jucun 
di  :ile  surrexit  dc  sepulcro.  c  Ecce  panis   qui  de 


nomine  Domini  reliqiiia!  Israel  ••;  1  de  secundo : 
c  Advocalum  babemiis  apud  Patrcm  Jesum  Cbri- 
siuin  justum»*;  •  do  terUo  :  c  Revestero,  dilett'^ 
mi,  I  ait  Sponsa  •».  Pcr  primuro  sustinuit  nobis- 
cum  mundi  tribulatiouem,  per  secuntlum  faciet 
causam  nostram  apiid  Patrem,  per  teriiuro  nos  so- 
cios  recipiet  in  baeredlutem.  De  priuio  :  c  Cuiii 
intocareni  exaudisti  me,  Deus  Justiii»  iiiexjn  iH- 
biilaiione  dilatasti  roibl**;  1  desecumlo  :  c  Advo- 


*  Ihren.   1. 


Isn.  55. 


Isn. 


4)2. 


•  1^1.  30.  •  Eiech.  9.  •  Eilog.  iv.  '  Lur.  n. 
•  Psnl.  79.  •  Isa.  21.  ••  rs:il.  105.  »«  III  Ueg.  19.  ••  Num.  4,  »»  III  liog.  17.  •*  Malili.  20. 
*•  Mnith.  0.  •*  Psal.  77.  »•  Joau.  6.  **  Canl.  5.  ••  Luc.  U.  ••  Apoc.  5,  •»  Ephes.  (i.  ••  Jiiditli 
10.  •»  Jou.  3.  •*  Ccu.  3.  ••IMrtcii.  5.  ••  Prnv.  31.  «^  Luc.  2.  ••  Maiib.27  ••  Matlli.  27.  *•  Pbillpp. 
S.     ".••  Isai.  4.     •'Soplion.3.      »M  Joan  2.     »•  Cant.  2.      ••  Psal.  4. 

Pathol.  CCVI.  25 


785  THOMi£  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRLNI  7SI 

U8  ei  incremenla.  Explorainres  vero  de  terra  pro-  A  beai  babiiare,  aii  propheia  :  c  Quianibalat  In  jnsti- 


iivssionis,  id  est  de  coelo,  aflcrtini  uvnm,  ei  malofirA- 
nala,  et  ficiis ;  uvam,  id  est  luciindilalem  Doroini- 
c»  returreciiouis ;  malogmnata.id  csluniialem  fii- 
turam  in  ccelo  angclorum  et  bumani  gencris;  flciis 
iliilcedinem  divinx  visioiiis. 

Sed  noiandum  qnodregesTharsisofrenint  aunim, 
reges  insulae  myrrliam,  rcges  Arabum  tliiis,  reges 
Saba  Ihuribuluni  iuccnsum  *^.  Auruin  spiriiualis 
clarilatis,  myrrliam  amariiuilinem  Iribulaiionis, 
tlius  liuinililalis,  Iburibuluin  inflainmaiilis  ebariia* 
lis.  Igitur  trcs  cxploralores  anruin  offerunl,  ex- 
ploralores  mundi  auruin  obscurum  ,  cxploralores 
spirilus  aurum  ignilum,  exploratores  coeli  auruin 
niundum.  Primum  esl  clarilas  boii«  vil;e  sed  ciim 


liis  el  loqaitur  veritalemy  qui  projicit  avariliam  ex 
calnmnia,  ci  exeuiit  maniis  suas  ab  otnni  munere» 
Isle  in  excelsis  babilabii ,  munimenta  saxorum  sii* 
blimitas  ejus*.i  Sed  isll  in  lanu  anuriludine  po- 
siti»  quid  ofleranl  regi  myrrbam  ? 

Sed  notandiim  qiiod  Cbrislo  lertio  myrrlia  oblata 
est.  Primo  in  praesepio,  secundo  in  palibulo,  lerlio 
in  sepulcro.  Prinia  fiiit  oblatio  magoniin,  aecund.i 
Judxorum ,  lertia  dt;voionim.  Prima  fuit  ad  sigiii* 
ficalioneni ,  sccunda  ad  illubionem,  tcrlia  ad  iin- 
ciioiiem ;  ad  signincalionem  morlalitalis,  ad  illu* 
sioneui  sanctiialis,  ad  unctioneincontra  pulrcdincro 
corrupliunis.  Priinaai  ofleriinus  cum  dolemus  pro- 
picr  incotatuin  bujus  niiscrise,  secundam,  quamlo 


admistione  lenlalionis  •  secundum  est  ctaritas  do-  "  illuaiones  el  opprobria  sustincmiis,   ul  in  iuferno 


cirinx  cuin  zelo  cliaritaiis,  lertium  esl  ciarilas  su- 
pernx  palrix  cum  coguiiione  verilaiis.  Prima  csi 
subdiiorutn ,  secuiida  prxlatorum,  lertia  conteni- 
plativorum.  Propter  priinuin  visus  in  proplieta  : 
c  Vir  prxcinctus  ad  reiies  auro  obryzo  *^ ,  c  :d  cst 
rudi ;  pro  secundo  dicitur  in  Apocalypsi  ** :  c  Sua- 
cleo  tibi  ut  emas  auruin  ignitum  et  piobatom ;  >  de 
tertio  in  codeni*^-*':  c  Civilas  illa,  ail,  aurum  muii- 
dum,  simile  vilro  niundo.  >  Sequitur :  c  Heges  in 
fiulx.  I  Insula  dicilurquasi  inlus  soluni,  insula  etiiin 
dicitur  lerra  qux  onini  parte  ambilur  aqua.  Reges 
ergo  insulae  sunt,  qui  ita  rogunt  iosulas,  ne  impeiu 
aquarum   inundantium  submergantur  et  pereaut. 


carfainus  diabolicn  illiisione.  Tcrtiain  offorimus. 
cuin  foriiter  laboramus,  ut  corpus  nostrum  per)>e- 
luocareat  corruptione.  De  prima  :  Obtuleruntmagi 
Doinino  c  aurum,  tbiiset  myrrbam  ' ;  i  de  secunda 
dicilur  :  c  Dederuntei  viiiuni  roynbatum  bibere\i 
dc  lertia  :  Josepb  ille  nobilis  decurio  euiit  i  niyrrbx 
el  aloes  quasi  iibras  centiiin  *.  >  llxc  esi  oblalia 
robusti  regis,  afferl  suain  rex  laiens  sub  nubilo 
bumililalis.  Isle  rex  est  niodcratus  amor  propris 
dejeclionis ,  sicut  e  divcrso  rex  supiTlii»  est  amor 
propri»  laudis.  Sed  cst  buniilitas  quae  desceudii, 
est  qu9R  excedii,  est  qux  procedii* 

104^^^"^'^  ^^  inertiain,excedil  niodcrantiam, 


Insttla  iriplici  subjacet  periculo.  Hiiioratur  aquarum  q  proceditad  jiisliiiam.  Rex  isie  priuiam  exciut  acu- 


latenti  corrosioiie,  coucutitur  a  tempestatis  impiil- 
sione,  subinergitur  aquarum  inundatione.  Rex  vero 
sapieiia  ab  his  eam  defendit  incomniodis.  Conira 
priinum  in  lerram  et  aquam  sepes  ligneas  compo- 
nit,  contra  secunduin  muros  de  lapidibus  instruii, 
conira  leriium,  ul  bomines  evadant,  turrim  erigit : 
liisula  baec  est  anima  intra  mundi  fluctus,  id  esl 
tentaliunes,  rex  qui  rrgit  eatn  est  ralio.  Priina 
crgo  iorrosio  est  diaboH,  vel  inundi ,  vel  caruis 
dotositas,  impetus  lempestatis,  bxrcticorum  per- 
versitas,  inundalio  aquaruin  ,  lyiannorum  mundi 
malignitas.  DeprimoJob:  c  Mons  cadcns  defluii**;> 
i!e  secundo  adjuiigit :  c  Ei  saxuin  de  ioco  suo  traus- 
fcreiur** ;  »  ct  unde  boc  coiitingat ,  addit  :  c  La- 


leo ,  secundam  inbibet  freno,  leriiam  ejiis  sc  sub- 
jicit  jiidicio.  lu  priiiia  crat  Peirus  cuni  diceret: 
c  liecedc  a  me,  quia  bomo  pcccalor  suin,  Donii- 
ne  *;  >  de  qua  D;.v;d  :  c  Huuiilinla  est  in  pulvcre 
aniina  mea  ^.  >  In  secunda  erai  Clcazarus  quando 
indiscreie  se  supposuit  clepbanli,et  ab  eo  oppressiis 
est  *,  de  qiia  David  :  c  'Nisi  quod  lex  lua  iiieditait} 
mea  est,  tiinc  forte  periissem  in  bumiliiaie  iiiea  *.i 
In  teriia  ad  prxdicationcni  Joiix  Miiiviix  opcrli 
suiit  saccis  ** ;  dc  qua  David  :  c  Ilouiiiialus  sum 
usquequaqiic  **.  >  Ible  rex  oflert  tlius  ,  id  est  odo- 
rcm  bonae  vilx  lain  iiiierioris  quaui  exterioris,  ut 
dicat  :  c  Cbiisli  boiius  ot!or  siiiiims  Doo  **.  i  Nu- 
tanduin  quod    tbiis  primo    coiitnudiiur,    aecuiic!o 


pidem  excavant  aqux,  et  alluvione  paulalim  terra  ^  crematur,  teriio  iudc  fuiuus  prorrrainr.  Tnnditur 

iu  pulvere,  cremalur  pcr  ignrm,  riiiiiu!»  procreatiir 
per  cabireiu  el  buinorem.  lii  ptiiiiu,  ui  sepiiivciein 
et  ciiierem  dicai ,  lacii  tribulaiio;  iii  se.  undojHsr 
desidcrium  fil  aniinx  liqueraitio;  iii  lertio  einil- 
tuutur  lacrymae  ci  oratio.  De  bis  Iribiis  David  : 
c  Aflliclus  buin  et  buiuilialus  siiiu  niuiis  :  rugietNiin 
a  geiniiu  cordis  mei  *';  >  de  sccundo  :  c  Domiiie, 
anie  te  omue  desidcrium  nieum  '^ ;  i  de  leriio  : 
c  Et  gemiius  meus  a  le  non  csf  absconditus  **.  > 
lu  priu.o  eral  Job,  cum  sedcns  in  sierqiiiliuio  Ih- 


i:ousuniitur  *^;  >  de  lertio  :  c  ALyssus  vallavil  mc, 
ct  peiagus  cooperuil  caput  meuiu  **.  >  Sed  conira 
priiuum  rex  inaulae  faciat  scpcin  circuiiispecliouuiii, 
conira  secundum  inurum  Scriplurarum  el  oraiio- 
iium ,  coiitra  tertiuin  turriin  virlutuin.  De  primo : 
c  Qui  dissipat  sepem  mordebiteum  coluber  **;  >  tle 
secundo  ;  c  Muro  tuo  inexpugnabili  circuinciiige 
nos,  Dominc  ***;>  de  lertio :  c  Eslo  nobis  Kirris  lor- 
tiiudiiiis  a  facie  iiiiniici  *.  >  In  liac  lurri  securilas 
est  ab  aquis,  quia  cxcclsa  cst ;  sed  quis  iu  ca  dc- 


**PsaI.7I.  M.itih.2.  •«  Diii.  10.  •*  Cap  5.  •*.**Cap.2l.  *•  Job  U.  ••  Ibid.  •Mliid.  -  ^ou 
2.  ••  Eccle  10.  »••  Oflic  Eccles.  •  Psal.  GO.  "  Isai.  55.  »  Mailb.  «.  •  Marc.  15.  •  Joau.  lU.  •  l.u« 
5.  'Psal.  43.  •iMacli.U.  •  ISal.  118.  '•Jon,  5.  *»  P^ai.  107.  »*ilCiir.  2.  "  Psat.  57.  *"  Ibi^ 
»•   Ibid. 


COMMBNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  Xf.  78S 

it  nilebai  ulcera  '*;  de  ftecuiido  :  c  Anima  A  superius  prxmiseraiin  codenisensa,clea(lem  caiiSji 
iquefjcia  eii  *'  ;>  dc  lerHo  :  iQux  esi  isia  qux     iw.rAl  dicens  : 


dil  per  desertum  sicui  virgula  fumi  "*  ?  i  Ecce 
irabix  laieus  sub   iiubilo   liuroiliiaiis,  justa 
poelx  '■  : 
kuei  ar$  prodetl ,  a/fert  depreaa  pudorem. 

uiiin  dicii  Sponsus :  c  Ecce  i!i  pii^cbra  es,  amici 
ecce  iu  pulchra,  oculi  lui  columbaruro  absque 
[mI  iulriosecus  laiei**\  i  Seqiiiliir  rei  Sabaqui 
r  ineeudium.  Ipse  enim  esi  rex  velienicns » 
iio  cbariiaiis;  ipse  esi  jiisiiiia  iuflauiroal.i, 
i  ihuribulum   carbonibus    vivis    plenuin  "• 

Inccfidium  iriplex  esi :  primnm  emiiiii  eitra 
conduro  reiinei  circa  sc,  leriium  eievai  supra 
rimum   esl   riciii»   correciionis ,   secunduin  n 
iae  excilaiiouis ,   teriium  divinse    dileciiouis. 
»  enim  corrigii  pcccatorem ,  secundo  se  e\ci- 

Ijborem ,  terlio  giisiai  supcrnum  saporem. 
inio  :  f  In  igue  zeli  mei  devorabilur  oronis 
**;  I  de  seciindo  :  c  Igiicm  veui  niittere  in 
n,  et  quid  vcilo  uiii  ui  arJeat  **?  i  de  teriio  : 
i ,  s;tu(  ic  Spiritus  ,  reple  iiionim  corda  flde- 
ci  tui  nmoris  in  eis  ignem  arcchde  **.  i  Ilaqiie 
iie.  id  esl  jiisiilia,  sic  refjal,  ne  proxiimim 
rtal,  ne  se  nimis  alDigni,  ne  dileclione  Dei 
i  illcctus,  ui  sui  ei  proximi  curara  posi- 
.  Pro  piiino  dixii  Job  amicis  suis»  indiscreie 
iiicrepantibus  :  i  Consideraie  semitas  Tliema, 
a  Saba  «»;  i   pro  secundo  :  c  Venii  regiiia 


Lwva  eju$  hub  capUe  meo ,  ei  dexiera  iHiu$  am- 
piexaHiur  me» 

[Tno.]  Lrrra  ejtt$,  id  esl  sacrameuta  incarna- 
lionis  et  prarseiiiiac  ejus  doiia ;  dexiera  vcro  suut 
praeiiiia  qii«  in  fliie  |iercipieni  elecii,  in  quibiit 
crii  visio  majesiatis  ei  gloria  gloridcaiae  buuiiliiaiis. 
Lacva  isia  siib  capiic  spnnsx  pouiiur ,  ut  iuterius 
his  donis  spiriliialibus  susienlelur;  dextera  vero 
super  caput,  ut  iu  patria  liouis  sieruis  reniuiie* 
reiur.  Noiandum  qiiod  spousa  priiis  peiii  osculum 
serundovenilad  Cbrisii  colloquium.  leriiobicfcsiinjt 
a:l  amplexum.  Primo  euimdliii :  c  Osculeiur  meoscu 

secunduin  n  '^  ^^'^  '"'  "*>  *  *^*''^^'^  Sf^quilur  : c  Ecce  tu  pulcUri 
cs,  ainica  mca  .1  ei  illa  :  cEcce  iu  pulclier  es,  diltcie 
ini  **,  I  ecce  colloquium.  Ilic  vero  :  Ltcva  eju$  $ub 
capile  meo,  ei  dextera  iltiu$  amplexabitur  me;  eccc 
com|dcxus.  In  osciilo  est  siguum  |iacis,  in  colloqiiio 
familiariialis,  in  amplexu  spiritalis  uniouis.  Pacis, 
qiia  dilecii  ira  ei  indignalio  excludiiur,  familiari- 
laiis«qua  secreium  voluniaiis  aperiiur ,  spirilalis 
uniouis,  qua  vehcmcns  amor  osienditur ,  el  sponsa 
cnm  spoiiso  uniis  spiritus  efficiiur.  In  Ugura  hiijiis 
coptilae ,  Jacob  Uacliel  inveniain  osciilatur»  aectin.lo 
nlloquiiur,  lerlio  iu  ejus  amplexus  rccipitur  ***. 
Sponsus  isie  Cbrislus  sponsam  Ecclesiam  oscula- 
liis  est  iu  pairiarchis,  allocutus  est  io  lcge  et 
propbeiis ,  aiuplexains  esi  exieudcns  manus  siias 


lusiriaudiresapieiiliam  S.iloinouis,*^i  ut  ab  eo  C  ^^^  ^*  '"  paiibulo  crucis.  Osculaius  est  in  pniriar- 


el  qiiomodo  se  incenderei  lervore;  pro 
«iicitur  :  c  Omnes  dc  Saba  venieni,  aurum  et 
iefereutes.ei  laudeiu  Dominoannuntiantes  *'.i 
n,scilicci  clnriiaieni  bonse  vitae,  qua  proxi- 
xemplo  docealur;  Ihusdevotioiiigetoraiionis, 
%  itnpiiignaiiir  ad  lauileiu  qua  Dous  hoiioraiur, 
i  lioiior  ct  gluria. 

me  docebit, 

R.]  Et  referlur  boc  ndvcrbinm,  ibi,  ad  hoc 
iinii',  /ur/*  ,  quo.l  praecedil.  Ac  si  dlcat :  Cum 
*ro  le  soliiiii  foi'i>,  i^i  me  (/oce(>i«  quod  anle 
bam,  ui  vidclicct  sicnt  es  ic  cognoscam ,  ei 
inc    iibi  (jfleinm    encienia    lueriiorum  meo- 


chis  quaudoab  eis  ccepii  reconcilialio»  ut  ad  Noe 
aii  posi  diluvium  :  c  Ponam  arcum  meum  in  nu« 
bibuscceli,  ei  erii  signuiu  fusdciis  *^;  1  unde  ot- 
culuin  dedii  illis  Deus  recoiiciliationis,  qnod  osien- 
dii  copia  rerum,  gratia  cvenluum  ,  snnitas  corpo- 
ruiu,  composilio  morum;  sicui  Ahrahas,  Uaac,  ct 
Jacob.  Isiud  osculum  poricndebal  illud.quod  dcdii 
Isaac  lacob  fllio  suo,  quaiido  dedit  ei  diios  haedos 
ad  corotdendam  **•  In  Jacob  Christus,  iu  Isaac  ve- 
icres  Paires,de  quibus  Chrisius  nnins  esl  sccuuduni 
carnein ,  ei  pro  cis  dnos  obiulit  bxdos;  unum, 
scilicet  carnem  suam,  similein  ctrni  peccati;  alte- 
rnn»,  scilicel  peccnia  noslra  qiiae  ipse  occidii,  dum 
carnem  suam  pro  iiobis  mactavU  iii  crnce.  Collo- 


qu:c  per  graiiain  abs  le  doii.iln  ,  et  accepi.  D  quiiim  habuii  dileclus  in  Ecclcsla.  in  lcgc  ,  ei  pro- 


iSl  quod  snbdilnr  :  Ei  ego  dabo  pocuium  de 
condito,  ViHiim  coiidituni  dicii  chariiaiem 
devoiionis,  et  aroniaiibus  b- nornin  opcrum, 
0  libi  muilum  maiogranatorum  meorum,  Ma* 
ala  -vocat  couiubernia  bonoruni  operum, 
ita  sub  ccilulis  siiutnlarum  virlutnro,  ei  cx 
icedeiis  dulcis  sunvitas,  dicitur  iiiui/iim  ma^ 
atorum ,  ei  signanler  additur  meorum ,  quia 
raiiatis  ipsius  uuila  alia  coinparantur.  Posi 
n  auiein  qnia  se  sollicitaiu  osiendit  ciica 
ionem  populi  sui,  illum  versiculum ,  quein 


pbciis;  dedil  eiiiin  eis  legcm,  in  qua  tria  osiendit 
eis  :  prohibuit  fngienda,  proposnil  cusiodieiid a « 
iu  flguris  osiendii  facieuda.  Prinium ,  sicut  est : 
c  Non  occides,  non  mcechabcris  **;  1  secundum  , 
sicut  esl :  c  Diligcs  Domiiium  Deum  iuum  ex  tolo 
corde  iuo  et  ex  tou  aiiima  iua ,  ei  ei  toia  menie 
tua  **.  I  Suni  decem  prxcepia  legis  :  quoruro  iria 
uliiina  ad  dileciionein  Dei ,  septem  prima  ad  dile- 
ctionem  proxiroi  pertineni.  In  flguris  osiendit  fa- 
cieiida  ,  sicui  locuius  esi  ad  Moyscn  de  lahernaculo 
faciendo  :  c  Vide,  inquii«omuia  faclas  seciindum 


)b  2.  •  Cnni.  5.  "*  Cani.  5.  "  Ovid,  "•  Caiil.  4.  «•  Psal,  71.  ••  Soph.  I.  *•  Lue.  12.  **  Offic. 
.  "  Job  6.  "  II  Par.  9.  "  Isai.  00.  «•'  Cani.  l.  *•  IbiJ.  ••*  Gen.  29.  *'  Gen.  9.  *•  Gen.  27. 
J.  iO.    *•  Ibid 


7g7  TUOMili:  aSTEKC.  ET  JOAN:  ALGIUM  788 

c:.ein|>br  qiiod  libi  oslcnsiiin  esl  lu  moiilc  ".i  Mons  A  sinlslruni  bracliiuin.  c  Etspeclans  bealam  spem  et 


vuiiii  ille  esi  Clirislui,  In  quo  ostensa  cst  forma 
laberniciili  spirilualis,  qui  ei  virlulibus  con- 
kiruitur  in  nobii ,  scilicet  quando  irilam  noslrain 
coiiversalioni  Clirisii  conrorinamus ;  in  prophetis 
«iiioquc  «le  Chrislo  veiitura  prxnuniiavil;  ccce 
nilloquiuin  sponsx*  ct  dilcclt.  Aniplcxus  esl  quoqiie 
cain  piissiino  aiiiplexu  cuin  inaiius  suas  in  cruce 
rxlcnilil,  ul  sponsam  ad  se  iraherel,  ei  striclu 
:ii!iple\u  spiiilualiler  sibi  univit,  juxla  illiid  :  i  Qiiod 
ntlhxrel  Deo ,  uiiiis  spirilus  cum  eo  cQlcilur  **.  i 
Ibi  1a'va  ejui  fuil  fii6  enpin  noslro,  scillccl  caro, 
i|uas  ut  aniinani  noslrain,  qua:  esl  capui,suitiuercl, 
datum  e>l  iu  preiiuin.  Deitera  ejug  aui|ilcxa>s»l  nos 
kn|icrposil;i ,  ut  sil  nobis  in  pra^nrniiu 


adTeiilum  flori»  magni  Del  ^',  »  ecee  brachiuui 
dextrum.  I>exlera  Sponsi  lenet,  deducil»  soscipil; 
tenct  cadenlcm,  deducil  ainbalanteni ,  suscipit  per- 
venicntein.  Priinum,  ne  cadat  In  tcniatione;  secnii- 
dutn ,  iie  crrct  in  viam  justitix;  leriium ,  vt  leneat 
soliutn  glorix.  De  bis  Iribus  ait  David:  c  Tenoisli 
inaiium  dexicraro  roeain »  el  in  Toluntaia  lua  de- 
duxisii  nio ,  el  cum  gloria  sucepisti  me  ^.  •  llem  de 
priuio  et  sccundo  :  c  lllie  manos  ina  dedueei  me 
ei  leiiebtl  lue  dextera  lua  ^.  »  De  lenio :  c  Adbssit 
aniina  mea  post  le»  me  soscepit  dextera  liia  ^.  • 
Priiniis  dicit  :  c  Nisi  quia  Dominus  adibvJl  me» 
pauloininus  balNtasset  in  inferiio  amlma  mea  ^. » 
lllc  :  f  Cum  cecidcrii  non  coHiJctor,  quia  Oomious 


0  vehciiiens  ainplexus,  in  quu  aqua  de  laicre,  ^  suppoult  luanuiu  soaw^^.  »  Sl  enim  cectdcrit  noo 
hanj{uis  dc  corde ,  aniina  de  corpore  cxivit!  Aqua 
legciicrationis,  sanguis  redeinplionis,  aninia  libe- 
lalionis.  llcgcncrationis ,  quia  nos  salvavil;  re- 
deniplionis ,  quia  nos  a  poteslate  diaboli  exemil; 
aiiiina  liberalionls ,  quando  descendens  ad  inferos 
|)a:rc8  eduxil.  De  prinio  :  c  Yidi  aqiiam  cgredien- 
icin  deicmplo,  a  lalcre  dexlro  :  cl  oiunes  ad  qiios 
pervcnil  aqua  ista  salvi  facli  sunt  '*;  i  dc  seiun.lo : 
fl  lit  sangniue  tcslafiieuti  tui  redeniisti  viiicios 
tiios  de  lacu  in  quo  iiou  erat  ;iqua  *^;i  de  lerllo  : 
«  Ei  0  inors  lua  ,  o  inors ,  morsus  tuiis  ero,  infcr- 
itc  *'.  I  Et  moraliier' :  Osculalur  dilectus  aniinam 
rcini^sloiie  peccaloroin  reconciliando ;  colloquitur 
ci  voluiiiatcin  suam,  idest  viam  qoa  ambulei,  aiie-  ^  ll«c  cfl  manus  de  qua  ail  Execliid  •  <  Eece 
rieudo ;  ainpleciiiur  eain  inlcr  siDistruui  brachiuni      inanus  appreheodit  ine  in  cincinno  capitia  mel ,  et 


adjiciet  ul  resorgat ,  Inio  ol  dical :  c  Dominos  lllo- 
minaiio  mea  elsalus  luea:  qiiem  lltnebo  ^T  »  Sc- 
eiiiidusdlcii:  c  Dedue  ine ,  Domine «  in  Tla  loa, 
et  Ingrediar  in  veritate  toa  ^' , »  et :  c  Emhie  loceai 
toain  ct  veritaiem  loain ,  ipsa  me  dedozenml,  rl 
adduxerunt  In  monlem  sanctom  4aom  **•  •  Taies 
inansueios  deducit  Dominus,dnde  :  c  Dedaxislir  sl^ 
ut  oinnes ,  populum  luoni  in  nianu  Moysl  ei  Aa« 
roii  ** ;  I  iie.n  :  c  Ooi  deducit  vclut  ovem  loaepb*'.» 
Tcrtius  dicii  :  c  Suscipe  ine «  Domine «  ajecnnduai 
eloquiuin  luum  et  vivam  *f ;  >  ul  poalmodaai 
dical :  c  Exahabo  te»  Domine»  qooniam  aocepisli 
mc  '^  » 


\'irtuiuin,  et  dcxlruni  supiTuarom  proniissionum 
bospciidctido.  Oscolaius  est  cos  ({ulbus  c  abundavil , 
ul  a%erlcrel  iram  suam  et  nou  accendit  oniiicui 
irain  suanj,ct  rcconlaliis  cst  quia  caro  sunt '*.  i 
Sic  cral  Pauluscuin  diccrct :  c  Fidelis  s«!ruio  cl  omni 
acccplione  digiius,  quia  Chiisius  vcnit  in  huhc 
munduiu  peccaiorcs  salvos  facere  ,  quoniui  priinus 
cgo  siim ,  qui  priuius  ful  blasphcmus  ct  persecutor 
cl  conlumeliosus,  cl  pcrsccutus  suin'Ecctesiaai  Dci, 
sc4l  miscricoriliani  conseculus  suin ,  quia  igiiomns 
fedin  iucrcJui  lalc  '^  »  Cwlioqoiuin  habcnt  cuui 
dilei.to  qiti  iuquiruiil  qua;  sil  volunias  Dci  bona,  ei 
bcne  placeiis etpcrfccla. Sic  l*auhis  qiiarcbat :  c  Do« 


clcvavit  ine  Liiter  coclum  et  lerram »  alalull  naeia 
templo  in  Jcnisalem  **••  Ecce  de  bis  trilius.  Prlmoai 
lenuii,  cum  apprehendil  in  cincinno  capiiis,  de- 
duxit ,  cum  inier  coeluin  ei  terram » levavil  scili.cet 
in  aere  ue  scrupulus  aliquis  terrae  iier  ejua  (aceret 
loriuosom;  cum  gloria  siiscepit,  quando.aialoit  b 
tcntplo  iii  Jerusalem,  quod  dicilur  vi$lo  pm. 
Iloruin  iriuin  liguram  lenuitElias.  Primi,  qoando 
fugiciis  a  facic  Jczabel,  id  est  tcnlaiionis,  obdsr- 
oiivii  pnc  uedio  subter  unam  juniperoni ;  aed  eoa 
lciiuit  Doiniiuis  ,  quia  ibi  invcnil  angclicam  conso- 
Ijtionem ;  secundi,  quando  aiubulavit  in  forlilodine 
cibidaliab  angeio  quadraginla  dieboa  elqvadra- 


inine,  ail,  quid  me  vis  faccre,"?  •  ct  Doiuinus  :  D  giuia  iioctibus;  terlii,  in  nionteDel  Iloreb  *\  Bcoe 


c  Ego,  ail,  osieiidam  tibi  quaula  o|K>rtcat  le  pati  pro 
itomine  mco  ** ;  »  ecce  colloquiuiii.  Postca  veiiitnr 
iii  aniplexos  Spousi ;  supponil  eniiu  capiii  iioslroj 
id  est  animx,  brachiuin  sinisirmn,  id  esl  viriulcs 
i;uibus  susiinetnur  iu  via ;  supponil  dexlrum  bra- 
ibium  bona  proniittcndo  in  pairla,  iinde  :  c  Lou- 
gituilo  dieruni  in  dexlera  ejus,  et  in  suiisira  cjus 
«.iviiijc  et  glbria  ^*. »  Audi  P..ulom  quoiiiodo  doce- 
Lat  vindicare  sinislruui  brachiuui  :  c  Sob^-ic,  in* 
quii,  etpie  et  jiiste  vivaiuusinhoc  sasculo  ^^;»  cH:ce 


crgo  dicitur  :  c  Longitudo  dierom  in  dexlem  cjas 
et  in  sinislra  ejus  diviiia*  et  gldria  *';  >  diYilis, 
scilicel  viriutum ,  gloria  vero  Jam  sierna ,  aed 
iiiteriiii  deleelalio  aopernorom;  Joogiloilp  vera 
dieruiii  in  dexlera ,  qiiia  sob  ombra  illioa  ^veat 
beati  in  slcrnum.  Bene  ergo  dicilor  :  Loroo  ^m 
$ub  capite  meo ,  et  dexlera  iUiui  amplemabiimr  me. 
Lseva  diciiiir  divina  correctio ,  dexiera.  in  amore 
Dei  delectaiio.  Sed  qiioniodo  flal  videamua.  Laiva 
inauus  Doniiiii  lenet  flagcilum »  dexlcra  flabeliuai. 


»•  Exo.l.  25.      "  I  Cor.  6.      »»  Exerh.  i7.      »*  Zich.  9.     ••  One.  15.      »•  Psal.  77. 
»*  Ari.  9.     »•  liiid.      *•  Prov.  5.      ^»  Tll.  %.     "  Ihid.       *•  Psal.     7i.      ♦*  Psal.    158. 
>MSal.  b5.    \M»sal.  56.    ^Psil.aC.    ^•Psal.BS.    ••  Psal.41.    ••  Psal.  76.    ••  Psal  79. 
•*  Psal.  tO.  •  Ixcih.  8.    ••  Ul  Uig.  19.    •»Prov.  5. 


•^  I  Tini.  1. 

^PsaL    6i. 
•»  PjMl-  tl^ 


7S5  C03IMfiNT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XI.  7SS 

bubiot  nidehat  ulccra  **;  de  seouiiJo  :  c  Anima  A  siiperius  pneniiserai  in  codeni  scnso,  cl  eadem  caiu^ 
luea  liqiiefacia  cil  *'  ;i  de  lerlio  :  «Qiiae  esl  ista  quae 


ilirral  diccns  : 

LfPva  ejui  ^ub  capUi  meo ,  et  dexiera  Utiui  «m- 
piexohUur  nt^. 

[Tno.]  Livva  ejui,  id  est  sacraiiienia  incarna- 
tionis  et  pra:seiitijc  ejiis  doiia ;  dexiera  vcro  suut 
praeiiiia  qiiae  in  fine  |>ercipient  electi,  in  quibus 
crit  visio  majesiatis  et  gloria  glorilicalx  liuiuiliiatis. 
L;cva  isia  suli  capitc  sponsx  poiiitur ,  ut  inierius 
liis  douis  spirilualibus  susienletur;  dextera  vero 
stiper  caput,  ut  iii  patria  bonis  aeteruis  reniuiie- 
retiir.  Nouniluin  quod  spoiisa  prius  petit  osculum 
serundovenitad  Chrisli  colloquium.  lerliohicfcstinit 
a:l  aniplexiim.  Primo  eninidiiit :  c  Osculciur  meoscu  • 
est  viciiias  corrcciionis .  secundum  «  ^o  oris  sui  •••;  •  sccundo  snquitur  :  c  Ecce  tu  pulclsra 
itationis .   terlium  divinse    diiectionis.      <^s»  »»"*»ca  mca  ,•  et  illa  :  i Ecce  tu  pulclier  es.  dilecie 

ini  **,  •  ecce  colloquiuin.  Ilic  vcro  :  Lteta  ejui  iub 
capUe  meo,  ei  dextera  iUim  amplexabUur  me;  eccc 
complcxiis.  In  osculo  est  signum  pacis,  in  colloqiiio 
raiuiliaritatis,  in  ainplexii  spiriialis  uniouis.  Pacis, 
qiia  dilocti  ira  el  indigiiatio  excluditur,  familiari- 
latiSv  qua  secrelum  voiiintatis  aperitur »  spiritalis 
uuioiiis,  qua  vehcinens  amor  osiendiiur,  ei  sponsa 
cnm  spouso  uniis  spiriius  efficitiir.  In  tigura  hujtis 
coptilae ,  Jacob  Uachel  inventain  osculatur,  secun.lo 
allo:|uiiur,  leriio  in  cjus  amplexus  rccipilur  **% 
Sponsus  iste  Ciiristus  sponsaiu  Ecclesiam  oscula- 
tiis  est  iu  pairiarchis,  alloculiis  est  io  lcge  et 
prophelis  •  ainplexatiis  est  exteiidcns  iiianus  siias 


nsoendit  per  deseriuin  sicut  virgula  fumi  *'*  ?  •  Ecce 
rex  Arabi«  laleus  sub  iiubilo  humiliiitis,  juxla 
iilul  poeix  **  : 

Si  talet  an  prodeit ,  affert  depreaa  pudorem, 

Tali  eiiiin  dicii  Spoiisus :  c  Ecce  t!i  pu^chra  es,  imica 
iiiea ;  ecce  tu  pulchra,  oculi  tui  columbarum  absque 
roquod  iulrinseciis  latet**\  •  Sequiliir  res  Saba  qui 
ilicilur  iuceudium.  Ipse  enim  est  rex  vehenicii$« 
iucendio  charita;ls ;  ipse  est  justitia  iiiflaiumaia , 
offerel  thuribulum  carbooibus  vivis  plenum  **• 
lliijus  iucecidium  triplex  esl :  priinum  emltiit  extra 
se,  secnndum  retiiiet  circa  se,  tertium  elevat  supra 
se.  Primum 
propria;  excitationis 

rrimo  cniin  corrigit  pcccalorem ,  secundo  se  e\ci- 
I  it  ad  laborem ,  tertio  gtistat  sopcrnum  saporem. 
Dc  priuio  :  c  In  igne  zeli  mei  devorabitur  omnts 
icrra  **;  i  de  seciindo  :  c  Igiicm  veni  luitiere  in 
lcrram ,  ei  quid  volo  iiiii  ut  ardeat  *'?  >  de  tertio  : 
c  Vcni ,  sant  tc  Spiriius ,  reple  luonim  corda  fide- 
liuin .  cl  tui  amoris  in  eis  ignem  arcchde  '*.  •  llaqiie 
rex  isie,  id  esi  jiuiitia,  sic  rexat,  ne  proxiiuum 
subvertal,  ne  se  iiimis  aifligat,  ne  dilectione  Dei 
•ic  sit  illccius,  ut  sui  et  proximi  curam  post- 
ponat.  Pro  piiiiio  dixit  Job  ainicis  suis»  indisrrete 
€um  increpaniibus  :  c  Cousiderate  semiias  Tliema, 
ilinera  Saba  ";  •   pro  secundo  :  c  Yenit  regiiia 


SabaaustriaudiresapieatiamSalomouis,*^!  ut  ab  eo  C  P''^  ^^  '"  patibulo  crucis.  Osculatus  est  Ib  patriar- 


disceret  qiioinodo  se  incenderet  lenrore;  pro 
lertio  .iicilur  :  c  Omnes  de  Saba  venient»  aunim  et 
ihus  defereuies.et  laudeni  Domino annuutiantes  **.• 
Aurum ,  scilicct  clariiaieni  boiiae  viiae ,  qua  proxi- 
fiius  exetnplo  docealur;  Ihusdevoiioniseioralionis, 
4|uibus  iinpingiiatiir  ad  laudein  qua  Dcus  hoiioratur, 
cui  esi  liouor  ei  gloria. 

Hi  me  docebii, 

ICah.]  Ct  rercrlur  hoc  advcrbiuin,  i7>i,  ad  hoc 
adverbiu.f,  forii,  qiio.l  prxcedil.  Ac  si  dicai :  Cuin 
inveiicro  te  solaiii  fori^,  t6i  me  (/oc«() i<  quod  ante 
nesciebam,  ut  viilcliccl  sit-ui  es  tecoguoscam,  et 
ego  luuc    libi  (jfleram   ciic;enia    meriiorum  nieo- 


chis  quandoah  eis  ccepil  reconciliatio,  ul  ad  Noo 
ail  post  diluvium  :  c  Ponam  arcuni  ineum  in  ou- 
bibuscoeli,  et  erit  signuia  fusdcris  *^;  »  uiide  ot- 
culum  dedit  illis  Deus  reconciliationiSy  quod  oslen- 
dit  copia  rerum ,  gratia  cvcnluum  ,  snnitas  corpo- 
ruin,  composiiio  morum;  sicut  Ahrahas,  Isaac,  ct 
Jarob.  Islud  osculum  porlcndebat  illud,quod  dedit 
Isaac  Jicob  fiiio  suo,  quaiido  dedit  ei  duos  liaedos 
ad  comedendom  **.  In  Jacob  Chrisius,  in  Isaac  ve- 
tcres  Palres,de  quibus  Christus  naius  est  sceuuduni 
cariiein  ,  et  pro  eis  dtios  obtulit  hxdos;  unum, 
scilicet  carnein  suam ,  siinilcin  cirni  peccati;  alte- 
ruM>,  scilicet  peccaia  iioslra  qtise  ipse  occidit,dum 
carnem  suam  pro  uobis  inaciavit  in  criice.  Collo 


ruui ,  qu.nc  per  gratiaiu  abs  te  doii.iia  ,  ei  accepi.  D  qiiium  babuit  dileclus  in  Ecclcsia ,  in  lege  ,  ei  pro- 


Hoc  esi  quod  subditur  :  Ei  ego  dabo  poculum  de 
vtico  eoudito,  Viniim  condiltmi  «licit  charitaiein 
cnelle  de\olionis,  ei  aromatibus  bnoruin  opcrum, 
at  dabo  libi  ntirsftim  malogranatorum  meorum,  Ma^ 
iogranatu  vocat  coutuberiiia  bonoruin  operuin, 
conteuta  sub  celluiis  sincularum  viriuium ,  el  cx 
eis  procedens  dulcis  suaviias,  dicilur  muttum  ma- 
iogranatorum »  et  sigiiantcr  iddilur  mcoriiiii ,  quia 
malogranaiis  ipsius  nulla  alia  coiiiparaniur.  Post 
modum  autem  quia  se  sollicilam  oslendit  circa 
sorvaiionem  populi  sui,  illum  Tcrsicuhim ,  queni 


plictis;  dedil  enim  eis  legcin,  in  qtia  iria  osiendit 
eis  :  prohibuit  fugienda,  proposuil  cosiodieiida « 
iu  figuris  osieudit  facienda.  Priiiium ,  sicut  est : 
c  Non  occides,  non  moechabcris  **;  >  secundum  , 
sicut  csi :  c  Diligcs  Doiuinum  Deum  tuum  cx  toto 
corde  luo  et  ei  tou  aninia  tua ,  et  ex  loia  menie 
tua  **.  •  Sunt  decem  prxcepta  legis  :  quorum  Iria 
uliiina  ad  dileclionem  Dei ,  sepiem  prinia  ad  dilo- 
clionem  proximi  pertineut.  In  figuris  ostendit  fa- 
cieiida  ,  sicut  iocuius  esi  ad  lloyscn  de  labernaculo 
faciendo  :  c  Vide,  inquit,omnia  facias  secuudum 


*•  Job  2.  •  Cant.  5.  "*  Cant.  5.  •"  Ovid.  "•  Canl.  4.  «*  Psal.  71.  *•  Soph.  I.  *•  Lue.  12.  **  Offic. 
Fr.  Ic>.  "  Job  G.  "  II  Par.  9.  "  Isai.  60.  «•*  Cani.  I.  *•  IbiJ.  •••  Gen.  So.  *'  Gcn.  9.  **  Gen.  «7. 
••  ExoJ.  iO.    *•  Ibid 


791 


THOM.€  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


79S 


de  lerra  sua.et  spicas  colligcbat  in  agro  Booz,  uiide  A  lia»  saplentia.  Prinium  Cbrlstianam  iofltraii  mili* 


et  ipsaeiNoemi  pasccreiitur,  et  sic  posinioiJuin  me- 
riiit  pcrveiiire  ad  conjugiuin  Booz  *',  id  est  aJ  con- 
li*m|iluiioncm  sponsi.  Prtmo  ilaque  niiiina  a  se  ipsa 
iiiscitaia,  primo  cgiediliir  n  conieinplaiione  cocle- 
siiuin  nd  meditationfin  Scriptur.iruin  ,  sccundo  ad 
menioriani  suorum  delictorum ,  tcrlio  aJ  coinpas* 
bioncm  proxiinoniin.  Indo  progreditur  ad  agendam 
furam  eorum,  qiiod  per  simile  paiel,  cuin  aliquis 
egrcdilura  lljalanio  in  domuin,a  doino  in  porticum, 
u  poriicu  in  vicum ,  a  vico  in  ngnim.  Egreditur 
iianique  a  coclesiinin  contemplatione,  ad  Scripinras 
quasi  in  ttralamuin,  inde  in  doinuin,  id  est  in  memo- 
riatn  delictoruin;  inde  ad  proxitnorum  coinpassio- 
nem  ,  quusi  in  vicuin ;   itide  ad  agendain  curam 


tiam,  secundum  scrutatui  conscienliaoi »  leniam 
alacres  facil  ad  paiicntiam.  Primumcibal  panoTii», 
ne  per  fcnestras  ingredialur ;  sccundum  pane  iniel- 
iigenii.-c ,  ne  conscieniia  lenebris  ignorantiae  intol- 
vatur;  tcrliuin  aqua  sapientix  |K)tal,  nl  dulcedine 
sapientiae  afliiiatur.  De  priino  :  f  En  leclulum  Sj- 
iomonis  sexag*iita  fortes  ainbiunl  de  fortissimis 
Israel  *^  i  pro  secundo  :  <  Si  ignoras  te «  o  pulchra 
inter  mulieres ,  egredere ,  ct  abi  post  vcstigia  gre- 
gum*'.i  iiein  :  cOstende  mibi  raciem  luani,  sonet 
vox  lua  in  anribus  meis  *';i  de  lerlio  :  cSub  unibra 
illlns  quem  desiderabain  seJi,  ei  rrncins  tjiis  dulcis 
guUuri  n)eo*\>  Chrislus  cst  hxc  aibor.  Sub  unibra 
illius  sunuts,   ul  nb  .tsiu   mnndanae  tribulalionis 


edruin,  qnasi  in  agruin.  In  coiileinplalione  sola  qnie-  B  iilaesos  nos  custodiai  rructns  cjus,  id  est  ceria  rciri- 


fcinius.  In  caelcrisiaboratnns;  in  inedimtione  eniin 
Scripturaiuni  laboraintts ,  tiincntes  nc  pr^mia  ju* 
kioniin  aniitiaintia;  in  nietnoria  dcliciorum  laboran- 
tcs  geniimus,  ne  condemnati  hinins;  in  compassione 
pruxin.ornin ,  labor  esl  cordis;  in  agenda  cnra  co- 
ruin;  laborest  operis.  In  uno  nioneinur,  in  alio  do- 
ccmnr,  iii  leriio  movcmur.  in  qnnrto  mcrcinur.  Mo- 
lictSciiptura  qnid  agcre  debeainus;  docct  inen.uria 
delicli,  ul  poenilcaniu&;  inovemnr  conipassione,  ut 
d.iigaii.us.  Per  opus  veroboiiuin  increinnr,  ut  nobis 
qni  aliis  succuriimus,  succurrnt.  Occurrit  niilii  ille 
paier,  qni  cgressus  csl  in  occursnm  niit  sui  pro- 


buiio  nobiscum  dnliis,  ul  snpor  ejns  a  nobis  gusla. 
lus,  ad  vuluntario  paiiendum  r.os  invitat.  Esl  autcui 
circuinspeciio  lioininis,  cst  cir<.unispecttu  8pirili.s, 
est  circumspectio  Dci.  Prinia  cst  conlra  lenipon- 
lium  iiicommoda,  secunda  coiitra  vitiorum  arga- 
inciita,  lerlia  contra  divinl  amoris  impedinienLi. 
Ptiinuin  ne  qnis  lcmporalibus  nbui.aiur;  secniiduu:, 
ne  virius  vilioruin  siiniliiudiiie  decipiatur;  lcrtiui», 
nedileciio  in  nobis  minunlur.  In  priina  videuduni 
est,  quia  sunt  quidam.  qui  divitiae  tam  tcmporalei 
quain  spirituales  maie  acquirunl,  innle  expe:idnnl, 
ct  cum  diilore  ninittunt.  Inde  vcnial  in  exeinpluiii 
Acbar  filius  Cbarini,  qni  mnle  tnlii  rcguiam  ati- 


digi  '*;  a  longe  venienlem  videt,  occnrril,  ampletti- 

tur,  occidit  vilnlnin  s.iginatnin ,  ordinal  cborum ,  r  tcnin,  siclos   argenti ,  cblamidem  vaiile  boiiam  lie 

syinpboniain  tangii.  Sic  pius  pnier  a  conteniplatione      anatbemalc  Joricbo  **.  Blale  usus  est  abscoiidens  iii 


rsvertitnr  ob  curani  pecc.ituris  ad  pceniicnliani  re- 
vartcniis ;  a  longe  veiiienteni  vidct  compaliendo, 
occurrit  indnlgendo,  ninpleclitur  ratniliarem  sibi  fa- 
ciiMitio;  ociidii  viiuluin  ,  carnis  morliricaiionem 
jirxdicaiido.  Instrunienla  tangit  inortim  concordiam 
ct  nnitaietn  docendo.  Inviiat  igilnr  pictas  desperan- 
letn,  trahil  chariiasinvitaiuin,  iractuin  mtscricordia 
pacal,  hilaiiias  sccurutn  reddit ,  alfabilitas  fainilia- 
rcin,  famiiiaritns  secreiuin  apcrit,  apertio  secrelo- 
rnin  aniiciliatn  servat,  prxdicaiio  iiislruil ,  inoiuin 
concordia  facit  amicuin  proxinio ,  humilitas  Deo. 
lijec  csl  igitur  causa  neccssaria  qua  se  sponsa  vult 
snscitari. 


lerra ;  cum  dolore  amisit  lapidains  pro  eis  ;  in  re- 
gula  aurea  signalur  sapientia,  qua  |K)lest  aJiis  pro- 
ficere;  in  argcnto  cloqiteiiiia  ,  qnn  polcst  insiruere; 
in  chlamide  honesta  conversalio,  ad  quani  polc&t 
aiios  inviiarc. 

Scqu  lur  circnmspcclio  spirilns.  In  Canticis  di- 
ciiur  :  f  En  lcciuinni  Salomonis  scxaginla  fortes  ani- 
biunt  dc  forlissiniis  Israel  **.  i  Lectulus  isie  esl aniii:.i 
Jusii,  qnam  fortes  anibiniiNienentcs  glndios,  ad  bell» 
dociissiini  *'',  iPriniuin  ut nullns  locus  rclinqnatursi  tf 
custoJia  ;  sccundum,  ul  repeilaiur  tentationum  m»- 
lesiia;  lcrlium,  ne  sil  pugnandi  ignoranlia.  Forioi 
isti  sniii  scnsus  inieriores,  qni  ambiunt  muruni  \ir- 


Tunc  inagnopere  laborandum  cst,  a>I  itivestignn-  ^  tuiuni  assidua  vi;;ilaiitia,  sicut  iu  Esdri   :    t  Po- 


datn  illam  qnietenia  qna  spoiisn  pruhiiietur  excilari. 
Priino  ergo  habenda  cstcircuinspeciionis  vigilanlia, 
secundo  profectns  in  jnsiiiia ,  tertio  invcnieiur  illa 
icqnies  qnre  est  s.npienlia.  Priinum,  iil  sibietaliis 
inachinameiila  diaboli  provideal;  secunduin,  ut  sibi 
proficiat,  et  alios  promoveat;  in  teriio  se  (otuni  Deo 
cxbibeal.  Ilunc  ascensuin  nobis  oslcndit  sapiens 
ille,  quamvis  ordine  iransverso,  ail  enim  :  ibealns 
vir  qni  in  snpientia  niorabiiur,  ct  qui  iii  jnsiiiia  me- 
dilabitur,  ei  in  scnsu  cogilabit  circunispectioneni 
Dei  **.!  Tria  praeposita  sunl  :  circuinspeciio,  jusli- 


suerunt,  ait ,  cusiodcs,  uiiusqnisqiie  circa  doinuui 
snnni ,  de  habilaiorilnis  Jerusalem  **,i  ut  dicatur: 
c  Super  muros  tuos,  Jerusalein,conslilui  cusiodes**.i 
isii  sunt  tenenies  gladiuni  conlra  viiiorum  machi- 
namenia  :  gladium  snoer  fcinur,  contra  carnis  vo* 
luplalein;  gladiuin  iii  manu,  contra  mundi  vaniia- 
tein ;  gladiuin  in  ore,  ut  oralione  pugiivnt  ('onir.i 
diaboli  maligiiiiatein.  De  primo  :  «Accingcre  gladio 
tuo  snper  retnur  luuin,  potcntissinie  ^**;i  desecniido : 
I  Giadii  aiicipiicsin  inanibns  eorum  *;  i  de  terlio : 
c  Gladiuin  spiritus  quud  est  verbum  Dei  *.•  De  hii 


•••  Rnih  4.      ••  Lnc.  15.      ••  Ec<li.  14.      *«  Cnni.  3.      •*  Cnnt.  4.     *>Canl.2.      *^  Ibid.     ^»  Josuo  7, 
••Cani.S.        •Mbid.      ♦Ml  Ebdr.   4.      **  Isai.  02.     »*<»  Psai    44.     »  Psal.   U9.    *  Ephes.  tj. 


793  CO\LMEXT.  IN  CiNTICA  CANTIC.  —  Llll.  XJI.  794 

aUPaiiiiis  :  c  Araia  miliiKC  iiostr.x  non  carnnlia  seJ  A  tiatur  ".  Tcrtia  estspoiisa  dcCanticis,  qiisiuosciilo 


poleiitia  Deo  '.i  Gladium  liabclmt  siipcr  fenuir  ille 
qui  occidit  Agag  piiiguissiinuin;  in  iiianu  fllj  Urael, 
qui  una  nianii  lencljanl  gl;Mlium,  alia  iocabaiil  l:i* 
pidi'm.  In  Apocaljrpsi  ^  :  clllc  qui  se*lebat  in  inaje- 
kiiiet  babebat  gladiuin  in  ore.i  Pro  circnmi^pcciione 
crant  aniinalia  pleiia  oculis  ante  et  rctro.  Pro  scru- 
puloconscieutiasjuLclur  ufferri  ad  cjus  p'*ciusculuin 
et  vitalia,  qiiod  pertinct  ad  jusiiiiani.  Pro  purilate 
et  sinccritaie  sapieniix*  siuiila  frisa  olco.  Sed  nunc 
aj(amus  de  conscieiitia  :  esl  jnsiiiia  bona,est  et  uiala. 
Dona  triplci  est :  esl  euim  bona  ,  est  secura,  cs( 
gloriosa.  Priiua  cst  sana  ,^  secunda  sereua  ,  lertia 
aiuoeua.  Saua,  quia  terininusab  iniquitalc;  screiia, 
quia  cxeinpta  a  uiundanae  sollicitndinis  pravitale ; 


spoiisi  et  amplcxibus  dclectalur  ^\  Aqua  sa|iieutia: 
volebat  se  poiari  quamlo  diccbat : 

Da  foiilem  luslrare  boni,  da  Inee  reperia^ 
In  U  eompuuoi  aiiimi  defigere  vi$u». 
Atque  luo  splendore  mica,  tu  namque  $erenum : 
Tu  requie%  teterna  piis^  le  cernere  fiiin, 

Ergo  c  bealus  vir  qni  in  sapicntia  moraLiiur  **,>  at 
ibi  quiescat  et  di<*at  Sponsus  :  Solite  suscltare  eam, 
\QQ  donec  ipsa  velit.  In  circuinsptctionc  crgo 
cportet  vigiLirc,  in  sapieniia'  peiisarc,  in  justiiia 
invigilare.  Donec  ipsa  veiit :  in  circunispectione  vult 
evigilari,  quando  imininei  tentationis  gravitas;  in 
justitia»  qnando  apparet  ulilitas;  in  snpientia  va- 
care ,  quando  pingnescit  devota  suavilas.  Quando 


amueua,  qnia  jam  versatur  in  angclorum  jucundi-  B  crgo  dicilur  :  Se  susciietis  eam  neque  enigilare  fw 


tate.  Iii  qua  quiescil  Spoiisa,  de  qua  dicilur  :  Se 
evi^iiare  faciatis  eam  donec  ipsa  velit,  De  prima  : 
cPleniuiJo  Icgisest  cbariias  '-'.i  Dc  corJe  puro,  est 
conscieniia  bona.  De  secunda  Job  :  cKcce  in  ca*lo 
lestis  nieus,  ct  conscius  ineus  in  eiceUis^i  De  ter- 
tii  :  c  Gloria  noslra  bxc  est,  leslimonium  conscien- 
tix  iiostrx'.i  Priiua  dicit;  cLavipcde^  meos,  quo- 
luodo  inquinabo  illos  *?i  secunda  dicit  :  cLectulus 
iioster  floridus  ^**;i  tertia :  cEgo  dorinio  etcor  ineum 
vigiiat*^!  Piima  est  niulier  dc  qua  dicitur  in  iege  : 
cCuin  ceperiscapiivain,  si  placiierittibi,  radet  onincs 
pilos  caniis  siiae,  postea  duces  cam  uxorein  *'.i  Se- 
iuiida  e:»t  inulier  roilis  apud  Saloinonein :  qiix  pro- 
videi  douiui  su« ,  et  viro  suo  texens  vesteiu  nego- 


ciatis  :  repriuiitur  subditonim  importuuitas»  Si^oiiiJS 
reservatur  contemplationis  sutvitas  •  Deo,  ut  lau- 
delurejus  a  sponsa  majestast  ut  rescrvctur  omuibnt 
regni  jucunditas;  ad  quam  nos  perdueat  Domiuus 
uuster  Jesus  Cbristus,  cui  bonor  est  et  gloria  in  sse- 
cula  8aicub>ruin.  Anicn. 

Lceva  ejutsub  capite  meo  et  dextera  iliius  amplexu'- 
bitur  ine. 

[CARD.]FiIiusquoque  videns  cam  tani  convenicn* 
tcr  solliciiain,  qiiia  ipsain  sollicitari  non  oporlet, 
sub  eodein  sensu,  et  cx  eadem  causa  repctit  illii..i 
versiculum  supradictum  :  Adjuro  voi,  liiiieJernsaleK'^ 
ne  susciietis ,  neque  evigilare  faciatis  dilectam ,  Monec 
ifsa  veiit.  Sequitur  : 


LIBER  DUODECIMUS. 


Quag  est  u/a  quof  ascendit  de  deserto,  deliciis  af-  C 
flnens^  iititixa  supcr  diiectum  suuin  ? 

ITiio.]  Ascendit  Eccle»ia  gcuiiuin  de  deserlo,  quia 
qux  piurimo  tciiipure  fucrat  a  Dco  dcrclicta,  jam  (1- 
dei  et  boni  operis  gradibus  proricicniibus  ad  ejus 
gratiain  pcr^euit.  Unde  praeditil  Isaias  :  c  La;tabi- 
tur  descria  ct  invia»  et  exsultabit  solitndo,  cl  flo- 
rebit  qiinsi  Iiliuin*^,i  illis  alQuens  deliciis  dequibus 
supra  di.xit  dileclus  :  c  Ouam  pulclira  es  el  quain 
dccora,  cliaiissima,  iu  deliciis**?  i  id  estindeside* 
riis  vit^cuelestis.  Merilo  innixa  super  dilectum  suum, 
sine  quo  uon  soluin  ad  siiperiia  ascendere,  sed  iiec 
resurgere  valebat ;  boc  clamat  Judaia  adiiiiranscoii- 
ver»ionein  geiiliuin.  Tria  sunt  genera  deliciaruin  : 
suni  eiiini  delicix*  tcmporales,  suiit  spiriluaics,  suut 
coelcstcs.  Prinue  sunt  sa.'culariuin  vei  carualiuin,  " 
sccnndx  rcligiosoruni,  leriijc  beatorum.  Priiiix  iiaiii- 
que  $>ual  boua  qiix  boiuiiies  sibi  assuuiiiiit  iii  ustiin 
vel  ubusioucm,  sccundx   suiit  virtulcs  vel  ca  quje 


sunt  circa  coniemp.ntioncm,  terii;e  f.iciunt  perfccta 
felicem.  Priiiiis  abutuntur  illi  c  qiiorum  Deus  ven- 
ter  est  et  gloria  in  coufiisionc  ipsoruni  **;  i  secuii- 
dis  uiunlur  bi  qui  qiiae  sursuni  sunt  qux*runt,  quje 
sursiiiu  suiil  sapiuiit  **.  Isli  alios  accenduul.  Utid'' 
la  Virgo  acieiidit,  asccudit,  excedit ;  acccndit  lc- 
pidos,  asccndit  coelus,  cxcedit  angclos;  tepidos 
cliariiate,  cobIos  sanctit.ile,  angelos  dignitaie.  Pro 
priino  dicitur  :  c  Sancia  Mnria,  succurre  niiseris, 
juva  pusillanimes,  refove  flebiles'^ ;  c  uiide  dicilur: 
c  Eiecta  ut  sol  *',  »  quse  ascentlit ;  itetn  :  c  Odor 
vcstinienlorum  itioruin  sicutodor  thuris".  »  De  se- 
cundo  :  t  llodie  Virgo  Maria  ccelos  nscendii  '^.  »  Dn 
tertio:  t  Eialtaia  es»  saiicia  Dei  gcnitrii,  supcr 
clioios  angeloruni  **.  »  Teriiis  uientur  bi  qul  c  ine- 
briabuntur  ab  uberlate  doinus  Dei  *';  i  ubi  mandu- 
cabit  bo  iso  paiiein  angelorum  *^.  Priinae  efDuuul, 
secuiidx*  aflluuul,  tertix  coufluunt.  Consideremiis 
igiiur  do  priuiis;  ipsx  eniin  sunt  in  carnis  cura,  in 


MlCor.  10.     ^C.ip  I.      ».«  Roui.  13. 
«»  L  V.  li.        "    ivsov.  51.      *♦   Cani.  1. 
»*  Colos.  3.      «•  Ollic.  Eccl.     "  Cani.  4. 
Lccies. 


Mob.  16.    Ml   Cor.  I.      •  Canl.  5.    ••Catit.  i.     "  Cnnt.  5. 

«•Eeeli.  li.       »«-»Ms.ii.  35.      *•  Canl.    7.       *»  Pbilipp.  3. 

*'  Ci.nL  9.     "  Oflic.  Ecclcs.     •»  Ibid-  ••  Psal.  55.     *'  Oflic. 


795  TIlOMif:  CISTERC. 

diTUi&rum  aflDuciUin,  iii  poUntia,  in  scicnlia,  iii  no- 
bililalis  gloria.  Dc  liis  ailSapi.*ns  .  c  Qtii  dclicalc 
nulril  scrvuin  ftuuin  ab  adolcsccniia,  poslea  scnliet 
cuni  coiiluniaccin  *' ;  i  ct  Job  :  c  Suni  qui  delicias 
cssc  in  s|iinis  com|ml.-tnt**.i  Dc  cura  carnis  ait  Apo* 
stolus :  f  Non  iu  conicssaiiouibus  ei  ebricialibiis,  iion 
in  cubilibus  ct  inipudiciliis  **;  i  liis  uluniur  qiii 
t  tcncntiymi  anuiii  et  cilbaram  etgaudentadsonituin 
organi,  diicuiit  in  bonis  dics  suos,  et  In  puncio  ad 
infernuin  descenJuiv^'^i  lli  dicunt :  <  Yenile,  tm- 
pleamus  nos  vino  et  unguentis  preiiosis,  non  prae- 
tercat  nus  flos  temporis,  coroneinus  iios  rosis  aiiic- 
quani  inarcescant  '*;  i  isti  non  recolunt  quia  c  oni- 
nis  caro  fcnum,  ct  omnis  glorla  cjus  qnasi  flos  fe- 
ui  ** ;  1  qiiibus  ait  Isaias  :  c  Subier  te  stcrnciur 
tinca,ctopcrinientuin  tuuinerunt  vcrincs*^i  De  di- 
vitiis  ait  Apostolus  :  c  Divitibus  biijns  svculi  pnc- 
cipe,  nil  altuin  saperc,  nec  sperare  in  incerto  divi- 
tiaruin**.  i — c  Diviiias,  ait  sapicns,  siiic  dixilum 
essc,  tu  vero  virlutes  pnvrcr  diviiiis  ;  i  quia  c  dor- 
inierunt  soninum  suuin  ct  uibil  invenerunt  onuies 
viri  divitiaruin  in  inanibus  suis'*.i  rro|[)ierea  c  di- 
vitis  si  aflluaiit,  nolite  cor  appoiiere  "  ; » ipsx  cnitn 
in  vita  aflliguni,  in  moiic  rclinquunt,  posl  moricin 
bomiiicin  a  regno  eicludunt.  De  duobus  primis  aii 
Dociius  '* : 

Quamvu  flueuU  divei  auri  gurgite 
Non  expleiurai  cogal  avarui  opei, 

Ontetf/ue  baccii  coUa  rubri  liuorii^ 
Arvuque  ceuteno  icindiit  opiina  bove  : 

Nun  cura  mordux  daerit  iuperttitemf 
Defunctuiuiine  levet  non  comitan.ur  opei, 

^  tertio  ait  Salvator  :  c  Faciliui  csi  canieiuin  pcr 

foramcn  acus  iransirc,  quam  divilcm  inlrare  in  rc- 

gnum  coelorum  **.  i  Divitix 

Tiirpt  fregerunt  iojcnla  luxu^ 
Diviliii  alitur  luxuriotui  amor  ^. 

Est  poienlia  qux  displicel,  ct  est  potcntia  qux  Dco 
pbiccl;  displicci  illa  in  qua  boino  gloriaiur  ei  op- 
priinii  alios,  unde  :  c  Qiiid  gloriaris  in  maliiia,  qui 
potciis  es  iniquilate  ^^  i  Gloriar,  iiiquam,  scd 

.     •    Kulla  polen:ia  longa  eU, 
:iit  poeia^-*.  Qiiia  Doniinus  c  dcposuii  potontcs  dc  scdc 

■ 

cl  cxaliavii  bumiles^*.  i  Tu  auteiu superbu^»  poiens, 

c  proptcrea  Deus  desiruei  lc  in  niiein,  cvcilci  tect 

cmigrabii  ie  de  laberiiaculo  iiio  ^'.  i  Audi  alitiin 

sapientcm  :  c  llorrcnde  ct  cilo  .npparebii  vubis,  iis 

qui  prxsuni  judiciiim  durissimum  flei  ^^.illuiDilibns 

Gonccdiiiir  iuis«:ricoriIia,  <  poiciilcs  auteni  poieiiicr 

iormenla  paliciitur^*.i  Alia  csi  poict>tas  qii.x  placci 

l><!0.  Deus.  inquil,  polcnics  noii  abjicii  cuin  ct  ii^se 

sit  poiens.  Sed  qualcs  ?  Atidi  pliilosopbitm^*: 

Qui  ie  volet  fite  potcntem, 
Animoi  domet  iile  ferocet^ 


ET  JOAN.  ALGRIM  ?3« 

A  Etenim  Ucet  I  ndica  longe 

Tellui  tna  jura  tremiicat^ 
Kt  iertial  uUima  Tnule; 
Tamen  atrm  peUere  curai^ 
iliteriuque  fugare  guereiai 
Aoii  poite^  potentia  non  eif. 

c  Infirin»  mundi  elej^ii  Deiis,  ut  conrundal  f%irtia*^« 

Ludit  in  humanii  divina  potentia  rebnt. 
Et  certam  pr^JSiem  vix  habet  hora  fidem* 

liem  est  scicnlia  qiix  displicet  Deo.  Et  tapientcs 
suiit  qiiidani,  ut  faciant  mala.  Non  est  sapieolia  ista 
desursum  dcscendeiis,  scd  terreiia,  animalis,  diabu- 
lica.  Per  terrcnam  tciiiporalia  niinis  appetantur, 
I>er  anitnale:ii  iii  volupiatein  caro  resolvitur,  per 
diabolicam  Deus  ei  p.iuperes  iiijuriis  opprimiiDiar. 
Prinia  est  conlra  spiriiualem  pjiupcrtatcm,  se- 

^  cunda  contra  sobriciatcm,  tcriia  contra  cbaritaletti. 
Cuin  iuterrogarct  Doin:uus  tertio  Peiruin,  utniiu 
aniaret  eutn  ^,  trcs  iiobis  gradus  ostc.ndit  cbaritati». 
Est  ciilm  charitas  insoporabilis,  csl  cbarltas  insc* 
parabilis,  est  cbariias  insupetabilis.  De  priiiin : 
c  Ego  doraiio  ct  cor  mcuin  vigilai**;f  ct  :c  \igJao 
ct  staic  in  fidc,  virili.cr  agiic  ci  confoi  tainini ;  om- 
nia  vestra  in  cbarilate  nani  **.  i  Dc  secuiida:  c  Quii 
iios  separabii  a  cbariiale  Ciiristi  '*?  »  De  tenia  : 
c  lixc  cst  vcra  rratcrnilas  qux  iion  potnit  violan 
rcrtamii:e.i  Itcm :  c  Occidi  possuu\  flccti  iieqiieaiit.i 
Priiiia  cst  insoporabilis ,  quii  excilalur  fliimulii 
languoris ;  sccunda  insiipcrabilis ,  quia  ligaiur  via- 
culis  dulcoris ;  icriia   iiisupcrabllis ,  quia  robora!ur 

^  incendio  fervoris.  Dc  pritno  :  c  Filiue  Jcrusalem, 
nunliale  dilcclo  quia  aii:ore  laiigueo  **  ;  »  de  se- 
cuiiilo  :  c  Trabe  me  post  te»  currcmus  in  oJore  uu- 
gtienlorum  iuorum  '*.  i — t  Spiritus  ciiiiu  .tuus  sif- 
|>er  iiiel  dulcis ;  ct  bxrcdiias  ttia  supcr  mcl  et  f4- 
vuui  *^  '*.  I  Dc  teriio :  Lampadei  ejut  lampodee  ignit 
atque  flammarnm,  lu  priino,  sicul  supra  dxiurn 
cst,  tres  b;«bet  auiina  sulliciludincs,  quae  a  solli- 
cisuilitiibiis  inunJi  eatn  trabunl.  Tiiiiei  ciiim  fe- 
diiaieni,  vilitalcin  ,  levitaicm;  fediiatem  impuriia- 
tis,  viliialcm  paupcrlalis,  lcvitatcm  instabiliuiii. 
I*riuiutn  ne  dilcctus  recedai  propler  pccc::tun  , 
sccuiidutn  iie  iiidignetur  redire  prupler  iuopiam  vir- 
iuiuin,  leriiuin  iic  cx  dilaiione  prxinii  cadat  in  it- 
diuui.  lu  priino  dicct :  c  liifixiis  siim  in  limo  pro- 

D  ruiitli,  ci  tuin  csi  substaniia  '*  ;  i  in  secundo  : 
<  Yciiii  Doniiiuis  ad  ar!iorein  fici,  in  qiia  praesutiiit 
fi^uciuin.  ci  iioii  invciiicns.  inaledixit  ei,  ei  ststiiu 
ai'uil*^;i  de  lcriio  dicluiu  est  :  Cuin  c  asceiiduul  atl 
coelos,!  supcriia  pra;iuia  cx|>cciaiiiIo,  cct  descendunt 
usquc  ad  alijssos,  i  longa  expeciaiione  fatigando ; 
c  auiina  eoriini  iii  in:jlis  iabesccbat  **,  i  prae  txdiu, 
qiiia  <  spcs  qtix  difl^irlur,  aflligiiaiiimain*'.» 

.     .     .  Anima  dum  regna  fulura 
Concipll,  ct  lougo  contumii  gaudia  voto. 


3.     »'Jt)b4l.      ••S.-vp.  2.      »M>.i.    4i).      "   Isa.    U.*    "  I  Tiui. «. 
(.  philot.,  lih.  111.  tiicir.  7»       "  M.tilli.  19.      *•  Ovi.l.     *»  l»sil.  51. 

V     i^v  <•  Km     ■■•.  i  LA    i\ •         fk.     .     I       ..I.  ;f...        I:i.        ...       .. ._     C 


•*  Prov.  20.      ••  Jub  30.     »•  Roiu.  13. 

•*  Psal.75.     »^  ?sal.   fii.      "  DecontoL  , _  

*'  Ovi.I.  ^•Luc.  1.  *•  i>sal.  fil.  *^  Sap.  G.  *»  tbi>I.  *«  IJoci.  De  consol.  philot.,\\\K  iii.  iiiHr.  5. 
*MCor.  i.  ••Joaii.  21.  ^M'...»'.  5.  »M  Cor.  iO.  »»  Uo:u.  55.  "Caiit.i  "  Caiil.  I.  »'  Llccli.  «i. 
••-  Psal.  IJ8.     •'  .Malil!.  21.     ^"  IV^al.  lOG.     ""  l»n)V.i3. 


793  COM.MENT.  IN  CiNTICA  CANTIC.  —  UB.  XJI.  794 

altrauliis  :  c  Ara:a  iniliihc  iiostrne  non  carnnlia  seJ  A  liatur".  Tcrlia  estspoiisa  dcCan(icis,qiisiuosculo 


poletitia  Deo  '.•  Giadium  liabcliitl  supcr  femnr  ille 
qui  occidit  .\gng  pinguissimum;  in  iiiann  fll.i  Urael, 
qui  una  inauu  lencljant  gladium,  alia  iocabant  la* 
pidiMU.  In  Apocaljrpsi  ^  :  clllo  qni  seJebat  in  lUMJe- 
»iaie»  babebat  gladiuni  in  ore.i  Pro  circnim^pcciione 
crant  animalia  plena  ocutis  ante  e(  rctro.  Pio  scru- 
|iuloconscientia;juLctur  afferri  ad  cjus  poctusculum 
ei  vitalia,  quod  pertinct  ad  justiiiam.  Pro  purilate 
et  sinccritaie  sapieniix*  simila  frixa  olco.  Sed  nunc 
ajfamus  de  conscientia  :  est  jiisiitia  boiia,est  et  uiala. 
Iloiia  iriptcx  esi :  es(  euim  bona  ,  esi  secura,  cst 
gloriosa.  Priiua  est  sana  ,^  secunda  serena  »  tertit 
aiiioeua.  Saua,  quia  terminusab  iniquitalc;  screna, 
(|uia  cxetnpta  a  mundanac  sollicitudinis  pravitate; 


spoiisi  et  amplcxibus  dclectaiur  *\  Aqui  sa|»ieiuia: 
volebat  se  poiari  quando  diccbat : 

Da  fontem  luHrare  boni,  da  luce  reperiOf 
In  le  eoHipuuoi  animi  defigete  ti$u», 
Atque  luo  splendore  micQt  tu  namque  terenum : 
Tu  requiei  teterna  piii^  le  cernere  finii, 

Ergo  c  beatus  vir  qui  in  sapicntia  nioraUitur  *%>  at 
ibi  quiescatet  dirat  Spoiisus  :  Ao/i(e  iuicltare  oam^ 
\QQ  donec  ipia  velit,  In  circumsptclionc  crgo 
cporiet  vigiUrc,  in  sapienlia*  peiisarc,  in  juslitia 
invigilare.  Donec  ipia  vetit :  in  circums|iectione  vult 
evigilari,  quando  iniininet  tentatiouis  gravitas;  iu 
justitiai  qiiando  apparet  ulilitas;  in  inpientia  ti* 
care ,  quaudo  pingnescit  devota  suaviias.  Quando 


aiuueua,  qiiia  jam  versatur  in  angclorum  jucundi-  B  «"^«o  <i»<^»*"«'  -  *^'«  •uicitetii  eam  neque  emgilare  fu- 


tate.  Iii  qua  qitiescii  Sponsa,  de  qua  dicitur  :  ^fe 
etitfitare  faciatis  eam  donec  ipia  velit,  De  prima  : 
cPleniiudo  lcgisest  cbariias  '-'.i  Dc  corde  puro,  est 
coiiscieniia  bona.  De  secunda  Job  :  cKcce  in  ca^lo 
lestis  meus,  ct  conscius  ineus  in  exccUis^i  De  ter* 
tii  :  c  Gloria  nosira  bnec  est,  testimonium  coiiscien- 
tix  noslrx*.f  Piima  dicit;  c  Lavipcde»  meos,  quo- 
uiodo  inquinabo  illos  *?i  secunda  dicit  :  cLectulus 
noster  floridus  ^**;i  lertia :  cEgo  donnio  etcor  iiieum 
\igilat^*.i  Priina  est  niuiier  dc  qua  dicilur  in  lege  : 
cCum  ceperiscaptivam,  si  placueritiibi,  radet  oinncs 
pilos  caniis  siiae,  posiea  duces  cam  uxorem  *'.i  Se* 
iuiida  Cbt  mulier  roilis  apud  Salomonem ;  qux  pro- 
videi  domui  su;e ,  et  viro  suo  texens  vesteiu  nego- 


ciaiii  :  reprimitur  subditonim  importunitas,  Si^oiius 
reservatur  contemplationis  sutvitas ,  Deo,  ut  lau- 
deiurejus  a  sponsa  majestast  ut  rescrvctur  omuibtts 
regni  jucunditas;  ad  quatn  nos  perdueat  Domiuus 
uusier  Jesus  Cbristus,  cui  bonor  esi  et  gloria  in  sae- 
cula  fta!cub>ruin.  Anicn. 

Lceva  ejuaub  capiie  meo  et  dexiera  illiui  ampUxa^ 
bitur  me. 

[CARD.lFiliusquoqiie  videns  ea:n  tam  convenion- 
tcr  sollicitam,  qtiia  ipsam  sollicitari  non  oporlet, 
sub  eodein  sensu,  et  cx  eadem  causa  repctit  illii..i 
versiculum  supradictum  :  Adjuro  voi,  /i7i(r  JermaleK'^ 
ne  iuiciietii ,  neque  evigilare  faciatii  dilectam ,  Monec 
ifia  telit.  Sequitur  : 


LIBER  DUODEGIMUS. 


Qhos  eit  u/a  qua  aicendit  de  deierto,  delicUi  af'  Q 
fineni^  itniixa  iupcr  dilectum  iuum  ? 

[Tuo.]  .\scendit  Ecclebia  gculiuin  de  deserto,  quia 
qu»  plurimo  tciiipure  fuerat  a  Dcodcrclicta,  jam  (!• 
clei  et  boni  operis  gradibus  proficicntibus  ad  ejus 
gratiam  pcr^eiiit.  Cnde  prxdixit  Isaias  :  c  L.mabi- 
tur  dcscria  ct  invia ,  et  exsullabit  solitudo,  cl  flo- 
rebit  qiiasi  liliuiu  *^,  i  illis  alQuens  deliciis  de  quibus 
Mipra  di\it  diiocius  :  c  Quam  pulclira  es  ei  quain 
c!ccora,  cbaiissima,  iii  deliciis**'/  i  id  estindeside* 
riifl  vitje  cuelestis.  Meriio  innixa  iuper  dilectum  fuinn, 
ftiiie  quo  uon  soluin  ad  superna  ascendere,  sed  iiec 
resurgere  valebat ;  boc  clamat  Judoea  adiiiirans  coti- 
\ersionein  geutium.  Tria  sunt  genera  deliciarum  : 
sunl  eiiiin  delicia:  tcmporales,  suiit  spiriluales,  suiit 
cOBlcstcs.  Prim;e  sunt  sa.'cularium  vel  cariiaiiuin,  ^ 
sccundx  rcligiosonnu,  lerlijc  bealoruin.  rriiiix  iiaiu- 
c|iie  suiil  boua  qux  Iioiuiiies  sibi  assuiiiunt  iii  ustiin 
\C'I  abasioucm,  sccuudx  suiit  virtuics  vei  ca  quje 


sunt  circa  coniemp.ationcm,  ierii;e  raciunl  perfetta 
felicem.  Priuiis  abutuiitur  illi  <  qiionim  Deus  ven- 
ter  est  et  gloria  iii  cournstone  ipsorum  ** ;  i  secun- 
dis  uiuulur  bi  qui  qux  sursum  suut  quxrunt,  qiiai 
sursuin  sutil  sapiuiit  '*.  Isli  alios  accenduul.  liea- 
ta  Virgo  acieiidit,  asccudil,  e\cedil ;  acccndit  lo- 
pidos,  asccudit  ca;los,  cxcedit  angclos;  lepidos 
cliaritate,  cobIos  sanctitnie,  angclos  dignitaie.  Pro 
priino  dicitur  :  c  Sancla  Maria,  succurre  niiseris, 
juva  pusillanimes,  refove  flebiles  '^ ;  c  uude  dicitur : 
c  Electa  ut  sol  *',  t  qune  asceutlil ;  item  :  <  Odor 
vestiiiieulorom  luoruin  siculodor  thuris'*.  »  De  se- 
cuudo  :  t  ilodieVirgo  Maria  ccelos  asceudit'^.  »  Do 
tertio:  <  Exaiiata  es,  saiicia  Dei  genitriz,  supcr 
clioi  os  angelorutu  **.  »  Terliis  uientur  bi  qui  <  ine- 
briabuiitur  ab  uberiate  doinus  Det  ";  »  ubi  maudti- 
cabit  bo  liO  pauem  augelorum  *^.  Prim»  eflliiunt, 
secuiid;e  aflluuu!,  tertix  coufluunt.  Consideremus 
igiiur  do  priiuis;  ipsx  enim  sunt  iu  carnis  cura,  in 


>  II  Cor.  10.     '  C.ip  I.      M  Roiu.  13.  '  Job.  16.    •  II   Cor.  I.      •  Canl.  5.    ••  Ca:il.  i.     •*  Cant.  5. 

••L-v.  !t.        "    l*^ov.  51.      «♦   Caui.  I.  »•  tccli.  !t.       ••-»Ms:it.  35.      '•  C.nui.    7.       »»  Pbilipp.  3. 

•*  Colos.  5.      «'  Ollic.  Eccl.     "  Caiii.  4.  *'  C;.nl.  9.      "'  Oflic.  Ecclcs.      ••  Ibid.-  »•  Psal.  35.      ■'  Oflic. 
Lccies. 


799 


THOILC;  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLNl 


lione,  cbarisslma  in  hcUUa.  Primiim  Paulus  sen-  A  leclo  eniin  niliil  poiest,  setl  Ipse  clf.lMcil  eam  i« 


iiebsl,cam  dicerei .  f  Gloria  noslra  baec  es^  lesli^ 
inouiiim  conscienlis  nosir»  *^;  •  secunduin  cuin 
diccrel  :  t  Chariias  Del  dilTiisa  esi  iii  cordibus 
iioslris  per  Spirituin  sanciumi  qni  daius  esl  no« 
liis  **;  >  teniuui  cuni  dicrrel :  c  Nostra  auiein  con- 
versaiio  in  codis  esi**.i  liideetiam  prudenies  vlr- 
gines  mundas  liabcbani  lauipades  coiiscientis  **, 
inius  vero  oleuin  devotioiiis,  et  ignein  cliariialis 
ei  clariiatisquavideni  coelesiia,  de  quibus  l;eiaulur, 
llis  deliciis  alDuit  sponsa  ;  in  bis  tribus  juita  iri* 
plicem  interpreiationem  hujus  verbi.  iuxta  pcimuin 
:ifDuii,  Id  esi  a  fxce  luii ;  juxia  secundum  afDuii,  id 
esi  aflectiiose  fluii ;  juxia  teriium  affluii,  id  est 
:iflatim  fluit,  id  est  abandanicr.  De  bis  in  Job:  f  Tunc 


nube  diei,  ei  toia  nocte  in  illumiuaiioiie  ifinis  *. 
Non  eiiiin  possei  sustinere  pondus  diei  ei  sstoft  **, 
nisi  in  uuibra  ipsias  qiiero  diligii  aulma  sui  *K 
Quis  eiiim  c  locus^iutus  essei  ei  a  Umore  noclor- 
no  ** :  prxsertim  in  loco  borroris  ei  vasue  toliio- 
dinis  *',  nisi  ipse  emilUl  lucero  taam  etveriia- 
iem  suam^^?  Qiiomodo  temperarei  sibi  aKinra 
concupisoenti»,  nisi  virios  Altissimi  obombrarH 
ei  '*  ?  Uiide  ignorantia  tenebras  ilbiminaret ,  nisi 
in  luinine  illius  viderei  luinen.^*  ?  Inde  diclt  ei : 
cQuoiiiam  tu  illuminas  lucernam  meamv  Deas",t  eic. 
Igiiur  a  sponso  accipil  doo  remedia,  conira  duo 
principalia  mala  :  refrigerii  nubem  conira  conro- 
piscaiUam  carnis,  ei  revelaiionis  luceiii  eotitra 


super  Omiiipoteniem  afllues  deli  iis,  ei  elevabis  ad      ignorjntiam  mentis.  Beati  quibus  fuit  dilectos  ia 


Deum  facicm  loam  *'.  »  De  bis  aii  Salonion  : 
c  Siultuinnon  decent  delieise,  necservutn  doininari 
in  donilnom  soam  '*. »  Teriiae  sont  dclici»  cce* 
lestes,  de  quibusdiciiur :  c  Aser»  pingois  panis  ejus, 
et  pRtbebii  delicias  regibus  ^**.  >  Aser  beatUudo 
diciiur,  Ipse  Cbristus  qui  beatiiudinem  dabit  iii 
patria.  Ab  bis  recessit  diabolus ;  und^  :  clndeliciis 
liaradisi  Dei  fuisU^.  Yera  deJiciae  ubi  Paterprae- 
paraiJocum,  Filius  dat^  cibuni ,  Spiriius  sanctus 
pigmenium,  angelus  canticum,  hoinines  iripudium. 
Locum  iinmortalitaiis,  cibum,  cujus  visu  satiabi- 
iitur,  scilicet  gloritfcaii  sui  corporis,  pigincnium 
auioris,  canUcuin  In  laudeni,  iripudium  in  graiia- 


vclauienio  diei  et  in  luce  sicllarum  nocte  expandeos 
nnbem  in  proiecUoiiem  eoniin  ,  et  ignem  at  locerct 
eis  per  nocicin  ^.  Uaec  accipit  sponsa  innilens 
super  dilectnm  suom.  Qnia  ad  delicias  isias  ascen- 
dii  Virgo  llaria ,  ad  congaudendoin  ei  dos  Iniriiat 
Ecdesia  slc  **:  c  Ilodie  llaria  Virgocoelos  ascendir, 
gaiidp,  quia  cum  Cbrisio  rcgnat  in  x*.enium.  • 

Hic  nolandum  quod  Virgo  ista  muudo  dece.lit, 
llaria  cceios  ascentlii ,  Regina  aiigelos  excedil,  li;i- 
ter  ad  Filiimi  accedii.  Priuiutn  quia  liodie  tle  s«- 
culo  nequam  eripitur  reliiiqueus  mundum.  De  se- 
cundo  :  c  Assumpia  est  Maria  in  coeluin  **;  i  de 
teriio  :  c  Exaliaia  esi  sancla  Dei  Geniirix  super 


rumaciionem»  De  priiiio  :c  Sedere  ad  dexierani  vei  q  choros  aiigelorum  **;  i   de  quarto  :  c  Quia  cnin 


ad  sinisii^am  iioii  est  meum  dare  vobis,  sed  quibus 
paratumesiaPaire  meu**.f  Iiem  asceudii  Chrisius 
super  ccelos  et  prxparavit  casUssiin»  matri  im- 
morialitatis  locum.  Desecundo:  c  Satiaborcum  ap- 
parueritgloriatua*.  i — cAdimplebis  me  Istiiiacum 
Tuiiu  iuo,  delectationes  in  dextra  tua  osqiie  in  fl- 
nem'\  •  In  tertio :  c  Peiflabil  aiisier  abique,i  id  esi 
Spirilus  saucius,  c  et  flueni  aromaia  illius',  •  sci- 
licet  pigmeniuro  aiiioris,  ut  laeli  bibamus  sobriani 
ebrielalem  spiritus  ;  de  quarto,  audivii  Isaias  sera- 
phin  canlare  :  c  Sanclus,  sanclus,  sanctus  Domiiius 
Deus  Sabaoih  ^ ;  •  de  quiuio  :  c  Orietur  vobis  li- 
ineiiUbus  nomen  nicuin  sol  Justiiiae,  et  egrediemiui 
ci  salieiis   sicut  viluli  de  ariiieiilo  '.  i  Istae  sunt 


Cbristo  regiiai  iii  splernum*';  i  unde  apparet  qnam 
sii  aliena  a  inundo  virginitas,  quain  percepUbilis 
sii  coelestiuin  sccretonim  puri  iniellectus  claritaf, 
quapi  tum  exallata  sii  humana  dignitas,  quantiim 
Deo  appropinquet  virgo  humilitas.  De  primo ,  qu  m 
sit  aliena  a  mundo  virgiuiias  osteiidit  flierein.  slc 
c  Praeier  carnem  in  carue  vivere,  noii  bumana  sctl 
angclica  estvita;  i  unde  :  c  Si>quuutur  Agnuin  vir- 
giiics  quocunquc  icrit  *'.  i  11«  suni  eniin  pellci 
hyaciulhiiix  in  tabernaculo  super  saga  ciliciiia,  et 
super  pelles  arietum  rubricatas  *^  Sciendiitn  auieni 
quod  diabolus  genus  liumaniim  in  tribus  sibi  obl:* 
gavit,  scilicet  foDdiiate,  vilitaie,  calauiiiate.  Fiedi- 
tale,  ex  origtnali  culpa  ;  viliiate,  e\  genitura ;  ca- 


delici»  coelestes  :  sed  ne  furte  a  se  putemus  h.is  ^  lamiiaie,  iii  vila.  Per  priiuum  esi  hoino  infectus, 


sponsam  habere  ,  subdiiur  :  iHnixa  inper  dilectum 
iuum.  Prius  a  sponsa  itur,  secuiido  niiilur  ,  lertio 
inniUtur.  liur  dum  recedii  a  peccato,  niUtur  per 
gradus  virtutum  ascendendo,  inuiUiur  confldens  de 
dilecii  adjuiorio  :  nihil  sibi  de  bonis  suis  imputans 
sed  Deo.  Primo  diciiur  :  c  Tolle  grabatum  tuum  et 
ambula  * ;  i  secundo :  c  Veuiie,  asceudamus  ad 
iiioniem  Domiul^;  i  de  tertio  :  cNon  nohiv,  Domiiie, 
non  nubis,  scd  noniiui  tuo  da  gloriam  '.  i  Siiie  di- 


per  secundum  dejectiis,  per  tertiuni  infinitos  pa- 
iiiur  defectus.  De  priino  :  t  Quis  potest  facere  muii- 
dum  de  immundo  couceplum  semine  *'?  i  de  secuii- 
do:  c  Pulrediiii  dixi :  Pater  meus  cs,  maier  mea  et 
soror  inea  verinibus  '* ;  i  de  leriio  :  c  llomo  natus 
demuliere,brevi  vivens  teinpore  repleiur  niultis  ini- 
seriis*^.!  Sedutper  bcaiam  Virgiiiein  isia  leviganrn- 
ttir,  conlra  primuin  virgiuiias  ejus  carne  floruii,  con- 
ira  secuuduin  sine  concubiiu  geuuit,  conira  ierlii.m 


•MlCor.  I.  •»Rom.  5.  ••  Philipp  3.  •MLuih.  i5.  ••  Jub42.  ••  Pmv.  19.  •••Cen.49.  •  Eiech. 
28.  ••Matih.  20.  •  P^al.  16.  ••  Ptal.  15.  •  Canl.  4.  *  Isai.  6.  •  Mal.  4.  •  Slarc.  9.  Ms;ii.  i. 
•  Psal.  113.  •  Psal.  77.  »•  MaUi.  20.  *»  Caui.i.  "  Psal.  «0.  "  Deul.  3i.  »*  Psal.  ii.  ••  Luc.  I. 
*'  Psal.  33.  "  Psal.  r.  .*•  Sap.  10.  '•  AiiUph.  Jn  Anumpt.  B.  Uarite.  ••  Uid.  •*  Ibld.  ••  UhJ. 
^"  Auoc.  14.     •*  Exod.  26  "  Job  14.    ••  Job  17.      •' Job  II. 


7S7 


C031H£iNT.  LN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XIL 


798 


Coulra  hcc  Iria  quxrebal  ipons.^  rcincdiiiin  cuin  A  Scirf  lunm  mhil  e$i  Ni>i  t$  teir$  Im  $eiat  ailer. 


«licerel,  coiilra  priinum:  i  Fulcite  nic  fljribus**, »  id 
e»l  p'iriiatc,  coiitra  pcccatuin :  i  SUpate  iiic  inalis*\t 
iit  babcain  copiam  \irtuuini.  La'va  ejm  iub  eapil$ 
nteo,  el  dexura  itUus  ampleiabitur  ttie,  ne  ca- 
«Saon  iu  ixdiuro.  Iieui  ab  his  ostciiditur  labcracta, 
a  prinio  cuni  dicitdili*ctys  :  c  Tota  pulcbra  es,  aiul- 
ca  luca,  ct  macula  non  esi  in  lc  ^  ;  i  a  secundo 
cum  didl :  c  Vcnlai  dilectus  iiieus  in  horlum  suuin, 
vt  comedat  fructuin  poiiioruin  suoruin  **  ;  i  a  ler- 
lio  cum  aii :  c  invcni  quem  diligit  auiiiia  mea,  lu- 
iiui  illum  nec  diuiiltam,  donec  intrbducam  illuui  iii 
doinum  mairia  ineae,  et  in  ciibiculum  genitricii 
iiica:*^.  »  Ecct  auior  insoporabilis.  Aiiior  inscpara- 
InUs  Iribus  ligalur  vlnculii,  quia  c  triplex  fuuicului 
tliflklie  rumpilur  *^, »  haec  suiit  :  bona  niturK»  dona  ^ 
fratiae ,  promissa  § loria.  In  primi»  lamut  creaiit 
in  tccQudia  recreati,  In  tcniis  reparali.  De  primo : 
i  lu  priutipio  creavit  Deus  coBlum  el  lerram  ** ;  > 
ci :  •  luYisibilii  Dei  i  creatora  niundiper ea  qo«  fa- 
cU  tuot  Iniellecta  eonspidunUir;  sempiienia  quo- 
qoe  ^ut  vlrtos  et  diviuiut ". »  De  tecando  :  c  Si 
c|«a  oova  creatura  ett  in  ChritiOt  Tetera  tnut- 
lerunt  **. »  De  terlio  :  c  lierormabit  eorput  bu- 
n.l!iutit  iiotiraD  couligura:um  corpon  clariutit 
tna:  **.  » 

Dc  hit  viuculit  ait  Domii;us  per  propheum  :  c  lo 
fuoirulis  liabam  co«  in  vioculit  charitaljt  **•  »  Pro 
Ifitopoiab.li  dlctuin  ctl  :  Si  dederii  komo  pro  di^ 
l$ctioM€  oinnem  iK^jianiiam    domu9  $uas  ,   ^uaii  ^  icm  vitiotuin ;  unde  idem  poela 


Ai  pufchrum  eU  digito  momirari^  ei  dicier  :  hie  eif . 
Iiide  dicilur  :  c  Sciculia  iiifljl,  charitas  xdiflcal^*.» 
— c  Yac  vobis  qui  sapicntes  cstis  in  ociilis  vcslris, 
ei  coram  vobisihetipsis  prudentcs  **•  >  Uc  sdentia 
qua!  Deo  placet  dicitur :  c  Qui  appouit  scieHiiaiu 
apponit  et  laborem  ***.  i  Qui  igilurindigcl  tuli  scicnlia 
postulet  eain  a  Doroino,  qui  dai  oiuuibus  aUluenter; 
c  stulia  cniin  inuiidi  clegit  Ocus,  ut  coiirundal  sa- 
picntcs  **.  »  De  iiobilitatc  dicit  ibidem  :  c  Iguubi- 
liaclegil  Deus  ".  »  Audi  phiiosophiiiu  ** ; 

Omne  hominum  genut  in  terri$ 

Sidkiti  iurgii  ab  ortu  ; 
Vnu$  enim  rerum  Pater  es/» 

C/iitif  cuncta  mini$trat, 
Qttid  genn$  et  proavoi  itrepitii  T 

Si  primordia  noilra 
Anc/orefn^ict  Deum  tpectee 

Nuttui  degener  exitai^ 
Ni  vitiii  pejora  fovem 

Proprium  deeerat  ortum. 

Igliuf  tl  malut  et«  et  jacUs  ptreutum  oobillutem» 
audi  quid  pocU  dicit  *^  : 

Jncipil  ipiorum  contn  t$  Har$  parentum 
NobUitai^  etaramqua  faum  pretferre  pud$n4u. 

Sicot  cnim  idem  aii  ** : 

Omne  animi  vitium  tanto  compeetiui  in  u 
Crimen  habet » ^naiiio  major  qui  peccat  hah^rm 

Idem  didl  'libi  qood  sil  nobilius  "* : 

•    •    •  Nobitiltti  iota  $$t  atque  unica  tirtu$ 

IJco  malo  U  esselgnobilcm  virtuosuin»  quam  noU- 


•7    4 


o'Ai/iiM  d$»pici$t  $am.  Pro  inscparabili  dic.ar : 
Pon$  me  ut  eignaeutum  iuper  eof  tuum^  mt  evjnv^ 
tuium  $ttp$r  brachium  tuum.  losuperabilii  esl 
in  iUis  chariUt ,  qui  luni  c  radicali  iu  chariutc, 
ct  fuiidati  '■-•*,  »  id  cti  tolidaii  iriplici  fcr\^re.  Pri- 
luus  fcrvor  est,  iit  eripiai  homo  coiitcieuiiam  tuam 
o  pcctaio ;  tecuudiit  ut  eripuit  auiinain  suain  etiam 
o  purgatorio,  teriius  ut  eripiat  corput  ct  animam 
ob  boc  loteparabili  exsiliu,  ci  sic  aufcrl  pncdam 
Mani  a  diabolo.  Proplcr  h»c  iria  cuui  diccrct  Achit 
ad  David  *^ :  i  Ubi  pnudalutct  hodic  T  » liespoudil : 
c  Ad  meridinm  Judx,  »  quod  diciiur  confesiio^  c  ad 
ancridicm  Gcniucl,  » quoddicitur  Dei  mi$ericordia  » 
€  ad  mCridieiu  Cciii» »  qiiod  dicitur  iiidiis  ujeui,  vel 


Mato  pater  tibi  $it  TAeriilei»  dummodo  tu  si$ 
jEacidee  liliu$,  Vutcttniaque  arma  eape$$tt$: 
Quam  te  Thersitat  iimitim  producat  AMlei, 

lix  suiit  dclici»  teinporalcs.  Sunt  auicin  irct  deli 
ci»  tpirilualet,  id  ett  pura  coiiscleotia,  devotlo, 
dc  tupornis  keiitia.  De  ils  David  :  c  Piiigiietccut 
tpeciosa  dcserii  .ci  collet  exsultaiione  accingen- 
tur  **. »  Dcscrlum  e»i  cor  bomiiiis,  spcciota  ejus, 
luuiida  coutcicoti.i.  Spcciosa  isia  piiiguesciiiit  per 
devoiiooem,  colles  fluut  tuperoa  tpciulaudo*,  exsul- 
uiioue  acciHguntiir  illiic  cutn  gaudio  atcendendo. 
Priinuurhabcbiit  Job  cum  diccrci :  c  Ecce  iu  cudo 
lettit  meut,  ei  contciutoieiit  in  cxcolsis  **.  »  De  to- 
ciiodo  et  tertio  in  eodem  diciom  etl  de  bypocriu : 
gtr&num  «eiuM,  vcl  pouesito  mea.  Cootcicuiia  enim  D  c  Non  videbit  rivulot  flumiuit  torrentis  mellit  et 


nimffatur  primo  fervore  per  confcttioiiem ;  tccuudo 
iper  Dei  quae  est  in  cccb  uiiscraliooem ;  corpus  et 
anima  ab  boc  exsiiio«  per  adipitccudae  actcro»  bca- 
iltndinit  fervorem.  Dicilur  enim  :  c  Paster  iuvenit 
nibl  domum,  et  iurtur  oidum,  ubi  pooai  pullot 
nnot  *' ;  »  de  tccuiido :  c  Thetaurixau  vobii  iho- 
nnnrot  in  ccbIIs  '*  ;  »  de  Uriio  :  c  lu  Urra  tua  du- 
|4icia  pouidebunt  *^.  »  Suut  qui  Kire  voluot  ut 
glorictttur ;  uode  poeu  ** ; 


butyri  **.  »  Dutyrum  ett  plnguedo  devotiooit;  uo> 
de  :  c  Sicul  adipe  et  pingiiedioe  rcplealur  aoima 
mea  '*.  >  Mel  vero  eti  hcliiia  de  tupeniit,  onde  : 
c  Spiriiut  meut  tupcr  mel  dulds,  ei  baereditat 
mea  super  mel  el  favum**.  » Tali  aoimae  rocrito 
dicitur  :  c  Speciota  facta  et  et  tuavia  io  deliciit 
luis;  »  ttode  in  bocCautico  :  c  Quampulcbra  et  et 
quamdecora,  167  c^arittiina,  iu  ddiciis**!  » 
Est  cuim  chara  in  coiitdeniia,  charior  in  devo- 


..  "Ibld.  «'Caoi.  i.  •*lhid.  ••Cant.  5.  ••Ecclc.l.  .**  Gcn.  «•  •'Roiii.  I.  ••  II  Cor. 
ip.  S.  '•(Kc.  «I.  •»»-"  Ephet.  5.  '*  I  Iveg  «7.  "  Psal.  85.  .  •  Mallh.  «.  "  Isai.  0  . 
J?!i.  «7.  '•ICor.8.  ••U4i.54.  •- Kcchi.  I.  ••  I  Cor.  «.  ^**  "»V^  Z^"^**'' ./^n  Tl?/- 
iii.iiicir.  6;    ••Juveo.   5*411.^11,139.    ••  Ihid.  141.    ••  Ibid.  20.   •Mbid.  2^9.    ••  P*al.  bi. 


•»  Cani.  i. 
8.  ••Philip. 
'•Pcrt.  Seu 

^^1*  lib. 
Job  le.    «^  JobiO.  ••  Psal.  61    ••  Eccli.il.     ••  Caui.  7. 


803 


UOMiC  aSTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


804 


miiam  ignoravii  i?i8»  ncc  ociilo  Tiiliiiris  iniiiiliis  A  nim  monificalioncm ;  ccelnm  «scendiiis,  pcr  sa 


m  "•  f  Yullur  enim  acuminc  visus  caUavcr  ir.^tns- 
inarinum  videC.  Mare  esl  mundus,  vultur  quidem 
videl  Inius  cadaver,  hl  esl  carnem  nosiram  glori- 
ftcalam.  Ilanc  Maria  maris  siclla  adbuc  in  mnndo 
vivens  videbai  spirilualilcr :  liodle  incipil  vidcre 
pracsenlialitcr,  ecce  Maria  ccelos  ascendil. 

Sequiiur  :  c  Regina  angclos  exccdil.  t  Sic  ilaquc 
ea  naiura  bumana  cst  liotioraia.  Qua;  enim  per 
Evam  sub  pedibus  Salanx  fiierai  incurvala,  per 
Mariam  siii>er  clioros  angelorum  esi  cxaliaia.  Ouam 
per  Evaro  dialiolus  iraxil  in  ioierilum,  tu  Maria 
aogelorum  prxcedil  meritum.  Qu:e  pcr  Evam  racla 
est  ignoiuiniosa,  super  angelos  in  Maria  facla  csl 
gloriosa.  De  priino  dicebaiil  doMnoiiei  :  <  lncnrvare 
nt  transeamus  ,  •  ut  ait  propheia  "*.  Sed  coiiira  : 
c  Exallata  es,  sancia  Deigeniirix,  snper  cboros  aii- 
gelorum  *^»  •  etc.  de  sccundo  :  c  Per  Evani  invidia 
diaboli  mors  introivit  in  orbem  lerrarum.  i  Scd 
conlrt :  c  Muliae  filix  congrcgaverunt  diviiias,  tu 
sola  supergressa  es  universas  ".  •  Dicuniur  enim 
filiae  aniniae  adbuc  mundo  niiliianles,  cl  aiiiiii» 
jam  cum  Deo  regnanles  et  angclicx  viriuies ;  de 
lertio  :  c  Oinncs  qui  glorittcabaui  eain  sprcveruiit 
eam,  quii  vidcrunt  ignoiuiniam  ejus  '*.  i  Sed 
conira  : 

0  quamglorifica  iuee  coruicat^ 
Stirpit  uatidico!  retfia  protet; 
Sttblimit  retident  Yirgo  Maria 
Supra  cotligeuat  aHheris  cmnet  **• 

Ecce  quomodo  aiigelos  cxcedil. 

Sequitur  quomodo  ad  Filiiiin  acccdit.*  <  Gaudeie, 
quia  cum  Cbristo  regual  in  xicriiuinv  i  Aniuia  priiiio 
legnat  sub  Cbrislo,  sccundo  iii  Cbrislo,  168  (criio 
cuin  Cbri&lo.  Primo  per  viiiorum  niorlincalioueni, 
secundo  per  virlulum  opcraiioncm,  icrlio  pcr  glori- 
ficaiionem.  Nolauduni  auicni  quod  regiiauiis  cst 
liabere  purpurani,  scepirum  ci  corouaui.  Iiaquc  cx 
purpura  babet  dccoreiii,  ex  sceptro  rigorein,  cx 
coroiia  bonorcui :  decorcm  clarilalis,  rigorem  pacis, 
lionorcm  majesiuiis.  Per  primum  intuenlcs  hriaii- 
tur»  per  secundum  Yebclies  subjuganiur,  pcr  ter« 
tiuin  aduiiranlcs  revercnlur.  lu  primo  :  Gaudcbis 
rcguaus  cuin  Cbrislo,  qu.indo  c  fulgebuiii  sicut  sol 


B 


pernorum  cogniiionem  ;  angelos  exceditis  per  Dd 
coniemplaiionem.  Si  ad  Fillum  acccdilis  :  suspi- 
ranles  ad  ejus  exallarionem,  ut  inlcrcedenle  beata 
Virgiiie  cum  ipso  regnenius  reverentes  cjus  nuh 
Jeslalcm. 

Qu<e  ett  itta  quw  atcendit  d$  deterto^  imttxa  twptt 
dilectum  f 

[Card.]  Ei  sunt  vcrba  Filii  lanquam  adiafraniis 
dc  Maire.  Asccndit  siquidem  beaia  Virgoperpro- 
cessus  nieriiomm.  Ascendil  per  gradus  dignitatim, 
qu.T  consiirgens  ut  :iurorn,  pulcbra  ut  luna,  elecia 
ul  sol  **.  Ascendit  quoqiie  de  vilx  prxsenlis  an- 
xilio,  supra  cboros  angclorum  assuuipta.  Aseendl 
auiem  de  deterio,  scilicel  de  mundo,  quem  sicde- 
servil»  et  taiiquam  desertiim  repiiiavit,  quod  ab 
ipso  oinncro  suum  averlit  nffectum.  AIDiiere  anicni 
diciiur  graliarum  deliciis  cl  virlutum,  et  inmxatU' 
pra  dilecium,  nam  ne  perderel  delicias  afllueniei, 
non  suis  nieritis,  sed  ipsius  innitebilur  gratix,  qni 
graiiam  iribuilet  meriium,  ei  pracmium  supenddii. 
Sequiiur  : 

Suh  arbore  mah  tntcilavi  /e,  ibi  corrupim  e$t  wuh 
ter  tua,  ibi  vioiata  eti  genitrix  tua, 

[Tho.]  Arbor  malus  aptissime  Irgnuin  smcix 
crucis  cxprimit,  in  qiio  ipse  pepeudit,  de  qito  ssi- 
pra :  c  Sicul  maliis  inicr  ligna  silvarum,  tic  dik- 
cius  mcus  iulcr  filios^^.i  Sub  bac  ergo  susciiavii 
dilectus  Syiiagdgam,  quam  per  fidero  su»  passiouj 
i*  perpelua  morte  revocavil.  Sub  qua  arbore  cor* 
nipta  violalnquc  cst  maler  ac  genitrix  ipsius,  ma- 
jor  scilicei  ac  senior  ejusdem  porilo  plebis,  llb  m- 
inirum  qux  principum  suonim  suatioiie  seducu 
Barabbam  clcgil,  slulia  temeritate  coaclamans: 
1  Sanguis  ejus  super  nos  et  super  filios  Dostros  **!• 
Et  bic  qiiklcm  sub  cruce  erat  non  creclcndo,  seil 
biijus  supcr  se  viiidiciam  periinacilcr  increpando, 
a  consocieiale  Doiiiiniis  credulaui  seceri:eii8,  horu- 
lur  ui  mcmoriain  ^ibi  collal»  graiix  lu  corde  fi- 
xam  leiieai.  Tresmalres  iiobis  praedicat  Ccdesia: 
priina  fuii  Eva,  secunda  Sjnagoga ,  tcriia  Maria. 
Priinn  fuil  nialcr  bumani  gencris,  secunda  Ecclesis 
iiiiliiauiis,  iertia  Salvaloris.  Eva  nauique  buroaia 
gcncris  fuit  iniliuni,  Synagoga  in  uuibra  genaii 


io  regiio  Palriseoruui*'.i  Scepiro  gaudebit,  quautlo  D  ^^^^  saciamcnium,    leiiia  Cbrislum  qui    cst  c  lax 


spiriliis  non  concupiscct  adver^us  cariicm,  ucc  laro 
advcrsus  spirilum  *'.  Coroua  gnudcbil,  quaiido  di- 
cciur  :  f  Gloria  ei  boiiorc  coroiiasi'  eiim.Doniinu  *'.• 
Ilaque  mundo  desccndenicin»  coslcs  nsceiideniem,  aii- 
gtloscxcedeuieui,ad  Filiuiu  accedeuiero,  vocabai  Fi- 
liussic:  c  Reveriere,  rcveriere,Sunainiiis,rcvcricrc, 
reveriere,  ui  inlueainur  ic*Si  Ecce  pcr  isia  quaUior 
qualer  dicilur  rcvcrlcre.  Ilem  :  c  Vcui  de  Libaiio, 
sponsa»  veni  dc  Libano,  veni»  coronaberis**.  i  lia- 
que  gaudelc,  si  cum  ea  niundo  dcccdilis,  |'.cr  viiio- 


vern,  qnx  ilhiminni  oiuueui  boiuincin  venientem 
iu  bunc  niuiiduiu  '*.i  liide  Eva  dicilur  mater  oii* 
ttittiii  viveuiium  ;  Synagoga,  iegregatio  gregtm; 
Maria,  marit  ttelia,  In  prima  fuit  obedieniia  rupta, 
in  secunda  fides  corrupta,  in  leriia  Tirginlustn- 
corrupta.  Priiua  quia  fuii  seducta,  flecuuda  quia 
fiiii  incredula,  lerlia  quia  Spiriiu  sancio  obuM- 
braia.  De  priina  Aposlolus  :  c  Tinieo  ne  sicutser- 
peiis  scduxii  Evnui  astulia  sua,  ila  corruinpaulur 
sci.sus  vcdiri  '*;  i  de   sccuiida  David  :  c  Quia  non 


"Job   28.      ••Isa.  .Sl.      •'  Anl.  /«  Afsvmpt,  D.  Maria*.      ••  Prov.  51.      ■•  Thrcu.    I. 
Erclcs.      •*  Malib.   15.      "G.»l.    ;%.       "    iSal.   «.      «•  Caiil.  G.     "  Caul.  4.       ••Caui.  G. 
•-Mallb.   27.     •»  Joaii.   i.     '•llCor.  11. 


«•   llymn. 
•»  Cant.  i. 


C03tMENT.  IN  CANTICA  CAMIC.  —  UB.  XII.  S0« 

mini  iii  Dco  ncc  spcraYerunt  in  satuiari  '*;i  A  crucis  liubcnius  ftpciii  saluiis.  Ounmlo  fero  hic   de 


lia  :    c  Spiriliis  sanctus   snpcrvenlci   in  tc, 

lus  Aliissinii  obnmbrabil  tibi  ".»  Priina  |cr 

•  scifiniae  boni  et  mali,  ftccnmla  per  lignuin 

i  crucis,  tcrlia  per  ligmim  qnod  esl  sapienlia 

cr  primum  rupla  sniil  roBdcra  inler  Dcuni  el 

tcw ;  in  secundo,  Synagoga  csi  corrnpta  pcr 

scandalum;  per  tertiain,  Virgo  mansil  incor- 

cl  incorrnptibile  fict  geiiiis  biimaiaiin.   Andi 

Tasdcra  :  c  Posuil  Dcns  bominein  in  paradiso 

mreiurci  cnstodiret  illuin  ^'.i  ll:cc  suni  fce- 

tcd  riipla  sniii,  cnm  cjcctns  dc  jKimdiso  aiidl* 

llalcdicta  tcrra  in  opcrc  tuo  '^.»  Andi  crucis 

iJum  :  c  Ycibuiit  crncis  percuiiiibns    stuliiiia 

isautcnrqni  salvi  Qiini,   id  cst  iiubis,  viiiiis 


ligno  dicilnr  cnju^bbci  jusiiii.'V  lioiiiinisassigiiaiiir. 
Lignum  Jusliiios  balici  spcm,  quia  rmuru:  bcatiindi- 
nls  jiisius  exsicctat  retiihuiioncm  •  si  pnccisuni 
fncrii,  rursnm  vircscil.  Cntii  cni;n  in  moric  pis- 
sionis  pro  veriUilc  jns:us  aflicitnr,  in  .'cicriiaD  v:i;i: 
viriditaic  rccnpcratur,  ci  qni  bic  virebai  pcr  fl- 
deni»  ibi  virescci  pcr  specicni ;  ci  ibi  rami  cjus  pul- 
Inlanl,  quia  plerniiiqnc  cx  compassionc  jnsti,  fide- 
lesqiie  ad  aniorem  coBlcstis  pairix  mulliplicaniur 
ci  viridilatem  vilx  spiriialis  recipiuni,  dutn  bunc 
rortiicr  egisse  gratulantur.Exrruciu  jusiiiia»  auiina 
cnm  suis  viriuiibus  satiaiur,  cst  ligniim  v'Ue  sccun- 
duiu  rorinani  bominis,  Cbristns  in  inedio  Ccclesu  c. 
linc  babci  spcin,  qnia   si  praecisum  fucrit,  rursuni 


t '*.»  Audi  dc  incorniptione  generis  bnmani :  ^  vircscel.    Quia  cisi  Cbristum  occldi  i>otnitper  re- 


iet  corruptibilc  boc  indiierc  incorrnpiclam» 
talc  boc  iiirinortaliiaicm '*.!  Notanduni  qncd 
bore  crucis  quidam  citaninr,  qnidani  susci- 
,  qnidain  resiisciianinr  :  ciiatitur  sani,  siisci* 
iiifirmi,  rcsusciiantur  niortui.  Ili  cniin  ali- 
abcni  de  antiqna  Evxarbore;  Sani  duriliam, 
rdiores  suni  in  devotione,  infirtni  fatiganiur 
one»  moriui  delectantur  jacere  in  sua  iniqiti* 
»ed  primi  per  vlrluiein  criicls  cilanlur,  nt  in 
iroficiaiil,  iiifirnii  suscilantur,  ut  a  icniatio- 
scexrntianl,  mortui  rcsnscilaiitur,  nequairi- 
in  scpnlcliro  rcmaneaiit.  Priiuis  cniin  dici- 
c  Operamini  dnm  dics  csi  '^i  ei :  c  Ambulalc 


suneciionis  gliriam,  rursns  ad  vitx  viridiiatcm 
vcnii.  lliijus  ranii  pullulant,  ni  c\  resurrectione 
iliius  muliiplicaii  longe  latcqiic  fideles  crescani. 
Fructus  biijus  arbons  cst  caro  Cliriftti  it  sauguis. 
H»c  lignum,  Siilicci  sapientia  Dei  fuii  ab  aeteruo 
cibus  angelorum »  iucarnata,  rcdempiio  peccato- 
runi,  in  rcburrcciione  salus  jnstorum,  iii  ascen- 
sioiie  consuiiiinuiio  gaudiorum.  Praecessii  In  capiie 
quod  pcr  ipsnm  coinplctum  cst  In  corpore.  Per  ar- 
borcin  mali,  scilicci  crncis  snbtinuit  ignominiam, 
pcr  quam  ipse  el  iios  per  ipsnm  vcniinus  ad  glo- 
rinni  :  c  Cloiia  eniin  Libaiii  dala  est  cl,  dccor 
Canncll    et  Saron  **.»  Sed  qiiando  j«6  arbore  eor" 


iccm  babetis  '',i  sccundis,  c  Teniatiovos  non  r  >*''/'"'  ^^^niaier  nosira.videanius.  Orxsecrabilecom* 

leiidal  nisi    bnmaiia  :  fidclis  Deus    qni  no:i 

ir  vos  tcniari  snpra  id  quod  potcslis  **,•  icr- 

;itur  :  4  Surgc  qui  dormis,  el  exsurge  a  mor- 

t  illuminabii  te  Cbristus  **.i   Primornm  dn- 

Igurata  esl  in  Abrahain,qui  snb  durili:i  qiicr- 

islcns,  id  csi  sub  ilice  Blambre,  citatus  csi 

ca  visionc,  scilicei  qnando  tres  viditet  unuin 

it  *^  Suscitatio  ab   inquictatione  lcnlaifo- 


nicrcinm  Ado!,  quo  iola  posteritas  csi  culpa  vene- 
nala,  poudcrc  calamitatis  gravata,  fcrvore  cbari- 
iaiis  privaia,  gloria  proniissa  exbxreditala  1  Vere 
culpa  vcnenala,  cui  pcr  Prnplietam  dicitur :  c  V;e 
gcnii  peccafici,  populo  |.lcno  iniquitate,  seniini 
iiequain»  tili.sscclcrdtis  *Mi  Vere  poutierc  calatni- 
tatis  gravata,  cui  dicitur  :  c  In  sudore  vnlius  veace- 
ris  pnne  tiio  *'.i  liaqiie  c  bonto  ad  lalNncm  nas:  iinr 
ci  avis  ad  volandum  **.i  Vcre  fcrvoro  cbaritaiis 
priv:;ta,  cuiventus  iuibinis  vcnit  ab  aquilonc  **, 
quo  multiplicata  est  iniquiias,  quo  non  rcrrigesrit 
non  dico  mnltorum  scd  omniuiu  cbariias  **.  Vcro 
gloria  cxlixreditata,  qiiia  inutavit  g!o:iani  sitani  in 
similiiudinem  viluli  coineJentis  rennin    **.  El  sic  : 


inaecsiin  secnndis,  figurata  cst  in  Lia  ja- 
lub  jnnipcro,  id  est  inter  aculeos  leutaiionnm, 
uscitatur  angelica  visitationc.  Resurreciio 
li  mortnns  jacci  in  dcleciaiione  pecraiorinn 
ur  in  Natliauacle  Jacente  siib  ficu,  undc  vo- 
!St  a  Doniino,  qui  diii  jain  jacuerai  sub  legis 
I.  £st  ct  niortuiis  arbor,  scilicct  jiisiilix'  sub  ^  <  Omiiis  caro  fennm,  et  oninis  gloria  ejus  quasi  llos 


lima  refrigcralnr,  ba:c  plai.latur  in  tcria 
roluntaiis,  radicatur  in  profuiido  bnuiiliiaiis, 
pcr  desiderium  ,  cxpaitdit  ratnos  pcr  cxeni- 
dat  rrudcm  boni  opcris,  cibat  csurienlcin 
iiie  conteinplaiioiiis.  Dc  boc  liguo  pcr  bea- 
»b  dicitur  :  c  l.ignnm  babci  speni  si  pra^ci- 
lerit,  rursum  virescit,  ci  ranii  cjits  puilu- 
.»  Sioutaii  Crcgorius  iri  Moralibui  :  Ligiii 
$  aliquando  cnix,  aliquando  vir  jitsins  ,  ali- 
I  Dci  sapieniia  incarnata  figuratur.    In  ligiio 


ieni  **.  >  Sed  paterna  clementia  lionii.inni  niiseraia 
labores,  c  misii  Vcrbuni  suum,  et  sanavit  eos,  qnia 
cripnitcosdu.inieriiionibuscornin*^i — c  Vcre  eniin 
languores  nosiros  ipse  tnlii,  ci  dolorcs  nosiro* 
Ipsc  poriavii  **.  >  Contra  tertinm  dicinin  csi : 
c  Einiltet  verbnin  inuin  ei  liqncfaciei  ca,  ei  fli.eiit 
aqiiac  **.» — c  Igitem,  ail,  veni  miliere  in  teirain,  ei 
quid  volo  nisi  ui  ardeal,  et  acccndalur  *^  ?i  CoUiia 
qiiariaiu  aii  i^ctrus  :  c  liencdicius  Dcns  qiii  rcgc- 
ncravil  uos  iii  spcm  vivaiu  »  in  bxrediiaicin  incor- 


Ps:il.  77.     '«   Lnc.    I.  '»    (>n.  2.       ^^  Ccn.   3.      '•   I  Cor.  1.      »•   I  C^r.     15.      ''   Fic'i. 

J«iau.  12.     ■'^  I  Cor.  |0  «-  fc.iilt^s  5.     •'  G  n.  2i.      *•  Jo!»  14.  "  Isa.  VS.      «^  Isa.  i.       ••  Ccii. 

Job  5.    »'  Ez.clt.  I      "  M..iih.  -i      •"  Psal.  105.    '•  I  iVii.  I.  ''  Psal.  lOC.   ••Isa63.    •'  J*bal. 
••  Luc.  Ji. 


M7 


THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


flOS 


nipiihticm  et  iiiconlnminaum,  ei  immarfcscilHlem  A  QMomocIo?  <   Capnl  fjiiii  annim  cpiimum,  ocyli 


conlirmauni  in  codIis  **.  i  ilaqiie  vcnli  Dei  Filiui. 
Scd  conlra  ista  :  t  Dccor  Carmeli  daliis  est  ei  *',i 
sdcniin  circnmcisionis,  ut  calamilas  imminnla  ei 
cnlpn  illaia.  Saron  qnod  dicilnr  iucceitio^  qnod  sii 
in  nobis  cliaril.ns  accensa.  Gloria  Libani  quoddici- 
inr  candidalh,  ul  sii  jucundilas  fcliciuilis  recu|ie- 
ratn.  llaqiie  iii  cnlpam  ci  pcenam  fugiamns  prins 
videanins  circuincisionem.  Prius  ergo  dcbcmus  ce- 
dcre,  sccundo  conciderc,  terlio  circnmciderc.  Cc- 
dere  rngiendo  pcccata  tmminentia,  concidere  iiili.x- 
rcnlia,  cirrunicidere  occasiones  pcccandi  generan- 
lia.  Pro  priino  aii  A|>osiolus  :  c  Fugiie  rornicalio- 
ticni**.» — f  Qui  eninilciigcritpicem,  inquinabitnrab 
ea  **.!  Pro  secundo  :    c  Scindiie  corda  vesim,  ct 


cjus  siciit  coluntb.ne  **.•  Et  in  corpore»  Sponsos  aii: 
c  Qu9c  est  i^ta  qiix  progrediiur  quasi  iurArt  cen« 
snrgcns  '*,  i  cic.  Audivimus  quooiodo  eorrupiu  esl 
niai<  r  iiosira  Eva  vcl  SyiiagogH  tuk  arbcrt  tm&b^ 
scilicci  scieniix  buni  ct  iMini  **,  qiiomoilo  eliam 
per  Cbrisium  suscitaia  esi  sub  arbore  cmcls,  cui 
dnla  esi  scicniia  ciicuincisionis,  per  quam  corm- 
piio  nostra  suscitareiiir.  Datus  est  quoque  ei  Suron, 
scilicet  tuccewo^  vidilicei  ignis  sancli  Spiritus  p(*r 
eum  niissiis  esi  a  Patre  ;  inde  :  c  Igncm  veni  init* 
iere,  quid  volo  nisi  ut  ardeai  *^?  >  ut  per  eum  flam- 
mescai  igne  chariias,  acceiidai  ardor  proiimos;scd 
quia  c  dccor  Carineli  datns  est  el  *',  »  uipote 
circnmcisus  109  non  a  culpa,  sed  i  miseria.  Aa  1- 


non  vesiimenta  vestra  **.>  Ac  si  diceret  :  Concidite  B  vimus  enim  :  c  Mon  species  erai  ei  neque  decor  **.i 


peccaloin,  quod  cordibus  vesiris  inlixrct.  Pro  ieriio 
dicitur  Abrab»  :  c  Cir^umcide  omnem  masculum 
domus  luae  ***,  >  scilicei  omnes  occasiones  qiins 
eircumdantcor  ul  trabnnt  ad  peccnium.  Juiia  pri- 
mum  ccdimus  bene  iripliciier  :  priino  ftigiendo 
peccatum,  secundo  iugiendo  imtninens  periciilttm, 
leriio  fugicndo  praesens  exsiliuin.  Prlinum  proptcr 
puritatem,  secundum  propier  fratrum  niilitaiein, 
iertium  propleraelernam  feliciinlem.  Priniam  cele- 
bravit  Joseph  cum  meretrix  don.ina  apprciiensa 
iacinia  pallii  ejns  diccrci  :  c  Dorini  mccum  '.> 
Secunda  in  Panlo  apparuii  cuni  dimissns  cst  in 
sporla  per  muruni*.  De  teitio  aii  Sponsa  :  Fti^c, 
dilecte  mt,  attimilare  caprem    hinnuloque    rerro- 


Modo  audivimus  angelos  canenies  :  c  Quis  ett  isie 
qui  venii  de  Edom  tinctis  vestibiis  de  Rosra?  Isie 
formosus  in  stob  sua  gradiens  in  muliitudine  vir- 
tuiissuae  ".i^cVidimuscnim  leprosumetpercussnm 
a  Deo  ei  bumiliatuni  '*.>  Jesiis  auiem  c  cindidusct 
rubicundiis,  eiecius  ex  niiltibus  '*•  >  iteiii :  c  Yidi- 
mus  eum,  et  non  crai  ci  ncque  spccies  neque  de- 
cor'*.>Ecce  omnis  pnlchritudo  Doniini  exaliam 
esi  super  sidtTj.  Jam  Saron  datus  esi  ei,  qni  floidos 
siccarci,  frigidos  acccnderei,  cxcos  iliuminarei. 
Siccari  volcbai  qui  diccbat  :  c  t*rc  lenct  meosci 
corineuin*\>  itetn  :  c  Ijre  ignc  sancli  S|iiriiiis 
rcnes  nif^os  et  cor  nosirum,  Doinine.i  Sed  snnt 
iliiidi  in   inundanarnm  superfluiiaie ,  sunt  fluidi  iii 


riiiii  tuper  montet   aromaium.   A  carne  crgo  ab-  C  facieiida  carnis  voliiniaie,  sunt  floidi  in  digiiiUinin 


scindainus  gulosiiatrm,  luxuriam,  oliiim,  culiuni. 
H£C  esi  enini  nxor  leviias  quam  siiipratam  conci« 
dit  in  diiodeciin  parics.  Ab  opere  malo  concidamus 
inleniionem  malam,  invidiam,  odiuin,  irain,  etc. 
liic  est  cnim  1m>8  qitcm  concidit  Saul ',  qui  dicitur 
abcidens  in  duodecim  partes.  A  bonis  operibus 
concidamus  vanam  glcriam.  lloc  est  pallium,  quod 
Aias  Siloniies  coiicidii  iiiduodeclm  paries  \  Indc  : 
c  Tiilerunt  pallium  meum  ciisiodes  muroram  *.  > 

Seqiiitur  ut  circunicidamus  generantcs  ciusas 
peccaii.  Ilanc  circuincisionem  doccbat  Nojses  sic  : 
c  Com  iniraveriiis  tcrrain  et  planiavcr  iis  in  ea 
ligna  pomifera,  auferetis  prepuiia  ab  eis  *.>  Audi 

praepulia  :  c  Scx  suntqux  odil  Domiiius,  et  sep-      ipso  pracstantc,    c  cui  csl  bonorei  gloria  io  szcaU 
timoro  odit  animo  ijiis,  scilicet  oculos    sublinies,      saeculorum.  Ainen  *^> 
linguam  inendacem,  manus   fundeiiies   sanguinem 


anibiiione,  sed  hxc  siccai  ignis  isle.  Pro  primo 
siccatutn  csi  niare  Riibniin  ,  mare  conHn  filiis 
Israel  "•  Pro  secundo  alieus  Jordinis  **.  Pro  tertio 
diciiur  :  cTu  siccasti  fluvios  F^lian  *^,>  qnod  dicilnr 
volatile.  Frigidos  accendere  volebat,  qui  lit :  c  YcRi, 
samcie  Splriius,  replc  luorum  corda  fidelium,  ft  iti 
in  eis  amoris  ignem  accende  **.>  De  luntitic  dicluai 
esl :  c  Advenit  ignis  divinus,  non  coiuburciis,  seJ 
illuminans,  noii  ardcns,  scd  lucens  **•>  Ecce  Sa- 
ron  dauis  esti  ci.  Gloria  vero  Libaui  daU  est  d. 
sciliceijucundiiaspalriae  laiii  ipsi  quim  nobisper 
lignum  crucis.  Quia  sub  irbore  flusciuvli  nos  ea 
resurrcctione  qua   cuin  ipso  rcsurgemus  in  gloria, 


intioxium,  cor  machinans  pessimas  cogitaliones, 
profereniem  iNCiitlacia  ,  iesem  failaccin,  peJes 
vcloces  ad  cnrrcndum  in  ntalitm  ,  et  qui  sc- 
ininat  discordiam  inicr  fraires '.  >  Ecce  c  de* 
ror  Carmcli  dalus  esi  ci  *,  >  —  c  qoi  peccahim  noti 
fecil,  nec  inventus  est  dolus  in  ore  ejus  *,>  nuiic 
in  capitc,  nuncin  ineinbris.  In  cnpilc,  uiidcSponsa  : 
c  Ecce  lupulchcr  es,  dilccic  ini,  ci  decorus'*.>  Scd 


Sub  arbore  nialo  tutcitavi  te^  ibi  eorrupta  ett  meter 
tua,  ibi  violata  ett  genitrix  tua. 

[Card.]  Arborem  cmcis  signai,  qnam  desifnsl 
per  inaluin,  quia  conira  poinum  damnaliunU  Ada:, 
portavit  hasc  arlior  ponium  salulis  Jcfliim  Cbrisiun, 
qui,  sicut  poinuin,  iios  p.iscii  et  potat  carais  suai 
ci  snnguiitis  s.icrniiiento  Siid  bac  arbore  malo  dicii 
Christus  ad  uKitrein,  iMiniari  (e,  ui  intelligeres  re- 


"  I  Pelr.  I.     ••  Isn.  55.     »^  1  Cor.  G.      ••  Ei cli.  13     •»  Jocl  2.    »••  Gen.  17.    '  Gen  59.    •  II Cor.  11. 
M  ft.g.  11.      MIIUcg.il.      •  Canl.  5.     •Lev.  19.    '  Prov.  6.      •  ls:i.  5.S.      •  I  Peir.  «.      »•  Caiil.  I 
"  Caiil.  5.      ^Mlanl.  6.      »•  Ccn  2.      »M>nc.  H.     «•  Ua.  55.      ••isa.  55.      "  isa.     05.      ••  ba.  53. 
*"  Caiil.  5.      ••  Isa.  55.       •«  Vyal.  i5.      «<  txoil.   15.      •'  Josiic4.      «^  Psal.  75.     ••  De  oOlc.  Ecclci. 
*"  Ibul.    "  Roni.  IG. 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTK 


L!B.  Xll. 


M 


mn  f|uod  libi  reccraiii  \n  iiiipiiis,  cnm  (liccn*»  A  vorsa  tni  iu  oblivionem;  iiitelligeniia,  in  ignoran- 


liani ;  benevolenli»,  in  cordis  duriliam.  I>e  priino  : 
c  Oblili  siini  Deum  i]ui  salvavil  eos^qui  fecil  ma- 
gnalialuiEgypio".  > — c  Convertanlur  peccalores  in 
inremuui,  oiiincs  genles  qnxobliviscunturDcain*^\> 
Deiecundo  :  c  DeliciajuvoDiuiis  mese  eil^Doraniias 
meas  ne  mfmineris** ;  >  dc  lertlo :  c  Dura  cervice  ct 
inclrcumcisis  cordibus  cl  nuriiius,  vos  semper  Spi- 
riiui  sancio  resislilis,  i  aii  Siepbanus  **.  Iiein  cst 
signaculuin  clausuiu,  el  sigiiaculuui  cx  p.irle  nper- 
tum,  ei  esl  sigiiacuhim  jaiii  revelaluin.  Frimutn  cst 
humilius  el  abjectio  jiisloruin ;  secuiiduin,  scripiura 
prophetarum ;  tertium,  rcgnuiu  coiloruin.  lu  priuio 
enim  daudiliir  ibcsaunis  virtutiim«  iu  «ecuudo 
aperitur  gralia  sacraiiientoruiii»  iu  tcriio  revelau 


:  c  Vinum  non  habeiil  **•  >  Tiinc  eniui  re- 
ti :  c  Quid  mihi  el  tibi,  mulier**  ?  t  Ad  intrlli- 
lU!  hoc  respoiisum  iuuitavi  le^  cum  tibi  staiili 
crucem,  dixi  :  c  Ecce  lilius  luus  **,  >  a  quo 
II  peiebas  pi^r  miraculum,  sed  ipse  ex  eoquod 
.  ahs  le,  mortem  gustai.  Et  subditur :  Ibi,  sub 
idelicct  arbore,  infideliialis  viiio  eorrupla  etl 
'  tua^  Syiingoga,  qux  Christum  non  credit.  Ibi 
tliUile  tiolnta  e$t  genilrix  tua^  qux  Crealorem 
occidil.  Seqiiilur : 

ne  w^e  ut  tigiiaculum  tuper  cor  Itium,  tii  tigna" 
1  $Hjm  braehium  tuum. 

10]  Poue  me $upereor tuum  per cogilationem, 
brachiHM^  pcr  operaiionem,  ut  inius  sii  c  cha- 
de  corde  puro,  ei  conscienlia  bona,  el  fi<le  dou  B  esi  gloria  beaioruin.   Dc  priuio  iob  :  c  Qiii  cliudit 


**,  >  el  conlis  dcvotio  peropera  cxlcrius  appa- 
d  gluriam  Dci.  Signaeuiunit  ait.  Solemus  etiim 
jto  vcl  iu  manu  aliquid  ligarc,  ul  pcr  lioc  ine* 
I  timiis  rci  quain  proposuiuius  agfTe.llac  igitur 
ludinc  commoncl  iios  Domiiius  suoruin  man- 
mn  Hieiiioresexislere.  Uiidede  legequaiu  dedil : 
igiturqiiasi  signum  iu  manu  iua**.>  Igllur  dile- 
laasi  $ignaeuium  $upercor  ponitur«  cum  caqua! 
et  docuil  in  cordc  memoriler  teiieinus.  Ut  %i» 
lum  $hper  bruchiHm  poiiilur,  quaiiJo  ei  qua 
menioriier  leneinus,  roris  effectiii  mancipa- 
HoG  siguaculum  sive  sigilluin  imaginein  babeC 
ililecii,  qiiae  triplex  esi,  sicut  jaui  dixiiiius,  sed 


sicllas  sub  sigiiaculo^*,  i  siellas  appellaiis  virlules  ; 
de  seeundo  aii  ioaunes  iu  Apocalypsi :  <  Diguus  ex. 
Domiue,  apcrire  libruiu  ei  solvere  scptem  sigiiacubi 
ejiis^';  >  Je  lerlio  ideui:  c  Es  omni  iribu  hlioiuiu 
^srael  eraui  duodeciui  niillia  siguati  **«  >  quabl  jam 
iu  gloria«  IViuiuui  itaqiie  clausuin  est,  quia  jusii 
virluies  snas  iiicluduut.  ut  vanaiu  gloriaiu  exclu- 
daul ;  secuuduHi  ex  parie  niaiiir  siuin ,  ut  fidel  s 
in  eo  profiuiaiil ;  lcrliuiu  in  via  jusiis  esl  revcla- 
tuiii,  ui  iihic  ardenlcr  ciirranl :  beatis  manirestuni« 
ot  Jiio  de  gloria  sua  § audeant.  iteni  qiiidam  por- 
taui  aignaculum  Clirisii  iii  corpore,  quidaiu  in 
eorde»  quidam  iu  rroiile.  Priuiuui  esi  signai-uluin 


mns  ut  addamus.  Esl  eniin  iinago  divinilatis»  r  ^*^^^^  iufinuitaiis,  sccuiiduui  signaculuui  iu  cordt 


;  Imago  iiostraR  infirmiiaiis,  et  imago  glorifi- 
baiiianiiatis.  In  piima  racti  sumus,  ul  esse- 
ia  secunda  rerecii  suinas,  nt  boni  essemus; 
riia  perficiemur,  ut  beaii  siinus.  In  prima 
initiamur,  in  secunda  promovemuf,  iii  teriia 
mmabimur.  in  priuia  rormati  sumus  et  rcror- 
r,  iecund;e  coiirorniamur,  in  lertiam  traiis> 
iiiniur.  De  priiua  dicitur:  c  Crcavit  Deus  lio- 
a  id  imagiiiem  et  similiiudinem  suam  **,  >  ei : 
ovamini  spiriiu  mentis  vestrx,  el  exuentcs 
!ro  houiinem  cuin  aciibiis  suis,  induite  iiovuiu 
lem  qui  secundiim  Deum  creatus  est,  qui  re- 
nr  in  agnitioue  Dei,  secuQduui  imaginem  ejus 
eavit  illtiui  *^ ;  I  de  secjuJa  :  c  Quos  pnesci- 


divinitatii,  tertium  sigiiaculuin  iu  rronie ,  nuiie 
praBdicatio  p.tssioiiis»  niiiic  glorificatae  Christi  hn- 
niauitatls;  iu  corpore  poriaui,  se^e  aflligentra;  in 
eorde»  Deuin  memoraudo,  inielligeudo,  diligen  lo ; 
in  rroiite,  passioncm  Cbrisii  ei  criicis  vicioriaiu 
glorificaudo.  De  priino  Paulus  :  c  Da  caitcro»  ail» 
neiuo  mibi  molestus  sil :  sliguiatji  eiiim  Jesii  Chrisii 
porio  in  corpore  inco  ^*.  >  Triplex.  esi  imago  in 
corde :  iniAgo  crealionis,  iinago  recreationis,  iuiago 
siiuiiiiudiiiis.  Priina  est  raiionis,  secunda  graii», 
terili  Triniiatis.  Iii  prinia  sumus  creaii,  per  secuu- 
dain  recreati,  de  leriia  creatl.  In  prima  It  ei  venii 
homo  ad  uaiuraliuui  rerum  cogniiioiieiu;  in  se- 
cuiida  iransit  ad  sHperiiae  civitaiis  speculaiioiieiii ; 


raedesiiuavii,  conrornies  fieri  imagiiiis  Filii  D  in  teriia  perlransit  ad  perreciam  Dei  dileclionem. 


,  I  dc  lertia :  c  Uetelata  racie  speculamur  glo- 
Dei,  ul  transruriiiemiir  in  eauulem  iina^incui 
iiaie  iu  clarilJleiii  **.  >  Priuia  crgo  imago 
eynoria,  iutclligeniia,  benevolentia.  llxc  e*t 
Triniialis.  Pater  enim  dicilur  memoria ,  ne 
viiiiliis  obiiviosus  videalur;  Filius  iiitclligeii- 
I  quasi  puerulus  miuus  videalur  cap^ix  veri- 
Spiriliis  sanctiis  benevoleulia,  iie  niillns  aiiinr 
iur  esse  iu  illis.  Igiiur  iu  his  Iribus  creaii 
,  ut  Doiuinom  mcmoremus,  iulelligauiu^,  «li- 
is.  Scd   peccaiilc    priuio  hon:itic,  iiteuioria 


De  secuudo  David :  c  Sigiiaiuin  est  super  nos  lu- 
meu  vulliu  tui,  Domliie,  >  scilicet  clarius  Filil  lul, 
qui  iios  iiluminat,  renovaiis  in  nobis  signaculiim 
diviuiutis,  ut  ejus  babeamus  uieinoriaiu,  Inielli- 
geniiam.  amorem  :  etideo  c  dedisti  laerillam  In  corde 
meo  ^S  >  De  tertio  dicii  a  ngt*lus  qiiatuor  Augelis  : 
c  Nolite  nocere  ierr»  iie<|uearlio.ibus,  qooadusqno 
sigiiemns  servos  Dei  iii  rrotilibu.s  eoriim  ^*.  >  Quod 
iiitelligi  poiesi  de  signaciiio  cnicis.  De  signa- 
culo  glori;e  dicitur,  hoc  de  codeiu  angelo  :  c  Vidi 
aiigdum  ascendenleui  ab  ortu  solis,  babeiilem  si- 


lan.a.    *•  Ihid.    »•  Joan.  19.     *«  I  Tim.  I.    »•  Evo.l.  15.  ••    Gen.  1.     •*  Epbei.  I.    ••  aoin.S. 

ir.  3.      *M'ial.t05.     *^- Ps.il.  9.     *«  l^sal.  i4       ••  .\cl.  7  *•  Job   9.     •»  .\poc.  5.    **  Apue.  7« 
.  U.    **  Psal.  4.     *»  Apoc.  7. 

P.4TU0L.   CCVi  20 


ii\ 


THOMJE;  aSTERC.  et  joan.  algrlm 


81t 


gnum  Dei  vivi  ^*,  •  unde  per  proplieuiin  nil  Do-  A  a  morie  inluenies  se  lilicrabal  ^.  Autfi  secanJuia, 


minas  :  c  Assomam  te,  Zorobabcl  serve  meiis,  et 
ponain  le  quasi  signftcalum«  quia  (e  elegi«  dicit 
Domiuus  ^*. » 

Notandum  quod  quidam  in  fronte  porlant  si- 
gnaciiluro  lerreni ,  quidani  sigiiaculum  diabuli « 
quidam  signaciiluin  Christi  crucifixi»  quidani  si- 
giiaculum  Christi  gloiiHcaii.  Priini  sunt  qui  verbo 
et  opere  in  se  mauiresianl  carnis  illccebrani;  bC- 
ciindi,  siguum  diaboli  superbiain;  (erlii  in  apcrlo, 
et  portant,  etprsdicant  criicisignoniiniain;  quarti, 
icsurrcctionis  gloriam.  Iii  (igiira  priini  li.ibuit  rcx 
Ozias  in  fronte  lepram,  qun  est  abjecius  ^*.  Golias 
III  (igura  secundi  lapidcin  accepit  in  fronte,  quo 
csi  prostratus  ^.  Populus  Israeliiicus  accepit  Tau 


scilicet  conrusam  gloriaui :  c  Si  ng:iOTi»«ent«  nuo* 
quam  Doininum  gloiic  cr;:cifiiisseiit**. »  —  c  Com- 
mulavenint  cniin  gloriam  suam  i»  similitudiuein 
vituli  comcdeiitis  fenuin  **, »  diim  inter  btrones 
lanquam  inier  bruta  animalia  crucinxenint.  llaac 
conrusionem  figuravit  sol  in  Apoc.  '*,  qui  <  factus 
est  tanquam  saccus  cilicinus.  >  Audi  dc  tertio,  sci- 
licetquod  saniins  infirinatur :  c  Sana  aniinam  meani, 
quia  peccavi  tibi  *^, » el :  c  Sana  me,  Doinine,  et  sana- 
bor  *', »  et :  c  Salvuin  nie  fac  ct  salvus  ero  **, »  ct : 
c  Saiiitates  perficio  hodie  ct  cras  *\  »  ecce  sanitas. 
Audi  infirtnitalcin  :  c  Vidinius  eum  qiiasi  leprosuro, 
et  percussum  a  1)co,  et  Iiumiliaium.  Vere  laiiguores 
nostros  ipse  tulit,  et  dolores  nosiros   ipse  porta- 


in  fronte  '*,  id  cst  signuni  crucis,  quo  est  ab  exter-  ^  vit  **. » Islc  cst  Sumsoii  **  fortis  per  dilcctam  malie- 


niinatore  liberatus.  Aaron  bininain  aureani  in 
froiite  pendentem  ** ,  in  qua  cst  ad  sacerdoiium 
snbliinatus.  lii  qua  erat  scriptuni :  he,  ioth,  et  vnu, 
scilicct  nomen  tetraganimaton  quod  sonat  :  Iit$ 
principium  paisionii  vittt.  Nos  vero  sicul  porUviinus 
iinaginem  terrenl,  porieinus  iniagincm  coelesiis, 
Prinii  sunt  inimici  crucis  Chrisli,  quoruin  finis  in- 
tcriius,  quoruin  Deus  venter  est,  et  gloria  in  coiw 
liisione  ipsorum,  qui  lcrrena  sapiuni'*.  In  hoc 
priino  signaculo  scriptuin  cst  :  c  Comedainus  ct 
bibanws,  crascnim  morieniur  *'; »  in  sccundo  scri- 
ptuin  est :  c  Ascendam  super  allitudinem  nubium, 
sinii4ls  ero  Allissimo*^;»  in  teriio  scriptum  cst : 


rein  debilitatus»  et  sic  exciiatus ,  id  est  Cbristos 
propter  amorem  Ecclesi;e  infirmatus. 

Quarlum  est  quod  majestas  deprccatur :  dcpre* 
catur  peccatorem,  deprecatur  jusium,  deprecainr 
Pairem.  Peccatorem,  ut  resipiscat;  justuro,  ut 
proflciat;  Patrem,  ut  illi  indulgent,  illi  gratiam 
aiigeat.  Audi  deprecantem  peccaiore  u  :  c  Conver- 
tiinini  ad  mc ,  et  ego  converiar  ad  vos  '* ,  »  et : 
c  Quare  moricmini  in  pcccatis  vestris,  dorous  Is- 
raeP'?»  ilic  cst  angelus  qui  tractnbat  de  sanitate 
TobiiS^*.  Deprecatur  justos  sic  :  c  Venite,  Ci\i{,  aa- 
dite  me,  timorem  Domini  docebo  vos  ^*.  »  llic  csl 
angelus  habcns  thunbulum  aureum  in  oiana  siia, 


c  Mihi  absit  gloriari,  nisi  in  cruce  Domini  nostri  ^  aians  juxia  arani  lenipii^S  id  est  cor  jiisii.  Dopre- 


Jesii  Cbristi*'; »  in  quarto  scriptum  est :  c  Reror- 
Miabit  corpus  humilltaiis  nostr»  configoratum  cor* 
pori  Ciariiaiis  sure  "• »  —  c  Qiiod  praesens  cst  mo- 
incnianeum  et  leve  supra  modum  in  sublimitute, 
icternum  gloriae  pondus  operatur  innobis  '^, »  scilicet 
pr^pparat  gloriain. 

Forinam  signaculi  ostendebal  nobis  Apostolus, 
nt  cam  nobis  iinprimcreinus,  cum  moduin  passionis 
f*jus  «ic  proponcbat :  c  Tradidit  in  morleiii  animaiu 
siiair.,  ct  cuin  sceleratis  rcputalus  est,  et  ipse  pec- 
catiiin  multorum  tulit,  et  pro  transgressoribus  ro- 
gnvit  ut^iion  perirent*\»  Audisiis  moriis  angii- 
siiam,  viliiatis  ignoniiniam,  supernam  compassio- 
iicm,  charitatis  perfectionem.  In   prinio  r.ostrum 


caiur  et  Patrein ,  ut  ipse  ait :  c  E};o  rogabo  Pa- 
trcm,  et  alium  Paracleturo  dabit  vobis  ^*, »  ct  illud: 
c  Paler,  ignosce  illis,  quia  iicsciunt  qu.dfaciunt^.i 
liinc  est  quod  duo  cberubim,  qnod  dicitur  pUni^ 
ludo  icieniitc,  erant  super  propitiatoriuni  ^^.  Propi- 
tiatorium  illud  Christus  est,  qi:i  fuclus  cil  c  pro;  i- 
tiatio  pro  peccntis  nostris'*, »  qunsi  pro  nobiisup- 
plicans  Pairi.  Di.  itur  anima  invisibilis  subslanlia, 
tcniporalis  viia,  scnstialitas,  rcs  dilecla.  £x  priiua 
hoino  consistit,  secunJa  vivit,  tertia  concupiscil, 
quarla  est  rcs  qtiani  concupiscit.  c  Anima  niea  illi 
vivei,  ct  srnieii  nieum  serviet  ipsi  '* ;  »  de  secunda 
Paulus  :  c  Noii  facio  aniiiiam  meam  preiiosiorem 
quam  me**;»  de  tcrlia  :  c  Concupivit  anima  niea 


consummavit  defectum  ,  in   secundo  aperuit  cor  D  desiderare  jus  iftratioiies  liias  in  omiii  icmpnre**;» 


Judxorum  nialitia  inrectum,  in  lertio  nosirum  qiia^ 
sivit  profectuin,  in  quarto  ostendit  charilaiis  :ifl*e- 
ctuin.  Ecce  pro  nobis  vila  moritur,  gloria  confun- 
dilur,  saiiilas  infirmatur,  majesias  deprecatur.  Dc 
priiua  :  c  Moriatur  viia  omiiium ,  resurgat  viia  om- 
iiiuin,  » iicin  :  c  Vitamundi  su.«>penditur,  per  quain 
lesurgunt  niortui.  » Ipse  fuit  Eliscus  qvi  mortuuin 
projeclum  in  sepulcro  suo  in  quo  jaccbal,  susci- 
tavii**.  Ilic  M  scrpeiss  in  ligno  qiiiiion  vivcbal,  et 


de  qiiarta  aitChristus  pcr  David  :  c  Coniiirbatiise»! 
in  ira  oculus  uieus,  aniiiia  inea  ct  vonicr  ineus*'.  i 
Quia  in  aniina  Chrisii  turbnta  fuii  ralio,  quae  csl 
hominis  iiiterioris  oculus.  In  passione  anima  el 
alTectus  vei  unanimilas  apostolorum ,  qaani  dili- 
gebnt  sicut  aiiimuin  suain.  Primam  Christus  de- 
|K)suit  iii  iiiorie,  secuiidain  tradidit  in  inottem,  ter* 
tia  contristnla  est  usque  ad  mortem,  quarta  rc- 
deiiipia  est  in  monc.  Audi  de  prima  :  c  Pote^tateiu, 


*•  Apoc.  7.  *»  Agg.  2.  *•  II  Par.  2C.  *•  I  Itcg.  17.  »•  Ezerli.  9.  »»  Exod.  28  ••  Philip.  5.  ••  I  ijor, 
15.  •Msa.  U.  ••Gal.  6.  ••  Philip.  3.  •MlCor.  i.  ••  Isa.  55.  »•  IV  Re;,%  4.  ••  Nuin.  21.  ••  I  C«>r. 
j5.  ••  Psal.  105.  •»  Cap.  12.  ••  iVal.  40.  ^  Jcr.  17.  ••  lliid.  •'  Liic.  15.  ••  tsa.  55.  •»  hidW.  *• 
'•  Ose.  14.  »»  Exech.  35.  '•  T.  b.  11.  "  Psal.  ."i:',.  '^  Apoc.  8.  "  Joaii.  14.  '•  Luc.  25.  "  txo.L  25. 
^»  I  Juan.  2.     "  r»al   21.     ••  Acl.  2U.     •'  IVI.  \\S.     **  P>A.  oX 


COMMENT.  LN  CANTICA  CANTIC.  ~  LIB.  XH.  8U 

(ot,  habeo  poiiendi  aiiiin:iin  noeam»  ei  ile*  A  lenio  etcinpliim  liumilinlionis.  Priiuum  ul  DetiR 


lendt  eam**.>  Eam  enitii  dcposnil  in  morie, 
^eparala  esl  a  corporc.  Dc  sccunda  *  c  Tra- 
fQ  iii  niorleni  nnimain  siiani,  ei  ctini  sce- 
H>utahis  csl  ^K  i  De  (erlia  ipsc  nil :  c  Tri- 
inima  mca  usque  ad  morlem**.  >  De  quarta 
per  proplietam  Davld  :  <  Gaodcbunt  labia 
I  cautavero  liln,  el  aniinn  mea  qunm  rcde- 
)miiie**.i  Diciinr  qnoqiiennima,  ipsc  lioino. 
Aniinn  qiiae  non  rtierii  aniicia  die  isto, 
le  populo  8U0  *^.  >  llanc  sanctam  animnni 
Pator,  tradidit  Christiis,  tradidil  Jiidas. 
orti  cxponendo,  Cbrislus  Patri  obediendo. 
ouans  Jiidxis  pro  prctio. 
to  osieiidiiur  Patris  iargilas  ,  in  sconndo 
iritas,  in  lcrlio  Judo!  iiiiquilas.  Dc  priuio 
desia  :<  Proprio  filio  suo  non  pcpercil  Dciis, 
nobis  liominibus  iradidil  ilbitn**.  »  Ab  co 
irislus  <  traditiis  propter  dclicta  noslrn**.  > 
indo  liic  habemus :  <  Tradidit  in  nioricm 
siiam,  et  cum  sceleraiis  repuintuscsi**.  i 
>»  ipsc  Christns  ait  Judx :  <  Juda,  osctilo 
ilium  hominis**?  >  Paicr  crgo  Iradiilii  Fi- 
pcr  ipsum  homincm  pcrdiutm  adc<rlcsiia 
iTOcarel;  Chrislus  iradidil  scmelipsum ,  ut 
^uiue  suo  Palri  reconcilinret;  Judas  irndi- 
itum,  ul  avarilia:  silim  sminrci.  Paler  ctgo 
tanquam  preiium  nd  rcdimendum,  Filius 
lit  quasi  hostiam  ad  immolnndiim ,   Judas 


R 


air.plius  diligatnr,  secundum  ne  homo  suhjici  de- 
dignclur,  lertiuin  nc  qn.sqnam  exlollatur.  Audi 
quomodo  passtis  csi  pro  sceleratis :  <  Vuliieratus  osl 
propler  peccnla  nostra ,  attntus  proplcr  scelcra 
iioslra**;  i  eccc  pro  qua  cnusa.   Audi  a  quibiis : 

<  Animx  impiornm  rrciuebaiil  super  nie,  ciaggrava- 
luin  eslcormcum  super  oos.  i  llein  diserunl :  <  Yer- 
bcrainns  oiniies  vcrbis  jiisluin  iiijuslc.  i  .^udi  inler 
quos  :  <  Cum  scclcralis  repulatus  c«t  ***.  >    Iiem : 

<  Inter  iniqiios  projcceruui  ine  .  >  etc.  Ecce  quo- 
luodo  conrundilur.  Scquitur  qiiomo.!o  sanilas  inlir« 
inainr :  <  Ciiin  essct  Dciis ,  factiis  csl  liouio  ,  ut 
pcccala  iiosira  portaret.  i  Sed  noiandum  quid  distu- 
lit,  qiiid  tulil,  quid  abstulii,quidcoiilulit,quidreiu- 
lil :  dislulil  vindiclain,  lulii  pawiaui,  nbstulil  cul* 
pam,  conlulil  gratiam,  retulil  ad  imtriam.  Distiilit 
viudictam,  pocniicnlinro  paiienlcr  cxspcctando,  tulii 
pcenam,  insuflicieniiam  iniscricordin  supplcndo  ; 
absiiilil  cnlpain  »  nb  omni  inquiuamcuto  carnis  et 
spirilus  einundando  ^  Conlulit  graliam,  qua  profl- 
ccainusiu  bono ;  rclulil  ad  patriain  per  pocuitcntiaiii. 
ovem  qux  crraveral  ad  gregcm  reporlnndo  *.  Audi 
dc  |)riino :  <  An  nescis  qnia  paiieniia  Dei  ad  ptietii« 
leuliam  te  adducii?  >  ail  Paulus*;  dc  secuiido 
Isaias^:  <Vcre  lauguores  nostros  ipse  lulii,el  de- 
licin  nostra  ipse  portavii,  ct  nos  posuimnsiniquiiales 
omuiuin  noslrum  super  euni ;  >  dc  tcrtio  : «  Kcmiiisii 
iinpiclaiem    plcbis   tunc,  operitisii   oniiiia  pixcaia 


quasi  lupus  ad  devoranduin.  Dc  primo  di-  ^  eornm*.  >  Dcquarto:  <  Caplivam  duxil  captiviia- 
Redeniplionein  niisit  populo  suo  *';  i  ipse 
l  aries  qui  supposilus  fuit  ad  iininolanduai 
c  **»  id  est  hunianitas  pro  diviniutc.  Dc  st- 
<  Oblatus  esl,  quia  ipse  voluit :  ct  iion  npe- 
suuni*^.  1  Divina  quippe  sapicniia  incar- 
pro  nobis  oblulil;  ipsa  fuil  fliia  Jcphlc  quac 
t  obliilil  occiirrens  patri  suo  revcrteiiti  de 
'.  Jephte  dicitur  aperiens,  hic  sigiinl  pa- 
quibus  Chrisli  nperln  cst  ndos.  De  lcitio: 
l^ssima  dcvoravit  niiiim  meuui  Joscplt.  »  aii 
;  Juseph  enini  augMtntum  diciiur,  id  csi 
I  qui  profecii  <  sapieiitia  cl  xlate  apud  Dcniii 
nes*^;  >  et  nos  in  ipsr>,  et  pcr  ipsum  in  bo- 
einur;   in  ciijus  venditionis  figura  fratrcs 


lem,  dedit  donn  hoininibus*;>  dcqiiinto:  <  Rxpandit 
alas  Mias  cl  assumpsil  ciim  alquc  poriavil  in  hu- 
ineris  suis'.  i  Excni)>luin  primi  fuit  quod  Peirum 
iucrepavit,  quia  nbscidit  aurcm  servi*.  ut  rctcrva- 
reiur  nd  pccnilcnliam;  secundi  Samarilaniti,  qui 
vulnerntuin  a  latroniljus  tulit  in  stxbnlum  * ;  lariii 
quod  Lcprososniundavii,  pcdcsdis^ipiiloniin  Uvit  **; 
quarii,  quin  qninqtie  paniLus  Inrbatti  payii " ; 
quinii,qniacrncem8uani  ipsc  tulit  *',pcr  quam  quasi 
pcr  scalam  ad  coclum  nos  reiulii;  ccce  fraterna 
compassio. 

Sequilur  charitatis  perfcctio,  sciliccl  quia  pro 
transgrcssoribus  rognvil  ul  noii  periroiil  '*.  Trans- 
gressoruni  quidam   aggrcdiunlur,  quidam   ingrc- 


ipsuin    vendiderunl    Uuiaclitis,  ci    duxe-  D  diunlur,  quidani  digrediiinlur, qiiidam  regrcdiuuiur. 


n  Ismacliias  in  i£gypliiin**,  qiiod  inlcrprela- 
*brte.  Vendilus  eiiim  esi  Cbristus  a  Juda» 
in  lencbras  mortis»  in  lenebris  sepulcri » 
jris  inferni ;  ecce  quomodo  vita  tnoritur. 
r  qnomodo  gloria  confundiiur :  considcrcinns 
isain  proqua  paiiinr,  personain  sub  qua  p.i- 
troiiein  cum  quo  paliiur.  Palitur  cniin  pro 
ii,  palilur  sub  scclcraiis,  patilur  cum  scc- 
In  priino  osiciidilur  optis  divinae  dignalio- 
iccuudo  iuDoccntia  divinx  stibjeclionis,  in 


Aggrcdiunlur  pcccaliim  ,  ingrediuuiiir  profunduin 
malorum,  digrediunlur  per  opus  maluin  luonslrando 
cxemplum,  regrediunlur  compuncli  ad  poeniientiac 
fructum.  Pro  his  iransgressoribus  oravit;  pro  pri-i 
luiSy  ne  cadant  in  lentationein  ;  pro  accuudis ,  ne 
remaneant  in  obstinatione ;  pro  lertiis ,  ne  ailos 
corruinpant  pravo  opere;  pro  quariia,  ut  satisfao 
cianl  el  proficianl  in  saiisfactlono.  Priuium  orsiio- 
ncm  nos  docnil,  scilicet  pro  primis  orare  sic^  <  Di- 
nutte  nobis  debita  nostr^  sicut  ct  nos  dimiltimus 


Isn. 


in.  iO.  «Msa.  ,^5.  ••Maic?;.  "•  Psal  70.  •»  Lev.  «.  ^  Ofllc.  E.des.  •»  Rom.  4 
Luc.22  •«P.>al.  110.  »' Gc.i.  23.  'Msa.o5.  ••Jtidic.  II.  ••  Ceii.  57.  •»Luc.«.  ••r.cn.37. 
53.  •••  Ibid.  »  II  Cor.  7.  »  Maiih  18.  •  Rom.  2.  •  Cap.  55.  •  Psal.  K4.  •  Ephcs.  4 
52.    •  Joan.  18.      •  Luc  10.    ••  J»>..n.  15.      "  «atili.  14,     ••  Jiwiii.  tU.    "  Luc,  25. 


ais 


THOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ILGRLM 


816 


ildiiiorlbiis  nostris^^ :  i  Tro  secunflis:  <  Ci  iie  nos  A  lcx  Teslm  coram  hominibus  **.  i  Aqua  muhcf  qo« 


iridiicis  in  tenlationem  *',  scilicei  tntnsducas,  sdli- 
cet  in  prorunduni  malorum ;  pro  lertiis  oranl  ad 
scpulcnim  L:izari  dicens :  i  Graiias  libi ,  Pater, 
quia  S(?mper  me  audis**.i  lloriiin  ci  (ignram  tenct 
Lnzarus;  pro  quartis  sic:  <  Sanctiflca  eos  in  no- 
iMine  luo,  quos  dedisli  niihi  *'.  i  Forsiian  pro  liis 
quatuor  ait  Apostoliis :  <  Yolo  in  Ecclesia  fleri  ora- 
tiones,  obsecrationes,  postulationcs,  gratiarum  ac* 
tiones  **.  i  Ccce  charitatis  perfectio.  Sed  est  per« 
fecta,  esl  perfectior,  est  periectissliua.  Perfecta  est 
ofl^ensam  dimittcre ;  perfcctior  pro  inimicis  orare ; 
peifectissima,  eis  benefacere.  Primuin  fecii  Chrio 
stus  in  Maria  Magdalena,secundum  in  hac  oratioiie, 
lertium  seipsum  dando  pro  peccatoribus  in  sua 
passione. 

Pone  me. 

[GAno.]  Super  cor  et  brnchium  poncndus  nst 
dilccliis,  ul  ciiis  dilcctioni,  cor  ct  luarins,  voliintas 
et  opcratio,  debita  Mibjcctione  descrviant  Ponendus 
est  t((  tiguacuhtm,  id  est  ut  sigilluni,  per  i|uoiI  a 
sccreiis  cxcluduntur  qiii  non  sunt  amici.  ut  vide- 
licet  a  cogltaiione  ct  opere  dial)olus  exclu<latur. 
Poncndus  est  quoque  dilcctus  uisigillum  supercor 
ct  brachium,  nt  vidclicet  sicut  sigilluin  formnin 
rcgis  habet  ei  nomen,  sic  voluutas  ci  operaiio  iii- 
formetur  in  Chrislo ;  ut  e]us  vocabulo  cciiscatiir,  iit 
a  Christo  Chrisliana  vocclur,  sicui  dicit  Isnias  : 
A  Islc  dicet:  Domini  ego  sum,  clc.,ei  hicscril>ot  iiiaiiu 


non  possunt  ex$tinguere  eharitatem,  el  /fMtriiita,  sunt 
incursus  ienlationum»  quae  vel  visibiliter  xe\  in«i- 
sibiliier  animas  impugnant  fldellum ,  sed  non  mo- 
ventur  corda  quse  suni  in  chnrilaie  radicala  et  fon- 
daia  **,  sicui  scripium  est :  <  Cum  iranslcris  per 
&quam,lecum  ero,  ei  flumina  non  obraent  te  *\i  Et 
de  doino  fundata  sopra  petram  dlciiim  cat :  <  Ve- 
neruni  f  umina,  flaTerunt  Tcnti ,  tx  nt>n  est  nioin, 
quia  fundnia  erat  supra  petram  *'.  i  in  his  quinque 
ciausulis,  quinque  chariiati  ascribuntur :  primo  di- 
citur  forlis,  secundo  dura,  ieriio  ignea,  qiiariA 
inexsiinguibilis,  quinto  immobilis.  In  prlmo  liabei 
patientiam,  in  secundo  coniinentiain,  in  terilo  fervo- 
rcm  et  spleiidorem ,  in  quario  prudenilam ,  in 
^  quinio  perseveraniiam  :  paiientiam  conlra  Igooraii- 
tinni,  prudeniiam  conira  mundanx  sollicitudinis 
turbulentiam,  perseverantlam  conlra  animi  incou- 
stantiam.  De  prlmo  :  <  Charitas  pniiens  est  *' ;  t 
dc  secundo:  <  Oro,  ait  Apostolus,  nt  chariins 
▼estra  magis  ac  magis  abundet  in  omni  seubu  rt 
scicntia,  ui  probeiis  potiora,  et  sitis  sinceri  '* ,  >  i  i 
csi  coniineiii«is  a  moUitie  viiae;  de  Tervore:  <  Oiii- 
nia  suffert  '*;  i  dc  luniine  :  <  Denignn  esi'* ;  i  bcni- 
gniias  eniin  esi  largitas  rerum  quse  SDdifieat  alios 
cum  vident  aliquem  propria  indigeulibus  erogrire; 
dc  prudeniia  :  <  Cliaritas  non  est  ambitiosa  ,  non 
qufleriiqiiac  suasunt**.  i  Magna  enim  est  pnidcn- 
lia  in  solliciiudine  tempnrali  sic  sc  agere ,  ni  pro 


Mia  Doinino  ^*.  i  Dicit  ergo  filius  ad  maircin :  Poiie  q  Dco  diguitaies  non  ambiat,  nec  etiam  oinnia  sna 


t)ie  ul  iiqnaculum  tuper  cor  tuum :  ut  tigiiaculnm 
Muper  braehium  itfiim,  ct  hoc  facilc,  quin  diligis  mc, 
liaiu  sic  fortit  at  dileciio,  quod  cjiis  virlu:i  iiil  re- 
sisiii  ei  hoc  csi  quod  sequiiur  : 

Qfita  fortit  ett  ut  mort  dUeeiio ,  dura  ticnt  infer^ 
nut  a'mulaiio ;  lainpadet  ejut  lampndet  ignii  ntque 
Pammarum,  Aquw  muUce  non  poterunt  extliitguere 
charitatem  nec  flumina  obruent  eam* 

[Tno.]  Foriiiudo  ejus  dilcclionis,  id  csi  charitn* 
liS|  ot  in  cnpile,  ei  in  mcmhris  ostendiliir :  iu  rnpitc 
foriit  ett  ut  mort  dileciio,  qua  nos  ipse  dilcxii ,  ui 
mortcm  pro  nobis  susliucrcl;  iindc  ipse  :  t  Majorcui 
chnriiatcninemohnbeti  quniu  ui  auitunm  suniii  ponai 
quis  proaiuioissuis**.!  ^uiulaiio  qun  nos  xmuhilus 


reuetai;  de  perseverantia  :  <  Chariias  nunquaiii 
excidii  *^  I  —  f  Uuis  nos  separalnt  a  chariiaie 
Dei?  iribulaiio,  an  angustia,  an  persecuiio ,  an  fa* 
mes,  annudilas,  an  periculum,  an  gladius**  ?  i  mc 
perseverans.  lla^c  esi  fortis  charitas.  Sed  esi  clii* 
rilas  foriis,  ct  est  foriior,  et  est  rortissiina ,  m  sci- 
licei  erigamus  ea  in  quamdaiu  arl>orcm  ,  dicaiiuis 
qiiam  sii  foriis  in  radice ,  sed  foriior  in  stipiie, 
foriissima  iii  cacuinine.  Uxc  habet  radiceiu  m 
proposilo,  siipiiein  in  experimeulo,  cacumen  in 
flageliorum  gaudio :  <  Cum  audieris  soniiuni  gn- 
dieiilis  in  cacuiuine  pirorum,  lunc  cgrederis  Sil 
puguaiii  *' ;  1  qiiod  alibi  aliier  esi  expasiluin.  De 
priiuo  aii  Apo!»4olus:  <  In  cbarilaie  radicaii  et  futt- 


c&i  dnra  ticul  infernnt ,  qiii.i   nullis  advcrsiiaiibus  D  duti  *^;  >  de  scciiudo  ui  prardicluro  cst :  <  Ouisnos 


|K)luii  a  iiosiiM  curn  revocnri,  si.ul  nec  inreriius 
a  cruciatihus  iniscroruiu  potosi  milignri.  Lampadtt 
ignitalque  fatnmanm,  idcsi  dilcclionis,suiii  conla 
clerloruiu,  qui  tolis  viiibus  nniori  sui  nucloiissc 
subjiciiiia  ct  proxinios  nt  seipsos  diligunl.  Isiro 
lampaJct  sunt  igniif  quo  iiiierius  nrdcni,  ei  flam* 
iiiaruui  qtiibus  exieriiis  liicetil.  Lainpnfignit  ernt, 
qui  diicbnl  :<  Noiinc  cor  nosiriiiu  nrdeiis  ernt  iii 
nobisi  dc  Jesit,  <  duui  loquerciur  nobis  in  via*'?i 
Lanipadcm  doccbai  nos  Douiiuus,  dicciis:  <  Luceat 


scpnrabii  a  chariiate  Dei?  i  dc  tenio  idciii:  <  Siirc 
aiiteui  volo  supcreiuiupiitfui  scientiac  Chnsit  cliari- 
tateiii  ^  '* ;  )  Chariias  eniui  qiia  ia  iribulaiioiie 
gaudemus,  super  oiunem  scieniiam  esl.  Aiidi  David 
iu  radicc,  scilicci  iu  proposiiofortem:<  Diligani  te, 
Dotuiiie,  rorliludo  nien''.  >  Audi  Job  iii  siipiic,id 
est  in  experitueiilo  forietn;  i  Ciiamsi  occiderii  iue, 
sperabo  iii  cuin  '*.  i  Audi  positos  in  cacumine,  id  csi 
in  tribulaiionisgnudio  :  <  Ibant  aposioli  gaudenies  a 
couspeclu  concilii,  quoniain  digni  habiii  suni  protio* 


*^Mauh.6.    «•  ll.id.     «•Jo:»u.  11.     "  Jonn.  17.     »'J  Tim.  2.     «Msn.   ii.      "  Jonn.  13. 
•»  Maiih.  5.        "Kpiies.  3.        »^  l^n.    iZ.       "  Maliu.   7.        "I  Cor..l.>.      •'  rbilin.  1. 
•♦  llud.      »•  Ibid.      "  llHd.      »•   Ito.n.  8.      ••  II   Ueg.   5.     »*  Lplies.   3.     "-•*  tplies.  5. 
••Job  15. 


»•  Luc.  2i. 
••  I  C;>r.  1... 
•'  l»sal.   «T. 


817  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XH.  818 

iiiine  Jc»a  ciMiiumeliaiu  paii  "*.  i  ll.-ec  e»l  fortli  ui  A  ardore  oraiionis  el  prredkationis.  Primnni  flgiHravii 


wors,  quii  in  linc  lemporalem  iriiam  impendcbani. 
Scqiiiiur: 

Dura  iient  infernui  csmulallo.  Uero  cbarilas  esi 
ilura,  est  durior,  esi  durissima.  Di)ra  In  rcsecanda 
supcrfluiiaie,  diir-.r  tn  coarcianda  necessilate,  dii- 
rissima  iii  relinqiienila  Yoluulaie.  De  his  diccbat 
Apostoliis :  I  Argue,  obsecra»  increpa  ^. »  Argue, 
ad  re^ccand:im  superfliiiiatem;  obsecrn,  ad  courr 
ciajidani  neceksiiatem ;  iiicrcpa»ui  relinqual  volun« 
laiem.  De  primo  in  lege  dtciura  esi :  c  Cuin  ccperis 
capiivam»  si  volueris  eam  babere  uxorem»  radei 
omnes  pilos  carni»  suae  ^'  ;  » id  esi  siipcrfliiiiaies. 
De  secuodo  ail  apostolus  Paulus:  t  Casiigo  corpus 


in  Ezecbicle  vir,  qui  eral  quasi  flamma  igiiia  a  re- 
nibus  sursuin,  inde :  i  Concaluil  cor  meum  iuim  m^, 
ei  io  meditaiione  mea  eiardesccl  ignls  ^.  >  Sccun- 
dus  vir  qui  ingrcssus  csl  in  inedio  rotanim  qu.ift 
sunt  snbiiiji  cberubim  ei  implcvit  luauus  suas  pni- 
nis  ignis  ^*.  unde :  f  Lucernx  ardcnles  in  ntinibuii 
veslris  ••. »  Tcriius  in  Isaia  •»,  serapbin  qui  .nccepll 
forcipe  carbonem  deoliari,  ci  leligit  os  propbetP. 
Iiide  Spiritiis  sanclus  iu  liuguis  igneis  apparuil'*. 
Iiem  lucens  fuil  iuterius,  iuccns  cxieriiis,  lucens 
SHpcrius.  luieriiis  ad  difTorf^tiliam  boni  ol  mal*, 
discreiioiiis  scioiilia ;  «•xterius,  boncsto!  rcligionis 
^leganlla;  supcrius,  loiiiis  Triuitaiis  inteliigenlia. 
De  prima  :  i  Yide  i:e  luroen  qito;l  i«i  lo  eslienebr^ 


mcum,  ei  in  servitutem  redigo^»  ;  »  scilicel  iic-  ^  p^jj^^M^  >  ^le  secundo:  i  Lticeai  lux  volra  coraii 

"'  liominibus^S  »  de  lcriio  Job:  «  Quis  inibi  del  ul 

sim  juita  menses  pristiuos,  quaii<lo  Dciis  cnsiotlit^ 
bat  me,  quando  splendebai  luccrna  c jus  super  ca- 
pui  meum,  el  ad  luinen  ejus  anibulabam  in  lenc- 
bris  *•  ?»  bie  iutelleiil  in  baptismo  Pairem  in  voce, 
Spiriium  sancium  in  columba,  Flliiim  in  carne.  Itla 
Magdalena  ad  pedes  Cbristi  lacryinaiido  ••,  lam|»a« 
deiti,  id  esl  cor  suum,  purificabal,  aromala  sepul- 
tur^e  pra*paraudo»  dcvoiionem  coiuparabal,  ad  le* 
puiiTum  frequciiter  ciirsiiaiido»  amorem  desiderii 
ostendebai.  Uuarto  illuminata  esi,  quando  Cbrisiuis 
in  specic  bortulani  ei  apparebal*^  In  priuio  igitur 
dilecto  bospitiuin  prxparamus,  In  sccundo  cuu' 
gaiidio  eispectamus,  in  leriio  venlenti  occiirriinns^ 


cessaria  corpori  siibtrabendo.  De  teriio  :iil  Petrus : 
c  Domine,  ecce  nos  reliquimus  oninia  et  seciiti 
snmus  le  ^*; »  eiiaiu  voluniatem,  sicut  aileiposiior: 
c  Oiunia  reliu(|uit  qui  necbabcudi  voluiitatem  reti- 
nuiu  » lii  bis  iribus  duriliis  persecutor  nostcr  dia- 
1k)1us  Oi-ciditur.  Forsiian  isue  suiii  in  *  lancea*. 
qiiibus  Absalon  persequens  paireui  suuin  occi- 
Rus  esi^\  »  In  figura  borum  triiini,  ires  durus  pun* 
iilfues  in  cmce  sustinuil  Cbristus.  Puuclus  c^l 
^'avs  iu  inaiiibus  et  pedibus»  spinis  in  capite, 
lancea  in  latere  ^.  In  pedibus  el  inaiiibus  pun- 
cius  esl  quasi  designans  fcsecanda  esse  operuni 
niislrorum  siiperfliia  ;  in  capitc  ubi  vigenl  seu- 
susy  iii  Ohienileret  iios  debere   inbibere  sensus  no- 


•iros  eiiam  a  sua  ncccssltate ;  in  corde.ubi  cst  sedes  c  in  quarto  pulsanti  cum  lucernarum   claiiute  ape* 


voluulalis,  ul  nos  doccret  propriaai  voiuntateiu 
de  cordc  noslro  debere  eipuiigere.  Il;vc  cbariias 
est  dura  iicut  infernui  qui  daninatos  crucial,  non 
peniius  occidii.  In  liac  enim  duritia  nos  cruciainus, 
uoii  peniius  nosmetipsos  occidere  debemus.  Sequi« 
lur :  Chariias  ignea ;  sed  noianduin  quod  dicilur : 
Lantpades  ejus  lampades  ignis  atque  flammarum,  lu 
bmpade  qiiaiuor  haec  Inveniunlur  :  lampas  enim 
Tas  esi  clarum,  inius  babet  oleum;  oleuro  Vero  nu« 
irii  ignem ,  qui  dal  fervoieiu  ei  splendorem.  In  lam- 
pade  igiiur  cor  puruin  intelligitur,  in  oleo  devo- 
lio,  iu  calore  ignis  fcrvor  desidcrii»  iu  splendore 
eieniplum  proiimorum  ei  speculaiio  supernorum. 
Talis  lucerna  erai  Joaiincs ,  sciiicet  ardens  ei  lu« 


riinus.  Ei  apud  Ezecbicl  :  c  Erat  siuiihtudo  anl* 
niaiiuin  quasi  carbonuro  ignls  ardentium  ei  quasi 
aspeclus  lampadamni  •*•  »  Si  vis  lampadem»  Id  est 
cor,  niundare,  audi  Jacoburo  :  c  Emundate  maotts» 
peccaiores,  puriflcaie  cor,  duplices  aniino  *•. »  lie- 
gpice  mulierem  quae  pmeceplo  Ellsxl  oleuin  infu- 
dit  ••,  ui  babcas  oleum  devotionis.  Ilaec  enim  rou* 
licr  csl  reccns  dileciio,  quac  in  principio  modicuni 
babei  oloi,  id  est  devotioDis,  in  domo  sua,  id  esl  in 
corde.  Filius  esi  opus  eiterius,  quod  vasa  cordbiiii 
prscparat.  Ignis  vcro  ad  Iria  libi  prodest,  ignis 
eiiini  consumii,  accendii,  illuniinai.  Consumil  cul- 
pani ,  accendil  pigriiiam  9  illuminai  igiioraniiain. 
De  priino:  c  Deus  noster  igtiis  cousuinens  esl*',» 


i-ens  ^*.  Lainpas  eral  cor  luuiiduin;  devolio,  oleum;  D  de  secundo  :  c  Igneiii  veiii  mitiere  in  tcrram,  eiquld 


ardorcin  babebat  iu  corrigeudo,  in  conversando,  lu 
diligeiido;  lucens  docendo ,  lucens  Christum  osten- 
dcndoy  lucens  coBlcsiia  speculando.  Joaniies  eral 
lucerna  ardens  charilate,  lucens  eicmplo  el  dono 
iutclligenliae;  unde  :  Lampades  ejus  iampades  ignis 
aUfue  pammarum.  Ileiu  eral  visio  aniiuarium  c  quasi 
c.irbouum  ignis  ardentium ,  el  qiiasi  aspectus 
lampadaruiu  ^^.  »  Eral  ardens  iu  auiina ,  ardens 
m  in  roanu,  ardens  iii  liugua.  Iii  auiina  calore 
diieclionis,  in  manu  fervore  operalionis,  in  lingua 


volo  nisi  ul  ardeai  ••? »  de  lerlio :  tEipandil  nubem 
in  protectionem  eorum,  ei  igiicm  ul  lucercl  eisper 
noctem  ••.»  De  primo:  c  lu  igne  eniin  zeli  inei  de- 
vorabitur  omnis  terra  'S  »  id  est  omne  icrrciiuuu 
Et*.  c  Ignis  bostes  tuoi»  devoret**,»  id  esi  moins 
illiciios.  De  secunJo  :  c  Moiine  cor  nostruin  ardens 
eral  in  iiobis »  de  Jesu,  c  dum  loqueretur  iiobis  in 
via  ••  ?  »  de  leriio  :  f  lu  luniine  luo  videbimits  lii- 
iiieu  "'.  »  Scqiiitiir  de  ineislinguibili  el  iuimolMli 
cliaritatc.    Ineislinguibilis  esl  qiiie  ila  ppudenlcr 


"  Acl.  5.    *•  II  Tini.  4.   ••  Lev.  U.    *»  I  Cor.  9.    ^»  .MaiHi.  19.    **  II  llog.  18.  *•  Luc.  23.  *•  Joau.  5. 

•^  Kzech.  I.    ^»  Psal.  08.    *•  Ezecli.  10.    »•  Liic.  14     •»  Cap.  6.      ••  Acl.2.  •Luc.  11.  •*  Mallh  5. 

•*  Job  i9.    •«  Luc.  7.   •'  Joan.  iO.     »•  E2e.l1.  I.    ••  Jac.  i.      «•  IV  Kcg.  4.  ►  litui.  L  ••  Ljc.  li. 
••  Psol   lOi     •^  Sopbon.  3.    '•  Ib;;.  2G.    •*  Lu-.  il.    ''  l\A,  35. 


SfS 


TlIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLM 


816 


clcdUoribiis  noslris^^ :  »  Pro  secinufis:  i  Ei  iienos  A  lcx  vestm  coram  hominibus  "•  i  Aquie  mnltfg  qa« 


iridiiciis  in  lentaiionem  ",  sciticet  inlnsducas,  si:ili- 
cei  in  prorundum  malorum ;  pro  tertiis  orani  ad 
sepulcrum  L:izari  dicens:  c  Graiias  tibi ,  Paler, 
qtiia  semper  me  audis'*.»  lloriim  oi  figiiram  tenct 
Lnzarns;  pro  qnarlis  sic:  c  Sanctiflca  eos  In  no« 
mine  luo,  quos  dedisti  mihi  *v.  »  Forsii»n  pro  his 
quatuor  ait  Apostohis :  c  Volo  in  Ecclesia  fleri  ora- 
tiones,  obsecrationes,  postulationes,  graiiarum  nc- 
tiones  **.  »  Ecce  charitatis  perrectio.  Sed  est  per« 
fecta,  est  perrectior,  est  perrectissiiua.  Perrecta  est 
ofTensnm  dimittere;  perfcctior  pro  inimicis  orare; 
peifectissima,  eis  benefacere.  Primum  fecit  Chri- 
sius  in  Maria  Magdalcna,secundum  in  bac  oraiione, 
lertium  seipsum  dando  pro  peccatoribus  in  sua 
passione. 

Pone  me. 

[Gard.]  Super  cor  et  bmchium  poncndiis  est 
dilccins,  ut  cjus  dilcclioni,  cor  ct  luanns,  voliintns 
et  operatio,  debita  snlijcclione  descrvianl  Pouendits 
esl  i(f  $igiiaculumf  id  est  ut  sigilhini,  per  (juod  a 
sccreiis  cxchiduntur  qiii  non  sunt  ainici,  ui  vjde- 
licel  a  cogiiatione  ct  opere  dial)oIiis  eschidatur. 
Poncndus  est  quoque  dilcctus  utsigillum  snper  C9f 
ct  hrachium,  ni  vidclicet  sicut  sigilhiin  fonnnin 
rcgis  habet  et  nomen»  sic  voluutas  ct  operaiio  iii- 
formetur  in  Christo ;  ut  ejus  Torabulo  cciiscatiir,  ut 
a  Christo  Chrisliana  vocetur,  sicnt  dicit  Isnias  : 
•4  Istc  dicet:  Domini ego snm,  elc.yethiescriliot  inaiiu 


non  possunt  exninguere  charitatem^  el  /lumina^  suiit 
incursus  tenlationum,  quae  vei  visibiliter  ^el  inM- 
sibiliier  animas  impugnant  fldelium ,  sed  non  mo- 
ventur  corda  qiise  sunt  in  chnrilaie  radicata  et  fun- 
data  ",  sicut  scriptum  est :  c  Cum  ininsicris  per 
aquam,tecum  ero,  et  flumlna  non  obnient  te  *^.»  Et 
de  doino  fondata  supra  peiram  dictiim  e^t :  c  Ve- 
nerunt  flumina,  flaveruni  venti ,  H  non  est  motn, 
quia  fundnta  erat  supra  petram  **. » In  bis  quinque 
clausulis,  quinque  cbaritaii  ascribuntur:primodi- 
citur  fortis,  secundo  dura,  teriio  ignea,  qnario 
inexslingtiibilis,  quinto  iminobilis.  In  primo  habet 
paiieniiain,  in  secundo  continentiain,  in  tertio  fervo- 
rem  et  splendorem ,  iu  quarto  prudentiam ,  in 
'^  quinto  perseverantiam  :  patieniiam  conlra  ignoraii- 
tinm,  prudentiam  contra  mundanx  solliciiudinis 
turbulentiam,  perseveranliam  contra  animi  incou- 
stantiam.  De  primo :  c  Charitas  pntiens  est  '* ;  » 
dc  secundo:  c  Oro,  ait  Apostolus,  nt  charitns 
vestra  magis  ac  magis  abundet  in  omni  sensu  ct 
scicntia,  ut  probetis  potiora,  et  sitis  sinceii  *^ »  » i  i 
cslconlineiit«is  a  moHitie  viiae;  de  fervore:  c  Oiii- 
nia  suflert  *'; »  dc  luniine  :  c  Oenigna  esi** ; »  bcni- 
gnitas  eniin  est  largitas  rerum  quse  SDdiflcnt  alios 
cum  vident  aliquem  propria  indigetilibus  erog.*ire; 
de  prudentia  :  c  Charilas  non  est  ambitiosn  ,  noii 
qufieritqiiac  sua  suni**.  »  Blagna  enim  est  priidcn- 
lia  in  solliciiudine  temporali  sic  sc  agere ,  ut  pro 


Mia  Domino  '*.  »  Dicit  ergo  filius  ad  matrcm  :  Poiie  q  Deo  dignilates  non  anibial,  nec  etiam  oinnia  sua 


4ne  ul  iignaculum  iuper  cor  tnum :  ut  iignacHlnm 
super  brachium  lunm,  et  hoc  facilc,  quia  diligis  inc^ 
liain  sic  fortis  eil  dUeciio^  qnod  ojus  virlu:i  titl  re- 
Bisiit  el  hoc  e»t  qtiod  sequiiur  : 

Quia  fortit  eit  nt  mort  dileciio ,  dura  iicut  infer^ 
nui  a'mulaiio ;  lampadet  ejut  lampadet  ignis  nlque 
flimmarum,  Aquw  mutlce  non  poierunt  exttinguere 
chnritatem  nec  (lumina  obruent  eam» 

[Tiio.]  Fortitudo  ejiis  diiecttonis,  id  csl  chariln* 
lis,  et  in  capile,  el  in  mcmbris  ostendilur :  in  rnpiic 
foriit  ett  ut  mort  dileciio,  qiia  nos  ipse  dilexil ,  ui 
niortem  pro  nobis  susiincrct;  tinde  ipse  :  c  Majorcin 
i-hantatcninetiiohahct)  qunni  ul  aniinani  siiam  ponal 
quis  proauiioissuis**.!  ^iiiulalio  qita  nos  xniulalus 


repetat;  de  perseverantia  :  c  Chariias  nunquntti 
excidit  '^  »  —  «  Huts  nos  separaliit  n  chariiaie 
Dei?  tribulalio,  an  angustia,  an  persecutio  ,  an  ra« 
nics,  an  nudilas,  an  periculum,  an  gladius'*  ?  »  cccc 
perseverans.  llarc  est  fortis  chariias.  Sed  est  clia* 
ritas  fonis,  et  est  fortior,  et  esl  forlissiina  ,  ut  sci- 
licet  erigamus  ea  in  quamdatn  arborcm  ,  dicainus 
quam  sit  fortis  in  radice ,  sed  fortior  iii  siipiie, 
fortissima  in  cacuinine.  Ilaec  habet  radiceiu  in 
proposito,  stipitein  in  cxperiinenio,  caciimen  in 
flageiiorum  gaiidio  :  c  Cum  audieris  sonituni  gra- 
dietiiis  in  cacuinine  piroruin ,  lunc  cgrederis  ad 
pugnaui  " ;  »  qnod  alibi  aiitcr  esi  exposiiuin.  De 
pritno  ait  Apos4olus:  c  In  charilale  rndicati  et  fuii- 


csl  dnra  ticul  infernnt ,  qiiia  ntiliis  advcrsiiaiibus  D  dati  *^ ;  »  dc  sccnndo  ut  prxdtclum  cst :  c  Quis  nos 


|)Otuil  a  nostra  curn  revocari ,  si.ut  ncc  inrernns 
a  cruriaiibiis  niiscruruin  polcst  miiignri.  Lampadet 
ignitalque  fatnmantm,  idest  dilcclionis.sunt  conla 
clerluruin,  qni  loiis  viiibits  ainori  sni  nucloiis  sc 
snhiiciuiit  ei  proxinios  nl  seipsos  diligunl.  Isiro 
lampaJct  sunl  i^iifc,  qno  iiiierius  nrdcnt,  cl  flam- 
luantin  qtiibus  exieriiis  liiceni.  Lainpat-ignit  ernt, 
qui  diccbnt  :c  Noniie  cor  nosirnin  ardens  erat  iii 
nobis  I  dc  Jesii,  c  duni  loiiucreiur  nobis  in  via  "?  » 
Laiiipadcm  doccl>at  nos  Dominus,  dicciis:  c  Luceat 


scparabit  a  chariiate  Dei  ?  » ilc  tenio  ideni :  c  Sdrc 
anleiii  volo  supcreininpntcni  scieiili;c  Cliilsfi  chari- 
lateni^**;»  Chariias  eniin  qua  in  triliulalione 
gaudemus,  super  oiunem  scientiam  esl.  Audi  Daviil 
iu  radice,  scilicct  in  propositofortem:c  Diligam  te, 
Doniine,  forliludo  niea'^.  »  Audi  Job  iii  stipilc,  id 
est  in  experiniciilo  fortein:  c  Eliainsi  occidcrit  me, 
speralio  iiicuin".  » Audi  posilos  in  cacumine,  id  csi 
in  Iribulationisgnudio  :  c  Ibant  apostoli  gnudentes  a 
conspcctu  conciiii»  quoniain  digni  liubili  sunt  prono- 


»^M:ilih.6.    ••  ll.id.     «•Jonn.  II.    "Joan.  17.     ".l  Tim.  2.     "ha.   U.       "  Joan.  to.  •«  Litc.  24. 

"  M.aili,  5.        "  I.pl.es.  3.       »^  Isa.    i:.       ••  Mailli.   7.        "  I  Cor..13.      •'  !M»ili|i.  t.  ••  I  C.ir.  ir». 

•^lliid.      ••Ibid.      •'Iliid.      »»   Itum.  8.      ••  II   Ueg.   5.     »*  Kplies.   5.     •»-••  tnl.cs.  3.  •M»s;il.  17. 
»•  Job  1 5. 


817  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XH.  818 

inine  Jc»a  ciHiiumeliaiu  paii  "*.  i  Uxc  e»t  forth  ui  A  ariiore  oraiionis  el  pKedkationis.  Primnni  fl|{iHravit 


wors,  «|uii  in  linc  lemporalem  viiam  inopendcbant. 
Scquiiur: 

Dhra  tieni  infernui  cemulaiio»  Itero  cb;irilas  esi 
clura,  est  durior,  esi  durissiroa.  Di)ra  In  rcsecanda 
superfluiiaie,  dur  .r  in  coarctanda  necessitale,  dii- 
rissima  ia  relinqiieuJa  Yoluntate.  De  his  diceliat 
Apostoliis :  I  Argue«  obsecra»  increpa  ^.  i  Argne, 
ad  re^ccandam  superfluitatein;  obsecrn,  ad  courr 
ciaiidaiu  neceksitatem ;  iiicrepayUt  reliiiquat  volun« 
iMieiu.  De  priino  in  lege  diciura  esl :  c  Cum  ccperis 
capiivam»  si  volueris  eain  babere  uxorem»  radet 
omnes  pilos  carui»  suse  ^'  ;  i  id  esi  siipcrfliiitaies. 
De  secuodo  ait  apostolus  Paulus:  t  Casilgo  corpus 


in  Ezecbicle  vir,  qui  erat  quasi  flamma  iguia  a  re- 
nibus  sursuin,  inde :  i  Concaluit  cor  nieum  iiitm  mr, 
ei  io  meditaiione  mea  eianlesccl  igiils^.i  Sccuu- 
dus  vir  qui  ingrcssus  cst  in  inedio  rotaniro  qu.is 
sunt  snbtiiji  cherubim  el  iiiiplcvit  luauus  suas  pni- 
nis  iguis  ^*,  unde :  f  Lucernnc  ardcnles  in  iitinibii!i 
veslris  **.  i  Tcriius  in  Uaia  *\  serapbin  qui  accepit 
foicipe  carbouem  deoluiri,  ct  letigit  os  prophet:p. 
Iiide  Spiritiis  sanctus  iu  liuguis  igneis  apparuit'*. 
Item  luceus  fuil  iuterius,  luccus  exieriiis,  lucens 
SHpcrius.  luterius  ad  difTorf^uliAm  boui  ot  nials 
(liscreiiouis  scionlia ;  «•xterius,  lioncsto!  rcligionis 
^leganlla;  supcrius,  lolius  Triuitaiis  intelligQutia. 
De  prima  :  i  Yide  r.e  lumeu  qiioJ  iu  tc  est  lenebr^ 


mcum,  et  in  servitutem  redigo^»  ;  »  scilicet  iic-     p^^^^M   ^  jg  secuudo:  i  Luceai  lux  voira  corai-i 

bominibus'S  i  de  lcriio  Job :  i  Quls  mibi  del  ul 
sim  juita  menses  prisiiuos,  quando  Dcus  ciistotlic- 
bai  ine,  quando  splendebat  liiccrna  f  jus  super  ca- 
put  meum,  et  ad  lumen  ejus  anihulabam  in  lenc- 
bris  *•  ?i  bie  intelleiit  in  baptismo  Patrem  in  Toce. 
Spiriiiini  sancium  iu  columba,  Flliuni  in  carne.  Itla 
Magdalena  ad  pedes  Christi  lacrymaiido "',  lam|ia« 
deiii,  id  est  cor  suum,  purificabat,  aromata  sepul- 
tune  pra*paraudo»  dcvotionem  couiparabat,  ad  le* 
puliTum  freqitcuter  cursitaiido,  amorem  desiderii 
ostendebat.  Quarto  illuminata  esi,  quando  Christu« 
in  specic  liorlulani  ci  apparebat*^  In  priuio  Igitur 
dileclo  hospitiuin  prxparamus,  in  secundo  ciiir 
gaudio  eispectamus,  In  tertio  venlenti  occiirriinus^ 


cessaria  corpori  siiblrabendo.  De  tertio  ait  Petriis : 
c  Domine,  ecce  nos  reliquimus  oiutiia  et  seciitl 
snmus  te  ^';  I  eiiaiu  voiuntateni,  sicut  aiteiposiior: 
c  Otuuia  reliiKiuit  qui  nechabcudi  voluutatein  reti- 
nuiu  I  lii  his  tribus  duritiis  persecutor  nostcr  dia- 
1k)Ius  Oi-ciilitur.  Forsiian  isue  suut  ir<  •  lancea*, 
qiiibus  Absalon  persequens  paireiii  suuin  occi- 
Nus  esi^^  I  In  ligura  boruin  triuiu,  Ircs  durus  puii* 
iiioiies  in  cruce  susliiiuit  Christus.  Puuctus  c^t 
^'av  s  iii  luaiiibus  et  pedibus,  spiuis  iu  capile, 
lancea  in  latere  ^.  In  pedibus  et  inaiiibus  puii- 
ctus  cst  quasi  designans  fesecauda  esse  operuni 
iiostroruiu  siiperniia  ;  iti  capitc  ulii  vigeiit  ^eii- 
SU5,  tii  Ohteiidcret  iios  debere   inhibcre  seiisus  no- 


siros  tiiam  a  sua  ncccssltaie;  in  corde,ubi  csl  sedes  c  in  quarto  pulsanii  cum  lucernarum   claiitale  ape- 


voluuiatis,  ut  nos  doccret  propriaiu  voluulatein 
de  cordc  nostro  debere  cipuiigere.  Il;cc  charitas 
est  dura  $icut  infernui  qui  dauuiatos  cruciat,  iion 
peuitus  occidit.  lu  hac  eniui  duritia  nos  cruciauius, 
uoii  peiiilus  nosmeiipsos  occidere  debeinus.  Sequi« 
tur :  Charitas  iguea ;  sed  notanduin  quod  dicitur : 
Lampades  ejus  lampades  ignis  alque  flammarum.  lu 
lampade  quaiuor  haec  iuveniuntur  :  laiupas  euim 
vas  est  clarum,  intus  liabet  oleum;  oleuro  Vero  nu- 
trit  ignem ,  qui  dat  fervoiein  ei  splendorero.  In  lam- 
paile  igiiur  cor  purum  iutelligitur,  in  oleo  devo- 
lio,  iu  calore  iguis  fcrvor  desidcrii,  iu  splendore 
eieiiiplum  proiimorum  ei  speculaiio  supernorum. 
Talis  lucerna  eral  Joaiincs ,  sciiicet  ardens  et  lu- 


rimus.  Et  apud  Ezechicl  :  c  Erat  siuiihludo  anl- 
nialiuin  quasi  carbonuro  ignis  ardeniium  et  quasi 
aspectus  lampadaruni  **•  i  Si  vis  laropadem,  id  esl 
cor,  niundare,  audi  Jacoburo  :  c  Emundate  manus, 
peccatores,  puriflcate  cor,  duplices  animo  **.  i  lie- 
gpice  mulierem  quae  prxcepio  Elisxi  oleuin  Infa- 
dit  **,  ut  babeas  oleuni  devoliouis.  Ilaec  enim  rou* 
lier  cst  reccns  dilectio,  quac  in  principio  modlcuni 
liabet  oloi.  Id  esl  devotioois,  lu  domo  sua,  id  est  iQ 
corde.  Filius  est  opos  eiierius,  quod  vasa  cordium 
pncparau  Ignis  vero  ad  Iria  tibi  prodest,  ignit 
euitu  consumii,  accendii,  illuuiinai.  Consumit  cul- 
paui ,  accendit  pigriiiam ,  illuminat  igiioraniiaui. 
De  priino:  c  Deus  uosier  igiiis  cousumeiis  est*',i 


ceus  ^*.  Laiupas  erat  cor  luuuduiu;  devotio,  oleum;  D  de  secuudo  :  c  Igneiu  veui  mitiere  in  icrram,  eiquid 


arjorcm  habebat  iu  corrigeudo,  in  conversando,  lu 
diligeiido;  luceiis  docendo ,  lucens  Christum  osieii- 
dcudo,  lucens  coslesiia  speculando.  Joannes  erat 
lucerua  ardens  charitate,  lucens  eicmplo  et  dono 
iulclligeiilix;  unde  :  Lampades  ejus  lampades  ignis 
atque  flammarum.  Ileiu  erat  visio  auitiialium  c  quasi 
carbouum  iguis  ardentium ,  et  qiiasi  aspectus 
lampadaruiu  ^'.  i  Erat  ardens  iu  auiina ,  ardeus 
n\  in  manu,  ardens  iu  liiigua.  Iii  auiina  calore 
diiectiOiii^,  iu  mauu  fervore  operaliouis,  in  lingua 


volo  nisi  ut  ardeai  **?  i  dc  tcrtio :  tEipandtt  nubem 
iti  protectionem  eoru*n,  et  igiicm  ut  lucerct  eisper 
noctem  **.i  De  primo :  c  lu  igne  eniiu  zeli  mei  de- 
vorabitur  omiiis  terra  *\  i  id  est  omne  icrrciiuiiu 
Et  *.  I  Ignis  hostes  tuos  devoret**,i  id  est  iiioiiis 
iiliciios.  De  secunJo  :  i  Noiiue  cor  nostruin  ardens 
erat  iu  uobis  i  de  Jesu,  c  dum  loquereiur  iiobis  in 
\ia  *'  ?  I  de  terito  :  f  In  hiniiue  tuo  videbimus  lii- 
iiieii  "'.  »  Scquitiir  de  iiieistiuguibili  et  iuimobili 
charitatc.   Iiicislinguibilis  est  qiiae  ita  ppudcutcr 


ki 


"  Act.  5.    *•  II  Tini.  4.   *»  Lev.  U.    ^  I  Cor.  9.    ^»  Maiih.  19.    *^  II  lleg.  18.    *•  Luc.  23.    *•  Joau.  5. 
Kzech.  i.    ^»  Psj|.o8.    ^»  Ezech.  10.    »•  Liic.  ii     •»  Cap.  6.      »•  Act.2.     •Luc.  11.    ■matlh  5. 


•'  Job  i9.     »•  Luc.  7.   •»  Joan.  iO.     ••  Ezerh.  1.    ••  Jac.  i.      «•  iV  Kcg.  4. 
••  isal   iOi     •^  So|.Iioii.  3.    '•  Ib;;.  2G.    •*  Lu/.  il.    *'  l^il,  35. 


»  D«ut.  i.    ••  Ljc.  ii. 


ai9  THOMiE  CISTERC. 

fratnim  uiHitalcm  admitiislral»  ut  nimia  soUiciiiido 
furtim  et  paulaiim  subripiens »  invisibililer  non 
subvertat.  Istae  enim  tcntationes  aqua^  simpliciter 
IxMiniiir.  Immobilis  vero  est  cliariias,  quam  impe- 
lus  violenlae  et  apcrtsc  tentalionis  non  polest  a  sua 
consianlia  moverc,  qnae  leniaiio  in  hoc  loco  nomiiie 
fliiminis  appellaiur.  De  his  dicebat  Job :  c  Mons 
radeiis  defluii,  ct  sasum  de  loco  suo  iransfertur. 
Lnpidcm  oxcnvant  aqux,  ei  alluviouc  paulatini  terra 
C()i:s'ini<Mir  *'.  I  Mous  cnim  esi  honio  siihlimis  in 
('h:irii:iic.  Scd  si  prudentia  carcal,  charitas  illa  de- 
flmi  sicul  tcrra  montis  aquis  furlivis  cl  assiduis 
corrosa.  Hoc  est  quod  dicil :  c  Aiiuvionc  paulatiiu 
lerra  consuiuttur.»  Saxiim  vcro  di/ilur  honio  f  riis, 
ct  coiislans  in  charilite,  scd  assiduus  impotus  leu- 
laiioniim  sua  proierv  late,  quasi  fliiviiis  assiditus 
coiiC!ivai,  donec  iino  iinpeiu  taiideiu  cadat ;  unde 
est  isiud  qiiod  sic  dicilur:  c  Lnpidem  cxcavant 
aqux*  »  Sed  si  fiierit  prudcns  cl  ccr.stans  clinriinx, 
afiiiae  uii:l:x  nou  cxstiuguent,  et  flumiua  non  obrueut 
cam. 

Si  dederit  komo  omuein  subtlaniiam  domut  tuai 
jjro  dileclione^  quati  uihHum  despiciel  eam. 

[Ttio.]  lu  priinia  apostolis  et  in  innniiis  eorum 
scquacihiis  quam  vera  sit  hxc  senteiiiia  palcns 
est,  qui  pro  dilcctioue  dcderunl  oiunia  quae  in 
iniindo  habebani,  et  nil  perdere  sihi  visi  suiit,  dum- 
modo  vera  in  cociis  bona  perciperciit ;  quod  duabus 
parabolis  in  Evangelio  osiendll  Dominus  :  c  Simile 
est  rcgnum  caslorum  thesnuro  abscondiio  in 
agro  **»  I  et  alia  :  c  Simile  est  r^^gnum  co^Iorum 
homini  negotiatori  qiixrenli  bonas  margaritas^*.  » 
In  quibus  omnia  de!  ere  pro  dilcclione  Dei  dari 
o>tciuliiur.  Trcs  sciinus  esse  domos  ,  in  quibus 
iribus  Iriplcx  est  substanlia,  quae  daiur  pro  dile- 
ciione :  prima  esi  doaius  pecuni»,  secunda  disci- 
pliiiae,  tenia  sapieutix.  Te  prima  Apostoliis  :  c  In 
:nagna  domo  nou  solum  sunt  vasa  aurea  el  ar^cn- 
lea  ^S  I  de  secunda  :  c  Qiii  hahitare  facit  uiiiiis 
moris  in  domo^*,  »  de  terlia  :  c  Sapicniia  xdificavit 
sibi  domum**.»  Prima  est  mntcri.tlis,  secunda  est 
domus  rcligionis,  tcrlia  est  domus  spiriliialis  iii 
fccreto  cordis.  Prima  enim  fit  vx  Inpiduiu  ei  ligiio- 
rum  rudi  et  dura.Jiiaieria,  secunda  ex  fralrum 
conconlia,  teriia  cx  viriuiuin  coiisouaiitia.  !n  prima 
iunt  subsidia  temporaliiim  boiioriim,  in  secunda 
refrenatur  luxuria  corporum,  iu  lertia  custoditur 
Ihesaurus  viriulum.  Prima  habct  fundameiilum  ex 
corruplihilihus  lignis  vcl  lapidtbus,  iu  secuiida  est 
iundamentum  Christus »  iu  terl!a  charitas ,  qiiae 
dicitur  Spiritus  saiictus.  De  prima  :  i  Movcbuntur 
omnia  ruudameiita  tcrrae  ^^.  »  QualescuOqiie  lapides 
et  qualcscunque  struclurae,  nou  reinarebit  lapis 
super  lapidem  qui  non  destruatur  ^*.  Secunda  bene 
fundata  est  supra  Grmam  petram  ^*;  uude  Aposio- 


El  iOATl.  ALGRIM 

A  lus  :c  Ut  sapiens  architectus  rbmlamentum  posui  *'.» 
Qnod  auiem  sit  illml  osteiidit :  c  Fundamentuni 
aliud  nemo  potest  ponere,  pncter  id  quod  pcvslturo 
cst,  qui  cst  Cbristus  Jesus  ^*. »  Super  hoc  apostoli 
.Tdilicaverunt  aurum,  scilicet  Chrislianos  eharitate 
fervidos ;  argcutum,  scilicct  divinis  eloquiis  sono- 
ros  et  nitidos,  lapides  preiiosos,  operibus  virtutum 
conspicuos.  Et  inlinniorcSy  quia  ligna,  scilicet  ad 
opera  uiiscricordix  aliquantuhim  duros;  fenum, 
sciiicet  iu  carnc  s'ia  leneros;  stipulain,  scilicet 
aliquaiitulo:  Ijeviiati  deditos,  qui  tamen  salvabuiiiur 
fundaii  iuerito.  Teriiam  ipse  fundavit  Altissimiis^*; 
unde  Apostolus  :  c  In  cliaritate  radicati  el  faiidaii 
et  supencdincali  super  fuudamentum  apostolonnu 
el  prophctarum  ** ;  »  unde   Isaias  :  c  Siernam   per 

B  ordincm  lapides  tuos  *S»  id  est  virtutes  ordinabo  iu 
te,  el  addit :  c  Ei  fundabo  te  in  sapphiris,  et  ponam 
jaspidem  propiignacula  tua,  et  porlas  tuas  in  lapides 
sculpios  ". »  Sapphirus  colorem  habet  coeii,  ct 
desigtiatchariiateiu  in  qiia  fuudantur  ca*lers  virlii* 
tes,  ct  ccelestis  est  origine;  jaspis  vireniis  est  colo- 
ris,  et  fidei  virorcm  designat.  Uaec  ponilur  iu  pro- 
pugnaculis,  quia  vera  fldes  dxmoncs  expngnat, 
unde  :  c  Sancti  per  fidcm  vicerunl  regna.»  Lapides 
sculpii  sunt  patientia.  In  his  sunl  portx  quia  pa- 
tienlia  tanquam  portarius  cusios  est  vinutum.  hi 
prima  comcditur  cibu^  materiaiis,  in  seeunda  agniis 
paschalis,  in  lertia  rivus  fluminis  torrentis  buijii 
et  mellis.  Priinum  pro  necessiiate,  secundum  cuin 
sobricinlc,  leriium   in  ebrietate.   De  primo  dicilur 

C  aposlolis  :  c  In  quamcunque  domuin  intraveriiis, 
roaneie  ibi  doncc  cxcatiSy  cdenies  et  bibentes  quoe 
apud  illos  sunt  *',  »  ct  hoc  pro  necessitaie  eoruiiu 
De  secundo  :  cln  eadem  domo  comedeiis  illuni. » 
Scd  quomodo  }  cum  sobriclate.  Audi :  i  Reiics  ve- 
slrosaccingeiis, »  contra  luxuriaiu ;  c  calceameiiui 
habebitis  in  pedibiis  vesiris»»  conlra  lerreiioriiiii 
afllueniiam;  c  teuentes  baciilos  inmanibus'\  »  utdc* 
fensioiiem  habeaiis,  cotitra  dsmonum  Tiolentiaiu. 
De  terlio :  c  Inebriabuniur  ab  uhcrtate  doinus  tu.-e, 
e.  torreule  voluptaiis  lux  polabis  cos".»  lii  prima 
igilur  domo,  est  substanlia  lemporalium  bonoruiu, 
in  sccunda  suhstantia  corporum,  in  tertia  substan- 
lia  virtuium.  Uas  tres  igitur  possumus  habere  suIh 
stantias  coiitra  charilateui,  aliquando  siiie  chari* 
tate,  aliqiiando  damus  pro  charitate.  Teinporaliu 
expcndimus  contra  charitatem,  sicut  iilc  prodigus 
filius,  cum  merelricibus  luxuriose  vivcudo  *•,  cor- 
pora  nostra  bonis  eorum  abutendo,  substantiam 
virliituin  de  ipsis  vane  gloriando  :  c  Epulati  esiis 
siiper  terram  el  cuutristis  in  deliciis  corporav.. 
stra,»  ait  Jacobus*^  llem:  c  Qiii  habuerit  siib- 
staniiam  mundi  hiijus  et  viderit  frjtieiu  suuro  ne« 
cessitalem  habcrc,  et  clauserit  visccra  sua  ab  eu, 
quomodo  cst  charitas  Pairis  in  eo  **  ?  »   Ecce  bona 


D 


••  Joh  i  t.  ••  Malth.  13.  '•  Matth.  20.  "  li  Tim.  5.  "  Psal.  07.  "  Prov.  9.  »^  P.sal.  81.  "  Maiih. 
«*.  ^*  Maith.  7.  "  I  Cor.  b.  '•  ibid.  "  Psal.  86.  »•  Eplies.  3.  •»  Isa.  51.  •*  Ibid.  ••  Luc.  IV. 
••  ExiHi.  12.      •"  Pdoi.  a^.      ••  Luc.  15.    •^  Cap.  5.    ••    I  Joau.  3. 


821  COMMENT.  IN  GANTICA  CANTIC.  —  UB.  lU.  9SS 

lemporalia  conin  cbari(aiein.  liein  coiilra  chari-  A  (^cit  copiam.  Dediienim  pro  dileclione  corpuft  ftOHm» 


Utein  uiiiDur  subsianliacorporis,  aut  de  fortiludiue 
suipulcliriiudlnesuperbiendo.  Veriim  c  fallMX  gratia 
ftt  vana  pulchriiU'!o  ** ,  i  ei  <  maleilictus  bomo  qui 
conlitlit  iu  bomine,  et  qui  ponii  cariiem  bracbinm 
Sttum  **•  »  Ei»  qni  virlutibus  utilur  conlra  cbarita- 
lem,  dicitur  :  t  Quid  babesqund  non  accepisli?  Si 
sccepisti,  quiJ  gloriaris  quasi  non  acceperis  **  ?  > 
Sine  cbaritate  uluntur  sicut  bi,  qui  bona  daiit 
aiiiicis  suis  non  propter  Deiim»  sod  propter  rarna- 
lciiiamoreiu;  proprio  corpore  aliis  pr»stant  obse- 
quium  propier  urbaiiitateiu  ;  substaururo  virtutum 
halient  proptor  solam  cousuctudinem ;  unde  Apo* 
kioliis :  f  Si  linguis  bominum  loqiiar  et  angelorum» 
cbaritaiem  auiem  non  babuero,  faciussum  velut  ses 


dedit  animam»  dedit  spiritum.  Gorpus  pro  persecu- 
toribo8,aniinam  pro  peccatoribus«spirilum  in  Patris 
manibus;  dedit  corpus,  utflagcllaretur;  ammam»  ul 
pro  peccatoribus  moreretur;  spiritum,  ut.proxima) 
resurrectioni  reserraretur.  In  prtmo  dedil  nobis 
exemplum  patienti»»  in  aecundo  meiaa  excessii 
humans  miseriae,  in  tertio  ostendit  nobis  a  quo 
debemus  exspectare  siipendia  nostrae  militiae.  Do 
primo  ait:  i  Corpus  meum  dedi  percutlentibus, 
genas  meu  telleniibns  *,  i  de  secundo :  cTradidil 
in  mortein  aniroam  suam  :  cum  sceleratis  reputa- 
tus  est  *,  I  de  tertio  quando»  Inclinato  capite,  emi* 
sit  spiritum,  ait  Patri :  c  lu  manui  tuas  commendo 
spiritum  meum  *.  i  In  primo  audi  exempkim  pai 


•oiians   aui   cymbalum    liuniens.    Ei  sl   babuero  *' iienii«  :  c  Cbrisiua  passus  est  pro  nobls»  vobls 


omnein  seieiitiani,  eic.,.nibil'Sum  *',  i  ecce  Tirtuieft 
ftine  cbarixatc.  c  Ctsl  disiribuero  ouiiies  faculiates 
hi  eibos  pauperuui  ^,  i  ecce  de  bonis  temporalibus 
sine  cbaritale.  cEt  si  tradiJero  corpiis  meum  ita  ut 
ardeam,  cbaritalem  auteiii  non  habuero,  nibil  mihi 
prodest  *^  i  ecce  de  subsianiia  corporis  sine  cba- 
*  pitate.  His  autem  tribus  substantiis  uiimur  daiido 
pro  cbaritaie  quasi  nibilum  dcspiciendo ,  scilicel 
eum  bona  lem|)oralia  pro  Deo  relinqulmus,  cum 
corpns  manyrio  exponimus,  cum  virtuies  iiostras 
hto  non  iiobis  impuiamus.  De  prinio  ait  Apostolus: 
i  Qiix  ruerunt  mibi  lucra,  Tacta  siiut  mibi  deiri« 
meiita  propicr  Cbristum,  propter  qucm  omuia  de- 


rel.nquenscxemplum,  ui  sequamiui  vesiigla  cjus^.i 
De  miseria :  c  Miserationes  ejus  super  omnla  opera 
ejus  *^;i  item  :  c  lu  terra  Doinini  propilius  esi  tibl.i 
Noo  est  hasc  bumana  miseria,  sed  divlna.  Andi  a 
quo  debcrous  exspeclare  stipendia  militia  nosirae, 
c  Cuin  oras,  Intra  in  cublr.ulum  tuum,  ei  claoso 
ostio,  ora  Patrem  luum  In  abscondito,  et  Pater 
luus  qul  videt  In  abscondito  reddel  tibl  **.  » 
Reddit,  ait,  Deus  mercedem  laborum  sanctomro 
suonim  ^^  c  C^rpus  ineum,  ait,  dedi  percutienti- 
bus  ^*.  I  Obsiupescil  auimos,  obborret  natora,  re* 
fiigit  iuiellectus  percussionem  corporis  llllus,  quod 
siccis  pedibus  super  mare  ambulavlt  '*,  eujus  taciu 


irimciiu  feci,  arbiiror  ut  siercora,   ui  Cbrisium  q  sanantur  inflrmi ,   ad  cujus  odorem  refivlscunt 


lucrifaciaui  ** ;  i  de  secuiido :  c  liigrediaiur  putredo 
lii  ossibus  meis,  et  subier  me  scateat,  ut  requie- 
»eam  in  die  triliulaiionis  **,  i  el :  i  Saiicti  ludibria 
el  verbera  experti*^,  i  etc.  De  iertio  Paubis: 
€  Gratia  Dei  suro  id  quod  suiii  **,  i  ei :  c  Non  nobis, 
Domine»  nou  uobis,  sed  iiomini  tuo  da  gloriam 


•f 


moriui,  quod  de  virgine  iiaius  est  in  ierris,  quod 
gioriacavit  in  coclis,  adorant  angeli.  Quis  suslineai 
depilari  genas  illas  quas  florida  pubescentes  aetate 
suos  eiiam  adversarios  poierant  movere  spectaculo? 
Qu»,  sicut  ait  Sponsa,  sunt  c  sicul  areoUe  aroma- 
tis  consitx  a  pigmeutariis  ^?i  Quis  faciem  susiineai 
spuiis  inhonesi;iri,  quas  sicut  sol  in  transllguratione 
172  refulsii"?  Ubi  esi  llle  «  speciosus  forma  prsB 
fiiiis  horoinum  **;i  quia  c  vidiniuseum  quasi  leprosom 
et  percnssum  a  Deo  et  humiliatum  "  ?  i  Quomodo 
pedcs»  sub  quibus  vidli  propbeta  opus  sappbirl  **,  ei 
cmanus  toriiatiies  et  aure«  ^\  i  conflxi  sunt  davis  ? 
Qua  raiioue  corpus  perfonitum  est  laiieea,  in  quo 
est  ioia  sapieniia  abscoudiia  ** ,  quod  praeclnctum 


•I 

Contra  cbaritaieiu  igiiur  utcnies  ad  biferiora  tra» 

bimur,  siue  cliaritaie  pro  nihilo  rcpuiamur,  cum 

cbarltaie  apud  Dcuui  sublevamur.  De  prima  ait  Da< 

vid  :  1  Fi  subsianiia  mca  in  iiiferioribus  terrx  ***,  i 

de  sccuudo  ideui  dicebat :  i  Ei  subsiantia  mea  ian* 

quam  uibilum  ante  te ' ;  i  de  teriio  idein  David 

dicehat  cum  gaudio  ad  Deuni :  i  Et  subsiantia  uiea 

apud  te  esl,  Doiniue*.i  Oiiiiiem  substantiamdomus 

sux  dedii  pro  dilectione  qui  dicebat  :c  Corpus  meum  ^  fuii  ad  mamillas  aurea  zona  *'  ?i  Nuiiquid  faclus  esl 

dedi  pei'cuiieiilibus,rt  j;enasmeasYellentibus,facicm 

uieain  iioii  averti  abincrcpaniibus,eiconspueotibus  in 

me*.iSi  veruin  est, imo  qiiia vcrumesi  lllud  evangeli- 

cum  :  1  &lajoremcbaniateni  nemohabci,  ut  aniinam 

siMm  ponai  quis  pro  amicis  suis  \  >  Salvaior  noster  iion 

•olum  viiletur  ad  cbaritaiis  cultum  asceodere,  scd  clia- 

riutis  fines  excedcre.  Ulcnim  servis  suis  bujus  uiL 

scriae.daret  reinodium,  tcmporalis  viix  su»  fecit  dia- 

pcndiuni.  (Ji  iiostram  rclevarei  inopiam^nimiam  sui 


principatus  super  bumcrum  ejiis,  quaodo  crucia 
paiibulo  est  aflixus?  Anne  capui  ejus  aonim 
optimum  **  roeruit  spinis  esse  corooatom  ?  Miraris, 
aii ,  qiiod  me  exiuaoivi  ad  mensuram  buman»  infirmi- 
laiis  **;  sedquomodo  saoaretur  totus  bouio,  nlsi 
Hebraeus  se*contralieret  ad  mensuram  fili»  Suna- 
niitis  7 1  Vidimus,  ait|  leprosum,  et  percnssom  a  Deo 
ei  buiuiliatuiu  *S  i 
L<'prosum  vuineribos  et  livore,  percussum  laocea. 


**  Prov.  31,  **  Jer.  17.  *»  I  Cor.  4.  ••  I  Cor.  13,  ••  IbiJ.  •Mbid.  •■  Pliil.  5.  ••  Habac. 
3.  •Mlebr.  II.  •»  I  Cor,  l5.  •*l»»al.  115.  »*M*sal,  138.  »  Psal.  58.  *  Ibid.  «Isa.SO.  ^Joaii.  Ifi. 
•Isa  60.  «Isa.  53.  »  Luc.  ^3.  •IPe»r.«.  •  Pwl  Ul.  »•  Maltli.  G.  "  lialth.  «0.  ••  Isa.  50.  " 
llaiUi.  14.  >'  Caui.  5.  '•  Maitli.  17.  >•  Psal.  ii.  «^  ha.  53.  **  Czccb,  i8.  **  Cant,  5.  ^  £c€lL  tO. 
•»  Apoc.  I.      •'Canl.  5.    **  Pbilipp.  t.      «Msa.SS. 


R5  T1U>M.£  CISTERC. 

claTorum  ei  spiiurnm  r onAxiimev  liuiiiiliatum  eon« 
luineliaruin  coiirusione.  Ilisii  Clisa^us  piierum  suuni 
Giezi  cl  non  est  susciia:us,  positiis  est  baailus  ejus 
super  ^nm,  id  est  lex,  i  il  iioii  erat  vox  nefioe  seii- 
sus«  I  Yeuii  ipse  ElisaMi.s  cl  «ist  susciialus  **.  Traus- 
ierat  saccrt!os  et  lcviia  Tulneratom  a  lalronibus ; 
eccc  veiiit  Satuaritanus ,  qui  viiiniii  infudil  el 
iileum  '*.  Mirarts  criicein,sed  quomoJopopulus  lsrae« 
iitlcus  a  sertieiitibus  vulneraius  convalescerel,  nisi 
sorpeiitCHi  exaliatum  in  ligno  aspicerct  '*?  Quomodo 
J.icob  cuiii  duabiis  turniis  rediret  ad  pairem,  si  non 
iu  baculo  islo  translsset  Jordanem  **•  <  Qui  vuit, 
Mii,  venire  pobl  lue,  abnegel  senieiipsum  et  lollal 
cTucem  suain  et  sequaiur  ine  ^.  >  Qui  vult  venire 
poht  nie  ad  supernain  civitaiem,  neget  se»  non  suam 
sed  Tatris  facieiis  voluiitatem  ;  tollat  crucein  suani, 
iiieam  imitan<lo  passionem;  et  sequalur  me,  per 
ubedicuiias  virluiem.  Secutus  est  enim  Isaac  patrnni 
suum  ad  immolanduni,  portans  ligna  sciiicet  crucis; 
ipse  vero  pater  poriubat  ignem  ct  gladium  *\  ignem 
ililectiouis,  gladium  passionis.  Audi  iguem  :  <  Sic 
Deus  dilexit  inundum  ut  Fiiium  suuiu  unigeniium 
ilarei'*.!  -<  Pater»  st  fleri  potesl»  Iraii&eal  a  nie 
calix  iste :  verumtumen  uou  sieut  ego  volo»  sed 
sicut  tu  **•  > 

I  uune  et  dubita  ferrequod  ipu  iuUi^ 
aitpocta  "•  Scd  quibus  putasafliciebalurdoloribus. 
lnde  Yirgo  Marla,  undeidem  Joannes  evaugeiista  : 

yirga  dolet  porem^  plangit  diteetui  amorem» 
Virgo  dolet  florem,  mortii  marceecere  pana. 
iViiiic  bibit  in  cdna^  plangit  dilectue  amure  '\ 

Subiit  ergo  mortis  diflicultatem,  m  destruerel  mor* 

lis  faculuteiii.  Eleazarus  cnim  inrantem  uon  occide- 

rei»  iiisi  elepbanli  se  supponeret  **.  luquc  i  mortera 

iiusirain  moriendo  destruxit  et  ?ium  resurgendo  re« 

paravii  '*•  i  llis  omnibus  in  unum  coUeciis  erat 

<  fasiiculus  niyrrhasdilectus  meus  mibi.  luter  uberji 

luca  coiiiinorabitur  *^.  i  Quis  eoiin 

if yrmh/oitiiiN»  Dolopmnve,  out  dufi  milee  Ulgssei 
'lemt.eret  a  lacrymi$**? 

\}\n  requies  iaborat,  gloriacoiifunditur,saniusaRgro- 
lat,  vita  moritur.  0  Judaee,  cui  prosternis  vesti- 
menia  '*,  cui  triunipbales  ranios  palniarum  prxieii- 
dis  ^*,  cui  pacis  olivam  offers,  cui  florum  appiaudis 
Jucunditate,  cui  canUs,  <  Hosanna^M  i|sonord  voce, 
el  niuiirum  steruis  vestimenu  :  quem  posimodiim 
s|>oliasti  iiiconsutili  tuuica^'?  Illipaliiix  triuuiplia- 
Jis  ranios  profers,  de  quo  cum  triuinpbare  quxrcrcs, 
ipse  de  te  ei  de  niorte  pariier  iriumpbavit ;  olivam 
iiacis  porias,  et  eum  qui  <  est  pax  iioslra  ,  qui 
fecit  uir.iqiie  uiium  ^'-^\  i  a  pacctuaexflusisli;flo« 
res  jucUhdosprumis,  et  pcr  le  iu  criicf<  fl«)S  Libaui 
claii^iiii^^iUu.a  iflos  taiiipietliiiumco.iV:illiiim^^,i 
per  vus  emarcuil.  Ac  clamas  :   <  lluftaun.i !  i  dC.li- 


CT  JOAN.  ALGRIM  m 

A  cet  Salta,  obuero.  cul  posimodum  indanns:  cTolle, 
lolle,  crucjflge  eum  ^'-^.  i  Ciidebcc  libi,  miser,  Um 
repeutina  muuiio,  ni  quem  modo  focabai  refeai 
miclfigas  conlra  legem?  In  bis  tunnibus  all :  f  Fa« 
ciem  ineam  non  averti  ab  increpautibiisel  coniptieo- 
libus  in  me  ^*.  i  Legitur  Cbristus  babuisse  faeiem 
miserisc,  faciem  experienti»,  faciera  gloris.  Prima 
fult  pognanlis,  secunda  peregrinanlis,  terlia  regnaiH 
lis.  Prima  fuit  quam  immuUvil  David  comm  Acbis 
rege  ** ;  secunda  Joseph  qoi  crat  <  aspeclu  decoros 
el  pulcber  iacie  *^  i  lertia  Mosl,  quia  splemlida 
facu  esi  facies  Mosi  dum  respiceret  Doroloas  In 
eom  **«  De  prima  :  <  Posui  faciem  meam,  ut  petram 
dnrissimam  "*;  >  de  secunda  dicitur :  <  Eral  faeies 
ejus  euntis  in  Jerusalem  *^ ;  i  de  lerlia  :  in  trans* 

^  flguraiione  <  resplenduii  facies  ejus  sicul  sol  **•  i 
In  bac  regnai  ei  gloriatur  lu  sscula  saecolorom. 
Amen. 
Quia  fortis  est  ut  mors  ditectio, 
ICaeo.)  Siquldem  cbariias  fortie  est  ut  mon  in 
ageiidis,  imo  eiiam  fortior ;  quia  mors  separai  boroi- 
nem  a  rebusiuuudanis,  exsliiiguendo  aflecluin,  Cba* 
ritas  vero  separatsubjicieiido  aflectum  Deo;  mors 
separat  auiiuam  dc  corporct  bominem  a  patre  et 
niatre,  filiis  el  aiiiicb,  a  possessionibus  el  divitiis 
et  casteris  omuibus  quae  ainantur  in  mondo ;  ei  lioc 
facit  vitam  exstingueudo ;  cbarius  verosic  separa', 
ui  viiain  non  exstiiiguai,  sed  mutel  in  nielius,  quae 
in  boc  eiiam  foriior  est  mortc,  qiiod  moriem  uou 

Q  timet,  sed  inagis  eam  dcsiderat,  sicut  apparebal  iii 
Apostolo,  qui  cupiebat  <  dissolvi  et  esse  cuin  Cbri- 
sto  **.i  Ci  cum  lu  ageudo  fortis  sil  iii  mors  dilectio^ 
in  paliendo  dicitur  dura  sicui  iufernus  ecmulutiOf 
id  est  dileciio,  quia  ejus  cousiauliaiu  nou  fraugit 
tribulaiio,  vel  aiigustia,  aut  persecuiio,  aut  famc:^ 
aut  iiudiias,  aut  iiericulum,  aut  gladius  ^ ;  quia  sicul 
qiii  iu  infcruo  suui,  nullis  tormentis,  nullis  lousio* 
nibus  fiangi  pussuui :  sic  cliarilas  nulla  fraiigitur 
viuleiiiia  tonueuiorum.  Lampades  cliariutis  dicuii* 
tur  tampndes  ignis  atgue  Itammarump  qula  corda 
iiubtra  fragilia,  qux  per  lampades  desigiiantur  si  iu 
bis  vabis  liclilibus  babetuus  tbesauruni  charitatis. 
sic  ardeiii  per  amorem,  sic  iliumiuantur  per  verita- 
tis  cognitioiiem,  quod  mundanae  sapientiae,  vel  pra* 

D  viiiiiis  bxreticas  tencbris  obscurari  non  |>05sunLi 
Dicilur  qii04]iie  quod  aqua:  muttas  non  poteruul  ex- 
stinguere  charitatem.  Aquae  isix  suul  illa:  pluviae 
teiiiatioiium,  qu;e  dcsceiidunt  a  poiesutibus  aeris, 
ille  videlicet  imber  iuundans ,  de  quo  babeiur  ia 
Ezecliicle  '*,  qui  irruit  ct  subvertit  parietem  non  ba- 
benteiu  lilieraui,  per  queni  signatur  illius  bomiuis 
conversaiio,  qiiae  cxmeulo  chariutis  solidata  non 
est.  01  co.ppatia.  Af|ii;u  igiiur  sive  pluviae  leiila'- 
liuuum,   cliariuiem  iiou  exstiuguuut,  quia    ipsius 


"  lY  Uog.  4.  ••  Lnc.  10.  "  Ntmi.  ?t.  ••  Ceu.  32.  ••  Maiili.  IG.  "  Gen.  22.  »«  Joan.  5. 
"  MaJlh  iti.  »*  Ovid.  "  llyinii.S.  Nng.  »•  I  .M;«ih.6.  »•  Praf.  nnss.  »'  Cani.  i.  •«  Yirg.  .Lneid. 
1!  7.  "Luc  10.  ^»  Joaii.  t2.  **  liod.  *•  Jo:.ii.  19.  *'-**  F|>h»s.  2.  ♦•  >:ili.  i.  *•  r.anl.  i. 
*»'^«Jiaii  10.  *Mb.i.  50  •M'5;»l.  35.  ^T.ni.  2J.  •' tko  !.  Oi  *Mba.  jO.  ••  Luc.  0.  •»  Matib. 
17.     ■•  Philin».  I.     •'  Bom  8.     »»  Cap.  !5. 


COMMEXT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  UB.  XII. 

tis  alisorbeiidir  ardore ;  /IvwtM  qiioque  non  A  quos  vocavil  lios  el  jiisrificivil ,  quos  jusiiflcavii  oi 
iUam.  Ei  signaiiCur  per  flumiiia  quscHnque 


iria,  quac  iJcirco  cliariialeni  nonobruuitcquia 
|aae  jain  (!efluvenint»  el  illae  qiue  snperve- 
non  langunl»  taclum  vero  prxsentium  unum 
ineiitur.  Ipsa  quoque  cliaritas  cuin  liabeiur, 
ra  lcoetur  quod  si  dederit  homo  omnem  su6- 
II  domu$  $u€e  pro  dUechonef  quM  nihil  de^ 
llam.  Nam  quidquid  pro  ea  dimitiitur  vel 
ir,  loiam  liabeiur  pro  nihilo,  imo  quasi  de- 
uin  et  stercora  rcputatur**.  Scquiiur: 
r  nostra  parvula  e$l  el  ubera  non  habet.  Quid 
$  sorori  no$trm  in  die  quando  ulioquenda  e$t* 
.]  Magna  dispcnsaiione  chariiatis  l>oininus 
cclesiain  sororeiii«  et  sororem  Svnogogac,  iit 


B 


lios  niagiiilicavlt  **.  i  Moraliier  animajuiti  s^iror  lit 
dilecti,  sicnt  Cliristus  factus  est  Patri  obediciis  us- 
que  ad  inortem  *^»  unde.  ipse  ait :  i  Qui  facit  vo- 
luiitatem  Patris  inei,  ille  ineuc  frater  et  soror  ct 
inater  est  *".  i  Parvula  est,  se  nullius  momenti  re- 
putaudo  per  bumilttatem,  sed  maguiflcatur»  qiiando 
Deus  exaltat  eain  per  remuoerationem,  inde  dici- 
tur  :  c  Qui  se  bumilini  exaltabitur  **.  >  Vbera  non 
habet^  duin  bonam  conversaiionem  suain  et  mores 
foris  Obtendere  ad  xdilicaiionem  aliorum  iion  curat, 
tiiuens  ne  asccndat  in  clatiouein.  SeJ  Dominiic 
contra  boc,  per  quam  secura  sii,  dat  ci  benedictio- 
neui.  Inde  Jncob  ad  rilinm  suum  Joseph  :  i  Deiis 
patris  tui  erii  adjiilor  luus,  et  Omnipotensbencdicel 


^ynagoga  et  se  sororein  sui  coiiditoiis  per      tihi  benedictionibus coeli  dcsuper  ct  benedictionibus 


I  esse  fiictain  recoleret,  et  de  addita  sux 
£  graiia  et  societate  gauderet.  Sed  quia  ad- 
rella  consolaiione  indiget,  quasi  de  ejus  sa- 
isulens  addit :  Quid  faciemus  iorori  nostrte  in 
oquitur  Dominus  Ecclesiam»  curo  cain  de 
crpciua  sive  per  occultam  sui  Spiritus  illu- 
em  seu  per  apertam  prxdicantium  vocem  ad- 

Quid^  iuquit,  faciemui  $orori  noitras  quando 
ida  e$i  ?  scilicet  in  adventu  iiosiri  in  cariie. 
iidajiiquain,  tuinper  me,  tuin  per  apostolos, 

Patres.  Hic  quatuor  noiauda  suni.  Eccle- 
ur  $ororf  dicilur  parva,  dicitur  noii  hab$n$ 
licilur  alloquenda.  Soror  Christi  facta  est 


ahyssi  jaceniis  deorsum  :  benedictionibus  ubcrani 
et  vulvae  ^*.  i  Benedictio  coeli  desuper  est  amor  Dei, 
et  est  in  dextero  ubere ;  bciiedictio  ahyssi  jaccntis 
deorsum  est  timor  iiiferni,  etcst  in  sinistro  ubere. 
Sed,  sicut  iu  vulva  prius  puer  concipilur,  deinde 
nascituretlactatur,  sic  tiinor  et  amor  prius  in  se- 
creto  cordis  deliherantur,  deinde  foris  aliis  verbo  ei 
opere  quasi  ex  operibus  manantes  osteiidHntur. 
Postmodnm  dilectus  eam  alloquitiir,  ut  ad  nupiias 
ejns  traducalur.  Ecce  jam,  cAstiiit  regina  a  dexteris 
circumdata  varieiaie  ^K  i  Eam  vero  sic  alloquens 
dilectus  instrnit  ut  mandata  Dei  audial,  aiidila  jn« 
telligat,  intetleciis  obediat,  obediendo  camalia  re- 


^articipatione,  parra  recenti  conversatione,  Q  linquat,  munduin  abjicial,  hoc  est  quod  hoe  versi- 


en$  ubera,  quia  lactis  est  particeps,  et  ex- 
rmoiits  justiiix;  aUoquenda  e$t^  ut  transeat 
tas  dilecti,  ct  sic  proficiat  in  proiis  procrea- 
oror  per  graiiaai  qua  Ipse  nosiram  assum- 
lanitateiu  et  nos  filios  Dei  fecit  per  adoptio- 

parvula  crevit  per  baptismom  ct  Christi 
tionem;  ubera  coepit  Aa^er«  per  apostolorum 
lem,  transivit  nupiias  dilecti  per  passionemy 
l  per  sancti  Spiritus  missionem,  peperit  per 
ruin  pracdicatioiiem  ;  de  primo  Apostolus : 
lit  gratia  Dci  ei  Salvatoris  nostri  Jesn  Christi 
I  hoininibus  erudieiis  nos  ".  i  De  secuudo 

c  Quasi  uiodo  geniii  iiifantes,  raiionabiies, 
0,   lac  concupiscite,  ui  iu  eo  crescaiis  iu 


ei 


culo  comprehendit ;  ecce  priinnm  :  c  Audi,  fllia« 
et  vide  ;  i  ecce  secuudum  :  c  Ei  ioclina  aurem 
tuam ;  i  ecce  tertium  :  c  Et  obliviscere  poptiluin 
tuum ;  I  ecce  quartum  :  c  Et  domum  patris  lui ;  i 
ecce  quintum  :  cElsicconcupiscet  rex  decoreintuum 
^'  .  I  et  te  assnmet  in  conjuRium.  De  lioc  enim  con- 
jiigio  dictnm  est :  c  Propter  boc  relinqiiet  homopa- 
tremetmatrein  ei  adhaerebituxorisuae  "-f^.  i  Reliquit 
Christus  Patrem  siium,  quando  aequalis  Patri  se 
carnein  assumcndo  exinanivit'";  reliquit  matreaiy 
quando  cariiein  ex  ea  assumptam  quasi  vilipendens, 
passioni  se  exposuit,  adhacsit  sic  uxori  suae  quia 
p<ist  eam  non  dercliquit. 
Tres  iin.ii.j:,  legiinus  in  Evangelio,  Christi  et  Ec- 


I  Jam  crescebant  ciiin  diceret :  c  Veuite  D  clesi.-e  nuptias  prx^ligurantes.  Priinaeiii  incarnatione. 


f  faciain  vos  neri  piscatores  hominum  *'•  i 
iasdilecti  transivit,  quaodo  per  passionem 
despondit  esm  uni  viro,  virginein  caslam 
i  Chrisio  *^.  I  Fecundata  est  per  sancti  Spi- 
itiam  septiformem,  peperit ;  unde  dictum 
tolis  :  c  Praedicaie  Cvaiigeliuin  omni  crea- 
I 

fuit  per  praedestinationcm,  parvula  crcvit 

tionem,  tf6era  assumpsil  |>er  justificatioiieru, 

e$t  et  facia  siionsa  per  magiiificationein. 

irxdestinavil,  hos  et  vucavit,  ait  Apostulus, 


secundx  in  ascensiune,  teriiae  fient  in  generali  rc- 
surrectione.  Pricnas  fecit  inorialibus,  secundas  an- 
gelis,  teriias  angelis  et  lioininibus.  In  priinis  |iau- 
peres  recreat,  in  secnndis  divites,  id  cst  angelos 
iaetificat,  in  tertiisomnes  c  pascenturet  accubabunt, 
et  non  erit  qui  exterrcat  ^*.  i  De  priinis  dicitur : 
c  Simile  est  reguum  coelonim  hoiniiit  regi  qiii  fa- 
cit  nuptias  filio  suo  **;  i  de  sccundis  :  c  Et  vos  si* 
miles  hominibus  exspectantihus  doiuiuuin  suum 
qiiando  revertatur  a  nupliis  ** ;  t\e  tertiis  :  c  Adve- 
iiicnte  sponso,  qnae  pncparat:c  craut  iniraveruitt  cuin 


lipp.  5.   ••  Rom.  8     **  Tit.  2.    *•  I  Petr.  2.    *>  Marr.  I.    «^  II  Cor.  1 1.    *•  Marc.  1«.    •*  Roiii.  H. 
MuH,    ••  Malih.   I!2.    **M;itih.  23.    '•  Gcii.  49.    '»  Pbal.  44.      "  ibid.     •  •-"  Geii.  2,  M:irc.  iO. 
Soi.li.  3.    ••   Mallh.  i2.     •'  Luc  li. 


817  TJIOMiE  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRLNI  «8 

co  ad  ntiptias  ••.  i  In  pnmis  sponsa  dotalur,  \n  sc-  A  colapliliaii  siiflcrtis,  hsec  cst   graila   apiicl   Domi. 
cuiidis  tbalamus  a  Dco  ct  aiigclis  paratur,  In  lcitiis 


introducetur.  Dos  cst  id  qiiod  ad  lioc  dntur  uYorl, 
ut  lialical  uiide  viv.it,  si  coiitiger.t  ut  inarito  suo 
carcnl;  qttod  apiid  lcgispcritos  dicitur  donatiopro^ 
pier  tiNptias.  Nain  dos  csl  propricquod  datur  Tiro 
cuui  uxore.  (juabi  utariio  caruit,  quando  Cliristiis 
iu  coeluiii  ascfudii;  sc>l  dolcui  acicpil,  quando  Spi- 
rifuin  sani:iuiu  quo  coiisolarctur  rc(e(iil.  c  Pigiius 
spinhi^  :C  e|ii]iius,  i  ait  Apo»tolus  "•  Dc  sccuado 
ait :  n  Yado  pararc  vol.is  lociiin  '\  i  De  tertio :  <  Yciiite» 
benedicti  Pairis  niei,  percipilo  rcgnuin  quod  vobis 
paraiiiiu  cst  aii  orjgine  niundi  '*•  i  Snnt  et  iiuptix 
i]itr,  faciac  sunl  iii  Caiin  Galilu*»,  ubi  Chrislus  inuta- 
vtt  aquaiii  in  viiiuui  •*.  Bloralcs  suiit  ist:c  nuptiae  in 
quibus  aflTectio,  tanquam  sptuisa,  nubit  ralioni«iaii-  "  aflcciio  in  suis  liydriis  solam  aquain  babet,  quando 


num ;  i  dc  sccnndo :  c  Discite  a  me  quia  mitis  sum 
ct  bumilis  corde*:  i  de  terlio :  c  Posueniiit  filii 
Isract  ciistodes  de  babiialoribus  Jcnisalein«  uniis- 
quisque  coiilra  doinum  suain  *.  i  Prima  aqua  mu- 
tatur  in  viniiin,  scilicet  in  gratianim  actiaiiem»  se- 
cunda  in  inansuetudiuem,  tcriia  in  circiimHpeciio- 
ncm.  De  primo  vino  bibit  Tobias  S  gratias  agcns 
Deo  de  bonis  sibi  rcstitiitis.  Dc  secundo  lloyscs : 
c  Erat  eniin  mitissiinus  omnium  bomlnoni  qui  eraot 
in  terra  ";  i  dc  tcrtio  bibit  Paulus»  cireuroipiclebai 
cniin  sc  cum  diceret :  c  Video  aliam  lcgcm  in  mcm- 
bris  meis  repiignantem  lcgi  mentis  mc«*.  »  Lapi- 
dex  sunt  bydrix,  quando  lionio  obstinatus  e%i  in 
innlo»  vcl  couftniiatus  in  bono.  Haec  mulier,  scilicet 


quaui  spotisn.  Raiio  cniui  rcgit  aflectioncs.  In  bis 
Kcx  sunt  hydria?  coniiiieiiles  nquaiii  qiias  inutatur  in 
viuum  *'.  M  lamcu  Jesus  iiitersit.  Sex  sunt  ist»  by- 
driii*,  quia  ^ex  stiiit  nioiiis  aflectionis;  trcs  pria  ae 
suiit :  appciiius  rarualis  voliiplaiis,  nppetitus  sub- 
stanii;c  titmporalis ,  appeiilus  rainosa;  Inudis.  De 
prinia  :  cEpuIati  csiis  supcr  tcrrain  ot  cnulrt.slis  in 
luxuria  corda  vesii;i«*.i  Dc  sccunda  :  173  t  Vaj  qiii 
rnN^rcgalavaniiaiu  iiialain  duiuui  sua:  uisitinexcclso 
tiidus  ejus  **;  i\o  tcrtia  :  c  Qui  se  existiinat  atiquid 
cssc  ciini  nibii  sit,  ct  ipsc  se  seducit**.  i  In  prima 
csi  aqua  luxurix,  in  sccuuda  avaritiae,  in  tcrtia  aqua 
vanx*  gloriu!,  scd  advciiirnlc  Jesii,  id  csl  dcsidcrio 


non  nubit  rationi.  Vacuae  sunt  bydriae  quando  uubii 
rationi,  sed  Jcsiis  non  vocatur  ad  nuptias  qui  Sal« 
vator  dicitur,  qula  non  caiisa  saluiis  animaruin 
subditur  affoctio  rationi,  scd  forsitan  caiisa  Tanita- 
ti<,  vel  hicri,  sirut  fccerunt  pbitosopbi.  Jesu  vero 
vocnlo  aqua  niulatur  in  viuuin. 

Soror  mea  parvnla  fsl,  et  nbera  non  habtt. 

[Card.]  ll.xcsuntvcrba  sodalium  Cbristi,  videlicct 
propbetarum,  qui  qiiasi  rcprxsentant  Domino  bes- 
tam  Virgiiieiii  tf  n<|uain  ad  lioc  aptain  ut  camciu 
assumat  ei  ca,  ct  dicunt :  Soror  nostra,  Virgo  lla- 
riii»  parvula  cst  pcr  bitiniliiatcm  nientis,  ma:ida 
qiioque  ct  pora   lanquatn    lcnella  juTencula,  quac 


SAluiis,  aqiia  lusuria;  mulalur  In  vinuiu  corporaiis  q  iiondum  habet  %bera.  Christiis  autcm  tanqiiam  ac< 


allliciiuuis ,  nqua  avariiiic  in  vinum  inifericordis 
latgitatis,  aqua  vana.*  glorio!  in  Tinuin  proprii  con- 
lemplus  el  buiiiiiitalis.  Dc  prinio  bibit  Joaiines  Bu- 
ptiata  vcstitiis  pilis  caniclorutn  *^  El  Paulus  :  c  Ca- 
stijro  corpus  mcuui  ci  in  scrvitutcro  rcdigo**.  i  De 
secuiido  Jol),  ait  eniin  :  c  Foris  non  mansit  percgri- 
nus  ct  ostiuui  iiicuin  viatori  patuit  *',  i  ct  Tobias : 
c  Si  mulluin  rucrit  tihi,  tribuc  abundantcr,  ct  si 
cxiguuin,  cliain  illud  studo  libcnier  linpertiri  *\  i 
l)e  tertio  Abraham  cum  dicerct:  c  Loqiiar  ad  Domi- 
iium  lucnm  cutn  sitn  pulvis  cl  cinis  *',  i  ct  Job : 
c  Qiii  incliuaverit  oculos  siios,  s.ilvab'tur,  ct  qui  hu« 
niiliatiis  rucrtl,  crit  in  i^loria  **.  i  Aliae  trcs  suut 
Islae  :  coiitcntpius  Dci,  odiuin  proxiiniy  negligcntia 


ccptans  oblaiam  sibi  virgincm  subiufcrt  zQmd  /«• 
ciemui  sorori  notlro!  in  diequando  aUoqugHda  estt 
lu  illa  vidclicct  die,  quando  catn  alloqiietur  arcban- 
gelus  Gabriel  et  tacentibus  sodalil.us  respoiidet  tota 
Trinilas,  diccns : 

Si  murus  est^  acdlficemus  propvfinaeula  super  eum 
argentea.  Si  oslium  cs/,  compingamus  illud  tab^ilis 
cedrinis. 

Tno.J  Mnri  nomine  tcI  ostii  solel  Dominiis  de- 
sigiiari.  Recte  inurus,  qtiia  Ecclesiam  suam  omni 
parle  munit  ne  ab  hostibus  diripiatur.  Ostium  quia 
noii  nisi  per  Cbristuiu,  ^el  bujus  socictatem  Ec- 
clcsix  9  vel  coeloriim  regnum  Intramus.  [)e 
pritno :  c  Ponetur  in  ea  murale  et    aniemiirale^ 


sui.  Prima  habet  aqnain   ingraliiudinis  »  secunda  I^  dc  ostio  Saivator  :c    Eg^  sum  ostium*.  i*Jilunis 


crudelitatis,  tcrtia  dissolutiouis. 

De  prima  :  c  Obliii  suiit  Deuin  qtii  salvavit  cos, 
qul  fecit  iiingna  iti  ^gypio,  iiiirabilia  In  terra 
Chain,  terribilia  in  inari  itubro  *^ ;  i  de  sccunda: 
c  Filin  populi  mei  crudclis,  qua^i  slrulhio  in  dc- 
scrto  ** ;  I  de  tertia  :  c  Ephraiin  coluinba  quasi 
scducta,  non  babenscor;  coincdcrunt  alieni  robur 
cjiis,  ct  ipse  nescivii  **.  i  Sed  pritna  mutaiur  in 
\inum,  unde  ait  Job  :  c  Doininus  dedii,  Dominus 
ahstulit'**,  I  ct  Joannes  ' :  c   Si  bcncfacienles  et 


luit  in  cariie  apparens;  aniemurale  revelatio  pro- 
phciia^,  queni  mu^um  defendil  Ecclcsia  incarnatio- 
iicin  ejus  pr.nediccndo.  Vc!  murus  cl  ostiuin  polest 
dici  quilibct  de  fortioribus  membrls  ejus,  qui  alios 
cl  defendunt  el  intromicunt  in  regnuin.  Isti  sant 
propugnacula  argentea^  quando  nilore  cloquentiaB 
sux  virtutcs  alioruti[wet  suns  defendunl.  Cedrinae 
tabulae  sunt  exempla  aniiquorum  imputribilia  sicut 
ccdriis.  His  osiiiiin  compingiltir  duin  canim  abon- 
dantia  ad  pcrncicnduin  aliis  doctoribus  datur«  Vei 


■•Maltb.25.  "IlCor.  .n.  «^  Jo.m  14.  •■  Matth.  2.i.  •«  Jo.in.  2  •Mhid.  ••  Jac.  5.  ••Ihbac.i. 
••Cnl.  6.  •»Mniih.  5.  **  I  Cor.  9.  »*  Joh.  31.  *^  Job.  i.  ••  Gcn.  18.  *•  Job.  2i.  •»  Psnl  :i05. 
•"Thren.  i.  ••  Ose.  7.  "•Joh.  I,  «  iino  Pctr.  I,  2.  •Matlb.il.  » II  Esdr.  7.  •Cap.4.  •Num.  12. 
•  Kom.  7.  ^  Isa.  26.    •  Joaii.  10. 


m  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XD. 

tabulaecedriiissuiillaiilnilo  virlu(iRn,qitibusabiin-  A  ^ici  niundum**.  i  Muro  (uo  inexpugnabili  etrcuui- 

cinge  noSy  Domine,  clainant  liabiia'oresJeru8alem« 


ilare  debeni  qni  alios  ad  regimen  secum  inirodu- 
cunt.Quaiuor  suat  c<vitaies  lial)en(es^uroset  pro- 
pugnacula  :  prima  Babjioniay  secuuda  Jericho,  ler- 
tia  Jerusaletn,  quaria  Sion.  Civiias  phirium  est 
coliabitaiio :  in  Babylone  babitat  peccatoniin  con- 
fusio,  nam  ct  ipsa  confuiio  inlerpretalur.  Ejiis  mtt- 
rus  esi  ohsiinniio,  propugnaculuni  .'  speraiio.  Audi 
civiiaiem  ;  i  Tu  vero  odisli  discipllnani  et  projecisli 
sermones  meos  reirorsum ;  si  videbas  /urcm,  ctirre- 
ba^  rum  eo  ',  i  clc.  Audi  murum  obstinat'onis  : 
c  Peccalor  cum  venerit  in  profundum  inaionim« 
conteinnit**.  >  Audi  propugnaculum  desperaiionis: 
c  Major  est  iniquilas  mea  quam  ut  vetiiam  inerear,  > 
ait  Cain**.  lu  civitaie  Jericho  quod  dicitur^iiMa  pro- 


Sed  mulia  est  angustia,  ut  asdiflceniur  mnri  Jeru- 
salem,  id  est  patientia,  sicut  filii  Israel  reverientes 
a  capiivitaie,  una  manu  locabant  lapidem,  alia  vero 
tenebant  gladium  ad  derendendum.  Muri  vc/o  Sioii 
et  propugnacula  aediflcantur  in  frequenti  superno- 
runi  inspeclione.  Quia  quanto  plus  snperna  inspici« 
nius,  lanlo  amplius  Cbristum  iiiligimiis  et  dcsidera« 
mus.  De  bac  sic  roborata,  clainat  proplieia :  c  Alicni 
noR  transibunt  per  cam  amplius  *\  i  Sed  sub  Juda 
Macbabxo,  alieni  arcem  teiiebant*".  >  Nam  mtilii 
bene  vivunt  et  conressione  se  purgant,  quos  tameu 
mundi  sollicitudo  et  maligni  spirilus  quantuiiv  pos- 
sunt  retardanl,  iie  per  speculationem  supernoruiii 


pter  muiabililatem,  juxia  illud :  #  Siultus  ut  luna  ^  ad  veliemeniiatn  amoris  et  deslderii  se  erigaul. 


mulatur**,  I  est  qnastmultittidocivjuinrerum  niun- 
danarum  varietas.  Est  murus  prosperilas.  Est 
propuguaculum  inftda  securiias.  Audi  civitatem: 
c  Omne  quod  in  mundo  est,  concupiscentin  carnis 
est  el  conciipiscentia  oculorum  et  superbia  vit£"«> 
Audi  muruni  prosperifaiis  :  c  Aversio  p:irvuIorum 
iiitcrrtoicl  eos,  ei  prosperitas  stultorttm  perdet  il- 
los  ^^.  >  Propugnaculum  infids  securilatis  erigttnt 
c  qui  confidunt  In  viriule  sua,  et  in  multiiudine 
diviiiarum  stiarum  gloriantur  *',  >  indeJob:c  Ego, 
iiiquit»  vidi  stulium  firma  radice  et  maledixi  pul- 
chritudiui  ejtts  statini  **•  >  Jerusalem  visio  pacis 
dicitur,  in  ea  enim  liabiiat  virtuium  pat  et  con- 


Moraliter  murus  anim»  fidelis  est  struihio  botiaB 
operatioais;  propognacuU  sunt,  solers  cusiodia,  vel 
inurus  est  ordo  virtulum ;  hosies.  cariiales  aifei^tio- 
nes,  qox  ordinem  virtulitm  ititerrumpunt.  lluiic 
niurum  Domintis  dissipari  permittii,  cum  anim:i 
viliis  non  resisiil,  unde  Jeremias  :  c  Cogilavit  Do- 
minus  dissipare  mururo  filias  Sion  '*•  Hos  muros 
DomiBUs  disftiparecogitat,  duin  peccanies  patienier 
exspeciat ,  cogiiat  et  destruit,  dum  imp(«tiiteiiies 
liosiibus  puiiiendes  relinquii;  eiiani  turres  hosiibus 
iraduniur,  cuin  virtuiibus  excelleniioribus  vitia 
dominautur:  c  Tradidl,  inqnit  Dominus,  in  manus 
inimici  inuros  turrium  cjus*'.  >  Primus  niurus  iii* 


cordia.  Ejtts  murus  est  paiientia,  propugnaculum  in  q  dissolubilis  est,  quia  esl  de  coctis  lateribus,  secun* 

dus  potest  iransiri,  quia  esl  dc  comporiads  aggeri- 
bus,  (ertius  robustiis  est  qula  ferretis,  quartus 
splendidus  est,  qtria  de  pretiosis  lapidibus.  De  pri- 
mo  :  c  Venler  meos  ad  Moab  quasi  cithara  sonabil 
et  viscrra  mea  ad  inurum  cocli  laieris  '*;  >  dc  se< 
cuudo  ad  Ezechiel :  c  Sunie  tibi  laicra  ct  pinges  in 
ea  Jerusalem,  >cl  dieitur  i^itercxtera,  c  comporiabis 
aggerem  **;  >  de  tcrtio  in  eodem  :  c  Suine  tibi  sar- 
iriginem  ferream,  et  poiies  eam  murum  iuter  (e  el 
civiiatem  '* ;  >  de  quarto :  c  Et  eral  struciura  muri 
ex  lapide  jnspide  •'•  >  Horutn  duorum  exircmoruui 
propugnacula  sunt  aurea  ex  charilate,  argciiiea  iu 
praedicalione,  ex  prctiosis  lapidibiis  in  0|>cralioiie. 
Oslium  dicilur  Cbristus,  oslium  prxiaius,  osiiuui 


circumspiciendo  sapieotia,  babitalores  sunt  virtuics 
concordes,  qtiasPaulus  proponit :  c  Charilas,  pax, 
gaudium»  patienlia,  boniias,  benigniuis  '*»  >  etc. 
Miirus  paiieniiae  possessionem  conservat,  unde: 
c  Inpaiientia  vestra  poss!dcbitis  animas  vestras".> 
Propugnaculum  sapientise,  longe  visuin  porrigil  ad 
providcndum,  iiidc  ait  ille  sapiens  : 

Quod  itquHur  tpeela  quodqut  imminei  ante  tideto, 

Indeetiam  graviorictushoslem  ferit,  et  sic  sapieutia 
viiicit  tiialiliam  '*.  Sion  specuh  dicitur,  In  ea  eniui 
cives  sunt  visiones  supernarum  beniiiudinum,  inu- 
rus  est  Chrisii  anior,  propugnaculum  cjus  deside- 
rium,  undc  Isaias  :  c  lirbs  forlitudinis  noslrse  Sion, 


Salvaior  poneiur  in  ea  murus  e(  aniemurale  ••.  >  o  hominis  sensus.  De  primo  :  c  Ego  sum  ostium  ";  > 


Baliylonis  muros  ne  perficereutur  inhibuit  Deus, 
linguariim  tnlelligenlia  ablaia,  quia  obstinalionls 
suiil  principium  maiorum  consilia,  unde  Aposlolus: 
c  Corrunipiint  nw>res  bonos  colloquia  prava'^> 
Muros  Jericho  desiruxit  Josue  septeno  circuiiu  el 
lubarum  sonitu  *'.  Quia  prapdicaiione  septem  virtu« 
tum,  vel  sepiem  sacramentorum,  vel  sepiem  dono- 
rum  Spiiitus  sancti ,  Salvalor  noiler  quod  Josue 
interprelaiur,  muudi  prosperilateiu  et  iufidaiu  se« 
curitatem  destruil,  unde  ipse  ait:  c  CouQdite,  ego 


de  secundo  Job :  c  Quis  coiiclusil  ostiis  mare,  quan- 
do  erutiipcbat  quasl  de  vuiva  procedens  **?  >  Mare 
esl  mundus,  vulva  concef^ius  carnalis  cogilationis. 
De  lcriio ,  c  Pone,  Domiiif*,  cusiodiam  ori  mco,  el 
os  circumstanliae  iabiis  fiuis  *S  >  Priinus,  Id  esi 
Chrislus,  aliquando  claudilur,  aliqnando  aperitiir. 
Clauditur  reprobis,  unde  :  c  Quae  para(je  erani  in- 
traverunt  cum  eo  ad  nupiias,  ct  clausa  cst  janoa  ",  > 
scilicet  faluis  virginibus.  Aperiiur  praedestinaiis, 
unde  Job:  c  Ostiuin  meutn  paiuit  viatori'*,>  scilicei 


•  Psal.  49.     "  Piov.  18.     "  Gen.  i.     »»  Ecili,  27.    "  I  Joan.  2.    «*  Prov.  |.     >•  Psal.  18.    "  Joh  6. 
«V?l    ?•     **Luc-2l.     ••Sap.  7.      ••Isn.   27.      •MCor|l5      ••  Josiic  0.    ••Juaii.  iO.    •Woei.  5. 
•»    Mach.5.     ••Thrcn.  2.    -^  Jor- 47.     ••  Isa.  16.      ••  iucch.  4.    ••  Ibid.    »•  Apoc.   21.    ••  Joati.  10 
»•  Jnb  o8.    •*  P^aL  140.     ••  Matlh.  25.    ••  Job  31 . 


S51  THOMi£  aSTERC.  £T  JOAN.  ALGRINI  m 

lendenil  ad  r^^gnum  calorum.  Terlium  cbndiiiir  A  compingere   nkiiur  2  compimgo.eompinga.compcgi, 
improbti,  unde*:  1  Quiaindignos  vosfecislitverbiDei, 
ecce  confcrtimur  ad  geiiieii'**.iAperiitirbenignis, 


onde :  «  Ovcs  me»  focem  nieain  audiunl  *^,  1  unde 

Deus  conira  flucius  dituvii  clausil  oslium  arcic, 

ipsis  cessanlibiis  aperuii**.  In  hominibus  esl  iriplex 

oslium,  scilieet  morale :  piluium  esi  sensualiiaiis, 

secundum  inielligenli»,  leriium  afleciionis.  rriminn 

enim  esl  sensuum   operatio,  secuiiduin  discretio, 

lerlium  dellberaiio.  Osiium  sensuum  claudilur  mim- 

di  illecebris»  ne  intrent  ad  inieriora,  iu«le  esl  quod 

Lof»  insianiibtis  Sotlomiiis,  occludebai  ostium  post 

tergum  suum**.  Si  vero  inirent  illecebrac,  reiiuen- 

lur  ad  ostium  discrelionis,  ut  ibi  discernatur  au 

bonum  sil  an  malum.  Inde  dicitur  mulieri  rundeiiii 

oleiim :  1  Claude  osiium  tuper  le  et  super  filium 

luum  ^,1  scilicet   cum  deprelienderis  malum.  Quod 

si  evaserll  usque  ad  osiium  deriberaiionis»  ut  deli- 

berei  anima,  raciat  an  non,  claudalur  osiium,  inde 

esi :  c  Cum  oras,  intra  in  cubiculum  luum,  et  clauso 

osiio,  ora  Patrem  luum^'.»  Primum  aperiiur,  ui  ad 

laudanduin  Creaiorem  tideai  pulcbritudincm  crea- 

iurarum«  vel  ut  suinai  a  boiiis  exemplum,  unde  cum 

Moyses  egredereiur  ad   labernaculum,  fllii  Israel 

erant  in  otiiis  papillonum  suonini  ^*.   Secunduni 

aperiiur  ad  bonum,  po&tquam  a  inalo  esl  discretum ; 

unde  Abraliam  slans  in  osiio  tabemaculi  stii.vidit 

Uet  virot,  tret  vidii  et  unum  adoravit  ^*.  Tertium 

aperiiur  qnando  bonum  a  malo  discrelum,  piilsat  ad 


n 


quod  ett  (ormaro;  non  a  compingo,  compingit^com 
pifixi.  • 

Si  mnrui  esl,  irdificemui  iuptr  eum  propngnoeuia 
nrgenten;  ii  Oilium^  compingamui  illud  tabuliiee* 
drinii. 

[Caid.]  Qiiibus  verbis  Virgo  respondens  fiitroilu- 
cilur,  ac  si  dical :  Fiat  mibi  sicul  dixitlis,  et  ;edi- 
flcate  super  me  proptignacula  argeniea,  quia 

Ego  murui^  el  uhera  mea  iicut  /vrrts,  ex  quo  facta 
ium  eoram  eo  quaii  pacem  reperiem. 

[Tro.]  Ego  murus  recie  cognominor,  qnia  diTl- 
nis  sum  compncla  lapidibus,  quia  glulino  cliariiali^ 
adunala,  174  H"^^  super  fundauieninni  iinmo- 
bile  locaia  sum  ,  quia  nuilo  iclu  arletis  bacreiiri 
possuin  dejici. 

Siiiit  quoqne  in  me  quidam  exiinia  virluie  pr^*- 
diti,  iinde  el  turrii  dicuniur,  quia  impelus  per- 
versontin  tion  r«irinidani.  Et  ubera  suut  duui  panrH- 
los  siniplici  doctriua  iactaul ;  el  boc  ipto  largit* nie 
percepi,  ex  eo  tempore  ex  quo  [acta  ium  eoram 
eo  quaii  pacem  reperiem,  id  est  ex  quo  dountn 
pacis  suae  per  verbum  rcconciliaiionis  roilii  praestare 
digiiatus  est;  ei  liaiic  foriitudinem  non  ex  ine,  sed 
per  ipsum  acqulsivi,  ex  quo  niibi  donuin  pacis  nieae 
contulii,  uiide  de  ea  pace  adbuc  mibi  proseqni  pla* 
cei.  Esi  pax  vera,  est  pax  iiiordinaia,  est  pax  flcia, 
esl  pax  repudiaia.  Vera  est  quando  siinpliciler  ab  uira« 
que  parle  custodiiur ;  iiiordiiiuta  esl,  quando  propler 


osiiiim  deliberationis  et  deliberatur  raeiendura  et  c  couservandain  pacem  proximi  Deus  offendiiur;flcta 


tlc  iniroducilur  ad  efleciuin,  ei  tic  intendit  in 
Deum  ;  unde  Elbs  in  oslium  speliincx  vidil  Donii- 
nnm  transenniem,  unde  ipse  ait :  <  Ecce  ego  sto  ad 
onlium  et  pulso,  si  quis  aperuerit  mihi,  inirabo  ad 
illum  et  ccenabo  cum  illo,  ei  ille  niecuin  *^.  1  Ista 
compinguntar  tabulii  cedrinii  propier  oilorein  cedri 
et  inoorruptionem.  Priroum  enim  osiium  quod  est 
Cbrisius,  ineomiptibile  fuit,  undc :  i  Nos  audivimus 
quia  Cbritint  maiiei  in  xiernum  ^, »  et  odorireruni, 
inde  Apottoius :  1  Benediclus  Deiis  qut  nunifesial 
per  nos  ubique  odorem  noiitiae  sii.-c  ^*. »  Et  tecuii- 
dum  oslium,  id  est  praelaii,  odoriferuin  est,  sicut 
docet  Aposioius  ad  Timoiheum :  <  Oportei,  ait, 
cpiscopum  esse  irreprebensibilem,  hospiialem,  prii- 


esi,  quando  sic  10  corde  non  babetur,  ut  exieriu» 
osleodiiur;  repudiata  est,  quando  abaltero  oflerttir 
et  ab  altero  respuiiur.  Iiem  pax  vestra  aliquando 
peril.  Sed  banc  primo  justus  reperit,  secundo  ape- 
rii,  tertio  parii.  Perit  quando  Deus  offendiiur;  jiislus 
reperil,  quando  Dcus  reconciliatur;  aperit,  quando 
verbo  et  opere  reconciliatur  Deus  et  otlendiior; 
parii,  quando  ab  eo  inter  discordes  pax  rcrormatur. 
Pax  perii,  sicui  scriptum  est:  <  Mon  ett  pax  im- 
piit'^ »  In  reconcUiaiione  reperilor,  unde :  <  Egv 
cogilo  cogiiationes  pacis  et  non  aflliciionis  *', »  ail 
Doiniiius.  Aperire  docet  Apostolus,  dicens :  <  Pacero 
tequiinini  cum  omnibus  et  sanclimoniam,  sine  qua 
iiemo  Deum  vidcbit'*. » Pacem  parere  munet  David: 


ilentem ,  tobrium ,  pudicum ,  doctorem  ^^  »  ecce  ^  1  Custodi  innocentiam  et  vide  aquilalem,  qnomodo 


odor»  Attdi  incorruplibilem  :  <  Nou  vjioleniuin,  iion 
percussorem,  non  liiigiosum,  non  ciipidum  ^*. »  Et 
teriium  ostium  similiier,  id  ett  sensus  interiores  et 
cxieriores  sunt  incorrupti,  sicut  docet  Aposiolus: 
<  Timeo  ne  sicut  serpensEvam  asiuiia  siia  seduxii, 
iit  corrompaniur  sensus  vesiri  a  cbariiate  Chri- 
tti  ^*.  »  Audi  alium  apostolinn  doceiiiecn  odorem 
bonum  :  <  Quis  sapiens,  aii,  et  disciplinaius  intcr 
vos  osiendat  ex  bona  conversaiione  opera  siia  '^? » 
Itta  ostia  compinguntur  labutii  ccdiitiii.  Sed  istud 


suut  reliquis  bomini  paciflco'\»  id  est  facicnii 
pacem.  Ecce  in  lalibusesl  sponsa  murut,  qui,  tupple, 
in  pace  ambulanu  Propier  pacem  eoiin  ipsa  dicriur 
rourus,  ipsa  enim  pax  esl  murus.  Hic  fundaUir 
quaiido  pax  reperiiur;  crescit,  qiiando  aperilor; 
cumulaiur,  quaodo  pariiur.  Isie  murut  pacit  oroaei 
in  pace  unaiiimcs,  quasl  cives  unius  civitatit  am- 
biciis,  sccuros  in  Domino  requiescere  facit,  ut  di- 
caiii :  I  In  pace  in  idipsum  dormiam  ei  reqiiiescim  ".» 
Dominus  quoqiie  in  eis  ci  cum  cis  requiesclt,  quii 


••'  Acl.  13.  "  Jonn.  10.  »  Cimi.  8  ••  Cen.  10.  ^«  J  V  l{og.  4.  *»  Maith.  0.  ^»  Num.  «6.  ••  Gen.  18. 
•*Apoc.3.  *»IJ.Mn.  i.  *MlCor.  2.  *M  Tiin.  5.  •Mbid.  *•  II  Cor.  ii.  ••Jac.5.  •«  itai.  4«. 
••Jer.  i9_  •>Iicbr.  12.    •M»^!.  36.    •»  PsjI.  4. 


853 


COMMEM.  LN  C\NTICA  C%NTIC.  —  LIB.  XII. 


831 


&iciii  ail  David  :  c  In  pace  r.icltis  esl  lociis  cjtit  ei  A  puratttt,  qui   i  epulabaliir  quolldie  splendiJc^*. » 


liabilalio  rjus  in  Sion  '*.  i  In  Sion  eral  lurris  ctti 
coniparat  sponsa  ubera  sua  ^'praelatos  jnxia  allego- 
riam  in  quibus  est  dilecti  habitatio.  Est  pai  de  in- 
lerno,  pax  de  munJo,  pnx  de  cobIo.  Pax  de  infenio 
est  convenientia  cuin  viiiis  el  in  iniqiiil.ile,  pax  de 
mundo  est  iranquillitas  in  divitiis  ei  fciiciiaie,  pnx 
de  cobIo  quieta  possessio  gratiaruin  in  bona  volun- 
Ute.  Prima  est  pessiiua,  secunda  periculosa,  tertia 
lulissima.  Prima  est  pax  fera,  secunda  pax  adui- 
lera,  tertia  pax  vera.  De  prima  :  i  Cum  fortis  ar- 
matus  cusiodit  airium  suum,  in  pace  sunt  ea  quae 
possidel  '^.  I  De  secunda  :  i  Non  quomodo  mtindus 
dat  pacem  ego  do  vobis  *".  i  De  tertia  :c  Pacem  meain 
do  vobis,  pacem  relinquo  vobis  '^  »  De  duabiis  pri- 


Figuram  teriii,  illi  qui  dicebant :  c  Ecce  nos  reli- 
quimus  omnia  et  secutl  sumus  le  ^K  >  Ex  bis  est  pax 
mundi,  binc  ait  Ezecbias :  i  Bonus  serroo  Domini, 
lamen  sitpax  in  dlebns  meis**.»  Sed  tos  t  rogate 
quae  ad  pacem  sunl  Jemsalem  **.  >  Haec  est  pax 
vera  qu9  de  codIo  dcKendit.  Est  pax  vera»  est  ve- 
rior,  est  verissima.  Vera  est  inter  fratres  uiiaiii- 
mitatis  gratia,  verior  est  in  tribulailone  patieuiia» 
verissima  Dei  virius  et  Dci  sapicntia.  Prima  est 
vera,  quia  fratribus  est  i  aiiinia  una  etcorunum^^;» 
secunda  verior ,  quam  non  dissolvit  iinpetus  lenia- 
lionum;  lertia  verissima,  qtiia  c  est  pax  noslra 
qns  fecit  ulraque  unum  ".  i  De  prima  :  c  Pacem 
sequiinini  cum  omnibus  et  sanciiinoninm,  sine  qua 
mis  dicitur:  c  Pax,  pax,  el  non  erat pai **.  >  lllas  pa-  ^  nemo  Deum  videbii  '*  ;  >  de  secunda :  iCum  bis  qui 


ces  non  venit  Jesus  miiiere,  sed  foras  miitere,  ut 
hnic  lerti»  locus  flerel.  c  Fortis  itaque  armaitis,  > 
id  est  diabolus,  i  custodicbat  alriuin  suum»  i  llic 
prius  pulsat  ad  osiium,  secuiido  se  recipit  in  angu- 
lum,  teriio  possidel  atriuin  :  oslium,  scilicel  scnstis 
corporis,  anguium  secreise  cogiiaiionis,  atriuiu  vi- 
tiosx  evagaiionis.  Primum  ut  introeat,  secundum  ut 
decipial,  lerlium  ut  possideal.  In  osiio  loquilur 
c  verbis  pacilicis  in  dolo  *^  i  In  angulo  allicit  faisac 
fecuritatisosculo,  in  airio  percntit  gladio»  lloc  ordi- 
ne  usus  est  4oab,  quando  occidil  Amasam**-*\  Priino 
enim  ait :  c  Salve,  fraler;  i  secundo  c  apprebendil 
nieii:uni  cjus,  ct  osculaius  est  eum  ;  >  teriio  i  ar- 
rtpuitpugioiiein,etpercussileum,etoccidit.  >Igilur,  r  lrain'S>  scilicet  Cbristuni.  Aiidi  ei  altiltidincm  : 


oderunt  paccm  eram  paciliciis  ^* ;  >  tcrtia  est  i  pax 
Dei  qiiae  exsuperat  onineni  sensum.  >  De  duabus 
primis  dicit  propbeia  :  i  Domine,  dabis  pacem**,  > 
pncein  quia  iti  le  speravimus ;  de  lertia  dicil : 
c  Ecce  ego  decliuo  In  eos,  ut  flumen  pacis^*.  >  ln 
bac  pace  noslrain  apsiimainus  rcquiem  ,  vel  ex- 
speciamus ;  unde  :  c  Iti  pace  in  idipsum  donniam 
H  reqtiiescam  **.  >  Ponaiiius  liirrim,  et  sit  Christns 
in  fuHdaiiientis,  aposloii  in  parieiibus,  marlyies  in 
propngnaciilis.  Ila*c  habet  aliiiudinem  et  rortltttdi- 
ncni.  Audi  forlitudineiu  :  «  Veneninl  fliimina,  flave- 
runt  venti ,  et  impegerunl  in  donitim  illam,  ei  non 
potuit  moveri  :  fun;l:iia  cnim  erai  siipra  flriuain  pe- 


quia  pax  inundi  transiioria  est,  qua:  est  in  divitlis, 

c  Diviti^  si  alOtianl,  nolile  cor  apponere  **•  >  Sunt 

eitiin  quidain  qui  eis  cor  suppoiiunt,  quidam  qui 

apponnnt,  quidain   qui  opponunl.  Supponunt  qui 

siudent  parcitati,  apponuut  dediti  prodigalitati,  op- 

ponunt  qui  siiae  subveniunt  ncccssiiali.  Priini  sunt 

miuistri  avariliae,  secuiidi  servi  vanae  gioriae,  leriii 

lilii  tcniperaiitix.  Primoruin 

Fervel  avariiia^  miseraque  cupidine  pcctus 
Qua:ritf  ei  iiivenlii  miser  abitiiiet,el  time:  uti. 

His  dicit  Dominus  :  c  Noliie  tbesaurizare  vobis  llie- 
tauros  in  terra,  ubi  acrugo  et  tinea  demolitur  ^*.> 
Secuiidi  videiit 

Quod  genus  et  formam  regina  pecunia  donat. 
Et  ideo, 

Serviet  a^ternum,  quod  parto  nesciet  uti, 
Dc  quibus  diciuir  :  c  Praecipe  divitibus  htijus  sae- 
culi  non  alium  snpere  nec  spcrare  iii  incerto  divi- 
liarum  *'.  i  Teriiis  : 

Virtui  est  medium  vitiorum  utrinque  reductum. 
Ills  dicitur  :  c  Si  mullum  rneril,  Iribue  abundaiiier ; 
si  exiguuin,  etiam  illud  stude  libenier  imperliri  **.i 
Figuram  priini  lenuit  ille  dives  cui  dixii  Dominus: 
f^Si  vis  peiTecius  esse,  vende  omnia  qiise  babes  ei  da 
pauperibus  **•  >   Ftgiiram  secundi  dives  illc  pur* 


c  Qui  sunt  isli  qul  nl  nubes  volant  et  quasi  coluinbae 
ad  fenestras  snas'*?  >  lli  euiin  aid.fii-ant  nnbis  aliani 
turrim.  In  inferrori  siatione  ejus,  sunt  opera  homi- 
niim;  in  media,  opera  angelornui;  in   supreina, 
opera  Dei.  Opera  liomiiitim  snnl  pocniientia  in  se, 
m!6eric.ordia  in  proximuin,  pietas  in  Di-nin.  Opera 
angeloniin  suni,  Deuin  laudaie,  rungiejuslegationi», 
nos  vitiiiare.  Opera  Dei  tria  sniit :  siint  eniin  0|>era 
coiiditioiiis,  opera  roparniioiits,opcrn  informationis. 
De  priino  dicitur:  c  lu  principio  creavit  Deus  coeluin 
et  terrain  *'.  >  Dc  secnndo  :  c  Ecce  veniet  propheia 
magnns,  el  ipse  rcnovabit  Jenisalein.  >  De  lcrtio : 
c  Qui  reformabit  corpiis  hninililaiis  nosine  configU' 
raiuin  corpori  clariialis  stiae  *^  >  lie.n  aedificainr 
D  nobis  turris,  et  in  fuiidameRto  esl  ntnbra.  in  paileie 
corptis,  in  suinnio  spiritu«.  Velaliis  verbis  idem  : 
In  fundameiiio  esi  ngurn,  in  paricte  rcs,  iii  suinnii- 
tate  veritas.  Figtira  fucrnnl  ea  qnae  facta  sunt  sub 
lege  naturali,  ct  stib  lege  scrtpia.  Res  sunt  sacra« 
mcnta  nova^  lcgis,  qu;e  sunt  visibilia,  et  in  praedi- 
ctis  signilicata,  nt  bap  isinus.  Spiritus  vel  verilas 
est  spiriiualis  gratla  et  invisibills,  per  illa  visibilia 
sacramenta  nobis  collaia.  Moml.ter  vcro  inrris  eri« 
giinr  :  in  hac  est   ruiidainenium.  cOriiaiio  rccu, 
paries,  mcditalio  proviila,  sumniitas,  contemplatiu 


••  Ps:.l.  7S.  «^  Luc.  n.  "  Jonn.  4.  ••  Ibid.  ••  Jct.  6.  •»  I  M.ach.7.  «  •MIRcg.  20.  ••Pfal. 
61.  ••Mauh.  C.  ••  l  Ti.n.  G.  ••  Tob.  4.  ••  M.iiiii.ii».  '•  Liic  16.  ^«  Mallh.  i».  '•  IV  Rrg.  10. 
"P>aL  l"il.  »^.\ri.  i.  "Ephes.  2.  '•  llehr.  12.  "PsaLll9.  '•ls;i.2G.  "  U.-.  00.  ••  PsaL  4. 
••  Mallii.7.      ••  ls»:i.  1)0.     •*  G»'ii.  I.      ••  Philip.  3. 


853  TllOMiC  CiSTEaC.  ET  JOAN.  AIjGRITa  m 

clara.  In  hac  cliarri.ns  pracdpU,  raiio  .liipouil.  scii-  A  pnlos  qu»  de  Jiidvls  el  geiililios  est  congrcgaia. 


SII8  pcrflcil.  Qiil  sonl  in  liac  turri  clamant :  c  Es^to 
nohis,  Dominc,  lurrls  fortitudinis  a  facie  inimici  **.» 
Et  !)>mious  ibi  confregit  potcntias,  arcnm,  scutnm 
et  glailiiiin  cl  bellnro.  In  arcu  fraudiilenta  adversa- 
lio,  tii  gladio  aperta  Impugnatio,  in  scutoocculta 
pcreiilornm  suorum  defeiisio,  in  bcllo  vero  aporta 
sui  erroris  proloctio.  Ilaiic  ultimam  turrim  dicinius 
csscduo  iibera  moralia,  scilicet  rationein  et  aflectio- 
iieiii,  W  nbera  nna  sicut  iurm» 

Kqo  %um  murus^ 

[CARD.|AiUlil  qitoquc :  el  ubera  mea  $Uui  turris^  ex 
qno  factasamcoram  eo  quasi  pacem  reperiens,  llcaia 
siqtiitletn  Virgo  niurus  est  nosus  dcrcnsionis  ci  su- 
per cam  xdiflcavit  tota  Trinitas  propugnacula  argen- 


CuKtoiles  hiijus  viiiex  sunt  prophcts,  apostoli  snc- 
ccssorcsque  cnrum.  Cuslodcs  sunt  angdit  qui  pm 
co  curain  geniiit.  Vir  aflcrt  pro  fructu  ejus  niille 
argenlcos.  Vir  in  hoc  locu  dicitur  quilibci  pctfc- 
ctns»qui  oinnia  lc.itporalin  soa  bona  rcliiiquit,  ui 
hal>cat  friictum  ejiis.  Frucins  antem  labonim  qui 
pro  Doroino  icnip  irjliier  flunt,  pcrcepiio  est  cutn 
Douiiiio  seropiieriiae  quictis  el  Pignl,  unde  aii : 
c  Posui  vos  ul  caiii  et  fruclum':iireraiis«  ct  friicias 
vesicr  maneat**. »  Haec  vinea  est  aniiuacujus  qua- 
tiior  hic  ostcndunlur  proveclus  \iiiesc  cnlhbcl  con- 
grucnlcs.  In  priniis  aura  tcinperala.  secundo  post 
liscc  gcrniiiia,  terlio  cnsiodia,  quarlo  fruciuuro  co« 
pia  :  aura  pacis,  gcrmina  viriutis,  cuslodia  circuiii- 


lca.  Hoccnitnaddt;fensionein  EcclesiaeloUiTriniias  ^  spcclionis,   frucius  a^iernx  rHributionis.  In  aiira 

a*diflcavit  in  ea,  ul  prccibiis  suis  bene  sonanlibiis 

iniinicum  repcllat,  et  hoc  siguatur  iu  argenlo,  quod 

ca:ieris  mctaHis  dulcius  sonal.  Cum  crgo  dixissct : 

Ego  sum  murus^  subjiiniil :  Et  ubera  mea  sicutturris. 

Ac  si  dicat :  Miscricordia  inea  et  pietas  inea,  quibus 

quasi  uberibiis,  sulfragioruni  dulcedine,  lacto  fllios 

Ecclcsix,  sunt  turris  muiiiuienluro»  sciliret  refu- 

gium  et  securitas  peccaiorum,  ei  hoc  lia  cx  quo  sic 

.iccepla,  sic  graia,  sic  placita  facla  suro  corain  eo, 

nt  esscm  quasi  pacem  repericiis,  id  est  vere  paceni 

repcriens;  ei  facirns  iiiter  Deum  et  honiinem»  ut 

esscm  pacilica,  tanqiiam  munis  veri  paciflii»  niedia- 

irix  niediatoris  roiirus.  Quod  autein  dicitur:Si  osiium 


pacis  noviLis  niitritiir ;  in  germinc  virtutis,  nulriia 
roboralur ;  in  cuslodia  circunispcctionis  iic  dcflcbt 
pnecavctur;  hi  fructu  setcrnae  rcrouneralionis,  Lbor 
cjus  consnmctur.  Ad  aurani  pacis  invitat  Aposiolus 
ctiin  dicit :  <  Ecce  niinc  tcinpus  acccpiabiic,  ecce 
niinc  dies  salulis,  neinini  dantes  ullaiii  oCTeiisio- 
neiii  **• »  Ad  robur  virtuiis  inviiabat,  dicens  :  c  Ob- 
sccro  vos  ut  dignc  anibulclis  vocaiione  qiia  vocaii 
esiis,  fuin  huiniliiale  ei  mansueiudine,  cuin  paiicii* 
tia  support:inies  Invicem  in  chariiaic**.  >  Ciistodi;iai 
admotiebat  Cbristus  in  Evangclio  :  c  Si  scirct,  aii, 
patcrrainilias  qua  bora  fur  venlurus  esset,  vigilaret 
uliquc  ct  non  shieret  pcrfodi  doninm  suain  *^  »  Ad 


e%t^fompingamus  illud  tabulis  cedfmis^  sic  iiitclligilc.  ^  .^riictuin  auiinabal,  cuni  diccrct  illud  quod  jani  posni* 


Siquideni  Cbristus  se  vocat  oslium,  et  mnrus  hic 
vocatur  osiiuin,  scd  aliicr  et  aliicr.  Nam  Christus 
diciiur  osrniin,  id  est  apcrlura,  sive  via  pcr  qiiain 
iiitraiiir  ad  viiam  :  quod  ipsi  soli  convenil,  nmle 
de  sc  ipso  discrctivc  dicil :  c  Ego  sum  ostium  *', » 
ci  non  aliiis.  Osiium  quoqiie  dicitur  compnclio  labii- 
larum,  pcr  quani  roalevolis  clauditur  itigressus  in 
doinuin.  Unde  et  hic  diciiur  :  Si  ostium  esl ,  com» 
pitigamus  illud  tabulis  cedrinis.  Bcata  virgo  osrniin 
«•st  iu  Ecilcsla,  nux  inalignis  obsislii  spiriiibus,  iic 
ail  devoios  suos  inlrent  et  acccdanl  sicut  voliint, 
ct  hoc  ostiuro  tot  labulis  est  compactuin  a  sancla 
Triiiiiale,  quot  in  ea  sunt  virlutes  ct  privilcgia  di- 
giiitatum.  Et  hae  tabuhe  ccdrinae  dicunlur,  quia  im- 


nitis:  <  Ego  clegi  vos  ct  posui  vos  ut  c^lis  et  fnnluin 
aflcraiis  ct  (rucius  vcslcr  niatieal. »  Igiiur  prius 
ad  iiulrienduin  novitaicm,  neccssaria  cst  aura  pncts, 
ne  aura  |)eslilciis  aqiiilonis,  novitJtem  cxsiinguau 
llx^c  eniui  iu  tribus  solet  noccie,  scilicet  gdu»  gran- 
dinc,  pluvia  :  gelu  torporis,  grandine  advcrsilaii.s, 
piuvia  pro^pcrilatis.  Tnrpor  eniin  ingerit  fuiurx 
aspeiiiatis  burrorein  ei  iinpedit  convers:itiuneiii. 
Adver.>i:atis  grando  f-rit  cntn  iinpcln  et  frangU  j:>in 
adiiliuin  virluiis  gernien.  Alluvioprospmiaiis  blaii- 
ditur  ct  inarcescerc  facit  \nternx  dcvotionis  ct  ei« 
lerioris  ad  cxcnipluin  ostensx  honeslatis  florein. 
De  priino  ait  Saloinon  :  c  Pigcr  proptcr  frigus  araie 
noluil ,  ntcndicabit  ergo  in  xstalc  et  non   d»bilor 


putribiics  sunl,  et  odoriUcie,  ct  per  buintlitatcm  in  D  ci  **-**.|»  licin  :  c  Ahscondit  piger  roanum  siiam  siib 


profunduro  radicatx,  crevcruni  in  itninensum.  Se* 
quiiur : 

Viiiea  fuit  jacifico  in  ea  quo!  habel  populos.  Tra" 
didit  eam  custodibus,  vir  affcrt  pro  fructu  ejus  milte 
argenieos, 

[Tho.]  Loquilur  Ecclesia  adolescentulis  suis.  Pa- 
cificus  cst  sponsus,  scilicel  faciens  pac(iiii.  In  citjus 
pace  fuil  vinea  eadem,  scilicet  qu»  esl  Ecclcsia.  dc 
qua  iti  Evungelio :  c  Siinile  est  rcguuin  coelorum 
bouiiiii  patrilainilias,  qiii  cxit  priino  roanc  condu« 
cere  opcrarios  in  viueain  suain  *^.  »  llxc  habcl  po- 


axclla  ncc  ad  os  suiini  applicat  cani*^  »  De  secuiido 
dicilur  :  c  Extcrininavii  cam  aper  de  silva,  et  sin- 
gularis  fcrus  dcpaslus  est  cam  **. »  Ei  illud  :  c  Oai- 
nes  per.secuiorcs  ejiis  apprehendcrunt  c^ni  lntcr 
aiigusiias  **.  »  Et  Ezechias :  c  Generaiio  mea  ablata 
est  et  convoluta  est  a  nii!,  quasi  taliemaculotn  pa- 
sloruin  *'. »  l>e  ler^io  ait  propheia  :  c  Flos  LiSiaiii 
elanguii  **. »  Et  Jereinias  :  c  Quomodo  obscnralum 
e^t  auruin,  niuiatus  est  colur  optimus  **  T  »  idetn  : 
c  Egressus  est  a  Glia  Sion  oninis  decor  cjus  '**•  > 
Kt  illud  :  <  Oiniiesqui  glorific:ibanteani,sprcveruol 


■»l»sal.  60.    •-Joan.  20.     «^  AlMih.  iO.     ••  Joan.  ir..    •»    II  Cor.  6.      ••    Ejdics.   4.     *«    Maiih.  i4. 

••-••riov.   iO.      •M»r.»v.   19.      »•  l»sal.    79.      ••TIiimi.    I.      •  ha.  33.      •»  .Nalnim    I.     ••  Tlireu.  4. 
••tt    'II I 


'••     lillOII.    I. 


857 


COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LIB.  XII. 


858 


illam«  qiiia   videruni  ignoiniiiiani  cjut  ^  i  Ecce  de  A  cura  esl  soilicitudo  cvndendi  Incoinmodi  anl  com- 


rinea  quac  fuU  pacifico  in  ea,  id  esl  In  aura  pacis. 
S4*quiiur  dc  germinibus  virtulum.  lla!C  eniin  sunl 
populi  in  auiina  liabilantes.  Qiiod  sic  dicitur  iii  loco : 
Qui  habei  populos^  id  est  175  virtules  in  anima 
liabilnnlcs. 

Ul  igitur  crescanl  germina  virluium ,  oporlct  ul 
vinea,  anima  scilicel,  diviiia  rigcturgralia.  Rig.niiir 
itaquc  devotionc,  cujus  sunt  ires  spccies :  Zclus, 
coiup.issio ,  beiievolenlia,  Tripliciler  igilur  rignlur, 
scil.cet  zelo,  compnssione,  bcnevoleiilia.  Dcvotioest 
I  onos  fervor  menlis  qttem  niens  non  valens  conli- 
iifre,  ccrlis  demonslrat  indiciis ;  hsc  ilaquc  linbel 
in  sc  zeluiH  in  eos  qui  conlra  Dei  voluntaiein  sunl ; 
rompassio  ve ro  est  in  cos  qui  suslinent  cnlainita- 


niodi  adipiscendi,  necessiias  est  debiluin  dandi  aut 
indigenlia  accipiendi ,  aflectus  est  desideriuin  per- 
rruendi.  Timorpremil,  cura  Irabll»  nccessiiasligai, 
nfloclus  vuliieral.  Sic  cuin  raitios  arboris  cxlcndi- 
nius,  aiit  supponimus  ci  pondcra,  qtiae  dcorsuni 
premanl ,  aiit  subtus  alligamtis,  quxdeorsuui  tra- 
hani  ,  aul  juxta  afligcre  siipites  curainus  ci  alli- 
gnre  rainos  ,  ne  sursum  elevculiir,  sed  in  latuin 
difltindniil ,  aut  ipsi  nudo  truiico  inflgimus  surculos 
ui  ibi  crcsceiites  arlioreni  vcstinnt.  Timor  igitur 
esi  qiiasi  poiidus  supc^rposiluin^  cura  qunsi  pondui 
sublus  nppeiisuin,  necessitas  cst  siinilis  siipiii  qui 
lignt,  affectus  esi  qna>i  surculus  qui  iiilisus  ▼ulne« 
rat.  Isia  qnatuor  nascunlHr  ex  qtiatuor  gcneribus 


tcm;  benevolenlia  esl,  qua  sc  roganii  prompliimex-  "  maloruin,  quac  boiuo  sustinet  iu  lioc  iiMinda  ,  liacc 

bibct  liomo.  ScJ  ut   vcruin  faiear,  oporict  ul  rl- 

getur  de  rontibiis  Isrncl.  Scplem  ronte.«  Israel  sunt 

sepiem  ilona   Spirilus  sancti,  qusc  rrequenier  dicta 

Miiii, scilicel  :  Spiiitus  sapienliie,  spirilus  inlelli- 

gcnlix,  spiriliis  consilii,  spirilusrortiludinis,  spiri- 

lus  scienti:c,  spirilus  pielalis,  spiriius  iimoris  Do- 

mini.  De  spiriiu  sapieniix  profluit  aqun  doeirinae, 

spiritus  inielligenliai  emiitit  rivulnm  providcniiae, 

de  roule  consilii  proccdit  vena  solnlii,  dc  fonle  re- 

clitiiilinis  procedit  rubur  boiii  operis,  eniiitil  fons 

scieniisgeinitumdoloris,  qtii  enini  addii  scieniiani 

addit  ei  dolorein,  rcddel  antc:n  fons  pielniis  dcbi- 

tiiin  compassionis,  rivulits  Tcre  liinoris  ,  dnt    fru- 


suni :  Jra  Dei,  vanilas  inundi,  iiifirniitas  bumanas 
cfbndilionis,  invidia  diaboli.  Ira  Dei  est,  cutn  flagcl- 
lisaltcriinnr;vanilas  inundi  esl,  cuin  ino.lum  exce- 
deiido  necessiiaUs,  in  voluplatem  abiintis  ;inflrniilai 
hnman»  condilionis  estquod  facilc  laedimur  advcr- 
sis,  ct  diflicilead  bona.*igcndaconvalcscitnus;invidia 
diaboli  est,cuni  ipso  instigante  ad  vitia  iiiflamnia- 
mnr.  Igitur  ira  Dci  limore  premit,  vaiiitiis  niundi 
ciiras  snpervacnas  invlianilo  tcI  iniinitlcndo  deor- 
suni  trabil ,  infirmitas  humanae  condiiionis,  diris 
iios  nccessila:ibus  lignl,  invidia  dinboli ,  illicilis 
desideriis  nos  inflatnmando  vti4ncrai.  Igtiur  caulc 
hxc  circumspicjendo,  Inpsuin  fncilius  viiamus.  Igi- 


cluin  coiifessienis.  llis  ilaque  vinca  quasi  scplem  q  tur  sic,  custodilis  gerininibus  virtuium ,  rcsini  ut , 


fontibus  rigniur,  ut  germina  virtutnm  crescant, 
Inicrseptein  dona  Spirilus  sancli,  primus  esi  timor 
qui  congruii  humUibus;  de  quibus  dicilur  :  <  Beati 
pauperes  splrilu  *,  i  non  iitflaii,  non  aiia  snpienies, 
s«td  litnenics';  secuiidn  e>i  pietas,  qux  convenit 
Diilibns  ,  qui  enim  pie  qtixril,  honorat  sanctn,  non 
rcpreliendil,  iion  resislil,  qiioJ  est  iniietn  licri; 
lenia  scieniia  qnae  convcnit  lugentibus,  pro  his 
quibus  inalis  usi  sunt;  quarta  forliiudo  qu;i;  con- 
venit  esurieniibus  et  silietitibus,  quia  desidcranlcs 
gaudium,  laboranl  dc  vcrisbonis,  a  terrenis  cnpi- 
entes  averii,  qninta  consilium  convenil  misericor- 
dibus,  quia  unictim  reniediiim  esi  de  taiiiis  mnlis 
exui,  dimiltere  aliis  el  commodarc,  sicut  volunnis 


einnia  relinqnentes ,  ad  frucius  percipiendos  teinla- 
inus.  Iloc  est  euitn  rclinqucreomnia,  aflcrrc  millc 
argenteos.  Unde,  qnomodo  i  bcati  paiiperes  spi- 
riiu  ?  >  ecce  relinquitur  linior  siipcrbi;c,  sed  ac- 
cipiiur  frucins,  scilicel :  <  quoninm  ipf^ornin  esl 
rcgnumcailoruin  ^-'.  i— c  Bcaii  milcs, »  ecceieliu» 
qnilur  crudclitas,  nccipiiur  fructas,  sciliccl  :<  qtio« 
niam  ipsi  |  ossidebunl  lerram,  >  sciricei  liic  aiiiinaD 
8u;e,  in  fiiluro  vero  corporis  et  aninu^e  vel  ciDlostis 
palrix.  I  Beati  qui  lugcni,  >  ecce  relinquiiur  gau- 
diiim  mnndi ,  sed  accipiunl  fruclus,  i  quoniam  ipsi 
consolabuntur  a  Doinino  *.  i— <  Ueali  qiii  esurinnt 
et  siiiunl  justiiiain,  i  reUr|iii$li  proxiinum  cl  Dei 
initiriain,  sed  accipis  fructuni,  <  qitoniam  ipsi  salu« 


nobis  fleri ;  sexin  ,   intcllecltis  convenil    inundis  B  rabuntur^:  i— <  LHedntis  et  bibatis  super  mcnsaiii 


corde,  qui  purgato  ocnlo  possunt  videre  qiiod  ocii- 
ius  non  vidii;  septima,  sapientla  convcnil  pacificis. 
In  quibus  nullus  moius  esi  rebellis,  sed  omnia 
obtemperant  spirilui.Ccce  quomodo  aurapacisnii- 
Irit  novilalem ,  quomodo  etiani  gormina  virlulum 
crescnnt.  Sed  pro  nihilo  laboravimus  nisi  cuslodia- 
uius,  nnde  scqnitur: 

Tradidit  eam  custodibus.  Custodes  autem  viiiu- 
totn  diximus  circumspeciioneni.  Sunt  nuiem  qna- 
tuor  quibus  circumspeclio  exercetur  :  Tinior,  cura, 
neccssius  ,  afTccius.Timor  csi  anxiei.is  pcriclilnndi, 


in  regno  ineo,  i  ait  Dominus  *.  i  Beali  misericor- 
des,  I  reliqnisli  duritiam  cordis,  sed  fruciuni  nudi, 

<  qiioniam  ipsi  roisericordiam  conseqiientnr  *,  i  in 
judicio  ubi  rcmittetur  eis.  <  Beati  mundo  corde,  » 
reliquisti  immundas  mundi  illecebras ,  sed  sequ*- 
lur  fructus  :  scilicet  visio  Dci,  <  quoniam ,  ail, 
ipsi  Deum  videbunt  '*.  i— <  Beati  paciflci,  i  rcli- 
qtiisti  sediliones,  sed  fruclus  cst  esse  filium  Dei  , 

<  qtioniam,  ait,  filii  Dei  vocabuntur  ".  i — <  Beali 
qni  persccutionero  paiiuntur,  i  rcliquisti  uliioneni 
ci  murmuraiiouem ,  sed  habes  fiucium,  sciiicei 


«  Tbren.  I.      •  Mailli.  5.     •  Kom.  II.      '-"Matlli.  5. 
'•  ibid.     •'  Ibid. 


•  Ibid.     '  lliid.     •  Luc.  22.     *  Maith.  5. 


859 


TIIOMi£  aSTERC.  ET  JO.V?f.  ALGRINI 


SIO 


€  regniim  cffilorum  ".  i  Vir  igilur  islas  afferl  vir-  A  "l  confenaiur  ci  t ival  '».  »  Deieniih  cum  iia  &ii, 


loiet •  oonlraria  relioquil  el  fruclum  accipiu 
Viiua  fuit  paci/ico  in  ea. 
[jCaeo.]  Igilur  amici  el  «odales  Clirisli»  unquam 
reapondenies  ad  verbum  Yirginis»  qu»  dixeral: 
Faeia  ium  eoram  eo  qua$i  paeem  reperiem ;  subji- 
ciunl  de  illa  pace,  quam  InTenil  domina,  quid 
faclum  sil  in  ea.  Gl  dicilur  quod  in  illa  pace, 
qiiam  invenil  in  beneplacilo  Domini  tunc  quando 
in  ejus  ulero,  in  osculo  reconciliaiionis  el  pacis  « 
humanae  naiur»  uniia  esl  divina.  In  illa  ,  iuquam, 
pace  facia  fuit  vinea  paci/ico  viro,  scilicei  Salo- 
moni.  El  ui  inlelligalur  de  viiiea  spiriluaii,  sulidil : 
Queo  habet  populoi ,  tradidit  eam  euttodibui.  Ac  si 
dicalur  :  illa  vinea  quae   facia  fiiii  paci/ico  ul  ejus 


qiiod  vinea  Domini  semprr  esl  corani  co,  maieiia 
nobis  incussa  esi  cauio  vivendl  necessiias ,  cum 
cuncia  agamus  coram  octilis  cuiicia  cernenlls,  ei  de 
cunciis  disiriciissimam  raiioiiem  exacuiri.  Vemin 
ul  cognoscamus  quanto  sil  ad  niiserendum  quam  ad 
puniendum  paratlor.  Ftii#a,  inquil,  mea  cormn  me 
eii :  non  dicil  viiiea  liominum  aul ,  ul  Tere  dieere 
possel,  viiien  peccalorum»  sedvinea  iiiea;iieqiia 
lamen.  Jeremias  *'  :  c  Ego  plantavi  le  vine.im  ele- 
ciam«  oiniie  seinen  veruiu  :  qiioinodo  ergo  conversa 
es  niihi  iii  pravuni,  vinea  aliena  ?  •  Si  igitur  lo  ve- 
riuie  sleteril  ei  semen  venim  servaveril,  vinea 
I>ouiini  eril,  alioquin  vinea  aliena ;  vinea »  inquani. 
diaboli ,  quain  Dominus  c  exspectal  ul  faeial  ova« 


essel,  ipsa  Aa^tfl  populoi^  quia   ipsa  Ecclesia  ex  ^  ei  facii  labruscas '\  i  El   ideo  c  neqyaquam   cal- 

muliis  populis  adunala ,  el  ipse  pacificus  tradidit 

eam   cuitodibui ,  videlicel  Ecclesiarum  pr^elatis. 

Quem  auiem  fruclum  Dominus  vineae,quem  rni« 

cium  cuslodes  babeanl  ex  vinea,  sequens  sermo 

osieiidil  cum  dicilur  :  Fir  afert  pro  fructibus  ejui 

milie  argenteoik  Vir^  scilicei  Clirisius  dominus  vi- 

neae,  qui  solus  esl  vere  vir  per  virorem  immarcc- 

scibilem  ,  Ipse  afert  pro  fructu  ejui ,  id  esl  loco 

fniclus,  miile  argenteoi^  boc  esllaudem  perfeclam, 

nam  per  iiit7/e  perfeclio,  per  ar^enliiiii  sonus  laudis 

cxprimiiur,  assigpaiurque  divinae  perfeclioni,  cui 

nifail  deesl,  nibii  aliod  accreKil  ex  vinea  sua,  nisi 

liius  ei  laudis  maleria.  Quanlom  auiem  Dominus 


cator  uvae  solinim  celeuma  canlabil  ^*.  »  Viner 
autcm  Domiiii  corruplio  viniloribiis  roagna  ex  pane 
impuianda  esi,  nam  qui  eain  construere  debeni 
s«pe  demoliuniur.  Ijnde  conquertlur  Doroimis: 
c  Pasiores  multi  demoliii  sunl  vineain  meam  **• » 

His  praelibalis,  ul  ail  calccm  operis  alllus  inqui- 
rcndi  occasionem  demus,  ad  insiimla  redeanius. 

Vineam  nieam,  ail  dilectus,  tradidi  eu$iodilbni^ 
ul  eam  excolerenl  verbis  ei  exe.Mpii8 ,  aed  aic  at 
nibiiorolnos,  quid  in  ea  agalor,  luleudam»  qoo  qo  s- 
que  animo ,  qua  Induslria  bborel,  aspiciaiii.  His 
enlro  qui  modo  praedicio  oroiiia  reliqiieninl,  si«'ui 
dicium  esl,  relribuam;  sed  bosqoi  eam  caslodiua!, 


diligal  lianc  vineam  osiendii  brevis  inierposiiio,  ^  amplius  remuneralio ,  quia  cMslodiMiil  fruciui  eJM, 


laiiqiiam  e\  persona  Dominl  subjecUy  dicenlis  : 

Viicea  mea  coram  me  eet.  Miiie  tui^paeificit  et  dU" 
cenii  Ikis  gui  enstodiunt  fruelui  tjuu 

[Too.]  Vinea  mea  coram  me  eet^  elc.  Ul  prius 
qu:im  ad  solitani  explanutionem  perveniam  non 
nella  forsan  non  couleiniienda  pnemiiiain,  videa- 
3)us  quanta  sit  Doiniui  noslri  solliciludo  pro  Ec« 
desia  sua  ;  naro  pcr  vineam  iutelligi  Ecclesiam,  ei 
iu  propfaetis  ei  in  Evangelio  aiieslantur  qul  sacram 
Scripiuraiu  iraciaul  oiniies.  Kiiitfa  igitur,  iiiquil, 
mea  coram  me  est ;  undc  in  Evangciio  Dominus  : 
c  Semper  vobiscuui  suin,  usque  ad  consuiuroaiio« 
nein  s;eculi  **.  »  Ipse  igi^ur  Oominus  misericors 
semper  babei  viiieam  suaiu  prae  oculis  suis  nec 


IKIIenarius  eiiiin  ei  cenienarius,  quia  oierqne  pe>'* 
fecius  esi  numerus,  uierque  posiiua  e^l  pro  reiri- 
iMitione  sierna ;  quae  perfevla  eriu  Sed  cenienarius 
duplicaius ,  ampliora  dociorum  perfociorum  prx- 
niia  desiguai,  uiide  Apostolus  :  c  Qui  beneprjcsunl 
presbyleri,  dupiici  bonore  dignl  hafaisantur,  luatime 
qui  laboranl  in  verbo  el  doclrina  **.  »  Ac  si  dical : 
Mille  tui  argentei  pacifici,  el  duceuli  argeniei  pa- 
cifici  his  qui  cusiodiuul  fruclus  ejus.  Qui  eaiui 
geniiuum  in  pnesenti  laboreui  subcuul,  ei  ipii  c  m- 
biie ,  ci  jiisie,  ei  pie  viveiidu  ",  »  ei  Ecciesiae  fni- 
ctus  ne  dellciant,  ne  ab  hosiifaus  diripianlur,  sua 
praedicaiioiie  tuiando,  gcaiiiia  doiia  coiiseqiieniur. 
Facilici  dicuntur  argenlci,  id  esl  boua  qiiac  hic  fa- 


dellcil  ei  in  necessariis.  Dedil  priusquam  abirel»  Dciunt,  quia  iu  rccipiendo  praeuiio  pr^  •  is  paceui 


unde  virtutum  sunieret  incremenia,  dedii  uiide  coii- 
Ira  vitia  sumerei  anlidota ,  sepiein  videlicel  eccie- 
•iasiica  sacrainenla.  Ncque  lainen  in  necessiialibus 
ille  deesl,  quin  eiiain  in  singulis  palmitibus  mise- 
rationis  sux  provcntutn  ostendii,  osqiie  adeo  ul 
nusquam  oculos  niiseraiiouis  suae  ab  ea  dcflexisse 
vide.iiur,  ui  vere  scmpcr  dicere  possei  :  Ftiiea  mea 
coram  me  esi.  Corain  lc,  iiiquam,  Dominc,  non  ul 
quam  puuias  pro  pcccalis,  sud  ul  cui  sufavenias 
IM  ncressitaiibiis.  c  Dclici;B  eiiiin  luae  cum  (iliis 
faoininiiiu  '^   »  iSeqiic  vis  c  moriein  pcccatoris,  seJ 


xternain  faafaebunt.  QuiUain  sunl  qiio:»  Douiinus  re<* 
pcllit,  qiiidaui  a  qiiifaud  facicai  suani  avcnil,  qui- 
daui  quos  coram  fucie  sna  const.lui*.  De  quibus: 
ViNea  tiiea  coram  me  esu  De  priinis  esi  peccalor, 
qui  c  cuui  venerit  in  profuuduiu  maioruin,  coniem- 
nit";  >  de  secundis  esl  ille  qucin  Doniinus  ail 
leinpus  cadere  perniittit,  ei  fortiur  reaurgit;tle 
lertiis  esl  ille  qucin  Doiuinus  posi  lapsuiii  relevat, 
el  deinceps  sc  cusiodil.  Primos  plaiigii  Djvid  sic  ', 
c  Ulquid,  Deiis,  repulisti  in  fiiiciu,  iratusest  furu. 
luus   siipcr  oves  pascuae  lUtT  *'  ?  »  De  sccuuilis ; 


"  llaiili.  5.      "  Maiili.  ^8.    »^  Prov.  8.     .«•  Rim fa.  55.      »*  Cap.  2.      "  Isa.  o.     "  J  r.  48. 
12.   ••  I   I.iii.  3.      "  T.i.  2.      ••  Prov.  i».      ••  ISjI.  73. 


■• 


Jer. 


Ut  COMMENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  —  LID.  XII.  m 

€  Avftriisli  faciem  iiiain  a  me,  el  faclns  sum  con-  A  ImmI  ^*-  ll>i  mulliplicau  suiil  ejiis  gaud*a,  ul  pusM*l 


InrlNiUis  "^ ;  >  nmle  ipse  rogal  :  i  Ne  avcria?  fa- 
eiem  inam  a  mc,  ne  decliues  iu  ira  a  scrvo  luo  **.i 
De  leriio  nos  iclem  admonet  sic :  c  PrMccupemus 
fndem  ejns  in  confessione  **;  >  unde  iaeob  exsal- 
ubal,  dieens  :  c  Vidi  Domlnum  facie  ad  faciem*«l 
talva  Giru  etl  anima  mea  *'.  i  Primi  non  forml- 
danl  jndicis  severiuiem»  seeundi  cogooscanl  suam 
{■••rmiuiem,  unii  aenliunt  Dei  beatgniuuin,  De 
primia  diciur  :*c  Seeundum  duriiiam  aulein  toam 
ei  eor  impesollens  Ibeaaarizas  lilii  iram  indie  irae 
•I  reveblionit  Jusii  Judicii  Dei  **•  k  Secnodl  dicunt 
cara  Paulo  :  c  Non  invenio  in  mt^  id  est  in  carne 
Mca,  bonnm  **;»€!  cuin  Job  :  c  Ccce  non  esl 
nnsilinm  mibi  inme**;  •  etcuni  David:  c  llisercre 


dicere :  c  Gaiidens  gaudelio  in  Doiiiiiio,  el  eisuUnbit 
anima  me.i  in  Deo  nico  ^*.  >  His  igtiiir  qni  cusio- 
dinnl  fnicius  <jus,  sunt  par.ila  prxiuia.  Scd  cus- 
loduni  quidani  de  ea  leiribuuuiurteuiporalilcr»  qui- 
dam  spiritualiler,  quidam  cternalilcr.  Tcuiporaliier 
qui  ob  sobm  n.iluralcm  cuslodiuul  piclaiem,  ut 
obslelrices  in  iEgypto  nalurali  iiiols  picuie»  pucroi 
llebrarorum  observab.ini.  Proplcr  qiiod  Doiuiiiiis 
fccil  ei  doiiioi  iu  iGgyplo.  Spiriimliier  siinul  el 
lemporaliier  remuneranlur  qui  ex  dcbilo  oflTicii  f  ni 
cusiodiunu  Unde  Aposlolus  :  c  Presbyieri  qui  beue 
prxtunl.  duplici  lionore  digui  babcaniar^\  >  idcsi 
citerius  apud  boiiiines  ;  iuierius  apud  Deuui,  qui 
aiigei  in  eos  graliam.  Isli  ei  rcmunurantur  selcriia- 


nnei»  DominOt  quouiam  inflrmot  tom ;  tana  me*  ^  ^'^^*  Teriii  \cro  toluni  slcnialiier  remuiieranlur 


Domine»  qiioniam  coulurbata  tiint  oiunia-  ossa 
niea  **•  >  Tertii  dicuut  :  c  Tu,  Doininc,  tuavis  et 
miiit  et  mullum  misericors  oiPuibiis  invoeaiilibitt 
le**.  >  IsU  est  vinea  de  qua  dicil :  Vinea  nun  c«- 
ramuu  Mf:tcilicet  a  siinili  ciisiodieiilis  viiicatn. 
Quam  eniro  babei  anlc  facictn  suain  cusiodil ;  nlias 
vidcluf.  ncgligere  qupe  suiil  a  176  lergo. 

Viile  igilur  quomodo  sil  b^c  viuea  corain  ililcclo. 
Saacipit  reverleutes»  refovet  despcrauics,  lil>erat 
ctlnmniim  pallenlcs  :  sustincl  marlyrio  laboranics* 
Jocaadal  amanles»  reverleales  recipii  in  graliaui, 
desperaniet  iuviiai  ad  veniam.  Fniso  calumniato* 
rnm  liberat  ianoceutiaui,  diligeutibiis   niuliiplical 


qui  ei  sola  gralia  boc  faciiiut,  non  cx  detoilo  oflicio. 
El  idco  bic  uon  accipiuiii  bouoris  reiribulionem,  ci 
ideo  forsilan  in  coelo  majorcm,  !nulc  aptid  Dnuio- 
lem  ^  :  c  Qui  ad  jusiitiam  crudicrini  inultos»  fu!gc- 
bnnt  qu.isi  stcllx  in  pcrpeiuas  xtcrMtatcs.»  Scd 
negligeniibus  crit  relributio  pocaa  xierna ;  undc 
cum  filii  Israel  fornicarenlur  cuiu  niulieribus  lla- 
dianitis»  ct  a  niagtstris  eoruin  istiid  peccaium  nc 
glectuin  esi,  dicluni  esl  a  Domino  :  c  Suspeiidiic 
principet  |iopuli  in  patibulis^*.  >  Pra^laii  vero  tuper 
aliot  coronabuiiiur  qui  slrenue  egeruul.  Eit  enini 
debenur  aurea  ct  aureola»  qtix  eiant  in  labcr* 
naculo  snper  inensam  appensa.  Uis  auteni  qui  mU% 


faadium.aerepioruniingratianipertouaroreprvtcn  ^  fi^i^^li^  ^oc  agunt,  major  Islit;  uiidc  J.iccb  ad  Joseph 


Ut  prbdigos  ille  lllius  revcrien^  :  c  Cilo,  ail  paler, 
fmferle  slolain  prlmam,  el  iuduiie  eom  **»  >  ecco 
recepius  etl  in  graliain.  De  Iiis  Paulus  :  c  Polens 
ctl  Domiutts  oninein  graliam  facerc  abundare  in 
iiobis*^.  >  Des|ieranics  qul  luviianlttrad  veiiiain, 
figurai  illa  niulier  deprehensa  in  adallerio  •  >  Aiidi 
inviiilani  ad  veniani  :  c  Nemo  le  eoiideninavit» 
niiilier?  »  ail  Doininus.  El  illa  :  cNemo,  Doinino 
Et  ille  :  i  Nec  ego  te  condemno.  Vade,  jain  aiiiplius 
noli  peccare  '*-**•  i  Uiide :  c  Non  veni  vocare  Justos, 
•••l  peccatores  ad  pQeniienliam**.  >  Falso  calnin- 
i>ialomi«i  personatn  leiiel  Susanna.  Audi  quoniodo 
liberalur  inuoceulia :  c  Suiciuvit  Dominus  spirilum 
fwcri  juaioris,  el  conf  icll   sacerdolet,  et  libcralnt 


lilium  suuni  ail :  c  Do  libi  unaui  partcin  exlra  fra- 
Ires  Ijot,  qiiani  luli  dc  nianu  Amori  h.Ti,  in  gladio  et 
arcu  meo  ^^,  >  id  esl  illuin  gloriam  quam  diub«ilo 
absluli  per  |ioleniiam  iiieam.  Ilxc  viiiea  cst  Ecclcsia 
es  pRCsentihus  et  praruriiit  et  fuluris  collccia.  In 
futnris,  est  coram  Deo  prxdesiiuatione ;  in  pra>- 
scntibtts,  bon»  vius  conversatioiie ;  iii  praiterito, 
quia  jam  fniuntur  Dei  visione.  De  prirois  :  c  llille 
anni  atile  oculos  luos  Umiuani  dies  hesicnia,  qujs 
prxlcriil^;  >  de  secuudis  aii  Daniel  :  c  Noo  nie 
conuniinaveruni  leones,  quia  coram  eo  Jusiilii 
ioveuu  esl  in  me^*;  >  de  Urliis  dicilur:  c  Laeu- 
buulur  coram  te  sicul  l.i*Unlur  in  mctse,  et  ticut 
exsulunl  vicloret  capta  pracda  quando  tfividuni 


etl  taugiiis  innoxitis  in  die  illa'* ;  >  unde :  c  Non  0  tpolia**.  >  Priinot  Dcus  vocai,  sccnndot  jutlillcal, 


privabis  bonis  eot  qui  auibulanl  In  iunoceulia,  Do- 
Miitte  viriuiuni ;  beaius  bomo  qui  speral  in  le  "*.  > 
LaborautiniH  personam  leiiet  Stephanut.  Audi  qtio- 
modo  osiensum  emt  ei  pr.emium  :  c  Video,  iiiquii, 
ccelos  apcrios,  ei  Jesuiu  staiiiew  a  dexlrtt  vinnlit 
Dei^;>  inde  esi  itiiid :  c  fieatl  qui  pertecniioneM 
palioatnr,  quoniam  ipsoram  es l  regnum  ccriorum^'.  > 
Diligentet  altendimas  iu  Joanne  evangeiisla,  quf 
privilegio  amoris  saperpectnt  Domiiii  In  ceaaa  rixa« 


urtios  magnifical.  Primos  iu  iiiisericordia,  secun  • 
do3  iu  gralia,  lerliot  in  gloria.  De  primis :  c  Qiiot 
praedeslinavil,  liot  et  vocavii  '* ;  >  de  tecuiidls  : 
c  Quot  et  vocavil,bos  eljustlficavitn.  ^  ^i^  urlijs-. 
c  Qttos  et  JotliAcavil,  bot  et  niaguificavit  *••  >  Pri- 
mit  dicit  :  c  Qaid  hic  sUlis  tou  die  otiosi  ?  lic 
la  vinetm  moam  ,  et  qiiod  Justum  fueril  dabo  vo- 
bit  "^  >  Secundit  dicit  :  c  Ego  tum  viilt  vera,  vot 
palmitet**;>  leniis  ait  :  c  Non  bibam  aiuodo  de 


^  Psal.  iO.  ••  Psal.  U.  ^  Psal.  M.  "  Geii.  Si.  *•  Rom.  t.  **  Rom,  7.  *•  Job  6.  *>  Psal.  6. 
••  Psal.  85.  ••  Luc.  15.  •*  II  Cor.  9.  •■-••  J«an.  8.  "  Man:.  «.  ••  Dan.  15.  ••  Pstl.  «5. 
••Ael,  7.  *«ll4i!h.  5.  ^*  Joan.il.  *•  l^a  61.  *M  Tim.  5.  ^•Cap.  li.  *•  iNiim.  i5.  ^' Cen.  48. 
••  Psal.  89.  ••tan.  I.  ••  Isa.  9.  •'  Roui.  8.  "  Ibid.  ••  lUid.  •*  Mallb.  i9.  ••  Joan. 
15. 

Patbol.  CCVI.  S7. 


t43  THOMiE  CISTEUC.  £T  iOAN.  ALGRI.M  844 

hoc  geiiimiiie  Titis ,  donec  iliuil  bibam  noTuin  in  A  avuisi  fucriiis  »  lacie,  epuieniinl  aii  iulroiio  sloriai 
rcgiiomeo'*.  i  Sed  nunc  de  profeciu  vinesp,  qu»      ejiis*^ 


corani  Dco  rsl  iii  bona  coiiYcrsalione,  Tid«i.iuius 
quoinodo  proficial.  Priino  cullurx  recipil  uiiliiaiem, 
secundolasciTii  iii  palmileni,  leriio  in  florein,  quario 
cxuberai  in  raceinuni,  quinlo  exhilaraiur  iii  Tinuin. 
Primo  enim  pcr  poeniienliam  redil  ad  noTilaiem, 
secundo  operalur  per  lionaro  voluntalem,  tenio  in- 
grcditur  spei  sectirilatcm,  quarlo  scquiiur  clinriia- 
livam  uiiilalem,  quinlo  gaudcl  prxsuuieiis  cxire- 
%iiam  feiiciialcm.  Priivio  colcrc  viurtam  siiam  docc- 
bal  Dominus  Joanuein  B:iptislani,  cum  diccicl  : 
I  Ccce  consiilui  le  bodie  sut>cr  gcr.ies  cl  regna,  ul 
evcllas et destruns, cl disperdas,  ei  dissipcs, et «di- 
ficcs,  ci  plantes".  •  Ut  evellas  spinas  cogilaiionum 


Miiie  lui  pacifci^  el  daeenli  iu  qui  em$tod'»mii 
fruclut  ejm.  Ililloiiarius  designal  omneni  deiioriaa 
qui  daluroiniiibns  labor.iulii)us  iii  Tinea**,  c  b«ccsl 
aurea.  Ccnienarius  lusiipvr  addiuis  debclur  pf:t 
c&cieris  cusiodibus  \i!ie»  ptxlaits.  Il«c  mA  aureub, 
scd  dupiicatur,  qula  prx  carteris  gltii  i«icaibu»ittr  tl 
corpore  et  anima.  Sed  iiunc  dc  fi  uctibus  qnos  c«s* 
lodiuni  agaiuus.  Esl  iii  Ctxle>ia  frutlut  f|i:riiut!ii, 
csl  fitictus  TiigiiialiSye.t  fiucluscoeietiis.  Prmns 
csi  jusliliac,  secuiidus  iii  «bnrilale,  leniot  etl  glo- 
riae.  Piimos  facil  ptiriiulem,  sccuudiis  tattilalcm, 
lertius  oslciidil  vcrii  .te:n.  Primuiu  ergo  ciisio»lioM| 
infomiando  sa}  rciigiunciu,  tccunduin    praedictndo 


maltrum  a  corde  in  contriiione,  el  deslruas  in  con-  B  Christi  incarnationem,  lcrtiuni  inTilando  td  relri* 


fossioue,  ct  disperdas  inala  opera  in  salisraclionc, 
vi  dissipes  impelus  lenlationum,  el  aedificcs  in 
rorde  luo  Domino  babilaculum,  el  plantes  gcrmina 
Tirlulum ;  ccce  cultus  \U\cx.  Audi  qnomodo  lascivil 
iii  palmitcm  bou»  voiunlatis.  Dona  voiunlas  primo 
coniemnil  mundi  vanilatcm,  secundo  sequiiur  Dei 
voluntatem,  icrtio  cxccdil  suam  possibiliialem.  Iii 
primo  moiiis  animaiis  contcniuitur,  in  seciiiido 
nffectus  spirilualis  exlendiiur,  in  lerlio  ralio  iraii* 
sccndilur.  Ad  primum  iiiviiabal  Joannes  cum  dicc- 
rel  :  <  Nbiiie  diligere  niundum,  iicc  ca  qux  in 
iiinndo  sunl  '*.  >  IMa  qux  scquilur  Dei  voiunlalem, 
priiiio  se  babei  in  propoiicndo,  secundo  in  ope- 
rando,  lerlio  in  pcrseverantlo.  Indc  Apostolus  ail 


«  Uiq.ixramus  quae  sii  volunlas  bona,  bencpiucciis  C  saeeuioruui.  Aiiien  ^*. 


buiionero.  De  priiiio  friiclu  dicilur  :  c  Fruclus  tn- 
lcm  jusiilia^  esl  cbaritis,  pai,  ptliculia,  bouilas, 
bcniguitas  ** ;  i  de  sccundo  dicilur  ad  Maritai : 
«  Ave,  Maria,  gratia  plena,  Dominut  iecttiii,bcnedi« 
cta  lu  iu  muiioribus,  et  bcticdictus  fructiit  vculns 
lui  ^*  ;  I  de  teriio  diciltir  apostolis  :  c  Posoi  tos  ol 
catis  ct  fruciiim  afleratis,  ei  fructus  vesier  iiia* 
Ncnl^* ;  I  ilcm  :  «  Qul  Ticeril,  dabo  illi  ederc  de 
ligMO  vitae,  quod  esl  in  paradiso  Dei  iiici  **.  i  Ope- 
rciuur  ergo  primum,  eredamus  tecuiiJu.n,  tpere* 
nuis  lcrtium.  Primus  enim  nobisproficicl,  t:cundns 
nos  amicos  Dei  perficiei,  lerlius  nos  gioria  el  bo* 
nore  reficici.  Ad  qiiam  glorlam  perducai  nos  Dciis 
Nosier  Cliristus,  «  cui  liouor  esl  cl  gloria  Ih  txcula 


ei  pifccla'*.  I  De  itrtia  idcm  ail  :  «  Velle  mibi 
adjaccl;  perUcerc  auiem  bouum  nou  iuvenio  **.  i 
Ecce  quoiuodo  iasciTil  paiincs  bonx  voluutaiis. 
8equilor  qiiomodo  pubescii  in  florem  spei,  eiu- 
beral  iu  raceinum  ciiarilatis,  cxbilaraiur  in  vi- 
jium  juiunditatis.  Primum  rcddit  boiuincm  cerluin, 
tecundum  larguin,  teriiuiu  faclt  doiium  acceplum. 
I  Sperenl  in  le  omnes  qui  noTcrunl  nomen  luum, 
quouiam  non  dcrcliquisti  quxrcntesie,  Domiiic*';i 
desecundo  :  «  Cliariias  Dci  diiTusa  csiin  cordi- 
lius  iiostrit  per  Spiritum  sauctum  qui  datus  est 
iiobis  ** ;  I  itcm  :  Si  dederii  liomo  omnem  snb' 
ilanliam  domui  iu<s  pro  diieclionet  quaii  niluium 
despiciel  eam,  Dc  tortio  dicitur  :  «  Hilarcm  da- 
torcm  diligit  Dcus  *'-*^  >  Iteui  primum  ad  superna 
crigil,  secundum  Tolunlatem  dirigit,  lcriium  gau- 
dium  porrigil.  De  primo  Apostolus  :  «  Confugiiuus 
ad  spem  teiiendain,  quam  sicul  anciioram  auiinas 
tenemus  lulam  ac  firuiam,  ct  iuceudit  usque  ad 
i«iteriora  velaminis*' ;  i  dc  sccuiido  :  «  Adbuc  ex- 
cellcntiorcm  vitam  vobis  demonstro  **,  i  loquens  de 
cbaritalc;  de  lcrlio  :  «  Laelarc,  Jcrusaleai,  cl 
tUcui  festum  agile,  omnes  qui  diligilis  cani  *\  i  Ki 
qiiia  hilariter  faciclis,  scquiiur  ut  potcmiui  a  lacie 
t\  saliemini  a  voluptalc    civilatis  cjus.  Cl    cuni 


Vinea  mea  eoram  m$  esl, 

ICard.J  Ac  ti  diccret :  Ad  Tineam  nieaai  Cccle* 
sitm  semper  liabco  faciem  rocam,  cl  ocuKos,  lan- 
quain  ad  niibi  iicneplaciiam  cl  diltfClam.  lloc  esl 
quod  pcr  Isaiain  dicil  ad  E^clesiain  :  <  In  inanibus 
mcis  descripsi  le,  luuri  lui  coraiu  ocuiis  mcis  tem- 
per  ^^.  I  Posl  imposilionem  vcro  isiam,  verbum 
rcsumunt  sotlales  Cbrisii,  el  sub  aiiis  Terbii  feii- 
leiiiiani  rcpetunl  quam  dixeianl,  ui  coniinoenl 
quod  coepcraut.  Dirigunl  auteiii  sermoiicm  ad  iibio 
donunaiii  qux  pacem  rcperii,  in  qua  facla  esi  vi- 
iica  pacifico,  cl  dicunl :  Mille  pacifici  tuit  ei  dueeKi 
/lit  ^ut  custodiunt  [ructui  ejus,  Ac  si  dical :  Miiie 
suat  pacifici  lui  Cbristi,  qiie:ii  tu  pacifica  geouisU. 
Ilxc  est  eadcm  scnienlia  cuui  iila  qiio!  prxcessil. 
I'ir  a/ferl  pro  (ruetibus  ejus  miile  argenleos,  Duceiili 
qtioque  suut  bis  prxlalis,  qui  coslodiuol  fnictts 
TineaD;  iiam  pro  suis  meriiisbabeul  tuream,  ei 
aurcolam  pro  cuslodia  vincaruui.  Sequiiur : 

Qmc  habitas  in  /lorfis,  amici  ausric/faiil,  [ac  me 
audire  vocem  tuam. 

[Tho.J  Ac  si  apcric  dileclus  dicai  :  Qiiia  iu  lou- 
guiii  scnuoncm  protraxiiiius,  qui  jain  ciaudeudus 
csi,  aiidi  qtiid  a  tc  dc|>oscam  :  Kiliii  milii  dulcius. 
qiinin  lc  liaf.llzare  iu  boriis,  id  est  iu   spirilualium 


»«  Maic.  li.    •' Jnr.  I.     "  I  Jonn.  2.    ••  Ejibcs.  n.     '•  Uom.  7.    •'  Psal.  9.    ••  Rom  5.    ••-•*  11  Cor.  9. 
••  llclji'.   0.      •*  1  C4II.  li.     "'  Uilic.  Ectlcs.      ••  Malili.   iU.    ••  Cal.  5.     »•   Uc.  1.     »»  Joaa.  13 

'«  Ai;uc.  i.     "Kom.  JG.     ^Msa.  41) 


I4S    •  COMMENT.  !N  CANTir.A  CANTIC.  —  LIB.  XIT.  M 

cuatiira   rractti^fii,  mansionem  tilii  l(»rnrc,  nt  illic  k  bilo  cst  ct  grnlnin.   Piira  oraiio  csl.  qnamlo  cx 


fisa  menlc  mcuni  csispcctcs  ndvcniiim.  Sccundum 
est  quod  a  tc  rcquiro,  scilirct  ul  mc  facias  audirc 
Toccm  tiiam  prxdicaudo.  Nain  amici  auscullan*, 
irilicct  angcli,  4|iios  tilii  ciistodcs  ct  adjtilorcs  in 
certaminibus  dcdi  qiimidinuis,  ct  aninm  Jfisloriiin, 
qiios  dc  tiio  cof.lii  asst!incns,  ad  visioiicni  mcas 
gloria!,  ad  quam  vcnliira  cs  altqtiniido  collc(^i.  Trin 
promitluntur  sponsnc.  /n  horiii  babiintio ;  aniico- 
rum,  id  ^st  angcliinim  ct  sanctanim  anuuarnm 
anscultatlo.  et  spousi  pcienli>(  ut  fiat  vocis  auditio. 
Iu  horlis  enim  Ecclesiac.  spdnsa  proxiii:is  dnt 
prxdicatinncm,  id  cst  cum  augclis  ct  aninmbus 
taiictit,  laiidaiido  Dcui»,  graiiaruiu  actieiietii,  ipsi 
Deo  pro  scel  proxiino  •ralioiicm.  Scd  qnia  his  tri- 


abuiidaiilia  dovoiiouis  iiiens  ita  acrcndilur.  nt  cuiii 
sc  ad  Dciiin  postiiiadirn  convcrlil.  prx  nmnris  cjut 
mngnitiidiiic,  ct  pctiliouis  f-ux  obltviscnlur,  rt  duiii 
amorc  cjus  qucm  \idt't,  pcrforii  vcbcmcutcr  roii* 
cupisril,  loiaquc  jnm  illi  vacnrc  dt^idcrat;  illud 
ninm  pro  qiio  vcnii.  Iit>cn(cr  |iosl|K>iiat  II<n:  gentit 
otniidi  uniroruic  cst  ct  prs  tU7lcris  oiunibtis  uni* 
cum,  lami*n  cst  nptid  Dcum  pr.*!*  r:ctci  is  prctiosuni. 
SinI  liitor  bxc  Irta  supplicalionum  gciicta,  iufiiuum 
bicuiii  rapiatio,  mcdium  cxattio.  suprcmum  ct 
c\ccllriiti$siniuuipurnoraiio  oltiuct,  quia  captalio 
timorcm,  cxnclio  fiduriam,  pura  ornlio  pcrrcctiim 
nniorcui  lialicl.  Ilorum  piiuiuin  ct  iii  borlis  convc- 
nii  proxiiuo,  sccuiiduui  aiuiiis,  tcriium  Dco.  Sup 


bttt  aliquid  petere  iiilciidimus,  pro  orattonc  accc- ^  plicaiio  aliqunndo  Cbl  |icr  sola  tioiiiina,   aliqunntlo 


pta,  in  tbeologia,  trcsspcctct  oraiionis  invcuimus. 
Tret  enim  sunt  spccics  oratioiiis  :  Supplicatit , 
postnlatio  et  insiuuatio.  Supplicaiio  est  siiie  ilcier- 
minaiione  petitionls,  bumilis  ^i  devola  pntcatio; 
postulatio  .  es t  detcruilnatx  petitioni  inscrta  nar- 
rntio;  iosiniittio  esl  ^ino  petitione  per  solam  >o- 
lontatis' narrationcm  facta  significatio.  Tres  sunt 
tpecies.  supplicationis  :  captaiio,  ciactio;  pura 
oratio.  Oiputio  fit  ante  postuUiitnem  ad  pras- 
paraodum  animum  anUitoris ,  qiiod  fit  tribiis 
modis.  PrimO  enim  aliqiiid  dicimus  quod  pcr« 
tonam  vel  cansain  nostraro  eommcndci.  sivc 
roeritum,  sive  Infirmiuuem,  sivc  quid  aliud  euu- 


p(*r  sola  vcrba,  aliqtiaudo  ficr  vcrlin  ct  uomiiia.  Pri* 
tiium,  sicut  cst  illud  :  iMiscriconlia  nica  ct  rcrugium 
incum  *',!  sccundum«  sicut  illiid  :  f  Respiceic. 
probare  **,»  tcrliutn  sic  cst :  <  Ycrba  inen  auribus 
porcipc,  Doininc,  intetligc  cla!iiorcm  iiicum  *^.» 
IVistulatio  cst  detenulnat.T  |ictilioui  inscrta  narni* 
tio,  ticut  illud  :  c  Cor  niundum  crca  in  mc,  Detit, 
ci  spiriluin  rccttim  innova  in  visccribus  tiicit*'.» 
Ilxc  tribus  modis  fit,  obsccrantlo,  rogaudo,  sup- 
plicitcr  postulantlo.  Obsecra\io  cst,  quando  vehe- 
mcns  necessltat  devotis  prccibus  liisisicre  ci  pcr 
sacra  orara  cugit ;  rogaiio  fit  quando  nostrx  neces-. 
sitafis  causam   incdiocicui  ostciidiiuus  ;    supplcx 


mcrauda,  qttoJ  ad  nostram  pcrsoitam   vcl  causaui  ^  postuiatio,  qrtnudo  iion  adjccta  causa   poslulaiuus 


conimeiidandnm  valeat,  apiid  euin  cui  nostram 
pcftiioncui  177  oflcrimus ;  sccuntlus  modus  capta- 
tiouis  est,  cuui  aliquid  iu  laudem  cjus  profirimus, 
qucin  oramus,  pcr  quod  in  an«in«  nostro  charuni 
cuin  ct  acceptabiicm  essc  siguiflcamus,  nl  nostra 
cliaritate  vicissim  ejus  dilectianem  mereamur;  ter* 
tiut  niodut  captationls  est,  cum  aliquid  dici- 
mut  per.  quod  in  animo  auditoris  causa'  advcrsarii 
nottri  slve  persona  deprimitur,  utodiocjus  |iotius 
quam  amore  digua  videatur.  Ilit  Iribns  inodis  fit 
caputio.  Boc  genere  supplicationis  rrequeutcr 
nUtur  divina  Scriptura ;  boc  agimus  ubicumquc 
budea  Dei  cauinius,  ubicumquc  iufirmitatcm  iio- 
ttram,  obicuroque  militiam  adversariorum  notiro« 


In  sumniis  ita<|uc  cau^is  obsccrntuiis,  iu  mcdiocri* 
bus  rtgamns,  in  ininimis  suppliciicr  postulaniu.H ; 
bxc  tria  iu  boc  diffcruut  qiiod  cxt-clleutissiinum  ett 
obsccrare,  mcdiuui  rogarc,  luiuiiuutu  supplicitcr 
poslularc.  lusinuatio  csi  siiic  pctiliouc,  per  Sfdain^ 
iiarralloiicin  voluuiails  facta  sigiiificatio.  Hoc  qno- 
que  tribusmodis  fit,limorc,  fiducia,conteniptu;  ti- 
niorc  fit,  qnnndo  vd  cansa  qtiani  agimus  niagna 
cst,  vcl  magiia  est  persoua  qii«m  rogatiius,  sknl  etl 
lllud  :  I  Dou.iiic,  si  fuissct  bic,  fratcr  nieos  nou 
fuisset  iiiortuus  '*,  » rogarc  voiuil  ot  rratrein  resusct^ 
tet,  sed  pne  uiagiiitudiue  causat  ct  reverctttia 
pcrsoiia  estimuit,  et  ideo  polius  iosiuuare  quatn 
postulare  elcgit;  fidu<-ia  fit'  iiisinuatio,  qnaiidodo 


rum  rccitamut»  et  omnino  qoidquid  auribus  Dci  D  racilitate  causs  ct  dc  kciicvoleutia  pcrsoiuo  confi- 


dignom,  el  nostrae  necestitati  coiigruum,  et  aoie 
pelf tioois  prounotiationem  loquimur.  Eiactio  est, 
qux  fieri  tolet  post  factam  postulaiioncm ,  quando 
anditorero,  ne  pctitio  nostrti  apud  eum  in  oblivio- 
nem  vcoiat ,  quadain  importuiiitate  ct  coustantia 
frcqucutcr  mcmorein  faciiuus.  Ilxc  mcmoria  tri- 
bus  modis  i^cnovatiir,  sciiicet  quaiido  aliquid  vd  de 
pcrsoun  ijus,  vd  dc  pcrsoiia  iioslra,  vcl  dc  ca^sa 
uostra  itcraio  diciiuus,  un.ie  pclilioiicui  noslram 
in  cjus  auiir.0  rcnovauius.  Iloc  gciius  quod  iuipor- 
Uittuni  dicimui  apud    boiuincs,  apud  Dcuiu  lauda- 


diiuus,  et  ideo  desiderium  oostrum  patientcr  cs- 
primere  ucgligiinus,  quia  oos  obtincrc  posse  soU 
insinuatioiie  spcramus  ,  sicut  Matcr  Duiuiui  iu 
nnptiis,  viiio  deficiciitc  :  c  Vinnm  noii  balient**,t 
ait ;  contcniptu  fit  in^inuatio,  quamlo  \d  caiisa 
vins  cst,  vd  pcrsona  qiix  rogaiur  bumilit.  ll«c 
autcui  oinniuo  ab  oratii#ii6  divina  eiclnJitur,  apud 
bomincs  vero  superbos  ct  potentes  cicrceiur.  luti« 
nuatio  ci  fiducia  iicrfectis  convcuil,  ei  tiuiore  iu« 
cipicutibus ,  ci  coiitcmpiu  lualis.  bi  bis  diligeits 
lcctor  attciidit,  quia  quaudu  miscriiit   uostraa  io 


'•  Psl.  113.    '"  Offic.  iiccU  "  r^ial.  5.    '•  Psal.  50.    "  Joan.  II.   ••  Joau.  % 


&i7 


THOM/E  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM 


m 


cauM  proponimus,  vel  de  T>eo  aliquid  praedicamus,  A  sprelis  viliorufn  fetoribus ,  spirilualium   virlutam 


sponsa  cum  liis  qui  in  liorlis  eum  ea  liabiianl  lo- 
quilur,  el  cum  proximis  ;  cum  vero  ad  laudes 
judicis,  adcapiandam  benevolcniiam ,  vel  ad  re- 
freiiandas  graliarum  actioiics  se  exiollil,  cum  ami- 
cis  qui  ausculianiy  causam  agli ;  c iim  vero  puram 
offcrt  oratlonem,  nulla  sua  prxiendendo  merita, 
dihxius  vocem  ejus  audii.  Atl  exiremum  scieDdum 
quud  petiliones  nostrx  iripliciter  innotcscunt  apud 
Deum,  scilicet  ut  ad  Palrem  dirigatur  intentio,  iii* 
tellectus  illuminetur  a  Filio,  affeclus  iuflainmctiir 
a  Spiritu  sanrto.  Et  tripliciter  innolescit  unnquae- 
quc  persona  :  Palrr  sic  :  i  Nunquid  non  ipse  eai 
paler  tuusquiposscdit  teet  fecitet  creavii  ie'*-'*?i 
creavit  in  massa,  fecit    in  persona,    possidct   in 


sunt  odore  rcferti.  Caprea  et  hinaulus  qiianivis  sil- 
vestria  suni,  et  inter  liomines  nolunt  liabit:«re,  la- 
inen  montes  solent  freqnentare.  Sic  dilecinslicfi 
posl  ascensionem  non  babuerit  convcrsasionem  in- 
lcr  homincs,  lamcn  frequenier  vlsitat  iDonies  ei 
spiritualium  mentes;  moraliter  etiam  fugit  qnaodo 
ad  tempus  suam  gratiam  subirabil ;  fit  similit  ez- 
prese  binnuloque  cervorum,  cuni  facili  saliu  redit. 
Tres  sunt  dilecti  Tugx  :  Priina  corporalis,  secumh 
spiiitualis,  lertia  glorillcalae  carnis.  Prima  fuit  no- 
bis  in  exeniplum,  secunda  ad  defcclum  ^el  incrc- 
niciita  viriuinni,  lerlia  in  resurrectionis  cjnsargu- 
nieiitnm.  Jusiiis  enim  in  prima  Cbristum  imitatur, 
in  sccuntfa  deficit  vel  proficit,    in  ttfrtia  resnrre- 


justitia,  posse&siirus   in  glorla.  Filius  tiiplicitcr  :  B  ctionis  ploria  deelaratur.  In   priina   illa  corporali 


<  Ego  sum  via,  vcritas  et  viia  ",i  via  quae  lcndii, 
veriias  qiiae  ostendii,  vita  quae  comprebendit.  S|n- 
riius  sanctus  in  tribus  declnrator  :  «  llle  argiiet 
muiidum  de  peccato,  et  dejustiiia  ct  de  judicio  *^.i 
Spiriiiis  rectus,  scilicet  Spirilus  saiictus  prineipa- 
lis,  corrigens,  dirigens,  exigens.  Argiiet  muiidum 
de  peccato  corrigens  pcccatum,  de  jiislitia  dirigeus 
justiiiain,  dejudicio  erigens  jiidicium.  Pro  primo 
diciiur : «  Dirigatur,  Domiiic,  oratiomes  sicut  inceu- 
sum  in  conspectu  tuo  ";  i  ui  secundum  balnsamus» 
orator  sic  :  «  Menies  nosiras,  Domine,  lumine  luae 
visitationis  illusira  '*,i  pro  lertio  :  «  lllo  nos  igne, 
quaesunius»  Douiiiie,    Spiritus  ssnctus  inflaminet» 


tria  iiobis  osiendil  Dcus.  Legimus  eniro  in  Evange- 
lio  ipsum  fugisse,  cum  i  Judaeoriim  unligno  coudlio 
•bscrvareiur,  sic  cnim  ait :  c  Josiis  aulem  alMCOo- 
dit  se  ei  exivit  de  templo  ";  i  ftigit  etiaoi  coni 
in  regeiii  eiigereior  :  turl  ae  enim  volebanl  eiim  r;*- 
pere  ut  laccrent  eum  regem  '* ;  fucil  qooque  cum 
ab  llerode  ad  occidendum  (|ux*rereiur,  ait  enim  au- 
gelus  ad  Josepb  :  <  Tolle  puerum  et  mairem  eitis, 
et  fuge  iii  iEgyptum  '^.i  lu  prinio  nos  moiietfugere 
concilia  maliguorum,  ut  auleramus  peccaodi  occa» 
sioiiem  ;  in  secundo  nos  docet  fugere  saeciilares  di- 
giiitates,  ut  lil>eriorem  babeamiis  Deo  vacatiouem ; 
in  lertio  aliqusndo  nos  monet  debcre  fugere  luor» 


quem  Dominus  noster  Jesus  Cbristos  misericorditer  q  tein,  ut  nos  reservemus  ad  majorem  nostri  vel  fra 
i««riidit  terrx  et  voluit  vebeoienter  accendi  ''.i 

Quw  habilttt  in  horiUt  amici  autcullaHl^  fac  mc 
andire  vocem  luam, 

[Card.]  Igitur  in  fine  biijus  operis,  in  hoc  Cbri- 
stos  verba  concludit,  assigu:4t  siquidein  niatri  ofii- 
cium,  quod  gerai  in  patria,  dicens  :  0  iu  dilecta 
mea,  qum  habila»  in  horiie  gratiarum  et  virtutuin, 
fac  me  audire  voeem  tuam  \u  precibus.  Sonet  eiiiin 
vox  tua  in  auribus  ineis,  quia  amicif  scilicet  angeli 
auiculianl,  ot  quod  a  nie  pelieris,  siatim  ofii- 
eiose  peragant  iiiinisierio.  Beata  aulein  Virgo  li- 
beiiter  obsecumlaits  filio,  et  lanquam  t^audens  de 
injuncto  lali  oflicio ,  statiui  assurgit  ad  prcccs. 
dicens : 


trum  utiiilaiem.  Secundam  fugani  fccit  Josnnes 
Baptista,  cum  fugit  in  desertuui  **,  iie  levi  sslteiu 
maeularc  vitani  famiiie  possei,  et  Paulus  :  <  Nemo 
militans  Deo  in:plicet  se  saecularibiis  negoliis**.* 
Priinam  vero  docebat  Paulus :  «  Obsecro  vos  iit 
abstineatis  aboiuni  fratre  inor.linaie  ambulante  *' ;  > 
et  David  :  <  Odivi  ecclesiam  malignanlium  et 
cuin  iuipiis  iiou  sedekM)*^!  Tertiam  Paulus  o»teii- 
dit  in  sporiam  per  niurum  demissus  *',  et  Clirislus 
aposiolis  :  <  Si  vos  persecuti  fuerint  in  unaai  civiii- 
tem,  fiigite  in  aliaDi**;  i  baoc  esi  illa  fuga  dilecti 
corporalis. 

Secundaqiise  spirilualis  dieta  esl,    nibilominus 
triplex  est.  Fugit  eniin  aliquando  dileclus  tle  corde 


Fuge,  (iUecle  mi^  et  auimilare  caprece^  hinnuloque  D  lioininis  pro    gravi  culpa,  fiigit  secumlo   dum  ad 


eenorum  »uper  monle»  aromalum, 

[Tuo.]  nic  quidem  sermo  et  de  triumpbo  Domi- 
nica;  ascensionis,  et  de  bis  qux  in  Ecclesia  saueta 
quotidie  geruntur,  rccte  potest  accipi.  Fugii  enim 
dileciu»  postquam  aliocutus  est  sponsani  et  sorcreni 
suam,  quis  coinpleia  dispensatione  iiosirac  redcm- 
ptionis  ad  coelestia  redit.  A»»imilaiur  auicm  capreas 
hinnuloque  cervorum  »uper  monie»  aromaiunif  quia 
saBpe  per  gratiam  compunetionis  (idelium  suorum 
cordibus  apparet.  Qui  montes  aromatuni  sunt,  quia 
despectis  terrenis  coelebtiiim   anioie  teneniur,  ct 


tempus  justo  sublrabiiur  gratia,  fugit  tertio  dom 
virtus-exponilur  in  tribulaiionis  anguslia.  Iiiprima 
fit^  peccntor  ubstiiialior,  in  secuiida  virlus  resurgit 
furlior,  iii  lerlia  fit  probatior.   De  prima  dicilur : 

<  Spiritus  snneins  discipliiKe  effiigiet  lletum  et  su- 
feret  se  a  eogituiionibus  quae  suiit  sine  Intclleclu, 
et  corripieiur  a  su|>ervenieiile  iniquitate  *^.»    lU 

<  sapienlia  non  babitnt  iii  eorpore  subdilo  pecca- 
tis  *',»  sed  clainat  :  <  liilixus  sum  in  limo  pio- 
fiindi,  et  min  est  substantia  **.i  De  secunda  dici- 
tur  :  I  Douiine,   in    volunlaie  tua  prxslitisti  de- 


•«-••  Deul.  i«.    "  Joan.   14.     **  Joan.  16.     •»  Psal.    UO.     •*  Offic.  Eccle«.     "  Ibid.    ••  Joan.  8. 


•»  Joan.  n.     **  .Maub. «.    *»  Matib.  5.    *«  11  Tim.  5. 
*'Saii.  I.    ♦•Ibid.     »»ISal.C;^. 


'*  II  Tbcbs.  3.     **  r^al.  'lo.    *•  Acl.  U.    ••  Matib.  iO. 


8*9  COmiENT.  IN  CANTICA  CANTIC.  -  LIB.  XII.  850 

cori  roeo  virtulem.  ATenisU  faciem  tuam  a  me,  ci  ^  »"ni  :  i  Susciians  de  pulverc  cgcnum,  ei  <le  $ter- 


factus  sum  coniurbiiius  ***,i  et  Apostolus  :  <  Datus 
esl  mihi  stimulus  cariiis  mc«T,  angelus  Satannp,  qtii 
uie  colaphizel  ^i  De  lertia  claiiiat  Chrislus  in  pas- 
sione :  c  Cli,  Cli,  ut  quiil  me  dereliquisli  *  ?  >  cl 
David :  c  Usqncqno,  DoiuIkc,  oblivisceris  me  iii 
fiiiem  *?  I  scd  Igiiis  probnt  aurum,  et  juslos  tribula- 
lionis  tentatio  ^.  Teilia  fiiga  qiia*  dicia  csl  glorifi- 
caLne  carnis,  eiiaui  ipsa  triplex  est.  Prima  fuit  ce- 
lehraia  in  Christi  resurrcctione  ,  scciinda  iii  cjus 
asccnsione,  leriia  erit  in  judicii  consumniaiione. 
Prima  (uil  ad  resurrectiouis  iudicium,  secunda  ad 
iiivltanduni  Spiriium  sanclnm,  leriia  ad  separaiio- 
ncm  bonorum  et  malorum.  Prima  fuii  coram  disci- 
piilis  quando  evaiiuit  ab  oculis  eorum  ',  sccuiida 


core  erigens  pauperetii,  ut  sedeal  cuni  principibus 
ct  solium  glori»  tencat  '^.i 

Itaqne  si  ad  moiilem  illiiiii  pobl  dile«*tum  volumus 
asoenderc,  prius  mancainus  iu  valle,  secundo  iu 
planitie,  tertio  in  colle,  qiiarlo  in  nionle.  lu  vallo 
laciyiiiarum,  in  planitie  nioruin,  in  colle  virtulum, 
iii  iiionte  speculalionum.  In  primo  abluimur,  iu  sc- 
riHido  ungimur,  in  tcrlio  pasciinur,  in  qiiarto  illii- 
uii:iainur.  Per  primuiii  euiin  pra^paranius  nobis 
pulchriludiiiem,  pcr  secuudum  mansuetudincm , 
por  leriium  forliliidiiiem  ,  pcr  qiiarluui  vitlcinus 
alliludiiiem.  In  priiiioerat  David,  qu.iudo  c  ascensio- 
nes  in  cordesuo  disposuil  iu  valle  lacrymaruin  ** ;  i  iii 
secundo  cum  diceret :  c  Peraiubulabam  iu  iunoccn- 


quaiido  c  elevaiis  manibus  ferebatur  in  coeluui  %i  B  tiacordismci.inmedio  domusmeae***;riuteriiocuui 


tertia  eril  quando  dicei  :  c  lic,  maledicii,  in  ignem 
a*ternum  ^  i  el  :  c  Yenitc,  benedicti ,  pcrcipilc 
rcgniim  *.»  Iii  prima  facta  est  spci  et  fidei  regene- 
ratio,  in  secunda  chaiilatis  difl^usio,  iu  lertia  re- 
proborum  erii  confusio.  De  prima :  c  nenedictus 
Deus  qui  regeneravit  nos  iii  spem  vivam,  in  hxre- 
diialem  incorrnpiibilom,  et  incoiiiauiinalaiUi  et  im- 
marcescibilem  conservatam  in  coelis  * ; »  tle  se* 
cuuda  Pauhis  :  c  Charilas  Dei  diffusa  est  in  cor- 
dibus  nostris  per  Spirilum  sanclum,  qiii  dalus  esi 
iiobis  *%i  in  terlia  erii  confiisio  quando  tolletur 
impiu.s  ne  vldcat  gloriam  Dei,  quando  indueniiir 
sicut  diploide  confusioiie  sua  *^  Tres  sunl  nio.i- 
lium  rcgiones.  Suiit  eiiim  moiites  Armenice,  siint 
inonics  Israel,  suiit  nioiitcs  aromaiuin.  lu  montibus 
Ariiicnix  arca  requievit  post  tiiluvii  Ouctus  iii- 
iiiios  "  ;  nicutes  Israel  expanduut  raiuos  suos ; 
inontesaromaluui  dani  odores  suavlssiiuos.  Montes 
isti  sunt  justi;quitlam  sunt  monlcs  Arnieuias,  qiiod 
diciiurgrave  vel  mons  vellicatus,  sciliccl  qui  suis 
laboribus  gravibus  arcam,  id  est  Ccclesiam  in  paie 
quasi  monies  fortiter  dclinent;  seciindi  sunt  inontcs 
hracl,  quod  dicitiir  videm  Deum,  hi  scilicet  qiii 
Deiim  speculaiites  c  iii  charilate  radicati  et  funda* 
li  '*,  I  ramos  sux  devoiioiiis  ad  Deum  expaoduiit ; 
inoiitcs  aromatum  sunt  hi  qui  in  coclo  cuui  Chri- 
Kto  jam  sunt  et  fuluri  sunt,  ooorem  laudis  einittcu- 
tes  suavissiuium.  Ad  primos  vcnit   dilcctus  sicul 


diceret:  c  Diligam  ie,  Domine  foriitudo  mea,  Do- 
miuus  firroamentum  mcuni  et  rcfugium  uieum  **;  • 
et :  c  Si  consistanl  advCrsum  lue  castra,  iiou  liinc- 
bit  cor  meuiu.  Si  exsurgat  atlversum  mc  pre- 
lium,  iu  hoc  ego  spcrabo*^.i  lu  quarto  erat  cuni 
diccrel :  c  Oculi  mei  senipcr  ad  Doiuinuiu  *^>  Itcui 
iu  primo  crat  Job  cum  diceret  :  c  Si  fucro  lotus 
quasi  aqu'a  nivis,  et  fulscriui  velul  luuudi^siiua: 
iiiauus  mcs ,  tanien  sordil.us  intinges  lue ,  ci 
aljomiuabuntur  iiie  peccaia  niea  **.i  Audi  iii  sc- 
cuiido :  c  Fraier  dracouuiu  ci  socius  struthioiiuui  *'. i 
Aiidi  iii  teriio  :  c  Foris  iiou  inansit  peregriuus, 
et  ostiuro  rocum  paiuit  viatori  *\  i  etc,  qu»  enu- 
iiierat  ibi  opera  virtutum.  Audi  in  quarto  :  <  Audiiu 
auris  audivite,  iiunc  auiem  otulus  iiieus  videt 
te".i  Itaque  vallis  est  holocautomaium,  planitles 
dogmatum,  collis  charismaium,  mons  aromatum. 
In  priino  enim  in  corde  conirito  iuimolamur  ;  iu 
secundo  corde  pacaio  erudimur  ;  in  teriio  propter 
virtutes  quae  iu  nobis  suut,  donis  coelcstibus  ac- 
cumuhirour;  in  quarto  illuuiioati  Spirilu  sapientij» 
et  intellcctus,  odore  tupernse  felicitaiis  perriintli- 
mur.  A'idi  holocaustum  iii  valle  :  c  Converiiroiui 
ad  ine  in  ioio  corde  vestro,  in  jejuiiio  et  fletu  et 
plaiictu,  ei  scindite  corda  vestra  et  noii  vcsiimeuta 
vestra  **.i  Audi  eruditiouem  in  plauiiie  :  c  lu  mau- 
sueiudine  suscipiie  insilum  verbuin  ,  qiiod  poiesl 
salvare  antmas  vcsiras ,  >  aii  Aposlolus  ".  Ad  cha- 


caprta  el  khmului  visiUiis    eos  ut   roborcntur ;  ad  D  ristnaia  invitabai  Dominus  discipulos  suos,  diceiis : 


£«iuntlos,  ul  rore  virlulum  ei  jucuntliiale  florum, 
scilicet  devotionum  dulciier  exhilareiitur;  ieriios 
visitabit  quaudo  transferct  eos  in  regiium,  ut  cives 
glorieniur.  De  priiuis  dictum  est :  c  Otuiies  monles 
qul  in  circuiiu  ejus  sunt,  visiiei  Douiiuus,  a  Gel- 
boeautem  transeat  ^^ ;  c  desecundis :  i  Montes  Isracl, 
ran>o<i  vestros  expandite  et  florelc  *'.  i  De  tcrt.is  : 
<  Monteset  coiles  canlabunt  corain  Deo  laudes**,i 
quia  venici  Dominus  dominator  iu   regnum  xier- 


c  Setlete  iu  178  civiiate,  quoadusqiie  induamini 
virtute  ex  alto  *'.  i 

In  monte  sensii  odorem  Joannes  evangelista,  cum 
dixit  :  c  Odor  tuus  in  iiie  coiicupisct^nlias  cxcitavit 
Kieruas;  i  ei  :  c  Currenuis  iii  odore  ungueutoiuui 
iuorum  **.i  Suni  aromata  quu!  mortua  corpora  pro- 
hibcnt  a  corruptioue,  sunt  qiioe  languidos  sanani 
ab  infirmilatc,  suiit  quae  jucundos  saiianl  suaviiate. 
Priuiis  unctus  esi  dilectus  in  passioiie,  secundis  in 


»••  Psal.  29.      '  11  Cor.  12.     •  .M:ilih.  27.     *  Psal.  12.     ^  Prov.  17.    •  Liic.  21.     Mbid.    '  Malih.  25. 
"  ibid.     •  I  Petr.  \.     »•  Uoiu.  :>.      "  Psal.  1(»8.     "   Gcii.  8      "  tphes.  3.     *'*  II  Rcg.  I.     »•  Kzech.  3«. 
»'  1 1;.*,:.  2.     '•  Ps;il.  S">.     '^'  Psil   m.    '^  ISal.    17.    ••  Psal.  20.    "  p!»al.  21.    "  Job  9. 


Isai 


"  Jub  30.     *♦  Jol»  31.      "  Job  M.     *'  Jucl  2.     «^  Jac.  I .     "  Luc.  21.     «'  Caii».  I. 


8Si  T1IOM/£  CISTERO    ET  JOAN.  ALGRLM  852 

resurreciione,  tertiis  iii  ascensionc.  Propicr  iiritiia,  A  inTrrliaiii    iiic.iin    ciiin    aromaiibus    meis' ^.  i 


caro  cjus  noii  esi  pulrcfact!!  ncc  vcrniiluis  corrosa ; 
liiidc :  c  Non  ilabis  Snnctum  tuiini  viilcre  corru- 
|itioncin  '^.  >  INopicr  sccumln,  noslra-.n  f|uain  :is- 
suiiipserat  (lcposiilt  iiiUriniiatein,  quia  c  Clirisliii 
rxsurgciis  a  luoriuis  jam  non  niorilur  '^  i  lii  icr« 
liis  scubit  siipcriKv  pairix  scveviiaieni,  unde  ct  lor- 
tio  uiictus  csu  L-iii*tiiscsl  aroniatilius  in  sepulcro", 
iiuxit  Blaria  M.tgiialona  |icJcs  uuguciito  *',  ci  uiiiit 
cnput  narJo  *^  Proptcr  priiiiuui  ilicit  spon>a  : 
«  Fa>ciculus  niyrrliu*  Jilcctiis  iiicus  luilii ". »  Pro- 
picr  sccuiicluui  Isaac  :  *  Ecve  odor  lilii  mci  strut 
odor  agri  plcni,  quciu  liciicdixit  Diiiiiutis  ".  >  Pro- 
plcr  terlium  in  Apucalypsi  :  f  Stctil  ntigelus  juxla 
nlure  tcnipli  lialiciis  tliuribuiuin  nurcuni  in  ntaiiu 


Adhiic  lialiciutts  quod  dc  niontibiis  Utis  TObis 
dicainus.  Ad  prinium  vcnit  nl  csset  excmplar,  Sid 
sccuiiduin  ut  essct  rundaincutoin,  ad  tcrtiuin  fiigil, 
ubi  esi  i  Itcx  rcguin  et  Doiiiinus  doininaiUiani  ^.  i 
K\cmplar  ad  quod  ficrcl  lloysi  lubcmaciilam,  liin- 
danicutain  «'dificii  civilaiis  vcrgentis  ad  austniRi, 
Iicx  rcgnni  civilatis  sanctac  Jcrus^tlcm,  cnjns  saot 
plate:c  quasi  aurum  ^^.  De  priino  ail  Dominiis  ad 
Aloyscn  :  c  Vide  ut  oinnia  facias  ad  cxemplar  qaod 
tibi  ostensum  cst  iii  monie  ^ ;  i  dc  sccuudp  ait 
Rzecbiel :  c  Duxit  me  i\r  inmonlein  altum  et  o^ 
lcndtt  inilii  xdincium  civitalis  vcrgcutis  ad  lo- 
slruni^*;  i  de  icrtio  ait  Joaniies  in  Apocalypsi : 
c  Duxit  nio  angelus  in  inonteui  magnuni  valde  et 


siiii,  ct  data  suut  ci  iiiccnsa  niulia,  ut  adolcrcl  iu      alluin  el  ostcndil  mibi  civitaleni  saiiclam  Jernsa- 

<'oii:>}icclu   Doitiiui '^.  I  liaqiic  ut  seqiiainur-dilc- 

iluiu,  si  mortui  sutuub  inundo,  bnbcainus  aroniata 

paMiitentias  qux  uos  coitscrvciit  a  piiircdiiie  vitio' 

ruiu  ;  ct  aroinaia  virtutum,  qua^  iHiiruiitatciu  iio- 

sirani  ruboiciit  coiitra   imiictus  teulationuin;   et 

ftroiiiala  aflcctuosi  amoris,  quibus  pobt*  dilectuin 

«scendimus  supcr  montei  aromaium ,  scilicet  siia* 

vitatem  saperuorum  gaudiorum.  Primis  unctus  est 

Jucob  niortuus  in  iEjsypio  **,  ne  pulrescerel,  a  Joscpb 

lilio  suo  qui  dicitur  augmenium ,  ct  sic    rererrct 

eum  ad   tcrrani   proiuissiouis  de  tenebris  bujus 

iHundi»  quia  i£gyptu8  lenebrw  diciiur.    Sccundi 

portabant  Isinaciits  iu  iEgyptum,  qiiae  item  dicilur 


lcin  novam  a  Dco  descendcntem  sicat  spoosam  or- 
nataui  viro  suo  **•  i  Primus  cst  inoiis  Amieniae  qui 
dicitur  grate;  qnia  in  co  Cbristo  tabeniaculiini 
acdiAcanlcs  mullain  sustilicnt  gravitatem;  secundus 
mons  Israel  quod  dicitur  videiis  i>oNUJtiffli«  quia 
In  co  babiiauics  nunc  pcr  Scriptoras,  nunc  per 
contcnipiaiioneiu  fidci  cognoscimus  Teriutem ;  ler- 
tiusi  dicitur  ihoiis  aromalum  qux  saaTiter  redoleol, 
qiiia  in  eo  habatantcs  perpetuam  possidebom  beai» 
vit«  suaTiiatem.  In  primo  sediOcaiur  io  quolibei 
jusio  singulariter;  iu  secundb  Ecclesia  uoiversali- 
tcr;  lu  tertio  civiias  bcatorum  mausura  «teroaliier. 
Prima  aedificatio  Ot  ex  moribus»  secoada  ex  tacra- 


iribmlaiio^  el  Isiuaeli lae  aai/tiioNet  Dei;  qul  emeruot  r  mentis  spirjtalibns,  lertia  es  aogelis  el  hoMinlbos. 


Joscph  **,  id  csl  Chrisium  aubiimatum  in  tribula- 
tionibus  hujus  mundi,  quia  <  factos  est  obcdiens 
Patri  usque  ad  mortem,  mortcm  autein  crucis; 
propter  quod  et  Dcus  iUum  exaltavii  **.  i  ita- 
que  Cbristum  emuot  Isniaeliue,  id  cst  audientes 
Cbristuin,  qui  aroinata  virtulum  porUnl  iu  iEgy- 
ptum  ^* :  ut  per  ca  sint  tuti  coutra  impetui  tribu- 
iatjonuin.  Tcrtia  aromata  attiilit  rcgina^  Saba  Sa- 
lomoiit  in  Jcrusalem  ^*.  Saba  tuceeuio  iutcrprc* 
latur,  rcgina  Saba  est  anima  justa  qu»  divino 
amoro  succciisa  rcgit  grcssus  siios  in  Jerusaleiii( 
qu£  dicitnr  ti$io  pacn;  ibi  manet  Salomon  paci- 
ficos,  scilicet  Christus  qui  i  esl  pax  nostra»  qui 
fccit  utraque  unuui  ^.  >  Cui  talis  aniina  pracsenlat 
aromata  dcvotionis,  desiderii  et  amoris,  ut  assiml-  ^  cuiida  in  cerianiiue  iaborans  adbue  Eccleaiay  lertia 


Prima  xdiflcalio  esi  passiouum  Chrisii  cooforou- 
tas,  secunda  esi  frateroa  uoanimiua,  lerlia  lao* 
daiiiiuui  Dcum  solemnitas.  De  primo :  <  Quos  prc- 
scivii,  praedestinavilconforroes  ficri  imagiois  Filii 
sui  "-'*;  desecundo :  c  Senrate  unitatem  apiritos  io 
vinculo  pacis  '*;  i  pro  lertio  plaiigii  Jereinias  : 
c  \ix  Sion  lugeuly  eo  quod  oon  suot  qui  Teoiaut  ad 
solcninitatem  ".  i  Iteni  de  prima  :  <  Nos  qui  suiiius 
iu  ubernaculo  isto  ingemisciuius  gravatl  '*;  i 
de  secuoda  :  c  Ecce  quam  bouuio  ct  quam  jucuo^ 
dum,  babitarc  fcatres  iu  unum  "^ ;  i  de  tertia  :  i  lu 
lioc  ingeiniscimus,  habiiaiioiiem  qua:  iu  coelo  csl 
supcrvestiri  cupientes".  >  Prima  habitatio  est  co- 
juslibel  justi  persoua  placeodi  Deo  studiosa» 


leiur  ci  supcr  montei  aromaium  el  supernorum 
gaudiorum.  lo  primis  assiiuilatur  /li/inn/o  cervorum, 
dum  transirimus  spineia  pateniorum  vitiorum;  in 
sccundis  assluiilalur  caprete^  dum  pasciinur  in  e&- 
rel»is  rupibus  Tirlntum ;  in  tcrtiis  assimilatur  di- 
iccto,  duin  toto  corde  suspiramus  ad  monies  aro- 
matum,  id  cst  supcrnarum  bealitudinum.  c  Quo- 
niam  tuiic  sioiilcs  ei  crimus,  quaiulo  vidcbimus 
Ciiu  sicuti  cst  ^\  I  cuni  diccret  nobis  :  c  Messui 


civitas  Dei  gloriosa.  In  prima.debemus  Dcum  8usci« 
pere,  iosccuoda  adorare,  in  lerlia  in  pace  per- 
peiua  cum  ipso  habiiare.  Sicul  de  his  ait  DaTid  io 
Psalmis ;  de  prinio :  t  Si  dedero  somoum  oculis 
mcis  et  paipebria  meis  dormitatiooem  et  locaia 
tabernaculuin  Deo  Jacob  "-**;  i  de  seeuodo  ibidem  : 
c  lulroibimus  iu  tabcrtiaculuin  ejus«  adorabimus  ia 
loco  ubi  sleterunt  pedes  ejus;  >  de  tertio  deeo* 
dem :  c  Eiegit  Dominus  Sioii»  clcgll  eain  in  habita- 


«•Psal.  15,  Act.*2.  ««Rom.O.  »•  Liic.  23.  ««Liic.  7.  »♦  Blarc.  ti.  ••C.inl.  f.  ••  Ccn.  «7. 
•'.\poc..8.  »•  Ceu.  50.  »•  Ccn.  37.  ••  Pbilipp.  2.  *»  Ceii.  37.  *•  lllltcg.20,  *»Eplies.«.  ^  IJoan.S. 
••C.ui.  5.  *•!  Tliu.  6.  *'  Apoc.  21.  ^  Exo<|.  25.  *•  Eicch.  40.  ••  Apoc.  21.  •»-••  fion.  8. 
•*  l::|»lics.  4.     ••  Tbrcn.  i.     ••  11  Cor.  5.     »'   PsaL.  132.     ••!!  Cor.  5.    ••-••  PsaL  151. 


8S5  CX)MMENT.  IN  CANTICA  CAXTIC.  —  LIB.   \ll.  8S4 

lioneiii  «ibi.  ll£C  leouies  mca  in  sxculum  sx  A  «  Nisi  Dominus  cu^todicrii  civiLilcm,  rmslrft  vigil.ii 
culi  ••.  •  Prim.-c  itaque  lialiitaiionis  fuil  Clirlsius  quj  cusloilil  e.im  *•,  •  ccce  ilo  secimilo :  •  Surf»iie 
oxemplar  in  passioiic,  sccunJx  in   a^ccnsione  et    .posti|u;im  «ctlcrilis**,  •  cccc  dc  icriio;  ct  idem  : 


Spirilus  saiicti  inissione,  lcriix*  in  iraustigiiraiiouc. 
Si  inodo  Toluaius  priin.im  :u\  cjus  excmplar  xdifi« 
care,  cuin  ipsu  pali.iiiHir;  iii  socunJa  ipsuin  ca- 
ptivain  ducentcm  captiviiaiem  **  sequcntcs  ado- 
rcmus,  ct  per  ignein  sancti  Spiritus  imauinics  lia- 
bitcmus  in  (!ou!o;  iu  lertia  nos  rcsurrccturos  in  ea 
claritate  quam  ostenJit  spcreinus.  De  primi  eniiu 
ipse  ait :  t  Solviie  tcmplum  liuc,  ci  post  tridutim 
rcxdificalio  illud  *' ;  »  dc  sccunda  :  c  Factiis  csl 
rrpeiilc  de  coclo   sontis  l.inquam  advenieiitis  spi- 


f  lliiic  cniui  asccndennil  iriiius,  tribus  Ddinini  *^.i 
rriiiio  igitur  xilifi^cinus  iu  innuti*.  (|iio;l  cst  Clirisitos 
ad  esenipbr;  li;{iia  igitur  suiil  niontes  ct  virtuic^. 
Il;rr  crgo  primo  collecia  fuit  iii  Lili.iiio  nii:iidilia, 
fahricala  rerinento  rcgularis  discipliu;c,  ererln  in 
criice  passiouis  Doininicx,  copul.ua  (|iiasi  cl.ivis 
longaniiui  clariiate,  consuniinata ,  ut  rcsurgent 
cum  Clirislo  vivai  cirlcsli  convcrsatione.  Aiidi 
niundiliam  :  «  Lcclulus  nostcr  floridus  '* ;  »  audi 
ligiia  :  f  Tigna  domorum  iiostraruin  ccdrina.  La« 
qtiearia  no^tra  ^yprcssina  *'.  >   lii  lccliilo  florido 


riius  velieinciiiis,  ct  rcplcvil  tulam  domnm,  ubi 

eranl  sedentcs  •%  »  iJ  cst  Ecclesiain  in  qua  eranl      atJcipilur  roundiliu;  pcr  tigna  ccdri  qu;D  scinpor 

apostoii   Spirlluro   sa.ictum  prxstoliinles;  nndc  t      ^^''^c»*»  virtutum  incrcmeuta ;  per   laqucaria  ly- 


c  Sedctc  iii  civitate  quuadusque  iuduaniiui  virtuie 
ex  alto**;  >  tcriiam  rcirns  dcsidcrabat  cum  dicc* 
rct:  f  Domine,  faciamus  bic  tKa  labemacub  :  lili 
unum,  llosl  uiiuin  et  Elix  unum  **.  >  l)uji!8  laber* 
naculi  babilatio  fil  in  roonie  Ariiienix  quod  dicitur 
ffrare,  propier  Clirisii  passionein.  Vnuni  in  monte 
Sinai  quod  dicilur  rif6ii«,  cxcmplar  ostensum  est  ^. 
Considerandnin  ergo  prius  est  exeinplir.  Primo 
eniin  materia  cjuresi  collecta,  sccundo  rabricaia» 
tertio  cst  erecla,  qtiarto  copulala,  quinto  consnm- 
mata.  Collecla  dc  Libano  virginali,  fabricata  alDi- 
ctioiie  corporali,  erecta  in  ligiio  vitali,  copulata 
clavornm  coiifixione  pociiali ,  consuuimata  resur- 


prcssina  qiix  liciie  redoleul,  opera  proxiinis  ail 
acdificationcm  apparcniia.  Dc  inuiHlilia  alt  A|)06lo- 
lus  :  i  Sobrie  ct  jiislc  et  p:e  vivauiiis  iii  lioc  sx* 
cnlo  *^.  •  Quasi  quibiisJain  ferraiMCntis  di&clplin^p, 
docebal  dbrislus  ligna  ista  dolaro  cum  diceret  : 
c  Cutn  facis  clceinosyiiamy  iioli  luba  cancrc;  cum 
jejunatis,  no'itc  fleri  sicut  bypocritx  lristc.<i;  cnin 
oras,  iiitra  in  cubiciilum  tuuui .:  ct  claiso  osiio  ora 
Patrciu  tuum  *'. »  Ab  bis  eniin  virluiibus  vniraro 
gloriaiu  quasi  bastulas  8ii|>crfluas  doccbat  aliscin- 
dere;  et  Paulits  :  c  Siuc  siniulaiione  dilectio  "•  > 
Scquitur  quoiiiodo  criganiur  ligna.  Eriguutur  per 
fervoris  odorein,  undc  propbeta  :  c  Maiius  c^isso- 


reclionc  potcutiali.  lu  primocnim  c  lapii  a!.scitus  C  ^^^^^  erigite  ct  gcnua  debilia  roboralc*^»  in  biijus 


de  monle  sine  manibiis  >  statuam  Nabuchodonosor 
usqiitf  aJ  pedes  luieos  c  couuuinuit**;  >  sccunJo 
Samson  illiisus  a  Pliilistxis,  in  inala  kiboravii'*; 
tertio  terpens  exaltatus  in  lii^uo  vulucratos  a  scr- 
p-niibns  sanavit  **;  quarto  lapis  angularis  utruin- 
que  parietem  copulavif ;  quinlo  Elisxus  filiuin 
iiiulicris  Sunamitis  suscitavii^*.  In  primoeniin  fuii 
Ag:iu8  Dei  qui  peccata  mundi  abstiilit  '* ;  in  sccundo 
c  flos  Libani  elanguit  ^^:  >  in  tcriio  vides  quod  c  lan- 
l;uores  ^ostroi  ipse  tulit  et  dolorcs  nostrus  Ipse 
porlavit^';  •  in  quarto  vcnil  c  P.ix  nostra,  qui  utra- 
que  unum  focit  ** ;  »  in  quinio  Sol  qui  prius  erat 
iii  nubilo  refulsit  '^.  Itiiquc  ad  cxcroplar  istud  de- 
liemus  labemaculum  nosirum  sdiflcare.  £t  ui  om- 


figura  ercxit  Jacob  l.ipidcin  iii  Jcnisalcin  c  fundens 
oleum  desupcr  "•  >  Per  Inpidem  dcsigiiatur  forti- 
tu.to  p.itienlix,  pcr  olcum  ainoris  suavilas;  coni- 
p:iginantur  aiin  luiigaiiimiias  adbxical  pii6biuni 
iiiseparabililer  ei  afiixa,  quasi  quibusdam  clavis 
desideriorum  pungentium.  UnJc  .\postolus  :  c  Quis 
iios  scparabit  a  cbaritatc  Cbrisli?  tribiilatio,  au 
aiigustia,  an  persccutio  **  ?  >  ctc.  c  Si  cnim  com* 
pbntati  sumus  similitudini  inortis  illius,  siinul  ct 
resurreciionis  erimus  *\  >  llxc  cst  tabcrnacuU 
consummatio,  unde :  Cuin  coiisuminaiuui  csset  la- 
bernaculum,  c  nubcs  operuit  illuJ ,  ct  gloria  Do- 
niini  implevit  illud  **.  >  Coiisuniuiatur  in  nobis 
dum  bis  adimplctis,  certissimam  babuiiitis  sp«:u 


nla  ad  ejua  imitationem  faciamus,  prius  debemns  Dxloriosx  resurreetionis ;  scd  quia  c  oon  videnius 

nisi  per  speculuui  iu  xnigmate,  nonduni  ^pparuii 
quid  eriinus  *'-*' ;  >  ct  ita  nulics  operii  illud. 
Sed  quia  gaodinm  inlcriua  concipimns,  gloria 
Domiiii  iroplet  iilud.  ScJ  ut  glorix  bujus  sint 
alii  participes,  debet  iu  eo  invciiiri  ungueiiiuni, 
paiiis,  vestimentuin.:  niigucntum  infirmis,  pauia 
ramclicis,  vcstimentuin  nudis,  Priiiio  ut  tancn- 
lur,  «ccundo  ut  reflciantur,  tcrtio  ut  orucntnr. 
IJngucntum  miscricordis  coiupassionis,  panis  con* 


cdiflcare,  sectindo  custoJire,  tertio  cnin  asdificato 
aseendere.  iEdificare  primum,  custodire  traosfe- 
rendo  ad  secaiidum,  ascendere  ad  tertium.  Iii  primo 
ut  Deus  suveniat  in  nobis  mansionem,  iu  secundo 
ne  diabolus  iii  nobis  roacbinctur  dispensationem,  Ui 
lertio  ut  pervcniamus  ad  iiicorrupiioncm.  Sed  nec 
Istud  sine  Dci  possumus  adjutorio,  unde  David  : 
c  Niai  Dominus  xJificavcrit  domuin,  iu  vanum  la-» 
lioravcrunl  qui  aidificant  earo^*;  >  eccc  de  primo  i 


••  Psal.  131.    ••  Eplics.  4.    •«  Jonn.  %.    ••  Acf .  «.    ••  Luc.  i4.    ••  Maltb.  17.    •'  Exod.  19.    ••  Din.  «. 
••JudiclG.     '•Num.  «I.    '«Epbcs.a       "  IV  lli»g.  *.    '•  Joan.  I.    '^Nili.  i.      "  Isai.  53.    '•  Epbes 
«       "IMacb.  6.     ^•Psal.    m.     »•  Ibid.     •■  r.id.      •»  INaI.  I«I.    ••  CaiiL    I.      •»  Ibid.     «^  Til.    8. 

••MiittU.  6.    ••Uom.  l^     •»  Isai.  35.    ••  G;.n.    «8.     ••Uoiu.8.    ••  Uoiii.6.    •>  ExoU.  40.    »•.,••  i 

O.r    tx  ' 


855  T!IOM.€  CISTERC 

solaioriae  rereeiioiiis,  teslimeniuin  bonesiae  con- 
\ersiiiionis;  iie  forie  qiii  lioc  ubernnculum  sdi- 
Itcai,  cogaiur  dicere  illiid  Isaix :  «  Noii  sum  iiie- 
dicus  ti  iioii  esi  iii  dotno  mea  panis  neque  vesti- 
luenluui  »•.  I  Uiiile  niagnopere  cavenduin  esl ,  nc 
iii  ial>eriiaculu  i^io  inveuiauiur  ea  quoe  Dcum  e>i- 
ciaul  de  laliernaculo.  Suni  euim  Iria  qux  ejiciuiit 
hominem  de  lab.riiaculo  s»o :  funitis,  stillicidtuni, 
iiiala  uxor.  Fumus  est  ignorautia  quae  obscunii 
veriutcm;  slillicidium,  gratia  a  Deo  infusu,  s«'d 
iieglecta,  poiiu»  corrubiglnat  quain  affcrat  ulili- 
laieui;  nmkiuxor,  caro  suggerens  volupiiiteni.  Vir- 
fuluin  iriplei  esl  fuinus  :  primus  est  igiioramia 
vt-ri,  secundus  defectus  bonl,  lerlius  coufuMO  ani- 
madversiouis  Dei.  De  priiiio  bic  baliemus;  de  se- 
cundo  :  c  Defecoruni  sicut  fiiinus  dies  iiiei  *^;  i  de 
lerlio  :  «  Asceiidil  fumus  in  ira  ejus  *\  i  Siiiiirl- 
dium  quoque  iriplex  est :  primum  est  utilitas  qiinc 
ex  adventu  Salvaioris  confertur,  secunduin  est 
graiia  qux  infuudiiur  et  gnitauier  snscipiiur,  icr- 
tium  est  gratia  qii»  infundiiur  ei  negligiiur.  De 
priino  :  c  Desccndit  sicut  pluvia  In  vellus,  et  sicul 
siiUicidia  slUlantia  super  lerrain'*;  i  de  secundo : 
«  In  siillicidiis  ejus  laetabitur  geruiinans  *•* ;  i  lcr- 
tium  esl  hoc  stiUiddium  quod  ejicit  liouiineni  de 
doino  sua,  Mala  uxor  nibilomiiius  triplex  esi  : 
prima  est  mala  suggerendo,  secundi  mnrmuraiido, 
lertia  superbiendo.  Prima  enim  suggerit  volupta- 
lein,  secanda  murmurat  propter  adventlaiem,  ter* 
tla  indignatur  viliiatein.  Prima  est  Eva  qitae  Adain 
ill^ccbris  seduxil  *;  secunda,  uxor  iob  qiiae  de  fla- 
gello  Dei  conlra  maritum  tnurmiiravil  * ;  terlia, 
BJichol  (ilia  Saul  qiiae  David  bumiliautem  se  coraiii 
arca  Doiulni  despexit'.  Ut  anlem  banc  cuslodiamus 
babltalionem,  oportet  ut  ad  Ecclesiam  eain  tratis 
ferauius,  «  Vae  eniiu  soli,  quia  si  ceciderli ,  non 
liabet  sublcvantem  se^  »  Igitur  aedificetursecunda, 
1(1  cst  Ecclesia.  Sit  ergo  prius  «diticala,  secundo 
oruata,  terlio  dcdicala;  aediOcata  in  fortitudine,or- 
iiata  de  corde,  dedicatn  sancliiate ;  prtmum  ut  resistat 
initnico.  secuiiduai  ul  placeaiantico,  teriiuinnccon- 
scntiat  itnpudico.  Priiniim  experta  est  domus  illa  in 
quam  vcncrunt  fluvia,  flaviirunl  venti,  et  non  inola 
est';  de  secuiido :  «  Dominc,  dilexi  decorem  domiis 
tiiae*;»  de  tcriio  :  c|Sancliricavittabernaculum  suum 
Altissimus  ^.  i  Ilicc  a^diflcaturin  montibus  Israel,  id 
rst  apostolis  videniibus  Deuin.  Quiexpandunt  rainos 
S!ius*,  in  quibussunt  folia  praedicationum,  flores  ope- 
rtiin,  fructus,  lucruin  animarum.i£di6calur  ergoex 
ligiiis,  lapidibus,  ct  nietallis,  id  est  ex  infirmis  in 
Imlationr,  ex  forlibus  in  179  poenilentiali  aflli- 
Clionc,  ex  robuslis  qui  se  opponiiiu  pro  aliis  in 
pcrsccutione ,  in  qno  stalu  erai  Paiiliis;  cuni  di- 
ceret:  cDatusest  mibi  siiinulus  carnis  ineae,  an- 


.  ET  JOAN.  .ALGRIM  8S6 

A  gelus  Saian:c,  qiii  ine  colapliizfl  *.  i  In  secuH^Mt 
eiiin  diceret :  «  Libenler  ploriabor  in  inflniiiuii- 
bus  meis;  cuin  cnim  innrinor  innc  potens  sam  '*.i 
lii  lerlio  cuin  dicerel  :  «  Ontnibiis  omnia  raeiiis 
sum,  ut  omnes  lucrilacerem  *^  i  Ornaiur  pictti- 
ris,  caelaturis,  et  gcmmis;  plctiiris  nioriim,  ca^ 
laluris  operum,  gcinniis  m>raculoriini.  E\  prinio 
eniin  fil  graliosa,  ex  secundo  negotiosa,  cx  leriio 
ploriosa.  De  primo  dicitur  :  «  Muiier  gratiosa  ii.ilre- 
bil  gloriam  *'.i  De  secundo  dicilur  de  inuliere  l')rii : 
I  vlu.%sivii  lanain  et  linuin ;  im  operaia  es>t  coii8>iii:i 
nianitum  suaruni*';  i  iiein  :  c  Paiicni  oiiosa  tit*H 
ciuiiedil  *^.  I  De  lerlio  :  «  Oiniiis  gloria  ejns  iilix 
legis  ab  iniiis  *',»  ab  iuleriori  eiiiin  virluie  fora> 
lirorumpit  in  niiraculuin.  U\  dedkalioiie  tria  suui: 

^  debel  eniiii  di\iiiis  usibus  ceilere.se  vvio  asirinjiert*, 
alienum  excludere.  Priinuin,  ul  sponso  exbibeui 
obsequiuiii ;  secunduni,  iie  sit  inoincntaneuni ;  ler- 
lium,  ne  commitlat  adulieiium.  Iii  priino  uflertiir 
obedieniia,  in  secundo  consiantia,  in  lertio  pudicitia. 
Ad  liaec  iria  inviialiat  Aposiobis  Ecclcsiam  »  dicens: 
c  iEmuIor  \os  Dei  seniulaiione  :i  ul  Deo  ubsequiuin 
p(*rbibeatis.  «  Des(»ondi  vos  uni  viro,  i  ul  quasi 
inulier  viro  perpttuo  ei  adbxreati»;  «  virgineni. 
casiain  exbibere  Cbiisio  ** :  i  ut  casiiiaieiu  ei  cu>iu- 
dialis.  Haec  enim  se  debet  exliibere  glorios;im  uo» 
babeniem  inaculam  aut  Tiigain  *' ;  ut  cuin  sponsofti- 
giat  ab  bac  calamitate  ad  monfeinaroma/iuii;  utuua 
f.tcta  cum  superiia  Lcclesia,  perpetuani   possideai 

Q  gloriatn.  c  lii  bis  moiitibus  faciei  lH>ininus  conviviuin 
pinguiuni  ineduilatoruni,  i  sicut  ait  per  Isaiani  **; 
ui  bitiiul  recipiat  sponsa  epilb-jlainiuin  et  nuplialo 
con^iviuin;  ut  taiideni  suo  poliia  sit  desiderio,  qiio 
petebat  :  «  Oscuielur  inc  osculo  oris  s'ii  ''.  »  Hoc 
est  convivium  de  quo  dicilur  :  «  Aniio  leriio  iuipc- 
rii  sui  fecit  Assuerus  coiivivium  prititipibus  ct  pue- 
ris  suis  el  furiioribus  ei  iiiilyiia  ei  puvleclis  pro- 
vinciaruin  '^.  i  l'niicipes  suiit  a|ioaiuli,  uiide. 
«  Gioriosi  priiicipes  lerrx ;  cl  iiuuc  conloit.ilu» 
est  principatus  eoniin.  i  Piicri  suiil  cunlcssored, 
unde  :  «  Quasi  iiiodo  geniii  iuranles,  furiiures  suiri 
mariyres;  i  uiide  :  «Foilef  f;icii  suni  iii  beliu; 
inclyti,  suut  virgines  **-''i,  :ib  iiiius  et  xAio,-.  qiioti  e»i 
gloria  :  quia  «  oiniiis  gloria  ejiis  liii;u  re):is  ab  iii* 
tiis  '^.  I  Pra^fecU  proviiiciariim  sunt  aiigeli  qui  pra- 
suut  regionibus  :  uiide  Micbael  praeposiius  dicilur 
paradisi;  Assuerus  dicitur  6fali<ii</o  eornin,  id  esi 
Cbristus. 

Hic  triplex  facit  coiiviviiim  nupiiale,  primuro  in 
boc  exsilio,  secundum  in  judicio,  leriiuni  iii  regiio. 
In  primo  prorogat  niisericordiain,  in  secundo  faciei 
judicium  et  jusiiiiain,  iii  leilio  dabil  gloriain.  Intlo 
legiinus  tres  nuplias  in  Evangelio ,  in  priniis  ir- 
siruitur  lionio  ui   lencal  iitferiorem    locuni  *',  in 


•«  Isai.  5.  •'Psal.  101.  »•  P«al.  17.  »=>  ISnl.  71.  »»«  1^;.!.  (il.  >  G.mi.  3.  «  Jr»l.  2.  '  ||  n^^,  (j, 
MCcelc.  4.  »  .M:iMh  7.  •P.s:il.25.  '  Psal.  ii.  *  K/oi  h.  ."c.  "  II  ror.  li.  «Ml  dir  I-2«  •Itor'>. 
»'Plov.  n.      »M»iON.ol.      'M.i.i.      »M^a!.    .4.       •IICdi.  M.  i.i.hra.  5.  t;.  :.  .o.       -  (-ui;L  i. 

•Mvlh.  l.     "  "  UUii:.  cctles.     ^'Psil    4i.     'Ur.  U. 


S57 


COMMENT.  IN  CANTIC\  CANTIC.  —  LIB.  XII. 


m 


6ecati<lis  d.imnnliir  liomo  non  liabens  nupliale  vc   A  in  jii.lii*io,    vjc  liomini  illi   «ini  invcnlus  fucrit  iion 


siimentum  **,  in  lertiis  nqua  iiiulaitir  in  vintim*'. 
In  primis  quaerilur  liumlliias,  in  scciindis  virtutum 
Uonesias,  in  leniis  d.ibiiur  iininorialilas;  in  priniis 
comeditur  agniis  pascbalis,  in  secundis  cxigilur 
vestis  nupiialis  in  leriiis  bibetur  viiium  quoJ  lae- 
tiric.it  cor  boiiiinis  *^  l:i  primo  non  soliini  ngnus 
sed  b.Tdiis,  scd  .ngfius  pnsclialis,  sed  viialus  sngi- 
natiis";  Cbristu^  eniiii  immolatus  facit  in  nobis 
nia,  si  digiie  suiiiaiiir.  Il;cdiis  sumiliir  nd  peccaio- 
iiiiii  remissionem  ;  ngniis  ,  ut  siiiius  foric»  conlra 
lentaiinnem ;  viiuhis  saginnius,  ut  piupucscamus 
per  dcvuiioiiem.  De  ngiio  diciiur  filiis  Isrnel  ul  im- 
iiiolarent  eum  *®;  de  iiirco :  «  Juxin  quem  riiuin 
tolletis  et  bxdum**.i  Viinlum  saginaium  immol.i- 


vestiius  vesle  nupliali  ^*.  Ibi  non  assumet  perizo- 
iiiala  Ad;c,  ad  legenda  pude:ida  siia  '*,  se.l  induetur 
diplotde  cpiifusiouis  *S  ut  coiifiindniur  in  ror|)orc 
ei  anima ,  uiidc :  <  Omiics  sicui  veslimentum  veie- 
ra«cent^^  ict :  «Quasi  veslimeniiiniquodcomeditura 
liiiea**'.! — I  Siibier  te  siernetur liiiea  letoperimcn- 
luin  itium  erunt  vermes".i  Ibi  invcnientur  in  veste 
nupliali,  qiii  veuienl  digni  ml  conviviiim  Assneri  ■*. 
In  lerra  enim  siia  diiplicin  possidebuiit  sicul  dictum 
cst  de  miiliere  forie  :  c  Oiniies  doinesiici  cjus  ves- 
lili  sniit  dtiplicibus  *'.  i  Sedebil  e;iim  llex  vcstitus 
splendorc  paicrn.T  glori.r.  Iienta  Virgo  Sole  jiisti- 
ti:r,  angeli  anro  snpiemi»;  npp  rebii  eiiim  Cbri- 
siiis  ciariis  in   majestaie  ;   Maria   splendida  Solis 


viipater  Hlio  prodigo'^»  llircus  ergo,  sicut  prtedi-  ^  qucm  peperit,  clarilaie;  aiigeli  clari  sapieulia,  qtia 


ximus,  occidilur,  excoriainr,  dccoiiuiiur.  Primo 
eulm  debemus  pcccaiiim  occidere,  secuiido  vetereni 
conversaiionem  reliiiqiiere,  icrlio  iii  agenda  pocni- 
icniiu  fervere.  De  primo  :  «  Moriilioaie  membra  ve- 
ssraqua^siint  super  icrrnm  ";  i  de  s-ciindo  :  Cxiien- 
les  veieretii  hoiiii:iem  eitm  niiibus  suis,  indtiiie  no- 


Deum  vitlent  in  veritaie,  iniiiisiraiit  in  sanctitato, 
laudani  in  puriialo.  Cbrisiiis  clarus  erat,  quia  «  ami- 
ciiK  luminc  siciit  vcsiimei.to  ** ;  i  unde  canitur: 
«  In  principio  erat  Verbuni  *^ ;  >  ei  sequitur: 
«  Qiio.l  factiim  esl  in  ip50  vila  erai  :  el  vila  erat 
litx  bomiiium  *^.  >  M;iria  splendida  sole;  est  enim 


vuiii  *" ;  I  de  teriio  : «  Concaliiit  cor  incuiu  inlra  ine      «  muMer  amictasolc,  ei  luna  sub  petlibus  ejus  ";  i 


ct  in  nted.taiione  mea  exardesceligiiis".  iDcprimo 
spoiisa  :  (  Lavi  pedes  meos,  quomotlo  inqiiiiinbo 
ilios  ^^?  I  de  ^eciiiKln  :  «  t^xspnliavi  meluiiica  mea, 
quomodo  in.luar  illa''?i  dc  lerlio  :  «  N«>rne  ine 
consitleiare  qtiod  fusca  sim,  qiiia  dccoluravit  me 
sol  '^.1  lii.  agiio  pnscbali  tri.1  dicuniur:  «  ftenes  ve- 


iinde  canitur:  «Felis  namquees,  sacra  Virgo.\laria, 
ei  omni  laiidc  digiiissima ;  quia  ex  le  ortiis  6St  Sol 
jusiiti.'e  Cbrislus  Dciis  nosicr'*.  i  Angeli  fulgenl 
s;ipieniia  qua  Dominum  vident  iu  cbariiate;  unde: 
«Aiigeli  vident  nssidiie  faciem  Pairis^*;!  luinistrant 
iii  SMiiclilate;  unde:  ( In  habitalione  tancta  corani 


siros  acringciis,  calceamenta.  bnbebiiis  in  pedibtis,  r-  'P^'*  minislravi  *%  i  laudnntinpuritate,uiidedicitur: 


leiienlet  bnculos  iu  maiiibiis  '*.  i  Prinmiii  cootra 
luiuriam  ,  sccu;idiim  coiiira  lerrenorum  concii- 
pisccniiam,  tertiuin  conira  diaboli  vioientiam.  De 
priiiio:<Siut  Ititnbi  veslri  pneciiic.i  ^®;  i  de  se- 
ciintlo :  «  .Noliie  diligere  iiiuiidiitii  nec  ea  qu;e  iii 
niundo  suni  ^*;  i  de  leriio  :  «  Resisliie  diabolo  el 
fiigiet  a  vo!;ia  *'.  i  i.i  ie:lio  p.iier  boiioraxil  liliii::i : 
inoderaliis  esl  sym;dioiiiam  el  cliorum  :  iit  coiiie- 
derel  cum  gaudio  viiulum  saginauim  '**,  L'i  euim 
digne  vituluin  snftiiiatum  comeilamus ,  oporlet  ut 
siiiius  oriiali  virtutibus;  modulemur  sympbotiiam 
qux  sonai  ab  iiileriuri,  relereiulo  graiiariim  m  lioiies 
pro  collntis  donis  spiriiualibiis  ;  niodulemiir  ei 
eborum,  qui   a   superiori  soiial,  exsulinnilo  ii:  spe 


«  Tcsanctum  Dominum  laudant  omr.es  aiigell  dicen- 
les :  Te  decet  laus  et  bonor  decusquc  *'.  i  Seqnunlur 
propbeuc  vestiii  iiulie  vitrea,  aposioll  innppa  mundi 
iii  colorls  dilTcrentia,  niariyres  tii  vcste  purpurca. 
Propbet.e,  quia  \iani  Cbri>ii  venientis  pr.Ttiuntia- 
vert:  t,  in  oliscuia  visione,  aposioli  divcrsitatein 
geiiiium  cntigregaverunl  prtedicationc,  inariyres 
rubricali  tunt  sanguinis  cffusioiie;  proplieta'  ve.stiii 
siint  nuue  \itrea,  undc  :  <  Vidi  angelum  forlcni 
doscenileulem  de  coelo  aiuiciuiu  nube  *\  i  il;cc  est 
qtinm  vidit  piier  Cli;e  iii  Carmelo  :  «  Video,  inquit, 
iitibem  (jii.tsi  vestigiiiin  liomiiiis  *'.  i  lljcc  est  co- 
liimiia  nubis  qu:c  duxit  lilios  Israel  per  desertuin 
pnvbens  cis  viam  **;  In   prima  omnium  canitur  de 


de  bonis  coelestibus.  De  veste  cutu  seusisset  Isaac  D  Joainie  :  <  Inter  naios  miilierum  non  surrexit  major 


vestiiiienlorum  fragrantiam,  ail  :  <  Ccee  oJor  lil.i 
iHei  sicut  odor  agri  pleni  ^^.i  De  sympbonia  Patdtis  : 
«Priinus  fui  blaspbemus  et  persecutor,  clc,  graiia 
Dci  snmid  qtiod  sum  ^';i  et  :  «  Cantabo  Domino  qui 
boiiatribuilmibi  ^^i  De  cboro  : «  Cotiinioaentes  iios- 
Hietipsos  iii  psalmis  et  bymiiis  et  cantitis  spiriluali- 
bus^^;  icl:  «Jubilate  Deo.omiiis  terra,ser\ite  Do- 
uiiiio  in  kctitia  ^*.  i  In  Si-ciindis  nupliis,  qii;e  erunt 


Joamie  Baptisla  ^^,  i  qui  viam  Domino  pncparatil 
iii  eremo.  Aposloli  vestiti  suul  inappa  niundi, 
unde  :  «  In  veste  poderis  quam  babebnt  Aaron  erat 
totus  orbis  terrartim  **;  i  quia  <  in  otnnein  lerram 
cxivit  soiiiis  eoruin  **.  i  Per  tolum  enim  orbeui 
alios  informaveruut  ad  virginilatein,  alios  ad  coii- 
fis^ionem,  alios  ad  mariyriiim,  alios  ad  conicin- 
plitiiuneiii;  uiidc    cani:ur  de   cis  : «  Qui    tunl  isti 


•*  .M:nih.  -V..  '-30:1:1.-2.  »M^a!.  103.  *' Lur.  I.N.  "  K\o  I.  |-2.  ^'  Ihi  I.  "Ltie.  !o.  "  Co. 
I:i>^.  5.  »*  L;Ihs  4.  MV.  r>S.  'M:.inl.  5.  »"  I  »  1.  =U..mi.  I.  »M:\n!.  15.  *•  Lmr.  li.  *•  I 
J.>:»«.  i.  *»J...  •;.  ^'  Li:.  f..  '^Cci,  '.7.  'M  Ti!!!  1.  **  Ps d.  14.  'M:.dos«.  5.  ^MS.^!.  5»7. 
^^  .Miilh  ^ll.  *-  1;  II.  :..  ^«  P>:il.  KS.  "I^.il.  101.  '•'*  J.»l»  r..  "Isii.  li.  "  tsib.  I.  "Prov.  51. 
«  r.sd.  I0r>.  ^'  4.M11.  I,  •'^  11. i!  ^"  \\Mu\  1-2.  "•  imii-.  iWlcs,  -•  .Malib.  18.  **  EnW  i4. 
•^  Ol.c.  htile>.      •  .V|.«M.  \i).     -^  ill  U.;;.  iS       '-  lA.ui.  l,V     -   Lif.  T.     «^^  6.«i'.  18.     *»  Psal.  18. 


859  T1(0M.€  CISTERC.  ET  JOAN.  ALGRIM  860 

qui  ul  oiibct  Tolanl'*?  c  Caiididiores  nive,  >  proptcr  A  i>e  priiiio  :  i  Beoedices  coroiue  anni  benifniiiaUs 


▼irgincs,  «  nriidiorcs  lacic,  i  propler  coiircssoret , 
f  rubictiHdiorcs  cbore  aiiliqiio,  »  propier  niarly* 
res,  « sappbiro  piflcbriorcs  ^\  i  proptcr  coiaemplaii- 
\0€.  Uariyrcs  vestiit  siint  piirpiira  rosca  saii« 
giiinis,  inilc  c;uiitur:  «  Lavcruiil  slolas  snas  in  saii- 
guiiie  Agni  el  cl.iinaverunt  el  salvi  facti  suut  **.  » 
De  quibus  sigiiincatum  crcditiir  :  «  Purpura  ct  bys- 
tiis  iiiduiuciituni  cjus*';»  undo  de  Cbristo  :  « Quaro 
ergo  nibruiu  cst  iuduiiicntum  tuani^^?»  Ycniunt 
confessores  vrstili  supcrbiiiucralcel  rationale,  coii- 
jiincti  calcnulis  aurcis "  .  !u  «nperbuincrali  dcsi- 
guaiur  qiiod  oiius  discipliiix  tuieruut  paticutcr,  iu 
rationali  qiiod  opcra  sua  cl  aflectut  ordiiiaveruul 
prudcutcr,  in  catcnit  aureis    striiigeutibus,   qiiod 


tii»**;»  inboceiiiin  appariiiilienigttiiaseibuiitaDi* 
tas  Salvatoris  nostri  Dei.  De  secundo  :  «  Annns 
rctributiouis  meae  voiit  **,»  quando  «  reddel  onioii- 
que-  juxla  opera  sua  ". »  Teriius  ertt  jubilxus, . 
qu.indo  rcdibil  unusquisq\ie  ad  posscsxionein  suam« 
et  propriam  fainiliam.  In  boc  eril  islud  nuplialo 
conviviuin,  in  quo  mulabitur  aqua  noslra  iii  vi- 
nuin**«  id  esicorruptio  in  iucorniptionem  **.  i  yioi 
esl  a  sordibiis  seipsuui  miindarc,  corda  hoiiiiuuiu 
Ixtificare,  facies  colorare.  Iiaqiic  niundiricai,  IxU- 
ficai  et  colorifical.  Uundifical  a  sordibus  viiionini, 
Lciiflcat,  ul  tinl  siiie  gravamine  dolorum,  colori'- 
flcat,  ui  sini  coospicui  iii  conspectu  augeloniro. 
Per  priuium  eruui  irrcprebentii)iles,  per  secundum 


vuluntatem  cariiis  cl  muiidi  rerrenavcninl  viriliter  ^  incorruplibiles,  per  terlium   spcctabiics.  Prinium 


ci  resplendueniol .  cxemplariter ;  uude  ftiuitur: 
« Siiil  luuibt  veslri  pra»ciiicti «  et  lucernx  ardeules  in 
inanibus  vcstris'*.»  Oflcrunlur  cl  virgiues  vestlil 
sindone  inunda  ct  florida,  unde :  «  Siiidoucin  fecit, 
el  vendidll,  dcingulum  tradidil  Glianaiueo ^*; » uiide : 
«  Slcut  lilinui  iiilcr  tpiiias,  sic  aiuica  mea  inler 
filia!»  ^*. » Ili  oflcrunt  incouiparabiles  diviiias  virg'ut« 
laiit ;  iude : «  Coiisiderate  lilia  agrt,  qux  non  laboraul 
neqiie  ncui;  amen  dico  vobis,  qiiod  nec  Salo- 
mon  vesiiUis  est  sicut  unum  ex  bis  iu  omni  gluria 
sua  **.  I  ludc  canitur : «  Aflcrcnlur  rcgi  virgines  posl 
eam.proxiuiaccjusaflurcntur  libi  **. » Ergo  bcaia  vcre 
luater  Ecdesia,  quam  sic  bonor  digiiatiouis  diviuae 
llluniinal ,  quain  vlcloriosorum  gloriosus  saiiguis 
luarlyrum  exornal,  quam  inviolaix  confessiouis 
caudida  liiduil  virginiias,  et  sic  floribus  ejiis  iiec 
los»  nec  lilia  dcsuni,  sed  ncc  violx.  Vcrc  lioiior 
divin»  dignatioiiis  illuminai,  priiiio  pcr  Cbrisium 
«  qui  illuiiiiiiat  omiiem  .boiuioeui  veuientem  iu  buiic 
luujidum  *',  I  secuudo  per  bealaro  Virgiuem  qux 
peperit  Soleni,  cujus  splcndor  iliuminal  gciius  bu- 
mauuni,  tertio  per  proplielas  iu  spirituali  rcvela- 
tione,  quarto  per  nposiolos  iu  prxdicationc.  Mar* 
tyrum  sanguis  exornai  rosulcnta  effusioiie,  iiiviola- 
tam  couiervat  viula  coiifessorum  assidua  disciplinx 
observalioiie ;  candida  iuduit  virginitas  su»  muii- 
ditix  jucundiiale  el  dcleciatione.  lu  bis  sccuudis 
uuptiis   cxaminatos   iransferct  ad  terti;is  nuptias 


euim  vinum  erii  vinum  de  vineis  Engaddi  **  :  quod 
interpretalur  font  hwdi ,  qiiia  peccaiores  lavat , 
secundum  de  vinea  Sorec ,  quo.l  dicitur     eteeia : 
quia  boni  a  malis  eligentur :  ul  sint  sine  mitericor- 
dia.  Tertium  da  vinea.  Nabolh  *'  ,   qiiod   dicitur 
eott$picuHt,  qiiia  cl «  ipsi  Deiiin  vidi^buni  **  •  el  ipti 
viJebunlur  ab  omuibut  iu  gloria.  De  bit  Iribus  ail 
David  : «  Aspergct  me,  Doiiiine ,  byssopo  ci  mun- 
dabor  *';  •  ccce  priiuum  :  «  Lavabis  uic  cl  supcr 
niveui  dcalbabor  '%  »  ccce  lertium  :  «  Audilui  lueo 
dabis  gaitdiujn  et  Ixtitiain*';  i    ccce  sccuiiduni. 
Iteni  de  primo  :  «  Sedebil  conflnns  cl  einuniians 
argentum  et  purgibit  filios  Levi  **.  i  Audi  Ixtiliam: 
«  Laeiabuntur  coram  te  sicnl  laelabitur  in  ni«*tse,  ei 
sicul  exsulianl  viciores  capia  pra^da  quaiido  divi 
duut  spolia  *^.  i  —  «  Fulgebunl  jiisli,  el  lauquain 
sciutillx  in  arundineto  discurrent'**.i  Deboc  vlno 
ait  Salvator : «  Non  bibaiu  auiodo  de  lioc  geiiimine 
viiis  doiiec  btbam  illud  novum  vobiscuin  in  rcgno 
nico  **.  I  Vilis  ista  est  Ecclesia  qiue  Iria  portai 
geniiuina  :  einisit  culpain,  dolorem,  obscuriialein, 
quae  bibil  Cbristus  in  cruco,  quaiido  «  Unguorcs 
nostros  ipse  tulii,  ct  dolorcs  noslros  ipsc  porta- 
vit  ***.  »   Scd  novatum  csl  in  regno,  quia  culpa 
mulala  esl  in  mundiiiam,  dolor  iu  laciitiam,  obscu< 
rilas  in  claritatem;  ecce  As6uerus  nosler  boc  facil 
nobis  convivium ,  eccc  cui  sponsa  in  hoc  epliba- 
laniio  quaerendo  tot  laboribus  insndavil,  cnm  qito 


rcgni  Assnerus  nosier  **,  id  esi  Leaiitudo  noslra  D  ^^^  aUercationibus  vcrbomm  coniulii,  ad  quem  tot 


Clirisius*  Hoc  esi  tertium  conviviuni  quod  facil 
lertio  anno  imperii  sui. 

Tres  enim  sunl  anni  iinpcrii  Cliristi.  Piimus  sub 
gratia,  sccundus  in  judicio,  lcrtius  in  regno.  Pri- 
mus  esl  annus  beniguitatit,  tecundus  annus  rciri- 
bulionis,  lertius  anuut  pleniiudiuit  vel  jubilatioiiit. 
1o  primo,  dcdit  peccatoribus  uiisericordiaiu,  iu  sc- 
cundo,  omnibus  faciel  judicium  ei  ju.stitiain  *',  in 
lcriio,  dabit  Domiuus  eleclis  gratiam  et  gloriaui  *^. 


desideriit  tutpiravil,  quein  iiivitavil  io  liorium, 
cui  Doridum  pnrpqravit  lectuluni,  a  quo  in  princi- 
pio  pclivil  osculuiu  oris  proprii,  a  quo  ncc  tusci* 
piiirr  ad  couvivium,  jain  laeva  ejus  siib  eapiie 
tpoiitae  posiia  est,  el  dexlcra  sponsi  eam  amplexa- 
lur,  180  j^*"  ^^  osculo  oris  sul  osculatur,  id 
C5t  pr%seutia  deleclator,  qua  perpctiio  fruaiur,  ipso 
prxstuiiie,  quicuiu  Palreet  Spirilu  saneio  aetcruali- 
ler  gloriaiur.  Ainen. 


'•Isai.  60.     •»  Tbren.  i.    "  Offic.  Eccles.     '•PrOv.5l.    »*  Isai.  63.     '*  Exod.   48.      "  Luc.   li 

"Prov.  oi.    "Caui.  2.  '•  M:inh.  6.    ••  Psal.  U.    *»J(ian.  I.    ••  Eilh.  «.    *•  Jo.»n.  16.    •*  Pijl.  85. 

••Pwl.Gi.    •Msai.  65.  •' M.itth.  16.    ••  Joau.  2.    ••lCor.  15.    ••  Cant.  4.    ••  III  Rc^.  «1.    ••  Maltlk 

5.    ••Psal.  50.    •Mbid.  ••  Ibid.    ••  Malac.  5.  '  •M^ai.  9.    ••Sso.  5.    ••  Matili.  «6.    *•*  Isai.   55. 

Finit  €ommen:arhrum  opiiMornin  ren.  P.  Thoma  monneh\  CUierefcntit  in  Cnntka  eamie: 


8$!  COMMENT.  IN  CANTiCA  CANTIC.  —  LIB.  XU.  8et 

Fugt^  iilecu  mu  Mmilare  eaprete,  kinnuloque  A  iUos  qui  coniparabjles  sunl  aromalicis  montibuf, 

cmermmf  $mper  montee  aromatum,  usimilerit  caprem  hinnuloque   certorumf  qiiae  (l# 

Fuge  aulem  dicii  proplieiice.  Ac  si  dicai :  Scio,  montibus  consueTerunt  ad  coiiTalles  desceiidere*  ul 

dilecie  mi,   quod  tu  fugies  aliquando  abscondendo  Tidelicet  illos  ad  revisendtis  misericorditer  recur* 

notitiain  tuam,  subtrihcodo  vel    non  api>onendo  ras,  qui  suiii  in  YaUibus  et  faecibus  peccalomiiu 

gratlam ;  vcnmtamcn  boc  roga,  boc   supplico,  ui  Amen. 
qui  es  asslduus  iuper  moutee  aromaium^  id  esl  super 


Fiuem  accepit  egpositio  e:^mH  eaercs  pagiuee  profeuorie  M^  Joannii 

Atgrini;  aliter  ab  Abbaiittilla  ^   quoudam  eardinalie  Sabinensii 

et  decani  Ambianentii  et  Abbatiivillte    cautorii^    iupet 

X^ntica    eantieorum^  anno'ab   inearnato  ChriitOf 

milleiimo  ducenteiimo  tricetimo  tertio,  eal' 

cttlo  Romano  tempore  domini  Cregorii 

papm   noni   apprqbata. 

Impressa  autcm  inipensit  et  accuraiioiieNJodoci  Badii  Asceniii 
biblioDol»  Juratl  lu  luclyia   Parisiorunv  academia»  ad 
.  Ndnas  Febr.  sub  Pascba  1521 

Deo  gratioB. 


ANIfO    DOMIMI    NCICVIII 


CQELESTIi^US  111 


PONTIFEX  ROMANUS 


NOTITIA  HISTORICA 

(Maiiii,  ConeiL,  XXII,  593) 


B 


Cutleslinus  leriiiis,  patria  Romanas,  qui  auctore  A 
Uogr^ro  priiis  ilyacinihus  diaconus  cardiiialis  Sau« 
«i;c  Marisdlcins  fueral,  subrogaius  esi  Clemcnti 
tcriio  anno  Doinini  1191,  quarto  Idiis  Aprilis.  hi 
vigilia  Paschae  sacerdos,  ipso  Paschac  die  pontifica- 
iiiin  cst  consecutus.  llenricuni  sextum  ejus  nominis 
rogem  Germanix,  una  cum  uxore  ejus  Consianiia, 
liiiperiali  consecralione  Roinae  donavit.  Postridie 
factae  corooationis,  Tusculaiia  civitas  ad  petiiionem 
seiiatos  Romani  tradita,  solotenus  est  desolata. 
Cnmque  iroperaior  Apuliam  et  Siciliam,  qiiam  Tan- 
rredus  invaseral,  recuperare  volens,  magno  excr- 
ciiu  Salernitanam  civitatem  expugnasset,  et  ad 
olisidionem  Neapolis  se  contulissel,  Conslantiam 
iinperatricem,  quam  Salernitani  apud  se  relictam 
proditloneque  intercepum  ad  Tancreduni  in  Sicilia 
regnantem  transmiserant,  Coelestinus  poniirex  per 
doiiHnum  i£gidium  cardiiialem  diaconum  e  capti- 
viiate  Taiicredi  liberatam  ad  imperatorem  in  Gcr- 
nianiam,  quo  morbus  peslifer  exercituin  ejos  Inva- 
deiis  ab  obsidione  Neapolitana  eum  Tugarat,  suis 
expensis  lionorifice  remisit. 

PhilippuinFrancorum  regem  expugnaia  Accooe, 
olim  itippe  dicta,  ex  Palaestina  re.versum,  magna 
aniini  coiislantia  aliquoties  admonuit,  ut  Botildam 
legis  Daiiiae  filiam,  quain  prxtextu  cotisanguinitatis 
alia  superinducta  diiniserai,  non  obslante  sanguiuis 
propinquilate,  super  qua  ad  inslanliain  regis  dis- 
|)ensaveral,  ad  torum  reciperet.  Ad  inslaniiain 
Alconorae  mairis  Hcnricum  imperaiorem  et  Lcopol-  c 
duin  ducem  Austriae  commiiiatione  censurarum 
crclesiasticariim  moiiuil  iit  Richardum  regem  An- 
grur.  qiiem  post  aliquol  victorias  contra  Sold;inum 
oblentas,  ex  Palaesiina,  initis  cum  Soldano  tricn- 
Dnlibus  induciis,  redeuntem,  in  sinu  Adriatico  nau- 
rraganiem,  et  ad  terriioriuin  Vienneose  appellen- 
tcm,  Leopoldiis  dux  Ausiri.i:,  idc«>  quod  vexillum 
ejus  loco  signi  iii  hospiiio  susi>ensuin  in  cloacaiii 
projici  mandaverai,  inlercepii,  captuinqiie  llenrici 
iiiiperatoris  arctissiinae  cusiodijc  tradidil,  a  captivi« 
late  uniusanni  ciscx  sepiimanarum  liberareiii,roJ' 
ditisqiie  obsidibus,  caiu  eliaiii  qiiaiii  cxtur^ciMiit  :i 
ciiptivo,  ingcnlciu    pccuiiianiiii     siiiiiiiiuiii    iinc;:ii.' 


restituerent.  Vinculis  solutum  regem  matn  Aleo- 
norae  por  Mog uiitinum  et  Coloniensem  archieplsco- 
pos  reddideroni,  pecuniam  vero  restituere  conhi- 
inaciter  recusantes,  ponlirex  meriio  gladium,  quo 
eolet  punire,  ecclesiasticum  evaginando»  uiraniqae 
cxcomomnicaviL  Leopoidus,  coutemptor  ceDsurae 
ecclesiasticae,  gravem  Dei  vindictam  in  se  subdi- 
tisque  suis  experlus,  tandem  resipuil,  et  im|ietraia 
absolutione  excominunicationis  ,  magno  eorporis 
cruciatu  spiritum  emisiu 

llenricus  imperator  in  ea  contumaciter  obsur- 
descens,  pr«ter  eain  quam  in  Terram  Sanciaiu 
niiscrat  expeditioneni,  nihil  pie  ac  laudabiliieregisse 
invenitur.  In  Siciliam  venlens,  in  cos  Normanoos  qui 
deruncto  Tancredo  ravissent,  tam  principes  supcr- 
stiies  quam  subditos  incareerando,  et  emeutulaodo, 
cnrnificinam  exercuit  tantam,  ut  Constaniia  Au- 
gusia,  ejus  uxor,  unica  Norin:innorum  regia  super- 
stes  propago,  eiimdem  taiiquam  gciilis  suae  exler- 
niiiilum  iiidigne  rereiis,  adversus  virum  suuni  rc- 
belUndo  exercituinquc  arniaiido,  tandmi  coegeril, 
ut  quas  ipsa  coiijux  volebat  pacis  condiiiones  acci- 
perel.  In  Sicilia  existcus  acerbissiinain  inisit  ail 
Alexium  imperatorem  Constantinopolitaiium  lega- 
tionein,  ab  ipso  pctens  quidquid  terrarum  olini  iii 
Oricnte  Wilielnius  rex  Siciliae  ab  Epidauro  usquc 
ad  Tliessalonicam  civitatem  occopassct,  vcl  ut  pro 
bis  tribulum  peudcret.  Summam  taleiitoruin  sex- 
decim  auri  purissinii  cxpilatione  ecclesiaruin  ci 
pioruin  locorum  inale  collecti  impcirassci,  si  noii 
niorte  preventus  ruissei.  Na:n  dum  haec  agebaiitur 
iii  Orieiite,  post  oblatam  regi  Angliae  satisraciio- 
nein,  petitainque  ab  excommunicatioiiis  sciileuiia 
sibi  iiiflicu  absolutionein,  mortiius  esi  incnse  Sep 
tcmbri  auno  Domiiii  1197,  Friderico  secundo  regni 
Sicilix  haerede  relicto.  Quem  pontirex  optirous 
coroua  regia  insignivil,  postquam  mater  ejus  Con- 
stantia ,  juxta  decrclum  pontificiuin,  a  communi 
rania  de  partus  sui  suppositione  se  per  jurameiiluin 
expiirgasset.  Duces  Paleslinae ,  obilu  iinperatoris 
cogiiito,  cuin  S.il;idiiii  fiiiuin  adversiis  se  venire 
iitidibseiil,  niililes;id  pneliaiiduin  paratosigiiominiose 
dc?<:ioiitcb  liiv;;iriiiii.  l>c  oiiiiu  Ca*lcbtini,  buique  in 


865                                              (XCLESTIMS  lli  PAPA.  —  NOTITIA.                                              860 

Ijcnin  illiiis  stibrogntioni^.liinocfnliiis-lll  iti  episiol.i  \  ei  roncurrcntcs  pnricies  in  sc  aiiculnri  lapi  !e  copii- 

ud  llierosolyiiiiiaiiiiin  patriarchain  isia  ail :  f  Sane  l.ivii,  oinncs  iinivorsnlilcr  iinuin  sapcreni,  ci  iilciit 

tAivis  meinori»  CoRleslino,  Palrc  ac  pruidcccssore,  singulariter  poslulircni,nos  in  suinniiiui  ponliliieni 

se\io  iiiui.  Jniiiiarii,  aiino  Cliristi  1198,  Tiarn  uiii«  ipso  die  deposiliouis  ejusilein  pnEdccrSHoris  no>iii 

verikX  carui»  ingresso,  cl  in  Lnlemiiensi  basilica  uiiaiiimiler  assuinenlcs,  »  ctc.  Unde  paiel  scx  an- 

sepulio,  laiila   fiiii  inier  fraires  nuslros  super  poii-  nis,  novem  niensibii»  niinns  duobiis  dicbus  CoDlcaii- 

tilicis  subsiiiuiione  concordia,  ut  eo  cceliiiis  dcsi-  nuin  Romanx  Ecciesiae  praffuisse. 
iloriis  ipsoruiu  aspiraule,  qui  facil  ulraque  unuin« 


NOTITIA  DIPLOMATICA. 

{Hiitippui  Jaffc,  Regtita  Romanorum  poniificnm^  p.  886.  Beroliiii  1831,  K",) 


El>i»tolis  Cielestini  III  ascripti  ponlincatus  anni  sunl.  Biillic  pra:bciil  senlenliam  haiic  :  It.rpice  ciies- 
s:;s  MEos  in  scmiti»  tuis 
Tcslcs  siibscripti  suiit : 

Ep.  Albnnensis Albiniis a  2  Mai.  1191  ad  12  Jul.     llOd 

»  Osiieusisei  Velletreiisis.     .     •     ;    •    •  Octaviaui».    .     .    •    .  a  2  Mni.  1191  ad  10  Sepl.  11!)? 

I  Puriuensis  ei  S.  Kuttii» Peiriis a  t  Mai.  1191  nd  10  Scpi.  lt«J7 

•  Pnencstinus Joanucs a  2  Mai.  1191  ad  9  Febr.  ilUG 

Ti  .  S.  Clemcniis  cardinnlis  ei  Tuscancnsis 

rpisicopuf Joannes. a  S  Jiin.  1191  ad  27  Jul.    1197 

Pr.  card.   til.  S.  Anastnsix liuinnniis a  5  Jiiii.  1191  nd  1i  Jul.     llOi 

•  •              liasilic»  Xli  aposiolomm.    .  Pnndulfus a  2  .Mai.  1191  ad  13  Febr.  1190 

»       »        <     S.  Ccecilia; Pelrus a  2  Mai.  1191  ad  2S  Mni.    1197 

»       »  SS.  Jonnnis  cl  Pauli  lil. 

Paminachii Mciior i  27  Dec.  1191  ad  20  Jan.  ilfi7 

•  »        f     S.  Laurciiiii  in  Liiciiia.    .    .    Cmltiius a    8  Jun.  1191  ad  28  Mai.  1197 

»       >         »     S.  .Maridli Fidautius a    5  Marl.  1193  ad  2o  Jun.  1190 

I       »        >     S.  &l.iria!  trans  Tiberiin  lil. 

t:aiixii Gnido i  13  Jnn.   1191  ad  10  Sepl.  1197 

»       »        »     S.  Martini  lil.  Equitii.    .     •  Uugo a  28  Jul.    1191  ad  10  Sepl.  1197 

I       »         »     S.  Petri  ad  viucuU  lit.  £ii- 

duxix* Petriis n  3  Jun.    1191  ad  27  Jun.     1191 

UcrnarduE a  5  Marl.  1195  ad  10  Sepu  1197 

»      «        »    S.  Prnxedis,    episc.   Arimi- 

iicnsis Rufinus a  8  Jnu.    1191  ad  13  Juii.    1191 

•  »        »     S.  Praxedis Soffiedus.    .    .    .    .a  5  Marl.  1193  ad  27  Jul.     1lS)7 

»       >         »     S.  Prtsc» Jonnnes a  23  Jul.     1193  ad  10  Sepl.  1197 

»       »        »    S.  Pudeuliaiiae  lii.  Pastoris.  Jordauus a  2  Mai.    1192  ad  12  Mai.    1197 

»       »        »     S*  Siephani  iu  Celio  iiionte.  Joannes a  8  Juu.    1193  ad  27  JuL     1197 

•  »        »    S.  Susanua! Joannes   Fclix.      .    •  a    3  Jnn.    1191  ad  13  Nov.    1193 

Dijc.   card.  S.  Adrinni Gcrardus a    2  Mai.    1191  ad  10  Scp.    1197 

»         »       S.  Angcli Grcgoiiiis a  15  Jiiu.    1191  at  10  Scp.    1197 

»         »       SS.Cosiiix   et  Damiani.      .     .     Graiianiis a    2  Mai.    1191  ad  28  Mai.     1197 

»        »      S.  Georgii  ad   Ytluui  aureum.    Grcgorius a    8  Jun.    1191  ad  10  Sepi,  1197 

»         »       S.  LuciM^  iu  Orthea  (Orchen, 

OrUea) Ccnlliis a    3  Marl.  1195  ad  U  Jul.     119i 

•         >       S.  Mari:e  in   Aqniro.     .     .     .     Grcgoiius a    5  Juu.    1191  ad  10  Scpl.  119/ 

»         »       S.  .MariiC   iu   Cusiuidin.     .     .    Mculaiis a    3  Juii.     1191  ad  28  .Mai.  1107 

»         >      S.  .Mari;e  iii  Porticu.     .     .     .    Gicgoriiis a    2  Mai.    1191  nd  10  Sept.  1197 

»         »       S.  Maria:  iuNia  lau.     .     .     .    Sotlredus a    2  Mai.    1191  ad  20  Fehr.  1193 

Pcirus a     5  Mart.  1IU3  atl  29  Apr.    1195 

»        »      S.  Mari;£Nov:r Beniardus a    3  Juu.    1191  ad  HHi  Fcbr.  1193 

»        >      S.  Mtolai   in  cniceie    Tullia- 

110 iEgidius a    7  Jul.     1192 

I         »       SS.  Sergii   el  Bacchi.     .     .     .     Lotharius n    5  Juii.    1191  ad  27  Jiil.     1107 

»         »      S.  Theoilori Joaniics a    5  Jiin.    1191  ad    4  Oct.    \\\)t 

Bobo a    5  Marl.  U93  ad  27  Jul.    1197 

Dal;c  liuilx  suiit  p.  m 

Moysis  S.   U.   E.    subdiaconi    viccm  agcnlis  canecllarii.     .    •  a  20  Apr.    1191  nd    2  Mni.    1191 

Mo>»is  S.  R.    L.   subdiacoui  Lnieranensis  canonici a  13  Marl.  1192  atl    7  Anr.    llOi 

et    d  13  Julii.  1192  ad    8  Maru  119» 

^gidii  S.  Nicolai  in  carcere  Tullinno  diac.  card a    3  Juu.    1191  ad  U  JuL     ITJi 

Ccutii  S.  Lucix  iu  Orihej  diac.  card.  doiuini  pnpx    cauierarii.  a    0  I\uv.    1194  ad  10  SopL  1197 


8^ 


CCELESTLM  IH  PAPiK 


C(ELESTINI  III 


PONTinCIS  ROMANI 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA 

ORDINE  CURONOLOGICO  DIGCSTA. 


De  libris  adhibilis  vido  IndicGro  bibliograpbicum  loino  CLXXIX  profixniii 


ANNO  11 01 


I. 


Eetlum  Portuemi  auirit  eoncfs§ionem  ab  abbaio 
S.  Joannit  Ravennate  (actam, 

(Laleraiij,  ApriL  19.) 

[Fantozzi,  Honum,  Havennal,  Eccl,  VI,  56.] 
CcEu:8Ti!(Uf  episcopuft,  servus  serTorum  Dei,  di- 
lcciii  niiis  priori   el  convenlui   Portucnsis  Eccle- 
ftia^,  saliitciii  el  aposlolicain  beiiediciionem. 

Quanto  ferveiilius,  favente  Domino,  regulari  ob« 
servaiitix  insndatis  lanio  sincerius  iiniversilateni 
vestram  diligimus,  ci  profeclibus  vestris  ae  com- 
nioilis,  ubi  ciim  Deo  possumus  alicniius  debenius 
el  voluhius  proviilere.  Enpropler  justis  vesiris  po- 
•lulatioiiibus  concessionem  quain  dilccli  (ilii  nostri 
abbas  cl  conventus  S.  Joannis  cvangelistx  Raveiin. 
ftiiper  acqiiisitis  et  acquirendis  posbessiuiiibus  de 
iure  ipsoruni  provida  vobis  el  squa  considcratiime 
fcceruni,  sicui  in  scripio  eoruni  auiheniico  conti- 
nelur,  auctorilaie  apostolica  connrmamus,  cl  prat- 
senlis  uripli  palrociuio  communimns,  statuenles 
ul  nulli  omnino  liominum  liceal  banc  paginam  no- 
sira  coiidrniaiionis  iufringerey  vel  ei  ausu  lemera- 
rio  coniraire*  Si  quis  auiem  boe  alieniare  prxsiim* 
psaril,  iiidignaliuiiem  omnipoieiilis  Dei  ei  bea- 
lorum  aposloloruiu  eius  Petri  ei  Pauli,  se  noverit 
iQcursuruin. 

DmIuiu  Lalcrani  xiii  Kal.  Muii,  pontiflcalos  uoslri 

anno  u 

11. 

Ere/#ilJr    S.    Joanni$    nailot[enti$    proteciiouem 
tutcipit ,    poittttwnetque    ae    privUefia    confir" 

IN«I. 

(Roma},  ap.  S.  Pctrum,  Maii.  2.) 

ISciiANTiAT,  diorcetit  Fuidentit,  p.  260.] 

CcKUSTiNts  episcopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  di« 

Wctis   Uliis    CoNRADO    pr.Yposito    ecclesix    Sancli 

Jo^iiinis,  ct  fmtiilius  in  liaics<loif,  lam  pra:seiitibu8 

^a»m  Uituris  canoiiic;c  siibsiituendis  iii  perpeiuuui. 

tfl«ilum  justa  postulauiibus  iiidulgore,  el  vigor 

IKMlulal  «quilalis,  el  ordo  ekigil  rutioais,  pi;cbcr- 

V'iii  qaaiido  petaiuium  volniil:  s  ei  picias  adjuval  cl 


A  vcriias  non  relinquit.  Eapropter,  dilccli  in  Domlao 
filii,>^vestris  jiistis  posmfalionibas  cleineiiler  annoi* 
mas  et  prxraiam  ecclestam  Sancii  loannis  Bapilsur, 
ei  Sanclx  Cacilte  in  Radesdorf,  in  qna  divitto  niaa- 
cipaii  esiis  obsequio  ad  exemplar  felicis  reeoribK 
lionis  Clemenlis  papa>,  pnedecetsoris  noilri  ti>b 
beati  Peiri  et  nostra  proteciione  .8nsci|^'mat,  ei 
pRCsenils  scrlpll  privilegio  commnnimas,  tlaioen* 
les,  ri  qn«cuii.qiie  bona,  <|ttaseunque  potsettloaes 
eidem  ecclesia  impraesenllarum  jusle  ei  canonSce 
pobsidci,  aui  in  fuiurnm,  concetsione  poniificdui, 
largilione  regnm  vel  principom,  obialione  fidelinin, 
seii  aliis  jusiis  modis,  pRrsianle  Domlno,  poierit 
adipisci,  Orina  vobis  vesirisqac  toccessoribut  ei  ilii- 
baia  permaneanl,  in  quibus  lisc  propriis  doxlmas 

B  exprimenda  vocabnlls:  Locuni  ip$oin  in  qoo  pr» 
fata  ecelesi»  sila  esl.cumomnibossuispertinenliia; 
ccclesiam  Sancti  Laurenlil  in  Ussine  cuin  ipsa  villa 
ci  omnib!is  perlinenliis  suis;  Daftalia,  Ingumare- 
tlal,  Sulaha,  cum  earum  appendi^ih ;  Geinlitlat 
Issileibet,  Ncgilstete  cum  eanim  peninenilit;  lldre, 
Cleilisiele  cum  omnlbus  suispenineiiliis:  Ke'*slrcirbe 
Nenderich,  cuin  periineniiit  suis  ;  Dalinbechf , 
Scherlinges,  Gozoldesdorp,  Hasalahe,  com  afiit  viU 
litel  periineniiis  oniniuiu  tnpradicUrqm  ▼illaroni. 
Praelerea  liberuiet  el  immouiuies  corialiom  clao- 
tlralium  vetlrarom,  nec  non  anllqoas  el  rationa- 
biles  consueiudines  ecclesix  vcsiro  concestat,et  ba- 
cienut  observaias,  raUt  habemos,  ei  eat  folnib 

Q  lcmporibiis  lllibaus  manere  sanclmas:  aocloriuts 
quoqiie  aposlolica  nibilomlnut  doximut  prohibeo- 
dum,  ne  advocalus  vesler,  qui  pro  lcmpore  foeril, 
locuin  ipsum,  vcl  quae  ad  eum  peri!ne:.l  gravare,  seo 
quibusLbel  iiidebitis  exaclionibus  lam  in  funfstlsel 
ncmoribus,  quani  novalibus  ecilcsise  veslne  faligars 
pracsumai;  sed  bis  qux  antiquitus  sibi  cuiicessa 
suiit,  el  ad  juslitiam  suain  periiueui  couientus 
e&istau 

* 

Sancimus  etiam,  sicul  ex  scriplo  auibeniico  illa- 
siris  memorix  Oitoiiis,  quonJam  impcratorit  statu- 
tuiu  digiioscilur  ut  iion  liccal  cuilibel  seu  etiaui 
abbati  Kuldcusis  inonasUrii  de  rcbus  ipsiot  aoforrt 


9BB 


EP1ST0Li€  ET  PRIVILEGIA.  --  AN.  I19L 


170 


leiiicie  vel  ininuere,  vel  aliqiii  in  beiieficiuii*  coiice-  A  neraliilibiit  rrutiitnis,  «rcliiepi&ropis,   episcopU,  ei 


Jerc ;  ncc  licittim  sil  ei Jem  abbaii  in  tos  el  res 
erclesiae  vesir»  exaciionis  seu  Tenilicaiionis  aiig.i* 
riaiii  exercere,  snlvo  aniiquo  canone,  qui  ciiiem 
abb:«ti  vel  fralribus  cjos  aut  canonicis  S|)ecialiler 
ilebciur.  Deceniiiiius  ergo  ut  nulli  omnino  bouiinuii! 
Iic(*at  prx^raiain  ecclestain  lemerc  perturbare  vcl 
ejus  posscssioiics  aufcrre,  ablaias  rcliucrc,  niiiiue- 
re,  si:u  qnibiisllbel  vexalionibus  faligare,  sedoimiia 
iiilegre  consei  venlur  corum  pro  quoruin  guberiia- 
lionc  cl  suslciiiaiioue  couecssa  suul  usibus  oinui- 
niotlis  prorutuia,  salva  sedis  apostolicx aucloritate. 
Si  qua  igiliir  iu  fuluniiii  ecclesiaslica  pcrsoiia  bi!ic 
uosiru!  conslilulioiiis  pnginam  scieiis,  conlra  eam 
lcmcrc  venire  teniavcrit,  secuitdo  lerliovc  coiunio- 


dilcctis  liliis  abbaiibus,  prioribus,  ei  ca^leris 
ecclesiarum  prselatis  saluiem  el  nposlolicam  beue- 
diclionem. 

Divinac  lauilis  gloriain  circa  sacraiissimam  san- 
cloruio  metnoriam  universis  uiortalibus  aduiiran- 
dam,  lam  singitlaritcr  quam  cominuniier  assiduis 
pneconiis;  sed  prxciptie  diebus  mcmorialibus  tcu 
festivis  solemniiatibus  exlollendam,  universitatis 
Condiior  invisibilis,  quibusdam  visibilibus  signis, 
veliiti  quibusdani  fulgoribus  seu  tonitruis  per  cli* 
versa,  noii  tamcn  advcrsa,  sed  potiiis  consoua  Scri* 
ptnne  sncrx  lestinionia  maiiife^tat,  edocet  et  con- 
nrniat;  duin  de  ipso,  qui  c^t  siiie  One  lauilabilis  rl 
in  oinnibiis  suis  opcribus  admirabiiis»  voce  Davidica 


iiita,  uhi  reaiuin  »uuiu  digua  saiisfactione  corrcxe*  ^  uuuliatur:  Laudate  Dominum  tfitawclti  ejui  {P$al. 

L,  I).  Etillo:  MirabUii  Deu$  in  $aneti$  $ui$  {P$aL 
Lxxxvii,  ZQ).  Et  de  ipsis  sanctis  sub  qiiadam  adini- 
raiionc  propbeiico  sermone  propnnitur:  Qui  tiiti/ 
i$ti  qui  nt  nube$  volcntfeic*  {hai,  lv,  8.)  £t  cuni 
sil  idem  oplimus  et  infiuitus,  innunierabiles  toIci  s 
habere,  de  qnibus  dclieat  collaudari,  sicuti  ab  acter- 
110  sccundum  sux  polcntiac  diviiias  ordii:avil,  saii* 
ciis  sanclos  aggregat  et  idjungii,  ut  inuuilur  in 
ipsius  laudis  abuudaiitinm  reduiidare  tfuro  dicit : 
Laudate  eum  $ecundum  multitudinem  magmludinie 
eju$  (Psal.  CL,  t).  Quod  auicm  in  sanciis  quasi  spe- 
cialiicr  se  laudabilcm  exb.bei,  et  In  eis  mirabilis 
inveniiur,  In  ipsoruni  dociriiia  fructifera  et  opera- 
liouc  salubri  miramla  concedendo,  et  eoruro  nu« 
inerum  augineniando,  ad  nos!ram  procul  dubio»  si 
diligcnier  vdimus  attciidcre,  noicilur  periinero 
saluteni.  Ei  tanto  niajori  do^  oiioiie  debi*mus  cogno- 
sccre,  quod  iu  servis  suis  ad  nosine  salutis  augmeii- 
tiim  oninipoteus  Deus  operatur,  prout  in  similibus 
Palresnosiri  couiroendabiliteretpie  feci^se  noscuu- 
tur,  quanto   roajor    fruclus  iu;:ul»iianicr  creditur 

adfuturus. 

Sauo  inieilexiiiius  ex  quodam  rescriplo  fel.cis 
recoidationis  Lucii  papx  pruMlecessoris  uoslri,  quod 
ab  eo  pcr  dnos  abbates  ordinis  Cisiercieiisis,  viros 
pruvidos  ct  discrelos,  bumililcr  et  iiislanier  ex  parto 
ipsius  ordinis  fiicrit  |iostulainin,  nt  lieatae  recorda- 
tionis  Petrum  qiiondam  Tareulasiensem  arcbiepi- 


i!l,  pole^tatis  hotiorisiuc  sui  careat  dignilate,  re- 
aniqtic  sc  divino  judicio  exiiterc  de  pcrpetrata  ini- 
qtuiate  cognoscat,  et  a  sarralissiuio  corpore  ct 
SiingniNe  Dci  ct  Douiiui  Rcdcinploris  nostri  Jcsu 
tJiritli  alieua  liat,  alque  iu  exireiiioexauiiiie  disiri- 
ci.-e  ulHoui  subj.nccat.  Cunctis  auieni  eidein  loco  sua 
jiira  servantilius  silpax  Domiui  iioslri  Jcsu  Cbrisli, 
quatcuus  et  bic  fructum  boii»  actiunis  percipiat,ct 
apud  districtum  judicem  praaiuia  asteruae  pacis  in- 
veniai.  Amen,  amcu,  ameii. 

tlgo  Coelesliiius,  cjtbolic»  Ccclesiae  cpiscopus. 

L^o  Albiuus,  albaneiisis  episcopus. 

Ego  Ociavianus,  Osiiensis  et  Velitreiisis  epi- 
sropus. 

Kgo  Joannes,  Praenestiuus^episcopus. 

Lgo  Peirirs ,  Portucnsis  et  S.  RuOn»  episco* 
piu. 

Kgo  Pandulfus,  Basilic®  Xil  apostolorum  presb. 
c.«r.l. 

£go  Pctrus.,    lil.  S.  Cecilia:  presb.    cardinalis. 

Kg3  Jordauus,  prcsb.  cardiualis  S.  Pudenliana*. 
tii.  Pastoris. 

ICgo  Grati.iiius,  SS.  Cosmx  et  Daroiaui  diac. 
card. 

Cgo  Gcrbnrdus ,  Sancli  Adriani  diac.  cardi- 
iialis. 

Cgo  Gofrediis,  S.  Marix  in  Vla  Laia  diac. 
card. 


Kso    Gregorius  ,    S.    Marias   iu   Porlico    diac.  D  scopum  caiionizare  debcrcl.  Qiii  pciiiioui  sibi  iwr- 

rectx  placituin  praebuissct  asseiisum,  ulsi  quaed.;m 
temporum  et  rorum  incommoditas  faculiatem  lunc 
posiulati  operis  denegasset.  Nec  de  ipsius  ullateuus 
roeritis  dubiiavit,  sed  nibii  eo  tempore  de  miracul  s 
et  conversatioiie  ipsius  aliquibus  fiierat  litteris  ad- 
noiatum,  et  decuit  rratrcm  poslul.tlo  conimuniiaiii 
consiliu  diircrre,  luaiidans  utdeaclilius  et  Goi«Tersn- 
tiotie  mcmorati  Patris  ea  quse  coi  la  essent  in:er:m 
redigcrcntur  in  scripris;  nt  cum  iciupus  opforiu. 
num  adesset,  Ccdcsia  D.i  certain  ei  indubitibilcm 
firmitaiem  baberel,  cui  circa  ca  qii»  pelita  fuerani, 
concedenda  sccitrius  et  flducialius  posict  inililL 
Qtioniain  ct  go,  jnxta  jam  dicluin  prarfsii  pr^dcces- 
soris  nostri  maudatuui,  ea  qux  tcaius  ilio  vir  vir- 


rard. 

Data  Roinac  apiid  S.  Petrum,  per  mnnum  Moysi 
^anci»  Romanae  Ccclesixsubdiaconi,  viccm  agentis 
caiicellnrii,  vi  Non.  Maii,  indict.  ix,anno  Incariiat. 
Doni.  ilOI,  ponrtiicaius  vcro  domini  Ccclcslini 
papse  111,  anno  primo. 

iil. 

Arckiepi$eopi$^  efii^copis^  abbatibu$  prioribH$  et  ea^ 
teri$  eccle$iarum  prwiali$  Petrum  quondum  archi' 
epiicopum  Tarenia$iett$em^  $anetorum  ordintbu$ 
a$criptum  nuniiat, 

(Romx,  ap.  S.  Pelrum  Maii  10.) 
[rUta  SS.,  Maii  t.  il.5i7.] 
CccLE€Ti.xt'S  rpisropus,  scrvus  servoi  uni  Dei,  ve- 


871  iX]El.ESTlNI  m  PAPiE 

luiibus  eniicans  gessiC  in  viu,  61  luiracnla,  qu»  A 

Dens  per  ipsum  posl  ipsins  obituni  operalus  esl, 

collecia  sunl  fideliier  ei  redacU  In  scripluin,  qood 

muUorum  lesiimcnio  commendaium  reddimiiscom- 

probaium ;  cum  de  his  p^r  magnas  ei  honesus  per- 

sonas,  ul  decebal  Heri,  simus  reddili  ccrliores,  su- 

pradiclae  peiiiioni  nobis,  quanquam  immeriiis,  in 

sede  aposiolica   resideuiibus,   item  ad  Romanam 

Ecclesiam  deslinatae,  praebenles  assensum,  non  lam 

pro  supradicli  ordiuis  revereniia,  cui  libenier  ac- 

quiescere  disposuimus  In  omnibus  piis  ei  jusiis 

postnlationibus,  quam  pro  glorii  Domini  dilalanda ; 

j:im  dicium  inemorabitem  virum,  de  communi  fra- 

iruin  nieorutn  consilio,  canonizavimus,  et  canonizu- 

lum  universae  Ecclesiae  Dei  per  scripta  sedis  aposlo- 

llcae  nunliamus,  staiuenies  ut  in  unit ersis  ecclesiis  B  diligeniiarperscrlpUpraMenUadttiimusliidicand.», 


Caufriio  eUtlo  Eboraeintl  ffomiuH  ,   Emgowt 
epiuopum  Dmnoimen$imt  ii  po$i  mccepiOM  ooiud' 
eralioMtn  oubjeeium  iri. 

(Rom»,  ap.  8.  Pelhim,  Miii  II.) 
[Monail.  Anglie,  m.m.] 

CCBLBST.NDS  episcopos»  senrus  servomiii  M,4i- 
lectb  fllio  GiUFBiDo  Ebomm  electo»  salaiem  el  apo- 
stoiicam  benediclioaero. 

Qnanvis  Ecclesla  Romaha  diieril  aliqais  prsb- 
lalis  eccleslamm,  diversis  respecllbat  deferendis ; 
com  tamen  Ipsa  roaier  Ecclesia»  proal  eonfrao  vi- 
sum  fuerit,  redacere  volnerit  ocuios  ad  jara  debiu 
conreicnda,  nailatenas  est  mo!esle  ferendam ,  sed 
poiius  aequanlmiier  tolerandnm.  Hiiic  e$l  quod  tuM 


pcu  monasteriis  vcstris  ipsiiis  gloriosi,  sancti  vide- 
licel  Pelri,  quondam  Tarenlasiensis  archiepiscopi, 
vetiiTAnda  mcmoria  sinio>Iis  annis,  terlio  Idus  Se- 
ptembris,  quo  gloriosuro  corpos  ejus  fuit  de  se* 
puicro  cam  pla  devotioiie  lcTalum,  solemniur  cele- 
brelor. 

Dalum  Rom»  apud  Sanclum  Pclruin, ti  Idus  Maii, 
|H)nlificalus  nosirl  auno  priuio,  Incarnaiionis  vero 
Douiiuicae  anno  1191. 

IV. 

Abbatem  $i  eonunlHm  BeiliB^ValUe  de  Petro  ^ 
quendam  arekiepi$copo  Tarenlaiien$i,in$auelorum 
uumerum  relato  ceniorem  (acil, 

(Rome,  ap.  S.  Petmm,  Maii  10 ) 

[Aeta  SS.,  Maii  t.  II,  548  J 

CosLBSTiNUS  eplscopusi  servus  ser\orum  D<m, 
dilectis  ftliis  abbati  et  conventui  Bellx-Vallis,  salu- 
Um  ei  apostolicam  l»enediciionem. 

Divinx  laudis  giorlam  circa  sacratissimam  san- 
etorum  meiiioriain  uuiversis  morlalibus  admiran- 
dain,  cic,  ticiii  $upraf  as^iitf ;  Slaiuenles  ut  investro 
et  in  uuivcrsis  vestri  ordinis  monasteriis  ipsius  glo- 
riosi,  sancli  videlicetPelri,  qiiuudam  TarenUsieii- 
sis  arcbiepiscopi  veneranda  memoria  singulis  annis 
III  idus  Septenibris,  quo  gloriosum  corpus  cjus  fuii 
de  scpulcro  cam  pia  devoiione  leT^ium,  soleroniier 
celebreiur. 

Ad  haec  cum  divina  nilsericordia  vobis  taniam 
concesserit  gratiam,  utjain  diciuni  preiiosum  corpus 
jn  vesiro  monasterio  requicscal ,  uiiive^Yiiaiein 
vesiram  aitente  nionemusei  propeiisiusexliorinmur, 
ut  ad  ipsius  pretiosi  sancii  niemoriain  solemuiter 
celebrandain  usque  adeo  unaniniitcr  intendaiis, 
quod  omiiipotens  Dominus  in  vestris  aciibus  hoiio- 
retur,  et  ex  illius  imiuuone  vobis  aeterni  praemii 
cumulus  aiigeatur,  ila  quod,  auctore  Domiiio,  inani- 
fesu  possit  agnoftci,  qiialiter  succus  illius  sanrtae 
radicis  atque  doctrina  in  ramorain  fruclibus  maneal 
etserveiur, 

Daium  Roinae,  apod  Sanctum  Peiram»  vi  Idus  Maii, 
peaiiflcatus  nostri  anoo  priroo. 


qiiod  licet  personaro  venerabilis  fralria  nosirt  liugo- 
nis  Dunelroensis  episcopl,  sicui  boBomliile  mem- 
bnim  Eoclesiam  sedem  aposiolicam  pmvideril  ei 
duierit  bonorandam.  Quii  lum  Juri  ei  slatai  Ebo- 
runi  Ecclesiae  nos  oportuil,  et  dMuil  providere  euai 
nimiam  alisonum  videreiar,  qood  eadenn 'Ecdesb 
diatios  permaneal  unti  et  unici  in  regno  Angiiae 
•uflTraganei  solatto  destituu;  iiec  qaidqaeai^ie  soo 
Jure  minueiur,  81  jus  alterias  conserveior,  el  dedi* 
inus  iu  mandatis,  atquc  prjeciplmus  libi«  sleol  sipo 
metropoliuno,  eieuiptione  qaalibet  obieoie  pro  eo 
a  Romana  Eceiesia  nonobsunle,  el  mho  cooaecra- 
tiouem,  ei  cam  foeris  coosecratas-essisui ;  el  cun 
eam  et  Ecclesiam  sqam  decrevimas  ilbi  ei  Eedesio 
^  tuae,  jure  metropolitico  per  omuia  coosennio»  de 
comniuni  fratrum  consilio»  sabjacere»  debilaoi  liU 
obedientiam  et  reverentiam,  sublato  cajosliliei  cos- 
tradiciionis  el  appellationis  obsucoio»  iiopendere 
iiou  pos  ponat. 

Dalum  Ronue,  apud  Saiictum  Pctraro,  v  Idos  Maii, 
pontificutus  ooslri  aniio  priiiio. 

VI. 

3tona$ierii  Sanclat  Uarite  el  Saneli  Joanni$  etaugt' 
li$i<e  Lubeceu$i$  proleciionem  '$u$cipit  bonaqM 
coiifirntal» 

(RoiDa^,  ap.  S.  Petram,  Maii  21.) 
[Sduo,. /lii/or  afDaumark,  VIII,  p.  69G.] 

CocLESTtNDS  cpiscopus ,  scrvus    servoram  Dci, 
D  liilcciis  liliis  Aricoldo  abbaU  ei  coiivcntui  Saucix 
Mari&*  ei  S.  Joaunis  cvniigelistae  in  Lubeca,  sabteitt 
ei  apostolicam  beiicdiclioiicin. 

Cum  a  nobis  pe:iiur  quod  Justum  .est  et  bonesiuia 
lam  vigor  aequitaiis,  quaui  ordo  exigi:  niionis,  at  id 
persollicitudinciu  odiciinostri  ad  debitom  perduca- 
lur  drecium.  E.proplcr,  dilecti  in  Domioo  itii, 
vestris  Justis  postulationibus  gralo  concarrenles 
nsseusu  praedictam  ecclesiani,  in  qua  divino  csUs 
obsequio  iiiaiicfpali  t  sub  beali  l>elri  el  nostra 
proicclione  suscipinius,  et  pracsentis  scripii  patroci- 
nio  comniunirous,  sutueules  ui  ordo  rjiitoijicas,qii 
secHudum  Deuin  et  beati  Benediai  Regulaiu  in  eo- 
de:ii  loco  noscliur  iustliuius,  perpeiois  ibideni  tetu- 
poribos  inviolabiiitcr  obscrvetar.  Praeieres  qusi< 


8T5 


EPISTOLiC  ET  PRIVILEGIA.  --  AN.  1191. 


m 


ctinqne    possossionet ,  qtiapciinqiie  liona  idem  mo- A  absqaecoinmuniiiinliilerariimcamiMieiiiilhu 


iiatierium  impraescntiarum  jusle  et  caiioiiice  potsidet 
aut  in  futurum  justis  moilis ,  procurante  Domino, 
poierit  adipisci,  fllrma  Tobis  vestrisqae  soceetsori- 
bns  el  illiliaia  perinaiieant.  In  quibus  haee  propriis 
daximus  eiprimenda  Tocabulis  : 

Dimidiam  viUam  in  Rantzivelt,  ▼lllaro  Cleve,  di- 
miiliam  decimam  in  Gladcburge  majori,  et  dimidiam 
!nGlatlebargeralnori,diiirKliam  decimam  Staihestorp, 
tokiin  decimam  Eieoileiiwtndc,  arcas  in  cifitale  Lu« 
beca,  agros  in  campo  cjnsdem  cifitaiis,  unam  soper 
rifum  Strieneze,  saliiie  iu  Todeslo,  fillam  Triber- 
nertliorph ;  in  Oldenbruch  trcs  mansos  in  Tescaio. 

Sppultaram  quoque  ipsius  loci  liberam  esse  de- 
cemimus,  ut  eorum  derotioni  et  extrem»Tolunlati, 
qni  se  illic  sepeiiri  deliberaTerlnt ,  nisi  fone  ci- ^  ^l*»«»f '^«l^    ^pneopo  Baihonienii,  m 


retincrc.  Cum  autcm   gcncTale  iiiterdiclaai 
fuerit  liceat  vobis ,  clansis  januis,  cxdnsis  ex 
rounicaiis   ct  Intenfictis,  nou   pnlsatis 
soppressa  roce  dirina  oflicia  cclttbrare. 

Nuili  ergo  omnino  hominum  liceat  hanc  pasii 
nostrac  protcctiotiis  et  consiituiionis  infrinfeve, 
ei  nusu  temcrario  coiilrafre.  Si  quis  ant 
tenlare  pncsumpscrit ,  indignaiionem  omMp»' 
Dei  ct  bealoruiii  Pctri  et  Pauli  aim^liiloram  qi 
noTcrit  incursurum. 

Datum  Roina»,  apud  Sanctum  Pctrum,  x  E  iL 
ponlificatus  nostri  anno  primo. 

VIH. 


commanicatl  tcI  interdicti  sint,  nnllas  obsislat, 
•aWa  taroen  jastiiia  illaram  ecclesiaram  a  qoibus 
mortuorom  corpora  assamaniur.  Obeante  Tcro  le, 
nunc  cjasdem  loci  abbate,  tcI  tuorum  quolibet  siic- 
cessoram,  nullus  ibi  qualibet  subreptioois  astuiia 
ica  ▼iolentia  prsponatur,  nisi  qnem  fratres  com- 
loani  consensu,  tcI  frairum  pars  consilii  saiiloris 
sccundum  Dei  liinorem  el  bcali  Benedicii  Kegulam 
proTiilerint  eligendum. 

Nulll  ergo  omnino  bominum  iiceai  banc  paginam 
nostns  conflmiaVionis,  protectionis  et  consiiiotionis 
iiifringere,  Td  ei  ausu  teinerario  contraire.  Si  qais 
autem  boc  atlentare  praesampserit,  indignaiionem 
oninipoteniis  Dei  et  bealorum  Petri  et  Puuli  aposto-  ^ 
lorumejus  se  noTerit  iiicursuram. 

Daiuin  Rom«,  apud  S.  Pelnim,  xit  Kal.  Junii, 
ponlillcalas  nostri  aniio  primo/1 

VII. 

3lona$terii  S*  Mariw  et  Sancii  Joannn  evangelhttB 
tn  CiMmar  proiectiontm  $u$cipit,  et  privilegia  coh' 
firmaU 

l\om»,  ap.  S.  Pelrum,  Maii  23.) 

[Ibid.] 

CoBLKSTiNus  cpiscopus,  scrTus  scrvorum  Dci,  di- 
leclis  filiis  Arnoldo  abbati  et  coiivenlui  fianctie 
Mariae  el  Sancii  Joanuis  CTangelisUe  in  Cismar, 
saluiem  et  apostolicam  benediciioiicm. 


«r  ^mm 


duinn$   archiepitcopu$  monachi$  Ca 
abituteritf  re$tiiuant, 

mom»,  ap.  S.  Petrum,  llaii  28.) 
[TwYSDEji  W.  A.  Scr.,  II,  \mt.] 

CoKLCSTi?iiiscpiscopus,  scrTus  serToniM  De^ 
nerjbili  fratri  R.  Batboiiiensi  episcopo,  d 
lectis  filiis  de  Radinges  et  de  WalihJMi 
saluiem  ei  apostolicam  beneJiciioiiem. 

Molesiias  el  injurias  quas  pcr  boiix  memorir  B. 
Caniaariensem  archiepiscopoin  conTcnias  fjos  i»ci 
passus  esl,  discreiionem  Tcsiraro  noii  cieil 
Ignorare.  Quoniam  igiiur  jaro  dicius  archi  ' 
quaroTis  de  reformando  siatu  fratram  i{ 
in  integrum  mandatum  feiitis  recordalioais  UffhuM 
ei  Clenicnlis  prxdeccssoruui  nostrorum 
iioiidum  cum  iter  peregrinationis  arripail 
rat  ad  ptenum,  per  apostolica  Tobis  scripu 
inus  alque  prxcipiiuus ,  qualenus  oinni  4\ 
coniradictionc  et  appellaiiune  cessante, 
cum  fructibus  inde  perccptis  et  alia  qoae 
cius  archiepiscopus  ipsis  absqiie  Juris  onliae 
tiilil,  nostra  .  frcli  auclorilate ,  cum  inicsrilale 
restilui  iacialis,  et  eoruin  deieniores,  si  opas 
ril,  ccnsura  nou  differaiis  ecclesiasiica 
roodis  oronibus  obserTantes,  ne  in  kico  qi 
stolica  conderonaTil  auctoritas  diTiiia  de  caeiciv 
cdebrenlur,  sed  potius  capclla  ibiilem,  ul  diduir. 


di* 


Quoiies  postulalur  a  nobis  quod  rcligioni  cl  bo-  o  erecla  fundilus  deslruatur,  et  sicut  a  Pjlribos 


nesiati  conTcnire  dignoscitur,  aniroo  nos  decet 
libenti  concedere  ei  juxla  peicnlium  Toluntatein 
conseuianearo,  ralioni  effeciuprosequeniecoroplere. 
Eapropier,  dilecti  iu  Domino  fllii,  Tcsiris  jusiis  po- 
slulaiiouibus  graio  concurreiilesas$cnsu,praedictaro 
ecclesiam,  in  qua  diTino  estis  obscquio  mancipati, 
si|b  beati  Petrt  ei  nosira  proiectiouc  suscipiinus  el 
pneseniis  scripii  pairociiiio  commuiiinius.  Liccai 
qiioqae  Tobis  dericos  tcI  laicos  liberos  et  absolutos 
e  saeculo  fugientes,  ad  coiiversioneui  recipere  ei  eos 
absque  conlradictioiie  aliqua  rclinere.  Prohibemus 
insuper,  ul  nulii  fratruin  Tesironun ,  pos^  faclani 
in  eodem  loco  professionero,  fas  sil,nisi  arctiorisre- 
ligionis  obleniu,  de  eo  disccdere.  DisceJenlcm  vcro 
Pataol.  CCVI. 


siris  decreiuro  esse  dignosriiur,  caiiooicorum  itt^ii- 
tuUonero  rcTOtanies,  in  irriium  cos  dcnunuciis  <« 
lcnealis  suspensos,  qui  in  loco  ipso  |m;sI  prohilH- 
lionem  aposlolicaro  divina  scicnter  prxDuiiqinfnar 
oOicia  Gclebrarc,  doncc  ad  scdcui  aposiolicaai 
Teniant  absolvendi.  Illos  quo<tuc  qui  sctaiemuai 
pis  recordaiionis  papae  Cleroeniis  iucurrissc  ■»- 
scuntur»  cautius  ab  omnibus  facidlis  cTiisri, 
Ecclesiu!  satisfacliono  coin|>cteiiii  cxbibila, 
mercanlur  absolTi.  Uui  rero  bujusniOiH 
caverunl  scienler,  congruc  ad  arbariuiii  Tcsmiaa 
salisfaclani. 

Ilaccaulcm  oninia  tanlo  districtius  tesine  discre- 
tioni  duximus  iniungeuda,qnanlo  in  iirnrbm  Aft^- 

28. 


875  C(£LESTINI  m  PAPJS 

stolicssedis  reJundare  videlur  eadenifloiles  inanl—  A 


X. 


ter  iterare  mandaiis,  et  religionem  vestram  mlnut 
deeeret,  sl  mandatum  apostollcum  segnius  exsequ  e 
remini,  nec  possemus  sine  molestia  tantum  in  Tobis 
neglectum  aliqualenus  sustincre ,  nuHis  liilerisjuri 
eorum  pnrjudicium  racieiiiibus,si  qua»  appanicrint 
a  scile  aposiolica  impeirals,  obsUntibus.  Quod  si 
oinnes  bis  exsequendis  nequiveriiis  intercssCi  diio 
veslrum  ea  nihilominus  exsequaniur. 

Daium  Roinae,  apud  Sanctuin  Peirum,  v  Ra- 
lendas  Junii,  pontilicaius  iiostri  auno  priino. 

IX. 

Priorii  et  eonvenius  eccleitm  C/iruft  Cantvarien$i$ 
ftrivilegia  a  Balduino  quondam  arcltieftiicupo  re- 
Hituit» 

(Houije,ap.  S.  Petrum,  lfaii28.) 

[Ibid.] 

CcBLESTiNDS  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  di- 
leclis  flliis  priori  et  couventui  ecclesix  Chrisli  Cau* 
tuariae,  saluiero  et  aposiolicam  benedictionem. 

Sicut  ad  apostolatus  nostri  debituni  pertiuere 
dignoscitur  his,  qu»  rile  et  reclc  ordinata  cousi- 
stuiit,  vigorein  coiirerre  perpetuum ,  ita  niminim, 
eis  quae  secus  fiunt  quani  deceat  vires  deirabere, 
enervare  et  inflrniare  lcnemur.  Eiipropler,  dilecti 
in  Douiiiio  fllii,  cuui  B.  quondam  archiepiscopus 
slvc  niotu  proprio  ,  sive  instinctii  alicno  vos  ct 
ecciesiam  vestram  molestiisniultisetinjuriisquan* 


B 


Eecteniim  Sanrti  Lanrentii  Fiorentimam  tuendam 
iu$eipit  ejuique  hona  ae  jura  goufirmtit» 

(Bumae,  ap.  S.  Petrum,  Jun.  3.) 

[Laiii,  Eccl.  Florent,  monum.^  11«  955.] 

CoELBsri!fiis  episcopns,  servus  servornm  Pei,  di- 
lectis  filiis  Ildebbajido  priorl  S.  Laurentii  Florentina 
civilalis,  ejusque  fratribus,  tam  praesentibus  qoat» 
fuiiiris  canonice  Bubsiiiiiendis  in  perpetuuin. 

Piae  postulatio  voluntaiiseiTectu  debet  proseqacnte 
compleri,  ut  et  devotionis  sineerilaa  lautbilMliter 
enliescat ,  et  utilitas  postulala  vires  indttbitanier 
assumai,  Eapropicr,  dilecti  in  Domino  fiUi,  vestris 
posiubiiionibQS  clementer  annuiinus,  ei  praefatam 
ecclcsinm  Sancii  L:iurentii,  quae  caput  Floretilinae 
Ecclesiae  fuisse  videtur,  in  qua  divino  obsequio 
mancipali  cstis,  ad  eiemplar  felicis  .rei-orilatioiiis 
Nicolai,  Alexandri  11,  Alexandri  III,  Lucit»  Clemen* 
iis  III,  Paschalis  II,  prapdccessoriim  nostromm  R'»- 
manorom  poniificum,  sub  beali  Peiri  et  nostra  pro- 
tectione  suscipimus,  et  pra^sentis  scripti  privilegio 
coromunimus;  siatuentes  ui  quascunqiie  possessii»- 
nes,  qiiaecunqiie  bona,  eadein  eccleHia  intpneseu- 
tiarom  juste  et  canonice  possidet,  aut  in  faturani 
concessione  pouiificum ,  largitioiie  regum  vel  prin- 
cipum,  oblaiione  lideliiiro,  scu  aliis  juaiiB  modis, 
praestaiite  Domino,  poterit  adipisci,  firroa  voIns  ve- 
strisque  successoribiis,  et  iilibata  perroBDeant.  la 
quiOus  hxc  propriis  duximus  exprimenda  vocBbniis: 


do^gOe  afflixerit,  et  scripla  aliqua  a  sede  aposiolica  q  ^arochiam  vestrae  ecclesiae  pertinentero  Bicut  hac- 


in  prsejudiciuro  juris  vesiri  falsa  suggesiione ,  ut 
diciiur,  iiijpetravit,  quem  magis  iranquiliitaii  ve- 
straB  dare  operain  decuisset ;  paci  vesirae  paierua 
volcntes  in  posterom  solliciiudiiie  providcre,  omnia 
quae  per  memoratum  archiepiscopum  circa  vos  ri 
\el  iiietu  acia  suni  auctoritate  aposiolica  revocamus 
in  irriium,  ei  noiuinaiim  ea  quac,  legaio  Bomanx 
Ecclesiac  praesciiie  et  contradicente,  conira  maii- 
datum  sedis  aposiolicae  facia  dicuniur,  ficut  io 
auiheiilico  ejusilcm  legaii,  Joannis  videlicel  Aua- 
inHii  quondum  prcsbyieri  canliualis,  obcausam  ve- 
Biram  iu  Angliam  dirccii  coniineiur,  et  quaecunque 
coiiira  jus  vesiriim  vel  privilegiurum  veslrurum 
ienorein   idem  archicpiscopus  impeiravil,  viribus 


teaus  lialmistiB ;  bospiule  qiiod  juxta  eoclesiarn 
siipradictam  Beaii  Laoreniii  sitnm  esl  cun  omnibns 
pertinentiis  sui!i ;  bospitBle,  quoJ  dicitnr  Cigreti,  iu 
plebcrio  Sancti  Stepbani  in  pane  consinictum  com 
oiBiiibus  pcriinentiis  suis ;  eocleBiaro  Sbncli  Marci 
ciMn  omnibuspertinentiissuis;  moniem  Sancti  Lau- 
reutii,  qui  ex  uno  laiere  proximatur  lerr»  Sancii 
Joauuis  ci  duahus  viis  decurrentihus,  et  ex  uHo 
Sancti  Romnli,  tertio  Snnct.'e  Uariae«  quBrio  de- 
currii  ei  Yia  Regi.i,  cum  decimis  ei  priroiiiis  suis ; 
R»ontem  Coiiii.  qui  de  uiia  parle  a  rivo  Tersuuub 
cingilur,  ex  alia  terrae  Sancti  Romiili  jungitur,  a 
ieriia  parte  Sancti  Joannis,  a  quarlB  deciirril  ei 
Yia  qu:i;  dicitur  Sulitus,  cum  deciniis  ei  priniitiii 


carere  decrevimus  ,  stutueuies  ui  nuilus  unquara  '^  suis ;  citinas  Sancii  Liiirentii  ibijuxia  posius  cuin 


bom  num  ca  quo*  inale  gessit  irahere  audcal  iu 
conset|ueiiiium,  neqiie  possint  ea  qiiae  tacila  veri- 
taie  a  sede  aposiolica  iinpetravii,  juri  vesiro  aut 
privilcgiis  ullo  uiiquain  leiuporc  aliquod  prsejudicium 
geiierare. 

Nulli  ergo  omnino  hominum  liceai  hauc  nosirae 
consiiuiliouis  pagiuam  inrriugere,  vel  ei  ausu  te- 
nicrurio  coiiiraire.  Si  quis  autein  hoc  altentare 
prae>uiupseril,  hidigualioiiesu  oinuipoleuii»  Dei  el 
beaioruui  Pciri  el  Pauli  aposiuli)ruin  ejus  se  nove- 
ril  iocursiinnn. 

Duium  Roma;,  apud  Sanciuin  Peirum,  v  K:ilen- 
das  Junii. 


decimis  ei  primiiiis  suis;  ahataiicuin  portae  Sancti 
Laiircnlii  cum  ipsB  eiiani  cougregaiioue ;  eci  lcsiaui 
Sancii  Bariholonixi  sitam  in  Faliigiiano,  cuni  oni- 
nibiis  periiiieuiiis  suis,  el  possessiones  oinnes  qiias 
in  eadcin  cur:a  possideiis^  ecclesiam  S.  Andreae  io 
Perciissina.  Uuaecunquc  etiani  a  praediciis  Kuniauis 
pontificibiis  vobis  concessa  sunt,  et  eccle&iae  vesine 
ciim  privilegiis  coufirmala,  siiuiliter  ro!ioranius. 
Sane  diebus  solemnibus  in  clauslrovel  in  atrioec- 
clesias  processioues  facere  et  missa^  ad  terliani 
caniare ,  nuliius  contradiciio  vos  inbibeat ;  sed 
niodis  omiiibus  sludeatis  omuipoteniem  Doininuin 
glorificare,  et  saluli  aiiiuiarum  vesirarum  ipso  prae* 
laiiie  vigiianicr  insisiere.  Probibemus  quoque  ot' 


m 


EPISTOLiC  ET  PniVILEGIA.  —  AN.  II9I. 


87S 


MfDlui  liceai  inrra  terminos  parocliias  vesir»  Bine  A     Cg[0  Romanns,  lil.  SancUe  Anailisi»  pretbyt. 
aartoritate  dioecetani  epiicopi,  et  vestro  assensn      canlinalis. 


ecclesiaro  vel  oralorinm  de  novo  aedincare,  salvis 
privilegiis  Romanorum  pontificnm.  Libertales  pr«- 
lerea  et  Immunitates  antiquas  et  raiionabiles  con* 
Metttdines  ecclesiae  vestne  concessas,  el  bactenns 
obeervaias,  babemus  ratas»  et  eas  perpeluis  tempo- 
ribttslliibataspermaneresancimus.  Slatuimus  insu* 
per  ut  non  liceat  episcopo  vestro  in  vos  vel  ecclesiam 
vetiram  sioe  manifesla  et  ralionabili  causa  exconi* 
mttnicationis  vel  iiiterdicii  senientiam  promulgare. 
Sepiiliuram  prxierea  ipsins  loci  liberam  esse 
dccemlmus»  ut  eorum  devolioni  el  ei:rem%  volnn- 
taii ,  qui  se  illic  sepeliri  deliberaverint ,  nisi 
Ibrte   eicoinmunicati   vel  interdicti    sinl .   nnllns 


Ego  Gregoritts,  Sanctx  Mariae  in  Portictt  diae. 
cir.t. 

Cgo  Joannes ,  Sancti  Theodori  diac.  card. 

Cgo  Bernardus,  Saucue  Mariae  Nov»  diac.  cardi- 
nalis 

Ego  Gregorius ,  Sanctae  Mariae  in  Aqnino  diae. 
cardinalis. 

Ego  Lolarius.,  SS.  Sergii  et  Bacchi  diac.  cardi« 
nalis 

Ego  Nicolaus,  Sanclae  Manae  in  Cosmedin  diac. 
caril. 

Daium  Romx.apudSanctuin  Petru.ii,  per  manuro 
iEgidii,S«iiiCli  Nicolai  in  Carcere  diaconi  carJiiialli 


€>bslstal,  salva  tamen  jusiilia  illarum  ecclesiarum,  "  iii  Nonas  Junii,  indiclione  ix,  anno  Incarnationis 
m  quibns  roortuornm  corpora  assumnniur.  Obeunie 
vero  tt%  nunc  ejnsdem  loci  priore,  vel  luornin  qno* 
libet  successoruni,  nullus  ibi  qualiliet  subrepiionis 
astuiia  seu  violenlia  pra:ponaiur,  nisi  quein  rraires 
rominuni  consensu,  vcl  fralrnni  pars  cousilii  sanio* 
ris,  secunduni  Dei  timorem  providerinl  eligendGm. 
}ecernimus  ut  nulli  omniiio  hominum  liceat  prae- 
laiim  ecclesiam  temereperturbare,  vel  ejus  possessio- 
nes  auferre  aut  ablatas  retinere,  minuere  seu  qui- 
boslibet  vexationibus  fatigare,  sed  omnia  iniegra 
cooserventttr  eoniro,  pro  quorum  gubernatione  et 
Mstenutione  concessa  sunt,  usibns  omnimodis  pro- 
fytttra,  salva  sedis  apostollcae  aucloriiale,  el  Ftoren- 
tini  episcopi  canonica  justitia.  Si  qua  igitor  in  q 
faturttro  ecclesiasii«!a  saecularisve  persona  hanc  no- 
fttraa  constiiutiouis  paginaiu  sclcns  conlra  eam 
leroere  venire  leniaveril,  secundo  teriioque  coinmo- 
nita»  nisi  realuin  suum  digna  satisfactioiie  correxe- 
rit,  potetiatis  bonorisque  sui  careat  cligniiate,  reani^ 
qoe  se  divino  Judicio  existere  de  perpetraia  iniqui- 
tate  cof  iiotcai,eia  tacratissimo  corpore  ac  sanguine 
|>el  et  Domini  Redemptoris  nosiri  Jesu  Christi 
nliena  Oai,  aiquc  in  extremo  examine  districlae 
iiliioni  subjaccat.  Cunctis  auiem  eidem  loco  sua 
jura  servaniibus  slt  pax  Doinini  iiostri  Jesu  Christi» 
qttalenus  el  bic  fructuin  bonae  aciioiiis  percipiant, 
et  apud  diftiriciuin  judiceni  pnfiiiiia  aeieriiae  pacis 
iuveiiiant.  Anieii,  amen,  aiuen. 


Dominicae  il9l,  poniificaius  vero  domnl  Ccelettiul 
papae  III  aniio  priiiio. 

XI. 

Mona»i€ni    Nonantuluni    palrocinium    $u$elpit   ai 
privilegia  ac  poaessionei  confirmat» 

(Romae,  ap.  S.  Petrum,  Jnn.  8.) 

[Vide  TiaiBOSGHi,  Storia  di  Nonamola^  II,  288.J 

XII. 

Opizont  subdiacono  Parmensi  #l  ma§i$tro  JoamU 
Bergoinaii  mandat  ut  controveniam  inter  canoiit- 
co$  cathedralie  eccle$iat  Rtginer  et  S.  Proopiri 
clericoi  componaut* 

(Itonw,  ap.  S.  Petrum,  Jon.  IC.) 
[TiEAtoscai,  Memor.  Moden.^  III,  II9.J 

Cqelestixus  episcopiis,  tervus  tfervoniiu  Dei,  di- 
lertis  filiis  Opixoni  subdiacono  nosiro  canonic\> 
Parmensi  et  magistro  Joaiiiii  Pergaroensi ,  saluten 
et  aposiolicam  benedictionem. 

Ex  parie  dilectorum  filiorum  nostrorum  praepositl 
P.  niag  stri  scbolarum  et  aliorum  canonicoruin  Re- 
giii»  ecclesiae '  iiobis  est  querela  proposita,  quod 
prxposi:us  Sancti  Prosperi  cum  clericis  snis  ad 
ecclesiam  eorum  accedens,  iii  Sabhato  sanclo  lerilam 
partem  oDicii  celebrare  contenil%iis,  ei  baculttm  pa- 
storalem  ad  manuienendum  in  ollicium  exsequen* 
duni  uitens,  illis  renitenlibus,  obtinere,  qiieni  Jani 
diclus  magisier  P.  ad  suam  digniiatem  spectaro 
proponit,  magnat  illi  injnriat  irrogavii.   Qnidani 


Rgo  Ccelesiinas,  eatbolicai  Ccclesia!  episcopns.      D  eniin  ex  dericis  Suncti  Prosperi  episiolarttin  lihruro 


Ego  Albinus,  Albanensis  episcopus. 

Ego  Ocuvianus,  Ostiensis  ei  Vclleirensis  episco- 

pus. 

Ego  Joannen,  Praenesiinus  episcopus. 

Ego  Pandulpbus,  presby t.  card.  basilicae  XII  Apo- 
ttolonim. 

Ego  Peinis,  presbyt.  card.  tiiiili  Sancta*  C«ci  - 
liae. 

Ego  Peirut,  presbyu  card.  S.  Peiri  ad  Vincula 

Ettdoiiae. 
Ego  Jordanot,  presbyl.  card.  Sanciae  Pudenlianse, 

llt.  P.istor!s. 

Ego  Joannet ,  tit.  Sancii  Clementis  card.  Viier- 
bieusis. 


de  mauu  cujusdam  presbylcri  prjefali  Regini  praepo- 
siti  auferenies  ipsum  manihnt  violenils  iiijeelis  plu- 
Tiinuni  inbonesie  lr.ictaruiii.  Praeierea  cujttiidam 
diaconi  ad  annuntiandum  Ev:ingeliuiu  praeparail 
atbam,  qua  indulus  erat,  lenicrario  aiisu  scidernnt, 
tit  alios  etiam  excessus  prssuinpsere  i-oiiiiniliere, 
qiii  vobis  melins  poieruni  explanari.  Is  vero  qui 
pro  parte  praeposiii  el  clericuruin  Sancti  Prosperl 
proponebat,  a^sernit  quod  praescripli  iiraeposit  is  et 
canonici  inslriimeiituin  d^  i|isoruni  justi.i  s  conlici 
sibi  fecernnl,  el  siiper  injnriis  Ciin<!el;iruin,  c*t  iniiiruM 
mentiscoimnunibnsexhiben:li3,  eide  up|iellaii»iie  ad 
iios  inlerposila  siiper  quibusdam  tcslibus  prodticeu* 
dis,  ei  super  baculo  eiiam  pastorali  a  pr^rposlio  Ipto 


879 


COF.LESTINI  III  PAP^ 


iSO 


Saiicii  Prospcri  in  Sabbato  Bancto  tcnenilo,  et  ofli-  A  tres  bubulcas  pratl,  In  Fontanili  quatiior  bubolcu 


ciis  etiam  quae  pro  tertia  parte  exsequi  consueve- 
runt,  grafem  ipsis  injuriam  prxsunipserniit  in  ma- 
gnuin  pra^udicium  juris  eoruin  iurerre.  Quia  igitur 
ex  tain  diversis  asserlionibus  de  rei  nobis  seric 
conslare  net|uivii,  de  liUiiiiorum  utriusqiie  partis 
assensu  idem  vobis  duximus  negoiium  comroiiten- 
dum,  discreiioni  vesir;e  pcr  apos^olica  scripta  maii- 
daules  qualcuus»  partibiis  ad  vestrain  praRseiitinm 
convoc.ilis,  audiatis  binc  inde  proposita,  ct  eidem 
negolio,  nullius  coutradictione  vel  appcllatione 
obstaiiie,  fiiiem  debiinm  impoiialis.  Si  qiios  vero 
manus  violenias  in  clericos  constiterit  tcincre  inje- 
cisse,  tandiu  sicut  excommunicatos  denuntietis  ab 
omiiibus  arctius  eviiandos,  donec  passis  iiijuriain 


terrai,  in  via  de  Porotbeso  unam  peiiani  terne ,  ia 
Carzeio  duas  biibulcas  prati,  in  Saboiie  in  Braida 
de  Nocelo  vigiuli  duas  bubulcas,  in  Piniiiipbiuoi 
quatuor,  ibi  propeunani,  ad  meridiem  liaiiii  io 
diiabus  peliis  ircs  bubulcas,  in  Riiiico  Joannis  pre> 
sbyteri  septem  bubulcas,  et  nioleudinutn  in  eodeiu 
loco;  in  Cloza  iinam  bubulcam,  ibiprope  Linariiim 
jiixta  viam  Ursimadii  duas  petias,  juxia  viain  dcBo* 
nizolis  duas  pctias,  Juxta  quercetum  M.ilai|ui«ti 
unam  petiaiu,  lu  Liiiario  presbyleri  Angi>Ji  octobu- 
l)ulras,ei  in  eodein  loco  vadum  inolendiui,  ibi  pro|ke 
duas  pelias,  iii  ripa  Biiccadossi  uuaiii  peiiaiii,  tupra 
Tiain  de  Fcligaria  unain,  in  clausura  doiiiinicatasex 
bubulcas,  ibi  propc  peiiiiiiculani  uiiaui,   ni«diciA< 


congruesatisraciaut.etcumlitteris  testrtsads:dcui  B  icm  molendiui  de  Panario,  ei  duas  parles  spaldi, 


veniant  aposioliouui  abeolvendi. 

Tcstes  autein  quos  utraqtie  pars  ad  suam  assertio- 
nem  nominaverit,  si  timore  vel  gratia  se  subiraxe- 
rint  60S  appeliaiioue  renioia  per  censuiani  ecclesia- 
siicain  coinpellalis,  ut  testiinoiiiuin  perbil>oant  ve- 
riiali. 

Datum  ll^oinsc,  apud  S.  Petrum,  iv  Idus  Junii, 
poiiiificatus  vero  nostri  anno  primo. 

XIII. 

Ecele$ias  S.  Sighmttmli  protictionm  tuaipil,  bona» 
tfue  ae  poneaionet  coufirmat, 

(Uoinie,  ap.  S.  Peirum,  Jun.  13.; 

TiRABoscDi,  Memor.  Moden,^  IV,  p.  5.] 

CoELESTiNUS  c|)'scopus,  scrvus  scrvornm  Uei,  di 


iii  ripis  Tresnariae  unain  peliain,  in  Braida  vi^edo- 
minoruin  unaui  bubulcain,  ibi  prope  uiiaiii  peiiaiu, 
juxia  Caniercllos  viueam  ,  in  Lauimis  unani  bubul- 
cain  pratl,  in  via  de  Dosis  unam  bubulcam,  in  Fe- 
legaria  campum,  qui  dicitur  SancU  DJniatii,  et 
niansum  Januulini  dalum  per  Araldum  ei  nxoiem, 
quod  esi  decrm  ct  scpleiii  bubulcarum  :  declui.im 
|»ia!lerca  oiiiniuiu  doiuinicatorum  oclo  procerum , 
vidHicel  Guidunis  ciAttonis,  in  ^^abUnu  etin  Bunca- 
dellis  qiix  coliigilur  per  cervum  a  fossalo  Martano- 
ruui  sicul  vadii  via  usqiie  ad  puteuin  de  Curda  coii- 
lia  Tresiiariam  et  deciinam  tolius  doiui-iicatus  Wil- 
lelini  de  Bomissima  el  flliorun  <;Orra<liiii,  ei  paiieiu 
dccimae  Micbaelis  de  Bona  in  Gavaceto;  dcima< 


lecio  fllio  Albcrto  presbyiero  ecclesi;c  S.incti  Si-  ^  ^iioque  ^iuas  ecclesia  lua  qu.idragiiita  ii 


tis  iiicon- 


gisuiiindi  dc  Sabloiio ,  ejiisque  succcssoribus  raiio- 
Dice  subsiilueiidis,  lU  perpeiuum. 

Pias  postulalio  ^/uluutails  cflrectu  dobel  prose- 
queute  compleri,  ut  et  devotiouis  sincerit.is  lauda- 
bililer  euitescat,  et  ulilitas  po9tul.ita  vires  iiidubi- 
lauter  assuma».  Eapropter,  dilecte  in  Douiino  fili, 
tuis  justis  poslulationibus  clcnienter  aiinuimus,  et 
praeli^tani  ecclesiam  Saucti  Sigisiuundi  de  Sablono, 
cui»  auctore  Deo,  prxcsse  dignosceris ,  ad  exeui- 
plar  felicis  /^cordai^onis  Alexandri  et  Lucii  prscde- 
cessoruin  noslron  m  Romaiiorum  pontificum,  sur 
beati  Petri  et  nostra  proicctione  sjscipiinus,  et 
prxsentisscripti  privilegiocoinmunitnus,  siatieiites 


cussc  posscdil,  ct  iiiipraesentiaruui  possidet.  Liber- 
lates  et  inimuiiitates  eidem  eccl»»sia?  rationabililer 
indiilias  ct  hacienus  observaias,  ipsi  ecclesix  auc.o* 
ritate  npostolic^  iiibilomiin  f:  confiriuanius.  Quh 
vcro  deriiiiui  uiinislris  ecclesiaruTi  lam  veteriqiiam 
nova  lege  noscuntur  esse  coucessa?,  siib  iiilermiria. 
tioiie  auailieiiiatis  probibemus,  ul  nulliis  iaicus  de- 
ciuias  a  vobis  exigere  vcl  extorquere  pntsumal. 
Piailerea  decimani,  sicul  vadil  via  a  rastcllo  ad  rru- 
cem  Araldellorum,  ct  lude  per  Cliizam  ct  Cumiinio- 

lam  usqiie  in  et  via  a  castcllo  ad  rrucem  Pe- 

deti  uaque  iu  finem  Frascarilii.e.  ceptis  leiiuia  Spiiii 
deAraldellis  singiiliset  Petroiolis,  decim.im  a  claii- 


u(  quasciiiiqiie  possessiones,  quxcuiiqiie  bona  ca-  ^  snra  Bainerii   .Malar.icli ,  sicul  via  vadit   usque  aJ 

Yalescellam  de  Araldellis  usque  iu  Trrsnaiiani,  cx- 
cepiis  temills  de  inaiiso  Gisonl,  ei  Signli,  ct  Siaii 
teis,  deciinaiu    feudi  Bninithi  ei  ri.ioruiii  Ginmb; 
decimam  illius  lerrx  quani  dedit  ecilebi.-c  AralJu» 
et  domina  Caecilia,   decimaiu  vinearum  Pe.rocii.i 

'^oinaB Joannis  Slai.tis  et  Jujnnis  Madelgisii; 

decini:'iri  iliaru.ii  terrarum  quae  danlur  ecclesi*. 
bulMiIcani  lerra»  quaui  dalit  Hicliardus,  ei  iinani  Fe- 
legari.e,  el  unam  quaiu  eirii  magisicr  Albertiis  a 
Foliata  juxia  Huncum  Joannis  prestbyteri,  et  uioien* 
dinuni  juxla  Querzelnui  Vuiai|ni>ti.  iNov;is  etiam  et 
indebiiiis  exaciioues  ab  airliie,  isropis,  episcopis, 
arcbidiacoiiis,  aliisr|iieccclesiasticis  Siccuiaribus«|ue 
pcrsonis  vobis  piobibeuius  iin{»oui. 


deiu  ecclfsia  iiiipra^seiitiariimjusie  ct  canonice  pos- 
sidct,  aut  in  rulurum  concessione  pontificum ,  lar- 
gitione  rcgum  vel  piincipum,  oblatione  fidelium, 
seu  aliis  jiistis  niodis,  pra^stante  Domino ,  poterit 
adipisci,  firnia  tibi  et  illibata  tuisque  successoribiis 
oniiiino  permaneanl.  1n  quibiis  bxc  propriis  duximus 
exprinicnda  vocalHilis  : 

Locam  ipsum  in  qua  pr(Trata  ecclesia  sila  est  cuni 
pertinentiis  suis  ct  terminis  ;  qui  teriiiini  pcr  lios 
fmes  dislinguuntur  :  A  strata  usque  ad  vineam  do- 
minorum  de  Saviola,  cl  a  viiiea  filiornm  Madel^i- 
fiilii  usque  in  fundum  fossati  Castelli.  In  Guavaseio 
mansum  unum  supra  Carrubium  quatuor  biibulcas 
terra:,  in  ripa  Rami  dua^  bubulcas,  sub  Gavagcto 


S^t  EPISTOL/E.  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  i  I9L  88t 

IK-Cff.iinus  er^Ot  ut  uuniomniiio  lioiiiiniim  liccat  A  de  Insula  Piscari.-e.quas  Gasa  nurea  voeator,  eJiHqiio 


|ir»la(am  ecclesiam  lemere  periiirbare,  aul  ejus  pos- 
•essioiies  nuferre ,  vel  ablatas  reiiiiere,  iiiinuere, 
•eii  quiiiu^libet  vexatioiiibus  fatigare;  sed  omnia  iii- 
legra  conservenlur  eoruro,pro  quonim  giiberiiatione 
•c  susteiitatione  concessa  sunt,  usibus  omnimodis 
profutura,salva  sedisapostolicseaucioritati*,  et  j-.oe* 
cesanl  episcopi  canoi|ira  juslilia.  Si  qua  igimr  in 
futaruin  ecclesiastica  saecularisve  per»ona  banc  no* 
•irse  consiiiuiionis  paginam  sciens  contra  eam  te- 
inere  veuire  tentaverii,  secunUo  leriiove  cominonitay 
Disi  reatumsuum  congiua  satisfaclloiie  correxciit» 
potesiaiis  boiiorisque  sui  dignitaie  careat,  reamque 
•e  divino  judicio  existere  de  perpeirata  iniquiiale 
cognoscat ,  ct  a  sacratissimo  corfiore  ac  sanguine 


frairibus  tam  pra*seniibiis  quam  futuris  rcguiareiii 
vitam  professis,  in  perpetuum. 

Religiosis  votis  anuuere.et  ea  operis  exblbitione 
complere  oflicium  nos  iuviiat  suscepti  regiminis, 
et  ordo  videtur  exigrre  ralionis.  Eapropter»  di- 
lecii  in  Domino  filii,  vestris  juslis  posiulalionibus 
cleiiienier  annuimus,  et  pr.xfatum  monasterium 
ubi  corpus  B.  Clementis  papnc  et  marl.  requlescil, 
quod  solius  B.  Peiri  juris  exisiit,  in  quo  divino 
estis  obsequio  maiicipati,  ad  exemplar  prxdecesso- 
luinnostrorum  Romanorum  pontillcum  fel.  mem.  Lco« 
nis.  Galisti,  Adriani,  ac  Alexandri  sub  B.  Petri  eC 
iiostra  proleciione  suscipimus  et  prdpsentis  Kcripii 
privilegio  communiiuus,  ut  soli  Romanae  Ecclesiae 


Dei  et  Domini  Rederopioris  nostri  Jesu  Glirisii  aliena  6  siibditum  ab  oinnium  ecclesiarum,  sed  personanicn 


liat,  aique  in  exiremo  examine  districtae  ultioni 
•ubjaceat.  Gunclis  auiem  eidem  loco  siia  jura  ser- 
▼•Miibus  sil  pax  Domini  nostri  Jesu  Gbristi,  quatc* 
nnset  bic  fnictum  bonx  actionis  percipiant,  et  apiid 
districtum  judicem  prxmia  siernx  pacis  invcniant. 
Amen,  amen,  amen. 

Ego  Coelei»tinus,  caibolicae  Ecclcsiae  episcopus. 

Ego  Alb....,  Albanen^is  episcopus. 

Ego  Joannes,  Praeuesiinus  episcopus. 

Ego  Pandulpbus,  basilicae  XII  Apostolorum  pre- 
•liyier  cardinalis. 

EguPetrus»  litulo  SaDCt»  Gaeciliae  presbytcr  car** 
diiiaiis.     y 

Egp  Jordanus ,  presbyter  car Jinalis  Sancts  Pu* 
dentiaiiae  titulo  Pastoris. 

EgoJoannes,  titulo  Sanctl  Glemenlis  cardinalis 
ci  Tuscaneiisis  episcopus. 

Ego  Rufinus,  tliulo  SanctaD  Praxedis  cardinalis 
Ariniinensis  episcopus. 

Ego  Graiianus,  Sanclorum  Gosmae  et  Daniiani 
diaconus  cardinalis. 

£go  Gerardus,  Saucti  Adriani  diacoous  cardl- 
italis. 

Ego  Soffredus,  Saocts  Mariae  io  Tia  Lala  diaconus 
cardinalis. 

Ego  Gregoriua,  SaoctaeMariae  iu  Porticu  diaconus 
CDrdiualis. 

Ego  Beraardus,  Sanctae  Mari«  Novae  diaconus 
cardinalis. 

Ego  Gregorius,  Sancl;e  Mariae  iii  Aquiro  diaronus 
cardinalis. 

Daium  Romae,  npud  Sancium  Pelrum,pernianum 
JEgidii,  Sancti  Nicolai  in  Garcere  Tulliano  diaconi 
CDrdinalis,  Idibiis  Junii ,  iiidiciione  viii,  Incarna- 
lionis  Doininicap  anuo  Ii9i, pontiflcaius  verodomni 
Ccelestini  papae  III  anno  prinio. 

XIV. 

Mionaterium  S.  Pelri  PiuarienH  tnendum  %u%cipit 
eju$qu€  bona  ac  privilegia  confirmai, 

(honiae,  ap.  S.  Peiruni ,  Juii.  i?.} 

[Anecdola  Vghelliana,  p.  411.] 

GccLiSTiiius  episcopiis,  servus  servorum  Dei,  di- 

kctis  filiis  JoECLi  abbati  mooasterii  S.  Cleinenii;» 


jngo  lil)erum  babeatur.  In  priinis  siquidein  sta- 
tuentps  ul  ordo  inonaslicus,  qui  secundum  Deum, 
ei  B.  Bencdicii  Regularo  in  eodem  monasierio  in« 
stitutus  essedignosciiur  perpetuis  ibidem  tempuri- 
Lus  inviolabiliier  observetur.  Mansuro  igitur  in 
perpftuum  decrelo  staluimus,  ut  quascunque  pos- 
sessiones,  qu:pcunqiie  bona  idem  inonasteriuni  iu 
Itrxtemi  legilime  possidet ,  flrma  vobis  vestrisque 
successoribus,  et  illibaia  permaneant.  In  quibus 
baec  propriis  duximus  exprimenda  vocabulis: 

In  coroitatu  Pinnensi  casirum  Insulae  •  Gaslellio- 
nem,  Vinulam,  PcKuluin,  Roccain  de  Soti,  Gorva- 
rium,  Petraniquam,  Bertoritum,  Alannae  Farum,  Ca- 
sale  Planum,  Goliedunum  cnm  omnibus  ecclesiis  el 

C  perilneniiissuis,  castrumqiiod  vocaiurGasaleS.De« 
•iderii  cuin  ecclesiis  sancti  Peiri  de  Panepenna, 
S.  Martiiii  de  Muscufo  et  S.  Jusiae  de  Tagiiann,  In 
civitate  S.  Angetl,  cellam  S.  Glemeniis,  casiellum 
S.  Mori  cum  portu,  et  suis  perlineniiisy  ecclesiacn 
S.  Girici  de  Monie  Silvano,  ecclesiam  S.  Sjlvatoris 
juxta  fluroen  de  Nora  cum  ipso  ponu  ei  penineniiif 
suis,^cc1^i^m  S.  Gervasif  cum  perUneniiis  suis, 
priores  qui^cognomine  |Uciintur  Palummani  cum 
familiis  et  periiin^itiis  suis,  ecclesias  sancii  Rusticl 
de  Saliano,  S.  Angeli  in  Monie  Apriano,  S.  Flavia- 
ni,  S.  Mimae  ad  Gap.,  S.  Maria;  de  Golle  cuin  ca- 
pella  de  Rocca  ei  omnibus  periineniiis  suis,  eccle- 
siam  S.  Nicolai  ad   Gornisaio  cum  pertineuiiis  suis. 

D  lu  comitatu  Tbeatiiio  fiononisatuiu  cum  om- 
nibus  ecclesiis  et  pertinfntiis  suis ,  ecclesiam 
S.  Mariae  de  Pesula ,  eccletiam  S.  Aiigeli  de 
Gasula,  ecclesiam  S>  Gesidii,  monasterium  S.  Tri- 
Ditaiis  de  Lapidaria  cum  pertinenUis  sui^.  Iii  Gara- 
mauico  ecclesiam  S.  Grucis,  ecclesiaui  S.  Nicolal 
cum  cellis  et  alils  pertinenliis  suis ,  ecclesias  S. 
MarUni  ad  Guttaro»  S.  Joannis  in  Scaviari ,  S.  Sil- 
vesiri  de  Oligetocnni  perUneniiis  suis.  In  comitatu 
Apruiino,  castrum  Guardtx  ,  castclluin  Veiulum, 
moiiacbiscuui ,  caslrum  S.  Geurgii  cum  omnibus 
ecclesiis  et  pertinentiis  suis.  I;i  nurcbia  ,  castruin 
Lori,  casinim  Galdarole,  castrum  Vestimani,  roon- 
tcm  Obtetaoum,  Rotelluni ,  Bricciam ,  S.  Vincen- 
tiuni,  S.  Aiigelum  ad  Favaraui  coni  aliis  ecclesiis  et 


8S5  CCELESTINI  lU  PAPiC  8SI 

perC:oeniiis  suis.  In  comiutu  Yalven.  casale  qiioJ  A  jura   senrauiibus,  sit  pax  Domini  nostri  Jesu  Cbrt* 


dicilur  S.  Trinitalis  cum  cellis  et  pertiueniiis  suis, 
lu  civitate  Sulinone  oratorium,  domum  et  palalinm 
q.  Simeonis,  casas,  casalia,  et  omnes  possessiones, 
Juira  vel  extra  ipsain  civiialem  vestro  mona  terio 
aitribuias,eccleAiim  ri.mcti  Mauri  deAmiterno  cum 
pertineniiis  snis,  moniem  de  Tarino  cum  rupibus 
et  silvis  eorum»  cellam  S.  Clemcntis  in  Lisina  cum 
peniiientns  siiis.  Coiicedimus  etiam  vobis  veslrisque 
succcssorii»us,  oninem  decimationem  pnediciaruro 
liierarnm  ecclesius  vesirae»  et  pariem  oblaiionuro 
qux  pro  mortuis  olTeruntur. 

Interdiunius  insuper  ut  in  supradictis  locisnulliis 
episcopus  audeat  synodum  celebrnre ,  vel  aliqua 


sti,  qualenus  et  bic  fructum  bonje  actionls  per- 
cipiani,  et  anud  districlum  judicem  praemia  cter- 
u»  pacis  invenianl.  Amen,  amen. 

Ego  CoBlesiiniis,  caibolic»  Ecclesix  episc. 

Ego  Albinus,  Albanen.  episc. 

Ego  Octavianus»  Ostien.  et  Velletrcn.  episc. 

Egu  Joannes ,  Praenestin.  episc. 

Ego  Pandulfus»  basilics  XII  Apostolomni  presb. 

card. 

Ego  Petrus,  presb.  card.  tit.  S.  Caecilix. 

Ego  Petrus,  presb.  card.  S.  Peiri   ad    Vincuta 
tit.  Eudoxix. 

Ego  Jord.  I  S.  Pudentiame  tit.  Pastoris  presb. 


jura  episcopalia  exercere,  nisi  a  te  vel  a  succcs-      ^^^.j 

«oribus  luU  vocilus  fueril.  Chrisma  vcro.  oleuin  B     ^^  ^^^^^^^^  ^^^  ^    Clemeiuis  card.   TuKa». 

sanctum,  consecratioiies  altarinrn  seu  basilicarum, 

ordinaiiones  monacborum  seu  clericorum  veslro- 

rum,  qui  ad  s.icros  ordines  fuerint  promovendi,  a 

quccunque  malueriiis  suscipiatis  episcopo.  Sepul- 

iuram  quoque  ipsius  loci  lil>eram  esse  decernimust 

ut  eoriiin  devoiioni,  et  eitreiix  voluntati ,  qul  se 

lllic  sopeliri  dellbcraverint,  nisi  forte  excommuni- 

cati  vel  interdicii  sint,  nullus  obsistau  Qiia^unque 

prxierea  in  futurum  concessione  pontificum ,  libe- 

ralitalc  principuin,  Oi.i.i;ione  fidelium.vel  aliis  ju- 

siis  modispLieriils  adipisci,  finna  vobis  vestrisque 

successoribus  et  iUibata  permaneant.  Obeunlc  vero 

ie,  nunc  eJHsdem  loci  al)  latc  vel  tuorum  quolibet 

successorum,  nullus  In  qualibet  subreptionis  astu- 

iia,  seu  vlolentia  praeponere,  nisi  quem  fratres  com* 

muni  cor.sensu,  vel  fratrum  pars  consilii   sanioris 

sccuml-im  Dei   timorem,  ei  B.  Benedicti  Regulam 

duxerint  eligeiidum,electus  a  Roinano  ponlificc  ci  n- 

secretur.  Paci  quoque  et  ran< /lillitati  vestrae  pa- 

terna  in  posierum  solliriiudine   providere  volenles 

aticioriiaie  aposlolica  probibeinus,  ne  quis   infra 

ambiium  domornm  vestrarum  furtum  conimillere, 

fignem  apponere ,  bominem  capere ,  aut  interficere 

audeat,  seu  vobis,  vel  rebus  vestris,  aut  iis,  qui  ad 

Tos  confugerint,\iolen!ia.r:  aliqoam  lemeritate  qua- 

libel  irrogare. 

Deceriiimus  ergo ,   ut  nulli  omnino  bominum  li- 
ceat  pnefatum   monasterium    temere    perlurbarc, 


episc. 

Ego  Joaunes  Felix,  tit.  S.  Susannae  presbji. 
cardin. 

Ego  Roman.,  presb.  card.  tlL  S.  Anastas. 

Ego  Guido,  presb.  card.  S.  Ilarije  trans  Tiberint 
tit.  Calisti. 

Ego  Joannes,  til.  S.  Siepbani  in  Caelio  monte 
presbyl.  card. 

Ego  Cintbius,  tit.  S.  Laurentii  in  Lur.ina  presb. 
canl. 

Ego  Graiian. ,  SS.  Cosinx  et  Damian  diac.  carJ, 

Ego  Berardi,  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Goffredus,  S.  Marix  iu  Yia  Lata  diacoo. 
G  card. 

Ego  Gregor.,  S.  Mari»  in  Porticu  diac.  card 

Ego  Joaniies,  S.  Tbeoiiort  diac.  card. 

Ego  Bernardus,  S.  Mariae  Novae.diac.  card. 

Ego  Gregorius,  Sanctae  Mari«  in  Aquiro  diac. 
tard. 

Ego  Gre^orius,  S.  Georgii  ad  Velum  aurettui 
diac.  card. 

Ego  Lotarius,  SS.  Sergii  et  Baccbi   diacon.  card. 

EgoNicoIaus,  S.Mariae  in  Cosmedin  diacou.  card. 

Ego  Gregorius,  S.  Angeli  diac.  card. 

Dai.  Roinae,  apud  S.  Petrum,  per  manum  ^giiiii 
S.  Nicolai  in  Carcere  Tulliaiio  diac.  card.,  Id.  Junii, 
indict.  IX,  anno   Incarnat.  Dominicae  1191,  poutif. 


vel  ejiis  possessiones  auferre ,  ablalas  retinerc  ,  d  ^'^^^  ^'  ^®^^'*'*"»  P^P*  ^®^*"  ^""^^  P"'"**- 


minuere,  seu  quibuslibct  vexalionibus  fatigare,  scd 
omnia  iniegra  conservenlur  eorum,  pro  quorum 
gulernalione,  ac  susientatione  concessa  sunt  usibus 
omuimodis  profutura.  Si  qua  igitur  in  futurum  ec- 
Cie>iastica,  saecularisve  persona  hanc  iioslrae  cori- 
ilitutionis  paginam  sc.ens,  contra  eam  teme-e  ve- 
nire  lenlaverii,  secundo  lertiove  comii:onila  nisi 
reatiim  suum  digna  satisfactione  correxerit,  pote- 
smtis,  honorisqiie  sui  careai  digniiale ,  reamque 
sc  divinu  juilicio  existere  de  perpetrata  iiiiquiiate 
cognoscat,  et  a  sacratissimo  corpore  ac  sangiiine 
Dfi  et  Domiiii  Redeiiiploris  nosiri  Jesu  Clirigii 
ilitna  n-ji,  aique  in  cxtremo  examine  dislriclx 
ultioni  subjaceai.  Cunctis  aotem   eidem  loco  sua 


XV. 

Priori  tl  convenlui  Canluarienti  privilegia  varia 

concedH, 

(Roinae,  ap.  S.  Petruin,  Jnn.  20) 

[WiLKiffS,  ConcU,^  i,  49i.] 

CccLfiSTiNes  episcopus,  servus  servontm  Dei,  di- 
lectis  filiis,  priori  et  conventui  Cantiiar.,  saluteniei 
apostolicam  benedictionem. 

Sicut  nobis  iiiiminet  ex  oflicio  profectui  religionis 
iniendere,  ila  niuilominiis  ex  eodem  oflicio ,  cogi- 
mnr  his,  quj^  statuta  rcgularis  onlinis  impedire 
viiientur,  sindio  pasloralis  soHicitudinis  oi>viar3. 
Eapropi«»r,  dilecii  in  domino  filii,  dignilaiem  ec- 
clcsiae  ves^rae  sludiosius  aitendcntes,  ei  icpuianU^ 


«as 


EFISTOLC  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1101. 


886 


fiiiligiiuni,  u(,  ciiin  siiis  vinculo  munasiicae  prol\i&-  A     Ciini  a  iioiiis  peiiuir  <|iiod  justum  esl  el  honesluiii 


siouis  astricii,  debealis  alibi  quam  in  vestro  cnpi- 
iulo,  si  quando  exccditis,  conveniri ,  praeseiitihus 
Tobi:i  litierls  indulgcmus,  ne  quis  fralruin  veslro- 
ruin,  si  quando  delinquit,  ab  arcbiepiscopo  veslro 
cogi  possii,  ut  Gxtra  capitulum  vestrum  judicio  si- 
siat,  super  bis  maxime  qui  conllngunt  beati  Bene- 
dicti  Rcgiilam  et  vestri  ordinis  disciplinain  ;  sed 
Tos  omnes  ab  eodein  arcbiepiscopo  regularitcr  et 
lionesie  iractari  slntuiinus,  prout  aniiqua  et  raiio- 
nabilis  ecclei»iae  vestrx  consuetudo  requirit.  llluJ 
etiam  arclius  interdicimus,  ne  praedictus  archiepi- 
scopus,  aut  alia  quxlibet  ccclcslastica  saecularisve 
persona  a  vobisvelabaliquovestrum  juramenluiii  ex- 
torqueai,  aut  vobis  impedimentuni  aliquod  praestei, 
qiioininus  aliqiios  de  vesiris  pro  ncgotiis  ecclesiae  ^ 
\cslra:  possitis  ad  apo^tolicain  sedem  libere  desti- 
iiare.  SeJ  quoties  necessitus  vel  utiliias  postula* 
verit  niitiendo  unum  vel  plures  de  fratribus  vestris 
ad  Ronianani  Ecclcsiam,  liberam  vobis  conccdiinus 
facultatem.  Indulgemus  etiam  vobis  ui  secunduin 
Deum  ad  profectum  capituli  libere  possiiis  rebus 
vesiris  et  quiele  disponere,  et  sigillum  vestruin  sine 
lontradiciione  cujuslibet  retinere  ;  nec  idein  arcbi- 
ei>i»copus  vel  alia  quaevis  persona^  dispositioiii  vcl 
adiriiiistralioni  possessionum  aut  aliarum  rerum 
veslrarum  contra  privilegia,  quae  vobis  apostolica 
sedes  induUit,  et  contra  ecclesiae  vestrae  consactu- 
dinem  se  aiideat  immiscere. 

Proliibemus  insnper  ne  quis  vestrum,  non  requi-  p 
ftita  piioris  cl  coiiventus  liceniia,  septa  ipsius  eo- 
clesiaeexire  prxsun.at ;  sed  qiioties  arcbiepisc^ipus 
•bsens  fuciii,  priori  el  conventui,  Juxta  ipsius  ec* 
clesi^  consuetudrnein  fratribiis  exeundi  licentiam» 
cnm  necessiias  iinaiiiiet»  vel  cum  propier  negotia 
vesira  laborare  ipsos  oporiet,  sit  iibcrom  indulgere. 
Ad  lioc  nihiloininus  per  bujus  scripli  paginam  in- 
terdicimus,  ne  arcbiepiscopus  priorem  veslrum, 
cum  iustiiutus  fuerit,  contra  statuta  Laieranensis 
concilii  et  coiisueiudinem  ecclesiae  vestrae  a  prio- 
raius  adininisiralione,  sine  manifesta  et  rnliona-* 
bili  causa  reiuoviiat,  vel  ab  ollicii  eisecutione  sus- 
pendai. 

Nulli  ergo  oinnino  bomiuum  liccat  banc  paginam 


et  vigor  :uquitalis  ci  onlo  exigit  rationis  ut  id  per 
solliciludinein  oOicii  iiostri  ad  debitum  perducaiur 
effecluin.  Eapropter,  dilecti  in  Douiino  filii  •  vestrit 
justis  poslulalionibus  gralo  concurrentes  assensu, 
jus  parocliiale  quod  ecclesia  vesira  Sanctae  Marga- 
fiix  per  qiiadragiiaa  aiinos  tenuil  inconcusse,  do- 
nationes  qiioqiie  seu  concessiones  quas  pairoiii  vel 
alii  fideles  juste  fecerunt,  decimas  eliam  et  alia 
jura  ecclesi<e  vestrae  vobis  competentia,  slcut  ea 
universa  a  qiiadraginta  annis  canonice  et  sine  cod<* 
irovcrsia  possitleiis,  veslrae  devotioni  auctoritata 
apostolica  confirniamiis,  ei  praescntis  scripti  pa- 
irocinio  coinmuuiinus.  Nulli  ergo,  etc.  Si  quis  au* 
tein ,  etc. 

Daiuin  Romap,  apud  Saneium  Petruin,  iLaL  Jalii, 
poniifiuatos  nostri  aniio  priuio. 

XVII. 

Monasierium  5.  Anaitasn  apud  Aquai  Salvias  tuen^ 
dum  iuseipit  ei  ejns  jwstestiones  ac  bona  confiT- 
mat, 

(Roniae,  ap.  S.  Petrum,  Jnl.  6.) 
[ItATTi,  Storia  di  Cenzano ,  p.  96.] 

XVlll. 

Ad  rapiiulum  Narbonente.  —  Confirmat  translaliih' 
nem  Berengarii  episeopi  Iterdensis  ad  metropolim 
Nurbonenum, 

(Romae,  ap.  S.  Pctrum,  Jul.  22.) 

[IIans!,  Concil.,  XXI,  614.] 

Qklestikos  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  capitulo  Narbonensi,  salutem  et  aposto* 
licam  l>eneiliclionein. 

Quod  cpiscoporum  mutaiiones  utililatis  vel  ne- 
cessitaiis  causapossini  aucloritate  apostolica  licila 
fieri,  lani  cannnum  statuta  qiiain  antiqiia  sanctoruiii 
Pairu;n  exoinpla  manifestius  proiesianiur.  Etenlni 
beatus  Petrus,  niagister  nosier  ei  princcps,  de  Aii- 
liocbia  Roinain  translaius  esi,  ut  ibi  magis  profi» 
cerei.  Eusebius  quoqueAlexandriam,  Felix  Epliesum 
pro  cadem  causa  fuit  bujus  almae  sedis  auctoriiata 
iranslaius.  Hac  itaque  raiione  consideraiioiiis  et 
aliarum  plurium  mutationis  exemplis  inducii,  ni- 
niirum  respicienles  ad  utililatem  Narbonensis  Ec- 
clesix  et  necessitaiein  iemporis,  quo  in    veslri& 


Kiostrx  coiisliluiioiiis  iiifringere,  vel  ei  ausu  tcine-  d  parlibus  liaeresum  et  seciarum  studia  diversa  guep« 


rario  coiilraire.  Si  quis  autem  boc  aitentaro  prae- 
Bumpserit,  indignationem  oninipotentis  bei  ei 
beatoruin  Pelri  et  Pauli  aposloloruni  ejus  sc  nove« 
rit  incursurum. 

Datuin    Roinae ,  apud  S.  Petruin ,  xii  Kulendas 
Julii,  pontincalus  nostri  aiino  priino. 

XVI. 

Priori  et  fralribus  Camaldulensibus  jus  parochiale 
ecclesice  S,  Margaritas  asserit, 

(RoinXy  ap.  S.  Petruin,  Juu.  i.) 

[MiTTAaELLi  AnnaL  CamaiduL^  App.«  p.  183.) 

CocLCSTiNus,  episcopus,  servus  servorum   Dci , 

dileclis  filiis  priori  et  frairibus  Camaldulensibus. 

salutem  et  aposlolicam  benediciionem. 


rarumquc  conflicius  solito  aniplius  invaluisse  di- 
cuiiiur,  iiispecta  etiam  idoneitate  personae,  inquam, 
laudabiliter  convenistis,  licet  ab  initio  conlradiclo- 
res  aliqui  obstitissent,  de  conimuni  tampn  frairuiii 
consilio  electionem  quam  de  Tenerabili^fraire  ito<* 
siro  Berengarlo  epiacopo  Ilerdensi  lecistis  ratain 
habemus,  et»  aucioritate  aposiolica  conflrmantes« 
ipsum  Tobis  concedimus  in  pastorem.  Mandatnut 
iiaque  vobis  atque  praecipiinus  quatenus  deinceps 
ei  debitum  honorem  et  obedicntiain  lanquam  spiri* 
tuali  Patri  vestro  appellatione  remoia  tain  bilariier 
quam  bumiliter  impendaiis,  et  iia  erga  eum  voi 
exbibere  curetis,  ut  et  ipse,  sicut  pater  solliciius, 
de  rogiuiine  vestro  debeat  coininendari,  ci  vos  laiH 


S.S7 


COELrSTIM  III  PAP.E 


888 


(|u:im  devotos  filios  de  obedieniia  citlem  cxliibiu  \  \illa  el  dislriclo;  ecclesiam  quam  sub  annuo  censfi 


digua  laiidum  prcptliralio  prosequnlur.  Creditnus 
•iquidem  cl  speramus  quod  qui  in  abhalia  ct  epi- 
scopatu  se  gessit  uiiiiter  el  boiiesie,  iii  arcbiepis' o- 
patUv  opitulnnie  Domino,  ea  poteril  operari  qu;eet 
iii  temporalibus  £fclesi:e  Yestrae  pronciem,  ei  in 
spiriiualibus  correctionem  atqtie  meliorationeni 
djvina  cooperanle  virtule  pr.xsiabunt. 

Datum  Roai.T,  apudsanctumPeirumy  xi  Kalendas 
Augusti,  pouiincatus  nosiri  anno  primo. 

XIX. 

dJjnasterii  S,  Cislem  proiectionem  luscipit^  posses- 
sionesque  ae  jura  confirtnat, 

(Romse,  ap,  S.  Petrum,  Jul.27.) 

[RciFFENBERG,  Monuments,  t.  Vlil,  p.  409.] 


oentum  solidorum  Cameracensis  monetae  ab  ecclcsia 
Sancti  Gaugerici  possidetis ;  in  villa  Chasnen ,  cur- 
tein  dominicatam,  cuin  terris,  pratis,  aquis.  silvis 
et  curtibus,  et  portione  decimae  ab  omni  dominio 
libera  et  ab  aliis  partibus  divisa;  in  villa,  qiix  di- 
citur  Harchies,  tres  fertones  ad  pondus  Flandria?, 
qiix  Alnensis  dchet  Ecclesia  pro  terra  Heluidis  (seu 
Helvidis);  in  Resbaco,  curtem  dominicatam  ei  tres 
paries  totius  allodii,  tam  in  terris  qnam  iu  silvis, 
in  aquis,  pratis  et  redditibus,  cam  districlo  ;  apud 
Runcherias,  sex  marcas  argenti,  ad  pondus  colonis, 
quas  debet  Cambcronensis  Ccclesia  sub  aunuo  ceiisu 
pro  ejusdem  loci  terris  et  altari,  curo  capella  de 
Herieri  ponte;  altore  de  Cella  cum  appcndiciis  suis 


CoELESTiMs  episcopus,  serrus    scrvorum  Dei,BHornut,  et  quaternione;  ecclesiam  de  Durno,  cum 


dileciis  filiis  abbati  monasterii  Sancli  Gisleui  ejus- 
q:ic  rraliibiis,  lam  prxsentibus  quam  fuiuris,  re- 
gularem  vilaiu  professis,  in  perpetuuiii. 

(juoiics  a  nobis  peiitur  quod  religioni  ei  hone* 
slali  convenire  digiioscilur,  aniii.o  nos  dccet  libetiti 
conoeJere  et  petentium  desideriis  congruum  suflTra- 
giuiii  impertiri.  E.iproplcr,  i^ilecti  iii  Doniiuo  filii, 
vesti  is  juslis  poslulationibus  cleuicnler  annuiiiius  et 
prxfatum  moiiaslcriuni  Saocti  Gisleni,  in  quo  divino 
estis  obsequio  manripati ,  ad  exemplar  praedeces- 
sorurn  nostroruin  felicis  recordationis  Alexandri  et 
Lucii,Romanorum  poniificuin,  sub  beati  Petri  et  no- 
strn  proteciione  suscipimus  et  praesentisscripti  pri- 
vilcglo  communimus,  in  primis  siquitlem  staluenies 
ut  ordo  monasiicus,  qui,  secundum  Deuni  et  beali 
lienedicti  Regulam,  in  eodein  monasterio  instilutus 
essc  dignoscitur,  perpeiuis  ibidem  temporibus  iii- 
vialaiiiliier  o!ser\elur.  Prseteiea  quascunque  pos- 
sessiones,  qu;ecunque  bona  ideni  monasterium  iiii- 
prsesenliarum  jusie  ei  canonice  postidcl  aut  in 
futurum  concessione  pontificum,  largitione  regum 
vel  priiicipum,  oblatione  fideliuin  scu  .iliis  justis 
iuodis,pnestanleDomino,poteriiadip'sci,firmavobis 
vesirisque  successoribus  ei  illibata  pcrmaneanl.  lu 
quibus  bxc  propriis  duximus  exponenda  vocabulis  : 
Locuin  ip.-um  in  quo  pnefatum  monasierium 
silum  est,  coin  omnibus  pertinentiis  suis;  villam 
Hornut  cuni  omnibus    periiiteniiis  suis;  in    vslla 


appendiciis  suis  Blilgiis,  Hercana,  Astices  et  SIo- 
gio;  ecclcsiain  de  Villari,  cum  appendicii»  suis 
Harminiaco  et  Bewcngiis  ;  ecclesiam  de  >Va:nia, 
ciim  suis  pertinentiis  Wamiolo  et  Resiniis;  Buse* 
cles  cum  appendiciis  suis ;  Altregium  cum  cap<?lla 
de  villa,  cum  omnibus  appendiciis  suis,  ab  o:ii:ii 
exaciione  liberum,  prseter  episcopi  obsonium ;  apu  I 
Imbrechies,  curtem  el  terras  dominicalas  cuai 
pralis  et  aquis,  duas  partes  communis  allodii,  .".b 
oroni  exactione  liberas;  altare  dc  Bossui,  a  pers-»- 
iiatu  et  ab  omni  exactione  libernm,  praeter  a:i- 
nuumscx  sGlidarum  redditum  proepiscopi  obso:iio; 
altare  de  Baldurno,  cuin  appendicio  suo  Villeroi}., 
ab  omni  exaciione  liberum,  prxter  annuum  iriu.ii 
solidorum  redditum  pro  episcopi  obscuiio;  ali.irc 
de  Eligenies  (Elignies)  el  de  Tiimaides;  capelljm 
de  Rauiegnies,  libcram  a  personatu  et  oinni  exa- 
ctione,  prjeter  episcopi  obsonium;  Abechias,  cu::i 
appenJiciis  suis  Belclii,  Molembnis,  Popiola,  Picr- 
wez  et  aliis  appe.ndiciis  suis;  altaria  quoque  a  bonx 
memorine  Nicoiao,  quoudaui  Caineracensi  cpiscopo, 
vobis  collala  et  ejusdem  privilegiis  confiniiata; 
llarcbies,  cum  appendiciis  suis  Grandi  ecclesia, 
Stambrusia  et  capella  de  Eqnicampo  ;  altare  Je 
Blatum ,  liberum  et  sine  persoiiatu ;  capellam  de 
Wierez,  liberam ,  prxler  sonegiuin  duoitecim  de- 
nariorum ;  altare  de  Thulin,  cum  appeiidicio  suo 
Hainin;  altare  de  Hunchignies;  ahare  de  Herselle; 


Slugia,  curtem  dominicatam  ei  carrucaiam  terra  ^  altare  de  Rascengien;  altare  de  Humbergher;  ai- 

tare  de  Gog  cum  terra  et  aliis  appcndiciis  suis; 
aliare  de  Louvignies  cuin  appendiciis  suis  Volziis 
et  capella  de  Sqnery;  capellam  Yelfagt,  et  cnpel- 
lam  de  Herieriponte,  liberas  ab  oinni  exaciione  et 
personaiu;  in  villa  Alemans,  curtem  dominicatain 
et  decimam  ipsius  curiis  et  terrx  ad  eanidem  cur- 
lem  pertinentis,  in  terris,  viiicis,  praiU  ei  siivis; 
curtem  et  terras  dominicaias  apud  Allre^ium  el 
parles  communis  allodii  in  terris,  aquis,  pralis, 
siivis  et  redditibus,  ab  omni  exactione  et  advoca- 
tionc  liheras;  villam  Bassecles  cum  omnibus  ap- 
pendiciis  suis  et  villicaiionem  ejusdcin  villo:  iu 
eieemosynaui  monasterio  vestro  concessam.  Pne- 
terea  qnidquid  terrx  sive  aqux  continctur  inier 


arabilis,  cnro  curtilibus  et  omni  decima  tam  ipsius 
tenxquam  omniuni  fcudorum  ejusdem  villae;  (?e- 
cimas  quns  babetis  de  terris  Sancii  Petri;  deci- 
mam  de  vinea  Hngonis;  villare,  quod  dicitur  llltr:i- 
montes  cum  appcndiciissuisnarminiaciim  el  Rewe- 
iiiis;  decimam  de  curle  et  de  terris  Sancti  Laiule- 
liiii;  in  Novelta,  terram  arnbilem  unius  carrucalx; 
(junrtam  partem  vilhe  Bltlgiis  cum  peninentiis 
suis,  et  districio;  viliani  Waherias  et  curtein  do- 
minicaiain,  ab  omni  advocatione  et  deciina  libe- 
rain;  in  villa.  qiix  dicitur  Wamin,  allodinm  Gon- 
teri  et  iCvidii,  (ilii  ojus,  de  Cing  tcrramque  llu- 
gotiis  dc  .^jisien  cuni  aliis  lerris,  curtilibus,  'oddi- 
libu»,  piatis  ei  silvis;  partcin   villx  Durni  cuiu 


m  EPISTOL.E  ET  PRIVILEGIA.  -  AN.  iiyi.  80O 

\Ya  iiiani  et  Haiineloii ,  ab  exi'<i  fontiuiii  siiorum  A  rexerit,  potesiaiis  lionorisque  sui  clignitate  careai, 


iisqiie'  ad  loca  ubi  in  llainatn  cadunt,  el  toiaiu 

|iisraiio»em    Rox,  et  (oia*ii  piscationein  a  Creniba- 

Salice  iisqiie  ad  vjllam  Sancii  Gisleni,  ex  alieri 

parie,  usqne  ad  Crenibiiin-Saliceui,  et  ex  aliera 

parte,  versns  Roam  usque  ad  locum  ubi  Roa,  a<i- 

Jiincia  llanneton,  cadit  in  llainam,  excepto  uno 

c*iriili  qnod  ad  nobilem   mnliorem  Beairiceni  de 

Bjussui  pertinerc    dignoscitur,  et  quidquid  jnris 

halieiis  de  vendiiione  lignorum  qiioe  snper  ipsain 

il  ia.v  rip.im,  qux  Ro;e  proxiina  esl,  de;Msii:i  rue- 

riiit,  quod  Wiliragium  nuncupalur,  vobis  nihilo- 

iiiiiitis  connrmamiH.  Sane  novalium  vcstrorum  , 

qiix   propriis  iiianibus  aut  snniptibus  culitis,  sive 

de  nutrimentis  animaiium  vestrorum  iinllus  a  vubis 

decimas  exigere  vel  exiorquere  praesunfat,  liceatque  ^  trans  Tlberim,  tituli  Calisii. 


reamque  se  divfno  judicio  existere  de  perpetraia 
iniqnitate  rognoscaf,  et  a  sacratissimo  corpore  ac 
aanguine  Dei  el  Domini  Uedemptoris  nosiri  Jesu 
Cbiisti,  etc.  Cuiictis  autemelc.,qnatenn8  et  \\\v  rru- 
ctuin  bon;e  aclionis  percipiant  ei  apud  disirictuiu 
judicein  prjpinia   a*lerii»  pacis  inveniant.   Aiiien. 

Ego  Coeleftiinns,  catholic»  Ecclei»i;e  episcopus. 

Ego  Pandtilphus,  presbyter  cardinalis  btsilic» 
XllApostoloruni. 

Ego  Joannes,  lituli  Sancti  Clementia,  cardinalis, 
Tusculanus  episcopus, 

Ego  Hoinanus,  tituli  Sanctae  Anastasix,  presbYier 
cardinalis. 

Ego  Guido,  presbyter  cardinalls  Sanctae  Mariie, 


vobis  clcricos  vel  laicos  e  s^eulo  fui^ientes  li^eros 
et  absoluios  ad  conversionein  recipere  et  eos,  .'\bs« 
q::e  coiitradiclione  aliqua,  retinere.  Probibeinus 
iiisupcr  ui  nulli  fralruin  vesiroruin,  posl  faclam  in 
loco  vesiro  professioneui ,  fas  sit ,  absqiie  abbatis 
sui  liceniia,  de  eodeiu  loco,  nlsi  arciioris  religionis 
obieiiiu,  discedere;  discedeniem  vero,  absqne  coin- 
innninm  iiilerarnin  cantione,  nullus  audeai  reii- 
ncre.  Cuin  autem  omnibus  geuerale  iiiierdictuiD 
terra:  (ucril,  liceat  voIjIs,  clausis  januis,  exclusis 
escommun  cails  et  inierdiclis,  non  pnlsaiis  cam« 
panis,  suppressa  voce  divina  ofiicia  celebrare.  Li- 
beriates   pr%ierca  et   iinmuniiaies  iiec   non  anii- 


Ego  Cintbius,  tiluli  Sancti  Laurentii  iu  Lucina, 
presbyter  cardinalis. 

Ego  Albiiius,  Albaiiensis  episcopui. 

Ego  Ociavianus,  Ostiensis  et  Velletrensis  epi- 
scopus. 

Ego  Joannes.  PraRnesiinus  episcopus. 

Ego  Petrus,  Poriuensii,  SancUe  Ruflux  epl* 
scopus. 

E{o  Gerardus,  Saiicti  Adriani  diaconus  car.li* 
nalis. 

Ego  Gregorius,  Sanctx  Mariae  in  Porticu  dia* 
conns  cardinalis. 

Ego  Joannes,  Sancti  Theodori  diaconus  cardi- 


quas  el  rationabiles  consueiudines,  ecclesiu:  vestrx  ^  ualis. 


concessas  et  bactenus  obscrvaias,  ratas  babemus 
et  eas  futuris  teinporibus  illihatas  manere  sanci- 
nius.  Inhibemiis  insuper  iie  quis  iii  vos  vel  ccclesias 
vestras,  sine  manifesia  et  raiionabili  caus.t,  ex- 
conimunicationis  vel  interdicii  seiitentiam  promul- 
gare  priesumat.  SepuUuram  quoque  ipsius  loci  li- 
berain  esse  decernimns,  utcornm  devoiioni  et  ex- 
trerox  volnnlati  qni  se  illic  sepcliri  deliberaverint, 
nisi  forie  excommunicati  vel  iiaerdicti  sint,  nullug 
obsiatat,  salva  tanicn  juslitia  illHrum  eccleslarum 
a  qnibus  mortuoriim  corpora  assumuniur.  Obcunte 
Tcro  le,  nunc  rjusdeni  loci  abbate,  vel  liiorum  quo- 
libel  successornm,  nnllus  ibi  qualibet  subrcptionis 
asiutia  seu  violeutia  prceponalur,  nisi  qucm  frctres 
communi  consensu  vel  fratrum  pars  consilii  sa-  D 
nioris,  secundum  Uei  timorem  et  beati  Benedicti 
Regnlam,  providerint  eligendum. 

Deceruimus  ergo,  ut  nnlli  omnino  liominum 
lieeai  pni^fatnm  monasierium  temcre  perturbare  ant 
ejus  possessionesauferre,  vcl  ablatas  retinere,  minue- 
re.seu  quibusliliet  vexalionibus  fatignre,  sed  omiiia 
integra  conserventur  eorum  pro  quorun>|gubernatione 
ac  sustentatione  concessa  sunt  uMbus  omnimodis 
profutura,  salva  aedis  aposloIic;e  anctoritaleeidioe- 
cesaui  episcopi  canonica  juslitia.  Si  qua  igilur  in 
rutunini  ecclesiastica  saeculaiisve  persona,  hanc 
nostr»  consiitntionis  paginam  sciens,  contra  eatii 
lemere  venire  tentaverit,  secundo  leriiove  comnio- 
iiila«  nisi  reatuin  suum  congrua  s.itisractiotie  car- 


Ego  Gregorius,  Sanciae  Mariae  in  Aquiro  diaco* 
nns  cardiiialis. 

Ego  Lotariiis,  Sanclorum  Sergii  et  Bacchi  dia- 
conus  cardinalis. 

Ego  Nicolauft,  Sanctx  Mariae  in  Cosinedin  dia« 
coiius  cardinaiis. 

Dalum  Rouix  apud  Sanctnm  Peiruni,  per  roanuin 
i£gidii,  Sancii  Mcolai  in  Carccre  Tulliaiio  diaconi 
cardinali^,  vi  Kalendas  Angusli,  iudiciione  iio.ia, 
Incarnationis  Dominicx  1191,  pontificatus  verj 
doroni  Coeleslini  lll  papxanno  pnmo. 

XX. 

ilonatlerio    Clumacenti    monatterium   Dalmenu 

asseril, 

(Romae,  ap.  S.  Peirum,  Jul.  28.) 
[Bullar,  Cluniac, ,  95.] 

CocLESTiNCS  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  abbati  Cluniacensis  inonasierii,  ejusque 
frairibus,  lam  pr«seniibus  quain  futuris,  regularein 
viiain  professis,  in  perpetuam  memoriam. 

Gloriosa  et  admirabilis  divin»  provideiitia  maje- 
siaiis  ad  hoc  diversos  graduset  ordines  in  Ecclesia 
sna  constituit,  ut,  dum  inferiorcs  superioribua  de- 
biiain  obedientiam  et  reverentiam  exhiberent,  nnt 
fieret  ex  diversitate  connexio,  et  ordiiiablliter  gere- 
retur  ofliciorum  administratio  singulorum.  Sicut 
aiiiem  filii  obedientiae  in  sinu  niairis  Ecclesiae  gra- 
tiosne  cousolationis  uberibus  confovendi  suni,  iia 
rebclles  el  e!ati,  qai  per  iiiobedientiam  auam  quasi 


891  CiCLESTLM  111  PAP^  W 

peccaium  triolandi  et  idoloblri»  gcttlus  iiicurruiii»  A  ^i  apud  disiriciuui  judicem  pr«mia  «temc  paeis 
scveritatis  ecclesiasticae  disciplinis  sunt  arclioribus     invcniaui.  Auien,  auien,  auien. 

Ego  Ca*lesiiniis  cuiholicoe  Ecclesic  epitcopiis. 

Ego  Joaiiiies,  tit.  S.  Cleiiientis  cardiualis  Tuscu- 
l:inus  episcopiis. 

Ego  Joanues  Felii,  tit.  S.  Susanns  prc»liyicr 
cardin. 

Ego  Romanus,  tit.  S.  Anastasise  presb.  card. 

Ego  Hiigo  presb.  card.  S.  Martini  tii.  Ci|iiicii. 

Ego  Cyuthius,  tit.  S.  Laurentii  in  Lucina  presb. 

card. 

Ego  Albinus,  Albanensis  eplscopus. 

Ego  Octavianus»  Osliensis  et  Yelletrensis  epi- 
scopus. 

Egu  Joannes,  Prsenestinus  episcopus. 

Ego  Petrus,  Portiiensis  et  S.  RuHnas  episcopus. 

Ego  Gerardus,  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Grcgorius,  S.  M.irija  iu  Porticu    diac.  card. 

Fgo  Joannes,  diac.  card.  S.  Theodori. 

Ego  Gregorius,  S.  Mariae  in  Aquiro  diac.  card. 

Ego  Gregorius.  S.  Georgii  ad  Veluiii  Aureum 
diaconus  cardinalis. 

Datum  Romae,apud  Sanctum  Peinim«  permanum 
iCgidii  Sancti  Nicolai  in  Carcere  Tulliano  diaconi 
cardinalis,  v  Kalendas  Augusti,  indictione  ii  in- 
carnationis  Dominicx  anno  1191,  pontificatas 
vero  domni  Ccelestini  papae  111  anno  prlmo. 

XII. 

PrivilegiHmpro  Henrico  Leone  ei  pliit  ejut^  ne  qua 
ext'ommunicari  possinl  yersona ,  niii  a  tummo 
ponlifice  vei  legato  ejut  a  laiere. 

(Romx,  ap.  S.  Pelriim,  Aug,  5. ) 

[Orig.  Ci.e/f.,  111,  563  ] 

CoKLKSTiNUS  epi&copus,  servus  servoruin  Dei,  di- 
lecto  filio  nobili  viro  Uenbico  duci,  saluiem  et 
aposiolicain  benedictioneiu. 

Si  aliiiuando  fideliuin  omnium  niaier,  Romana 
videlicet  Ecclcsia  cuiquaui  priiicipuin  qiieui  pu- 
rain  seinper  crga  se  devoiiouein  habuisse  recolil, 
aliquid  pnerogalivu:  cleiueiirKC  iiiilulgcl ;  quod 
eam  decei  exsequitiir ,  nec  alicui  videri  grave 
debet  aliquaieiius  vel  absurdum.  Eapropter, 
diiecle  in  Domino  fili,  tuis  justis^  precibus  iii- 
clinati    et  fervoreni   devotionis,  quaiu   erga  prae- 


coercendi. 

Balmense  Itaqne  monasterium,qtiod  perfrairei 
inibi  congregalos  et  odore  boiix  opinionis  et  reli- 
gionis  decore  spleiidescere  ac  florere  dcbuerat, 
qula  veierem  bominem  cum  actibiis  suis  sequeban- 
tiir,  in  peccatis  eoruin»  diabolo  suadenie,  coniabuit : 
undetam  inspiritualibusquainln  temporalibus  mise- 
rabiliter  fuerat  imminutuin.  Cum  aulem  placuit  ei 
qui  ab  xterno  cuncia  (iii«posuit,ut  tanlis  malis  finem 
imponerel  etlocum  ipsum  adobsequiumsuum  miseri- 
corditerrevocareifacieseorumdem  fratrum  implere 
ignomiuia  voliiit,  ut  per  lioc  nouien  suuin  inquire- 
rent,et  ad  viam  rectitudiuis  Inviti  etiam  remeareal.  ^ 

Ilac  itaqiie  justitia  pr^teunle,  fclicis  recordationis 
Eiigciiius  papa,  prxdecessor  noster  prsedictum 
Baliiieuse  mouastcrium  cuin  periineutiis  Suis  Clu  • 
niaceiisi  Ecclesiae  in  perpetuuin  statuli  possidendum, 
et  prlvilegii  sui  munimiue  confiraiavit.  Nos  itaque 
laiii  ipsius  Eugenii  quam  fdicis  rccordatfonis  Ur- 
bani  pap.ne  prapdecessorum  noslrorum  vestigiis 
iubxrentes,  prjBfaluin  monasteriuni ,  sicut  lllud 
{iiste  et  ratiouablliler  vobis  coucessuin  esse  digno- 
scitur,  cum  omuibusqux  Impraeseuiiaruinjuste  el 
canonice  possidet,  aut  in  fuiururo  justis  modis, 
prxstante  Domino,  poterit  adipisci,  vobls  et  per 
vos  Ecclesiae  vesirae  aucioriiate  apostolica  confir- 
mainus.ei  pnc^eiitis  scripti  privilegio  coininuiiiuius, 
ea  videlicet  raiioiie,  ut  ordo  monasticus  ibi  secun-  ^ 
doin  institutioiiem  Cluniacensium  fratrum  fnturis 
teniporibus  inviolabiliter  observetur,  el  pro  rebeU 
lione,  contuinacia  et  offcnsa,  quain  Balmensis 
monnsterii  abbas  el  fralres  adversus  sanclam  Ro» 
mauam  exeicuerunt  Ecclesiam,  quicunque  regitnen 
in  eodein  loco  per  vos  pro  tcinpore  obliiiuerit 
nunquam  abbatis  sed  prioris  noinen  tantuminoJo 
sortialur. 

Decernimus  ergo»  ut  nulli  omnino  bouiinum  fas 
sit  pnefatuin  monasteriuin  temere  pcrturbare,  aut 
ejus  possessiones  auferre,  vel  ablatas  rctiiicre , 
miuiiere,  seu  quibuslibet  exactionibiis  fatigare  ; 
sed  oiunia  Inlegra  conserventur  eoruiii  pro  quoruni 


giibernatione  ct  sustentatione  concessa  sunt,  usibus  [>  deressores    nostros  hactciius  babuisti  et  ad  per* 


oinniniudis  profutura,  salva  niinirum  apostolic»;  se- 
dis  auctoritate.  Si  qua  igitur  in  futiiruin  ccclesia- 
slica  saecularisve  persona,  hauc  iiosirx  cousiitu- 
tionis  pagiuam  sciens,  coutra  eain  teinerc  veuire 
tentaverit,  secundo  terllove  commonita,  nisi  rea* 
tiim  suum  congrua  satisfactiono  corrcxorii,  pote- 
staiis  boiiorisqiie  sui  digiiitale  careat,  reainque  se 
divino  judicio  existere  de  perpetrata  iniquitatc 
cogiioscat.  ct  a  sacratissimo  corpore  ct  sanguiiie 
Dci  et  Doinini  Redemploris  nostri  Jesii  Cbristi 
alicna  fiat,  atqiie  in  extremo  exaininc  divinx  ul- 
lioni  subjaceal.  Cunctis  auiem  eiJein  loco  jura  sua 
servantibus  sit  pax  Domini  iiosiri  Jesii  Ciiristi, 
quatenus  et  bic  fructum  bonx  actionis  perripiant, 


sonaiu  nostram  specialiter  baliere  dignosceris» 
atiendeiites,  ne  cuilibet  passim  liceat  te  per  ec- 
clesiasticam  senteutiani  teinere  praegravare,  no- 
bililati  tuae  de  benigiiitate  sedis  apostolicae  iu« 
dulgerous,  ne  qiiis  in  personam  tuain,  vel  personas 
filioriim  tuoruin,  exceplo  Roinano  tantum  pontifice, 
vel  Icgato  spccialiter  ab  ipsius  latere  destinato,  nisi 
de  speciali  forie  inaiul  ito  nostro  ,  seu  illorum 
qui  nobis  successerint,  excommunicationis  senten- 
tiain  audeut  proinulgare,  iiisi  forte  talis  cxccsnus 
fucrit,  qiii  ex  ipso  f.icto  pcennni  excommuiiicalio- 
nis  iinporict.  Ouod,  si  aliqua  forie  fuerit  levitatc 
pr«*sumptum seiiieniiain,  taleiii,  veliit  in contempluni 
sedis  npostolic;e  lata  n,  decerniniui»  iion  tenere. 


893 


EPISTOL.£  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  1191. 


m 


Nulli  ergo  oronino  liominuin  liceal   hiiiic  pagi-  A  ecdetiam  Sancti   Marlini   de  Clcyfticu,  ecclesiain 


oam  indfilgcniix  nostrse  iurringere,  vel  ei  ausu 
teinerario  conlraire.  Si  quis  aulem  bocatlentare 
prxsumpserit,  indignaiionem  omnipotentis  Dei  et 
beaiorum  Petri  et  Pauli,  apostolorum  ejus  se  no- 
?erii  incursurum. 

Datum  Romx,  apud  Sanctum  Petrum,  Non.  Au- 
gusti,  ponlificatus  nostri  anno  primo. 

XXII. 

If  o../Ts/«rti  S.  Ragniherti  Jurentit   proleetlorcm  sti- 
icipii ,  disciplinamque  ac  pot$isiione$  eonfiru\alm 

(Romx,  ap.  S.  Petrum,  Aug.  5.) 

[GDicnE!«o?r,  Oisioire  de  Breste  et  de  Bugc^,  p.  234.] 

CocLESTinDS  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 

leciis  filiis  lloNBERTO  abbati  Sancti  Ragniberti  Ju- 


Sancti  Martini  de  Varey,  eccleslam  Sanctl  Miiuriiil 
de  Ambutrlaco,ecclesiamSancti  Mauritii  de  Mcyrit 
ecdesiam  Sancti  Andrex  de  Rigtiiac^,  cellam  San- 
cli  Pctri  de  Yiiieu,  ecclesiam  Sanct»  Marise  de 
llospitalari,  capellam  Saiicue  MagdalciiaB  de  Loyes« 
cellani  Sancti  Cbristophori  de  Durgo,  cellam  San- 
cli  VinccDtii  de  Faranians,  ecclesiam  Sancii  Mariiiii 
de  Siingiaco,  cum  appeiidiciis  earum.  Liceat  quo- 
que  Tobis  clcric(  s  ct  laicos,  liberos  et  absolutos» 
de  sxculo  fugientes,  ad  convcrsionem  recipere,  et 
eos  absque  coniradiciione  aliqua  reiinere.  Prolii- 
beinus  insiiper,  ut  nulli  rrairuin  vestroruro  post 
factam  in  eodeni  loco  professionem,  siiie  abbaiit 
sui  licentia ,  nisi  striclioris  religionis  obtenln,  fas 


rensis  ejusqtie  frairibus,   tam   praesentibus  quani  ^  sil    ab  eodein   loco  discedere.     Paci  qiioque   et 


fuiuris  regularem  vitain  professis,  salutem  perpe- 
tuam. 

Qiiolies  posiulatur  a  nobis  quod  religioiii  et  bo- 
nesiati  convenire  dignoscitur ,  oinnino  nos  dccet 
libetiter  concedere,  et  petentium  desideriis  coii- 
gruum  suffragiuin  iinpariiri.  Eapropter,  dilecti  in 
Doniino  filli,  ves.ris  juslis  postiilalionibus  clementer 
annuiiiius,  etpruT:t'.nm  monasterium,  in  quo  divino 
estis  obsequio  niancipaii,  sub  beati  Peiri  et  nostra 
proiectione  suscipimus,  et  prKSsentis  acripti  privi- 
legio  communiinus;  in  primis  siquidem  staluentes, 
lit  oroo  iiionssticus,  qui  secundura  Deuro,  ac  beati 
Benedicti  Rcgulam    in  eodem  monasterio  noscitur 


tranqnillitati  vestrae  paterna  soliicitiidine  providcre 
volentes,  auctoriiate  apostolica  probibemus  ut  in- 
fra  clausuras  locoruiUf  seu  grangiarum  vestraruin, 
nullus  rapinain  sive  furtum  coniinittere«  igneni 
apponere,  hoininein  capere  vel  interficere,  seu  ali- 
quani  violentiam  temcre  audeai  exercere.  Siatui- 
niiis  insuper  ut  nullus  infra  parocbiat  vestrat,  ec- 
clesiam  vel  oraiorium  de  novo,  siiie  vestraetdicece- 
s-ni  episcopi  licenlia,  «dificare  praesuniat,  salvit 
indulgentiit  Roinaiionim  pontificuin.  Cum  auteia 
geuerale  inierdictuinterrae  fuerit,  liceat  vobis,  claii- 
sis  januis,  exclusis  exconimunicaiis  et  interdictis, 
non  pulsaiis  campanis,   suppressa  voce  divina  oHi- 


Instituius,  perpetuis  ibideni  temporil>us  inviolabili-  q  cia  celebrare.  Cbrisina  vero,  oleum  saiiciuni,  eoii- 


ter  observeiur.  Praeterea  quascuiique  possestlonet, 
qiiascunque  bona  idem  monasterium  impraesentia- 
rufn  juste  et  canonice  possidet,  aut  in  futurum 
roncessione  pontificum,  largitione  regum  vel  prin- 
cipum,  oblatione  fideliom  seu  aliis  justis  modis» 
pnestanie  Domino,  poteril  adipitci»  flrma  vobit. 
veKtrisqiie  successoribos,  et  iliibata  permaneant.  In 
quibusbacc  propriisduxiniut  ezprlineiida  vocabulis  : 
Locum  ipsum  in  quo  «Pctum  monasleriuni  ti- 
tum  esi,  cum  omnibus  pertinentiis  suis,  et  cum 
burgo  adjacenti;  cellain  de  Cbamon,  ecclesiam 
Sancti  Micbaelis  de  Monte-Andrico ,  ecclesiam  Saii- 
cti  Peiri  de  Viilari  Lagerio  cum  omnibus  appendi- 
ciis  earuin  ;  cellam  de   Villars  Sales,  ecclesiaro 


tecrationet  altariuin.  seu  basilicaruin,  ordinationet 
nionacborum  qui  ad  sajcros  ordines  fuerini  pronio- 
vendi,  a  di  x  ccsaao  episcopo,  siquidein  catliolicus 
fuerit,  ei  graiiam  atque  cominunionem  apottolioe 
tedit  babuerit*  vobit  tiue  praviute  aliqua  praecipi- 
nius  exbiberi. 

Decerniinns  -ergo  ut  nulli  om  licio  bominuiu 
liceat  pn»;fatu:ii  monastcrun  temere  perturha- 
re  vcl  ejtis  possessiones  »i  ferre  •  a^laias  rs- 
tiiiere,  vel  minuere  seu  quibuslibet  vexationibus 
fatigare,  sed  oninia  integra  conserventur  eoruni,  pro 
quorum  gubernatione  et  tutientatione  concetsa 
tunt  utibut  omnimodit  profuiura,  salva  tedit  apo- 
ttolicae  auctoritate ,  et  dioecesani  episcopi  canonict 


Sancii  Juliani  de  Monle-Majori  cum  oinnibus  ap|ien-  D  justilia.  Si  qiia  igilur  in  fulurum  ecclesiattica 


diciit  earum,  cellain  Saiiciae  Mariae  de  Graveiiit  et 
ecclesiaro  Sancii  Petri  de  Sanciaco,ecclesiaui  San- 
cti  Petri  de  Asperomontc,  ttcclesiani  Sancti  Bal- 
dufiy  ecclesiam  de  Manusco  curo  appendiciis  ea- 
rutn,  cellam  Sanctae  Mariae  de  Lueys,  ecclesiam 
Saiictae  Mariae  de  Janua,  ecclesiam  de  Luziaco,  ec- 
clesiam  Saiicii  Desiderii,  ecclesiam  de  Campanieu 
cuiu  appendicits  earuni;  ecclesiam  Sancii  Petri  de 
Btv^ncia,  ecclesiam  Sancti  Andreiu  deTenayo,  ec- 
clesiani  Sancti  Maurilii  de  Argit,  ecclesiam  Sancti 
Miiriiiii  de  Vaugiis,  ecclesiatn  Sancti  Lauientii  de 
Onciuco,  ecclesiani  Sancti  Petri  de  Aranda,  cellam 
Sancti  Michaelis  de  Rupsp,  rcelcsiain  Saiicti  Mauri* 
tii  de  Langiis,  ecclesiam  Sanctl  iiilarii  deTorciaco, 


cultrisve  pers<ina  lianc  nostrae  constitutionis  pagi- 
uaiii  sciens,  contra  eani  temere  veiiire  teuiaverit, 
secundo  lertiove  commonita,  nisi  peccatum  suum 
digna  satitfactione  correxerit,  polestatis  bonorit* 
que  sui  careat  dignitate,  reamque  se  divino  judicio 
exisiere  de  perpetrata  ii  qviitate  cognoscat,  et  a 
tacralittimo  corpore  et  tanguine  Dei  et  Doinini 
Redemptorit  nostri  Jesu  Christi  aliena  fiat,  atque  iti 
extremoexaroine;  districise  uliioni  subjaceat.  Cuiictit 
autein  eidem  loco  tua  jura  torvantibiit,  sitpax  Douiini 
iiostri  Jesu  Cbristi,  quatenus  et  bic  friictum  bonae 
actionis  percipiani»  et  apud  districtuiu  judiceiu 
praemia  aetemae  pacis  inveniant.  Anien. 
Datnin  Romae,  aimd  Sanclttro  Petrumi  per  ma- 


B 


895  C(£I.CSTLM 

nuni  ALgnlVi  Sancti  Nicolai  in  Carcere  Tulliano  dia-  A 
conl  cardinalis.  Noriis  Anguftii,  Indlcdone  n,  liicar- 
naUonis  Douiinic«  1191,  ponlificaUis   vero  douini 
Ccelesliiil  pap.!;  III,  anno  primo. 

Cgo  Coelesiinus,  catholicae  Ecclesi»  episcopus* 

Cgo  Albinus,  Allianensis  epitcopus. 

Cgo  Ociavianus,  Osiiensis  et  Velleterensis  epi- 
scopus. 

Lgo  Joannes,  Pnsnesiinus  episcopus 

Cgo  Joannes,  tituli  Sancli  Cleinentis,  cardinalis 
Tusculaiias. 

CguJdaiinesFelii,  liluli  Sanct»  Susann»  presby« 
ter  cardiiialis. 

Cgo  Guido,  presbyier  cardiualis  Sancts  Mari» 
trans  Tiberim,  tituli  Calisli. 

Cgo  Hugo,  presbyter  cardinaiis  Sancli  llarlini. 

Cgo  Beraldus,  Sancil  Adriani  diaconus  cardt- 
nalis. 

Cgo  Gregorius,  Sanciae  Mari»  in  Poriicu  diaconiis 
cardinalis. 

Cgo.^oannes»  Sancti  Theodori  diaconus  cardU 
naiis. 

Cgo  Nico!aus,  Sanctae  Mari»  iii  Cosmedin  diaco- 
nus  cardinalis. 

x\m. 

PrtrpotHi  et  ffatrum  eccUiia  S.  Nicolai  Stenda- 
lensii  piivilegium  confirmat  ^  ul  $acramenta  ec- 
clesiatfica  ^  si  dicecesanut  epitcopnt  recutaverit 
tribuere,  a  quolibet  epiteopo  accipianl, 

(Romse,  ap.  S.  Petnim ,  ut  Tideiur»  Aug.  7.) 

fRiBDEL,  Cod,  dipiom.   Brandenburg,^  l.  t,  26.  —  ^ 
Yide  Privilegiuin  iisdcm  a  Clemente  III  coiices- 
•uro,  Patrologim  toni.  CCIV,  sub  uum.  60.] 

XXIV. 

I.  /n  eccfetia  S.  Nicolai  StendalenMis^  invitit  fratri* 
but,  synodum  fieri  eamque  interdicto  affici  vetat  — 
S.  Prfrposiio  et  fratribut  S.  Nicolai  Slendatentit 
atserit  privitegium  de  animarum  cura,  a  Lucio  lll 
datum* 

(Roms,  ap.  S.  Petrum,  ui  viiteiur.  Aiig.  7.) 

[Vide  RiEDCL,  u^t  tupra,] 

XXV. 

Eccletiee  S,  Nicolai  Siendalentit  protectionem  fttf- 

cipit, 

(Rom«,  ap.  S.  Petrum,  Aug.  9.) 

[Ibid,] 

CoLLCsTipius  episcopus,  scrTus  tervorum  Dei,  di-  D 
l^ctis  filiis  pnrposilo  S.  Nicolai  in  Stendale  ejusqiie 
fratribus  tam  pnssentibus  quam  futuris  caiionice 
suhstiiuendis,  iii  perpetuum. 

...Vest.is  justis  postulationibus  clementer  annui- 
iiius  et  praefatam  ecclesiam  S.  Nicolai,  in  qua  di- 
\iiio  estis  obsequio  inancipaii,  ad  exemplar  pi:e  re- 
cordationis  Clemenlis  papae  praedecessoris  nosiri, 
iii  jus  et  proprietatem  beati  Petri  sub  apostolicx 
sedis  prolectionesuscipimus,  et  in  futurum  conces- 
sioiie  pominrali  niunimus,  statuentes  ut  quascun- 
que  possessionos,  etc. 

Datum   Romx,  apud   Sanclum   Petruni,  v  Idus 
Augusli,  anno  Incarnntionis  Dominics  itOl,  poiiii- 
«ftcaiusCQelcstini  pap^e  111  anno  orinio. 


m  PAPiE 


XXVI. 


Ecclesiof  S.  Marits  el  S,  Joanntt  etangelittee  Snerf* 
tfffifu  proieciionem  tutcipii^  bonaque  ac  pritiUgia 
con/irmat. 

(Romae,  ap.  S.  Petrum,  OcL  24.) 
[Lf!(ic,  Sptcil,  ecclet,,  D,  Appeiid.,  f  54.| 

CoELEsiiNrs  episcopus,  senriis  servorum  Del,  di« 
leciis  filiis  canonicis  Sverinensis  Ccclesiae  tani  prai- 
sentibiis  quain  futuris  canonice  substitueDdis,  '.u 
per(>etuum. 

Apostolici  moderaminis  clementiae  contenit  ec« 
clesiasticos  viros  diligere  et  eorum  loca  pia  protc- 
ctioiie  niunire.  Dignum  uainque  et  bonesiati  coo- 
veniens  esse  digiioscilur,  ut  qui  ad  ecclesianiiu  re- 
ginien  assiimpti  sumus,  eos  a  pravorum  lioinlDuia 
iiequiiia  tueamur  et  aposiolic»  sedis  pairocinia 
foveauius.  Capropter,  dilecti  in  Domino  filii,  vestris 
justis  posiubtionibus  clemeiiter  aiinuimus  ei  felicis 
recordatioiiis  Clenienlis  pap«  prsedecessoris  nosiri, 
vestigiis  inhsrenies,  praefaiam  Sverinensem  Elcclo* 
slain  in  bonore  beata;  Dci  geuitricis  Mariae  et  beaii 
Joaunis  evangclisl.is  dedioatam,  et  a  nobili  viro  II. 
duce  dotatam,  in  quo  divino  estis  obseqnio  inanci- 
pati,  sub  be''«ti  Petri  et  nostra  protectioiie  suscipi- 
nius,  et  pr;esentis  scripti  privilegio  comrauniiuue, 
slatueiilos  ut  quascunque  posse.ssiones,  quaecunque 
boua  eadetii  Ccclesia  impraesentlarum  Juste  et  ca* 
noiiice  possidet,  aut  in  futuruni  concessione  po:iti- 
ficuin,  largitione  reguin  vel  principuni,  oblatione 
fidelium,  seu  aliis  justis  niodis,  prxstante  Domiiu, 
poierit  adipisci,  firiua  vobis  vestrisque  successori^ 
bus,  et  illiliaia  permaneant.  In  quibus  baec  pro- 
priis  duxiuiiis  exprimenda  vocabulis  : 

iii  Brezne  xxx  mausos.  iu  Ylowe  iv  villas  Gnriwir, 
Mcntinn,  Qvazentin,  Insliz;  in  Sueiiu  villam  unaui, 
Liscowe  quae,  mulalo  uouiiiie,  Alta  villa  vocaiur; 
in  Silasne  Rampe,  in  Sadelbandingen  Borist;  ulira 
Albiain,  Virichim  et  curiasapudTodeudorp;Nauliz 
juxia  Lugouve;  navale  teloneum  in  Plote,  paro- 
chiam  in  Sverincum  omni  jure;  medielatero  deciuis 
iii  Sclazne,  tertiam  partem  det  iinae  in  Hil(eleDl>uic!j, 
tertiam  parteni  deciniae  in  Vlowc,  terilaro  parteui 
decimae  in  Zarezc,  teriiam  partero  deciins  in  War- 
nowe,  trrtiam  pariein  deciniae  in  Mariz,  totam  de- 
ciinam  in  villis  vestris  per  Sverinensem  episcopa- 
tum.  Ad  decanatuni  ejusdem  Ccclesise  ii  inarcas  de^ 
narioruni  cx  reditibus  episcopalibus,  i  in  Mickeleii- 
burg,  aliam  in  Ylowe,^et  ii  roagnas  meiisnras 
annonac,  qu£  wiclis  kepel  appellautur ;  de  iiioleu- 
dino  in  aquilonnri  parie  Sveriiiensis  civitatis  posiio, 
aniiuatim  i  triticei  brachii,  alteraro  siliginis;ad 
luroinaria  ejusdem  ecclesiae  novellae  teloiieiim  in 
Plone,  et  tertiam  partein  de  reJditibus  in  Nnuliz. 
Praeterea  liberam  elcctioiiem  in  eligendo  decenos, 
praepositos  el  canonicos,  et  liberaro  dispositioneni 
in  colligendis  stipendiis,  sicut  hacteniis  babuistis, 
niictoritaie  vobis  apostolica  confirroamus,  et  ad 
exsequias  et  ad  tricesimum,  et  ad  anniversariiini, 
ad  solvenda  debfta,  ad  -servientes  remonerandos 


897  EPISTOLif:  ET  PRIVILECIA.  —  AN.  1191.  it9S 

cujtisl  iI.'Cl  deiniicU  canonici,  in  ccclesia  stipendium  A  sipare,  ei  illos  praeterea  qul  eos  conducunt,  ei  i» 


quod  vivus  liabuil,  post  ejus  obitum»  sicol  Ecclesiae 
vesirae  consuetudinis  est»  per  anniim  vacare  decer- 
niiiius.  Hunorem  quoque  et    ^igniiaiem  pomincalis 
sedis,  quam  Sverine  isis  Ecclesia  hactenus  balinisse 
dignoscitur,  per  praesentis   scripti   paginam  eidein 
loco  auctoritate  apostolica  coi  flrmamus.  Universam 
quooiipdo.em  ad  usum  episcopl  assignatara  perpe- 
tu;  ^tabilitate    s.Tpe  dictae   Ecclesiae   nihilominus 
conrirmaiiius,  totam  videlicet  lerram  Butisowe  cum 
<  hhii  iiiilitaie  et  pertinentiis  suis,  vi  villaj  in  Tlowe» 
M4>/iz.  Ledarsiz,  Gugulvosei,  Jastrow  ,  PancoviZf 
Giiesdiz,  Liuzcliou,  et  Goderaoc;  in   Kizin,  Wo- 
tencba,   prope  Diinin,  cum   aliis  villis;  villain  in 
Miiriz  ct    aliani  in  Waniowc  ;  insuUm  Sverin  adja- 


castris,  \iilis  et  civiialibus  recipiunt,  aul  vendunl 
iiiis,  vel  ab  eis  emum,  seii  comiiieTiuiii  aliiiuod 
cum  illis  ineunl,  eadeni  possis  iiost  a  ^retus  auclo- 
ritate,  cessante  appclls4tione«  punire. 

D:ii  jm  Laieraiil,  Non.  Noveinbrity  ponij'  Moslri 
ap'io  pri:iio. 

xxvin. 

Composittonm  lnter  eeciesiai  S.  Mariir  et  S.  CrueiB 
Stampenses  fttcttim  confirmal. 

(La!eran%  Nov.  7.) 

[Fleure..  ,  lei  Auiiuitez  dela  ville  el  du  ducM 

d*E$tampeM,  p.  590.] 

Cc^iESTiNus  episcopus,  servus  servonim  Del,  di- 

lecto  fllio  Odoni  CLBnBfirTis,  alibaii  Sanrt»  llari» 


cen!ciu  usqiie  ad   rivuluin,  et  aliani  insulam  prope  ^  Stamparum,  notario  lliteramin  charissiuii  IfiChri- 


Dubiii,  qiia;  Liliiz  dicitur. 

Dccerniiiuis  crgo,  ut  i-ulli  omnino  hominum  liccat 
prxfaiam  Ecclesiam  temere  perturbare,  aui  (j<s 
possessiones  aurerre  velablaas  retinere,  miniicre, 
seu  quibuslibct  vexationibus  raltgare;  sed  oinnia 
Mile^ra  coiiservcntur  eoruin,  pro  quoruin  gnberna- 
ticnc  et  sustenlatione  concessa  sunt,  usibus  onnii- 
niodis  profiitura,  r.alva  sedis  aposljlic;i'  auctorii.  te 
et  dicrjwSani  cpiscopi  car.ohica  justi»i.i. 

Si  (fiia  igitii?  in  r.iturum,  etc. 

Datiim  Raui.T,  apud  S.  Petrum,  per  nniium 
^.gi.lii  S.  Nicolai  in  Carcere  Tulliano  diaconi  car- 
cliiiars,  VIII  Kaleiid.  Noven^^Tis.   indiclionc  i,  Iii- 


slo  filii  nosiri  Philippi»  illuslris  F  Dcorum  regia, 
sabitem  et  apostolicam  benediciionein. 

«-aus,c.  quae  co;iccfdia  vel  juilicio  lerminanlur, 
ne  resunianl  in  postv.uin  recidivam,apoHiolico  co:> 
venit  robore  connnutiir.  lnde  est  qi:o'»iuis  preci 
bus  i  •  olina.i,  conipositionem,  qii«  inier  ecclesiain 
tua.i  ei  ^cclesiain  S;incl»  Cruci.<,  de  con:  nuni 
couf  nsu  parlium  inicrcessit,  sicut  in  sciptis  prae« 
6cri{  J  regis,  et  episcopi  Parisiciisis  abb:itis  Sanctv 
Gencvcl;^,  decaiii,  canioris  et  cancellarii  Parihien- 
sis  Ffcesis  delegaloruin  jiidicium  idcnius  conli- 
netu.*;  et  inler  vos  siiie  pravitale  aliqiia  iniercessii, 
el  hactenus  esl  servata,  auctorilate  a|K)stol:ca  coa- 


carnatioiiis  Dominicae  anno  1191,  ponlificaius  vero  r  ^(''"i^^tius,  et  praesentis  scripti  patrotiiiio  couimuni 

■  •   /^     •      -•    •  III  •      _  ^    .,«..«     ik'..iis  ^..^<^   ^ 1..^  t f. §• .   i  _     _  • 


doiiini  Cwlestini  papoe  III  aiino  prinio 

XiVIL 

lUniherio  archiepiscopo  ArelateHsif\  conceiit  ul  per 
^.ensuras  eclesiaaicas  inordt antiones  in  Procin' 
rif  ejnt'iS  compescQt. 

(Lalerani,  Nov.  5.) 

[Papon,    i]isto''re    ^4n.  de  Prorence^  I.  II,  p.  27.] 

CCELLSTI.NUS  CpiSCOpuS,   rtC. 

<.uni   Pcdeinplor   humani   geiieris  p-  cem    intcr 
D  uin  et  liomiiiein  riToriiiaiurus  in  terras  desceii- 
Jeril,decet  rr.iterniiaiem  luain  ir.ter  tiios  parochia- 
tios  ad  eam  servandain  diligeni<*r  intendere,  et  ad 
li;  c  p'^!  *iricalem  opem  adliihere.  Cuni  igitur  tam  in 
civitale  liia  quam  burgo  ipsius  siuuilt:iics  au<liveri- 
iiiiis  pliirimss  piiltulare.  et  ex  his  homicidia  el  alia  D 
dispendia    mulua   pariium   proveuire,  prxsenliiim 
libi  aiicloriiate  conccdinius,  ut  illos  cives  luos  vel 
bnrgeiises,  qui  paceiii  et  conconliam,  juxla  comnio- 
niiioiiein  tnani,ciim  adversariis  coiilempserint   rc- 
loniiarc,  libcrc  valeas  nialedicii  et  excommuiiica' 
tionis  vinnilo  iiinodare,  et  eos  qui  naufragia  pa- 
tieittes  capiunt  vel  exspoliant.vel  sua  iilis  auferuni, 
et  peref^rinos  seu  mercatores  ct    alios  per  sirata 
ciintes  capere  vel  bona  sua  diripere,  vel   augere 
peil:«gia  de  novo  praesumpserint,  excominunicalionis 
senteiiiia  fericndi  liberam  habeas  raciillalein ;  boe- 
relicos  insuper  ei  qui  eos  recipiuht  et  favorem  illis 
iinpeiidunt,  Aragonenses,  Brainnntiones,  et  familias 
illas  extraneas,  quae  tuain  dicuntur  provinciam  dis- 


uiiis.  Nulli  ergo  oninino  bominum  liceat  hanc  pagi- 
na.  nostne  conflrmationis  inrrlngere,  vel  ei  ausii 
temerario  conir.iire.  Si  qnis  autem  boc  atlentare 
prxsiinipserit  indignationem  omnipoleiitis  Dei  et 
bea;omni  Petr  et  Pauli  apostolorum  ejus  se  nove* 
rit  iiicursiirum. 

Daiiim  Laterani,  vii  Idus  Nov.,  ponlificatus  nostri 
anno  primo. 

XXIX. 

Bulh^  qua  in  primis  tlaluit  ut  in  monte  Cnceuherg 
orii  S.  Benedicti  perpetuo  oburtetur^  deinde  uS 
bona  ejiisiem  perpeiuo  illibata  permaneant^  et  in 
specie^  Erchstedt^  Snverhausen^  Dsihuimb^  Bol- 
f.iimb ,  Heit-Zelle^  higelmnrstadi ,  Hnpuldis,  do* 
mus  ejusdem,  et  nlia  in  Hersfeld^  redduus  salis  in 
Sniiungen.  Insuper  concedii^  tfenerali  edicto  ju§ 
celebrattdi  diviiia  oficia  cum  allegaiis  condilioni* 
bus,  item  jus  eligendi  abbattm  •vxia  Begulam  D. 
Beneaicti. 

(Laterani,  Nov.  12.) 

[Wenck,  Hess.  Landesg.,  III,  Urk.,  87.] 

XXX. 

Monachis  Clusauis  sub  excommunieationis  pcena  prar* 
cipit  ut  moHiuhorum  Siiviliatieusium  diplomata^ 
jam  diu  retenia^  iis  reddanl, 

(Laleranit  Dec.  i.) 

[/liiforj(ppafri<r  Monum,,  Chariae,  1, 970.] 

CoELESTiKus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Di^i,  di^ 

lectis  flliis  abbati  et  monachis  Clusinensibus,  salii- 

tem  et  apostolicam  benedictionein. 
Sicui  noUetis  ab  aliis  iufestari,  sic  ab  aliorum 


g99  COELCSTINI  lU  PAP^ 

laiione  debereUi  wuiiiis,  sicui  iift  religiosi  el  li-  A  pum  manusTioienUs  inilcere,  Tel  enm  capere,  td 


im^nles  Dominuin,  abstinere,  Ad  audientiam  slqni- 
dem  aposlolalus  nosirit  dilecUs  filiis  abbaie  ei  fra* 
tribvs  de  Saf illiano  significantibus  pervenisse  nove- 
riiisqiiod  voa  ipsorum  privilegia  pro  vestra  volun- 
tat»  arbitrio  detineUs  et  sxpius  requisiU  badenus 
reddcre  coiiteinpsisiis.  Quia  igitur  eonim  Jacturani, 
aiciit  qui  specialeiii  de  ipsis  compcUimur  cnraiii 
gerere,  noluiiins  sine  debita  correcUone  relinquere 
discretionl  vestrae.  pcr  apostolica  scripia  mandamus 
et  districte  pnecipimus,  quatenus  eadem  privilcgia 
menioraus  fratribus  sine  dilatione  ac  difllcultate 
reddatis,  alioquin  noveriUs  nos  venerabi!i  fiatri 
nosiro  Medlolanensi  arcbiepiscopo  firniiter  maiida- 
visse  ut  vos  ad  boc,  iiostra  fretus  auctoriute,  per 


Juramenlum  quodlibet  ab  eo  per  violentiam  eilor- 
quere,  seu  eum.in  capUone  tenere,  seu  statum  regui 
a  severitate  regia  in  recessu  suo  disposiUiin  aiiqua- 
tcnus  immutare  pResumpserit,  omni  occasione  vel 
simultate  postposita»  conTenientes  in  uuum,  praedi* 
ctum  comitein,  et  omnes  antedictae  praetumpCionis 
consiliarios,  auctores,  coroplicea  et  rantores,  ac- 
censis  candelis  et  pulsaUscampanis,  omni  appella- 
tione  et  excusatioiie,  nec  non  et  persooanim  ac- 
ceplione  postposiUs  ,  publice  nuniletis  vinculo 
excommunicaiioiiis  astriclos.  Et  tandiu  faciatis 
sic  excotaimunicatos  ab  omnibus  arctius  evitari , 
nec  non  et  in  tcrris  illorum,  et  in  aliis  qnas  inva- 
serint,  praeter  pceiiiteniias  et    parvulorum  bapii- 


excommunicaUoiies  et  iutcrdicU  sententiam  cogere  "  smau,  divina  penitus  sine  appellaUonis  obsiaculo 

prohibeaUs  celebrari  ollicia  :  donec  jam  dicto  le- 


nuii  postponat. 
DatuinLaierani,  iii  Nonas  Decembris,  ponUficatus 

RO^tri  anno  primo. 

XXXI. 

Ad  prmlaioi  Anglite.  —  Pro  WiUelmo  Eiienti 

epiicopo, 

(Laterani,  Dec.  2.) 

[  Mansu  ConciL,  XXli,  594.] 

CciLB^TiiiiJs  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ve* 
nerabilibus  frairibus  arcbiepiscopis  et  epiKopis  in 
regiio  Angliae  coiisiituiis,  salutem  ef  apostolicsni 
beneiiiclionem. 

Ciim  dilectus  in  Cbristo  Olius  noster  Ricbardus  ^ 
illustris  rcx  Anglorum,  qiiando  se  suscepto  signo 
crucis  ad  ulcisceiidam  iiijuriam  liedemptoris  ac« 
ciiixil,  tulelae  regni  sui  curas,  quod  sicut  vir  intel- 
ligens  et  requireus  Dominum  duxit  obsequium  post> 
ponenduin ,  sub  apostolica  proiectione  dimiserit , 
siatiilum  regni  sui  ac  jura  et  liouorem  ipsius  tanto 
in:ijori  studio  rcnservare  volumus  et  debeinus, 
quaiilo  de  nostra  prulectione  confisus,  niajoribiis 
periciilis  persouani  suam  et  res  pro  exaliatione 
aaucius  religiouis  exposuil,  et  in  obsequio  Creatoris 
laudabilius,  facieiite  Doinino  cuin  eo  signum  in 
bouuiii,  atque  ferventius,  sicut  ex  suis  operibus 
elucescit,  cogiiosciiur  se  liabere.  Cuni  igitur  qiiae- 
dain  taiu  coutra  regnuiu  ipsuui,  quam  contra  vciie- 


gato  tam  a  captione  qoain  a  juramento  primitas 
absoluto,  et  regno  ipso  in  siatum  a  praenoiuinaio 
rege  in  recessu  suo  dispositum  reformato,  cum 
testimonio  liiteraruin  ipsius  legaU,  ei  vestranim, 
pariier  ad  sedem  veniant  apostolicain  al>solvendi : 
aeituri  pro  certo  quod ,  si  hujus  nostri  exaecuUone 
prsecepti  negligentes  fueritis  aut  remissi,  non  mi* 
noreni  in  vos,  prvstante  Deo,  duximiis  ultionem, 
quam  si  pracdicta  Injuria  personae  nostrae  vel  uui 
de  fratribus  nosiris  esset  irrogata. 

Datuin  Laterani,  iv  Nonas  Decembris,  ponUfica- 
lus  noslri  aniio  primo. 

XXXil. 

Monatlerii  S.  Pelri  Savilianeniit  proteetionem  jnsci- 
pii  pottet$io9ieuiHe  confirmatm. 

(Laterar.i,  Dec.  5.) 

[Hittorim  pai.  Monum.^  Cbart.,  I,  973.] 

CocLESTinis  c|ii$copus,  servus  servoruni  Dei,  di* 
lcciis  filiis  WiLLELMo  abbati  et  monachis  SancU 
Petri  (ie  Savilliano,  lain  pra^seuUbus  quaiu  fuiuiii, 
regularem  vitaiu  professis,  in  perpctuuni. 

fiflTectum  jusu    poslulanUbus   indulgere    et 

aequitaiis  etordoexigit  rationis,  pneserUni  quando 
peientiuiu  voluutatem,  ei  pieias  adjuvat,  et  veriias 
oon  relinquit.  Eapropter,  dilecti  in  Domino  filii, 
Tcstris  Justis  postulationibus  clementer  annuimiis 
ct  praBfatum  nioiiasterium   Sancti  Petri  de  Savil- 


rabileiu  putrem  [(.  fratrem]  vestruin  Willelmum,  d  liano,  inquodivino  uiancipaU  estis  obsequio,  quod 


Ciiciiscm  episcopuiu,  apostolicae  sedis  legatuiu,  cui 
regiinm  tradidit  gulicriiandum,  per  Joauiicm  comi- 
letii  Morelonii,  et  per  quosdaiu  alios,  accepimiis 
aiteiiiata,  quae  nonuulla  in  se  suspicionis  coiiiineut 
ar^suinenta  et,  si  vera  sunt,  non  in  modicam  no- 
sciiiitur  sedis  apostolicae  conlumeliam  reduudare  : 
eidcin  prxsumplioni  taiito  maturius  duximus  oc- 
curreiiduip,  quanto  ex  mora  ipsa  Jain  dicto  regi  ct 
tcrrae  llierosolymitanx  gravius  detrimenlum  ac  iio- 
bis  ei  Ccclesiai  Romaiiae  major  inde  posset  igiio- 
miuia  piovonire.  Proinde  universilati  vestrae  per 
aposKdica  scripta  mandamus,  et  in  virtute  obedicn- 
Ua*  prxcipiiiiuft,  quaienus  si,  prout  nobis  in^oiiiiit, 
meinoratus  coines»  vel  alius  in  jain  dicium  cpisco- 


ad  Jus  et  proprietatein  beati  Petri,  nullo  niediaute, 
pertiuere  dignoscitur,  ad  exemplum  felicis  recor- 
dationis  Lucii  papne  praedecessoris  nostri  aub  beati 
Petri  tutela  et  noslra  protecUoiiC  siiscipiinat  et  prae- 
seiitis  scripli  privilegio  coinmuuimus,  in  primis 
siquidein  statuenles  ut  ordo  moiiasiicus,  qiii  seciiii- 
dum  Deuui  ei  beaii  Beuedicti  Regulam  in  eodem 
loco  noscitur  institutus,perpeiuisibidein  tem|ioribus 
iuviolabililerobserveiur.  Praeterea  qiiascunque  pos- 
sessiones,  qiixcuuqiie  bona  prjcdictuin  niona!»teriiim 
in  prx^ens  justc  ct  canonice  possidei,  aul  in  fuiu- 
rum  coucessione  poniificum,  Ijrgitione  reguui  vel 
principum,  oblatione  fidelium,  seu  aliis  justis  iiio- 
fiii,  prxstauie  Domino,  poterit  adipisci»  flrina  vobis 


801  EPISTOLiE  ET  PniYlLEGL\.  —  AN.  il9I.  901 

▼csirisque  •nccetsoribiiB,  et  illibata  permanfant.  A  verit ,  tecnndo   tertiove   commonita ,  nisi  re.i|ani 

sniim  congnia   satisfactione  correxerit,  poiestatit 


In  quibus  bsc  propriis  duxlmus  eiprimenda  Toca- 
bulis : 

Qnidqnid  habelis  in  SaTillinno,  tn  Slrepcto  Ma- 
reiiae,  villa  llaxl,  nicrossx  Snrniatario,  Duaiiia, 
Aldiiie  Falcoiio,  Sanclo  Gregorio,  Foiitana,  Caba« 
l.irio  m^Jore,  Cavalario  Lcoiie,  Solaria.  Marcbione, 
Salucia,  Cenlallo,  Bosnasio,  Gragna&io,  Nigella, 
Crespiliiilo,  Cinglio.  Liigia.  et  Morra  majore  tam  in 
ecclesiis  quani  in  parochiis  et  earum  deciiiiis.  terria, 
vineis,  praiis  culiis  et  inculiis,  rivis  et  roolen- 
dinis. 

Sane  novnliuin  vestrornm  qiiae  propriis  manibus 
aut  sunipiibiis  coliiis,  sive  de  nuiriinentis  aninia- 
liiim  vestroruin  nulhis  a  vobis  decinias  cxigore  vel 
exiorquere  pra*sumnt.  Liceat  quoqne  vobis  rlcricns 
vel  laicos  liberos  et  nbsoluios,  e  sxi-ulo  fugicntei, 
a )  coiivcrsioiiem  reclpere,  et  eos  absqiie  contra- 
diviione  aliqua  rcliiiere.  Prohibemiis  insupcr  ut 
nnili  rrairnm  veslroruin,  post  raciain  in  eodeiii  Inro 
proressioiiein,  fas  sit  dc  eodein  loco  ahsque  abbaiis 
siii  iicentia,  nisi...  obleniu,  discedere.  Discedent.  in 
vero  stiie  tuaruni  lilteraruin  cautioiie  nullus  auilent 
roiiiiere.  Cuni  autein  gcnerale  interdictuin  terne  riie- 
rit,  liceat  vobis,  clausis  januis,esclusisexcoinmuni- 
catiset  inlerdictis,  non  pnlsatis  campanis, suppressa 
\oce  d'viiia  ollicia  celebrare  ;  chrisnia  vero,  olcuin 
caiictuni,  consecrationes  aliariuin  seu  basilicaruin, 
ordinaiiones   clericonini    qui   ad    sacros    ordiiici 


11 


fucrint  proinovendi,  et  caeiera  ecclesiastica  sacra-  r  dinalis. 


Iionorisque  sui  dignitatc  careat,  reamqiie  se  divino 
jiidicio  exisiere  de  perpetrata  iniquitate  cognoscat, 
et  a  sacraiissiino  corpore  ac  sanguine  D«*i  et  Do- 
mfni  Redeiiiptoris  nostri  Jesu  tJiristi  aliena  llai, 
alque  in  extreuio  examine  districiae  uliiont  sub- 
jaceat.Cuiictisauteni  eidein  lofo|sua  juraiervaittibust 
sil  pax  Doniini  iiostri  Jesu  Christi,  quateniis  et  hie 
rnictuin  bon»  actionis  percipiant,  et  apud  disiri- 
ctum  Judicein  pneinia  «tcrnse  pacis  inveuiant* 
Amen,  ainen,  aiiien.  Bene  valeie. 

Ego  Coelestinns,  ratholic»  Ecclesi»  eplfcopaa. 

Ego  Paiidulphus,  presb.  card.  basilic»  XllApo- 
sloloruin. 

Ego  Joannes,  tit.  S.  Cleroentis  cardinalia  Tuscu 
lanus. 

Ego  Albinos,  Albanns  episcopus. 

Ego  OtUvianns,  Ostiensis  et  Vellet.  episc. 

Ego  Joannes,  Praeiiesiinus  episcopus. 

Ego   Conradus,    S.   Adriani   diaconiis  card. 

Ego  Infredus,  S.  Maria*  in  Yia  Laia  carJ. 

E|;o  Grcgorius,  Sancix  Mariae  In  Poriicu  diaco- 
niis  cardinalis. 

E:;o  Gregorius,    S.  Mari»  in  Aquiro  diaconus 
cardinalis. 

EgnGregorius,  Sancti  Georgii  ad  Veluro  aarecin 
diaconus. 

Ego  Lotarius,  SS.  Sergii  ct  Bacclil  diaconus  car- 


nieiita  a  qiiocunqnc  malueritis  suscipietis  episcop^», 
siquidein  catholicu.<t  fiierit,  et  gratlam  atque  c«*in- 
iiiunionein  apostolicae  sedis  habtierit,  et  ea  vobis 

graiis  et  bine aliqna  volnerit  exhil>ere.  S<*pnl 

luraiu  qiioqiie  ipsius  loci  liberam  esse  decerniniiis 
ut  eoniin  devotioni  etextreina' vohintati  qni  se  illic 
sepeliri  deliheraverint,  nisi  forte  exconiinunirati 
vel  inierdieti  siiit,  nullus  obsistal.  Obeunte  vero 
le,  nrinc  ejusdem  loci  abbale,  vel  tuorum  qiiolibet 
siiccessornni,  nulhis  ibi  qualihet  subreptionis  astu* 
lia  seu  violeniia  praeponatur»  nisi  quem  fratrcs 
coinmuni  couscnsu  vel  fratrum  pars  consilii  sa- 
nioris,  secundum  Dci  limorein  et  beati  Benedicti 
Regulain  providiTiiit  eligendum. 


Datnm  Laternno,  pcr  maniis  ^gidii  Sancti  Nico- 
lai  in  Carcerc  Tulliano  diacoiii  caniinalis,  in  Noiiis 
Decenibris,  inilictione  x,  Incariiaiionis  DoininicaB 
anno  1191,  pontilicalus  vero  doniiii  Coelcstini  pap» 
Itl  aniio  priiiio. 

XXXIH. 

ff/v4jroiit]  e/nieopo  Cocenirenni    fiouewone»  qun-> 

dum  asteril, 

(Latcranit  Doc.  5.) 

[Monailie.  Anglic,  III,  £32] 

CoELKSTiNOS  cpiscopus ,  scrvus  scrvorum  Dci, 
venerabili  frairi  episcopo  Coventrensiy  stluieui  ct 
apostolicain  beneJieiionein. 


Deccriiiiniisergo,  ni  nuHiomnino  hominumnceat  D     Cnm  a  nolds  petiliir  qiiod  Justnm  est  et  hone- 


pr.Tfatnui  inonnsieriiiin  teinere  perturbare  aut  ejus 
possessiones  auforre  vel  ablatas  retinere,  ininuere, 
scn  aliqnibus  vcxationilms  fatigare,  sed  omnia  in- 
li*gra  cuiiservciitiir  eorunn  pro  quoruin  gubcrna- 
tione  ac  susicnlalione  roiicessa  siint,  usibns  oin- 
Diniixlis  profiilnra,  salva  sedis  aposiolicc  auctori- 
taie,  et  in  pra*dictis  erclesiis  diuscesaiii  episcopi 
caiionica  jiisiiiia.  Ad  indiciiim  aniein  hujus  per- 
cepi;e  a  sede  apostolica  libertatis,  et  quod  idem 
nionasieriuin  beati  Petri  juris  cxistit,  bizaniiuin 
niiuin  aniiis  stngulis  nobis  nostrisqiie  successoribns 
persolTetis.  Si  qua  igitur  in  futurum  ecclesiasiica 
sxciilarisve  pcrsona  hanc  nostrae  constitutionis 
pagiuain  sciens,  contra  cain  tcinere  venlre  tentn- 


stum,  et  vigor  sqnitatis  et  ordo  exigit  rationis,  ut 
id  pcr  solliciiudineni  oflicii  nosiri  ad  debiluiii  |H;r- 
diicatur  eOectuni.  Eapropter,  vencrahilis  iti  Christo 
frater,  tuisjustis  posiulaiioiiihiis  grato  concorr  n- 
tcs  assensn ,  ecclesias  de  Bronilee,  de  Alrrwas  et 
villns  de  Canok  et  de  llnggelee  cuiti  ecclesiis  et  cx- 
leris  caruio  pertinentiis  in-tiia  dioeccii  coiiKtitutas, 
sicut  eas  tu  et  ecclesta  tua  de  Lichlleld  ex  donntione 
rcgia,  jusie  et  sine  conlrovcrsia  possi4ciis ;  tibi  et 
eidein  Ecclesiae  auctorilate  apostolica  coiilirinanius, 
et  praesentis  scripii  patrocinio  coininuniinus. 

Nulli  ergo  omnino  hoinlnum  liccal  hanc  paginam 
nosirac  conAnnationis  infringere  vel  ei  ausu  leine* 
rario  coniraire.  Si  quis  autein  boc  aitenUre  pr»« 


905  €(£LESTIM 

•anipteril,  indignationeni  oninipoteiitis  Dei  ei  l>ea«  A 
loram  Peiri  ei  Pauli  aposiolorutti  ^ut  se  uo?eiit 
Incniwinim. 

D.iittm  Latenini,  Nouat  Deeembris.  poniiUctlus 
iiostri  aniio  priuio. 

XUIV. 
Clerich  CMrdoMnsikuB  Mc/Miflm  d§  LUwion  M$€nt. 

(Laierani,  Dec.  16.) 
[.GocNTni.  Cod.  dlplom.  I,  474.] 

CQELitTUfutepiacoptts,aervus  servorum  Dei»dilo- 
ciit.flliis,  clericis  ecdefift  Ctrdonensit»  talutem  et 
tpostolicam  l>enedictionero. 

Cuiu  ab  eccietiaslicis  virit  t  nobit  requiritur 
quod  a  ^iioiie  non  dOTial,  unto  eis  faciliorein  debe- 
niut  prsbere  contentuui,  qoanto  eorain  cura  nobit 
tpecialiut  etl  commisAa.  Eapropter,  dilecti  iu  Do-  B 
utiiio  fllii»  Veslris  Juttit  pottulalionibut  grato  con- 
€urreuiet*attentttt  ecclesiam  de  Liemon,  ticnt  earo 
netropoliiannt  vetter  rationabiliter  vobit  coucetsll, 
el  Tut  eam  pacifioe  pottidetis,  vobit  et  eccletias  ve- 
ttrs  auctorilaie  apottolica  couflrmaniut»  el  prae- 
teulis  scripti  patrocinio  eoiiiiuunimus.  NuUi  ergo 
oroiiino  bominum  liceat  banc  paginim  nottrae  con- 
firmaiioitis  iiirriiigere»  vel  ei  ausu  temerario  con* 
(raire.  Si  quis  autem  boc  atieniare  praesonipseril, 
indignaiionem  oniiiipoteiitis  Deitet  beatoiuai  Petri 
06  Pauli  apostoloram  ejus,  se  lioveril  incursuram. 

Daium  Laieraiii,  xvii  Kal.  Januariiy  ponUfictiut 

nostri  anno  primo. 

XXXV.  ^ 

Arehieiiitcopo  StrigomeMti  otterit  jut  regit  Hungih 
riee  coronandi^  ei  c  regiee  domut  ofieiattum  prir- 
poeUot  wincuio  on^ihemoUt  uUigiindi  «i  in  cautit 
tpihtualikut  Judieandi.  » 

(Laterani,  Dec.  iO.) 

[F«JBA,  Cod.  dtplom.  Uung..  11 ,  176.] 

XXXVL 

Eccletim  Toulonicorum  Trantilvanorum  ^  prerpoti* 
tnr^  faetm^  liberialem  eoh/irmat  IHlerit  ad  Stri- 
gonientem  archiepiuopuw  daiit. 

(Lalerani,  Dec.  SO.) 

l/M.] 

XXXVll. 

Ciiii^mt*  domini  JUoniitpeuulani^  bona  prinilegia" 

que  con/irmat. 

(Laieraiii,  Dec.  24.)  D 

[Gariel.  Seriet  pratulum^  etc.y  L  11,  p.  240.] 

CccLESTiMOS  episcopus,  servus  servoriira  Dei,  di- 

leclo  filio  uobili  viro  Goillcliio,  douiino  llontispes., 

saluieni  et  aposi.  beiied. 

Cousideranies.  dilecte  in  Domino  fili,  et  diligen- 

tiiis  aiieiideiiles  quanluin  clarx  meinorix  (luillel- 

liius  piogeniior   iiius  S.  Rom.  Ecclcsix  el   nobis 

ipsis  in  niiiiori  oiScio  contiilulis  devotiis  ezstilerii, 

sperauies  etiain  qooJ  sincerain  ipsius  erga  Roni. 

Ecclesiam  el  nos  ipsos  devoiioiiem  tuu  debet  slre- 

iiuiias  iiuiiari,  peiiiionibus  tuis  ^i^raium  impertimur 

asseusum.et  personani  tiiain,  filiiim  tuuin  Grillel- 

iiiuin,  el  boiia  qtix  jam  rationabUiler  possides,  aui 

iu  fuiiiruui  juslis  niodis,  prseUautc  Doinii.o,  po;c- 


niPAPil  904 

rit  adipisci,  tub  B.  Petri  et  iiottra  prolectione  rm  d* 
plmttt,€t  prxtentit  tcripii  patrociuio  comniuilmttt, 
ttaioentet  ad  inttar  concossionis  le\.  men.  Ale- 
xandi  i,  praedecessoris  nottri ,  luo  indulise  profeoi* 
lori,  ut  iittili  omniiio  bomiuum  liceal,  niti  lioiu. 
pontifici,  vel  ei  cui  tpecialiter  ipte  mandiiverit,  aut 
legaio  t  latere  deklinato  personam  luain  ezcoromu- 
nicationis  vinculo  innodare,  niti  ipto  genere  delicli, 
ticut  ex  iujeciione  manoum  in  clcricot  vd  penonat 
religioni  obnoxias,  aut  ex  ignit  appotitlone,  to  eoo- 
tigerit  in  tententiam  excommnnicationit  incidere, 
CapelLim  quoque  tuam,  qus  in  Montepettiihno,  el 
tltam  qu«  ett  in  catlro  de  Palude  ^nullut  timiliier 
audeat  Jnterdiccre,  quominut  libi.  et  lamiii«  tua^ 
exclutis  excommuuicatit  et  nominatim  loterdlciit, 
divina  in  eis  oflicia  celebrentur;  de  una  vero  qut- 
que  capellay  quoniain  utraque  t  progenSioribttt  toit 
B.  Petro  collata  ett,  onut  tureut  quottnnit  nottro 
Lateranenti  palatio,  sicut  prius  constiltttaro  est, 
persolvator  ;  ita  tainen  quod  decim»  et  primitiae» 
et  alia  qu»  ad  jus  parocbiale  pertineut«  lltgalon. 
Ecciesiae^  iiitcgra  conserveiitur. 

Datum  Laierani,  ix  Kal.  Jan.|  pontilcatut  nosui 
tnilb  primo. 

XXXV4IL 

Theobaldo  epitcopo  Clu^no  ejutqua  Eceletiee  ommc 
bona  ei  jura  conj^rmat. 

(Laterani,  Dec.  27.) 

[MuiUTORi,  Antig.  Iial.  VI,  421.] 

CcELBSTiNos  cpiscopus,  servus  servoruiu  Dei,  di- 
ksclo  Tralri  nostro  Thbobaloo  opucupo  ClusiuOt  sa* 
luient  ei  aposiolicam  benediciioiieui. 

Ii'seraii  inopiam  coiumissae  libi  Ecclesiae  Clusiii« 
et  praedecessoram  nosirorum  felicis  memorije  IIo* 
uorii ,  Eugenii,  Aiiaslasii  et  Adriaiii  Romanoraiu 
poiitiflcum  vesiigiis  inba:rentes,*Eccle&iain  ipsam, 
cui  adjurore  Domino  prxsides ,  sub  beaii  Petri  ei. 
nostra  proteclione  suscipimus^  ut  dericos  ordines, 
quascuiique  posses&iones  et  bona  impneseniiaram 
lua  Ecclesia  possidet,  aut  in  rulurum  postidebit, 
firnia  libi  tuisque  tuccessoribus  et  illitMiu  permt' 
neaui. 

lu  primis  cathedralem  ecclosiam  SancU  Secon- 
diaui ,  et  ecclesiain  Sanctv  Mustiolae,  bospilale 
Sancii  liereuei,  plebein  Sanctap  BiariaB  de  Balneo, 
plebeuiSaiiciiDonatide  Radicoraiio,  plebcm  Saiicti 
Joannisde  Queueto,  plebem  Saiictae  Mariae  de  Spino, 
cuin  capella  Sancti  Joanuis,  et  massaritiis,  plebeni 
Sanrti  Martiui  de  Fabrica,  cum  oniiiilMiS  tuit  per- 
tineniiis,  plebem  Saiicti  Joannis  «le  Popille,  plebeui 
Sancti  Donati,  plebein  Saucti  Martini  cum  capeili 
Sancti  Quirici  de  Castello  Algisi,  plebem  Saucti 
Eleutherii,  plebem  Sauct«  Mariaede  Peretulo.  ple- 
bein  Sancuc  Maria:  de  Runcaiio,  plebein  Saiicti 
Donali,  plebem  Sancti  Cervasii,  piebem  Sancti  Se- 
veri  de  Vtrlaiio,  plebeni  Sancti  Terentiatii  de  Ma- 
lerno,  plebem  Sanclac  Marijc  de  Figline  cuio  capel- 
lis  su.s,  plebein  Suicii  Cxsarii,  piebem  Saiictorum 
Cosnae  et  Damian;,  plebcm  Sanctl  Silvest  i,  plcbciu 


EPlSfOLiC  ICT  WimLEGlA.  —  AN.  ilDI.  »06 

Bancil   VicUriiii  cum  rapella  Saocii  Mariini,  ple.  j^  tus,  quarum  vidclicei  partem  decimaruro  et  obl^w 
bem  Snncii  Pliilippi,  llcremum  de  Vivo,  plebem 


Sdiictx  Flofap,  CHm  oinnihus  tuis  periitieniiis,  ple- 
tem  Sancti  Pctri  de  Auliaiio  cuui  cipellu  de  Liigno- 
lc,  ct  quidquid  liabelts  in  ccclesia  Sancli  Leonardi 
de  Gasicllo  ile  Plano,  plebeai  Sancix  Mariu:  dc  Mii* 
•cia  cum  capella  de  Castellione  Ugonis  •  plebeni 
Sancti  Laurenlii :  curtes  eliam  ejusdem  cpibcopii, 
vidclicet  curtcin  Saiictae  Florx  dc  Noceto,  curieui 
de  Dugnano  cuni  castello  dc  Poteuliiio  et  turre  sua, 
ftit»  super  fluiiien  Vito,  curlem  Sancti  Clcnieniis, 
rafiellam  Sancti  Pauli  dc  Moierlo  cl  plcbem  Sancti 
Aiisaui,  curlcin  de  Montcaltulo,  curlem  ilc  Ca|utino 
et  de  Lojano,  et  Corraja  cum  capclla  sua,  inoutcm 
de  Toriiio,  curlein  de  Bruseaja  cuin  castello  Ceculo, 


tionum  tam  Tivorum  quam  moriuoruin,  clalia^qiiar. 
secutidum  stalula  sacrorum  cnnonum  ei  dchcutur, 
irrationabililcr  aiidoat  impcdiro,  vcl  ipsam  crclc* 
siam  tenicre  porlurbarc,  aul  ejus  posscssioiics  au- 
ferre,  vrl  ablalas  rctincrc,  luiuticrc,  scii  quumoilo- 
libct  molcstiis  faiigarc  ;  scJ  ouiniu  inlcgra  coiiscr- 
vcuiur  Inm  clericoniiii  quaiu  paiipcruiii  ustbiis  pro- 
fuiura ,  salva  scdis  apo»t(d!c;e  aiicluriialc.  Si  qim 
igilur  in  ruturum  ccclcsiaslica,  sxcularisvc  pcrso- 
n.t,  clc. 

Ego  Ccclcstinus,  catliolicx  Ecdcsia!  cpiscopiis. 

Ego  Patiduiriis  ,  basiiicx  XII  Apostolorum  pre- 
sliyicr  cardinatis. 

Kgo  Melior,  SS.  Joauuis  ct  Pauli  prcshytcr  car- 


curtem  de  Aasarone,  cum  capclla  Sancii  Adriaui,  B  diuali^. 


monasierium  Sancti  Petrl  inCampo,curtem  Saiicii 
Augtli  ile  Cerviiiaja,  plcbem  Sancii  Mamiliaui  iu 
Cigiiano,  cum  suis  pcrlincuiiis,  ci^riem  Sancli  Q:ii- 
rici  dc  Pulsignaiio,  capcllaiu  Saiicii  Paiili,  curtciu 
de  Puirolo  ciiui  capella  Saiicli  Peiri.  ciirtem  dc 
Casa  Majore  ruiu  capella,  curtem  Sancti  Salvato- 
rlt,  ciirtcKi  dc  Caliano,  curicm  de  Miignano,  moua- 
•tcfium  Sancli  r«cne«licii,  situm  juxta  fluvium  Tre« 
slaui ;  ecclesiani  Saiicii  Pauli  de  Materno,  ecclesiam 
Sancti  Andre«  de  Fracia,  capellam  Saucti  Angeli 
de  Uivo,  capellam  Saucti  Crisanli  et  Tavcrnelle 
cum  Roso^  ecclesiam  SanciA  llouoratx  cuin  oinui- 
Imis  suis  perlinentiis,  curtcm  de  Pctrognaiio,  mon- 
lem  VeneriSy  curlem  de  liaspista,  curtem  de  Caiu- 


Ego  Joauiics,  lil.  S.  Cicincniis  cardiualis,  Tu- 
scuiaiius  cpiscopus. 

Ego  lliigo,  presb.  card.  S.  M...  lii.  E.|uilii. 

Ego  Albinus,  Albanciisis  cpiscopus. 

Ego  Oclavianus,  Osticnsis  et  VcUctrcnsis  cpisc. 

Ego  Joaniics,  Pracnesliuus  cpiscopiis. 

V^o  Graiianus,  SS.  Cosiu.'e  ct  Dainiaiit  diac.  caril. 

Ego  Jofl^rcdus,  S.  Maiiac  in  Yia  Laia  diac  card. 

Kgo  Befnardiis,  S.  Mariu:  Novx  diac.  card. 

Dalum  Laleraui,  pcr  manum  iCgidii  S.  Micoiai 
in  Carcere  TuUiaiio,  vi  Kal.  Jan.,  indicl.  xi,  liicai- 
nat.  Doni.  anno  1191,  poniinc.  vcru  D.  Coelestini 
papae  111  anno  primo. 

XXXIX. 


p;Hi,  curtem  Saiicli  Joannis  de  Terninano,  cur- C  Sitnaro,  epiteopcWexhnen$i,pr(vnfjit,ni  in  Cloto 


lem  de  Valcalla,  curtem  de  .Mariiniano,  curleni  de 
Resigiiano,  ciirlein  de  Fabrica,  capellam  Saucuc 
Maric  de  Flojaiio,  ecclesiam  Sanct»  Marix  de  For- 
tonula,  curtcm  de  TiUiauo,  curiem  de  Pislulla, 
curtein  de  Valliano,  caslellum  dc  Carriolo  cuiii 
lota  curie  sua,  capcllam  Sancti  Jiisti  cum  perti* 
nentlis  suis,  curtom  dc  Cignaito,  ecclesiam  Saitcti 
Petri,  ecclesiain  Sancli  Laureniii,  inonleiii  Luculi, 
quartain  parlem  caslclii  de  Asciaiio  ex  icstainento 
comitis  Manentis,  casiclluin  de  Moniolla,  cum  ioio 
lifiricto  suo,  et  medietatem  omniom  eerdm,  qo» 
liabuii  a  Serra  de  Sarthiauo  usque  id  flumen  Cla- 
niit  esccpio  eo ,  qood  baboit  in  Colle  Fran6in. 


nti]  'piteopi  Lincopienut  potieuioiiet  intadaL 

(Latcrani,  Dcc.  28.) 
lLiLJEr.iiEN,  Dipl.  Suec,  I,  124.] 

CcELESTiicus  episcopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  vc« 
nerabili  frairi  Ste.naro,  Wexionciisi  episcopo,  sa- 
luiem  et  apostolicam  beuedittionciu. 

Oflicium  iiobis  iiijuuctiim  i.os  admonct  et  hoi  tilor 
ut  injuriam  paiieniibus  assisamus,  ei  cis  pcr  apo- 
siolicx  auclorjlatis  subsidium  ad  ohtincndam  jiisii- 
lain,  debitum  inipcndainiisassensuui.  Proinde  lu.-e 
devolioni  pcr  apostolica  scrpta  mandainusqiiaieuus 
venerabilcm  fraircm  nostrum  C.  Lingacopensem 
rpiscopum  ^pcr  his  qu.«ii  possidct  ct  atiicccssores 


Prseterea  ecclesiam  Sancti  Petri,  ecclesiam  Sancti  d  sui  paciAce  possedcrant  injurias  afliccrc  noii  prxsu- 


Silvcstri ,  ecclesiam  Sancli  Pantaleonis ,  capellain 
Sancti  Domiuici,  ecclesiam  Sancti  Savini,  occle- 
•iam  Sancii  Joaniiis  dc  Cuenieto,  ccclesiaiu  Sancii 
liilarii  cum  oinnibus  suis  perlinentiis,  curtero  de 
Morelle  cum  omnibus  pertiueniiis  suis.  Insuper 
•iiam  piscarias,  qiias  babetis  in  Por|a  de  Casali, 
in  PlanA  de  Lignallia ,  in  Vena  de  Arrone,  et  circa 
pouiem  Clauifl  superius  ei  inferius,  iii  Ulma  ei  In 
Volaio. 

Decemimofr  ergo,  ut  nollos  archiepiscopos  in 
prssdicti  parocliia  absqiie  Cluslnl  episcopi  llceniia 
ccelesbs  coniecrare,  cbrisma  conficere,  clericoi 
ordinare,  aut  publicam  poeniteniiaui  dare  prxsu<^ 
luat.  Mullus  etiain  episnopalc  jus  Clusini  cpiscopa- 
Patkol.  CCVI. 


mat,  sed  ita  eum  sua  juslitia  gnuderc  pcrmiiias, 
quod  contra  it^  requirente  jusiiiia,  non  cogauiur 
aiiiinadversioncm  debilain  cxcrcere. 

Datuin  Laterani,  v  Knl.  Jauuarii,  pontificatus  no- 
slri  anno  primo. 

XL. 

C  [{mAio]  fil.  S,  Laureniii  tn  Lucina  pretbffiero  ear^ 
dinali^  apotiolicai  tedit  legttto^  ei  i^eiro],  archiei^i* 
icopo  Uptalienti,  et  J[erputpho]  epttcopo  Scaren:  i 
mnndal,  ut  C[o/oiifi]  LincopienMit  et  S[ienari]  Wc- 
xionentit  epiuoporum  de  dieuetium  coufinio  litem 
ditcemant, 

<L.aierani,  Dec.  51  ) 

[IbiJ.] 

Ccr.i.f$Tmus  epiKopos,  servos  scrvonim  Dti,  di* 

29. 


$07  CCELESTINl  III  PAPJL 

leclo  filio  C.  SAnrli  Laiirenlii   in  Lal.   presbylero  A  luonaslcrio  eodem  adeploft  sohluin  fiilefiutis  jnrai 


canlinali  ipostolics  sedis  legato,  et  venenibilibus 
fratribus  P.  Upsalensi  arcbiepiscopo  et  J.  Scaren&i 
episcopo,  salutem  ei  apostoricain  benedictionem. 

Causam  qiijc  vertiior  inter  venerabiles  fratres  uo- 
siros  C.  Lingacopensem  et  S.  Wexionensem  episco- 
pos  super  lerminis  episcopntuumt  experienlix  ve* 
sirx  doximus  cominiitendam,  et  appellatione  re- 
inota,  finc  debito  terminandain,  pcr  apostolica  scri- 
pta  mandantes  i|natcnus,  partibus  ad  vesiram  prae* 
sentiam  convocatis,  audialis  qu«  fueriot  biiic  fnde 
proposlia  diligenier.  et  causam  ipsain «  appellatione 
renr.ota,  mediantcjusiilia,  terminetls.  Quod  si  omnes 
his  eisequendis  nequiveritis  intercsse,  duo  vestnnii 
ea  nibiloroinus  cxsequantur. 

Datum  Laterani,  ii  Kal.  Januarii,   ponlincalns  " 

nostri  anno  priino. 

XLI. 

Monacnii  5.  AugHiiini  Canluttrientihus  eoncedii  i  ii< 
po$sint  ceiebrare  divina  in  generali  iuterdiclo,  i 

(Vide  Chronico  IV.  7/roni,  ap.  Twispe:c,  l/iil.  AiigL 

Script.,  U»  iH39.) 

XLIS. 

UoHasterii  S.  Aiipiiififti  CaiUiianViiiii  c  tuper  beni' 
diciiom  abbatis  »  priviiegium  con/irmat. 

IVide  ibid.} 

XLIII. 

}iona%ierio  S.  iiipttfiini  Cantuartensi  c  eonfirmat 
eccleiium  di  Norihborni  cum  captUis  ad  opus  elei* 
mosgnariic»  t 

lVi«!e  ibid.]  C 

XLIV. 

ifamntterio  S.  Auguttini  Caniuarieuti  c  confirmat  prtr» 
bendam  de  Gutione  ad  vettiium  monachorum.  i 

[Vide  ii^id.] 

XLV. 

Ii\ogero]abbaii  S,  Augnsiini  Caniuarienti  mandat^ 
tideai,  t  ue  aliquit  ciericorum  committam  tibi  ec- 
clctiam  ctitiuam  ad  firmam  uitiynel.  »  {frug^ 
merjum). 

ITwvspCN,  //.il.5cr.,  II,  1840.] 

CGU.BST11IUS  episcopus,  servus  servoruiu  Dei,  dile- 

cto  filio  R.  abbaii  Saiicti  Augustini,  etc. 
Audivimus  et  nudientes  :  et  infra  :  Auctoriuic 

aposlolica  probibemus,  ne  aliquis  clcricorum  tuo- 


meiitum  pracstare  coniempserit,  eum  »uctoriiaie 

nostra  a  beyeficii  perceptione  suspendas  et,  doaec 

solitam  sccuritatem  pnesiitcrit,  facias  roanere  sus- 

pciiSHni, 

XLVII. 

Monatterii   Saneit  Auguttini  CaniuariiHtit   f^rinlC' 

gia  confirmut. 

\lbid.] 
XLVIll. 

Suenoni  epitcono  Arutienti  tignifieat ,  a  Abtatam  t r* 
chiepitcopo  Luiidentipermititti  c  ut  ei  eidendievi* 
tcopaiui  tianiiam  iribuat.  » 

[Laxgebce,   Scriptoret   rerum  Danicarum^  I.  V, 

p.  255.] 

CcELCSTixus  episcopus,  sertus  servonim  Dei,  ve- 
nerabili  fratri  Sl'c:iom  Arusiensi  episcopo,  salutein 
d  aposiolicam  benediciionem. 

Ex  lilteris  venerabilis  frairis  nostri  Absalonis 
Lundensis  arcbiepiscopi  et  aliornin  relaiione  didich- 
■!U8,  quod  fraternitas  tua  ita  bucusqiie  gessit  sol« 
licitudinem  pontificalis  oflicii.  ufcleruset  popukis  tiic 
Jurisdictionisubjectusetspiritualiler  et  temporalUer» 
superna  tibi  raveniegratia,susceperitincrementuro. 
Quia  veroproptersenectutis  molestiametmultiplicila- 
lem  gravaminis,  quod  episcopale  oflicium  necessario 
coMiitatur,  suscepio  proposuisti  oneri  cedere*  super 
quo  pix  recordaiionis  Uibanus  praedecessor  noster 
petiiionem  luam  ad  se  directam  admisit  et  induU 
gentix  tibi  scriplum  direxit,  memorati  arcbiepiscopi 
duximus  lixc  arbiirio  cominiitenda  ut  et  Ipse  tibl 
cedendi  episcopatui,  cnm  requisieris.  licenliam  tri« 
liuat  et  provideai  juxta  faculiatem  ecclesias  lua  de 
bonis  cjus,  uiide  bonesie  valeas  susientari  et  faciat 
qtue  super  boc  siatuerit  lirmiter  observari  (I). 

XLIX. 

Abtaioni  arcliiepitcopo  Lundenti  eongrmniir  ipittolw 

tuperiori  tcribil, 

(Ibid,,  p.  256!) 
CccLCsTiNus  episcopus,  servus  servoruni  Doi,  ve- 
nerabili  fralri    Absalom   Lundensi  arcbiepincopo* 
saluiein  et  aposiolicam  benedictionero. 
Eani  de  tua  sinceritate  conscieniiam  seroper  b4- 

.....  ...  buimus,  ut  aucioriiaie  sedis  apostolicae  non  requi- 

ruin  commissam  sibi  ecclesiam  cuiquam  ad  Urmaro  *.  .«  ^  j  ■  . 

...       •.  ■•      .  .«i-  ^                   I  D  i^^res  exsequenduin,  nisi  quod  nosceres   xquiiate 
assignet ;  quod  si  fecerit  I  iceat  iibi  eum  usque  ad       k,„^,,..__  ...,.„:!..„.    ?..,.  ._ ...:^..  ._ 


saiisfactionem  congruaro  ipsius  ecclesix  beneficio 
•uciorilate  apostolica  ipoliare. 

XLVI. 

Hogerot  abbati  S.  Ati^nffiiti  Caniuarieiiti  permiiiii^ 
c  ut  ti  quit^  beiieficium  eccletiatlicum  a  monatte" 
rio  adepiutf  tolitumfideiiiaiitjuramentum  pratiare 
eoniemptcrit^eum.a  beneficii  percepiione  tutpen* 
dai.  »  (fVa^tiic/ifiim.) 

[Ibid.] 
CccLCSTiMus  episcopus,  servus  servorum  Dei. 
Cuiii  de  autiqita,  et  infra  :  Pnesentibus  tibi  lilieris 
lndnl};emus,  ut  si  quis  beneficium  ecclesiasiicum  a 


bonestateque  siibnixum.  Unde  tantu  tccuriut  tu« 
postulationibus  rraterniiaiis  annuiinus,  quaiilo  pu- 
ritatem  conscicntix  iiiaB  certiori  apud  nos  experi- 
nieiito  tenemiis.  Sicut  auiein  tua  nobis  chariias  lil* 
toris  intiinavil,  et  ex  liiteraruni  veiierobiJis  frairis 
nosiri  Suenonis  Arusicasis  episcopi  tenore  pcrspe* 
xiinus*fL'licis  inemorix  Urbaniis  papa,  pra*decessor 
nosler,  cpistopo  jam  dicio  indulsit,  ul,  quia  eum 
scneclulis  iiioiesiia  ct  pasioralis  niiiiiuni  solliciiuilo 
gravabal,  cedcndi  cpiscopaiui,  cum  vellet,  baberet 
liberani  fucullaiein,  arbilrioque  tuo  cumniisit,  ut  ei 
dc  episcopalus  reddiiibus  quos  plurimuni  augmen* 


(I)  hon  polest  serius  essc  datum  ac  anuo  ilUl :  nam  luncoiiiit  Sueiio  episcopus. 


M  KPISTOLif:  ET  PRIVILEGIA.-  AN.  tlM.  910 

Uveral,  Uliler  pro%idf res,  ui  8ii»  suslfiiUlioiiis  A  nposlolir:i  scripia  iiiandantcf»  ul  supcr  liis  tnquira* 


occasio  nulli  dcinccps  gravanien  inferrel.  Nos  igitur 
lusc  ntque  illius  posiulalioni  anniiere  in  hac  parte 
voltfnicfi ,  fraterniiali  lux  per  aposlolica  scripla 
niandamus,  quaienus  cidciii  episcopo,  ex  quo  lalis 
C8l  tolunUs  iptius,  necfssilasqne  incunibil,  aucio- 
riltle  noslra  tribnas  cedendi  licentiam  el  provideas 
jnxta  fMcululcm  ccclesiae  smx,  undecongruc,  qtioa.l 
vixeril,  valeai  sustenlari.  Nos  auiem,  qiiod  super 
lioc  diixeris  facienduin,  rntum  habemluin  statuiiniis 
ei  prxcipimus  iHfiolabiliter  observarl. 

ANNOil9MI9J. 


L. 


lis  diligcnlius  vcrltalem,  ct  si  volds  con^ltiertl, 
qnod  pr.-edicla  mulier  primo  fuii  inter  moniales 
reccpla  limore  violcntic  f  i  rnpinc,  ct  proposiiiiin 
conniebalur  sc  habuissc  nubcndi ,  cum  iiilf  r  eas 
niorain  raccrci,  prxscrliin  cum  posiiiiodum  iii  facie 
Ecclcsix  pulilicc  rcgi  nnp^crii,  cl  usque  ad  lixc 
lciiipora  cohabilando  filios  cx  c)[  suscfpil,  eam 
denuiiiiciis  prxfato  mons^icrio  non  lenfh.  Noii 
enini  ractum  illud  conlracliiin  malrimonii  pniesl 
dirimerc,  cisi  forlc  possel  nialrimonium  conlrabfn- 
duiu  impedire.  Do  alio  vrro  ila  sollicilc  dixciciio 
fralcrniuiis  vcslrx  discutint  quod,  si  invciicriti» 
eamdem  gravi  infirmitate  dcprtsssm  (oniineniiam 
vovisse  el  viruin  ejus  ad  tempus  prsebuissc  conscn* 


[E/itscq/iii  qiii6tti(/aiiil  mandal  de  uxore  /?.  [Kamti]  ^  Mm.maxln.e  si  non  Idcm  vir  peraDi|iic  coniiiieulism 


•SiferoriiiN  regiit  eoutinenlim  voio,  ob  oa  etudiiieiH 
tuicepio,  toltentia, 

[LtUECREii,  Dipl.  Suee.,  I,  682] 

Oelsstikus  III. 

Cbarissinius  in  Chrislo  filius  noslcr  H.  rex  illustris 
Snevonitn  aposlolaiul  nostro  litieris  el  nuntio  hu- 
niililcr>nuniiavi(,  quod  cotn  cssel  adolescens  cl 
diiccia  uxor  ejus  iuvencula,  miitua  fide  volo  con- 
Crahendi  legitimi  malrinionii  se  astringenies,  invi« 
cem  consensum  suum,  voluntaie  pareutum,  arrba* 
ruin  donatione  roboravcrunt.  Poslmodum  vcro 
clarx  nicnioriae  N.  paire  sno  ab  inimicis  occiso, 
cuni(per  l>elloruni  adversiutenij  undiqoe  premcrc- 


voverit  perpetuain,eaindcm  viro  cohahilaro  facialis, 
et  invicem  utrumquc  niarilali  .-lOcctioiie  traciarc. 

ANNO  1102. 

Ll. 

Liberiantc  batHiae  Pra^nettina  bona  con/irmaL 

(Laierani,  Jan.  4.) 

[UciiELLf,  Italiatacra  I.  I,  col.  2S0  ] 

CoELESTiNus  cpiscopus,  servus  servorum  Dci..., 

....Nusqiic  ab  hujiismodi  collalionibus  quaieiius 

ibidem  hacienus  esl  servalum ,  pra.*scn(i   pagina 

duxiinus  absolvcndos.  Ad  lixc ,  qiiia  feiicis  recor- 


Uir,  et  habilo  cutn  hostibus  suis  congressu  victus  Q  dalionis  Clcmens  papa  III  pr»dccc:iSor  noscer,  dum 


fugatusque  fuissel,  quta  limebal,  ne  ipsa  sponsa  ab 
Ininiicis  suis  per  violenliain  rdpereiiir,  ct  alia  »1^ 
n/ilis  ei  non  invenireiur  in  regtio,  qnam  sibi  |M>ssel 
mairiinouialiier  copulare  :  de  suorum  el  ejusdem 
•ponsx  pareiilum  consilio  factum  esi,  quod  iii  con- 
vJKnlu  babilani  sanctimonialiuiu  monasticum  sine 
pfopotiio  pcfpetualiter  relinendi  8us€epii,ei  ibideni 
pe r  aliqnol  annos  morain  fecit,  ne  quid  ab  iniiuicls 
injuriae  palcreiur,  qiiam  cum  pare  reddita  el  ob- 
lenlo  ab  iitiinicis  iriumplio,  soleniniler  duxissel 
curo  grandi  exsulialione  oxorem,  ei  ab  ^ii  filios 
suscepissel;  nnutn  eorum  de  communi  c6nseiisu  ei 
eleciioiie  principum  Suevix  tn  regnum  sihi  instiliiil 
•iiccessorem.  Proccdente^vcro  icmpore,  prcdicia 


miiiori  olllcio  conslilulirs  Fr»!iiestiii2C  se;li  prsside- 
rel,  in  ecclesia  vcstra  palatiuin  de  proprio  feccril 
fabricari,  Prxneslino  episcopo,  qiii  pro  lcinpore 
fuerii,  ipsum  inbabitandi,  aiu  alii  conccdendi,sco 
t  vobis  aliquid  poslulandi  onineni  inierdixii  occa<» 
sione  qualibel  faculiaiem,  nec  quis  de  nosiris  suc- 
cesioribui  alicui  palaiium  ipsuiu  coiicedere ,  aui 
pro  eo  quod  ipsum  de  proprio  consirui  feceril,  quid- 
quam  a  vobis  debeat  posiulare,  sed  ipsum  iu  ad 
usum  comniunem  iibere  habeaiis  in  perpetuum^ 

sicut  aliat  domus  obtineiis.  Pr.Tterea qtulitcp 

apud  ecclesiam  veslram  a  pueritia  educatus  fucril, 
alque  nuirilus  pluriuium  in  vencraiione  el  rcvcrcnlia 
locum   ipsoni  habcnSy  cuin   felicis    recordaiionis 


nxor  gravi  ii^irmiuie  correpla,  cuin  ic  de  btc  vila  D  Eugenius  papa  III  de  duodccim  unciis  oblationutn  D. 


crederei  rcccssuram,  limore  morlis  inducU  conti- 
nenliam  vovil;  cumqiie  rex  ipse  Doliel  eam  con- 
Iristare,  concessit  ad  tempus;  nunc  auicm  se  con- 
liDCic  proponit  non  possc,  el  quod  licite  posscl  fieri 
arkitrabalnr  ad  toruin  uxoris  su»  redfre  cupil»  cl 
ad  reprimendas  aemuloruin  suorum  deirecuiioncs 
cl  obloqula,  pctiil  a  nobis  dari  sibi  in  luandaiis,  nl 
uxorcin  suamaucioriialenostra,  inaritali  alfectionc 
pertraclel,  iion  obslante  volo  continenli»  inraulc 
ab  ipsa  emisso,  el  ab  eodeni  rege  ad  lempus  appro- 
luiio. 

Verum  quia  super  bis  nos  ad  plenum  non  polui- 
inu8  eliccre  veritalem,  F.  T.  cognitionem  horuni  el 
d^iMoiicm  canouicam  duximiis  commlltendam,  {icr 


Peiri,et  minisieriorum  trcs  uncias  ccclcsix*  C,  Pcirl 
concesseril,  ipsc  de  contilio  fratrum  suorunt  de  no- 
vem  unciis  earumdem  oblalioiium,  quas  sedi  apy- 
slolicx  renianscruni,  vobls,  vi  per  vos  eccles!» 
anpradiclx  unam  unciani  dedil ,  concessil  in  pcr- 
pciuuni,  ci  firmavil,  delraclis  Umeii  coiisueiis  ei^- 
pcnsis,  qnas  fierl  oporlebil  pro  ipsius  moduki 
quanlitatis.  Nos  vero  ipsius  vcitigiis  inhxrei.  es, 
Uin  consiiiutionem,  ci  coiicessioncni  palaiii  quani 
etiam  douaiionem  uiicix  ipsius  raiain  halieinus,  el 
eam  fViluris  tcmporibus  illibataiii  manere  ^ancimtis. 

pecernimus  ergo  ut  nulli  hominum  liccat,  cic. 

Daluni  Lntcrani,  per  inanuni  iEgidii  S.  Nicidai 
in  Cdrccrc  Tulliano  diac.  cardin.,iiNou«sJanttarii| 


91!  COELESTLM  UI  PAPJS  tlt 

Indicl.  I.  Incaroaiionii  Domfnice  1191»  ponlinci-  A  Dei  et  beaiorum  Peiri  ei  Pauli  •postoloruro  ejnsftC 


tus  vero  D.  Coeleslini  papx  111  anno  primo. 

Ego  Coclestinus  ,  caiholicae  Ecclesi»  episcopus. 

Ego  Albinus,  Albanen.  episcopus. 

Ego  Joannes,  Pr;eneslinus  episc. 

Kgo 

Lgo 

Ego  ioannes,  lit.  S.  Joannis. 

¥^l<9 tit  S.  Eusebii  card 

Ego  fiomanus,  til.  S.  Anasiasix 

Egu  Ugus,  presb.  cardinalis  S.  Martini  lit.  £- 
quilii. 

Ego  Joa.  ,tit.  S.  Siephani  in  Ccelio  monlepresb. 
card. 

Ego  Gregorius,  S.  Mariae  in  roriicu  diac. 
card. 

Ego  Renaldus,  S.  Mariae  Not»  diac.  card. 

Ego  Nicoiaus,  S*  Marix  in  Cusmedin  dinc.  card. 

Lll. 

EccUsia  S.  Thomae  Ualber$iadin$u ,  «  Tlieodttrico 
epiicopo  condUaf,  monachiiqne  Pramonuralentibus 
iradila: ,  proleclionem  fUfciVii. 

(Itumx,  ap.  S.  Peirum,  Jan,  20.) 
[Jai F£,  liegestat  890.] 

LIIL 

Muitntierii  Uarbacentit  bona  ae  privittgia  eonfir» 

maL 

(l\omx,  .np.  S.  Pcirum,  hn.  21.) 


Rovcrit  iiicursurum. 

Datum  I\om*T,  apud  Sancturo  Petnim,  xii  Knl. 
Februarii,  ponllficatus  noslri  anno  primo. 

LIV. 

Monatterii   Yalli$  Saneta    Marim    llelmtiaiiemii 
protectionem  tuteipit ,  pottettionetque  confirmat, 

(Romx,  ap.  S.  Peirum,  J.in.2l.) 
[Orig.  Guelf.,  III,  5G4.] 

CoELESTiNCS  opiscopus ,  scrYus  servomm  Dei, 
dileciis  filiis  abbati  et  conventui  monasterii  VmIUs 
Sanclae  Mari;e  ordinis  Cisterciensis  prufessii,  salu- 
lem  et  aposiolicam  benediclionem. 

Cuin  a  nobispctiturquod  jusium  est  et  honesium, 
B  tam  vigor  aeqnitaiis  quam  ordo  exigii  raiionia,  oi 
id  per  sollicitudinem  oflicii  noslri  ad  deliitum  perilu- 
caiur  eflectum.  Eapropier,  dilecii  iu  Douiino  filii, 
vcsiris  jusiis  postulatioiiibus  annuenies,  uionaste- 
rium  vcsirum  cum  oiiiiiibus  qiix  imprapseniiarum 
raiionabiliier  possidel,  vel  in  foiurum  justis  modis, 
patrocinante  Doniino,  poierit  adipiiici,  sub  beali 
Pctri  ei  nostra  protectione  suscipiuius;  specialiter 
aulem  pussessioncs  iiiferiusa(!noiuias  sicut  eus  jusic 
et  siiie  controvcrsia  possidetis,  vobis  et  pcr  vos 
eidcm  monasterio  aucioriiaie  aposiolica  conlirQa* 
mus,  et  prxseulis  scripti  patrocinio  commuuiinus. 

lu  priniis  ;  Curtcm  6r.tiidesleve  ciim  suis  appeiidi- 
ciis,  silvani  eidem  curti  coniiguam,  quam  cuinuiu- 


[WuEaoT\VEi:<,  Sova  Subtidia  diplom.f  t.  X,p.  161.]  q  lasiis  cum  illuslri  femina  Regilindu  et  filio  cjiis 

CucLEdTiNUs  cpiscopus,  servus  servoruin  Dei, 
dileclis  filiis  pra.'pusitu  et  caiionicis  Marbacensibus, 
saluieiu  et  aposiolicain  beiicdiclioiiem. 

Quoiies  a  nubispeiilurquud  rcligioiii  et  bonestati 
convcnirc  dlKuoscilur,  auiino  uosdecel  libeiili  coii- 
redcre,  et  iuxtapeieuliuiu  vuluniateui  apustulicum 
palrociuium  iinperliri.  E.ipropter,  dilecti  in  Do- 
miuo  lilii,  vesiris  juslis  4)oslulalioiiibus  grato  con- 
I  urreuies  asseiisu ,  possessioi;es  ei  boiiu,  qux  iin<- 
pisaculiarum  raiioiiabililer  possiiielis.  uui  iu  fulu- 
ruui  juslis  iiiudis,  Deo  propilio,  poicrilis  adipisci,  sub 
lieati  Peiri  et  nosira  proiectionc  suscipiiiius.  Sta- 
lucnies  veru  cum  gcnerulc  iiitcrdicluin  lerra^  fuc- 
rii,  liccal  vubis ,  Clausis  purtis,  exclusis  excoinmu- 


Ge\eliarJo  coiupruiuitieule.  Lx  duiiu  nobilis  viri 
Theoderici  de  Sunnebcke  agruin  eidein  curti  conli* 
guum  et  deciinain  ejus.  in  villa  Kisselliuge  trede* 
ciiu  luausos,  scptcm  in  usus  fratruiu,  et  sei  ad 
ecclcsiam  iu  eadeiii  villasitam,  primitus  ex  doiio 
nobilis  principis  Adelberli  palatiui,  deiiide  \Vich« 
niauiii  M:igdeburgcnsis  episcitpi ;  ex  doiio  couiilis 
Frederici  et  rralrum  suoruin  de  Aniuofdeslevo 
octo  mansos;  quaiuor  iu  majori  Amuordesleve, 
ircs  in  miiiori,  et  uuuin  in  Everinge;  e\  dono  Lii- 
chardis  couiitissae  munsuin  etdimidiuui  iu  villii|iis 
dicitur  Graslevc;  ex  douo  Conardi  de  lluldeusiitMo 
iu  villa,  quae  diciturCri^eiirod,  diini<liutu  iuaiisuiu. 
In  villa  quce  dicitur  Wiuieiistedf  4!iii:idiuiu  mansuui 


nicalis  et  inierdictis,   suppressaque   voce  divina  |)  pretio  coniparalum;  in  viila  qiise  diciiur  Uppeuroil, 


cclebrare.  Prohibcmus  iiisuper  ui  nulli  liceat  iii 
V08,  vel  ccclesiam  vestram  iiijusie  excomiminica- 
liouis  vel  inierdicli  scnieniiani  promulgare.  Se- 
pulturam  prxterea  ipsius  loci  liberam  csse  decer- 
nlmus,  ut  derensorum  ecclesiae  veslric  hoc  succes- 
sioiic  jusie  habeutium  devoiioni  et  exireiuae  volun- 
laii,  si  se  IUic  sepeliri  deriberaveriiil,  iiisi  excom- 
uiunicati  vel  interdicii  siut,  niillus  obsistat,  salva 
laincu  juslitia  illaruni  ccclesiaiiiiu  aquibuscorpora 
assuuiuiitur. 

NiiHi  ergo  omnino  homiiiuin  liceat  hanc  pagiiiaiu 
noslrae  protecliunis  et  constiuuionis  infringerCyVel 
ci  au^u  leincrnrio  coiilraire.  Si  quis  aulem  hoc  at- 
lcniarc  praikumpsorii,  indignationem  omnipoteiitis 


dimidium  mausuin ;  ex  doiiO  iiobilium  virunuu 
Olionis  et  Frederici  dc  Harbiche  aream  uuam  ia 
Rudensleve ;  cx  doiiu  nobilis  reiuinx'  >V.I!a.'  m.insuiQ 
unum  in  villa,  quae  dicilur  Meiiieuich.  In  niiuori 
llodcnsleve  mansuiu  uiium,  oblaium  pro  Otloiie  do 
Griiidc,  pro  Uciirico  de  Drenleve  dimidiuiii  inao- 
siiiii  in  vtlla  qiue  dicilur  Renikcleve.  Iii  miiiori 
Sigersleve  niansuin  uiium  pretio  comparatuiu;  iii 
\illa  qu;e  diciuir  Mammendurp  niansos  et  molen- 
diuuui  unuiu  ,  enipla  ab  llenrico  de  Neyndurp: 
saUum  unum  ab  Riiuoue  comparatum  ;  ex  duiio 
Gerliudis  dc  Ainuordesleve  dimidium  mansum  in 
Diandeslevo;  ex  dono  nubilis  viri  llilbrandi  de 
Sehusen  dimidium  mausum  iu  Brandcsleve;  in  f  ilis 


013 


EFISTOI.B  I:T  IIUYICCGIA.  —  AN.  ilM. 


m 


quu»  diciiiir  llogenilorp  nclo  jiigi*ra  ex  doiio  A«lel-  A  tiir.  Pr«ierea  quatcuiiqiie  possessloncs»  quircunqiie 


radi  pro  pairesuo;  in  civiuie  lleluisiHi  qiia.silaui 
curles  e(  qii.i8dain  areas  lain  doiio  qu:im  emptione 
c*oinparalas;  !n  civiuie  Mtgdehurgcnsi  quasdam 
arpas  lam  duno  quam  empiione  acquisilas.  Sane 
l:it>onim  vestrorum*nullu8  a  vobis  deciinas  exigere 
vel  exlurquere  pnesuiual. 

Nulli  ergo  omnino  liuminum  lic«>at  lianc  paginam 
ro^ine  pruteclionis,  couflrinalionis  et  constituiionis 
lnrritigerc,  vel  eiausu  temerario  contraire.  Si  quis 
^ul^iu  lioc  alieutare  prAsuinpserit ,  iiidiguatiu:ieni 
oninipotentis  Iiei  et  bcalorum  Pctri  et  Pauli  apo- 
siuluruin  ejus  se  noverit  incursurnin. 

Datuni  Rom»,  apud  Sanclum  Pelrum,  ii  K:ilcnitu8 
f  ebruarii,  pontificatus  iioslrl  aniio  priino. 

LV. 

Capitnlo  Januenii  a$ierii  capell<e  in  urbe  Tyro  cen- 
dendte  facnUatem  a  Jocio  arckiepiuopo  Tyrenii 
conceitaoi. 

(liomae,  apud.  S.Petrum,  Fcbr.  f.) 
[Ughelli,  llalia  tacra^  IV,  877.] 

Dileciis  filii»  0.  prxposito  el  uuiverso  capitnlo 
Jauiiensi,  etc. 

Sacrosaucta  Ruinana  Ecclesia  devotos  et  bumiles 
fllios,  etc.  Proiude,  ditecti  in  Domino  filii,...  con- 
cetsionem  quam  veii.  frater  nosier  Tyn  nsis  ar- 
cbiepiscopus  de  capella  iu  Tyrensi  civitaie  ruiidanila 
coiicessit,  sicut  iu  ejus  authentico  coniiQetur,  aucto* 
ritate  aposlolica  confirinamus,  etc. 


bona  eadem  ecclesia  imprseseniiarum  Juste  et  caiio« 
niee  possidet ,  aut  iu  fiiturum  concesaione  pontill- 
cum,  largiiione  regum  vel  principum,  oblaiione  fi- 
dcliiim  ,  seu  aliis  Justia  modis  ,  prxslanie  Domino 
poicril  adipisci,  firma  vobis  vestrisqiie  fiiccesson- 
bns  et  iltibaia  permaneani.  In  quibus  baec  proprii^ 
duximus  expriiiienda  vocabulis  : 

In  vallc  Gulpa  doiem  reliquiarom,  in  eadem  valle 
decimas  laiu  de  agricultura  quam  de  nutrlmentls; 
ugroff  pr^i*-  e(  nemora  in  eadem  valle.  Quidquid 
babetis  in  Hosibeiin  ei  in  Ensibescbim  oi  Bercboli 
et  M^aibewilre,  Senene  viueam  unam.  Quidquid  ba- 
beiis  in  valle  S.  Amarini  et  in  villa  Wilri;  quidquid 
babctis  Su!ze;  quidquid  babetls  Sulzeinata  ei  coti- 
^  cainbiuin,  quod  mouacbi  locl  Cresceniis  vobis  dede« 
runt  ibidem ;  quidquid  babetis  Regin  ;  quidquid  ba- 
betis  Sarmenze.  In  villa  G:ibulwire  curiem  quam 
inbab  (alis ,  curtem  de  Durrebacb  ,  duas  colouii. . , 
quas  dedernnt  vobis  Adelcdis  ct  Uathildis  sorores; 
tria  molendiua  in  ea<lem  villa ,  viiieas,  agros  el 
praia,  et  duodecim  curtes;  Beliele  uuam  curtein; 
quldquid  habetis  llarkense  et  liairesei;  concain- 
bium  quod  Inier  voa  et  Dertolfuui,  Murbacenseni  tb- 
batem  auper  loeo  qui  dicebalur  Ueupech  et  uunc 
Gopliacli  vocatur,  quem  vobis  praedictus  abbaa  con* 
ccssit  pro  quibuadam  vineis  ad  furnum  calcis,  qual 
ei  dedisiis,  vobis  uibilominiia  coufirmanius. 

Liceat  quoquo  vobis  clericoa  vel  laicos,  liberos  ci 


Datum  Rumae,  ap.  S.  Peiruiu»  Kal.  Febr.,  potiii-  ^  absoliitos,  e  aaeculo  lugieniea  ad  couveraiouem  re- 
atus  uosiri  anno  I.  cipere,  ei  eoa  absque  cooiradictione  aliqua  reti» 


ficatus 


LVI. 


Vhaldo  arehiepiscopo  Pimno  primatum  Sardinio!  ai- 

terit.  {Fritgmentum,) 

Daium  (lonine,  ap.  S.  Petruin,  per  mauuiu  iCgidil 

S.  fiiculai  in  Curierc  TuHiano  diac.  card.,  Nou. 

Febr.,  iudict.  x,  anno  Doin.  lucaruat.  1191. 

[UcBELLi,  Jt^iia  tacra^  Ul,  i09.] 

LVU. 

Monailerii  ilo'dbaceniii  protectionem  tutcipil,  bona* 

que  et  jura  confirmat. 

(Ruinae,  ap.  S.  Peirom,  Febr.  8.) 

[SciKXPrLin,  Ali.  dipl.^  I,  S96.] 

CoKLESTiKOS  cpiscopus,  scrvus  aervoruin  Dci,  di- 


nere.  Piobibemus  insuper  ut  nuUi  fratruni  vesiro» 
nim  posi  factam  in  vesiro  uiontsierio  profeasioiitui 
fos  sii,  nisi  arciioris  religioniaobieuiu,  de  eo  disce* 
dere ;  diacedeutoni  vero  absqiie  communlum  liite-' 
rtruin  cauiione  nullos  aodeai  retinere.  Ciiro  auieni 
geiierale  interdictum  lerrae  fueritt  liceai  vobis, 
elaiisis  januiSt  excluais  excommuiiicatia  ei  inler* 
dictis,  iion  pnlsatia  campaiiis,  suppre^^ia  voco  di* 
vina  ofiicia  celebrare.  Pacl  quoque  ei  iraiiquillitati 
Vtfstrae  paterna  in  posterum  aolliciiudiue  providero 
voleuies,  aucioritaie  apostulica  consiiiuimns,  ui 
nonieneamini  aliquam  recipcre  iu  soroienit  quau- 
diu  iufra  aunoa  diacretiouis  fuerit  couatiiuia.  Auciv* 


leclsfiliisliuoaALDOprxpositoecclesiasS.Laurcutii  ])  ritate  qiioque  apostolica  proliibeiuus  ui  nulli  liceat 


Gulpacensis,  ejusqne  fraiiibus,  saluteui  et  apostuli* 
cam  beuedictioneiii. 

Piae  postulatio  voluntatiselTec.u  debei  pro8et|uente 
compleri,  ui  devotionis  sinceritas  laudabililer  eni* 
ieacai,ei  utilitas  poaulata  vires  indubitauter  assu» 
mat.  Etproptcr,  dilecli  tn  Domiuo  liiii ,  vestria 
jnsiis  poiiulationibus  cleiuenier  annulmus,  et  prac- 
faiaui  S.  Laureutii  ecclesiam ,  in  qua  diviiio  estis 
ubsequio  uiancipati,  sub  beaii  Petri  ei  iiostra  pro- 
leiiione  subcipinins,  ei  praesentia  scripti  patrocinio 
cumiuuiiinius ;  iu  primis  siquidem  staiueiites,  ut 
ordu  cauoiiicus,  qni  secuudum  Deum  ei  beaii  Au- 
guatiui  Rn^^uiam  in  eodeiu  loco  noscitur  Instiiulua, 
pci-pctuia  ibiduin  iemporibtts  Inviulabiliter  obscrve- 


vos,  vel  ecclesiam  veatraiu  uovis  et  iiulebitis  osa- 
ctiuniboa  fat^gare.  Sepulturam  prcterea  ipsius  loci 
liberani  esse  dccernimua,  ut  eurum  devoiioni  ei  ex« 
tremae  vuluntati,  qui  se  illic  sepeliri  deliberaverini, 
nisi  furte  excouiuiuuicati  vel  iuterdicti  siul,  uullua 
obsistai ,  salva  lauien  justitia  illaniiu  ei:cleaiaruiu  , 
a  qnibus  morluoruiu  corpora  assumuniur.  Ubeunie 
0  .  te,  nunc  ejusdem  luci  praeposiio  vel  iuoni^u 
quolibci  succer.  •ruii,  ru.iu':  .bi  qualilietsubrepr'*'-' 
nis»  .'*:  .uiia  sr  -ulentia  pra*po(iaiur,  uisi  queiu  fra- 
tres  commuui  couseusu  aui  frairum  major  pars  coii- 
ailii  aanioris,  secundum  Dei  tiinoreiu  ei  beatl  Aogu- 
siini  Regulam  providerinl  eligendum 
Nulii  ergo  omniuo  howiiium  lieeai  hauc  p.^* 


MS  CCKLESTLM  m  PAPiC 

ntm  noslra  proteclionis  e(  conslituiionib  iiifringere»  A 
vel  ei  auui  teraerario  coniraire.  Si  quis  auiem  lioc 
aiteulare  pnesumpseril,  indlgnaiionem  omnipoleniis 
Dei  et  beatorum  Peiri  et  Pauli  apostolorum  ejus 
se  Doverit  incorsurum. 

Dutum  Romx,  apiid  S.  PelnimyTi  IJus  Febriiarii, 
pontificatus  noslri  anno  priino. 

LVIIL 

Pniriarclur  Cradfnnl  declmas  ecclesite  S.  Archidani 
Conitantin^ftoiiiantvconcedit,  nlque  in  e]u%dem  eC' 
clesice  cnpellis  jure  convenluali  li/afvr,  permitlit, 

(Roina',  ap. S.  Pelrum,  Fcbr*  i\.) 
[Ugbelli,  Italia  Saera,  Y,  1153.] 
Cc&LESTinns  episcopus,  servus  servorum  Dci,  ve- 


ffi 

clionem  illU  congruam  exkibenaom  non  duxenni 
eompeilendoi.  liciinm  iif  ei$  Uio$,  eandeiii  muen%u^ 
excommumeaiionie  uHieuUee  aique  mieriieii  sii^- 
jicera 

(Romae ,  ap.  S.  Petrum,  Febr.  15.) 
[BuUar.  Clumac.  94.] 

CckLBSTiim  episcopus,  servus  aervorom  Dei»  ve- 
nerabilibus  fratribus  J.  Lugdunensl  archicpiscopo 
et  suffraganeis  ejus,  el  dileclis  filiis  abbatibus,  de- 
cants  et  aliis  ecclesiarum  prselaiis  per  Lugduneosein 
provinciaiu  consiiiuiis,  saluiem  et  apostoiicani  be- 
uediclionem* 

Licet  universa  loca  religiosa  fovere,  ac  diligere 
teiicainur,  illis  lamen  propensiorl  cura  inlendete 


nerabili  fratrl  Graden.  pairiarcbae,  salutem  et  apo*     nos  oporiet,  quae  sub  beail  Peiri  jurc  consistuiit  ei, 
siolicam  l)enediciionem.  ^  nullo  medianie,  ad  provisionem  niistram  pertiiicnt 


Si  quando  a  f ralribus ,  ei  coepiscopis  noslris  a 
nobis  reqiiiritnr  quod  a  irainitc  raliouis  non  deviely 
eorum  postulalioni  facile  nos  convcnil  prxberecon- 
icnsum,  ut  eo  foriius  circa  injuncium  sibi  ofliciuni 
intendere  valeant,  ei  iii  nostra  devolione  persisiere, 
ifuo  se  a  nobis  benignins,  ac  cclcriiis  scnsertnl  ex« 
audilos.  Inde  cst,  qiiod  cum  ecclesia  S.  Archidani. 
apod  Constanlinopolim  te  habere  proponas,  quidam 
suffraganeorum  tuorum  decinias  a  parochianis  ejus- 
dem  ecclesiae ,  qui  de  tuis  parlibus  ad  earumdea 
parocbiam  sa^pe  doinicilia  Iransferunt,  ea  occasione 
instanier  requirunt,  quia  patres  eoruin ,  avi ,  sive 
proavi  decimas  ipslus  aliquando  persolvetunt  et  ad 


et  lulclam.  Inde  est  quod  nos  roonasiertnm  Clonia- 
cetisecoiilra  inolestationesindebilasspeciali  Tolcnles 
liberlatis  privilrgio  coniinunire,  apostolica  ejusdem 
monaslerii  frairibus  auclorilaic  iiidiilsimas,  ut  uni* 
Tcrsos  malefactores  suos  et  ligniinnin  suorum,  qtii 
de  provincia  rueriiil  Liigdunensi ,  si  eoruin  episcopi 
et  ecclesiarnm  praelali  ab  eisdein  fiieriiit  fralribos 
tertto  requistli,  cos  ad  salisfaclionetn  illit  congniaui 
exbibendam  iion  dnxcrint  coinpellcndos,  licitum  sit 
eis  suisque  successoribus  illos,  candelis  accensis, 
auciorilale  aposlolica  exconimunicitionis  sententias 
atque  interdictl  subjicere,  quos  tandio  nunlieat 
excommunicalioiiis  et  intcrdicli  vincuio  innodaios. 


Jpsas  decimts  exlorquendas suos  Ticarios  trana-  q  donee  de  perpetraiis  excessibut  salisfcceriiu  coiii- 


mitiere  non  formidantt  non  attendenies,  qood  licet 
ipdi  parocbitni ,  eoruin  aliquan Jo  fuerini,  ex  qu», 
tc  ad  alienam  ptrochiam  iranstulerint,  nianum  non 
licett  cttiquam  in  messem  mittere  alientin.  Ideoqiie 
nos  indemniiali  tux  solLiciie  providere  Tolentes, 
fraterniiati  luaepraesenlium  aucloriiaieconcedimus. 


pelenler;  et,  si  delicii  qiialiias  hoc  exegerii,  tdapo- 
siolicam  sedem  cum  lilterarum  suamm  testiiuouio 
Tcnerint  absolvendi. 

Liberlales  prxtcrea  et  immunilales,  ac  mtiona- 
biles  consuetudines  ipsius  monasterii  hacteniis  ob- 
serTai.is  raias  esse  dccrevinius,  et  eas  auctoriiate 


ul  liceat  tibi  t  parocbianis  praescripiae  ecclesias,^    aposiolica  Ipsis   rratribus,  suisqiie  tuccessoribus 

confirmavimus ,  arctius  inbibenies  ne  quts  posses- 
sioiies ,  jura  vel  boiia  ejusdem  monatiecii ,  praeier 
tedis  apostolicae  conscienliam ,  cui  tpecitliler  esl 
subjecluin,  quotnodolibct  alienare,  vel  tmiquas  et 
rationabiles  ipsius  monasierii  consueiudiaes  hacle- 
nus  ohscrvalas  violare  praesumat.  Quod  si  fueril  a 
qiioquain  atteiilaluin,  statuiinus  omiiino  irrit.induni. 
D  Prxlerea  quoniani,  ul  audivinius,  parochiani  vel 
td  cos  vol  ad  eoniiii  cellas  periiuentes,  qui  pro 
nianlfjsiis  excessibiis  t  memoralis  fralrlbus  quo- 
modolilH:t  senleiitiain  ecclesiasticae  disirictionis  iii- 
currunt,  inlerduin  ad  alia  loca  se  traiisfcnint,  ut 
sic  senteniiameijustitiam  (ratrum  eludanl  ipsorum; 
districtc  inandainus  alque  praecipimus  ut  eos,  qui 
laliter  duxerint  correctiouein  ecclcsiasiicam  con- 
temnendam  ,  et  alios  maleraclores  corumdein  fra- 
irum ,  qui  vel  a  vol>i«  vel  ab  ipsis,  tut  ab  aliis  fue- 
rint  excommunicationis  el  inierdicti  vinculo  inuo- 
dati,  cuin  requisili  fuerilis,  pcr  parocliias  vcsins 
tandiu  sicul  excommunicalos  el  inierdicioft  faciatis 
ab  omnibus,  appellaiiono  postposita,  cviitriy  dooee 
iidem  malcfactores  tttitlacere  conipeUtnUir :  ei,  si 


luae  B.  Archidiani,  non  obsianlc  quod  eorum  tnte- 
cessoret  praedictis  suffraganeis  tuis,  dum  in  ipso^ 
runi  parochia  permtnebtnt,  dcciiuas  persolverunt, 
libere  decimas  perciperc  el  tenere.  Nihiluminus 
e:iani  ]us  conventualc ,  quod  in  capelJis  ecclesiae 
pnenominatae  tibi  de  jure  conipelii,  siiie  contra- 
diclione  cujuslibel  de  aucluritato  nosira,  valeas 
cxercere. 

Nulli  ergo  omnino  honiinnm  liccat  hanc  paginam 
nostrae  coneessionis  iufringere  ,  aut  ci  ausu  leine- 
rario  conlraire.  Si  quis  auiein  lioc  aiieiiiare  pnc- 
tumpserit,  indignailonem  oronipoteniis  Dei,  et  bea- 
loruiu  Pctri  el  PauU  aposioloruin  ejus  se  noveiii 
incursurum. 

DatuinIlom.'e,  apudS.  Petnim,  iii  Idus  Februarii, 
ponlificttus  nostri  aniio 

LIX. 

/[oanni],  archiepiscopo  Lugdunemi^  et  ejui  iuffra» 
ganeii  sif/io/lcwi,  $e  monachii  Cluniacen$ibu$  con* 
ce$$i$$e  «Mi  Mtniver$o$  malefaciore$  $uo$  et  homt- 
num  $uorum,qui  de  provineia  fuerint  Lugdunen$i^ 
$i  eorum  epi$copi  el  eccle$iarum  proslaii  ab  eiedem 
fisrini  fratribu$  leriio  requi$iti  et  eo$  ad  iaiihfn- 


017  £PISTOLi£  ET  PRIVILEGIA.  -•  AN.  1192. 

delicti  qualiiaf  lioc  cxegerit«  ad  sedcm  aposiolicain  A     Cgo  Alhinua,  Albanensl»  eplscopus. 


flS 


cum  lesiiinonlo  iiUerarum  abl)aiis  vel  capidili  vc« 
Diant  absolvendi.  Vobis  quoque  districlius  iiibibe- 
mus,  ui  senieniiam  ab  ipsis  frairibus  in  suos  vel  iio* 
niinum  suorum  malefaciores  iaum  aucioritaie  pro- 
pria  nullaienus  rclaxeiis* 

Datuin  Romx  apud  Sanctuni  Petrum,  iv  Kalen* 
das  Martii,  poniiiicatus  nosiri  aniio  priino. 

LX. 

Eccltiim  EugubitKB  po$te$iionet ,  rogatu   BintivoU 

epitcopi  confirmat. 

(Laierani,  Febr.  35.) 

[rcuELLi,  llalia  tficraf  I,  6il.] 

CcBLBSTixus  episcopus.  servus  servoruin  Dci,  ve- 

Berabili  fratri  Bc:itivolo  Cugubino  episcopo,  ejus- 


Ego  Joannes»  Prsnestinns  episcopus. 

Ego  PandulpbuSf  bas.  XII  Apostoloruro  presb|L 
card. 

Fgo  Melior,  SS.  Jo.  et  Pauli  presb.  card.  iit..«M 
par 

Cgo  ttoinanus,  tit.  S.  Anasiasiae  prcsb.  card. 

Cgo  Joannes»  tit.  S.  Stepbani  in  Ccolio  iiiouta 
presb.  card. 

Cgo  Graiinus,  SS.  Cosmae  et  Daniiani  diac.  card. 

CgoGcrard.,  S.  Adriani  diac.  card* 

Cgo  Rofredus,  S.  Mariac  inviolats  diac.  card. 

Cgo  Joannes.  S.  Tbeodori  diac.  card. 

Cgo  Bernardus,  S.  Mari»  Novae  diac.  card. 

Lgo  Loibarius,  SS.  Sergii  et  Baccbi   diaconos 


qtie  successortbus  canonice  prooioveudis  in  perpo-  B  c^^^d. 


ttiiiin. 

UMoiies  illad  a  nobii»,  eic,  impertiri,  etc.  Quo« 
rirca,  vcn.  fr.  episcope,  tuis  jusiis  poslulationibus 
cleiiienter  iniperiiniur  assensum,  et  Cugubinam  Cc- 
clesiam,  cui.  auctore  Deo.  praeesse  dignosceris,  ad 
cieinplulu  felicis  recordaiionis  Aleiandri  praedecas« 
ioris  nosiri  Rom.  pontif.  cum  omnibus  ad  cain  per* 
liisentibus,  pnesentis  scripti  pagina  cominunimus, 
statueiites,  ut  qnnscuiiqiie  possessiones.  qu.^ecunque 
bona,  qiix  eadem  Ccclesia  imprssentiarum  juste  et 
canonice  possidei,  aut  iri  fuiurum  concessione  pon* 
tiOcum,  largitione  regum  vel  principum,  oblatioue 
lidelium,  seu  aliis  justis  inodis,  Deo  propiiio,  poieric 


Cgo  Nicolaus,  S.  Mariaii  iii  Cosmeuin  diac.  card* 

Dat.  Laterani,  per  manum  ^gidti  S.  Nicoiai  ia 

Carcere  TuUiano  diaconi  card.,  v  Kal.  Martii.  IikL  i, 

Incani.  Dom.  an.  1191,  poutif.  vero  D.  CcBiestini  III 

anno  i. 

LXl. 
Uonatitrio  Clumacinti  eceletiat  guatdam  attirit. 
<Laierani,  Febr.  27.) 
[Bullar.  C/iiJiiac,  p.  94. J 
CccLESTintis  episcopus,  servus  servorum  Dei»  di- 
lcctis  Aliis  abbati  et  nonacbls  Cbiniaceu.,  salutem 
et  apostoiicam  benedictionero. 
Piis  petentium  desideriis  dignum  est  nos  facileni 


adipiKi»  arma  libi,  tubque  tuccessoribus,  et  iilibata  p  prxbcre  consensum,  et  vou  qu»  a  reeto  rationis 


permaneani.  In  qulbus  iiaec  propriis  duiiuius  expri- 
menda  vocabulis: 

Possessionein  Cerri,  et  Cragnani,  et  ecclesiam  S. 
Cypriani»  castnini  Albaneii  cum  peninentiis  suis, 
casirum  Aiiea  cum  pertinentiis  siiis,  casinim  S.  Ma- 
rix,  castrum  Sulicinc.  caslrutn  iii  Monle,  duas  parles 
castri  Anagni.  casiruin  collis  Casalis,  castrum  Ter- 
tiani,  caslrum  CaKtilionis  lldebrandi.  castrum  ca- 
stelionex  Maniaulx,  castruin  Carbonanx,  castellare 
post  Serram.  castellare  Sasallera,  castrum  Burani» 
dimidium  cuin  publicis  circumjacenlibus.  caslruiD 
Arsenii,  partein  quain  Tbeobaldus  dedit  episcop.itui« 
cum  diinidia  ciinciarum  possessionum  suarum,  ca- 
•tellare  Albaneii,  casieUare  Majulie,  castellaris  Scu* 


tramite  non  discordant,  effectu  prosequente  coiii» 
plere.  Capropier,  diiecti  in  Doinino  iilii»  vestrls 
justis  postulatioiiibus  grato  concurrentes  assensu, 
ecclesiam  Sanctae  Mariae  Montis-Meruii  juiia  Bel« 
lainvUlam  de  Solieoai»  et  Saiictt  Desiderii  ecclesias 
in  arcbiepiscopatu  Lugdunensi,  et  ecclesiam  do 
llermei  in  episcopatu  Beiliceusi,  sicut  eas  juste  et 
pacifice  possidetis,  vobis  ct  per  vos  inonasteriQ 
vestro  auctoritate  aposioiica  confirmainus. 

Nuiii  ergo  omnino  bomiuum  liceat  bane  pagiuam 
nostrae  coiiarmatlouis  Infringere,  vel  ei  ausu  temo* 
rario  contraire.  Si  quis  autem  boo  attentare  pros- 
sumpserii»  iudiguationem  ouiuipotcntis  Dei  et  bea« 
torum  Petri  et  Pauli  apostolorum  ejus  se  noverit 


diani,  parteni  cum  vilia  Deciini.cisiellaie  ScaiiioH,  {>  mcursuruni. 


ei  ecclesiam  S.  Clemeniis  cum  suis  pertineiitiis» 
medictatem,  casieliioncs  Sloniis  Caiui,  casiellare 
Ageilionis,  curiem  Canipelliones,  ecclesiam  S.  Do* 
nati  cum  suis  pertineniiis ,  canonicam  S.  Secundi 
prope  diciam  civiiatem  sitain  cum  omnibus  suis 
pertiiieniiis,  et  ecclesiain  S.  Laurentii,  et  ecclesiam 
S.  Martini  cum  omiiibus  earum  perlinentlis,  lerram 
S.  Mariaui.  quam  tenent  lilii  Carboiii.  ecclesiam  S. 
Mari.x  ad  Mcrtain  cum  suis  peninentiis.  Prxierea 
ttudii  lui  sit  primilias,  decimas,  obiationcs,  taiu 
▼ivoruin  quain  moriuorum ,  secuiidum  canonicas 
disiribuere  sanciloncs. 

Decernimus  ergo.  cic. 

Ego  Ca^lesiinus.  caibolicas  Ecciesix  episcopu». 


Datuin  Laterani»  iii  Kal.  Martii,  pontiacatus  nostrl 

auno  primot 

LXII. 

Ad  [  Beuiivolum  ]  epitcopum  et    nerum  EugibiHUHh. 
•^  Ue  tancii  ibaldi  canonisaiioue, 

(Laterani,  Mart.  4.) 

[  Mansi,  Concil. .  XXIL  596.  ] 

CcELESTi.MJs  episcopuSt  servus  servorum  Dci,  ve« 

nerabili  fralri  B  episcopo,  etdilectis  niiis  B.  priorit 

et  clero,  et  populo  Gugubino»  salutem  et  apostoli- 

cam  benedictiooem. 

Benedictus  Deus  in  donis  suis«  ct  sanctus  In  om- 
nibus  operibus  suis,  qui  secundum  inultitudinem 
uiiserationum  suarum  illis  qui  natura  faerant  filil 


91»  CQELESTIM  111  PAPJB 

Ir»  •ptrUirih   idoptimils,  In  qno  clainainiis  Alibii  A  consiitutl,  rratret  iiosirot  episcopos,  lam  Ticinos 


papn»  Indulget»  el  hoiiiines  ex  luiea  niateria  con* 
•litiilos  In  consoriiom  angcloriiin  el  gloriani  siia 
pielale  assumil*  Sicul  factiiin  osl  lemporibus  no« 
slris  dc  sancl.T  rccordalionis  UbaMo  poiilifice  yc- 
slro,  qni  cuni  pius  el  justus,  duni  in  carne  TiYereL 
li;iberetur,  posl  transiluin  a  vicinis  et  longe  posiiis 
propter  miracula,  quae  per  nieriia  ejus  openitus  est 
Deus»  sanctus  meruil  xslim;iri.liiipli*iuniesl  in  ipso 
quod  rropbeia  dixil  in  pMilnin  :  Pro  pairibMi  lutM 
na  i  $unl  iibi  filiit  comlituet  eot  principet  tuper  om-- 
nem  lerram  :  memoret  erunt  nominit  tui,  Domine 
(PiuL  XLiv).  Tu  auiem,  fraier  episcope,  apud  se- 
dem  apostolicam  consiiiutus  opporiune  eiimporlune 
in    buinililAle  qoa  decuil  iustilisii»  ut  nienioriam 


prsedicti  poniiflcis  canonizare,  ct  iptum  ascribero  ^  bulis : 


qoam  tonge  posiios  flrma  debemns  cliariiate  dili- 
gere,  et  eontm  postulatlonihiis  efleciuni  c^lerem 
Indulgerc.  Eapropier»  venerabilis  in  Chrislo  rraier, 
tuis  precibut  anniienles  Scalensem  Ccclesiam,  cui, 
Deo  auciore,  pncesse  digiiosceris,  sub  B.  Petri  ei 
noslra  proleclione  suscipiuius,  ei  praesentit  acripti 
privilegio  coinmuuimus;  slaluenies  utquaseaiique 
possessiones,  qiuecunque  bona  eadem  Ccclesia  im- 
praMeniiarum  jusie  el  canonice  possideu  aut  iu  fu* 
turum  concessioiie  poniiflcum,  largilioiie  reguni  vel 
principum,  vel  olilatione  lideliom,  scu  aliis  juslis 
modis,  fieo  opiiulanie»  poierii  adipisci,  flrmj  libi 
luisqiie  successoribiis,  et  illibata  permaneant.  lu 
quibos  bsBC  propriis  doxioiua  eiprimenda  Toca- 


sancorum  rtialogo  aucioritate  apostolica  debere* 
nius,  consideraiione  liabita  ad  rcligiosam  viiam 
ipsius,  et  ad  mulla  miracula,  qu»  per  euni,  post- 
quain  roigravii  a  saecuio»  Ouinipoieiis  dignaius 
csl  oprrari.  Nos  vero  opus  islud  iiiluentes  sensum 
el  inielligeniias  iiostras  excedere,  quia  poiius  est 
divini  judicii  quain  buuianl,  cuin  ipse  solus  plene 
noveril  qui  suut  ejus ,  suspeudiuius  dcsiderium 
tuum  aliquandiu,  ul  nobis  ei  Irairibos  noslrts  quid 
potiua  agendum  esael  Spiritus  sancti  gratia  revela- 
rei.  Tua  igiiur  Undeui  pia*supplicaiione  inducti,  et 
mulioruin  episcuporum,  et  aliorum  lestimouiis  ia- 
diiialiynon  de  propriis  nierilis,  scd  do  misericordia 


Scalain  majorem  cum  periinentiis  suis  usque  aJ 
fluinen  quod  dividit  Scalam  a  Ravello,  a  pane  ae- 
plenlrionis  ad  lamam  Cicini,  et  iiide  a'l  S.  Augeluiu 
de  Petralene,  ubi  esl  fluis  inler  Scjilain  el  liavcllain; 
a  parie  occideniis  loiiim  nioniem  Candirecii  usque 
ad  Pelram  paluinbariam,  sicui  vadil  per  planitiem, 
et  moiitcm  Cerbcllaiii  cuin  periineuiiis  suis;  eccle« 
siam  S.  Juliani  cum  perlinentiis  suis  usqiie  Lacia- 
riam ;  a  meridie  a  PUnello  quod  o>l  siib  S.  Helena, 
ttsque  ad  flumon  Cainneli,  et  vadii  per  Tabeniaiain, 
ct  inonlem  Scanni,  el  arcuin  Palalaruni,  et  retlil 
ad  eunidem  Cerbellani »  quidquid  balies  in  civiiaio 
Ainalphius  ecclesiam  S.  Barbarae  cum  cellis  el  ouinl- 


Creaioris  i»olis»iniuin  coulidtfnies,  de  coinniuiii  rra-  q  bus  pertinentiis  suis,  duas  apoiiiecas  ei  aliaro  cel- 

iniin  consilio  acquievimus  votis  veslris,el  canonizan-  ...      - 

tes  pisdiciiim  sanctiim  aucloritiie  beaiorum  apos- 

lolonim  Peiri  etPauli,  qua  rungimur  licel  iinuieriii, 

decrevimus  ut  resium  iransiuis  ip^ius  sicui  beaiis- 

•Iml  conressoris  apud  vos  perpeiuo  babeaiur.  t}iia- 

propier  universiiaicm  vesirani  monemus  ei  exlior- 

lauiur  in  Domino,  qualenus  iion  in  vacuum  graliaro 

istani  recipiaiis,  sed  exemplo  beati  viri  renovemini 

spiriiu  meiiiis  vestrae,  et  in  revereniia  Dei  ei  pr«- 

dicli  sancli,  ei  oninium  alionim,  rerventiores  soliio 

oxisiaiis,  ei  reaium  ejua  •epiinio  deiimo  Kalondas 

Junii  bilariler  annis  singulis  celebraro  solliciie  ope- 

reniiui,  qiioJ  [  f.  iia  quod  ]  vesira  circa  divinum 

cullum  devoiio  prorecisse  ineriio  videalur,  el  alii 


lain  cuui  periiiieniiis  suis.  Obeunie  vero  te,  nunc 
ejusJem  loci  episcopo,  vel  itioruinquolibei  aiiccesso- 
rotu  nullus  ad  eaindem  eccle«iain  in  epiK-opii/n  eli- 
gaiur  nisi  quein  caiionici  ejii&dem  ecclesi;e,  vel  eo- 
ruin  pars  coiisilii  saiiioris  secuiiduni  Deum  praevi* 
derint  eligcndum. 

Decerniinus  ergo,  ul  nulli  omnino  hominum  liceal 
pncfatam  ecclesiam  leinere  penurbare,  aui  ejus 
possetoiones  aurerre,  ablaias  reiinere,  niiiiuere  scu 
quibusUbel  vexalionibus  raligare,  sed  illlbaia  oninia 
et  Integra  couserveniur  libi,  et  luissuccessoribus, 
pro  quonim  gubernaiione  el  susieuiaiione  coiicessa 
•unt  usibus  prorulura,  salva  sedis  aposiolicae  au- 
clorilate,  el  meiropolilanl  lui  debiia  revereniia.  Si 


de  raclo  veslro  exemplum  prorecio  assumant ,  ei  d  qua  igllur  in  rulurum  ecclesiasiica,  s^ecularisque 
Ipse  veslris  niotus   precibus  pro  loiius   Ecclesix 
slaiu  apud  omnipotentein  Dominum  intercedai. 

Datum  Laierani,  iv  Nonas  Marlii,  poniificaius 
nostri  aniio  priino. 

LXIII. 

Kcclftiam  Seaientem  tuendam  tutcipit,  bonaque  ejut 

confirmat. 

(Lalerani,  Mari.  13.) 

[UoBeLLi,  llaiia  tacra,  VII,  3i8.] 

CocLisTiicos  episcopus,  servus  servoriim  Dei,  ve« 

nerabili  rratri  Alexaicdbo  Scalensi  episcopo  ejusqiie 

successoribus    canonice    subsiituendis  in    perpe- 

tuum. 

In  apostolic»  sedis  specula,  disponenle  Domino, 


persoua  banc  noslrae  coiisiilulionis  paginani  scicus, 
conlra  eain  leniere  venire  lentaveril,  secundocl 
leriio  coinnionilay  nisi  reatum  suuni  dtgna  saiisra- 
ctione  correxerit,  potesialis  honorisqiie  sul  careat 
dignilaie,  reamquesc  diviiio  judicio  exi^lere  do  per- 
petrala  iniqtiilaie  cogiioscal,  asacraiissiniocorpore 
el  sanguine  Dei  ei  Douiini  Uedeinploris  nostri  Je$u 
Cbrisli  aliena  fiai,  aique  in  exiremo  exainiiie  disiri* 
cias  ullloni  suhjaceai.  Cunctis  autem  eidem  loco 
sua  jura  scrvaniibus  sil  pax  Doiniui  noslrl  Jcsu 
Clirisli,  quateuus  ei  hic  rructuin  iionae  aciionis  arci« 
piant,  ei  apud  disiricium  judicem  prxoiia  aeteniar 
pacis  inveniant.  Anien,  aincn. 
Ego  Ccelesiinusp  caibolic»  Ecclesi«  episcopus. 


991  BMSTOLiE  ET  PRIVILECIA.  —  AN.  1191  fttt 

Ego  Alblnot,  Alhaneosls  eplseopus.  A  pier  hoe  de  corpore  iiio  •peciellier  dettiiiaverll » 


Ego  ioannet •  Frseneiiinus  episcuput. 

E;;o  Pandulphus,  basil.  XII  Aposlol.  presli.  eartl. 

Ego  Melior»  SS.  ioannis  et  PauU  presbyter  car- 
dinalis,  tlt.  Panimachii. 

Ego  Jnaniies,  tit.  S.  Cleroentia  canl.  Tnsc.  episc. 

Ego  Joannes,  tit.  S.  Stephani  in  CoBlio  nonie 
presb.  canl. 

Ego  Graiianus,  SS.  Cosm»  et  Dam.  diac.  card. 

Ego  Gerardns,  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Sirreilus,  S.  Mari»  iu  Via  Lata  diac.  card. 

Ego  Joannes,  S.  Tbeodori  diac.  card. 

Ego  Gregorius,  S.  Mari»  in  Aquiro  di»c.  card* 

Daiuiii  Latcraui,  per  uianiim  Moysi  S.  R.  E.  sub- 
diac,  Later.  canouici,  iii  Id.  Martii,  ind.  x,  liicam. 


liciium  sit  In  eo  legationis  offleiiim  exercere. 

Probibemus  autem,  ut  coutroTcrsiae  quae  riieriul 
in  regiio  illo  de  possessiouibus  ejiis  eions,  ad 
f xaiiicn  extrt  regnuni  poi»itoniin  jndicuin  iion  ini« 
baniur,  iiisi  ad  Romanaui  Ecciesiam  riierlt  appel* 
laiuin.  Si  qua  Tcro  scripia  ciMitra  b»c  lilieriatls 
statotum  apparueriut  loipetrata  ,  ?i^l  in  posieruin, 
istius  concessionls  inentioiie  iioii  habiiay  coiitigeril 
impetrari,  nullum  tibi,  vtl  i|isi  regiio  circa  hujiis 
pnerogalifS  eoncessioiiem  prarjudicium  generetur. 
Pneterea  liberutes,  et  imniuiiitates  libi  fel  el 
reguo,  vel  ecclesiis  in  eo  constitutis,  a  praedecet* 
sorlbut  nosirit  Romauit  poutiflcibus  iuduitas,  ei 
hacienut  obtervaus,  ratas  babeiuus,  ei  lUibaut 


Nulli  ergo  hominum  liceat  hanc  pagioam  nottra 
coustitutionit  et  probibitiouit  lurringere,  toI  el 
aliquatenut  contraire*  Si  quit  autem  hoc  attentaro 
prstumpterit,  indignatlonem  omuipoleiitit  Dei,  ei 
beatorum  apottelorum  Pelri  et  Pauli  te  noteril 
iucurturum. 

Daiuin  Laterani,  tenio  Idut  Martii,  pontifleaitti 
uottri  aiino  primo  (t)* 

LXV. 

Abkaii  monattirii  S.  Sigii  Ptaceniini  annuH  uMunt 

eaneedii. 


Dom.  aiin.   1191,  poiitificaiiis  vero  D.  Corlestiiii  ^  fuiuris  temporibus  sUluimus  periiiaiiere. 
|iap«  111  an.  i. 

LXIV. 

Aii  Guiliilmum  Srolorum  regem,  —  Eccluios  Seoiiem 

iiberlaiei  eoHfirmQt. 

(Lalcraui,  Mart.  13.) 

IMAnsi,  Coneil..  IXII,  613.] 

C€CLCSTi:(|]S  episcopiis ,  serviis  serTarum  Del , 
('h»ri^siiiio  in  Chrisio  filio  Willielno  ,  illuslri 
S«^ioium  rcgi,  saluiem  et  apostolicam  beneditlio* 
nein. 

Cuni  ufiivcrsi  Chrisli  jiigo  subjecti,  apod  seilero 
apo^iolicaiii  pairocinium  iuTcnire  debeant  et  raTo« 
rem,  illos  lauien  specialius  convenit  proiiioliouis 
muniuiine  coiiroTeri,  quoruin  fidein  ei  deToiiouem  ^ 
in  plurilMis  esl  experta;  ul  ad  Ipsius  dilectiouis  ra- 
Tcireut  laiiio  amplius  provoceutur,  et  ejiis  reTeren- 
liae  devotiuri  aflectioui  subdaiitur  »  quunto  beuevo- 
ieniiae  ipsius  et  gratiae.  piguus  se  noverint  certiiis 
asseciitos.  Eapropier,  charissiuie  iu  Cbristo  fili , 
revereiiliaiu  ac  devotioneni  quaiu  ad  Roiuaiiaiu  te 
babuisse  a  longis  rctro  lemporibus  Ecclosiam  no- 
Tiiiusnt:endeutcs,praesentisscripti  pngina  diixiinus 
siaiueiidu-ii,  ui  Scolicana  Ecclesia  aposiolicse  sedi, 
cujus  filia  specialius  existiit  nullo  nieilianu  dcbcai 
siibjacere.  Iii  qua  bs  tedet  epitcopales  esse  iio* 
tniuiur,  ecc-le.Hi»  videlicei  Saucti  Andre«,  Glat« 
gucusis,  Duiikcldeiisis,  Dublinensis,  Brehinneusis, 
Abenloiiensis,  Moravieiisis,  Roseneusis,  Cathinen- 


(Laurani ,  llart.  18.) 

[1Iabgaii!ii  ,  Bullar.  Catin.9 11,  3ii.| 
CoBLBSTtRosepiscopns,  serTus  serrorum  Del,  di» 
lecio  filio....   abbati  S.  Sixti  de  Placentiay  salutem 
el  aposiolicam  benedictionem. 

Cuin  1  nobis  petitiir  qiiod  jnstnm  esl  fl  bone* 
s!um,  tnm  vigor  vquitalis  qiiam  onlo  esigit  rjatio* 
iiis  ut  id  per  solliciiudinem  offlcii  notiri  ad  debiun» 
perducaiur  eflecium.  Eapropter,  dilecte  iii  Diuuino 
fili,  tuit  Jiistit  potlulaliouibiit  iudiuati  iisuin  an- 
noli  r?ttivit  dieluH  habendi,  de  benigntate  sedit 
apostohcae  tibi  duxiuius  iudulgendum,  iu  quod  ad 
bonorem  Dci  et  liiae  ecclesiv,  ipso  Taleas  in  mis- 
sarum  solemuiutibus  uli  ei  Ipsuiu  tuuL  siiie  aliqua 
Goutradictloiie  gestare.  Nulli  ergooniniuo  houiiniim 
liceat  hauc  pagiuaiu  noslr»  conccssionisiiirriiigere. 


sis.  Et  ncniiui  liceai,    nisi  Romaiio  pomiiici,   Trl  [)  Tcl  ei  ausu  teiuerario  coutraire.  Si  quis  aiiieui  lioc 


legaio  ab  ipsius  lalere  desiinato,  in  regnuin  Scoti;e 
Inrerdicti  tcI  excoinmunicaiiouis  seuientiam  pro- 
niiilgare ;  et  si  promulgata  ruerit,  decerniinut  non 
valere.  Adjiciuius,  ut  iiulli  de  c;eiero  qiii  de  regno 
Scoiix  nou  ruerit,  uisi  quein  aposlolica  sedes  pn>- 

(i)  Anno  1188,  Clemens  III  ecclebias  regui  Scotije 
exeuiit  a  jurisdictione  luelropolii  Anglicauae,  ut 
liipiet  cx  rescripto  ejusdein  poiiiificis  ibidem  a  Ba- 
ronio  reciiato.  Is  iniiien  ineuiorix  lapsu  rursus  illud 
bic  exliibet  sub  Coelesiini  III  nouiiue.  Ideui  prarsii- 
luni  a  Labbeo,  tuiii.  X  Comrt/.,  ubi  illud  tain  sub 
Cleiiieutis  ill  qiiaui  sub  Coelestiui  III  uouiiiie  rereri. 
Cleiiieiitis  IU  privilepiiiui  illuil  altribuit  Bromptouus 
in  Chrou.  ad  aiinuui  1191,  qui  uliiiDUs  ruitClcmcu- 
lis  III,  oiuiss:i  parlc  subscriptiouis.  Ne'|ue  dubitaii* 
iiuiu  quin  illud  ab  bui' po;itili<.e  omissum  luerii; 


aiteutare  praesuuipserit ,  iudigiintioueui  ouiui|)oteu- 
tis  Dei  et  beaioruiu  Pctri  et  Pauli  apostolorum  ejut 
se  noverit  iiicursurum. 

Dal.  Laicraui,  xt  K..I.  Apriiis,  pontificatus  no- 
stri  anno   priiiio. 

curo  jaro  antea  sub  cjus  pnedecessoribus  inter  Joan- 
iicm  Duiikeldeusem  ct  llugoiiem  Saucli  Aiitlreae 
episcopos  disseiisio  exorta  riierit ,  ut  Tidere  est 
apud  Hovedenuiii  iu  A/iiiii/.,  ubi  privilegiuiu,  de 
quo  agiiuiis,Cieiueuii  III  ascribil,  et  apud  Barouium 
Tariis  in  locis.  Error  inde  procc»stsse  videiur  quod 
cuni  librarius  quispiani  priora  rctcripli  Terba  hoc 
luoilo  exprcssisset :  C.  epncoput^-  eertut  tervorum 
Dei,  aliqiii  postea  per  litieraiu  C.  Cuelestiuuiu  in- 
Urpreiati  ruerint,  scripscrinique  :  Cmletiinut  opitCf 
tervut  tervorum  Dei,  cic.  P40iu». 


CCELESTIM  01  PAP.E 


fU 


LXVI. 


A      Kgo  Gerardut,  S*  Ailriadi  diae.  ctrd. 


Panhtnomm  5«  Ptlri  FioriHlinum  tuendum  suiei" 
pU ,  bonaqut  ejut  eonfirmuu 

(Lalernni,  llarl.) 
[UcoELU  ,  Italia  tacra,  III.  103.] 

CoELESTiMus  episcopus,  servus  scivoruin  Dei, 
dileciis  in  Clirisio  liliolis  UxtDM  abbuiiss»,  el  soro- 
ribus  inonasierii  S.  Pelri  inaioris,  quod  in  subur* 
bio  civiiaiis  FloreuU»  silum  est  tain  praiseuiibua« 
quam  futuris  in  perpetuuin. 

Prudenlibus  vii'ginibus,qu«  sub  babilu  religionis 
accensis  lampadibus  per  opera  sanctiiaiis  jugiier 
•e  prseparani  ire  obviain  sponso  sedes  aposi.  debel 
praesidium  imperiiri ,  ul  lanlo  firniius  valeani  iu 
proposiio  religioso  persislere,  quanto  lerrenoruiu 
fliiciuum  lempesiaie  apostolica  concessione  fueriiit  ^ 
propensiuscommuniiae.  Eapropler,  dileci»  in  Cbrisio 
filix,  veairis  jusiis  peiiiioiiibus  clemeiiier  annui- 
luus,  ei  prxfaiuin  nionasierium  S.  Peiri  niajoris, 
quod  in  suburbio  Florenlinae  civilatis  cotisislil  ad 
exemplar  felicis  recordaiionis  Anaslasli  PP.  prue* 
decessoris  nostri,  sub  B.  Pelri,  ei  nostra  proie- 
cilone  suscipirous ,  ei  praesentis  scripti  privilegio 
couirounimus,  ut  quascuiiqiie  possessiones,  et  qux- 
cunqiie  bona ,  quae  dictum  monasierium  in  prx- 
tenti  )uste  et  canonice  posbidet,  aut  in  fuiurum 
eoncessione  pontificum,  largitlone  regum  vel  prin- 
cipum,  oblaiione  fidelium,  seu  aliis  juslis  inodis, 
prssunte  Doinino,  poterlt  adipisci,  firma  vobis  et 
iis,  quae  posl  vos  successerini,  illibata  permaneani. 


Ego  Joannes,  S.  Tbeodori  diac.  card* 

Ego  Gregorius,  S.  Ceorgii  ad  Velun  «ureui 
diac.  card. 

Ego  Nicolaiis,  S.  Mariae  in  Cosmedin  diac*  card. 

Daium  Laterani,  per  nianuni  Mersi  sanctae  Ro- 
roanae  Ecclesiae  subdiaconi  .  .  •  Kal.  Aprilis, 
indict.  X,  Iiicarnaiionis  DominicaR  an.  1192,  poa- 
Ufiiatus  domoi  Coelesiini  papae  111  tnno  prinio 

LWII. 

[Aynardo],  arehieiiitcopo  Viennenti  ejutque  tufra^ 
gaueit  preseipil  ne  parochianot  tuot,  tiuominut 
orilini  CaUhuiienti  bono  largiantur^  impedin  $i' 
uant. 

{Laieranl,  April.  I.) 

[Privlt.  ord.  Carth.,  fol.  3»».] 

CcELESTiMJS  episcopus,  seiTus  servoruro  Dei» 
venerahilibus  fratribus  Viennensi  archiepiscopo, 
ei  suiTi-agaiiels  ejus,  salulem  et  apostolicam  beue- 
diclioiiem* 

Ex  conquestione  dilectorum  filionim  nostroruoi 
priorisetfratrumCarlbusiensiumiiobisesliniiiiiatuin 
quod  quidam  parliuin  veslrarum  tyranni  lioniinibus 
lerrarum  suarum,  cuui  non  sint  servi,  di>inciius 
inhibeni,  ne  cum  ad  eorum  religioneni  acceduiti, 
velcum  suprer.iae  vohinialis  ordinant  testaineuium, 
aliquid  etiam  roobiliuni,  qux  rationabililer  possi- 
deni,  eis  conferre  seu  lesianiento  legare  pnesu- 
mant  :  quod  qiiaro  sit  omni  huroaniiaii  coiitrariun 
et  laro  canonuin  quaro  toiius  juris  civilis  obviel 


In  quibiis  baec  proprlis  duximiis  exprimonda  voca-  C  "^'^"»  '»•'»•«  »■««»«  intelligens  judicat  aui  ignorai. 


biilis :  Ecclesiam  vidclicet  S.  Felicis  siuro  juxta 
Euiam,  quain  bon»  mcmoriae  Azo  quonilam  Flo- 
renliniis  episcopus  canonice  vobis ,  juxia  Regulam 
B.  Dcnedicti  habcndam  In  perpeiuuin  et  regendam, 
disponendainqiie  coiicessit  :  universas  possessio- 
nes,  quas  nobilis  muUer  Cisla  monasieriu  vesiro 
rationabiliter  contulii,  auctoiiiaie  aposlolica  coii- 
llrmamus,  et  confirmata  vobis,  et  iis,  quae  post  vos 
successerint,  et  iiiconcussa  pcr|ietuis  temporibus 
decernimus  permanere,  siaiuentes,  ul  nec  vobis, 
nee  ils  qiiae  posi  vos  successerint,  eamdem  eccle* 
•lam  liceat  quolibet  titulo  a  vesiro  uiouasierio  alie- 
nare. 

Decernimus  ergo.  etc.  Si  qua  igiiur.eic.-.cunc  j>  "^**"  *""^  P^»"»^- 
tis  autero,  ctc.  Ainen. 

Ego  Coelesiiiius,  episcopus  calholicae  Ecclesiae. 

Ego  Albinus,  Albanensis  episcopus. 

Egoioaniies,  Praenesrmiis  episcopus. 

Ego  Pandulphus,  basilicaeXllApostolorum  presb. 
card. 

Ego  Mel.,  lit.SS.  Joannis  el  Pauli  pre»b.  card. 
Egoioaniies,  lii.  S.  Clemenlis  Tusconcn.  epi- 
acopus 

Ego  Romanus,  lil.  S.  Anastasiaepresb.card. 
Kgo  Loibarius,  SS.  Sergii  et  Bacchi  diaconiis 
card. 

Ego  Gratianus,  SS.  Cosniae  et  Damiani  diiiconus 
card. 


Ideoqiie  iiniversitati  veslras  per  aposioiica  seripia 
niandaiiius,  firmiierqiie  praecipimus,  quatenns  om- 
nibus  parochiahis  suis  unusquisque  districtius  iu* 
hibcre  procurei,  ne  lalcs  eleemosynas  de  caetero 
iinpedire  praesumai.  Et  si  quis  hiijus  inaiidati  cou- 
tempior  exsiiterii,  vel  eosdein  fratres  super  bu> 
jusiiiodi  elecmosynis  jain  reccpiis  vel  etiaui  rcci- 
piendis  vcxare  lcntaverii,  dicecesanus  suus  euro, 
oniiii  appelLitione  et  contradiciione  cessaotlbus, 
per  excommunication:s  senieniiam  toiius  lerras 
sux  inierdictum  a  lali  pra!sumpiioue  coinpescere 
noii  postponai. 
Daium  Laierani,  Kalendas  Aprilis,  pontiUcalus 


LXVIII. 

Monatterii  Sancta  Juuino!  protectionem  tuuipit , 
po$tci$ionetque  ac  jura  confirmat^  impotito  mo* 
uachit  biianlii  uniut  cen$u  annuo, 

(Laserani,  April.  7.) 

[Moaio.NOi,  Monumenta  Aquentia^  1. 1,  p.  97.] 

CcELESTiNCS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 

lectis  filiis  Doiiino  abbaii   S.  iustinae,  ejusqiie  fra* 

tribus  tam   pracsentibus  quam  futuris  religionem 

suam   professis 

Quoiies  a  iiobis  peiiiur  quod  religioni  ei  honesuil 

coiivenire  dignoscilur,  aniino  nostro  decet   libenii 

concedere,  ei  juxla  peteniiuin   verit^tem   con>en* 

taneuro  ralionicongruu.ni  suiTragiuro  iinpertiri.Ea* 

propier^in  Doniiiio  i*il€cti  filii,  vestris  lustls  pastolt- 


EPISTOLE  ET  PRlVILEtiU.  ~  A!4.  1191 
lionibtis  demenler  aiiiiiiiinQs»  ei  prcraium  moiiasie-  A  lerra:  fuerii,  liceat  fobia,   clauftis  Januis»  exclusis 


riuin  Sancia  Jusiin»  .  in  qiio  diTino  eslis  obsequio 
mancipaii,quod  ad  Rotnanam  Ecclesiaro  nullo  peni- 
iiet  metlianie  sub  B.  Petriet  nostra  proiectione  siis- 
cipimus,  ei  piaesemis  scripii  priTilegioconstiiuimits; 
lu  primis  siquidem  slatuenif^s.  ut  ordo  moiias(i...qul 
secuiidum  Deum,  et  B.  Benedicii  Regulam  in  eodem 
ioco  nosriiur  lustiiuius  perpeluis  ibidem  lemporl- 
bus  inviolabiliier  observetur.  Proptcrea  qiiascun- 
que  possessionfs,  quarcunque  bona  idein  nioiiasl»- 
riom  iiiipraeseniiaruui  jusie,  et  canonice  possidet» 
aut  in  fuiurum  coiiccssioiie  poniiflcum  ,  largitione 
regum  vel  principuin,  oblatione  fidelium,  seu  aliis 
Jusiis  inodis,  Deo  propiiio,  polerit  adipisci,  flrma 
vobis  vrsirisiiuesuccessoribus.et  Itberapcrmaiieant. 
lii  qiiibus  bacc  propriis  duxiiiius  e&poncnda  vo- 
cabulis  : 

Locum  ipsuin  in  quo  praefalum  monasleriuro 
silum  est  cum  possessionibus»  deciiuis,  el  prJniilils 
•uis,  ecclesiaui  Sancli  Micbaelis  in  eadem  civitaie 
conslruciaiu  cuin  oninibus  periinentiis  suis*  eccle- 
siam  Sancti  Salvaioris  de  RiionOy  ecclesiam  Sanciae 
llariae  de  Fontanigallo,  ecclesiam  Sanciae  Mariaa 
de  Borio,  ecclesiaui  Sancii  Nicolai  de  Caunova  cnm 
omnibus  periiiieniiis  earum,  ecclesiam  Sancii  Mi« 
chaelis  de  Puzol»  ecclesiain  Sanctas  JuslinaQ  de 
Danaveiae,  ecclesiain  Sancii  Bcnedtcti  de  Gulon^ga» 
ecclesiam  Sanciae  Justiiiao  de  Periice  cum  omnibus 
periincntiis  earum»  possessiones,  et  omnia  Jura, 


B 


excoinmunicaiis  ei  iuierdictis»  iioii  pulsaiis  cam- 
panis,  suppressa  vo«*e  diviiia  oflicia  celebrare.  In- 
lerdiciuius  etiain  ut  nulli  liceat  in  voSt  ^el  ecrle- 
siam  vesiram  sine  niandato  Roinanl  ponlifleit 
escominuulcalionis  vel  inierdicli  seiuentiani  ferra 
seu  novis  el  indebitis  molestationibus  faiigare. 
Praeierea  et  immunitaies  aniiquas,  et  rationabiles 
consuetudines  mouaisierio  TOStrO  concessas,  et  hac«- 
tenus  observatas  raias  bal»emu8 ,  et  perpetnis 
temporibus  illaesas  permanere  saiicimiis.  Sepuliu* 
ram  praeierea  Ipsiiis  mouasterii  liberam  esse  de« 
ceniimus,  ut  eorum  devot^oni  et  eitrems  Toluiitati 
qui  se  illic  scpeliri  deliberaTerint,  nisi  forte  excom« 
inunicaii ,  vel  inlerdicti  sjnl»  nullus  obsistai,  salva 
tameii  justitia  illarum  ecclesiarum,  a  quibus  mor* 
tuonim  corpora  mittuntur.  Obeunte  vero  te  none 
ejusdcm  loci  abbate,  tcI  tuorum  qiiolibet  suecesso» 
ruin,  nullus  ibi  qoalibet  subrepiionis  astutit  sea 
violentia  prapponatur,  nisi  qucm  fralres  commnnl 
^nsenso.aui  fratnim  majori  parte  coiisllii  sanioris, 
et  seciinduin  Bei  timorem,  et  B.  Benedicti  Regulan 
providerint  eligendum. 

Decerniinus  ergo,  ot  nolli  hominnm  liceat  pnm» 
faium  monasierium  lemere  perturbarey  aul  cjua 
possessiones  auferre,  abiatas  retinere»  eximere* 
seu  quibuslibet  Texatiouibiis  fatigare,  sed  omnia 
integra  conserventor  eorum,  pro  quoniin  gubenit- 
iione  ac  sostenutione  concessa  suni,  usiluis  oro* 
qiiae  babetis  iii  Tico  Sezadii,  jus  quod  babelis  in  q  nimodis  profulurt,  salTa  sedis  apostolicc  auctorl- 


acclesia  SaNCtac  Mariae  in  ipso  Tico  conslriiciie, 
decimas  quartum,  et  flctum  iii  eodem  loco,  ecxie* 
t'.am  Saiicii  Jacobi  de  Custronovo  ctun  pertineniiis 
tois,  quidquid  habeiis  in  uiio  Car|ieneto,elin  altero, 
et  In  Borio,  In  Castronovo,  et  in  Fontanigollo,  in 
Rilorto,  in  Danaveia,  et  in  periicis.  Sane  novalinm 
Tfslrorom,  quae  propriis  mauibus,  vel  suinpiibus 
colitis,  sive  de  nuirinientis  aniinaliuui  vestrorum 
nullus  a  Tobis  deciiuas  exigere,  tcI  cxiorquere 
praesoinai.  Liceat  qiioque  vobis  clericos,  vel  iai- 
cos  liberos  ei  absolutos  e  sxculo  fiigicnies  ad 
conversioiiem  recipere,  et  eos  absquo  contradi- 
ciionc  aliqua  relinere.  Probibemus  insuper  ut 
oulli  frairum    ve&trorum   post    faciam    In  mona- 


tate,  et  in  prsdlciis  ecclesiis  dicBcestoorum  epi* 
scoporum  ronsoeia  Justitia.  Ad  Indiciiim  aulem 
hujiis  perceptae  a  sede  apostolica  libertatis  bizantlnai 
ununi  nobis*  nostrisque  successorlbus  annit  tingulit 
persolvetis.  Si  qot  igilur  in  futunim  ecclesiasiict, 
saKSularisve  pertont  htnc  nostrae  constiiulionit 
pagiuam  scient,   eonlra  eam  temere  Tenire  tenlt« 

verii,  secundo comrooniia,  nisi  roatum  siiun 

dlgna  spitisfaciione  correxertt,  poiesutis  hoiioriti|uo 
sui  careat  dignitate,  retmqite  te  dlTino  Judicio 
existere  de  perpetrata  iniquitate  cognotcat,  et  a  saii- 
ctissinio  corpore  et  sanguine  Dei  ei  Domiiii  noslH 
Jesu  Christi  alient  flat,  aique  in  extremo  examine 
disiricias  uliioni  tiibjaceai.  Cunctis  auiem  eideiif 


tterio  professionem  fas  sii»  nisi  meliorc  religione  D  «na  jura  servantibus,  sit  pax  Douiiiii  nostri  Jesu 

Christi ,  quaienus  et  bic  lionae  actionis  inerilum 
pcrcipiant,ei  apiid  disiricluinjudicempnemia  aeter- 
nx  pncis  iiivcniani.  Ainen. 

Siibscriptum  signaium  sub  slKillo  poniiflcatus. 

Ego  Coelesiinus,  catholicae  Ecclesiae  episcopus. 

Ego  Albinus,  Albanensis  episcopus. 

Ego  Joannes,  l*raenestinus  episcopus. 

Ego  Pandulfus,  presbyter  eardinalis  basilic^  Xtl 
Aposlolorom. 

Ego....  SS.  Joannis  ei  Pauli  presbyier  caMll- 

nalis. 

Ego  11.  S.,  Ciemenils  card.  Tiisctnens. 

Ego  Romanus  tiu  Stncias  AiiasUsis  prcabiflef 
ctrdinalis. 


obtenia,  de  eo  absque  abbaiissui  licentia  discedere ; 
discedentem  vero  absque  coinmunium  liiierarum 
cautioiic,  nullus  audeat  rclinere;  cbrisma  vero  vel 
o'eunt  saiiclum,  consecraiiones  altariuin,  seu  ba- 
tilicarum,  ordinationes  monncliorum  vel  clerico- 
rein,  qui  ad  sacros  ordines  fuerint  promovendi  t 
diOBcesano  suscipiaiis  episcopo,  si(|uidcm  eaiboli« 
cus  fueril,  et  gratiain  ntque  cominunioiiem  sedis 
apostolicx  babuerit,  ei  gratis  vobis,  cl  sine  pra* 
viute  aliqua  Toluerit  exhibere;  alioquin  liceat  vobis 
ctibolicum  queiiicunque  maliieriiis  adire  episco- 

pum et  comuiunioiiem  apostolicas  sedis  haben« 

temt  qui   sua  lultus  aucloritate  vobis  quod  posiu- 
itiis  impcodat.  Curo  auiem  generale  tnierdicium 


W7 


(XELESTIM  UI  PAPiE 


EgoC..SS.Co$ina   cl  Damlnni  diaconus.   car- A  ilHecii  in  Doii.ino  filii,  vcstrif  ju$lU|K>$lubiio«ibu« 


din^lif. 
E?o  Cfrard»*,  ilJac.  card. 
Fff»  Bernardus,  SanctaB  Maria)  NoYcB  diaconna 

canlin. 
E^>o  Gregoriuf,  Saiicti  Georgii  id  Velum  aureum 

diar.  canl. 

Eyis-i  L.,  SS.  Sergii  el  D.  diac.  carJ. 

Ego  U.,  S.  Ilart!i.'e  diac.  card* 

D.tliim  Laicran*,  per  niannm  Moy$i  aanct»  Ro* 
niaii:e  Eccleai  it  $ubdiMConi  Lateranensi$  ctnonici, 
VII  Id.  Apr  lis,  indict.  t .  Incarn.  Dominicas  anno  1 192, 
poniiflcalua  tero  doniiii  Coele$tini  pnpx  III  anno 

primo. 

LXIX. 

Witfe!moepi9Copo  Lueenti  conr^il  nt  confernt  bene- 
ficiii  tiiam  juri$  patrouaini  iaiVi,  »i  inira  cerlum 
terminum  non  fuerit  ab  illii  aliu»  prassnlatu» . 

(Laierani,  April.  li.) 
[Dalcz.,  Mi»ceU.  ed.  Luc,  IV,  179.] 

CcBLEfTiNua  ('piscopns,  8ervu$  servorum  Dei,  ve- 
nerabili  fratri  Willelmo  Lucano  epi$copo»  $alutem 
et  apostolicam  liene«lictioneni. 

Ei  injiincio  nobi$  a  Deo  apostolalus  oflScio  de 
univerais  Ecclu$ii$  $oUiciliidinem  babere  teiiemnr, 
et  eaniin  utilitatibua,  auctore  Domino,  diligenier 
imniinere.  Sieutautem  ex  tua  e$t  parle  proposiinin, 
ordinatione«  ecclfaiarum  tuae  dicacesis,  patronorum 


cleinenter  anmiinins ,  et  praeralmn  aonasieriun 
Beatse  Dei  g^nitricis,  semper  virginia  llaris  Loce* 
dii,  in  quo  divino  estis  oliseqnio  mancipali,  ad  iii- 
starrelicis  recordationi&  Aiexundri,  Lncii,  Urbani 
et  Ueinenlis  PP.  praedecessorum  nosiroruui  liuma- 
norum  pontiQmm,  $ub  beati  Petri  cl  noslra  prde- 
clione  sascipimus  et  prcsentis  scripti  privilegts 
coinmunimus  in  primis  siquidem  $Utuenle$  ut  orda 
moiia$ticn$,  qni  $ccuiidum  Deum  etbeati  Uenedicti 
Degulam  «tque  insliiotionem  Ci$ier€ien$iuui  lratro.u 
in  veslro  monaaierio  con«litutiis  esse  digiUKcilor, 
perpetnis  ibidem  teniporilmslnviolabiter  observetur. 
Praelerea  qnascunque  po$$e8$ioiies.  quaecuiique  boiia 
idein  inonasterium  iaiipra^sentiarum  jnste  et  cano- 
"  nice  possidet,  ant  in  rutunim  cuncessiune  poutiii* 
ciim.  largitioiie  r«*guni  vel  priucipuni,  oblatione 
fidelinin,  $en  aliis  jnstis  iiiodis,  prasstante  Domiin^ 
poterit  adipisci,  firina  vobis  vesirisque  successorl* 
bus  et  illibata  permaneant.  lu  quibua  ba:c  du&imus 
expriinenda  vocabulis: 

l^ciiin  ipsum  in  qiio  praBfatuiu  nionasieriuui  coc* 
atriictuin  est,  cuni  omnibus  perliiienliis  suis;  gran* 
giain  Alerii  cum  omnibiia  pertinentii$  siii$;  terrt- 
loriiiin  Siodegaiidae,  cum  omnibu$  pertinenlii$  suis; 
terrani  quae  fuit  episcopi  Vercellensis,  juxu  mona- 
sterium  pusilam;  gningiani  de  Moutarolio  cum  ow 
rilius  |)eriinentii$$uis;  grangiam  Uipamiesanar  rnid 
oinnilius  pcrtinentiis  suis;  grangiam  de  Puldato  Cttin 


votis  in  diversa  irabentibus,  ullra  inodiim  aappiiis  ^  oinnibui  periiiienlii$  $ni$;   grangiam  Momiscalvi 

«tiff^a.a >••■■•      ja.tn      Aa    A«kii«<k      •ll.kmnk    Ivn.iA     MliivS.niim  «i «f .*?— •_  .    S I aT •»        ■ 


diffenintur,  qna  de  caiisa  illarom  bona  plnriinnm 
(U^sipanlur;  volentes  igitur  buic  malo  auctoriiate 
apostolira  obviari  ad  exemplar  (elicis  recordalionis 
Urliaiii  papae  prae(ltfce.H$oris  nostri,  pracsentis  tibi 
fecripi:  pai^ina  duxinius  indufgeaduui,  ut  cuui  pa- 
ironi  siiper  ecclesiarntn,  qnaruni  iiistitutio  $peclai 
td  te,  fiieriut  lepraesentaiione  discordes,  nisi  ad 
concontiain  inPra  terininum  in  Laieranensi  concilio 
eoiistilutum,  te  coninionente,  redierint,  terinino  il!o 
tranaacio,  •ibcruin  tibi  sil,  Lccleaias  illas  nullius 
contradictione  vel  appellalione  obauntibus  canonice 
de  persunis  idoiieis  ordtiiare. 

Daluin  Lateranit  ii  Mui  Aprilis.  pontificalusno$iri 
aniio  I. 

LXX. 

Monatterium    S.   hlarias  Loeedieme  tuendHm    »u»' 
eipii,   eju»que  bona    ac  prieilegia  confirmat. 

(Ltieraui,  Apri'*  \i,) 

llaicua  TRiDiHEi^sts,  Rernm  patrias  libri  111,  in  dis- 

serl.  p.  15.] 

Cqelestimus  episcopus,  $crvu$  scrvoruin  llei,  di- 
leciis  iiliis  Petro  abbati  monasterii  Sanctae  Marix 
Locedii,  ejusqiie  fratribus  um  praesentibn^  qnam 
fnturis  regularem  vitam  profosssis,  in  perpetuaii» 
uieiiioriam. 

In  religiosa  vila  degentilius  apostolicum  convenit 
e$$e  prassidium,  ne  forte  cujuslibct  temeriutis  in- 
cnrsu$,  aut  eo$  a  profiosilo  revocet,  aul  robur, 
quod  absit !  sacrae  religionis  iufringat.  Eapropter, 


cuin  omnibus  perlinentiis  $ui$:  iusulam  Ugeiii  it 
Insuiain  qnae  esl  juxta  Padnm.  Iiidem  grangiam  de 
Salinaria  cum  oninilNis  pertincntiis  suis»;  terraiu 
qiiae  sita  e$t  in  insula  dc  Breinide;  casUiictum  ds 
Zihrana.  Prxterca  possessiones  de  PoMeto,  quas  ab 
abbaie  et  fratribus  Sancii  Micbaelis  de  Ctnsi  eini- 
$li$,  ct  capellain  ejuadein  loci  a  prxdictis  abbaU  ct 
fratribus  ad  annnaiii  peusioneni  decem  solidorum 
canoiiice  nionasterio  vestro  perpetiio  coiices$ani, 
$icut  in  autlieiiticisscriptiaexiiide  faciis  coutiiietur, 
et  vos  eam  paciflce  possidetis*  vobis  et  per  vos 
inoiiasterio  vestro  auctorltate  apostolica  confir- 
niainus. 
Sane  laborum  vesironim  qno$  propriis  manibus 
p  aut  suniptibus  coliiis,  lani  de  terris  culiis  qnain  iii* 
cultis.  sive  de  nutritueiitis  ..▼estrorum  auiii*aliuui 
nullus  o:i'nino  a  vobis  dccima$  pracauuiat  exigere. 
Liceat  quoqiie  vobls  clericos  vel  laicos  e  saeculo 
fiigieiites,  lilieros  ct  absolutos  ad  conversivnein 
recipere,  et  in  vcstro  monasterio  alisqne  coiiiradi- 
ctioiie  aliqua  retinerc.  Probiticnius  insuper  ut  n(;lli 
fralruui  Teslrorum,  post  factain  in  loco  veslro  pro- 
fessioiiem,  fas  sit  de  eodem  loco  sine  liceiiiia  abba- 
ti$  vestri  discedere;  discedeutem  vero  absquecoiu- 
muni  litterarum  vestrarum  cauiionc  nnlius  audeut 
retinere.  Quod  si  quispiam  retinere  eos  forte  prae- 
sumpserit,  iiceat  vobis  in  ip$o$  inonacbos  vel  con- 
ver&os  vestros  senicntiam  regularein  ex  iiostra 
auitoritatc  proferrc.  Paci  quoqnc  ci  tranqulUitati 


999  EPISTOL.^:  ET  PRIVILECIA.— AN.  1199. 

vcsirnR  palcrna  so^licilndinc  proviilere  Tolentes  au-  A      Ega  Gerardiis,  S.  Adrinni  cliac.  card. 
eioriiaie  nposiolira  proliiliemiis  ne  infra  ambiliiin 
iiionaslcrll  vesiH  ci  clausuras  loconim  scu  graiigia* 


939 


Ego  Gorredui,  S.  Mari»  in  Yia  Laia  diac 
card. 

ICgo  Dernardiifl,  S.  Maria  Novse  diac.  card. 

Ego  Ntcolaiis,  S.  Marix  ia  Suiifundi  diac. 
card. 

Dalum  Lalcrani,  per  mannm  iEuidii  S.  Nirtdai  in 
G.ircerc  Tiilliano  diaconi  cirdinalis,  xvi  K:d.  Mail, 
Indiclione  x,  Incarnaiionis  Dominicc  anno  1192, 
poiilificalus  vero  domiiii  Coelesliiii  pap;e  III  ai>no 
secundo. 

Lxxr. 

Ad  dfcnnntn  el  capUnlnm  (ioihomaqenn, —  Indnlgtt^ 
ut  lempore  mierdicti  ditina  oficia  abtqne  »o/#m* 
niiuie  celebrenl, 

(\n  Laicianensi  pnlalio,  Apr.  16.) 
fMinsi.  Conci/.,  XXII,  610.J 
CoELCsmcs,  eic. 

Ciim  iiniversae  M  Eccle>iae,  qii.T  per  loiiiis  ain- 
pliindinem  orbis  longe  laleqne  diflTnsa*  Hiiaiu  caiho* 
licam,  id  esl  univcrsalem  clliciaiit,  pr>  i  o  sangiiinis 
siii  sponsi  redenipfam,  qnani  siculditersa  memhra 
umiin  corpus,  nniroriiiiias  fidei  ei  d^  lrtn.T  cou- 
neclil;  si  aliqiiam  eariiin  Ia»di  eontij;eril,  illiai 
oQensio  sine  aliarum  flcri  l»sioiie  noii  poicsi; 
qiianquani  lanlo  prae  aliis  magis  capiil  oirendiiur, 
quanio  singnlarnin  afTeciu  aiii|ilius  langiiur  el  flr- 
mioris  eis  connexione  inlisrei.  Qua  de  cansa  con. 
ligil  ul,  cuin  Roniana  Erclesia  omninni  capul  sii 

qoibuslibel  vexaiionibiis  faiigarc;  sed  omnia  iiile- C  ^^"'''^fi'*"'^,  nos  qui  ci,  licel  immerii;  pnesidemiis, 

ciijnslihel  oppressio  conciilial  gravius  ei  fbigcllel, 
ei  co  roriius  ad  compassioitem  iiidiirai,  qiio  a  n*»bis 
speiialius  i^peraliir  iii  advcrsiiale  snbsidium  ct  qu»« 


rnm  vcsiirarum  aliquam  icmerc  Tiolenliam  tcI  rapi 
nam  sive  furiuni  romiiiiiiere,  aiil  igiiem  apponere, 
ani  hiMiiineiii  capere,  .vel  interflcere  nuiieal.  Saiie  sl 
episcopi  a  vobis  aliqoid  pncler  obedicniiaiii.  debi- 
tam,  vel  principes  lerr?e  contra  libcriatem  a  prx- 
deressoribns  noslris  el  a  nobis  indultam  cxpelieiinl, 
S;lM-rnm   sil  vobil  auctoHiale  apostolica  ileiiegnrc 
qiiod  pelclur.  ne  orcasione  isla  ordo  vestcr,  qui 
liactenus  liber  exslitit,  huii!an.t;  servitr.lis  laqiieo 
vinciaiur.  Qiiod  si  cpisropi  aliquain  prcpler  lioc  in 
persoiins  vcl  F.c<  lesiam  veslram    sententiam  pro* 
inulgnveriiii,  enmdem  seiilenliam   taiiqiiaiii  conlra 
iiidulln  a|M)siolicx  sedis  prolaiam,  statuimus  irri-  ^ 
landam.  lllud  insnper  aiicloritate  npostolica  prol.l- 
Iicmiis,  ne   iiifra  dimidiam    leiigam    prope   abba- 
liam  vestram  aliqna  de  novo  iniiovnlio  flnt,  de  qiia 
vobis  dcbcal  servai.ne   bacieniis  liberintis  ei  pncis 
aliqiiod  prajndiciiim  generari.  In  causis  auiem  pro- 
priis,  sive  civilem  sive  crimiiinlcm  contineant  qua*- 
stioiiem,  liceal  vobls  fratres  vesirus  idoneos  ad  le« 
siiflcaiidum   nddiicere,  aiqiie  ipsorum   leslimoiiio, 
sicui  recium  fnerit,   ei  propiilsare  violeniiam  el 
jiisiiliam  vindicnre. 

D^ccrnimiis  ergout  nulli  omniiio  bominum  liceut 
pnifatum  monnsteriiim  teiiiere  perturbare,  aul 
ojiis  pusses»ioiies  anferre,  vel  aldatns  ictitiere,  si*u 


gia  conserventur  euriiin  pro  qiioruin  gubenia;iotie 
ei  siistenialioiie  concessa  sunl  usibus  omnimodis 
prnfuinra,  snlva  sedisnposiolitaeaucloritate.  Si  qiK^e 
igilur  iii  ruiunini  ecclesinsiica  s.-ecularisve  persoiia 
lianc  noslr«x*  consiiluiionis  pa^inam  scieiis  cuiiira 
€Ain  temere  venire  pixientaveiit,  secnndo  tcrtiove 
conniionita,  nisi  realuiii  suuin  <  oiigrua  sa(i»faclioiie 
correxerit,  poiestatis  bonorisque  sui  careal  digiii- 
late,  reamque  se  divino  jiidicio  exislcre  dc  perpe- 
Iraia  iniquiiatc  cogiioscai,  elasacraiissiiDO  corpore 
el  saiiguine  Dci  ei  Duiuini  Uetlempioris  iiosiri  Jesu 
Christi  aliena  flnt,  aique  iu  cxtreiiio  exumine  dl- 
stricix  ullioiii  subjaccal.  Cuiictis  autem  eidem  luco 
ftuajina  scrvaiilibus  sii  pax  Domini  nustii  Jrsti 
Cbr.sti  ,  quatcuus  el  bic  fiuciuui  boiiae  actionis 
peicipiunt  ,  ei  apiid  disiiiciuin  judicem  pr»uria 
aeleruxpacisliiveniaiil.Amen,  amen,  auien. 

Ego  Cccleslinus,  catbolicse   Lcclesiac  cpiscopus. 

£go  Albinus,  Albanensis  episcopus. 

Ego  Landulpbus,  basilicx  XII  Aposl.  pre»b. 
card. 

£go  Micbael,  SS.  Joannis  ei  Pauli  presb.  card. 
lit.  Pammacbii. 

Ego   Romanus,   tit.  S.  Anastasix  presb.  card. 

Ego  Iliigus,  presb.  card.  S.  Mariii  lii.  S. 
liqiiitii. 

Ego  Gratiaiius,  SS.  Coscue  el  Diamaji  diac. 
card 


libet  contuevii  Ecciesia  coiilra  violeiiiiam  honiiiium 
perversonim  devotiiis  ei  securiiis  sedis  npusiolicus 
palrociniuui  invocare.  Sicui   anle  qiioruiiidaiii  te- 
strorum  ei  aliorum  coinplurium  nobis  e>i  lii:eiis 
bitiiiiatum,  el  multoium  jam  rel.nio.ie  perccp  innsi 
ila   univeisorum  refriguit    cbariias  ,   excresceiito 
ina!itia  iiiiquoruln,  ui  nii  ia  jam  feie  Dei  eisciediis, 
vel  iiiiuisiris  earum  reverenlia  impeiidatur,   san- 
ciiiarium  Duminl  vi  couculcelur,  flJei  documeuta 
speinaniur,  el  \lx  valeant  al.qui  reperiri  qui  post 
enormilaies  quamplurimas  adjici:int  ul  resurgaul; 
l>  se    potius    in    ultiunem    praxedentium  ciimiuur.i 
commisHsenormiter  liacienus  .iccunnilejil  gra\iora, 
laMcniur  cuin  male  fecerini  (Prov.  ii),  super»>iaut 
inipii  duui  pauper  incendiiur  (Pia/.  x),  ei  iu  per- 
petrationem  operum  iiiiquorum  exsulienl.  Yeruin 
quia  peiversorum  nequiiia  tanluin  inv;iluil,  ut  in 
lio:nine  iion  possii  reniediuin  vd  subsidiuni  iuvc* 
niri,  recurreuduin  est  ad  p  aesidium  Croaioris,  et 
orationibus »  ac  quibuslibei  piis  upcribus  prupeii- 
sius  iiisislendum,  ut  supernx*  clementiae  nos  digna* 
tio  benigne  rcsplcial,  et  boiuiiicm  ullcrius  supcr 
nos  prsbvalere  iion  sinat,  el  in  Ecclcsiaruin  op- 
pressionibiis  non  periDiliat  diutius  delectari;*quia 
lune  tlcnium   sccure  possuii.iis  supcrnum  spcraro 
ci  cx^pcctare  prxsidiuin,  cum  ea  diiigeutcr  quaa 


931  CflCLESTKa  Ul  P.VPifi 

til  offlcium  notlnifn  periinuerint«  fuei  imus  eitecuii.  A  eU  Donaii  ti  rtVtqntt  qii«  ad  ip8«m  curUn  prr- 


Expllceuios  suniniaiiiD  quae  nobis  soiil  spccialiler 
de  Roiliomagensi  Eci  lesia  iiiiimaia  el  reinedia  cu- 
rcnius  qux  poloeriiiius.  .  • .  (Uie  aliquid  deesH  si- 
dctur,) 

llac  igilur  consideralione  inducli,  el  veslris  ni* 
biloiniuHS  precibiis  iiiclinati,  prxsenii  vobin  pagina 
duxiiiius  indulgenduin,  ui  cuin  generale  inicrtliciurn 
terr;e  fiieril,  liceal  vubis,  clausis  jaiiuts,  exclusis 
czcoinniuuiralis  el  iulerdictis,  non  pulsalis  cam- 
panis,  suppressa  vocc,  diviua  offlcia  relebriire,  ac 
canonicos  veslros  el  clericos,  si  ruerinl  iiiterim 
sacrainentis  ccclesiastlcis  muniti  cx  liac  vita  vo- 
cati,  in  coBmeterio  ecclesix  vcslrae  absque  solein- 
nitale  olUcii,  cuin  aqua  beucdicta  et  cruce ,  ora- 


tinero  videntur.  Ilis  adjicimus  plebcm  el  cnrten 
de  Marlia  cum  ecclesia  Sancti  TereniiKet  cnm 
omnibus  niansis  et  terris,  atque  onini  pertineii* 
tia  sua ;  diio  qiioqne  r^stella  de  lloriano  com  om» 
iiibus  pertincntiis  et  adjacentiis  suis»  sicnt  «bacte- 
nus  ea  novcris  tcnuissCt  et  terram  qnae  dicitur  Cer- 
b^ola;  caslnim  etiam  qood  dicitur  Fundannom 
cum  omnibus  perliiiemiis  suis,  nec  non  casinim  do 
Decinio  et  plebeni  ipsius  cum  omnibus  quc  ad  eaoi 
pertincni;  plebem  etiam  de  Gallicano  eiierrande 
Censpiano  et  castruni  et  deciniam  dc  Verntcla  qwt 
est  iu  Alpibus;  deciniaiionem  quoque  de  Verrccla, 
qnae  est  juxta  Dojanum.  His  etiam  conftumeramos 
plebem  et  caslrum  Sanctap  Maria;  quod  dicitur  Ad 


liouibus   hiimiii   voce    oblaiis  tradere  sepulturae.  ^  monicm  cuin  tota  pertiiientia  sua  et  terra  de  viro 


Nulli  ergo  omnino  bominum  liceat,  eic. 

Datiim  in  Lateranensi  palatio  xviKaL  Maii,  po(iti« 
Ocaius  iio>tri  aniio  ii. 

LXXII. 

Ec€leii,im  Lucensem  ,^  peleiue  Cuilielmo  epitcope^ 
luenUam  «Mfi'f/»tf,  ejktque  boua  el  phvilegia  corro^ 
tforal. 

(Laiersni,  April.  21.) 

[Memorie  edoc,  IV,  i,  Hacc,  pag»  48.] 

CoRLcsTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ve- 

ncnibiii  frulri  Guilielmo  Lucano  episcopo,  rjnsqiic 

siiccessoribus  c:iiiouice  substitiiendis,  iii  perpetiiuin. 

Ei  ordo  raiioiiis    expostulal,  el  ecclesiaslicT  uii- 


qui  dicitur  Surrexeri;  castnim  et  curteoi  Saucli 
Gervasii  com  omuibus  quae  ad  ea  pertinent ;  plebem 
de  Ficeclo  cum  cnpellis  suis;  capellani  Sancti  Vita 
de  Valle  Arni ;  plcbem  dePadule  cum  capeliis  siiis, 
et  curie  de  Capannore,  et  qutdquid  juris  bai>es  in 
ipso  plebeio;  plcbcin  de  Sibiliano  cum  oninibns  ca- 
pcllis  siiis  ct  ouinibus  aliis  qux  bal»es  In  ipso  pie* 
lieio ;  plebem  de  Aqiiis  cuin  oidnibus  rapellis  sois» 
et  curie  de  Vivaio,  ei  aliis  omnlbns  tibi  pertioen- 
libus  in  ipso  plebeio ;  plebem  de  Triballo  (THpallo) 
cum  omnibos  capcfllis  suis ;  prebcm  de  Miliano  cmn 
oinnibus  capellis  suis,et  curte,  et  suis  pertintfnliis; 
plebem  de  Apiano  cum  ouinibus  capclila  auis,  et 


liiniis  consideraiio  nos  invit:ft  fratres  ct  coepisco-  r  omnibus  quse  babcs  in  ipso  plcbeio;  plcliem  San- 


pos  nostros  aiiipliori  ch;iriialc  diligcieel  comniissas 
eoniin  giibcrtiutioni  £c(-lesias.patrocinio  sedis  apo- 
siulici:  propeiisiiis  coiniuunire,  quo  cx  suscepti 
exsccmione  oflTicii  taiito  vigiluntiores  possint  setn- 
per  exislere,  quanlo  a  pruvoruin  incursibus  secu- 
riores  se  videriiil  penuanerc.  Capropier,  vencra- 
bilis  in  Cbristo  rralerGuilicluie  cpiscope,  tuisjuslis 
posiulaiioiiibiis  clementcr  nniiuiuius  el  prxscriptam 
Liicnnam  Ecclesiam,  cui,  Deoauciore,  pi^xessc  dig* 
iiosceris,  ad  excmplar  pncilecessoriim  nustroruin 
fciicis  recordaiiouis  Alexondri  II,  ct  Pasclialis  II.  ei 
Calixti  il,  ct  Urbani  11,  ct  Liicii  III  et  Urbani  III, 
Romanorum  poiitiflcum  sub  beuli  Pelri  el  noslra 
proteclioue  susctpiiniis  et  ptxsenlis  scripti  privilc- 


cti  Siepbani  cum  omuibiis  caucHis  suis. 

Prxterca  praedeccssoris  nosiri  pi»  memoriae  Ca- 
lixil  PP.  vestigiis  inbaerentes  tibi  tuisqiie  successo» 
ribus  usum  pallii  iiifra  missanim  solemnia  in  ec- 
clesia  toa  de  apostolic»  scdis  bcniguitaie  conoedl* 
mus,  qiio  dunlaxat  bis  diebus  uialuini,  qoibua  est 
vobis  a  pnedccessoribiis  nobis  iiidultum.  Insuper 
otiam  auctortiaie  apostulica  prohlbemiis  ne  in  cpi- 
scopatu  iiio  sine  asscusu  tuo  vtl  soccessoruni  tno- 
rum  monasierium  aliqood,  tcI  cccbiia,  salrii 
a|iostoIic«  sedis  privilegiis,  construalur.  Caiheco- 
inciios  quoque  aot  inflrinorum  onctioues  in  popalo 
a  luonadiis  fleri,  vel  publicas  poeniientias  dari,  aine 
lua  vcl  successorum  permissioiie,  Telamus.  Si  Tcro 


gio  r.ouiiiiuniinus;  statuentes  ut  quascunque  posses-  d  ^*'  monasterium  parocbiale  ipfius  populua  pro  di- 


siones,  qii£cunque  boiin  eadctii  Ecclesia  impra»en» 
liaruiu  jiisle  et  caiionico  possidei,  aut  iii  fuinriirn 
conecssionc  poutiflcuin,  largiiioiie  regitm  vcl  priu- 
ripuiu,  oblaiiune  ndcliuiu,  seu  uliis  juftiis  modis,Deo 
propiiio,  polerit  adipisci,  (irma  libi  (uisqiie  sncces- 
soiibu»  et  illihuia  periiianeanU  lu  quibus  ha^c  pro- 
priis  diixiiiiiis  expriiiienita  vocabulis  : 

Ciirteni  Lucuiiaiu  cuui  suburbaniset  viculis  suis, 
mausos  et  teiras  ubicunque  perlincutes  ad  ipsam, 
viileliiCl  v.llaiu  qu^  dicilur  Suluibnnum ;  ectle- 
siarn  ct  pralum  quod  dfciiiir  Sancli  Coiumbaui ; 
ecclesiuni  Sancii  Pelri  qn»  diciliir  Summaldi, 
ruin  pertincniiis  suis;  plcbcin  de  Lunaia  et  <le- 
liuntu  dc  Carignauo,  el   lcrram  dc  abbalia   San- 


vini  oflicii  suscepiiouc  couvcnerit  per  capellaiiun 
presbyieruni,  cui  ab  cpiscopo  populi  rcgimen  et 
animaruin  cufa  commissa  fucrit,  sacrameiita  eadem 
niinistrentur,  salvis  laiueii  raiioiiabiltbus  consne.- 
ludinibus  CTteraruni  ecclesiarum.  De  parochialibos 
auteiu  ecclesiis  qux  a  mouacliis  in  episcopain  tuo 
teiientiir  synodulem  fceatx  mcmorix  Urbaui  II  papa 
sonleiitiam  imitanies,  siatuiiuus  ut  in  cis,  sine  tua 
vel  succpssorum  tuorum  aucioriiale,  prcdbyieri 
m.inime  colloccntur;  sed  cum  vacaverint  ¥obis  ab 
abbatibus  el  priorjbus  ad  quos  exdeiu  Ecclcsitf 
peilinent  prxseiilenlur,  quibus  a  vobis  aniniarom 
cura,  si  idonci  fucrini,  roiuuiittaiur,  iia  quidem 
ut  Tobis  dc  nira  plcbis  et  de  ordine  suo  dcbeant 


EPISTOLiC:  ET  PRIVILEGIA.  --  AN.  II M.  831 

)dere.  Porro  si  Lncanac  pirocliise  monitlerii  A  jndicem  prapmia  aelern.T  pacit  inveniani.  Amen. 

Ego  Coslcttiniit,  catholic»  Ecclesiae  epitcoput. 
Ego  Alliinut,  Alb.incntit  epitcopiit. 


cletix  inter  te  cjiitat  liabuerint,  et  per  alie- 
irtem  ad  epitcopuro  qnerela  perTeneril,  ejiit 
controvertia  lerininetur,  taha  Roman« 
«  auctoriiate.  Illud  quoque  arciiut  iuter- 
t  ne  qiiit  exconiniunicalot  vel  interdictot 
epitcopi  in  prohibilain  communionem  reci- 
babeat  racultaiein.  Ad  b»c  praetenti  Mriplo 
■t  ul  Lucanut  epitcoput  non  quorurolibel 
ia  laicorum,  ted  juxta  canonicat  sanciionet 
letiae  canonicit  eligatur.  Tibi  praeierea  luit- 
:ccttoribut  ea  qiiae  de  concettioiie  vel  con- 
)ne  praMJecestoruin  notiroruni  Alexanilrl  II 
:balit  II  Roni.inoruin  |Kuuiflcuiu  postidet,  ni* 
lut  confirinainut.  Sententiam  auleiii  inter 
ettorem  tuiiin  et  Ficecleiiteui  abbatem  per  B 
ndum,  qnondam  Pittorieiitem  episcopuin, 
im  archiprcsbyterum ,  et  R.  primicerlum 
t  tuper  decimit,  eccle>iit  et  aliit  rationa- 
datani,  ticut  in  iDttrumento  publico  coniiiie- 
bacteiiut  ohtervaia  esi,  ruiuris  praecipiront 
ibut  obterYari.  Reiiuntiatioiiein  quoqiie  quam 
ilgarut,  comet  de  Ficecla,  Joaiini  praedecet- 
I  de  quibutdam  pottettionibut  el  ecclctiit, 
iblicuui  Gerardi  noiarii  contioct  iiittniroen- 
ret  iii  potteruDi  babere  decernimut.  Cino- 
loque  contuetttdiiiet  quat  in  eccletiit  paro* 
it  inonacboruro,  el  in  aliit  lui  epitcopauitt 
recipiendit  tynodalibut  quaro  in  alilt  ab 
4kabuitti  ei  adbuc  habere  dignotcerit,  raiat  ^ 
it  eatque  aucioritate  apottolica  coufirina« 
b  revereiitiam  insuper  Ecclesl»  libi  com* 
praescripius  Paier  ct  pracdecettor  nosier  Lu- 
\  tuit  et  canoiiicorum  luorum ,  nee  iion 
leri,  contulum  et  populi  luac  civitatit  precl- 
lioatut  usuin  crucis  per  epiKopatum  tuum 
sque  tuccettorlbut,  de  coiitilio  rrairum  tuo- 
mcetsit,  et  apostolica  aiirtoriiate  firmavil. 
uidem  nos  ejus  vestigiis  lubxrentes  decer* 
irmiter  permaiituruin. 

rniniut  ergo  ul  nulli  omnlno  homiuum  liceal 
ro  Eccletiam  teinerc  perturbare,  aut  ejiit 
iouet  auferre,  ablatat  retinere,  minuere,teu 
ibel  vexaiioiiibui  fatigare,  ted  ouinia  inlegra 


Ego  Joannet,  Praenettinut  epitcopiit. 
(Sequuntur  tuhtcriptlonet  U  cardinaiium.) 
Datuni  Laierani,  per  manum  ^gidii  Saneii  Nico 
lal  in  Carcere  Tulliano  diaconi  cardinalit,  xi  Ka* 
lendat  Maii,  indictione  x,  locamailouit  Domiiiicv 
aniio  1192,  pontiflcatut  vero  domni  Cceletlini  papsi 
III  anno  tecundo 

LUIII. 

Conriifiiij  Vleiimi  capeiiam  S.  Crudi  in  ^/a#riila, 
iilam  in  lerriiorio  Camalerim,  auiril. 

(Lalerani,  Maii  7.) 

[Illclentit  Eccleiiae  Cbartarlum,  p.  t5.J 

LUIY. 

Cat(e//Aiiiim  el  Clagiemem  epiicopoi  judicei  comfl- 
luil  inier  Woicaneum^  eieeium  Tergeninumt  ei 
palriarcliam  Aquileicnum^ 

(Laierani,  Maii  10  ) 

[Mainatc,  Clironiche  di  Triene,  I,  137.] 

LXXV. 

Privilegium  pro  abhaiia  Boickeli  eeu  Vallii  Luci» 
dm^  quo  iummui  poniifex  iub  B.  Pelri  el  iua 
proieetioneiuicipii  preefaium  mouaiL  ritfm,  tfflfiieiit 
ut  ordo  monailicui^  qui  iecundum  Deum  ei  IL 
Benedieli  Beguiam  el  imiiluiionem  Ciiierciemii 
ordinii^neodem  monanerio  imiitulHi  eue  dignouii 
lur^  perpeluii  ibidem  lemooribm  inrioUdfUiier  ob* 
urveiur,  {Fragm .) 


Ego  Ceelettinut  Eccleiiae  catholicae  epltcopua» 

Ego  Albanut  Albanentlt  epitcoput. 

Ego  Joannet  Praeoetlinut  epitcoput. 

Ego  Pandulpbut  pretliyier  cardin.  eccl.  Xll 
Apottolorum. 

Ego  Melior  Sanctorum  Joaniiit  et  Pauli  pretb. 
card.  liiuli  PammacbiL 

Ego  Joannet  lil.  S.  ClemeniU  cardin.  Tutca* 
nentit. 

Ego  Romanut  lit.  S.  AnatUtiae  pretbyier  eardi- 
nalif. 

Ego  Joannet  til.  S.  Siepbani  iu  Coelio  monte 
pretb.  card. 

entur  tibi  tuisque  tuccettoribut  utibut  om-  D     ^^  Gratianirt  SS.  Cotmse  ei  Damiaul  dlacon« 
profutura,  talva  tedit  apottoiicae  auciori-     card. 

Ego  Bernardut  S.  Mariae  Novae  diaconut  car- 
dinalit 

Ego  Gregorint  tii.  S.  Gregorii  ad  Vcluro  Aureum 
diacouut  canliiialit. 

Ego  Nicolaut  S.  Mariae  in  Cotmedin.  diacon, 
cardin. 

Ego  Lothariusi  SS.«  Sergii  et  Baccbi  diaconut 
cardinalit. 

Datum  Romaeapud  S.Petrum,  pcrmanumiEgidii 
S.  Nicolai  in  Carccrc  Tulliano  diacoiii  card.,  Idut 
Blaii ,  liidiciiune  s  ,  Incarnalionit  Dominirae  anno 
1192  •  poniiflcalut  vero  D.  Colettioi  papaa  Ul 
anno  u. 


qua  igilur  ia  riiturum  eccletiattica  t.xcula- 
er^ona  hanc  nostrae  constitutiouis  paginani 
outra  cani  teinere  venire  leutaverit,  sccundo 
I  commonita,  nisi  reatiiui  suum  digiia  talis* 
t  correxeril,  potesiaiis  bouoritque  tui  carcal 
e,  reanique  te  diviiio  judicio  cxittere  de 
>ta   iniquitate  cogiiotcat ,  ct  a  sacratissiroo 

ac  tanguine  Doi  ct  Douiini  Redenipiorit 
lesu  Chrisii  aliena  fiai,  aique  in  extreiuo 
3  distiiiUc  suhjaceat  ultioni. 
lit  aiitein  ciilein  loco  sua  jura  facienlihot 
Domiiii  nostri  Jesu  Chritli,  quaienut  et  liic 
I  bonxactiouis  percipiant,et  apud  districlum 


,LMVL 

UomatierHS.  Anmlfi  Mei§H$h  proleclhnem-tusci' 
pit,  boHtique  ae  poaetilonee  conlirmat. 

(Roin»,  ip.  S.  Petnim,  Maii  !5.)  * 
[llitioire  de  MeU,  lll.  Pr.,  p.  153!] 

CoEUBSTixos  episcppus,  servus  serrpruia  Dei,  dj« 
lc%:lo  lllio  BuRCHARDO  abliali  monaslerii  Sancli 
Aniulfl ,  tjusqiie  snccessoritMis  regularem  Tiiam 
professis  in  perpetuum. 

Pis  poslubiio  Tolunlaiis  efleclu  dchel  prose- 
quenie  conipleri ,  qualenus  fidelis  devolio  ccle- 
brem  consequatur  cflcctum ,  et  ulilitas  postulata 
Vires  indttbitanter  assumal.  Cujus  rei  gratia  ycs- 
iris  jusiis    postulationibus   clciiienier   annuinius» 


OELESTLM  in  PAPJK  ^ 

A  ibi  plactteHt,  per  villicot  rratmm  semper  trans* 
ponendis  et  (;ici<rndis;  Poroeriolum  {PawUrUnx). 
cliam  cum  quo  et  per  quod  eeclesiastlco  mora 
ipsum  SKpe  dictum  dotaium  est  moiiasteriam  a 
sancloLeone  nonopapa;  Laiuni  {Iai^  Saimi41kri- 
tiophe)  qooqiie  cum  ecclcsia  et  decimatione ,  eiijns 
qiiinla  pars  cedil  prtsbytero,  et  banno  qdod  quft- 
dam  comiiissa  Ets  nomine,  cum  silva  quae  diciiur 
Heis  com  omni  uiiiiiaie  ac  suffusa  ejusilem  vilin 
cnm  ponle,  piscaiione,  ac  vesnia  supra  llnvium 
Miiri,  ad  praebendam  delegave rat  fratrum ;  Bivera 
(birhe^  prit  de  Trhet)^  cum  ecclesia  a  Fredelindi 
comiiissa  eidem  monaslerio  Iradiliim,  el  Conra«ii 
iinpcratoris  auclorilate  conflrinalum ;  «t  qaidquid 


et  Patnim  ei  praedecessorum  noslrorum  felicis  me-  ^  Saiictus  Arnulfus  babet  infra  Trevireasem  eplsco- 
niori«  Lconis,  Caliiii,  Inmieeiiiii   et  Alexandri,     patum ;  ecclesiam  scilicet  de  Vllers  •  Walen  ,  Slra 


Roinanoruro  ponlificum,  vesligiis  intoreiites,  mo- 
naaCeriuni  Sancti  Aniiilfl ,  in  qoo  diviivo  maoelpa- 
li  esiis  obsequio,  tnb  lieaii  Petri  et  nosira  proie* 
cllone  suscipimuit,  et  pnesenlis  scripii  privilegio 
cominunimus;  staluenies  ut  quascunque  posses- 
siones,  quaecitnque  bona  idem  monasterluro  imprae- 
senlianim  JHsieet  canonice  posfildet,  aut  In  fuiu- 
nim  concessiohe  ponliflcum,  largiiione  regum  vel 
principum,  oblatione  fldclium  seu  aliis  juslis  modis, 
prxstante  Domino,  pjterit  ailipisci,  flrma  vobis  ve» 
iirisqua  successoribiis  ct  lllibaia  perroaneant.  In 
quibus  baee  propriis  duiiinus  exprimenda  vocaibulis : 
Ecclesias  scilicef ,  villas  ei  possetsiones  et  omnia 


Melbranc  (iji  brdla  Innocentii  et  Aletandri  iii  Mei" 
tanc)  cum  ecclesia,  Corliiiges  {Kerlange)  coni  ec* 
clesia ,  Dogaganen,  Caiinges  cum  eccleisla  ^  cum 
reUquis  possessionibus  qnas  babet  pnKfalos  saa- 
cius  in  cpiscopatu  Meleusi,  et  iii  episeopata  Tal- 
letisi,  ac,  Vinlunensi ;  cella  n  de  Aulegia  (Oltf), 
cum  ecclesla  et  decimaiione;  ceflaro  de  .Cbinlano 
{Chiny)^  construciaro  in  bonore  Sanctae  Wallmrgis 
cuin  ecclesiis  ad  eaip  pertlnentibiis,sciliect  Floren- 
vitlei»  Orgeio,  Tintiiiiaco  ,  Casa  Petra »  Sancu  Cae- 
cilia  quas  Arnuirus  comes  Sancto  Arnulfo  tnididii; 
iiisuper  lellam  quac  siia  est  in  foresta  q^m  dieltnr 
Fauit  [FauU.  dant  ia  forit  de  Remill§)^  pracfato 


qnai  ierenisslmi   Romanas  Ecclesias  filii ,  reges  ei  C  sancio  a  venerabili  episcopo   domiiio    Stefibano 


imperalorcs »  C:irolus  sciliccl  Magniis ,  Ludovicus 
Pius,  Amulfus,  Carolus  Calvus ,  Zendiboldus,  Otto, 
Conradiis,  Honricus  eidein  rooiiasierio  pia  «levolione 
conliilerunt,  aut  ab  aliis  Cbrisli  fldelibus  iradila, 
privilegii  sui  aucloritaie  (irmaverunt,  nsibos  abbatis 
ac  (ralruiii  D.'0  ibi  famulanlium  perpelualiter  de* 
servire  sancimiis,  ct  ad  pRrbendam  illorum  ea 
absqiie  omni  contradictione  iniegra  semperet  iii- 
convulsa  pennaneant;  boc  est :  Mareol:ia(lf arteii/fe) 
camecclcsia  ct  deciniatioiie ;  decein  el  oclo  man- 
sos  apuil  Ars  {Art-tur^Moielii)  •  Jussiacum  {Juuy), 
rum  ccclcsia  ei  decimatione ,  ecclesiain  de  Gravci 
{Grateioiie),  ecclesiani  de  Arcis  {Ary),  Floriacum 
iFieurff)^  Fbviniacuiu  {Flavignff) »  cuin  ecclesia  et 
deciinatioiie,Nnngarduni  (N auroif^e^Sec)  ^cum  ec- 
clesia  et  deriuiaiioiie;  cujiis  quarta  pars  cedit 
prcsbylero;  Vigiacum  (  Vifff),  cum  ecclesia  et  de- 
cimaiionc  ct  baiino  iriginta  mansorum  ;  eccle^am 
de  Uoineliaco  (Arm«7/y),  cnm  omni  decimaiione; 
praelerea  Maurivilbui  (Morviiie)  ,  el  Baldrecurt 
(Bandraeourt)^  et  decem  et  ocio  sedes  salinarias 
apud  vicum  et  Winerount;  Devillare  (DMlicn) 
curo  ccclesia;  Tiliuro  (Martille),  cuin  ecclesia; 
Cainineiuro  (Cheminot)  vcro  elDuxerias(Baifart^efy 
curo  ecclesiis  sois,  quas  Sanclo  Arnulfa  Hildeg.ir- 
dis  contNlk  regiita  cum  deciroatione ,  piscatione» 
silvit,  vineis,  aquit ,  aqnantmqiie  dccursibns,  ino- 
lendinis  jam  faciis,  vel  in  quocunque  loco  siipra 
Puvium  S&l»«ni  iiifra  baniium    suprAdicl;e   curia*, 


Meiensl,  coAtraditain  eteonflrmataro ;  molcndinun 
qiioque  prope  arenain  silum  ,  in  quamcunque  vo- 
liierint  Irausponere  ripam  flumlnls  Sallae,  inira  jos 
i|>sius  monaslerii ;  ecclesinm  Sancli  Vicioris ,  quas 
sita  est  in  suburbio  Sancti  Siepbani ;  ecclesiam 
dc  Wisse  cum  decima  et  qu:iriario  inansi,  centen^ 
burgi  cum  banno  sub  q»i0  construcium  est  mona- 
sierium  Beati  Arnulfi  cuin  nndecim  mansls  lerra; 
Campaneola  {Ctiampigaeuilet)  cum  banno ,  ecclesia 
etdeclmatione  lota;  teriia  pars  deciniae  in  omni 
vsu  de  ecclesia,  quac  cst  apud  Porcliericoart ;  lerlia 
pars  atlodii  de  Cariseio  (Cherity) ,  qam  perlincl  *ad 
eleemosynam  pauperum ;  allodium  de  Sarlei  {aiiH 
^  et  de  Coimct),  quod  dedit  Deo  et  sanclo  Amnlfo 
nialrona  Judilb  pro  aninia  sua;  ecclesiam  Sanctl 
Denigni,  cuin  deciina;  duas  domos  iiifra  civiiatem 
siias,  qu:irom  aliera  dicitur  domus  Sanetae  Crucls, 
aliera  Douianorum  aub:  borium  queindam  et 
diHTium  quasdiciiur  de  Drinul,  quas  quidem  Geraiw 
dus  dedil.  HflBc  omnia,  viJlas  scilicet,  ecclesias, 
posscsftiones  vobis  et  per  vos  eidem  nionsLSterio 
perpetuo  conflrmainus,  sicut  eas  railonabiliterpos- 
sidtttia.  Statuiaius  etiam  ut  praeter  episcopos  et 
abbates.  .ac  septem  ejusdem  coenobii  sncerdotes, 
et  trts  eanoiiicos  de  donio  Sancii  Stc|>baiii ,  priml- 
eerium,  decanum,  caniorein  prtmuih  ,  ad  ipson 
alure,  nuUis  absque.consensu  abbatis  oc  frama 
ejusdcm  lod  oiissas  celebrare  praesuniat.  Praeripi- 
tnus  eiiaro  ui,  sicut  a  noatris  prasdcccfsorihim  eit 


!SS7  EPISTOLiC  ET  PRI\1LEGIA.  -  AN.  1192.  $38 

maluliiiii,   niillus  archic|iiftcopiis ,  nuUus  episcopus  A     Ego  SoflTreilus,  Sanclx  M:irla!  lii  Yia  Lala  diaco- 
iUucl  aliarc  viotarc,   aul  ibidcm  diviiia  prohibcre       lus  cardiiialis. 


prsiriuinal,  nisi  priinum  a  Roniano  ponlifice  fueril 
snsccpia  licciUia.  Sed  ei  duo  annnalia  mercala  : 
nnuni  quidcin  in  nalali  Sancli  Arnul/i;aUcnim  vero 
in  anniversaria  dedicalionis  ipsius  feslivilalc»  vos 
el  successorcft  vcslros  iii  codcni  loco  babcrc  deccr- 
niiniis,  sicui  hacienus  qnieie  lcnuistis,  ei  ulcadem 
dedicalio  seinper  ibi  feslivc  celobrclur  ab  oronibus, 
pnpsentis  privih*gii  auctoriiaie  jubcmns.  Consli- 
tiiiiniiseiiain  palcrna  dilecUone,  Durcharde  abbas, 
tibi  luisque  successoribus  el  in  perpeluum  conce- 
4liinus,ut  in  Tfsla  cjusdeni  deilicaiionis  die  aliisqiic 
prxcipuis  reslivilalibus ,  in  niissaruro  celebralione 
tamdalis  et  dalmaiica  ulamini,  sicuf  vobis  a  nos'ris 
praedcccssoribus  est  indultuni  el  hncienns  obscrva»  " 
lum,  discrclionero  veslram  inoncnles  ut  cum  au- 
Cmento  hiijusmodi  honoris  in  vobis  augeaiur  amor 
Altissimi.  Praelerea  iiullus  advocatus  dc  monasicrii 
rebiis,  pneier  consiieiam  advocali  Justiilam,  pracsu- 
inat  quidquam  ciigere. 

Decernimus  ergo  ut  nuUi  oiunino  nominum  Uccat 
idem  ccenobium  teincrc  perturbare,  aui  ejus  pos* 
«essiones  aurerre,  vcl  ahlaias  reiinere,  roinuerc, 
nen  qulbusribet  veialionibus  fatigare ;  scd  oinnia 
iniegra  conservcntur  eoruin ,  pro  quorum  guber* 
«lationc  ac  susteniaiione  conccssa  sunt,  u&ibus 
omnimodis  proffutura,  s;ilva  sedis  aposlolirae  au- 
cioriiaie,  et  Meicnsis  episcopi  canonica  rcvereniia. 


Ego  Bcrnurdus,  Sanclu:  Blari.T  Novx  diaconus 
cardiiialis. 

E;;o  Gregoriiis.  Sancii  Gcorgii  ad  Vcluin  aureiiin 
diaconus  cardinalis. 

Ego  Loihariust  Sancloruin  Scrgii  cl  Bacchi  dia- 
coiiiis  cardinulis. 

Ego  Nicolaus,  San^tx  Mariac  in  Cosinedin  dia- 
conus  cardinalis. 

Daium  Rom»,  apud  Sanctuin  Pelruin,  pcr  ina- 
num  i£gidii  Saiicii  Nicolai  in  Carccre  TuUiauo 
diaconi  cardinalis  ,  Idus  Maii,  indiclionc  x  ,  Incar- 
nalionis  Dominicae  aniio  1192,  ponlificalus  vcro 
domni  Coclcsiini  p.ipx  III  anno  sccundo. 

LXXVIL 

MonMierium  Sancli    VincenUi    Melensit   tuendnm 
iutcipii  bonaque  ac  priviUgia  eonfirmat 

(Roroae,  ap.  S.  Pctrum,  Maii  15.) 

[Iliit.  de  Meiz,  llf,  «56. 

CcBLESTtNus  episcopus,  scrvus  servorum  Del, 
dileclis  filiis  Friticoni  ahbati  Sancli  Vinccnlii  Mc- 
tensis,  ejusque  fralribus  intn  prxscnlibus  quam  fu* 
luris,  rcgulnrem  viiam  prorcssis,  in  perpciuum. 

Quoties  postiilatur  a  nobis  quod  religloni  et 
boneslati  convcnire  digiioscitur,  animo  nos  decet 
libcnii  eoncedere,  ct  jniia  petenilum  voluniatcm 
consenlaneam  raiioni,  congruum  suflTragium  inip^^r- 


Sl   qiia   Igilur   in  rutuniui    ccclcsiastica  sxcula- #•  J'"'   Eap«>pler,   dilecii  in  Domino  lilii ,  vesiris 


risve  persona  haiic  nosirae  constllutlonls  paginam 
sciens,  conira  eam  leroere  venlro  lenlaverit,  se* 
cuiido  leriiove  coiniiioniia,  nisi  realum  sunm  con* 
gnia  snii&faciioiie  cori-cxeril,  polesialis  honorisque 
soi  dignitaie  careal,  reamque  se  divino  judicio 
exlsiere  de  perpeiraia  iniqiiUalc  cognoscat ,  et  a 
•irraUssimo  corpore  ac  sanguine  Dei  et  Domini  Re- 
dempiorls  noslri  Jesu  Ghrisii  aliena  fial,  aique 
in  eilrcmo  eianine  districlae  ullioni  sufajaceai. 
Canctis  autem  eidem  loco  sua  jnra  servanillNis, 
sil  pii  Dominl  noslri  Jesii  Chrisll,  quateDUi  ei  bic 
fmeium  bonae  aciionit  perclpiant,  et  apud  disiri- 
dum  Judicem  praemia  aeiernae  pacis  Inreniani. 
Amen,  amen,  amen. 


justis  poslolallonibtti  cfcmenter  annuiinus,  ei  prav 
ralam  ecclesiam  Sancti  Vincentii ,  In  qua  divino 
esilt  obicquio  mancipaii,  sub  beati  Pc!ri  et  noslra 
proiectione  suscipiiniis,  ei  pncsemis  scripii  privi- 
legio  communimus;  in  prirois  tiqulh^m  siitueiites, 
nt  ordo  monistlcot,  qul  secundum  Deum  el  beati 
Benedicti  Regulam  in  eodem  loco  Doscllur  Insti- 
lulus,  perpetuli  ibidem  lemporibus  Inviolabiliter 
observetur.  Praetcret  quascunque  posiessiones , 
qoaecunqne  bona  eadeui  eeclesla  impraeseutiirum 
jiisie  ei  canonice  potsidel,  soi  in  fulurum  concet* 
sione  pontificum,  lirgiilone  regum  vel  princlpum , 
oblaiione  fideUum,  teu  iliis  jusiis  inodii,  Deo  pro- 
piiio,  polerit  idipisci,  firma  vohis,  vcslritque  ioc- 


Ego  Coelciiinui  ,  citholic»  Eccleiiai  episcopus.  D  ccssoribos  ,  et  illibaia  permancani.  In  quibos  haec 

propriii  duximns  expriinenda  vocabulis 

Ecclcsiam  Suncii  Germani  de  Caslcllo  (i*),  cnm 
omnibutappendiciii  iulsi  in  huiic  videlicei  modum, 
ul  alure  uiia  cum  dolibus  ei  decimis  quae  ticer- 
doti  retroaclis  cedebinl  leroponbut,  el  iltirii  ci- 
pellarum  jure  proprii  pasloris  de  caclero  teneaiis ; 
el  vicarium  ibi  dignum  pro  veslro  arbilrio,  con- 
iradiciione  nulla  voluuiaii  vesirac  rerRiganie,  eon- 
stituatis.  Hic  sane,  post  vesirsm  eleciionein,  ib 
episcopocurani  recipiai  animaruin,  et  portione  illa 
quamrvesira  ei  assignavcril  ordinalio  conteolus,  a J 
allas  res  aui  possessiones  ecclcsiae  manuni  exien- 


£go  Joannet,  Praeneitinui  epitcopui. 

Ego  Piudulpbus,  bisilicae  XU  Aposiolorom  presb. 
cardiniUs 

Ego  Meld,,  Siuctorum  Joannii  el  Pioli  presbyter 
Cirdiuilii  tit.  Piromachii 

Ego  Joannes,  lil.  S.  Clemeniis  cardiniSls  Tiisca- 
neo.  episcopiis. 

Ego  Roinanus,  litulo  Saociae  Anasiislae  preshyier 
cardioalii. 

Ego  Gritiinoi,  Sanclorom  Cotmae  ei  Dauihmi 
diaconui  cirdiiialis. 

EgoGerardus,Saiicli  Adriani  diaconui  CirdinaUi* 


(2*)  Chai^SainiGennaio. 
Patrol.  CCVl. 


30 


9S9  CGELESTINI  m  PAPiC  MO 

derc  non  pracsumcl ;  id  ipsum  spcclabii  sjnodos  A  scdes  et   dimidiaro  censuale8«  ei  lerram  illam  ia 

qua  quaiuor   sedes  posit»  suni ;  Id  villa  siiper  fliH 


oliscrTare,  ei  synodalia  jura  persolvere ;  Ycsirum 
aulem  eril  vesles  sacraias  cum  vasis  altaris  dlli- 
genii  cu&iodi.'e  depuiare,  censum  soUere  siaiuiis 
iemporibus,  ei  monaclios  in  ecclesia  ipsa,  pro  dispo- 
sitione  ei  voluniaie  vcsira  constiiucre.  In  eadem 
villa  de  casiello  nionlem  Sancti  Germani  ci  loiam 
decimam  ad  eamdem  ecclesiam  periineniem,  nianso- 
nem  quoque  in  eadem  villa,  ei  quidquidliactenusin 
ea  vesiruni  possidet  monasterium ;  decimam  agrornm 
de  Cbampenoys  (5),  Amanvilers  (3'),  cum  capella 
ei  quidquid  ad  bannum  'ejus  periinei ;  apud   An- 
ceyum  (4)  ecclesiam  ei  quiiique  inansos  itrrae  cuin 
vioeis  indominicaiis  ei  banno ;    in  inontc  Sancti 
Quiniinl  vineam  Joannis  ei  Putayn,  ei  decimas  ip- 
Mnim  vinearum,  ei  csieras  vineas  quas  ibi  possi- 
deiis ;  mansum  unum  apud  Loiigam-villam  (5) ; 
apud  Cheseles  (6),  censuides  vineas  cum  baniio , 
ecclesiam  Sancii  Marcelli  (7)  aiiie  portam  vesirain, 
ei  partem  decimaeSancti  Martini  (8),  sicui  bacicnus 
possedisiis  :  villam  SaDcti  Juliaoi  (9),cum  ccclcsia, 
bannoet  centenaria,  cum  omnibus  appeiidiciis  suis ; 
vineam  In  Acnleo,qu»1Sb!laia  est  pro  Saocio  Gor- 
gonio  aute  majoreu  ecclesiain ;  apud  Alerias  (10) 
sex  mansos,  cum  banno  el  viiieis  indomioicaiis,  et 
decima  ;  ecclesias  Sancii  Laureniii  (II) »  cum  ap- 
pendiciis  qux  ex  ipsa  possideiis  ;  ecclesiam  Sancii 
Amandi  apud  Aiieriacum  (12) ;  partein  decimas  cum 
jure  quod  in  ipsa  babelis  ecelesia,  et  terras  quas 


vitim  Oran  (i4)  census  ei  reddiiusquos  ibi  posri* 
detis ;  anie  Virdunum  Duniacum  (33)  villam  cum 
ecclesia  ei  qiiidquid  ad  bannum  ejus  pcrtinei ;  ec- 
clcsiam  de  Sinoncort  (26) ,  ecclesiam  Sanctl  Cle- 
meniis  in  Arnavilla  (27),  ei  capellam  Sancll  Gen- 
gulfi  in  Brocey  (28),  ei  duas  poriiones  oblaiiooaa 
lam  vivoruin  quam  defunctoruni  quae  iu  ipsis  eccle- 
siis  ofTerunlur;  decimas  qiioqne  oninium  agrorum 
de  Bukinella  qui  speciani  ad  bannum  de  Broccy; 
eccicsiain  Sancii  Joannis  de  Siryfoniaine  (29),  ec- 
clesiam  de  Noiisari,octo  mansostorrse  apud  Aceruni 
ei  dimidiuni,  cellam  nionacborum  Sancii  Vincentii 
super  Mozellam  in  banno  Caliniaci  (30) ;  iu  vilh 
'  Culiniaci  ccclcsiam  cum  appendiiiis  suis,  et  quid- 
quid  in  lianno  iilo  possidetis,  cuin  censu  tredeclm 
solidorum  Caialaunensis  nioneix,  quos  fraires  ejus 
ioci  debeiii  vobis  in  feslo  Sanctl  Vinceniii ;  in  Teu- 
ionica  ierra  celiam  monacborum  quae  vocaiurOf- 
fainbac  (31) 

Siaiuimus  etiam  ui  nionasicrium  Sancti  Vin- 
ceniii  respicicntis  ad  sedein  episcopalem  proio- 
martyris  Cbristi  Stepbani,  atque  abbas  in  ponii- 
ficls  vices  supplendas,  in  inventione  aique  natali 
ipsius  proiomariyris,  nec  non  et  dedicatioiic  ecctc- 
siae,  in  diviuis  celebraiidis,  sicui  eisa  felicis  recor- 
daiionis  Joaniie  ,  Benedicio ,  Urbano,  Alexandro, 
Romanis  poiiiificibus,  esi  concessum,  missas  possii 


ibi  possidetis ;  apud  Liiiinges  (13)  quiuque  quar-  ^  cuui  dalmatica  ei  sandalis  celcbrar^.  Saoe  nova* 

iarios  lernB  cumjiirequod  inipsa  babeiisecclesia?      " 

curtero  de  Corzelles  (U),  cuui  ecclesia  et  banno, 

et  omnibus  appendiciis  suis;  curiem   de   CliaU 

ley  (15)  cum  bis  quae  ad  bannum  ejus  pertiiieni; 

allodiuro  de  Sorbers  (16),  cum  ecclesia  ei  agrorum 

vestroruro  decima;  ecclesiam  de  Velers  (17)  cum 

deciina;  villam  quas  vocalur  Wbrisia   (18),   cuni 

ecclesia  ct  foro  quod  peromneSabbaium  In  airio  csi, 

et  quidquid  ad  bannum  ejus  pertinet;  in  Jovilla  (19) 

ecciesiam,  el  quidquid  ad  bannum  ejus  periiiiet ; 

i>ex  mausos  apud  Truminacum  (20),  et  apud  T.iy- 

sey  (21)  octo,  cum  bannis  ei  terris  indominicaiis; 

inansum  unum  in  Lymucori  (22),  villam  quae  dici- 

iur  ad  Sancium  Mariinum  anie  Marsal  (23)  cuui 

banno  ei  ecclesia,  in  villa  de  Marsal  viginii  novein  D  cros    ordines    fucrini  promoveiidi   per  dioec<*4t- 


liuin  vesirorum,  qu»  propriis  manibus  vel  suni- 
piibus  colitis,  sive  de  nuirimeniis  auimalium 
vestrorum,  nullus  aiideo  (Uge  audeal)  deciniu 
exigere,  vel  extorquere  praesumai.  Lccl  quoque 
vobis  clericos  vel  laicos  liberos  et  absolutos  e  fre- 
ciilo  fugicnies  ad  coiiversionem  recipere,  ei  eos 
absque  coiiiradiciioue  reiiuere.  Probibemus  in* 
super  ui  iiuUi  fratrum  vesirorum  posi  faciam 
in  vesiro  monasterio  professionem  fas  sii,  iiisi 
arciioris  religioiiis  obieiiiu,  de  co  discedfre; 
discedenieui  vero  absque  couimuniuro  lilleraruw 
cautione  nuUus  audeai  reiinere;  cbrisma  vero, 
oleuin  sacruni,  coiisecratloiies  altariuui  seu  basili- 
caruai ,    ordiiiaiiones   clericoruin ,    qui     ad    sa- 


(3)  tnampenois ,    aujouro  bui  dependaai  de  la 
coniinaiiderie  de  Malie* 

(3*)  Ainanvillers 

(4)  Aiicy. 

V5)  Longeville-devani-Mets. 

(6)  Cbazeltes. 

(7)  Paroisse  S.  Marcel. 

18)  Uimes   eiiire  lc  Ponides  moris  el  le  Poiii- 
TbieUroy. 

(9)  S.  Julien. 

(10)  budroii  iiiconiiu. 

(11)  Valiieres. 

(12)  Liiiicry. 
(13}  Liilauges 

(U)  Courceltes-sur-Nicd. 
(15)  Gbailly  i»ur-Med. 
(10)  burbe. 


(«7) 
(18) 
(19) 
(20) 
(21) 
{t±) 
(25) 
(44) 
au-Pre 
(25) 
(20) 
(27) 
(28) 

(29) 
(30) 

(31) 

Puiits. 


Villers-rOrme. 

Varize. 

Juville. 

Tragny, 

Taisey. 

Leiioncourt. 

8.  Mariiii-devant  Marsal 

Ce  viliuge  esi  deii  uii,  II  ctaii  pres  i!e  Ville* 

. 

Diigny. 

Sciiiuncouri  pr^s  de  Dugiiv 

Arnaviile, 

Brocq. 

Eiidruit  iiiconiiu. 

Cbaligny. 

UlTcnibacli.  orieurd  dans  le  ducbc  de  Dcui- 


Ml  EPISTOLi£  ET  miVILEGIA.  --  AN.  1193.  941 

num    rpisropiim    vobis  prnnrepimiis  exhilicri.  Se-  A  flliis  «le  liadiiiges  vi  dc  Wallliam  abbalibus  sal;ilciii 
putuirain  pr:t:iLrca    ipsiiis  loci  liberam  esse  dcccr-     el  aposioticam  liciicdicrioiirm. 


Birous,  uieoruiii  devoiioni  ei  exlrcmaB  volunlaii, 
qui  sc  illic  scpeliri  dcliber.iTcrint,  nisi  foric  ex« 
coiiiuMniicali  vel  inlerdicii  sinl»  nullus  obsislal, 
«alva  lamen  jusiiiia  illarHin  ecdesiarum,  a  quibiis 
moriiionim  curpora  assuinunuir. 

Deceniiuius  ergo  ul  iiulli  ouiiiino  hominum  liceal 
pniTaium  monasieriiim  lemere  pcrlurbare,  aul  cjus 
possessioncs  aurerre,  ablalasve  reliiiere,  minuere 
•cu  iiiiibuslibeivexalionibus  faligarcsed  omnia  In- 
iegra  conserveiiiur  eorum »  pro  quorum  gubenia- 
tionc  ac  susleulaiione  concessa  suni,  usibus  om- 
oimodis  proruiura,  salva  sedis  a|Mislolic;e  auclori« 


Sninnii  poiilifici»  uio.lcraiiiiiil  noscilur  pluriiuum 
convcnire  ul,  sicui  a  successorilnis  suis  qiinc  ralio- 
nabililcr  sialuil  dcsidcrai  observari,  ita  pr.XMlrcos- 
soruni  suorum  bciic  consiiiiiia  cl  ratioiic  prxvia 
delilieralionis  provida»  jiidicio  sinliilita  dulicat  iiivio- 
labililer  cuslod.rc.  Cum  iiuqiic  rclicis  iiioiiioria; 
Urbauus  ei  Cloinens  prxdccmorc»  iiosiri  a«iiiric:i- 
lioucm  novae  capellx  ct  cleriroruiii  iti.siiiiiiioni*m  iu 
pnrjudiciuin  (onvcutus  ecclcsi;c  ricl.ifii,  qii.c  gra- 
vcm  parere  vidcbatur  nialefi.uii  scaiidaloniiii«  d«* 
consilio  rralnim-siiorum  caniinalium  irriiavcrint,  ct 
cxprcssiiis  iuhibucrint  ne  dc  cslero  illaoi  ca|»cllaiii 


laie  cl  dicece&aiii  episcopi  canonica  juslitia.  Si  qua      observarcnr,  nec  in  ca  divina  ofBcia  cclelirareiil; 

:-:...-:..  r. ...  ^  no$  volcntcs  qiiod  ab  ipsis  in   hacparle  tioscitur 

slabililum  perpciiia  firmilaie  gaudcre,  ratuni  id  el 
liruium  habculcs,  ei  slue  rcriMgaiione  cujiisqiiaiu 


igiluriu  ruuinim,  eic 

£go  C«elcsiiiius,  caiholicae  Ecclesiae   episcopus. 

figo  Aliiinus,  Alliaficns^is  cpiscopiis, 

l:.*go  Joaiiiies,  Pra^nesiiiiiis.  episcopus. 

Ego  Paiiduirus,    basilica;  XU  Aposioloram  pre- 
^livicr  canliiialis. 

Ego  Mci*l.,  S  .iiciorum  Joaniiis  cl  Pauli  presby- 
ler  canliHalis  tit.  Paiumacbii. 

Ego  Joaiiiies,  lilulo  Sancti  Ciemeulis  cardiiialis 
Tuscaiiensis  cpiscopus. 

Ego  Koiiianus,  liiulo  Sauclx  AnastasioB  prcsbjr- 
ler  cardiiialis. 

Ego    Joauiies,  tiiu.o  Sancii  StcpliAiH  io  GcbIIo 
uioiite  presbyier  canlinalis. 

Eg«  Graiiaiiiis,  Saiictorum  Cosmae  el  Damiani  C 
diaconus  caidiiialis. 

Ego  Gerardiis,  Sancli   Adnani  diaconus  cardi- 
iialls. 

Ego  Solfredus,  Sanctx  Mariae  in  Via  Laia  diaco- 
Biia  canliiialis 

Ego  Bernardus,  Saiicle  Marix  Novae  diaconus 
eardiiialis. 

Ego  Cregorlus.Sancti  Georgii  ad  Velum  aureum 
diacouus  cardinalis. 

Ego  Lolharius,  Sanctorum  Sergii  el  Bacchi  di» 
eouus  cardiualis. 

figo  Nicolaiis.  Sanctae  Mariae  in  Cosroedla  diaco* 
Bus  cardinalis. 

Daiuni  Romof,  apud  oancinm  Petruro,  per  ma- 
mim  iCgidii  Saiicli  Nlcolai  in  Careere  TuIIiano  ^ 
diaconi  cardiiiafis  Idus  Maii,  ii.diciione  x,  1«. 
eaniaiioiiis  Dominic»  aiiiio  millesimo  centesiino 
nonagesiino  secuiidb ,  poniilicaius  vcro  doiiinf 
CUelesliiii  pap«  terlii  auuo  sccundo. 

LXXVIII 

[SffriHo]  epiicopn  Ciceiinnsi  ei  abhalibut  il§  !?«• 
^ingts  €i  tie  Waliham  mandaf,  nl  t  elericoi  4e 
Lamiiee  ajuramemo  de  ob$ervaiione  fiom  capetlw 
D  {uldmn(j\  guondam  arckiepiuopo  Cuniuarienei. 
prwiiito  ubtoiifuni.  i 

(lloino;,  ap.  S.  Petrum,  Maii  16. 
[TwisDEN.  H.  A.  Scr.,  I.  I5W.1 
CflKLESTiMus    epii»copus,  servus  servorum    Dei, 
venerabili  rratri  Cicestreusi  episcopo,  el  dileclia 


prxcipimus  obscrvari.  Ei  quia  qiiidquid  cx  co  sc- 
quitur  vel  ob  id  qiiod  prohibilioiiis  pcrpctux  cau- 
sani  habens  iiitcnlicenle  c^none  a  sutiimis  pouiili. 
cihus  coiistitiilo  ractum  csl,  cassiiiii  el  iniitilc  cano- 
nlc;c  sanciiones  judicanl.  et  idcin  jnra  ctiain  civilia 

proie.«Uintur,iliscrulioni  veslrxpcraposlolicascijjiia 
prxcipicndo  mandamus,  qiiaUfuus  clcncos  ile 
Lamhec  a  juramento  de  obscrv.aioiic  novx  capcllx 
B.  quoudam  CanUiarieiisi  archlepiscopo  prxsiito« 
aucioriiate  sedis  apostolic»  deuuiiiieiis  puldicc 
absolutos,  cx  parte  iiostra,  cessanle  :ippellaiioiic, 
cis  dislricliiis  iiijungeutcs  ne  dc  cxicro  novaiii  capel- 
lam  vel  ecclesiaro  de  Lamliee  debeant  obscrvan\ 
necper  se,  nec  per  saos  in  ea  ulicrius  minislrarc, 
eosecclcsiasilca  censura,  dilatione  et  appcllaiionc 
posiposita,  cocrcenics  qui  maiidaio  nosiro  duxe- 
riul  coiitraire;  nullis  liiteris  obsianiibus,  harun 
Iniore  Uciu>  a  seile  aposudica  iiupelraiis. 

Qiiod  si  omncs  his  exMquendis  nequiveritis  in« 
lercase,  duo  vetiruro  ea  uihiloininus  exsequaii* 
lur. 

Daium  Rorox,  apud  Sanclum  PeUniro,  xvii  lU- 
leudas  Juuii,  poiiuacaius  nosiri  afliio  secundo. 

LXXIX. 

Abbali  mona%lerii  S.  Diony$ii  concedii  c  iil,  appeU 
iulione  fritola  uon  obHante,  circa  mouaciiorHtn  et 
courenorum  correciiunem  libereoficii  tuidebttum 
exieqHuiur.  i 


(Lalerani.  Maii  i3.} 
[DouBLET,  Ui$L  de  Saini  Denyt,  515,] 

Oqelestiiios  cpiscopus,  scrvus  servorum  Def, 
dilccio  fllio  abbali  mouasterii  Saiicti  Dionysii,  elc. 

Ex  parus  lua  riiit  proposiium  corain  nobis,  quod 
nionaehi  ei  conversi  lui  moiiaslerii  rrequanter,  iio 
ad  corum  correciioiicm,  proui  ad  luuin  speciat  offi* 
ciuiii,  procedere  valeas,  rruslraiorix  appellaiionis 
obsiaculum  iiiterponunt ;  sicqiie,  lc  propier  lioc  ab 
hiijasiiiodi  correeiione  ccssanie,  ipsorum  excessus 
reuiiiieiil  impunili,  super  qiio  provideri  lihi  per 
sedem  aposiolicam  postulasti.  Noleutes  igiiur  ut 
irahaiur  ad  pcccatoruui  diirugiuin  qtiod  ad  opprcs* 


913  CCELESTINl  10  PAPiE  9ii 

goruni  subsidium  esse  dignosciiur  inslilutum.  tibi  A  aposlolica  confirmamus.  Sane  novalinm  vestromni, 


nuclorilale  praesenlium  conceiliiuus  ut,  appellationo 
friTola  non  obsiante,  circa  corumdem  monacliorum 
ei  conversorum  correciionem  libere,  oflicii  lui  de- 
bilum  exsequaris,  elc. 

aloin  Latarani,  x  Kaleiidas  Junii,  ponlincatus 
nostri  annp  secundo. 

LXXX. 

Monatterium  S.  Mariw  in  Flumine  tuendum  tuicipit 
ei  eju$  bona  ac  prititegia  confirmal. 

(Romae,  np.  S.  Pclrum,  Maii  27.) 

[^IJghclli,  llalia  iacra^  II,  578.] 

CoELCSTiNDS  episcopus,  servus  servoruiu  Dei,  di- 
lectis  lUiis...  abbaii  S.  Mariae  in  Fluniine,  ejnsquc 
fratribus  lam  pnesentibus  quam  fuluris  rcgulaiem 
vitnm  professis  in  perpcluuiii. 

Pix  postulatio  voluntatis  cflectu,  eic,  ad  cxcm- 
plar  feiicis  recordatioiiis  Lucii  papx  prscdecessoris 
iiosiri  sub  B.  Pelri,  ct  iioslra  protectione  suscipi- 
iiitis,  ct  pracsenlis  scripti  piivilegio  communimiis  ; 
in  priniis  siquidem  statiienles,  ut  ordo  niouasticus, 
i|ui  secuiidum  Deum,  et  B.Bencdicti  Regulam  atqiie 
iiisiitutionein  Vallisumbrosanorum  fratrum  in  co- 
deai  monasterio  noscitur  institulus,  perpeiiiis,  etc, , 
utque  peniianeant.  Iii  ouibus  baec  propriis  duxiiuus 
exprimenda  vocabulis  : 

Locum  ipsum,  \q  quo  praefatum  monasterium 
situm  est,  cuni  omnibus  pertinentiis  suis;  plebein 
S.  Laurentii  in  Nocero  cum  decimis  ei  oblationibus, 
leslamenlis  et  capellis  suis,  vidclicci  capeilam  de  q 
easa  Figarin,  capcllaiu  B.  Donati,  cum  omiiibiis 
possessionibus  et  pcrlinenliis  suis;  capellain  de 
Paulocum  pertinentiissuis,  capellam  dc  Petroniaiio 
ac  capellam  de  Monbigiiano,  curn  decimis  et  testa- 
nieniis  earuin ;  medielalem  plcbis  S.  Peiri  in  Ccneio, 
cum  medielate  decimaruin  ejusdem  plebis ;  capcl- 
lam  S.  Pelri  Marsii,  cum  pcriinenliissui:»,  capellam 
deBaio  cuin  possessionibus  ad  vesirum  uiouasie- 
rium  pertinentibus;  capeilam  S.  Mari:e  dcTrexnno, 
capellam  de  Gagliano,  capellam  de  Pablexio,  cuin 
possessioiiibus  et  pertinentiis  suis ;  capeilaui  S.  Qui- 
rici,  cum  possessionibus  suis;  capellani  de  Yer- 
gniaiio,  cuni  suis  pcrlinenliis;  capellain  de  Bivano, 
ct  ca|)«liain  de  Alpbiaiio,  etcapeilam  de  Ravaldiiio 


quos  propriis  manibus,  vel  sumpiibus  colitis  sivo 
de  nutrimenlis  animalium  vestrorum,  nulliis  a  to- 
bis  decimas  exiorquere  pra^suiuat.  Liceat  quoqtie 
vobis  clericos,  vel  laicos  liberos  ct  absoiutos  cx 
sxrulo  riigientcs  ad  coiiversioncm  recipere,  et  eos 
absque  contrndictione  aliqiia  retinere.  Probil>emiis 
iiisuper  ut  nulli  fratriim  veslrorum  post  faciam  in 
dicto  nionnsterio  professioncm  fas  sit  de  eo,  nisi 
arclioris  rdigioiiis  oblentu  discedere ;  discedeuiem 
vero  absqtie  coniniuiiium  liiterarum  cautionc  nulius 
audeat  reiincre.  In  parocbialibus  auteui  ccclr^iis 
quns  babeiis,  liceai  Tobis  sacerdotcs  eligere,  ct 
dioecesnno  rpisco|io  prxscnlare,  quibus,  si  idonei 
fucriiit,  cpiscopus  curam  animnrum  couimittat,  ut 
^  ci  de  spiriluaiibus  debeal  rcspondere.  Staluimus 
insiipcr  ut  nulius  infra  Ones  pnrocbiarum  Testra- 
rum  sine  dioecesani  episcopi  et  vesiro  asseusu 
ecclcsiani,  tcI  oraiorium  constiiucre  de  iiovo  prjc- 
sumat,  salvis  privilcgiis  aposioliCA  sedis.  Seoultu* 
ram  praeierea  ipsius  loci  libcrnin,  elc« 

Deccrnimus  ergo,  etc,  salva,  etc.  Si  quis,  etc. 
Cunctis  autem,  etc.  Amen,  ainen,  amcn. 

Ego  Coelestious,  catliolicx  Ccclcsiae  episoopus 

Ego  Joannes,  Praenestinns  episcopus. 

Ego  Pandiilnbus.  basilicx  Xli  Aposiol.  oresb. 
card. 

Ego  Melior,  SS.  Jo.  ct  Pauli  lii.  Pammacliii  prcsb. 
cnrd. 

Ego  Roniaiiiis,  tit.  S.  Aiiaslasiae  presb.  cnrd 

Ej;o  Joanncs,  lit.  S.  Siepliaui  in  Coelio  monte 
prusb.  card. 

Ego  Graiianus,  SS.  Cosmaeet  Damiani  diac.  car- 
dinnlis. 

EgoGcrnrdiis.  S.  Adriniii  diac.  card. 

Ego  Gofli^.dus,  S.  Mari.v  in  Yia  Lala  diaconus 
caruinalis.      * 

Ego  Beriiardiis  Saiiclx  Mariae  Novx  diacouus 
caniinalis. 

Ego  Gregorius,  S.  Georgii  ad  Yelum  aur.  dl.ic. 
cardin.^^lis, 

Ego  Lotharius,  SS.  Si*rgii  ct  Baccbi  diaconiis 
cardinalis 


cuni  possessionibus  earuin ;  casirum  dc  luonle  Vec-  ^  cardiiial 
cliio.cuiii  curle  etomnibus  appendiciis  suis;  curtem 
de  Nucero,  possessiones  Ravaidini  cum  omnibus 
pertiiiciitiis  carum;  possessioiies  S.  Laui*entii  iii 
Nucero,  possessioues  de  Cotlina  de  lcoleis  usque  ad 
paraiii,  liberlaies  quoque  et  imniuuilates  a  reco- 
lendae  nieuiori;e  Priderico  quondani  Rouianoruin 
imperaiorc  seniper  Aiigusio  monasterio»  vestio  col- 
laias,  et  »  cumilibus  caslri  Cari,  et  castri  Novi 
scripiis  pubiicis,  et  juraiiieniis  inierpositis  coiifir* 
niaias,  aucioritaie  nposiolica  conlirmanics  perpeluis 
dei-eriiiiuus  teiiiporibus  iiiviolabiliier  obscrvandas. 
Concessioiieui  praelerca  vobis  a  bon^  iiicinori:e  T. 
eiO.  Li\iensibus  episcopis  juste  faciam,  sicut  iii 
eoium  scriplis  auibeniice  contiiientur,  aucioriiaio 


Ego  Niculaus,  S.  Mari;c  in  Cosincdin  tiiaconus 


iS. 


D.uumRoma*,  apud  S.  Poiruii),  pcr  maniimiEgi* 
dii  S.  Nicolni  in  Cnrccre  Tuliiano  diac.  cnrd  ,  vi 
Kal.Junii,  iiidict.  x,  Iiirnr.  Doin.  119.',  poniificatus 
vero  D.  Coelcstiui  pap;e  III  aiiiio  ii. 

LXXXI. 

Eccletite  55.  Andrete  ct  Sicviai  Empulemii  pro^ 
lectiouem  fuxcipit^  canonicorumque  posie$»ione$  el 
privilegiu  coufirmal. 

(Roinas  ap.  S.  Peirum,  Mnii  27.) 

[Lami,  Eccletiw  Flormt,  lilonum,^  l.  IV,  p.  109.) 

CiELEjiTiNiis  111,    servus  scrvorum    Dei,    d  lcrii^ 

filiis  pleb:iiio  et  cjinonicis  ecrlesi.-e  SS.  Atulrcxet 

Nicolai   liupoli  ct  ecclesiasiicis  tam    prncsontibUH 

qiiam  fuluris  caiionice  instiiuendis,  iu  perpetuunu 


M5  £nSTOLi£  ET  PiUVlL£GIA.  —  AN.  1191  Oi€ 

Effeeiuin  JasU  poslulanlibus  indulgere  el  vigor  a  esl  oliservaiuro,  insliluat :  nec  aliquis  aliqucm  lai- 

cum  vel  clericiim  in  eis  iionere  aliqua  leineriiaie 


tequilalis  elordo  evigrl  ralionis,  prseseriiin  quando 
peienliuio  volunUiein  el  pieus  adjuTai  ei  verius 
tion  rtliiiquii.  Eapropter,  dilecli  in  Uoroino  filii, 
ve.siris  jusiis  postulalionibus  clemenlcr  aniiuimus 
ci  pniTalaiii  plebem  SS.  Aiidreae  el  Nicolai  de  lin- 
poli,  iii  qua  divino  mancipaii  eslis  obsequio,  sub 
heali  Peiri  ei  iiosira  proledioiie  suscipiuius,  ei 
praesemis  scripii  privilegio  commuiiimus  :  suiuen- 
ics  ui  qiiascunqiie  possessiones ,  quecunque  booa 
eadem  ecclasla  iinpReseniiarum  jusio  ei  caiionicc 
possidel,  aul  in  fulurum  concessione  ponlificuin, 
brgiiione  regum  vel  principum,  oblalione  fidelium, 
seu  aliis  jusiis  decausis,  vobis,  praesUnie  Oomino, 
poteril  adipisci,  firiii:i  vobis  vcslrisque  successori- 


pr^suinat.  Probibeinus  insuper  ut  iiifra  fincs  paro- 
cbia  vestnc  uttUus  ecclesiam  vel  oratoriuin  siiie 
assensu  dicDcesani  episcopi,  ei  vesiro,  de  uovo  xdi- 
ficare  prxsumal,.  salvis  tamen  privilegiis  Roiuaiio- 
ruin  poniificum.  Inhibemus  etiani  ut  nullus  in  vos 
verecclesiam  vestrain  excommuuicationis  vel  iulcr- 
dicti  seolentiam  siiie  justa  el  raUonaliili  causa  pro- 
mulgare  praesumal.  Deciinas  prxterea,  quas  a  qua- 
draginla  aiinis  pacifice  possidetis,  vobis  el  per  vot 
ecclesix  veslrae  aucioritale  aposlollca  confirmamus. 
Sepulluram  praeterea  plebatus  veslri  liberam  vobis 
essc  decerniuius,  ul  eorum  devotioni  el  exlremx 
volunlali,  qui  sc  illic  sepeliri  deliberaverint,  iiisi 


btis  ei  illibaia  permaneaiil.  In  quibus  bacc  propriis     forie  excommunicatl   vel  inlcrdicti    sinl,   nullus 


duximus  expriuicuda  vocabiilis  : 

Locuin  ipsum  in  qiio  praefata  ecclesia  sila  esl,  cuin 
omuibus  periincntiis  snit;  ecclesias  Sancii  Domiui, 
Saiuii  Laurenlii,  Sauciae  Lnciap ;  eccleslam  Sancta 
Mariae,  ecciesiam  Saiicti  Donati,  ecclesiain  Saucli 
Blaiiimae,  ecclcsiam  Sancti  Michaelis,  ecclesiam 
S  ncti  Slepiiani,  ecciesias  Saocti  Cbrislophori, 
S.incti  Jacobi,  ec<lesiam  Sancti  Peiri,  ecclesiam 
Sancti  Btariini,  ecclcsiain  Saiicia;  Christiiia!,  eccle- 
hVMM  Sancti  Leonardi,  ecclesiam  SS.  Simonis  et 
Jtidae,  eccleslani  Sanciorum  Hippolyti  el  Cassiani, 
ecclesiam  Saiicti  Jusli,  ecciesiam  Sancti  llufiui, 
ccclesiam  Sancti  Jacobi,  ecclesiam  Sahcii  Fridiaui, 


obsistal,  salva  tainen  justilia  illarum  ecclesiaruin 
a  quibus  morluorum  corpora  assuinuutur.  Obeunle 
vero  le,  iiunc  ejnsdem  loci  plcbano,  vel  luoruni 
quolibel  successorum,  nnllus  ibi  qiialibel  subrc- 
plionis  astutia,  seu  violeiilia,  praeponatur,  nisi 
quein  rraires  comiiiuni  eonseiisn,  vel  rralruin  pnrs 
coiisilii  sanioris,  secuudum  Dei  limorem  provide- 
riiil  eligendiim. 

DeceriiiiVins  ergo  ul  nulltis  omniiio  lioroinam 
audeai  pracfaiam  ecdesiam  lemere  periurbare  , 
aui  ejus  possessiones  auferre ,  vel  ablatas  re- 
linere  ,  minuerc  ,  scu  quiiiuslibel  vexaiiouibus 
faiigare,  scd  omnia  inlegra  conservenior  eorum. 


ccclesiam  Sancti  Donaii,  ecclesiain  Sanctae  Mariae,  C  proquorum  gubernaiioiieac  sustentaiione  concessa 


ecclesiam  Saucil  Angeli,  ecclesiam  Sanciae  Mariae, 
ecclesiam  Sancli  Maiiiui,  ecclesiaiu  Sancli  Angeli, 
ecclesiam  Sancti  Pontiaiii,  ecclcsiam  Sanclae  Ma- 
ria^  ccclesiaro  Sancti  Baribolomaei  ei  ecclesiani 
Sanctas  Mariae  cuin  omnibus  eoruin  perlinenliis. 
Sane  novalium  vestroruui  quae  propriis  mauibus 
aul  sumptibus  colitis,  sive  de  nulrimenlis  anima- 
Ilum  veslroruiu,  nullus  a  vobis  decimas  exigere  vcl 
exlorquere  praesuuiai.  Quia  vero  decimae  ministris 
ecclesiarum  lam  velcri  quam  iiova  lege  noscunlur 
esse  concessae,  sub  inlerminatictiic  anatheinatis 
prohibemus  ne  ullus  laicus,  decimarum  cxactione 
iros  aggravare  praesiimai.  Auctotiialc  quoque  apo- 
stolica  duximus  staiuendnm,  ul  nulli  liceal  paro- 


suul,  usibus  omnimodis  profulura,  salva  sedis  apo- 
siolicae  auctorilate  ei  dioecesanl  cpiscopi  caiionica 
jusiitia.  Si  qua  igilur  in  fulurum  eccleSiaiiica.saicu- 
Urisve  persona  banc  nosirae  cousiitutionis  pagt- 
nam  scieiit,  coulra  eam  lemere  venire  lentiiverii, 
tecundo  lerliove  comroonitn,  nisi  reatuni  tuuiii 
coiigrua  silisfacllone  corrcxerii,  poiesiaiit  boiio- 
riti|ue  tui  dignitale  careat,  rcamque  se  diviiio  jiidi- 
cio  exisiere  de  perpelraU  iuiquiiate  cogtioscal,  ci 
a  sacraiitsiroo  corpore  ac  tanguiue  Dei  el  Domiiii 
Redoinpiorit  nosiri  Jetu  Cbritti  aliena  fiai,  atque 
In  exiremo  examine  divinae  uliioiii  subjaceat. 
Cunctis  aulero  eideui  loco  sua  jura  servauiibus  sil 
pax  Dominl   nosiri  Jesu  Chrisli,  qualCHUs  el  bic 


cbialet  ecclesias  vestrae  plebi  subjeciat   vobit  ei  D  fruclum  bonae  actionit  percipiaui,  ei  apud  diiiri- 


eccletiae  vetirae  a  debiia  obcdientia  ei  tubjeciione 
tublrabere,  teu  novis  el  indebilit  exactlonibus  vcl 
gravaminibnt  vos  el  ecclcsiam  iptaro  praesuinai 
quomodolibet  prxgravare.  Jura  vero  aniiqua  cl 
ralionabilet  coiisueiudinet  ecclesi;e  veslrae  liacte- 
uut  observalas  raUs  babcmus,  ei  eas  fuluris 
lemporibus  iilibalas  manere  sancimus.  Chrisma 
vcro,  oleuin  sancium,  consccraliones  alUrium  seu 
basilicarum,  ordinatioiies  clericorum,  qui  ad  sacros 
ordiues  fuerinl  promovendi,  et  caetera  ecclcsiaslica 
sacramenla,  per  dicecesauum  episcopuiu  tine  aliqua 
exacl.one  vobit  pru^cipiuius  exhiberi.  In  parocbiali- 
bus  vero  ecclesiis,  qiias  babeiis,  plebanut  vesUr 
qui  pro  lempore  fuerii|  clericos,  sicul  bacicout 


«tluro  Judiceni  praeroia  ii:ternae  paclt  Inveulani. 
Ainen,  ainen,  aineo. 

Ego  CGBlettlout»  ctlholica!  Ecclcsiae  episcoput 

Ego  Paiidulphut,  basil.  XII  Aposi.  pretb.  card. 

Ego  Joannes,  Praeuett.  episcop. 

Ego  Meld.,  lil.  Sanciorum  Joan.  el  Pjiuli  presby- 
ler  card.  lil.  Paminachii 

Ego  Joannes,  lii.  SjucI.  Demet.  card.  Tuscuh  epis. 

Ego  Romanus,  lil.  Saiid.  Aiiasi.  presbvl.  car- 
diualis* 

Ego  Joaniiet,  lil.  Sancti  Stcpfaani  in  Coelio  inoiil. 
prctb.  card. 

Ego  Gralian.,  SS.  Cosniae  el  Damiaiii  diacoout 
cardioaiit 


947  CCELESTINl  01  PAPi£  ^^ 

£go  Gerardus,  Sancii  Adrlanl  diacoDus  cirdi-  A  LlXXIII. 

I.  AHerlum^  ehcium  Leodientem^  c  Sabbato  iOiemnh 


oalis. 


F.gA  Soffredus,  Saoct»  Mari»  in  Yia  Laia  diac. 
tarijiiialis. 

Ego  Jojnnes,  Sancii  Theodori  diaconus  cardi- 
nalis. 

Ego  Bernanl.,  SancUe  Mariae  Nov»  diacouus  car- 
dinatis. 

Ego  Gregorius,  Sancti  Georgii  ad  Vehim  aureum 
diac.  card. 

Ego  Lolbarius,  Sanclorom  Sergii  el  Bacclil  diac. 

card. 

Ego  Nicolaus,  Sanctae  Mari»  in  Cosmedin  diac. 
Cardiiialis. 

Daium  Romae  apud  Sanctum  Pelrum,  per  manum 
iEgidii    Saiicti   Nicolai  in  Carcere   Tulliano  diac.  ^ 
canl.,  VI  Kalendas  Junii,  indiclionex,  Incarnattonis 
Doiiiiuic»  anno  4192,  pontificalus  vero  domini 
Ccelesiinl  papue  III  anno  ii. 

LXXXI!.. 

Canonidt  eccleike  SS.  Peiri  ei  Andrem^  Paderbor' 
nenii§  prafdrum  Oelmgeldere  el  pritUegia  de  prcC" 
poiilii  ac  epiicopii  eligendii  anerii» 

(Lateraui,  Maii  30.) 

i^ScBiTEif,  Annal.  Paderborn,^  I,  895.] 

CcBLCSTiNOS   episcopus,  servus  servoruni  Dei\ 

dileciis  filiis  B.    praeposito  canonicis   miiioris  ia 

Patberburn  ecclcsi»,  salutem  el  aposiolicain  bene- 

diclionem» 


iejunii  Quatuor  Temporum ,  quod  tn  Pentecone 
celebralur^  i  diaconum  ordinat,  (.€g  Aure«vall. 
Viio  Alberti,  ap.  Cbapeavilte  Gett.ep.Tung.tWt 
145) —  2.  Bmnoiit,  archiepiicopo  Cotonienu. 
mandat^  ut  Alberio,  eUcio  Leodieuii.  t  munui 
conferat  conucraiionii,  i  (Sigeberii,  coni.  AquiciM^,, 
im,  ap.  Perti  M.  G.  Scr.  VI,  449.)  — 3.  Wi/. 
telmOf  archiepiicopo  Hememit  icribit,  c  iilt,  it 
Ctf/onteiiiis  refugiat  exsequi  pr«cepluin  apoitoli- 
cum  (de  comecrando  Alberto  eleclo  Leodismi} 
metu  imperalorift  poteitatii,  idipium  Hem^mii 
mhilommui  exuquatur,  i  (i£Gioii  Aurescvall.  Yit, 
Albeiii  p.  U5.)  —  4.  c  Oiitni  ctero  et  poputo  el 
omnium  digniiatum  et  officiorum  ecclenailidi 
taiciique  penortis  loliui  Leodiemii  epiicopaluh 
mandnt  et  districle  pra:cipit  iub  pericuio  honorit 
uniusciijusquet  ut  omnei  obediant  Aiberlo  Lowa- 
niemi  ei  omnei  ubsoluii  a  fide  et  juramento,  quod 
[ecerant  Bonnenti  profpoiito^  quem  intruierat  iiv 
peralor,  faciam  pdem  el  juramentum  iubjectiouij 
et  obedieniia  Alberto,  cuiui  eteciionem  approbaL* 
(Ibid.) 

(Romx,  ap.  S.  Peirum 

LXXXIV 

Parlhenonii  S,  Cosmo!  Taliaeotieniii  proterttonem 
iUicipit,  ponenioneique  et  privilegia  confirmat. 

(Roinae.  ap.  S.  Pciruin,  Jun.  1.) 

GiTTOLA,  niiloria  abtMtia  Caiinemii^  t.  U 

p.  804.] 

CoELKSTiziDS   episcopus,  scrvus   servoruni  Dei» 
ditectis  in  Cbristo  filiabus  Mabili^  abbatissae  ino^ 


Piis  filiorum  Totis  condescendere,  et  facilem  ^  nasterii  S.  Cosnue  de  Talliacotio,  ejusque  soruribus 


assensum  pr»bere  iios  condecet,  ul  tanio  sint  nobis 
ct  Ecclcsiic  Romame  devotiores  quauto  se  Qovcrint 
pleaius  exauditos.  Eaproplcr,  dilecti  filii,  canonlci 
iiiinoris  ecclesije  in  Patlierbuni,  postulatiouibus  ve- 
slris  aures  faciles  accoiiimodanles,  vobis  ei  suc- 
cessciribus  veslris  in  perpetuum  coufirinamua, 
pr»diuin  videlicet  in  Heingelderc,  quod  B.  pius 
ecclesifR  vcstne  prxpositus  expeditum  a  manibus 
Ifticorum  assiguavil  in  coinmuiies  usus  fratrum, 
iiec  non  ei  institutioncui,  quain  idem  praepositus 
ex  conscnsu  fratrum  iuter  nos  iusliluit,  videlicet, 
ut  quilibct  inier  vos  decedens  frater  a  die  deces* 
sionis  sus  usque  ad  annum  stipendium  suum  ba- 
bcat,  ad  expendendym  aliquid  causa  pieiaiis,  vcl 


tam  prxseutibus  quam  fuiuris  regularem  vilam  prO' 
'iessis  in  perpecuuiii* 

Quolies  illud  a  nobis  pelitur  quod  religioni  et 
lioneslati  convenire  digiioscitur,  animo  nos  licel  li- 
bcnti  coiicedere  et  peicniium  desideriis  congruum 
suffragium  imperliri.  Eapropter,  dilccts  iii  Doiniiio 
filix,  veslris  juslls  pobtulaiionibus  clemcuier  aii* 
iiuiuius  el  prasfatum  mouasieriuui ,  in  qiio  diviiio 
uiancipatae  eslis  obseqtiio,  ad  exemplar  felicis  iiie- 
moria!  Aleiaiidri  p;«px  prxdecessoris  nostri  sub 
D.  Peiri  et  nostra  proteciione  suscipimus  et  prae* 
sentis  scripli  privilegio  cominunimus ,  statucutes 
ut  quascunque  possessiones,  quaecunque  boiia  ideui 
moDaslcriuiu    imprxsenlianim   jusie  el    canonice 


nd  cxcipicndum  se,  si  forte  obligatus  sit  debltis.  j)  possidet,  aiit  iu  riiturum   concessione  poiiiificuiu. 


Siinitiier  cl  prxpositi  vestri,  quain  babuistis  usque 
nd  liacc  lcnipora  liberam  eteciionem,  nec  non  el 
cieclionem  episcopi  vcstri,  quaui  cum  canonicis 
m.ijoris  apiid  vos  ecclesia*  celebrare  consuevistis. 
Prxicrcj  simul  et  annuas  quas  cum  eisdem  cano- 
iiiCiS  a  retro3Ciis  temporibus  habetis  roTecliones 
firiniidr  vobis  confiniianies,  aposlolica  auctoriiaie 
invioiabiliter  obscrvari  prxclpiuius.  Si  quis  conlra 
hanc  nostratu  coiiflnnalionis  pagitiain  ausu  teme- 
rario  venire  tentaveril,  sciat  se  Dei  omnipolentis 
iiidign:iiioneni  et  aposlolorum  ejus  Pelri  et  Pauli 
iiidiibilanier  iticurrcre. 

Daium  Romae,  apud  Sanctum  Pelrum,  iu  KalcnJ. 
Juiiii,  ptjutificatus  nostri  anno  secundo. 


largitione  rcgum  vcl  principum,  oblatioiie  lidelium, 
seu  aliis  jusiis  modis,  praestante  Doiuino,  poteril 
adipisci,  firnia  vobis  et  iis  quae  post  voa  succes- 
seiint  ei  ilUbaia  permaiieant.  In  quibus  lixc  oro- 
priis  duxinius  cxprinienda  vocabulis  . 

Ecclcsiani  S.  Yili  cuni  otnnibus  periinentiis  suis, 
ecctesiam  S.  Jonnnis  de  Cainerala  cum  periinentiis 
suis,  jiis  quoil  liubciis  in  ccclesia  S.  AnJre»,  quae  est 
iu  Clereto,  niedieiatcin  obiaiionutn  in  ccclesiis  caslri 
de  Tulliacozo,  in  soiemniiaiibus  Pasctix  et  Natalis 
Domini  cl  inedietaiein  de  oblationibus  nioriuoruiiu 
scpultiirain  majoruni  liontinuiu  prxfati  castri,  se- 
pnUuram  podii  BufariC,  cuiii  incdietate  oblatioiium 
mortuorum ;  dccinias  inolendiiiorum,  quae  auul  in 


949  EPlSTOLiE  ET  PRIYILEGIA.  —  aN.  Il9i.  950 

valle  SS.  Cosinflc  ci  Damiani  ei  in  alveo  suo  iriginia  a  S.  Nicola:    ..  Carcerc  ToHiiiio  diiconi  caroinalis 
modiot  sctneniaricios  lcrrae,  Tincas,  ierras,  silvaa» 


domos,  casularia,  qu»  in  praediclo  casiro  haticiis, 
duo  molcndina,  Yiginii  diios  pcdcs  icrraruni,  dc 
quibus  liomincs  vcsiri  monasicrii  sunl  infcudaii ; 
ecclcsiam  S.  Muri»  dc  Sorbo  com  omnibus  pcril* 
iieniiis  suis;  mcdiclalcm  molae  Jo.  Troiix,  mcdie« 
taiem  silvae  capiiis  aquae,  silvain  dc  Colle  de  Coci 
per  soos  icrminos.  Prvtcrca  rcfulailoncm  coram 
pncdicios  praedcccssorcs  nosiros  promissam,  quam 
nobilis  vir  Bartholomacus  dc  Talliacozo  de  pravls 
consuetudinibiis  quas  a  vesiro  monaslcrio  cxigebai 
coram  personis  pluribus  fecit,  ratani  ei  Armam  ha- 
benies  aucioriiale  aposiolica  prohibcnics,  nc  con- 
sueiudiiies  ipsas  idcin  Bariholomaeus,  vel  haercdes 


Kal.  Julii,  indici.  x,  Incarnationis  Dominic»  anno 
1192,  poniilicaius  vcro   loroni  Goelesiinl  papae  III 

aniio  n. 

LXXXV. 

MonaBlerii  Altor[ensis  in  Alsalia  lutelam  iuscipit , 
possiuionesque  et  pricilegia  eonfirmat 

(Bomae,  ap.  S.  Petrum,  Jun.  8.) 

^ScHOEPPLiN,  A/i.  djp/.,  1,297.] 

CcELESTivus  cpiscopus,  scrvus  servoruin  Dei,  di- 

leciis  filiis  Waltero  abbati  monasierii  Saiicli  Gi- 

riaci  dc  Alsaiia,  quod  Allum  coBnobium  nuncupa- 

tur,  ejusque  frairibus  lam  praeseniibus  quain  futurii 

regularem  viiam  professis,  in  pcrpeiuam  mcroortam, 

Quotics  a  nobis  pcliiur  quod  religionl  et  hon<^- 


ejus  aliquo  teinpore  in  monasierium  cxcrcere  prae-  B  siati  convenire  dignosciiur,  anlino  nos  dccei  libcnii 


sumant. 

Djcernimus  ergO;  ul  nulli  omnino  hominum 
l>ceai  prxfatum  nionasicrium  icmere  perturbare, 
aut  ejus  possessiones  auferrc,  ablaias  relinerc,  mi* 
nucre,  seu  quibuslibei  vcxationibus  faligare ;  sed 
omiiia  intcgra  conserveniur  vobis  et  successoribus 
vesiris  oinnimodis  profuiura ,  salva  sedis  aposto- 
licae  auctorilate  ci  Cassinensis  monasicrii  dcbiia 
justiiia  ei  rcvereniia.  Si  qua  igiiur  In  futurum  ec  • 
clesiasiica  sa:cularisre  persona  hanc  nosirae  consti- 
iutionis  paginam  scicns  conira  eam  temcrc  ve- 
nire  ieniaverit,  secundo  teriiovc  commoniia,  nisi 
rcaium  suum  digna  saiisfaciione  corrcxerii,  poie- 
siatis  honorisquo  sui  dignilaie  careal,  reamque  se 


concedere,  ei  pcicniium  dcsideriis  congruum  suf- 
fragium  impcriiri.  Eapropier,  dilecti  in  Domino 
filii,  vesiris  jusils  posiulationibus  clemeuier  an- 
uulmus,  ct  praefatum  monasicrium  S.  Ciriacl  de 
Alsatia,  in  qiio  divino  esiis  obsequio  maucipatl, 
ad  insiar  felicis  recordaiionis  Leouis  papae,  prae- 
dccessoris  nostri ,  sub  bcatl  Peirl  ei  nostra  pro- 
tcciionc  suscipiinus,  el  praescniis  scripii  privilegio 
coinmuniinus;  in  primls  siquidem  slaiuenies  ul 
ordo  monaslicus  qui  secondum  Dearo  el  bcati  Be- 
nedlcii  Regulain ,  in  eodem  monasterio  instituttts 
esse  dignoscitur,  perpetuis  Ibidem  temporibus  in- 
violabiliier  obscrvciur.  Praeterea  quascunque  pos** 
sessiones,  quscunquc  bona  idem  monastcrlum  im 


divino  judicio  exisierc  de  perpcirata  iniquiute  co- ^  praeseniiarum  jusie    cl  paclfice   possidet,  aut  In 


gnoscai  ei  a  sacratissimo  corpore  ei  sanguine  Dei 
ei  Dumini  Rcdemplnris  nusiri  Jesu  Chrisii  aliena 
fiat,  atque  in  extremo  examinc  dislriciae  subjaceal 
uliionl.  Cuiiciis  auiein  cidem  ioco  suo  jura  servan- 
iibus  sii  pax  Domiiii  nosiri  iesu  Cbrisii,  quaienus 
ct  hic  fnictuin  boiiae  aciioiiis  percipiani,  ei  aputl 
disiricium  juJiceni  praemia  xlernaepacis  iavcniaRl. 
Aiiien,  amen,  amen. 

Ego  Coelesiinus,  caiholicae  Eccleslae  cpiscopus. 

Ego  Pand.,  basilicac  Xll  Aposioloruin  prcsbyicr 
cardinalis. 

Ego  Melior,  SS.  Joannisei  PauH  presbyier  cardi- 
nalis  tiiuli  Pamniachii. 


futururo  concesslonc  poniificum,  largiilone  regum 
vel  principum,  oblaiione  fidelium,  seu  aliis  }uslis 
modis,  praestanio  Domino,  poterit  adiplsci ,  firnia 
vobls  vesirisque  succcssoribus  et  illibata^  perma- 
neani.  In  quibus  liaec  propriis  duximus  exprjiiienda 
vocabulis  : 

Locum  ipsum  in  quo  praefaiom  monasierium  con- 
siruciiim  est,  cumomnibus  periinenliis  suis;  pultli- 
cam  curiain  Aliorfh,  llberuiu  advocaium,  ofijcinas 
suas,  monelam,  labcmas  cuin  omni  jure  suo;  curlaiu 
Tuielheiin,  cum  banno  villae  ipsius  ei  jusiiiiam 
illam,  qiiae  vulgo  dicitur  Uasih;  curiam  Jeihol  cuin 
banno;  capellam  Beail  Michaells;  ecclesiam  Ber- 


Ego  Joaniies,  tiiuli  S.  Glemeniis  cardinalis  Tu-  q  hach  cum  pertinenliis  suis;  eccleslam  Grindcbrocb 

cum  pcriineiitiis  suis,  praediciam  sciliccl  capel- 
iain  Bcaii  Michaelis  et  duas  ecclesias  islas  Ber- 
bach  ct  Grindebroch  silii  el  succcssoribus  suis 
lihcre  regcndam  ad  aedilicium  novi  monasierii, 
in  pcrpciiiuin  conccdimus;  capellam  Gierbaden, 
curiam  Taiiiboch  cum  periinenliis  suis;  curiani 
Argcni  apud  S.iuciam  Aureliam  cum  periineniiis 
suis;  curiam  Teiviire  cum  pcrtineniiis  suis;  cu  • 
riam  Ergerhcnns  ci  Mestershein  cum«  periineniiis 
suis;  curiam  Sigoliesheim  cum  periineniiis^suis;^ 
curi4im  Woireiiganheim  cum  pertineiiijis  suis. 
Liccai  quoque  vohls  clericos  cl  lalcos  e!^saeculo 
fiigientes  liberos  et  absolutos  aci  conversibnem  rc- 
cipcre,  ei  in  vestro  monasierio,  absq^ue  conira' 


scan.  cpiscopiis. 

Ego  Uomjnus,  iiiuli  S.  Anasiasix  presbyicr  car- 
dinalis. 

Ego  Gerardus,  S.  Adriani  diac.  cardinalis* 

Egu  Goffredus.  S.  M.iri»  in  Via  Lala  diacoiius 
cardinalis. 

Ego  Joanncs,  S.  Tlicodori  diac.  cardinalis. 

Ego  Bcrnardus,  S.  51ari;c  Nov£  diaconus  car- 
dinalis. 

Ego  Loiharius,  SS.  Scrgii  ei  Bacchl  diaconus 
cardinalis. 

Ego  Nicolaus,  S.  Mariae  iu  Cosinedln  diaconus 
cardinalis. 

Daium  liom3c,.ipudS.  Peiiutn,  per  manum  iEgidii 


9SI  COELESTLM  UI  PAP.E  WJ 

(iiclioiie  aiiqua,  rciinere.  Prohibemus  inwiper  ne  A  nica  jiisiiii,!.  Si  m"»  il?ilur  in  fulnrum  ccclesitsilca 


uili  rralnim  veslrorniii  posi  factam  in  loco  veslro 
profossionem,  las  sil  de  eodein  loco  sine  licenlia 
alibalis  sui  (iiscedcre;  discedcnlem  vero  absi|iic 
cominuni  lilieraruin  vesiraruin  canlione  nuiliis 
aiidcal  rcilnere.  QuoJ  bi  quisqiiain  illos  reiinere 
prxsumpserit,  liceal  vobis  in  ipsos  monachos  vcl 
conxcrsos  vesiros  senlentiam  regularem  cx  uoslra 
aucloriiate  profcrre.  Cum  aulcni  generale  iiiter« 
dictum  terra:  fuerit ,  liceat  vobis,  clausis  januis, 
exclusis  exconununicatis  el  jnterdiclis,  non  pul- 
satts  caaipanis,  suppressa  voce  divina  oQI^Ma  cele- 
brare*  Chrisina  vero,  oleum  sacrnm,  consecrationes 
aUarium  seu  basilicarum,  ordinaliones  clerlcorftm 
vel  monacborum  qui  ad  sacros  ordincs  fucrinl  pro- 


saecularisve  persona  baocnoslrxconstitutionispai^i- 
namsciens,  contracttin  temcre  venireteiilaverii,  se- 
cnndo  tertiove  conunoHita,  nisi  reatuin  suu:ii  eongrua 
saiisfactione  correxerii,  potestatis  lioiiorisque  sui 
careal  dignitale,  reamque  se  divino  judicio  exis* 
^ere  de  perpetraia  iniquiiate  cognosrat,  et  a  sa» 
cralissimo  corpore  ac  sanguine  Doi  et  D>Mniui  fle- 
deuiploris  nostii  Jeiiu  Christi  aliena  liat,  atque 
in   extreino^examine   disirictse  ultiooi   subjaceat. 

Cuiictis  auieiii  eiJem  loco  sua  jura  servantibus  ^ 
sit  pax  Doiniiii  no^iri  Jesu  Cliristi,  quatcnus  et  hic 
fruclum  bon%  actionis  pcrcipiant,  ci  apnd  disiri- 
clum   judicem    prxniia    a.*iernx  pacis   iuvenianL 
Amen,  amen.    * 


movcndi  a  dioeccsano  suscipiaiis  episcopo,  s:qni«  I^     Datum  ltoin;fl(  apud  S.iiictuui  Potrum,  pcr  ina- 


detn  caiholicus  fuciii,  et  graiiam  atiiiie  coinmunio- 

ncin  sedis  aposioiicjB  habuerit,  et  ea  vobis  gratls 

et  absque  pravitate  aliqua  voluerit  exhlbere;  alio- 

quin  liceat  vobis,  qucmcunque  malueritis,  catho- 

licum  adire  antistitem,  qui  niniirum   nostra  fultus 

auctoritate,  quod  postulatur  indulgeat.  Pnesenli 

quoque  pagina  prohibcmus,  ut  nulius  a  vobis  vel 

nionasterio  vestro,  prxter  antiqiiam  consuetudi- 

uem  liacteuus  observatam,  quidquam  exigere  aii- 

deat|    vel   etiam  extorquere,    nisi  quod  vestra 

liberalitas  sponte    duxerlt    cuilibet  coiirerendnm. 

Inhtbemus  etiam,  ue  tu,    lili  abbas,    vel  siicces- 

sores  tui  bona  Ipsius  monacilerii  aliquibus  iiifeu- 

dare,  vendere,  seu   alienare  vel   pigiiori  obligare,  p  Vniveni$  prioribui  cl  frairibui  CurUtHsienslbui  ro«« 


niun  ^gidii  S.  Mcoiai  in  Carcere  Tulliano  diaconi 
eurdinalis,  vi  Idus  Junii,  iudiclioue  x«  Incarnaiioiiis 
Doniinicx  aniio  1l9i,  poiitiricaius  vcro  domui  Coe- 
lestuii  pap»  111  aiino  secuudo. 

LXXXVI. 

Sifridum  eleclum  priejjosiium  S.  Mariini  \formm' 
tieMnem  saucilt  slalni  qne  ut  i  eadtm  pneposiiura 
uunqunm  de  c.rieio  Woimuiiiusi  ei'isco,'0  ussi- 
ynetur,  sed  curam  el  admini%iriftivuem  ips:us  ver 
proprium  temper  prcepositum  exerctilar,  » 

(Roinx,  ap.  S.  Petruni.) 

[Jaff^,  Regesla,  p.  89i.J 

LXXXVII. 


proprla  levitaie  pr^esuui^nt.  Libertates  quoque  ab 

ecclesiasticis  soecularibusve  personis  vobis  vel  ipsi 

mouasterlo  ratioiiabiliter  iudultas,  untiquas  eiiain 

et  rationabiles  consueiudines,  ibidein  hactcnus  ob- 

servatas,  ratas  habeinus  et  aucloritate  apostoiica 

courirmainus.  Liceat  quoque  libi,  fili  abbas,  inilra 

ct  annulo  cum  chirotecis  cl  sandaiif^  in  prxclpuis 

fesiivitatibus  uli;  liberuuiqne<^te  esse  votumus  ab 

onini  ditionc  ei  potestatc  dicecesaui  tui.  Scpultu» 

rsm  pi'X'ierea  ipsius  loci  iiberam  esse  decernimus, 

ut  coruiu  dcvoiioni   et  exlrenios  vuldnlati,  qul  se 

illic  scpeliri  delibcraverlnt,  nlsi  forte  c\conimi)iii- 

cati  vel  inlerdicti  sint  nuilus  obsislal,  salva  taineii 

justitia  illarum  ecclesiaruin,  a  quibus  nioituoruin 

Gorpora  afsumuniur.  Obeunle  vero  te,  nunc  rjus*  D  ordinis  vciilri  sxculi  lurbiuibus  immergai,  et  sub 

dem  ioci  abbate,  vcl  tuoriim  quolibel  succcbsorum,      rccti  specic  vosmeiipsos  dci  ipiciites,  ob  icinporala 

nullus  ibi  qualibet  subreptionis  aslutia  seu''  vio-      commoduin  acquireuduin  vel  incominoJuin  eviiaii- 

lentia  prxponalur,  nisi  qucin  fralres  coininuni  con-)    duni,  tenicre  causaruui  vos  aliercaiionibiib  iuseraiis. 


cediif  i  ne  ulicui  de  priorihus  aut  frairibuh  eorum 
iine  consensu  et  volunintc  capitnli  domut  suas  vei 
majoris  et  suuioris  partis  luentia  paleai  appel' 
laudi.  I  ^^  i 

(Lnteraiii,  Jul.  0.)    v 

[Privitiord.  Carllt.,  foi.  i.] 

CcELEsTiNUs  eplscoptis,  s<'rvus  servorum  Di^i,  di- 
feclis  liliis  universis  prioriims  et  fratribiis  Cartbu- 
sicnsi^  ordiniss  saluieiii^et  apostoiicam  beiiedtaio- 
nciii. 

Cum  abomiiibus  tuuiuiiuuin  jfa^  ut;u ium  agi!a- 
lioniiiiis,  iiou  soium  incnlibiis  et^professione,  sed 
eiiaiii  iocis  silis  el  habiialionibus  separati,  suuiina 
vos  oporteidiiigciiiia  prxcavere,  ucalicujus  leiupo^ 
raii&coiniKOJi  caiisa  vos  itcruiii  conira  proposituni 


sensu  vcl  irairum  pars  saiiioris  cousiiii,  secundum 
Dei  tiiiiorem  et  beat:  Benedicii  Regulam  provideriut 
eligeoduin. 

Deceruiuius  ergo  ut  nulli  otnnino  hoininum  liccat 
prasfalum  nionasteriuin  teiuere  perturbare,  aut  pos- 
Rcssioiies  cjus  aufcrre.  vclablaias  relinerc,  miuucrc, 
seu  quibusiibet  vcxalionibus  fuiigarc ;  scd  oiniiia 


inde  eiiiin  quod  et  paci  et  tranquilliiati  vesirx 
proviilere  voicnies  tiriniicr  iiihibeinus,  nc  alicui 
dc  prioribus  aut  frairibus  vcsiris  qiiacunqite  teine- 
raria  prscsumpiioiie,  sino  conscii^u  et  voluui.-iie 
capiluli  doiitus  sua>,  vel  inajoris  el  saiiioris  partis. 
licvulia  paleat  appellauili.  Prxierea  cuiit  gcui:raie 
vos   capiluiiim,   sicut   i.iiitis  siiiguiis  coiisuevisiis, 


integra  conserveutur  roruin,  pro  qiioruin  guiicr- *^tT'ebraie  couiijjcrit,  si  oniiie»  couvciiire  forte  ne- 
naiione  ac  susienlalione  concessa  suiil,  usibus  quiveiint,  (tuidqiiid  a  lunjori  priore  ordiuis  cuiu 
omuimodis  profutura,  salva  sedis  apostolicx  aucto-  niajoiis  partis  acsanioris  roiisilio  raiionabiliter  ac 
rilale,  ct  dicecesani  episcoui  ecclesiasiica  vel  cano-      proviilc  sialuium  fuerit,  ratum  habcatur  ct  Grmum 


m 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  IIW. 


954 


ei  ab  oniiiibus  Tesiri  ordiiiit  fralribus  irrcrragal/iti-  j^  consiliii    sa:iiori8   secuiiau:n    Deum     proYiderinl 


ter  observetur. 

Miilli  ergo  oinnimi  homlnum  liceal  banc  piiginaui 
iiosirae  iiiliibilioiiis  iiifringere,  vel  ei  ausu  lcnierario 
coniniire.  Si  qiiis  auiem  lioc  atlrniare  pracsnnipse- 
ril,  indigiiniioiieiii  oniiiipoleniis  Dei  ei  bealoruni 
Peiri  ei  Puuii  uposioluruni  ejus  se  noYerit  iiicurcu- 
ruin 

Diiiuin  Laicraiii,  ii  Nonns  Juiii,  Doniificaius  iioslrl 
aniio  seciindo. 

LXXXVIIL 

Canonicorum  ecc'e%iw  S,  Uurice  Satonensi$  posiei^ 
siones  el  jura  confirmal 

(Roinae,  Jul.  7.) 
[rcBELLi,  Jialia  sacra,  IV,  753.] 


ciigenduin, 

Decerniinus  ergo  ul  nulli,  etc.  usque  saiva  scdia 
aposiolioa;  auctorilate,  et  dioecesaiii  episcopi  cano- 
nica  justilia.  Si  qua  igitur,  etc.  nsque  subjaceaL 
Cunctis,  elc.  usqne    picis    inveii|ani.  Amen. 

Ego  Coelesiifius,  cailiolicx'  Ecdesi»  episcopns. 

Ego  Joannes,  Pnrnesliniis  episcopus. 

Ego  Pandnlphus,  basilicse  XII  Aposlolorum  presb. 
card. 

Ego  Roinanns,  lii.  S.  Anasiasise  presb.  cnrd. 

Ego  Joannes,  tii.  S.  Stephani  in  Coelio  monte 
presl).  card 

Ego  Joannes,  S.  Theodori  diac.  card. 

Ego  Benedicius,  S.  Mariae  Novie  diacon.  card. 


CoELESTiMjs  episcopus,  scrvus  servoniin  Dei,  di-  B     Ego  Gregorlus.   S.  Georgii  ad  Velui)i  auream 
leciis  iiliis  Gulillmo  pra*positoei  canonicis  S.  Uariae     diac.  card. 


(le  Savoiia  c]ns<iue  successoribus  canonice  subsli* 
tiieiidisin  |»erpetuuni« 

Onoties  .<  iiobis,  e/c,  usque  iinpertiri.  Eapropler» 
(rnecii  iii  Doinino  filii ,  etc.  usque  coininunimus. 
SiaiuenleSy  etc^  usque  propriis  exprinienda  vocu- 
bulis  :  EcLlesiam  S.  Marise  Magdalen»  cuin  onini 
jure^  8«o;  ecciesiain  Sancti  Stepliani  et  Sanctl 
Pontii  fum  oniiii  jure  earuin;  ecclesiam  S.  Salur- 
nini  ei  omnia  jura  parochialin  Savonie,  praeter  id 
(tuod  terminatum  fuii  ecclcsiic  S.  Georgii,  ac 
S.  Petri;  hospitale  de  S.  Mauro  cuin  omni  jure,  jus 
quod  habciis  in  oblationibus  de  Naiilo,  ct  decima 


Ego  Nicolaus,  S.  Maris  In  Cosniedindlacon.  earJ. 

Ego  iEgldius,   S.  Nicolai  in   Carcero  Tulliauo 
diac.  card» 

'  Datuin  Romc,per  manut Nbnis  Julii,  Ind.  x, 

Incam.  Dom.  anno  il9i,  poniif.  vero  D.  CoBlestinl 
papae  III  anno  ii. 

a.XXXIX. 

Domus  Carthusiensis  proiectionem  suuiptt^  pcueS' 
sionesque  ac  pritileyia  confnmaU 

Laicrani,  Jul.  9. ) 
^Privil,  ord,  Caii/i.,  rol,  4^.J 


lain  viiii  qiiam  bladas,  el  dccima  oinnium  quae  ve-  ^     Coelestinus  episcopiis,  servus  servorum  Dei,  di" 


hiunt  iii  Can.  episcopi  sicut  conlinctur  in  iiistru* 
iiieiiio^boii.  niein.  Aniici^uondain  episc.  Savoiicn. 
*'Scar^olariiin  et  sponsaruin  ac  iiaviuni  bencdictionis, 
inetlieiasoblaiionuni,  quaedantur  proiis  qui  cliguni 
sepnlturam  ad  qnanilibci  c^lesiani  civitatis;  jus 
^uod  habeiistin  cellis,  iii.  Lavagnola,  in  Lcgino,  et 
in  Sigiio  \i  lerritoriii  ejus^  et  Cugliaiii  et  tejritorio 
ejus,  ei  totuin  quod  habetis  in  MaJIis,  et  in  Xoni* 

I 

baniia  quiduui(l,*^n  Sovana  et  in  comitatu  ejus;  ec- 
clesiain  S.  Tiioniic  cum  opinDjure  suo,  refectiones 
qnas  debet  vobis  episcopus  davonen.  in  Naiivitate 
Doininiy  in  Pa^ha  ei  iiiAssuinplioiie  sanctae  Mariac. 


iectis  filiis  priori  etfratribus  Carthiisien.,  lam  prae- 
sentibusquam  futuris,  ftreiniticam  vitam  profestis 
in  perpeluum. 

Cnm  vos  per  Dei  gratiam  mulia  praiemineatis 
gloria  meriloruni ,  et  vitain  solitarlam  ellgentes  dl- 
viiiae  conteinplationi  arciius  intendatis,  bonus  odor 
rcligionis  vestrae  ad  id  nos  inducil,  ut  coininuiii  et 
spcciali  debito  quicli  vesirac  debeamus  intendere, 
et  jura  vesfra  suniniopere  conscrvare.  Eapropler, 
dilecti  in  Domino  Alii  ,  vestris  jusiis  posiniaiioni- 
bus  clementer  annuiinus ,  et  feticis  recordaiionis 
Alc.\andri   et    Lucii ,    pra^decessoruin    noslrorum 


Paci  quoque  et  traiiquiliiiali  veslrae  patenia  dulce- «  ^vestigils  inlixrenteSy  doinuni  vestrain  Carihiisieii. 
dine  iirovidetjp  volcntes,  auctoriiateapusloiica  prohi-  eremi  in  qiia  divino  estis  obscqiiio  niancipaii,  sub 
bcnius,  uinonl.ccatepiscopo  vestro  vos  vel  vestrani  D  beali  Petri  et  nostra  proieciioiie  suscipiinus,    et 


ecchsiani  fatigare,  liberiates  practcrea,  et  iminu* 
uitaies  antiquas  ei  ralionabiles  consuetudines  ec- 
clesinc  vcsira;  concessas  gratas  habemus,  ct  eas 
perpeiuis  temporibtis  illibatas  perinaneresantiinus. 
Sepiilliirain  prxierea  Ecclesiae  vcstra:  liberam  esse 
o'eccriiinius  ul  eornin  devotioni  extreiitaeque  volun- 
lati,  qui  se  illic  sepelire  deliberaverunt,  nisi  ex- 
coniiiiuiiicati  vd  iuierdicti  sint,  iiutlus  obsi^tat, 
salva  Satneii  justiiia  illarum  ccclcsiarum,  a  qiiibus 
nioriiionini  coi  pora  assumuniur.  Obeunte  vero  tCt 
niinc  cjiisdein  loci  prapposilo,  vel  tuorum  quolibet 
siicccssornin  nulius  ibi  qualibei  snbreplionis  astn- 
tia,  seii  violeniia  pracponalur  nisi  quem  csnonici 
coinniuni  ccnsensii,  vel  canonicorum  pars  inajor 


pra*sentis  scripli  privilegio  comiuunimus  In  primls 
siquidem  siatuentes,  ul  ordo  eremiticaR  vit;c,  qui 
sccuiKium  Deain  in  (*odein  loco  insiiiuius  esse  di« 
gnoscitur,  perpetuis  ibidem  tcmporibus  inviolabi* 
liler  observetur.  Practerea  possessiones  oinues  a 
Christi  fidehbus  pielatis  iiiiuiiu  doinui  vesirje  con- 
cessiis,  et  a  vobis  posscssas,  quae  iiifra  teniiinos 
vestros  continenlur :  scilicet  iafra  locum  quod  vo- 
catur  Clusa  et  rupcin  claudcniem  vallein  et  pertiii- 
geiitcm  usqiie  ad  molarem  clandeiiiem  et  dividen- 
icin  Combam-Chaldam,  ct  pcrveiiientem  nsqiie  ad 
rupein  mediani  quae  esi  siiper  Bochgesos ;,  deinda 
inolarem  alium  qiii  ascendendo  protenditur  usque 
ail  rupcm  Doviuani :  exindo  molarem  alium  qul 


955  CQELESTINI  Bl  PkVJE  950 

descendendo  produciciir  per  crepldinem  Plaianeli  a  A  aposlolica  inhiberoas  ne  ullus  episcopas  vel  qvat 


Bovinant  usquead  rupem  qiiae  csl  juxia  furnum  de 
la  Follia.  Similiier  ab  illo  monle  qui  de  eadem 
riipeporriKiiurusquead montemAillinart.ela  monle 
Aitlin^rl  descendendo  exiendilur  juxlaMortamconlra 
occidenieiii  usqiie  ad  rupem  quae  esl  supra  Carre- 
riam.  Ei  ab  hac  rupe  porrigiiur  usquead  rupem  qiiae 
esi  Peruiso.  liide  posiremo  protendilur  descendendo 
usque  ad  fliimen  quod  vocatur  Cuerus  Mortuiis,  et 
a  Gnero  Mortno  ascendendo  protendilur  per  rupem 
rlaudenten  Minorem  Carrerlam  usque  ad  Terras- 
siam  et  a  Terrassia  per  prepidinem  Plalaneii  el  per 
la  Follei  Durlieres  usque  ad  Januarium  ;  et  a  ja- 
nuario  sicut  Alpes  Yergunt  conlra  ProTcysieu  usque 
ad   CalmeUm   Goncelini ,  et  a  Calmeta  Goncelim 


libel  alia  persona  ad  synodos  vel  convenlus  foren* 
ses  f  os  ire  vel  judicio  sacculari  de  vestra  propria 
subsiantia  vel  possessioiiibus  vestrlt  subjacere  coro- 
pellai;  nec  ail  douius  vesiras  non  vocatus  cansa 
ordines  celebrandi ,  causas  iractandi ,  vel  aliquos 
publicos  coiivenius  coiivocandi  venire  prxsaroat : 
nec  regularem  electionem  prioris  veslri  impediat* 
aut  de  instituendo  vel  removendo  eo  qoi  pro  tem- 
pore  fuerit,  conira  siatiita  Cartbusicnsis  ordinis 
se  aliquatcnus  inlromittat.  Porro  si  episcopi  vel  aiii 
ecclcsiarum  rectores  in  monasterium  vestram  vel 
personas  inibi  constitutas  saspensionis,  excommu- 
nicaiionis  vel  inlerdicii  senlentiam  promulgave- 
rint,  sive  etiam  in  mercenarios  vestros  pro  eo  quod 


porrigitur  percrepidineni  usqueadrupem  de  Chal- ^  <J^Inias  non  solviiis  vel  aliqua  occasione  eorani 


vienioii;  et  inde  desceiuiii  per  rupeni  Berjrdi  usque 
ad  Clusam,  vobis  ct  vestris  successoribus  conllrina- 
inus.  Quia  vero  donatorcs  ipsanim  iiossessioiiuai 
piscationem  cl  venationem  ac  avium  captionem  , 
oviiiin  et  caprarum  atque  oinnium  domesticorum 
aaiiiialiiiui,  pascua  et  Iransituin  infra  praescriplot 
tenniiios  prohibuernnt,  iios  eaindem  prohibiiionem 
nihilominiis  aiictoritaie  aposlolica  roboranius. 

Ad  htxc  aucloriiaie  apostolica  arctius  interdici- 
mus  ct  sub  ititerininatione  aiiathematis  prohibemus 
ne  (luis  infra  lerminos  vesiros ,  vel  domorum  ve- 
•irariim  lioinines  capere,  furlum  seu  rapinam  com- 
uiitlere,  aut  ignein  apponero,  vcl  hoinicidium  fa- 
ceie    oiidcai;    aut    hoinines    ad   domos  vestras 


qu.'e  ab  apostolica  benignitate  vobis  indulta  snnl ; 
seu  benefaciores  vestros  pro  eo  quod  aliqua  vobis 
beneficia  vel  obsequia  ex  charitate  praesliterinl  • 
vel  ad  laboranduin  adjuverint  in  illis  diebus  iu 
quibus  vos  laboratis  et  alii  feriantur«  eamdein  sen- 
leniiam  prululerint,  ipsam  tanqiiam  contra  aposto- 
licai  sedis  inJulta  prolatam  decernimus  irriiandani; 
nec  litterTi  ullac  finniiaiem  habeant  quas  taciio 
noinine  Carthusiensis  ordiiiis  et  conlra  tenorein 
apostolicorum  privilegioruin  constiterit  impetrari. 
Staluimus  etiam  ut  propter  communia  inierdieta 
terrarum,  monastcrium  vestrum,  excommunicaiis 
et  inlerdiciis  exdusiSt  a  divinis  non  cogatur  oflBciis 
abstinere.  Obeunte  vero    te,  nunc  cjusdem  loci 


▼enienies,  vel  ah  eis  redeuiites  quomodolibet  per*      priore,  vel  tuorum  quolibet  successorum  nulius  ibi 


turbare  ;  ut  ob  reverenliain  Dei  et  locorum  vestro- 
rum  inrra  hos  tcrniiuos,  iion  soluin  vojs  et  fratret 
vesiri,  sed  eiiaiu  alii  pleiiam  pacem  habeant  et 
qu  eiein.  Liceat  qiiuque  vobis  ch*ricos  vel  laicos  , 
I.bcros  el  absoluios  a  sxculo  fngientes  ad  conver- 
sionem  veblraui  let  i|:ere  ei  eos  absque  ullius  cou- 
tradictioiie  iii  vcsiro  collegio  retinere.  Prohibemus 
insupcrul  nulli  fiatruni  \eslrorum  post  factain  in 
eodem  loco  prorcSMOucin  ,  absque  liceutia  prioris 
sui,  fassil  du  clausiro  veslro  discedere,  disceden- 
tciu  vero  nbsque  couiuiuuiuui  liitcrarum  cautioue 
uuUiiS  audcai  retiui-ro. 

Sane  laboruiu  vcslrorum  quos  propriis  manibus 
aul  sumpiibiis  coliiis,  sive  dc  nutriiiieutis  vesiro    D  P^^^s^o^  I'3*><^  "o^^i*®  ^^"^^i^"^'^'^*^  P^S**^^™  sciens 


qualibet  subreptionis  astutia  seu  violentia  praepo* 
natur ;  nisl  quein  fralres  commuui  coiis^nsu  vel 
fratrum  major  purs  consilii  sanioris  secundum  Dei 
timorem  et  approbala  vestri  ordinis  insiituta  pro- 
▼iderinl  eligenduin. 

Decerninius  ergo  ut  nulli  omniuo  hominum  liceat 
pra'fatuiu  monasierium  leinere  perturbare,  aut  ejus 
possessioiics  auferre,  ablaias  reiinere,  minuerc  seu 
quibuslibet  vexalionibus  faiig.ire,  sed  omnia  inte- 
gra  couscrvenlur  eoruin,  pro  quorum  gubernatione 
ac  susteutatioue  concessa  sunt,  usibus  omnimodis 
profutura,  salva  sedis  apostolicae  auctoritate.  Si 
qua  igitur  iu   fuiurum   ecclcsiastica    saecularisve 


rum  auiui::Iiuiii  iiullus  a  vobis  deciiuas  prxsuuinl 
exigere.  \djicieiiies  quoque  siaiuiiiius  ut  iufra  di- 
inidiam  lcucain  a  teriniNis  jjjossessiouum  quas  ha- 
bctisnulli  religioso  llUaX  quoJlibet  aeJificium  cou- 
s  rucre  vel  possessioiies  acquirerc.  Consecrationes 
▼cro  aUariuni  scu  basiiicarum,  ordinaiioues  cleri- 
(orum  vcslrorum,  qui  ad  sacros  ordin^s  fiierint 
promoveudit  a  dia:cesaiio  suscipialis  cpiscopo,  si- 
quidein  aitliolicus  fuerit,  ei  gratiain  at(|ue  commu- 
iiionem  aposlolicx  sedis  habiieril,  ct  ea  vobis  gratis 
el  absque  praviiate  aliqua  vofuerit  exhibere ;  alio- 
quiti  liccal  vobis  quem  vulucriiis  caiholirum  adirc 
aiitisliiem,  qui  niiniruiu  nosira  fultus  aucioritale, 
quod    pustulalur    iiidulge.il.    Iiisiipcr    auclorilale 


coiitra  eain  temere  veiiire  lenta^erit,  secundo  ter- 
liove  coiumoiiita,  nisi  reatum  suuin  congrua  satls* 
faclione  corrcxeril,  poteslatis  bonorisque  sui  ca- 
rcat  diguitalc,  reamque  se  divino  judicio  exislere 
de  perpetrata  iniquiiaie  cognoscal,  et  a  sacratii* 
sinio  corpore  ac  sanguine  Dei  et  Domini  Redem- 
ploris  noslri  Jcsu  Christi  aliena  fiat,  et  in  extremo 
exainine  districi;e  subjaceat  ultioni.  Cunciis  aatem 
eidem  loco  sua  jura  servaniibus  sit  pax  Domini 
nostri  Jesu  Christi*,  quatcnus  e^  hic  fruclum  bonae 
aclioiiis  percipiaiit  f  /i  apud  districtum  judicem 
pr%mia  xternae  pacis  inveOianJ^  Amen. 
Ego  Coeicstinus,  cniholicx  Ecclesi:»  episcopus, 
Ego  Joannes,  Prxncsiinus  cpiscopus. 


»57  WISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  llDt  05$ 

Ego  PtDdtilpha8»basilic»Xif  Aoosioloriim  oresb.  A  pcr    aliis  (lonioriim  ncgotils   disponcndis    contra 

ipsiiis  ordinis  insliiuia,  prxier  volunlaiem  priorit 


card. 

Ego  Joannes  ,  lil.  S.  Ciemenlis  cardinalis.  Tu- 
scancnsis  episcopiis. 

Ego  Romaniis,  lil.  S.  Anaslasix  presb.  card. 

Ego  llngo,  presb.  cajrd.  S.  Marci  lil.  iEqniiii. 

Ego  Joiinties ,  til,  S.  Stephani  in  Ca;lio  monie 
fircsb.  card. 

Ego  Jo.innes,  S.  Tiieodori  diac.  card. 

Egi  Bernardus,  S.  M.iriae  Nova  diac  car 

Ego  Gregorius  •  S  Georffii  ad  Yelum  aurcum 
diac.  c:ird. 

Ego  Nicolaus»  S.  Marix  in  Cosmeilin  diac.  card. 

Dainin  Latfrani,  per  nianum  iEgidii  Saiicli  Nico- 
lai  in    Carcere  Tnlliuno  diac.  cardinnlis,  vn  Idus 


et  fratrum  se  aliqnaienns  intromittai. 

Deceriiimus  ergo  ut  nulli  omniiio  bominum  liceat 
banc  p:iginam  noslrae  inbibitionis  et  consiiintionis 
iiifringere  vel  ei  lusn  lemerario  coniraire.  Si  quis 
ausem  hoc  attcniare  praesumpserit ,  imlignalionem 
omnipoientis  Dei  ei  beatoruin  Petri  et  Pauli  apotlo- 
loruin  ejns  se  noverit  incursurum. 

Datum  Lalerani,  iv  Idus  Jnlii,  poulificaios  nosiri 
anno  secundo. 

XCI. 

Mona$tern  S.  Maria  Pomposiani  proticthnem  ntt» 
cipU,  pQssetiionetque  ae  privitegia  confirmai 

(Laterani.  Jul.  13.) 


Julii ,  indictione  z  ,   lncarnatioiiis  Dominicae  anno  ^  [Morbio,  Siprie  dei  municipi  Italiani,  1,  ii,  p.  76.] 


1192,  ponlincaiiis  vcro  domni  C(£lcslini  papx  111 
aiino  secuiido. 

XC. 

Priorit   ei  fralrum  Carthusiensium  Drivilegia  quoi^ 

dam  confirmat, 

(Laterani,  Jul.  12.) 

[Priv,  ord,  CarUi,,  fol.  4.] 

CccLiSTiNUS  episcopus,  servus  scrvornm  Dci,  di- 
]o<  lis  liiiis  priori  ei  fratribus  CartUusien..  sjluiem 
ei  apo»tolicam  bciiodiciio.iem. 

Paci  cl  tranqnilliiaii  veslrne  ianto  propensius 
proviJere  voleutes  qiianto  arciius  divinis  esiis  ob« 
se|iiiis  inancipaii,  et  in  conteinplaiioiiis  arceprocul 
a  terrenorum  luinuliu  semoii.  pi:e  poslnlationi  ve- 
sir»  f;iciliiis  aniiuimiis,  et  favorem  aposiolicum  li- 
beiilius  iiiipeniiuur.  Inde  «si  qiiod,  ut  institula 
vcstri  ordlnis  perpeluani  b»beanl  firinilalcm,  prout 
:ipprohata  suni  et  a  bciie  uloniibus  observata,  rata 
iii  posieruin  fore  decerniinus,  ei  auctoriiaie  qua 
fyngiinur  confirmamus ;  siatucnles  ut  in  domibiis 
ordinis  vestri  disciplinas  quae  fralribiis  delinquen- 
iibus  serMni.iuin  Insiituu  ordinis  iinponunlur,  dioe- 
ccsanis  episcopis  iion  liceat  retraciare,  aut  contra 
voluntatem  prioris ,  et  niajoris  et  sanioris  parlis 
capiiuli  enervare.  Nec  de  priorum  clectionibus  » 
<|fias  de  auctoritate  apostolica  vester  ordo  liberas 
liactciius  babuii,  se  quisque  episcopus  introniiiiat« 
:iiii  ad  eas  se  in;;erat  non  vocatus  ;  seu  a  prioiibus 
i'oii.orum  iiisoliiain  et  indebitam  obedieniiam  va- D  cuin  ;  niassam,  quae  vocaturNepoiis.etmassam  qu» 


CoELESTiNOS  cpibcopus,  scrvus  servorum  Dei»  di* 
lectis  filiis  Axsclmo  abbati  monasterii  Sanciae  Ma* 
ria:  qiioil  in  liisula  Pomposia  situm  esi  ejiisque  fra* 
iribus  tain  prxsentibus  qnam  fuiuris  regularem  fl- 
lam  professis  In  perpetuum. 

Qiiolies  a  nobis  pcliiiir  quod  religioni  et  bone- 
siaiicoiivenire  digiiosciiur,  animo  iios  decei  libenii 
concedere  et  peieniium  desideriis  congruum  suffra- 
gium  impertiri.  Eapropier,dilecli  in  Domino  filii,  ve- 
stris  jusiis  posiulaiiouibus  clemenicr  annuimus«  et 
pracdecessorum  nosirorum  felicis  recordationis  Cce* 
lesiini,  Eugenii»  Anaslasii,  Adriani,  Alexandri,  ot 
Lucii  Romanorum  poniificum  vestigiis  inhcrentet 
beatae  Dei  geniiricis  semper  virgiois  Mariae  Pom- 
posiauum  roonasterium,  in  qiio  divino  niancip.iti 
eHiis  obseqiiio  sub  beati  P«iri  ei  iiosira  proieciione 
suscipimus,  ei  praeseiilis  scripii  privilegio  cominu- 
niuiiis  ,  siatucnies  ui  qu  iscunqiie  possesaiones» 
quaccunque  bona  idem  monasteriuin  impraesen.ia- 
rum  jusie  ei  canonice  possidei,  aut  in  fuiuruin 
concesstone  pontificum,  largiiione  regum  vel  priii- 
•!ipum,  oblaiione  fidelium,  seu  aliis  jusiis  inodis,  Deo 
propitio,  poierit  adipisci,  firuia  vobis  vesirisqiie 
successoribus  ei  illabaia  permaneant.  In  quibus 
biec  propriis  duximus  esprimenda  vocabulis : 

Yidelicei  massacellam  integram  qu.c  vocalur  Mate» 
raria  ei  massam,  quae  vocainr  Mausculi  iiiicgram;  et 
fundum  unuin  iniegrum,  qui  vocaiiir  Casalc  publi* 


leat  exiorquere;  aui  conira  jus  prioribus  debiium 
el  ip<ius  ordinis  insiiiuta  doinGruin  obedieiilias  et 
officia  disponerc  quis  allciitei.  Fratrem  etiam  ali- 
((uein,  absqiie  prioris  licentia  de  cella  ediicere,  vcl 
:id  eum  ingredi  el  in  parlem  trabendo,  silenliiim 
rnnipere  ,  qnod  nunqiiam  barienus  licuil ,  leineri- 
iateati(|ua  non  prxsumat.  Nec  domosoidinis  veslrl 
fr.\actionibus  indebiils,  seu  gravaininibus  cuique  li- 
ccat  oncrare.  liidomibus  eiiain  qn«  rcceprioni  lan- 
tuni  frairnm  suni  ipsius  ordinis  depntaiae,  nnllus 
aliiis  bospiijri  praesumal,  ne  per  ipsuni,  ant  per 
eos  qui  circa  eum  fuerini,  fralniin  quics  ei  silen- 
linm  valeai  periurbari.  Nec  in  capitnlo  prioris 
usurpaos  ofliciuni,  tain  supcr  discipii'iis  quaui  su- 


vocalur  Capui  Bovis,  icrram  ei  vincam  sicuti  modo 
vos  habciis  ct  tenelis  jure  beaii  Peiri  apostoli»  nec 
nonei  ripam  flumiuis  Alemonis  ei  uirisqiie  parti- 
bus  justa  inassam,  qiias  vocaiur  Praia  eiieiidente 
ipsa  ripa  ab  .\gaziolo  usqiie  ad  campum  Bodulli ; 
lerram  vineam  juxta  muros  civitatis  Raveniiae, 
cuni  ierrac  umbraiica  in  iniegrum  a  Pusierula  Au* 
gusti  usque  ad  poriam  Taurensem ;  boriuui  unum 
rniegrum  in  loco  Pontis  Culciaii  in  regione  Sancti 
Auilrex  a  duobus  biteribus  jurc  ipsius  Sancti  An- 
flre;c,  a  rcliquis  duobus  via  publica,  et  massa  iii- 
tegra,  quje  vocaiur  Lacus  Sanctus  cum  omnfbus 
rcbus  ei  pertineutiis  suis,  cuin  plebe  et  capellis  et 
tiiurts  ipsius,  id  cst  Sancix  Mariac,  Sancii  Martiut- 


959  COELESTINI  III  PAPiC  960 

Sancii  Petri  ei  Saiicii    Veiiantii  cuin   dcciniis  el  A  tixecclesiam  Sancii  Clemenlis;  inPrald  ecciesiait 


priiuiiiis  el  omnibiis  ordinalionibus  tuis,  el  cuin 
piscaria  qii.x  vocaiur  Ti<lini ;  ei  rosi»a  arcliiprcsbyieri 
cipiscariaq(ia*vocalur  Falce  cum  loco  qui  vocatur 
Moulczctlo;  Lacus  Sichiis  cuin  ripisfluurniis  Paili 
et  Gauri  cx  iitrius.'|Ue  partibus  usque  atl  inarc,  el 
a  loco  Cunclic  Ag.ite  e\  uiia  parlc  usque  ad  luare 
luni  loco  iulegro,  qui  dicilur  Masscuzatica  iuter 
afli.ir^s  d<!  loti  loco  ac  lerrilorio  ni:iss£ ,  qu2c 
tocaiur  Lacus  Saiiclus,  ab  uiio  laiere  lossa  inolen- 
diui  dc  Voha  Latcrchli  tlescciidonie  iu  Aquiiiolo ;  et 
»  fliivio  liubba  usquc  in  Eliam,  ci  per  paludein 
usque  iu  inediaiii  Curbam,  ct  ullra  Curbaiu  iisque 
ad  P.iduin  super  Policiiii ;  ei  uitra  Paduiu  super 
Potieiuum  u>que  nd  gazuiii  cpiscopii  Sauct.-e  Coma- 


Sancii  Laiireniii ;  in  epitcopalu  Livienil  eccletlam 
Sauclae  Mario!;  iu  Mauiimizola  ecclesias  Saocli 
Micbaclis  et  Sanctos  Mari»'  Roccjs  com  cji|ielli8 
buis;  in  Ariuiino  ecclesiaui  Sanctae  Marlae  Iq  Tri- 
bio ;  in  episcopatu  Urbiuenti  ecclesiam  Stncll  Leo- 
nis  de  Folia  et  Sancti  Angeli  de  Intult,  Stnctc 
Mari.T  de  Pelia,  et  ecclesias  Sancll  Mtriiul  io  Ul- 
lueia,  Saiicti  lleracliaui  et  Saucti  AiiKeli ;  lo  Pro- 
vegio  ccclesis  Slinctae  Mariae  in  Cttcoeio  com  ct- 
peilis  suis,  Sauclae  Mari»  de  Yiucolo  curo  ctpellis 
suis ;  ecclesiam  Sancti  Joaunis  de  Progueio  com 
capellis  suis,  ecciesiam  Sauctx  Mtri.^e  de  Ctstro 
Sancti  Mariui  cuin  ctpellis  siiis.  llstc  nimirum  oin- 
nit  vobis  vestrisqiie  successoribus  legitimit  el  frt- 


cleii.  ecclesiu!  usque  ad  fluvium  qui  vocalurCcesi ;  ■*  tribus  rdigiose  vivenlibus  perpetuo  btbeodt   con- 

cedimus ;  ita  sane  ul  t  fobis  singulis  quibusqoe  tn- 
nis  pensloiiis  novem  ires  trgenti  soiidos»  difficoittte 
postposiia  nobis  nostrisque  successoribus  persol* 
Yalis.  Ad  hoc  auciorittte  publict  constiioluius  ut 
locus  ipse  aut  res  ad  cuui  pertiiieutes  nulll  eccle- 
siasticx  persoiia*,  nisi  tantum  Romauis  poDiiflcibus 
debcaiit  subjacere.  Sane  novaliom  vesirorom  quae 
propriis  manibus  tut  sumptibus  coliiis  slvede  nu* 
trimentis  animaliuin  vestrorum  oullust  yoblt  de- 
ciinas  eztorquere  pnesuinat.  Liceai  quoque  vobis 
clericos  vel  laicos  liberos  et  absolutos  t  sseculo  lu- 
gieuies  nd  conversionem  recipere,  ei  eos  absque 
contradictione  tliqua    retiuere.  Cbrismt  vero  ct 


tb  alio  lalerc  cursus  desccndens  in  Concbain  Aga- 
tuli  et  pcr  ipsam  in  Gauruui ;  a  tertio  latere  palus 
qi\x  pergil  iulra  rivuin  Agelli  ct  Mazeuzaticain 
iisque  Moniezellam  et  Vedetoza  currentein  in  PaduMt; 
a  qiiarlo  laterc  Yacelliuus  et  Ager  Malus  ei  Calis  de 
Yiiicarcto  pergenie  iii  lacertum.  lusupcrcoucedimus 
vobis  piscariani  iutcgrain  qu£  vocaiiir  Yolaiia  cum 
rivo  Saduliuo  ei  Gavalena  P.  majoicm  ad  ipsaui  pi- 
sctriam  pertiiieiilem  cuiu  parliccllis  iu  utrisqucpar- 
iibus  sicut  oiim  iiilravcnnii  iu  mare  eidem  similiier 
periincAles.  Iii  epi&copaiu  Coucordiu:,  in  Fana 
ecclesiam  Sancii  Mariiui ;  in  cpiscopalu  Ceucteiisi 
eccle!»iain  Sancti  Peiri  in  Colice  Samii  Danidis  et 


Saucii  Aiidrex  dc  Uusco  cum  cnpellis  siiis,    eccle-  r  oleuin  sauctuin  a  Comadiensi  suscipittls  episcopo 


siaui  S.incti  MarUiii  in  C:imbauardo ,  ecdesiam 
Saiiciie  Mariae  iu  Ruiico  Marzolo,Sancl£  llideiix  et 
Sauctac  Mariae  in  Vidoro,  ci  Sanctae  Ronu;  cum  ca- 
pellis  suis,  ecclesiaiu  Sauclae  Marix  iii  Casietlo;  ei 
alias  qiias  iu  partibiis  illis  babclis ;  in  episcopaiu 
Viccnti'£  ccdesiam  Saiictac  Maria;  in  Turpisc,  cc- 
ctesism  saucti  tilaxii  iu  Casiro  Vivarii ;  iu  civitalc 
Vcroticusi  ecclesiam  Sancii  Malbci ;  iu  Cpiscopalu 
Brixieiisi  ecclesias  Sanctae  Mariae  de  sedeMarculA, 
el  Saiirtae  Mario!  de  Coguomario,  et  Sauciae  Mariie 
de  Siisilauo ;  iu  cpiscopatu  Cremoiiensi  ecdesiain. 
Saiicti  Stcphani  iu  Cavalaria  'cum  omnibus  perli- 
iieiiiiis  suis  ;  iu  episcopaiu  Aslensi  ecdesias  Sauctao 
Marine  de  Flcxo  el  Saiicti  Joaiiiiis  de   Cerro  cunt 


si  calholicus  ruerit,  elsine  prtvitatis  extciione  gra- 
tis  vobis  dare  volueril  :  sin  tutem,  pro  eisdem  st« 
crameniis  accipieiidis  ad  quemcuuque  cttbolicum. 
maluerilis  episcopuin  recurratis.  Benedictioueni 
quoque  abbatis  mouachorum  vestrorum,  ordiualio- 
nes  et  consecraiioiies  altarium  monasterii  vetiri  et 
eoruin  quae  iu  niassa  Lacus  Saucti  suni  t  quo  vo- 
lueritis  catboiico  episcopo  suscipere  liceniiam  ba- 
beaiis  qui  apostolicae  sedis  fulius  tuclorittte  quod 
postulaiurindulgeat.  Mansuro  etitm  decreio  sittui- 
luiis  ut  neque  tu,  Jiiecie  in  Doiuiuo  fili  tbbas,  ne- 
que  alius  successoruni  tuorum  ad  cujuslibei  epi- 
scopi  synodum  pergcre  compellatur,  nisi  t  Ro- 
mano  pontiflce  vei  legato  <jus  fueril  inviutus.   Ad 


omniljus  pertinoutiis  suis;  iu  episcopalu  Boiioiiien.  ^  li;ec  adjicientes  decernimus  ut  nulli  archiepiseopo. 


ecdesias  Sanctae  Mariae  de  Arccllaia  cum  omuibus 
perlincntiis  suis,  et  Sancti  Vcnautii  cuin  omnlbus 
pertineniiis  suis,  et  Sancti  Btaxii  de  Luzaco  cum 
tola  curle  sua ,  et  Saiicii  Mariiui  in  TurriscHa, 
et  Sancti  Joannis  dc  Casiagiiolo,  ct  Sancli  Blaxii  iu 
Falcelio,  et  aliam  ecdesiam  in  Gratiarolo,  iu  ipsa 
civitaie  ecclcdiam  Sancii  Syri;  iu  civitateAiutinensi 
ccclesiam  Sa!icl£  Maria:,  iu  Castro  Solerix  eccle- 
siaiii  SaiiCli  Joannis;  iu  villa  ejus  ecclesiam  Saiicli 
Mich.ietts;  in  civitate  Ferrari^  ecdesiain  Sanctae 
Agiielis,  iu  Caitiuaria  ecclesiain  Sanctae  Marix,  io 
Bauria  ecctesiauiSaiicixMariae,  in  Finale  ecclesiam 
Saiicti  Michaelis  et  ecclesiam  Sanctae  Marix ;  in 
Voiulaio  ecciesiam  Sancti  Pctri ;  in  civiiate  Favcn- 


nutli  episcopo  liceai  monasierio  vesiro  grtvtmen 
inferre;  iiecin  ipso  aut  ejus  rebus  potesttieni  exer- 
cere.  Nulli  autein  mortalium  ftculuis  sit  praeter 
tbbaiis  ei  fratrum  monasterii  voluntttem  colonos 
scu  villanos,  fainulos  aut  famulas  ad  ipsum  monts* 
terium  pertiiientes,  aut  de  cellis,  villis,  ctstris  seu 
ptelMbus  fodrum  exiorquere,  aui  tllas  extctiones 
inrerre ;  sed  semper  aposlolicae  sedis  luitione  fo- 
vcamini,et  si  necessefuerittudientiaeconservemini. 
Decemimus  ergo  ut  nulli  omnino  hominuro  fts  sil 
prxraium  monasterium  temere  perturbare,  tui  ejus 
possessionos  aiiferre,  ablatas  retlnere,  mlnuere,  seo 
quibuslibet  vexaiionibus  faiigarc;  sed  omiiia  Into- 
gra  conserventur  eoruin,  pro  quonim  gubernttlone 


9SI 


EPISTOLiG  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  IIM. 


m 


ac  suslenlalione  concess.i  siinl  nsibus  omnimodis  A  (1cvoiioniveslrac:)ucloriiaieaposiolicnconflrmAin(ts, 


profuUira,  salva  sedis  aposlolicx  auctoriialc.  Si  qua 
igitur  in  ruturum  ccclcsiastica  s.Tcularisve  persoiia 
liapc  noslrap  constitutionis  pagitiain  sciens  contra 
eam  lemerc  renire  tcnlaverii ,  se<  uinlo  icrliove 
commoniia,  nisi  realnm  suum  digna  satisfaclionc 
correxerit,  poteslalis  lionorisque  sui  carcat  digni- 
laie ,  reanique  se  divino  judicio  exisicre  de  perpe- 
trnta  iniquitute  cognoscai,  el  a  sacratissimo  corporo 
ac  sanguineDei  et  Domini  Redeinploris  nosiri  Jesu 
Christi  alieiia  (ial.atque  in  extremo  exaininedisiri* 
cisp  subjaceal  ultioni.  Cunciis  aulein  cidein  ioco  sua 
jura  servantibus  sit  pax  Domlni  nostri  Jesu  Cbristi, 
quaienus  et  bic  frucuiin  bonae  actlonis  percipial  et 
npiid  districluin  judiccro  prxmia  xtern»  pacis  iii- 
vciiiMnt.  Amcn. 

Ego  Coclesrnius,  calholicae  Ecclesis  episcopus. 

Ego  Lani.  basil.  XU  Aposiol.  presbyl.  card. 

Ei;o  Joannes,  tit.  Saiicti  Ciemcfitis  card,  Tusca- 
iiciis.opiscopiis 

Kgo  Ronian.,  tit.  Sanctx  Anastas.  presb.  card. 

Ego  llug.,  presbyl.  card.  Saiicli  Marc.  lit.  Xquitii. 

Ego  Joannes,  lit.  Sancli  Steuhani  in  Coelio  monte 
presiiyter  card. 

Ego  Joanncs,  Sancti  Tbeodori  diac.  card. 

Ego  Bernardus,  Sanctae  Blnri;c  Nov.x  diac.  card. 

Ego  GrcgoriuSy  Sancti   Grcgorii  ad   Yeluro  aii- 
reuiii.  diuc.  canl. 

Ego  Joannes,  Praenesiinus  episcopus. 


et  pnesentis  scripli  patrocinio  coininuninnis;  sia« 
turntes,  ul  nulli  omnino  liceal  hanc  paginani  noslr.^e 
connrmationis  infiiiigere,  vcl  ci  ausu  teinernrio 
coniraire.  Si  quis  autein  hoc  atlentare  pr.Tgumpse* 
ril,  iiidignaiionem  omnipuientis  Dei,  ci  beaionini  Pe» 
tri  ct  Paiili  opostoloruni  cjiis.se  novciit  imursnruro. 
Daliini  Latcrniii,  ii  Kal.  Oclobris,  pont.OcatOS 
nostri  niino  Aecuiido. 

XCllf. 

Eccleniurum  (Romannrum)  S,  Mnrite  dominfp  Hoite 
et  Beati  Laufciilii  in  cnntello  Aureo  iitarnWf  bona 
confirmat, 

((.ntcraiii,  Oct.  A.) 

[CoUectio  buUarum  SS.bnii.iav  Vaiicante^  l.  I,p.  74.] 

CoELCSTiNus  episcnpiis,  stTviiS  scrvoruin  Dei,  dile* 
ctis  niiis,  JoAN.Mi  primirerio  noslro  rectori  ecclesia 
Sanclne  Blariae  Domiiiae  ilosa  ,  et  Deali  Lnurentii, 
quoe  posiiae  sunt  in  cnsiello  Anreo,  ei  uniTersis 
clericis  ipsaruni  ccclesiarum  tam  praesentibus  quain 
futuris  in  pcrpctuuin. 

Monel  nos  apostolicae  scdis  •  cui  licet  iininerili, 
disponenle  Domino,  pncsidemns  ,  auctorlias  ,  pro 
statu  o  :  nium  ecclcbiarum  provida  circuinspeciioiia 
salagere ,  et  ne  pravoruin  bominom  niolestiis  agi* 
tentur,  aposlolico  eas  pairocinio  commanire.  Si 
aulem  longc  posil*s  pastoralem  cnram  lcneinur  im« 
pcniiere,  inulto  fortins  erga  eas,  qiix  in  urbe  RoinA 
constriieiae  sunt,  \clut  erga  pcculiaret  filios  boe 


Dat.  Lnleraiii,  per  manuniMoysi  sanctac  Ronianx  q  (!cbeinus  implere.  Enpropter,  ddecii  in  Doroino  iiiii. 


EcclesiiC  subdiac.   Latciaiii  cnnonici,  iit  Id.  Jniii, 

iad.  X,  Incarnalioiiis  Dominicae  aniio  1192,  |K)ntiO- 

catus  vero  domini    Cculesiini  papx  111  aniio  se- 

cundo. 

XCII. 

Ahbati  et  conteutni  Cistercienti  eccletiam  Schnrde^ 
burgemem  asierit  n  liichardo  Anglorum  reye  do» 
natnm. 

(Laierani,  Jul.  30.) 

[IIekriquez  ,   fiegnla ,    Conniitutionet    et    pnvilegia 
orainis  CisterciensiSt  p.  25i.] 

CcELESTiNUs  cpiscopus,  scrviis  servoruni  Dei, 
dilcciis  filiis  abbati  ci  rouventai  Cisierciensi,  salii- 
teni  et  apostolicam  bcnediclionem. 

Justis    pcieniium   dcsideriis   dignuin     esl     nos 


vestris  justis  postulationibus  annuentes,  ad  cxcm- 
plar  felicis  meinoriae  Alcxanilri,  Lucii  et  Clemenlift 
praedecessorum  nostroriim,  exrepta  communi  defeo- 
sione,  speciali  quoqiie  privilegio  vos  ninnimus ;  et 
quascunqoe  possessioiies ,  quxcunque  bona  pr»- 
dictae  ecciesiae  imprxscniianins  juste,  et  cano« 
nice  possidcnt,  aut  iii  futurum  coitce!<8ione  pontifl- 
cum  ,  largitione  regum  vel  prin  ipiim  ,  oblatioue 
fidelium,  seu  aliisjustis  modis,  praestante  Doinino» 
poterills  adipisci ,  vobis,  Visiiisque  successoribus, 
auctoritate  apostolica  in  pcrpotuum  conflrmamus* 
In  qoibiis  bxc  propriis  duximus  exprinicnda  voca- 
bulis: 
Idero  casiellum  Aureum  cum  uiilitatibus  snls. 


facilem  praRliore  consensum,  et  vota,  quae  a   ratio-  0  videlicet  parielibns  allis  et  antiqnis  in  circuiiu  po- 


nis  trami:e  non  discoidant,  elTec.n  proscquenie, 
complcre.  Enproptcr,  dilecti  in  Doinino  filii,  vcKtris 
jusiis  postnlationibus  grato  concurrentes  assensti, 
ccclesinni  de  Schardobnrg  ciim  omnilius  pcriiiieii- 
tiis  suis  et  liberiniibus,  siciit  :tiiihentica  srripta 
cbarissimi  iii  Chrisio  lilii  nosiri  Hichardi  illustris 
regis  Aiigtorniii  exlnde  facta  lcstaiitiir,  qni  voiiisad 
procuraiioiiem  abbniiim  capiUili  generaliseamdein 
ecclcsiiim  pia  largitione  donnvil,  de  voliintate  et 
asseuhu  vcnerabilis  fratris  no^iri  Ganfredi  Eliora- 
censis  nrchiepiscopi  tiinc  electi,  sicut  ejusdem* 
auih^iiticiim  scripliiin  testatiir,  ct  sicut  in  liltcris 
Teiierabilis  fralris  Jouniiis  Anaguinensis  Pr:i*iiesli- 
nensis  episcopi  tunc  lcgati  in  Anglia  coniinctur. 


sitis,  cum  domibu^  ct  ca:iii:iaiis,  eisdcm  parictibus 
deforis  undiquc  copulatis;  bortiiin  qui  est  juxla  idcin 
cnstellum  cum  utilitaiibus  suis ,  et  superioribnt 
ciypturum  ;  popiilum  forns  poriani  jani  dicti  castelli 
a  pnrtc  Cainpitelli  et  regionls  Sancti  Angeli,  usque 
in  burguni,  ab  uiraque  parie  viae,  el  pisciiMm  cuin 
turrc  Salitiile  nsquc  in  arcuin  Sellnrioruro ,  et  a 
liarle  IMne.x  juxta  praefnt»»  niiiros  nb  iitrnqnc  partc 
vi»;<*cclcsiani  Sanottib  Lnciae  cuin  pirtinm  lis  suis; 
ccelesiain  Sancti  Felicis ,  et  funtliiro  qiii  vocaiur 
Ordeolus  cuni  porliiient  is  suis;  fuiiduin  qui  vocatur 
Porcariti:!,  Cnput  Cnbnlluiii ,  G.deiinm.  Rofnuioiie, 
Servilian.  Aroionem  vcl  quibnscuiique  aliis  voca- 
bulis  vucantur,  cum  viueis,  silvis,  pratis»  pascuis. 


9C3 


COELESTIM  m  PAPJE 


161 


lerris  ctiUif  el  inciiUit,  pantanis,  moiiiibus,  vallibus  A  Mandre ;  sub  monte  Sancii  Eleelerii ,  uet  udnios 


el  cxieris  ad  eosdem  fuiidos  perlinenlibus.  Teni- 
menluni  iiisiiper,  de  qiio  traiisfgisiis  cum  eccleMt 
Sanrti  CHsi,  posituin  in  supradicto  loco  qui  vocaiur 
Caleria,  et  furnum  Sarraceuuui  cuin  teriniuis ,  et 
oniiiibus  percinenliis  suis  positis  extra  portain  beali 
l*clri  louge  ab  urt>c  ftoina  miHiario  plus  niiiius 
ociavo  vi;i  Cornelia  inlcr  bos  Anes  :  a  priiuo  latere 
casales  juris  Diacoiiiae  Sancti  Angeli,  sicuti  flojales 
ct  aquarum  cursiis  dlvidunt ;  a  sccuiido  laiere  ca* 
salcs  juris  nionasierii  Sancli  Audrca;  ^ipostoli,  ancil- 
lanim  Dci  ,  sicut  flojales ,  el  aquaruiii  cursus  ,  et 
liiiiitcs  dividunt ;  a  tertio  lalere  fuudus  Vivaroli ;  a 
quaito  laicre  lerra  episcopii  Saiictie  Riifliijp  et 
fuiidus  Memoli  ct  Piiscelli  sicut  in  scriplis  antlieii- 
ticis  a  buiix  ineniorix  Cratiano,  Cregorio  et  douiina 
Rosa,  et  Imilla  ipsariim  ecclesiarum  fundatorilius 
contiiiclur.  Fila  quoqiie  saliuaruin,  qu£  in  cainpo 
inajori  haiietis  in  pcdica  qiiae  vocatur  Serpenlaria  , 
ei  in  pedica  velcri,  el  lu  pedica  qiia:  vocalur  Fos- 
saium  majiis,  ct  iu  pedica  Caesarii ,  afliiies  ad  fila» 
qux  babetis  in  pedica  Scrpentaria  :  a  prlmo  la- 
tere  est  silva  et  mons  Calvarcllus ;  a  sccundo  la- 
tere  tcnei  bxres  Bcnedicti  de  Jiidice  ,  ct  ecclesia 
Sancli  Silvestri ;  a  leiiio  lalere  est  rossatum  ve« 
&irum  ct  Carrara  ;  a  quarto  latore  Carrara  major  ; 
affiiies  ad  ea,  qudc  babetis  in  pcdica  veteri ;  a  pri- 
mo  latere  stagnum  ;  a  sccundo  fossatum  ,  a  tcrtio 
aliud    fossalum  ;    a    quarto   Carrara.  Aflines   ad 


B 


qiias  inira  civitaiem  Ostien.  babeiis  imniiiie  por- 
lajn  ipsiiis  civiiatis  manu  deitra  junciai  moro 
ejusdem  civiiaiis,  terras  et  vineales  in  eodem  ierri- 
torio  posius  non  loiige  a  Slagno  ei  Bucina,  qaaioor 
casalinos ,  ei  duas  cryptas  cnm  cnrle  ante  ae  ei 
hortis  post  se  introiiibus  ei  exitibiis  coriim  eitra 
portam  ejosdcm  civiLitis  non  longe  ab  eadein 
Ostien.  civitate  sila  in  loco ,  qui  Yocaiur  Calcaria  ; 
terras  omnes  qnas  babetis  in  fnndo ,  qiii  vocalor 
Calabriccto,  et  alias  qu»  suni  In  fundo  Ciclliani.  ei 
mediclaiem  duorum  fundorum  qui  ▼oealianlur 
Mauri,  et  Casale  :  quae  oniuia  supradlctiis  dommis 
Craiianns  nobilissimus  consul  ei  dux  llomaiiomm , 
sicut  inveniiur  iu  instrumentis  antiquis  «  vesiris 
sanpc  diciis  ecclesiis  donavil.  Duas  qiioqiie  pedicas 
saliiiarioruin,  qiiarum  uua  pedica  Prtrclbe  ,  altera 
Caiinuietli  vocautur  cum  fossaiis,  gurgis,  autlitis,  et 
locisad  aiilippla  facieiida  cum  inlroitibiis,  et  ciiii- 
Uis,  oninibiiSf{iie  suis  pertineutiis;  posiias  in  campo 
Saliiiarum  Osticn.  inier  affiiies  a  primo  lalere  pon- 
tes  et  staflines  Tiburtini;  a  secundo  latere  siWa,  a 
ieriio  latere  Maselum  ,  a  qnarto  Inlere  Carrara  , 
quas  Paulus  nobilissimus  vir,  Romanorum  consiil , 
Viunisi  comiiis  fflius  ,  lemporibus  domini  Adriani 
junioris  PP.  pro  aniina  sua  donavll ,  slcui  a  felicis 
recordationis  Alexandro  ,  Lu:  io  et  Clemenie ,  pne- 
decessoribus  nosiris  vobiscsi  conflrmatum,  ei  in  scrt* 
plo  eorum  aulbcnlico  couliiiilnr,  auctortlate  vobis 


aliud  vesirum  filum  quod  in  eadem  pedica  babeiis :  Q  apostolica  in  perpcluum  confiruianius ,  et  prapsentis 


a  primo  latere  ecciesia  Sancti  Laureniii,  a  secundo 
▼eslrum  fossaluin,  a  lertio  fllum  Sancli  Silvestri,  a 
quarlo  Carrara.  Afliiies  ad  ea  quae  babelis  in  pedica 
Cnesarii:  a  priiiio  latere  slagnum  ,  a  secuiido  lixres 
Loltcrcugi,  a  tcrlio  Octavianus,  a  quarto  Carrara. 
Pratum  unum,  iufra  campuin  de  Meruli  situin,  sicut 
boiix  memorix  Joannes  Nonodccimus  papasupradi- 
ciis  eclesiisvestrispia  devotioiic  donavit;duas  doinos 
in  baliieo  Miccino  posiias,  quarum  unam  lenent  filii 
Girardi  de  Conecclo,  et  alieram  hxres  ioannis  Jiid.ei; 
tres  doiiios  alias  in  eodem  loco  quarum  unain  bxres 
ioannis  de  Siaiio  et  Tbeodini ;  aiiain  bxres  Pauli 
Cui;totiis  de  Rajano,  et  aliaiii  filii  Pauli  Pipi  lenent; 
ct  ciypiam,  qiiaui  etiam  Romanus  Pauli  Pipi  fiiius 


scripti  patrocinio  communiinus.  Sancimus  ad  h»c 
ut  prxdictx  ecclesix  veslrx  t  vidclicei  Sanclx  Ma« 
rix,ei  Sancli  Laurentii,  nulli  uisi  liomano  pontiflci 
sint  sulijcctx ,  et  tam  ecclesix  ipsx  ,  qoam  orouia 
alia  qux  liabeiis,  in  ea  libertate  permaneant,  in  qna 
ei  aiiliquo  baclenus  fuisse  nascuutur. 

Heceriiimus  ergo  ut  nulli  omnino  bomiuum  fas  slt 
prxfatas  ecclesias  temerepcriurbare,  aul  earuni  pos- 
sessiones  auferre,  vel  ablatas  retinere,  uiinoere,  sen 
quibuslibci  vexntionibus  faiigare  ;  scd  oronia  integra 
conscrventur  eoruni  proquorum  gubeniatloiic  ac  siis- 
tcutaiione  concessa  suniusiliusomniuiodisprofutura, 
salva  sedis  apostolicxaucioritate.SifiOa  igitur  in  futu- 
runi  ccc-lesiasiica,  sxcularisve  persoua,  baiic  nostrx 


lcnet.  In  regione  Parrionis  duas  doinos  in  unnni  D  constiiulionis  paginam  sciens,  conlra  eam  temere 


conjunclas  :  domum  uiiaiu  posilam  iu  Scurlccclari 
iion  longe  ab  eccicsia  Saiicli  Sinieonis,  nicdiciaicin 
aqux  duoruin  molendiiiorum  in  flnvio  Tihcris  p.»si- 
toruin,  bortuiu  Casalino  in  rcgioiie  Caballi  luarnio- 
rei  fere  ante  ecclesiain  Sauctx  Agaibx  in  Diacouia 
positum  ,  octo  pelias  vincarum  ,  quaiiior  ex  una 
parle  vix,  et  quatuor  ex  alia  inlra  porlain  Pincia- 
uaui  juxla  murum  urbis  siias ;  sed  petias  duarnin 
viuearum  jacenles  in  unuin  iu  liorlis  perfectis,  qua« 
tuor  petias ,  et  dimidiain  vinealium  iu  Albanen. 
terrilorio  siias  ,  duas  in  fundo  qui  vocatur  Casa 
Inlronata  ,  duas  ci  dimidiain  in  fundo,  qui  vocatur 
Torignanum,  silam;  clausuram  unani  \ineanim  in 
ierrilorio  Aricicn.  constitutam  in  loco  qui  vocalur 


venire  teiiiaveril,  secuudo  tcrticNjue  comrooniia  t 
ni^i  rcatum  suiiin  digua  6:itisfaciione  correxeril, 
poicslaiis  bonorisque  siii  diguitate  careat,  reamqne 
se  diviHO  judicio  existere  de  perpetraia  iniquilate 
cognoscat,  el  a  sacralissimo  corpore  ac  aangnine 
Dii  ct  Doniini  Redemptoris  nottrl  iesu  Cbrisii 
aliena  fiai,  aiqtie  iu  extremo  eiamihe  divinse  ultioni 
sulijaceal.  Cunciis  atitem  eidem  loco  sua  jnra  ser- 
vantibus  sit  pax  Domini  nosiri  Jesu  Cbristl,  qualo^ 
nus  et  bic  fructum  boiix  actionis  percipiant  el  apud 
districuim  Judicein  prxmia  xt<:rox  pacls  lovenlaiil. 
Ainen,  amen,  atnen. 

Ego  Coelcsiiiius,  catbolicx  Ecclcsix  tpiscopui» 

lilgo  Albiuus,  Albanensis  episcopui. 


W5  CPlSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1199.  $C6 

Ego  Joannei,  Pi-apnestiiius  cpiscopus.  A  nialitias  illornm  opponl ,  qni  cx  ipsorum  proTf/ca- 


Ego  Petrus,  Portuen.  cl  Sanctac  Rufin»  episcop. 
Ego  Pandulfus ,  hasil.  XII  Apostoloniui  presb. 

canl. 

Cgo  Melior»  Sanciorum  Joanuis  et  P.iuli  presb. 
card.  lii.  Pamniacliii. 

Cgo  Joaimcs,  tii.  S.  Clcineniis  card.  Yiterbieii.  el 
Tuscaiien.  episcopus. 

Cgo  Joaniics  Felix ,  prcsb.  card.  tlt.  S.  Sosan- 
ns. 

Ego  Roroanus  ,  tit.  Sanclae  Anaslasiae  presb* 
tard- 

Ego  Ifugo,  presb.  card.  S.  Martini  lit.  ^quilii. 

Ego  Joannes,  tii.  S.  Stcpbani  inCcelio  roonte  presb. 
carJ. 

Cgo  Goffredus,  S.  Mariae  iu  Via  Lata  diac. 
card. 

Ego  Joannes,  Sancti  Tlieodori  diac.  card. 

Ego  Deriiardus,  Sanclx  Mari;c  Nov»  diac.  card. 

CgoGregorius,  S.  Maria:  in  Aquirodiac.  card. 

Ego  Gregorius,  S.  Georgii  ad  Vcluni  aureum 
diac.  cnrd. 

Ego  Loibarius,  Sanctoruro  Sergii  ei  Baccbi  diac* 
card. 

Cgo  Nicolaus,  S.  Mariae  in  Cosniedin  diac. 
card. 

Dai.  Laieran.f  permanuro  ^gidii  S.  Nicolai  iii 
Carcere  Tulliano  diaconi  cardinalis,  iv  Nonas  Octo- 
bns ,  indiciione  x ,  lucarnalionis  Dominicae  aniio 


B 


lione  frequeuter  incendii  realuiii  iiMununl,  H'\  cor« 
reclioneiD  malignilalis  eorum,  qnos  ab  ecd.siaruin 
gravtinine  timor  ant  revercnta  Judicis  snpenii  tion 
retrabit,  rratcrnitali  tux  duiiiiiiiis  iii«liilgcii(luiii,  ut 
81  qoos  ex  fidclibus  Ccclesia:  iu;e,  vel  cx  bis  ,  qiii 
pro  ejos  luitione  illis  de  mandaio  luo,  .^en  luoiuin 
niinisterialiuiu  se  opponunl ,  aliqua  occasiune  con- 
tigerit  incendii  rcatuiu  incurrcie ,  ibsolvciidi  cos 
ac  pcenitentiaiii  iiiiponendi ,  nutlius  coniradiciionc 
vel  appellatione  obstaiite  ,  libcraui  babeas  auctori- 
tate  praMenliuni  facnltatein.  Super  co  vcro  quod 
apostolicuin  duxisti  oraculuiu  consulcndum  ,  qiiiJ 
facienduin  sit  tibi  Je  liis ,  quos  propier  guerram 
priucipum  diversoruin  iu  tuo  cpiscopatu  inorantiuin 
incendium  accidit  aiiqua  cx  causa  iomii.iacrc,  boc 
tibi  iitieris  praesentibus  respoiidciuus ,  ui  videlicet 
iu  eos,  donec  coiigrue  satisreceriiil,  el  qux  canones 
statuuut,  fuerint  exsecuti,  eiclesia^ticam  exerceas 
uitioiiem 

Dat.  Laleran.  ii  Id.  NoveuiD. ,  poutificatus  uoitrl 
anno  secuudo. 

Plumbum  :  CiBle$tinu$  papa  UL 

XCVI. 

Ecele$ia  S.  Petri  Marc/tiallen$is  (undaUonem 

approbuU 

[IIcGO,  AHnale$  Pramon$t.^  I.  II,  Prob.,  p.  83.] 
CoKLESTiKDS  e|ilscopus,  scrvus  servorum  Oei ,  di- 
lectii  filiis  Makbcoldo  pneposito  ecclesl»  Sancti 


\m ,  pontificatus  vero  doroni  Cojlestini    ap»  Ul  ^  peiri  \n  Marcirtall,  ejusque  fratribus  taiu  pnEsenli- 


&nno  secuiido» 

XCIV- 

Eccle$ifv  Yenelas  iibertalem,  prlvilegia,  pos$e$*ione$f 
peiente  Murco  epi$copo^  confirinal,  (Fruymen'- 
tum,) 

(Laterani, Nov.  II.) 

[Ugbelli,  Italia  10^^,^,1249,  ubi  revocalur  Lcctor 
ad  privilegiuiu  Ccclesia:  Casiellan»  a  Lucio  papa 
II  concessum,  qiiod  vide  Ptarologix  loiu.  CLXXIa, 
sub  num*  7.  Bnlla  C(i:lestini  daia  est  c  Laterani, 
per  mauum  i£gidii  S.  Nicolai  iu  Carcerc  Tulliaiio 
diaconi  cardinaiis,  iii  Id.  Noveinbr.,  iiidict.  x , 
lucarnationis  Dominic»  an.  ilUi,  pontificatus 
vero  D.  Ccelcstini  papae  iii  aniio  ii.  i  J 

XCV. 


bus  qoam  futuris,  rerulajem  viiam  profcssis,  J.  II. 
P.  P.  M. 

Religiosam  vitam  eligenlibus  apostolicum  convc- 
nii  adesse  praesidium,  ne  lortecujnsliliet  lemciitaiis 
incursus,  aut  cos  a  proposiio  revotet,  aui  lobur, 
quod  absit  !  sacne  religionis  infiingat.  Capropter, 
dilecti  io  Domino  filii,  \estris  jusiis  postulatioiiibus 
clementer  annuimus,  et  prxfalam  ecclcsi.iin  Saiicti 
Petri  in  qoa  divino  mancipati  esiis  obscquio,  siib 
beati  Petri  et  nostra  proieciione  6uscepinius  et  pne- 
sentis  scripti  privilegio  coinuiuniinuSy  in  priiuis  si- 
quidein  statuenies,  ut  ordo  cauouicus,  qui  secuii- 


duniDeiimet  beati  Augustini  Hegnlam,  a:que  iusii- 
Conrado  ephcopo  Raii$poneim  attribuit  auctoritatem      lutioiiem  Pnemoiistralensiiim  fralrum    iu   co  lem 


ab$otvendi  eo$  qui  pro  ecclesia  iiaiiiponeHti  (iiiJit-  D 
canle$  incendia  fecerunt, 

(Laierani,  Nov.  12.) 

[RiED,  Cod,  diplom.  Ratitpon,^  1,  274.] 

CocLESTiNus  episcopus ,  servus  servoruni  Dei , 
irenerabili  fratri. .  •  Kaiisponensi  episcopo,  salutem 
et  apostolicam  benedictioiiem. 

Quanio  episcopali  oOicio  plura  iucumbuut ,  qua 
subditoruin  utilius  seu  necessilas  exposcit  impleri, 
lanto  clemcntius  apostoliciis  dcbet  et  favor  adesse, 
et  ubi  ejus  aucioriias  nccessaria  fuerit,  ben  guius 
adbiberi.  Sicut  auieui  ex  tua  est  nobis  parte  propo- 
t»itum,  cuui  tenierilate  liomiiiiiin  perversoruin  Ec- 
clesia  tuaegubernaiioui  ac  provisioni  subjecia  sxpius 
infesietur,  et  ob  boc  necessariuro  sit ,  fidclcs  ipsius 


loco  instituius  esse  digiiosciiur,  perpetuis  ibideiii 
teuiporibus  inviolabiliter  observetur.  Prxteiea 
quascuuque  posscssiones  ,  quaecnnqne  bona  eadein 
ecclesia  impracseutiaruin  juste  et  canonice  possidct, 
aut  iu  futuruiu  coucessiuiic  poiiiilicuin ,  largitiiiiic 
regum  vei  priocipum  ,  obiatione  fifieiiuui ,  scu  aliis 
justis  Diodis,  prasiaute  Domiuo ,  poit-rit  adipisci, 
firnia  vobis  veairisque  siiccessoribus,  et  illiiiaia  per- 
iuaneant.  In  quibus  baec  propriis  duxiinus  expri* 
menda  vocabulis : 

Locum  ipsom  io  quo  praefata  ecclesia  sita  est , 
cum  omnibus  pertinentiis  suis;  ecclesiam  S.  Maris, 
quse  sita  est  io  ipsa  viibi,  cuin  plebe  et  inancipiis  el 
jure  patrouatus,  quod  oobilis  vlr  dux  Sucviie  supcr 


957  CCELESTINI 

nna  pratbendarom  ipsiut  ecrlesiae  libere  tobisi  con-  A 
ccssil  et  pnedia»  curiu«,  domos,  pomoeria,  bortos  ei 
silvam,  qu»  Tocaiur  Doi  Ecdesiae,  et  piscationem 
qnambabetis  influvio  Danubli  joxtaeamdem  villam 
dccurreniis  ;  duas  partes  dccimarum,  quas  habetis 
iii  Bilringeu  ecclesin,  et  Waccbingen,  in  Willer,  in 
Snialstcrtin,  niolcndinum  in  S^wisalten,  praedium 
cum  curia ,  quml  babcti^  in  Ambra,  cum  capella 
ibidem  sila,  cum  vineis,  decimis  ei  atlis  pertineniiis 
suis.  Sanelaboroin  vestrorum,qao8propriis  manibns 
aut  suiiiptibus  colitis,  sive  de  nulrimcntis  aniina- 
liuni  vestrorum,  nullus  a  Tobis  decimas  exigere  • 
vel  extorquere  pranuinat.  Liceat  quoqne  vobis  cle- 
riros,  vel  laicos  Kberos  ei  abtolutos  e  saecolo  fu- 
gieiites  ad  coiiversionem  recipere  et  eos  absque 
contradictioiie  aliqiia  retiiiere.  Probibemus  insuper  ^ 
ui  iiulli  f  rattum  vestrorum  post  factain  in  eodem 
loco  professionem  fas  sit  absque  pnppositi  liceii- 
tia  de  eodem  loco  discedere;  discedentem  vero 
absque  cominunium  Utterarum  cautione  nul- 
lus  aiideat  retiiierc.  Ad  hxc  etiam  inhibe- 
mus,  ne  cui  episcopo,  vcl  alii  pro  vestris  decimis 
cogainini  plus  persolvere,  quam  praedecessores  co- 
rum  a  quinquaginta  annis  infra,  usque  ad  baec  tem- 
pora  rationabililer  recipere  consueveruiii.  Cum  au- 
iem  generale  iuterdictum  lerrae  fuerit,  liceat  vobin, 
claiisis  januis,  exclusis  excommunicaiis  et  intcrdi- 
ctis,  noQ  pulsatis  cainpanis,  suppressa  voce  divhia 
oflicia  celebrare.  Cbrisma  vero^  oleum  sancluin, 
consecratioues  aUariuni,  seu  basilicarum,  ordina-  q 
iiones  clericoruin,  qui  ad  sacros  ordiiies  fuerint 
proiiiovendi,  adioecesano  suscipietisepiscopo,  siqui- 
dein  oaibolicusfuerit  etgratiamaccotnniunioiieinapo 
stolicae  sedis  babiierit,  et  ea  gratiset  absquepravitate 
ct  exactione  aliqua  vobis  voluerii  exhibere ;  alioquin 
licent  vobisqnemcunque  malueritisadireantistitem, 
grntidm  et  comniunionem  apostolicac  sedis  ha- 
lenieui,  qui  nosira  fultus  auctoritaie,  vobis,  quod 
posuilatur,  inipendal.  Prohibemus  insuper,  ut 
iiifrn  Dncs  paruchiae  testrae,  nultus  sine  asscnsu 
fiioecesniii  cpiscopi  et  vestro,  capellam  seu  ora- 
torium  de  novo  construere  audeat ,  salvis  privi- 
Irgiis  Romanorum  pontificum.  Ad  bxc  vobis  iiovas 
ct  indebilas  exactiones  ab  arcbicpiscopis ,  epi- 
scopis,  arcbidiaconis,  seu  decanis,  atiisque  om-  D 
iiibus  ecclcsinslicis,  saeculartbusve  personis  omni- 
iio  fieri  proliibemiis.  Sepulturaro  quoque  loci 
ipsius  liberain  esse  decernimus,  ut  eorum  devotioiii 
et  extremae  voluntali ,  qui  se  ilKc  sepeliri  deli- 
bcraverint ,  nisi  fortc  excommunicati ,  vcl  iuter- 
dicii  foerint,  nulliis  obsistat,  salva  tamen  justilia 
illanim  ecclcsinrum,  a  quibus  roorluoruin  corpora 
assumuntur.  Deciroas  praeterea  el  possessiones 
ad  jus  ecclesianim  vestrnniin  spcctanieS,  qunc  a 
laicis  detiiieutur,  redimcndi  ei  legiiime  libernndi 
de  mauibus  eorun»,  et  ad  ecclesias  ad  quas 
pertinent,  revocandi  libera  sit  vobis  dc  aucio- 
litaie  nostra  facultas.  Obeunte  vero  te ,  nunc 
loci  ejusdeiu  prxposito ,  tcI  iuoruni  quolibet  suc- 


m  PAPiG 

cessomm  ,  nuUus  ibi  qnalibel  sobrepliTiiifft  aslaila, 
seuviolenlia  praeponaiur,  nisi  quem  frtires  ccra- 
muni  assensuy  vcl  frainim  pars  consUii  sanioris, 
secundum  Dei  timorem  et  beatiAiigustini  Rfgubm 
providerini  eligendnm.  Paci  qiioque  ei  iranqiiii- 
iitati  vestrae  patrrna  in  poslerum  soliiciiodiDe 
providere  volentes,  sob  inierminaiioiie  anaibema* 
lis  aucloritnte  apostolica  probibemns  ul  infra 
clausoras  locorum,  sive  grangiaruro  Tesiramin 
nullus  rapinaro  facere,  seu  furtum  commiitere, 
ignem  apponere,  bominem  temere  capere  vel  inter* 
llcere,  seu  aliquaro  violentiam  audeai   exercere. 

Decrrnimus  ergo  ui  nulli  omnino  boroinoro  iiceat 
praefatam  eccleslaro  ieroere  perturlMire,  aui  cjos 
possessiones  atifcrre,  minuere  -seu  qoiboiiibei 
vexaiionibus  fatigarey  sed  omnia  iniegre  conserfen- 
toreorum,  pioquorum  gubcrnatione  ac  sosieniatioM 
pia  liberalilate  concessa  sunl ,  usilms  onniniodis 
profutura,  salva  scdis  apostolicaeaucioriiate,  acdloe- 
ccsani  episcopi  canonica  justitia.  Si  qua  igilur  in 
futurum  ecciesiasiica,  saecolarisve  penona  haoe 
Dosirae  consiiiotioiiis  pagiaam  Kieos,  cooln  eam 
temere  venire  ieutaverit ,  secondo  terliove  coni- 
monita,  ctc,  etc. 

Datum  Romae,  apud  Sanctum  Petroin,  per  roanoin 
^Ritlii  Sancti  Nicolai  in  Carccre  Tulilano  diaeooi 
«;irdiualis,  ix  Kalend*  Decemb.,  indicu  i,  aono 
incarnatiouis  Doiuiuicae  ii9i ,  poniiQcaius  Tero 
domini  Coelestini  papae  iii  anno  seeuodo 

XCVli 

Priori  et  fralribut  hotpitalis  Hieroio^ffmitttnt  «ccie- 
iiam  Reicharterodemem  asserit. 

(Laierani,  Dec.  17.) 

[UssiROAiw,  Epitcopatui  Wiruburg.  ^Vroh.^  p.  ftl.] 
CciLisTiRDs  epis  opus,  servus.  servorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  priorl  et  frairibus  hospitalis  liierosoly- 
niitani  salutem   et  apostolicam  beircdictlonein 

Cum  a  nobis  petitur,  quod  justnm  esi  et  lione* 
stum,  tam  vigor  aequitaiis  quain  ordo  exigii  rasio- 
nis,  u(  id  per  soUiriiudinein  nostri  oflicii  ad  debiium 
perducaiur  eOeclum.  Eapropier,  dilccti  iu  Duniino 
filii,  vcstris  justis  precibus  inclinaii,  ccclesiam  de 
Riclardrodam,  sicut  de  ddnatione  Alberti  de  ilollo, 
ei  concessone  dioRcesani  yeneiabilis  fratris  Wer- 
ceburgensis  episcopi  eain  jusle  et  pacifice  possi- 
deiis,  ut  in  autlientico  scripto  ejnsdein  cpiscopi 
coiilinetnr,  devotioni  vestrae  aucloriiaic  aposlolica 
coiiprroarous,  ei  pneseiitis  scripli  patrocinio  com- 
muiiiinus.  NulM  ergo  omnino  liominum  liceai 
hanc  pngiiiani  noslrae  confirmalionis  infringere,  vcl 
ei  ausu  ieraerario  contraire ;  si  qnis  autem  hoc 
niientare  prsesumpserit,  indicnaliouem  omnipo- 
teniis  Dei  ei  beaiorum  Pelri  et  Pauli  .ipostolorum 
ejus  se  noverit  incursuruin. 

Dat.  Lateran.  xvi  Kal.  Jan. ,  pontificaios  oostri 
anno  sccundo. 


069  EPISTOL.€  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1195.  970 

ICVIIl.  A  icm   vet  liTiia»  aut  qiinria  parte  pro  locoruni  tii* 

Ad  umrersot  episcopot   ei  abbatett   pfarpotHoi  ei 


alium  clerum  per  uuitersum  regnum  Dacitt  coh- 
$lilutum  iinerat  mittii. 

(Laierani,  Dec.  23.) 

TcRTi,  Archiv. ,  VII,  884.} 

XCIX. 

sKd  Lineoinientem  ei  Roffentem  epitcopot.  —  De 
irritatione  tenteniitc  in  Uunelmentem  epiicopum 
per  tboracentem  nulliter  protativ. 

(Laleratii.) 
[  Ma.nsu  Cofici/.»  XXI,  595«  ] 

CoELESTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dei, 
Tencrabiiibus  fralriJius  Lincolniensi  el  [Gilderto] 
UonTensi  episcopis,  el  dileclo  Alio  abbali  de  Biirgo, 
«uluiem  ei  aposloiicam  bcnciliclioncin. 

Sicui  ea,  qux  a  vcncrabiliims  fratribus  coepisco* 
pis  nosiris  circnnispeclioue  provida  el  rulioiie 
pravia  stutuuniur ,  debcinus  illibata  scrvarc  :  iia 
qux  uiiniis  quoque  considerarc  aguniur,  providcn- 
lia  pleuiori  corrigere,  et  in  stalum  debitum  nobis 
imiiiiuet  reformare.  Cum  itaque  vcnerabiiis  fraier 
noster  Gaurridut  Eboracensis  arcbiepiscopus,  in 
venerabiiem  fratrein  noslruin  liugonein  Duncl- 
meiiscm  episcopum,  et  quosdum  alios  excomiiiuni^ 
caiiouis  senlcntiam  pioniulgasscl,  el  eoruin  iiuiiiiis 
ad  nostrain  prxsenliam  vcnienlibus,  iii  cousistorio 
iiosiro  fuisset  liinc  indesuper  ea  senlcntia  et  quibus- 
dain  aiiis  articulis,  pienarie  disceptatum  :  nos  co- 


versitate  attendatur. 
Dutuin  Laler.iiii,  aiiiio  ii. 


A.NNO  1193 


CL 


Bulla  pro  canonitatione  tancii  hernwardi  episcoyi 

llUdetheimentit, 

iRoma^.   :ii».  S.  relruni,  J;in.  8.) 

[  Mabillon,  Actn  SS.  ord.S.  Dcned  ,  VI,  i,  231. J 

CcELESTiNusepiscopiis,  scrvus  servoruni  Dei,  ve- 

nerabiii  fratri  nildencslieimensi  opiscopo.  etdi]>'cli.s 

filiii  clero  cjusdem  civiiatis,  universis  etiam  ndeti- 

bus  per  suam  diceccsim  conslilutis,  sa*uieiu  clapo- 

"  stolicam  beiiediciionem. 

Cum  universoruro  condiloret  Creator  niirabili« 

ct  gloriosiif  in  sanciis  suis  frequenter  appareai,  ei 

dignelur   per  eos  ejus  opera   suis  fidelibus  reve- 

lare,  dignum  duximus»  et  Omnipotenti  pariter  lio- 

noriflcum,  qusc  in  celebris  memoriae  Beriiwardo, 

qtiondam Hiidenesbeimensirpiscopo,  persiiaiii voii  i 

graiiam  demonstrare, suscipcre  humiiiteret  audire, 

nc  prseterea  eum  in  sanciorum  collegio  numerare. 

Indeest  qiiod  de  nieritis  ipsius  ac  viia  laudabili  ac 

Uiiraculis  mulliplicibus  per  dilectum  Aliuin  nostniin 

Ceniium,  tiiuii  Sancti  Laurentii  in  Lucina  presny- 

leruni  cardinalem,  ei  venerabilem  fratrem  nostrinii 


Moguntinum  arch:episcopum  Coiiradum ,  et  alio» 
gnosceiiies  tam  in  ipsum  qiiam  in  alios  jacuiatam  q  episcopos,  el  dilectum  fiiiuni  Tbidericum  abiialini 
ftenteutiam    iuconsulie    proiatam    fuisse,    nullius      ecclesi.'»  Sancti  Nichaelis  in  Hiideneslieim,  et   lio- 


causx  rationabilis  muniinine  rol)Orataro,  eam  de 
cousiiio  frairum  nosirorum  denunliavimus  piiblice 
non  tencre,  irritantes  cam,  iie  quid  auctorilatis  ha- 
beat  inbibenies.  Ui  itaque  quod  no&  decrevimus 
per  partes  vcstras  pubiice  nuntietur,  per  opostoiica 
bcripta  vobis  iiiandainus,  ul  eanidem  senicutiam 
per  ecciesias  vcstras  prxdicetis  auctoraate  sedis 
apobiolicx  irriiuhim,  ul  lidelium  populus  tain  ipsi 
cpiscopo  qiiam  aliis  iiua  tum  episcopo,  injuste  li- 
gatis,  fralcriix  coiuniiinionis  participiuiu  securc 
iinpciidat,  ei  ab  illorum  iiullateiius  propter  lioc 
ioiiiiniiuione  recedai. 
Dattiiii  Lateraiii. 

C. 

Ahbnti  et  conventui  Liium  [Lirinenti?]. —  De  tepnl' 

turi». 

Ceriincari  voluisti  a  nubis  qiiomodo  ilia  clausula 
qiiae  folet  in  privilegiis  (nostris)  apponi  dc  jusiitia 
illarum  ecclesiurum,  a  quibus  iiiorluorum  corpora 
assumiintur,  inteliigi  debeat,  et  exponi.  Cum  autem 
super  lioc  articulo  diversa  noslroruin  antecessorum 
iiiaiiaverinl  inslituU  :  Leone  juslitiam  ipsam  aii- 
quando  in  lertium  partem,  quandoque  vero  medie' 
latein,  ei  Urbano  111  quartam  fore  ccnsenteinos 
taie  prxiieiiiiis  in  hac  varietate  responsum,  ut,  sicut 
Leatus  llieronymus  inquit,  unaquxqiic  provinciu 
iii  seiisii  siio  abundei,  et  secundum  raiionabileiii 
coiikueludinem  regionis  illa  iuslilia  circa  meiltela- 
rAXnoL.  CCVl. 


hestas  pcrsonas  ac  religiosas  ejus  provincias  ceitio- 

res  effecii, et  famam  illius  ceiebrem,  ei  commcn- 

dandam  memoriae  plenius  cognoscentes,  fratrum 

nostrorum  deliberationehabitatliligenti,  prnedictuui 

reverendissimnm  virum  in  sanclorurocatalogoduxi- 

rous  numerandum  ;  et  ve:ierandiim  corpus  ejus  de 

terraegr«^mioerigendum,et  i  .tersanctoruinrelit|uias 

coilocandum,  ut  ibi  a  Chrisii  fideiilius  assidua  de- 

votioue  oiTiciuin   debitae  venerationis   accipiac,  ei 

ipsi  per  intereessionem  ejus  feiicem  et  Domino  coiii- 

piaceniemsuorum  deiictorum  veuiam  consequantur. 

Ideoqne  universitati  vestrx  per  apostolica  scripta 

niandanius,quatenus  qtiodde  sancto  ipso  a  nobistam 

D  celeliriter  iiistitutum  est,  vos  publicanies,  eumdeni 

saiictuiii,  debitis  obsequiis  amodopnevenirecureti«, 

II t  vestras  votivas  preces,    quas  omnium  Creatori 

porrexeritis,  per   iniercessiODem  ejus    placabileiu 

«tigneiur  per  nuaro  misericordiam  exaudire. 

Data  Roin  r,  apud  Sanctuin  Peirum»  vi  Idus  Ja- 

iiuarii,  pouiiflcaius  nostri  aniio  secundo. 

Cll. 

Archiepitcoptt  et  eptteopit  per  Angliam  eonttitutit 
tcribit  exerciiut  in  Orientem  proleciot  propter 
dithentionet  non  explevitte  eztpeciationenu  /'riii- 
cipet  moneri  tult  iil,  tedata  dttcordia,  Terra:  San^ 
ctw  opetn  (eruttt. 

(Uoinx,  ap.  S.  Petrum,  Jan.  ii.) 

[Maxsi.  Cond/.,  XXII,  597.] 

CcBLBSTi3n7s  f pittopus ,  scrvus  servr.nim  Dei ,  t6- 

31 


971  tui!;L£bTirsi  m  papa:  97% 

iierabnibus  fratribus  arcbieplscopis  ei  episoopis  per  A  (Incereni ,  qiiae  ipsis  possint  accidere  in   niinani  • 


Angliam  constitulis»  salutero  et  apostolicain  Lcne- 
dictionem. 

Cuni  ad  propulsandam  injuriam  populi  Ckrisliani, 
et  coiiiiiiunis  notam  fidei  abolendain  »  quam  ei  pa* 
ganoriiiu  spurciiia  in  captioi^e  Sanclae  Terrae,  quae 
Douiiiii  cst  lixredilas  nuiicupata ,  pcrniciosc  ac 
Tiolenter  impressit ,  el  ad  eniendandam  etiam  civi- 
taieiii  sanciaiii ,  et  scpnlcrum  Doininicuiii  ab  Sara- 
ceiioruin  et  alioruin  insuper  occupaniinin  iiniiiun- 
ditiisy  ac  auferendam  illani  per  auxiliuin  supernae 
cleinentiae  a  potestaie  illoruiu ,  sedes  apostolica 
suiim  debitum  recognoscens  •  per  divcrsas  mutidi 
paries  nuntios  sa^pe  a  siio  la(ere,ac  conimdniio- 
rias  litieras  desiinaverit ,  et  in  divina  confisa  cle- 


scd  legein  Domiiii  firino  propo^iio  ei  omnl  aniiul 
et  Inieiitionis  nisu  scrvarent.  Qu  bus  ita(|ue  \f,  uti* 
que]  moiiitis  si  devole  ac  buiiiiliter  obedireni,  unus 
eorum  miile  vincocct ,  ac  decem  iKis  deccin  piillia. 
Qiiae  certiori  postiiioduin  experiiiieiito  iioverunt, 
cuin  pauci  de  ipsis  nia;;nam  ex  illis  el  infinitain 
qnasi  muItitudine.Ti  irucidaruot  :  et  dam  devote 
divinis  intenderent  mandaiiSy  non  fuil  civitas  vel 
inuniiio  qiiae  ipsonim  pussei  eviiare  congres^us, 
vel  ipsoniin  suliirabi  conainiiie  aliquo  vel  coii&ilio 
potestati.  Quare  tamcn  ,  cum  eorum  fitii ,  qui  Do- 
minnro»  ut  ibi  dicitur,  non  noverunt,  ab  illorum 
qiiae  fuerant  sibi  legali  proniulgaiioiie  injnnciJ  te- 
niere  coepissent  obsenratione  deficere,  iniinici  eo* 


iiientia  inagnas  illiic  tendenlibii?  ini|»cnderit  indul-  ^  ruin  adversus  eos   cuneos  obsiruentes,   siiac   illns 


gentias  :  liiel,  ut  fraiernilas  vesira  poiest  pcrpen- 
dere,  ad  bsccagenda  per  exliortaliones  illius  viriliier 
ac  devoie  pluriini  se  accinxerint ,  et  tol  in  trans- 
inariiiis  pariihns  Cbristi  ndcles  propter  liaec  saepe 
liierint  congrcgati ,  ul  mnliitudo  eoruin  oppngnan* 
tiuni  niimeruin  non  modicum  videretur  excedere, 
et  auxiliis  [f,  aniinisj  ac  viribus  eiiam  praevalere  : 
uon  innltum  tamen  proficere  potnit ,  vel  bis  qni 
ex  adverso  coniendebant  obesse,  pro  eo,  sicut 
ex  effectu  datur  Inielli^i ,  qiiod  nisiis  et  actiones 
eoruin  qui  fucraiit  ad  partes  illas  profccti ,  Domiiio 
pro  parte  magna  displicebant*  Unde  merito  alioruin 
peccainlnum ,  quia  non  in  Deo,  sed  viribus  propriis 


poteiitiae  sn*pins  snbjugaverunt,  quos  denuo  per 
divinum  sibi  auxilium  subegcranl,  cuin  de  coiii- 
nilMsis  exccssibus  poenitentes ,  ac  rcatnni  suum  re- 
cognoscenles ,  bnmiliier  pia  sunt  ad  Deuin  dcvo- 
tione  coiiversi.  Satis  auteni  iiidulMtanter  potosiis 
agnosccre ,  quod  cuni  ex  suboriis  discordiisi  pro- 
veiitus  sptraue  victorix,  ChristiaiKie  inilitia!  au- 
ferreiur;  causa  crat  siinultaluni  et  odion:m  fre- 
quentia  [f.  frequentius]  in  cxcrciiu  pullulanliu:ii, 
quia  carnem  posueriint  bracbiiiin  suuin ,  el  a  Do- 
niino  rcresserant  corda  eorum  {Jer.  xvii.) 

Si  ergo  voluniiis  sine  inagiio    laiiOie  iii  adver- 
saiioruiu  pcinicieiu  gloriosuin  pcr  omnia   oblinere 


confidebant,  et  non  erat  ante  ipsorum  oculos  liiiior  n  triumpbum    :  propler   hucusque  perpessa   grava 

Dei,  ex  praeconcepta  superbia  cor  eoruin  permissuni 

esi  obscurari ,  ut  alia  in^uper  agcrent  qnae  ininiuie 

convenirent,  divinuin  conira  se  suis  perversilaiibus 

Judiciuin   provocnnies.    Verum    qnia   muliae    sunt 

niisericordise  Doniini,  qui  etsi  a  I  malorum  pervi- 

caciam  retundendam,   ei  siibdenda  cervicosoruin 

liominuin  colla,  discipliii:i!  manus  qnandoque  siias 

niedicinaliler  aggravat ,   ei  ui  clevct  opprimit  ct 

percutit,   aut   flugellal   ul  snnct  :  sl   ad  enni  cnin 

debita  fuoriiniis  liuniiliiah*  reversi ,  et  de  peccaiis 

castigaii,  ac  de  observaiidis    Creaioris  de  caetero 

studio   ferventiore   inandatis    (irniuin    proposituin 

assumpseriiniis ,    absquo   nll:i    polcrinus    bsbsiin- 

linne   sperare,  quod  ailbiciitins   graliusque  nobis 


niina  non  deficiainns  animo ,  sed  reqiiirentes  ciini 
hNinilitale  ac:  cordis  contritione  inisi.Ti.orJiain 
Creatoris  «  in  conrusionein  eoruni  per|»cinani ,  i;i- 
superabilem  puteriinus  victoriam  ex  consueia  si- 
pcrii:c  dignatioiiis  nierito  beni^nitatc  spcrare.  IIjc 
iiaque  consideraiione  inducti ,  univcrsis  oriiif 
principibus  iii  reiiii!»sinneni  injiiiixiinus  pecc.iio- 
rum ,  iit  (livini  ainoris  ei  propriub  saliilis  iiiiuitu . 
si  quis  ndversus  aliiiuein  conc.cp  t  qualrbet  occj- 
siOiie  rancorcm ,  et  si  despexoril  hoiitini,  Croa- 
{Qv\  uiniitiat,  iie  ulterius  dissenliendi  ad  iii\i;cir 
occasio  pra:hcuiur ,  qusc  hactenua  et  viciori:C'  luy- 
bis,  ul  iiosiis ,  provenlus  absiulit,  et  niaviioj 
inuir.i.dini!»  parii  ;ib^(|ue  u/.sj  coiiiinodo  periciiliin 


assisiet,  et  de  iniinicis  noininis  Chrisli  plenain  ^  nioriis  induxit  :  et  loio  aniiiii  studio  iulcr  se  con 
indulgebit  de  ccelo  victoriain  ,  ita  qiiod  uiiiver&a 
qux  ii.curriiiius  bucusi|tic  gravaniina  ohlivioiii 
tradanlur  :  oninibus  conversis  reirorsuin ,  et  nie- 
rila  coiirusione  nientilius,  qiii  oderuni  Sion,  el  gen- 
tilibus  praesuinpserunt  contaiiiinalionihus  niacul.irc. 
Auendeiitihus  auiein,  ac  siudio  diligcnti  scrti- 
l:«ntibus,  qnales  miiias  populo  Israeli  ,  cuin  ex 
protnissione  nieuioraiani  supra  lerram  intriret, 
diviua  polesias  lulorit,  uon  'irit  duhitationis  scru  - 
puius,  qui  biijiisiiiodi  iiiquisitioni  oppoiiat ,  quare 
lioslTum  pro  Deo  incoptum  coiiamen  spcratos  iioii 
sit  consccuiuui  efr<^cius.  Dictuin  esi  eniin  iHis,  ut 
ab  bahiiatoruin  illis  tcrrac  coniagiis  ct  spurciliis 
abslii«(^icnt ,  ct  iiloram  viiia  imiiaiione  digna  non 


silii  reperire  procuront ,  qiio  et  interi.n  va:i'a' 
illiid  laiililluin  torrae  Doinini  portionis,  qiia*  a  l.iir 
sub  Chrisiianoruin  poteslaie  tenetiir,  ne  a  per\er 
soruni  nianibus  occupeiur ,  inconcusse  servari,  c 
contra  iinpioniin  iinpetus  sine  ali(|uo  pavorc  de- 
fendi,  et  accingatur  denuo  mullitudo  lidiliu.n 
qux  iliuc  snb  debiia  et  devota  huuiil.iaic  i.uiu, 
tolain  possit  terram  et  srpulcrum  Doniinicum, 
devicto  ei  concuicato  penitus  occupaniiuni  fuio:e. 
liberare. 

Ad  li:cc  cti:(ni ,  qnia  cx  lioc  nohis  ct  i  nixerso 
populo  Christiano  niniium  exsiiperal  cau^a  flctus, 
ct  tristari  deheinus  oinnibus  modis ,  non  laMari , 
dum  vidolicet  tcrra ,  nbi  SiCl^Tunt  }/eJos  Do:aii*i , 


975  EPlSTOLiE  ET  PRIVILFXU.  -  AN.  1195.  «74 

ei  salutis  noslrs  snnl  tacraiuentd  pairala  gcnii-  A  Kipeiisi   aitiiieiiliiiiii  ,    exceplis    Furlian  ,  Worck 


1:11111  occupalionibtis  cletinclur  :  torneamenta ,  qnsc 
eausa  Iseliiiac  invenla  fderunl  ei  lironum  exercen>i(c 
virtnlis,  prnitiis  inliiUemiis.  utqiii  se  voliierii  exerrc* 
re.ad  terrain  illam  acced.U  ubi  clauiinx  virtniisviiHi* 
ter  poleril  ae  salubriter  dcinonstrari.Taliter ctiain 
luiiiati  et  pacis  concordi;»  ad  invicein  procurcnt  in- 
lendere,  ut  niilliis  sil  qiii  advcrsus  aliuin  guerrain 
intendat,  vel  armis  iiijtiriain  aiideat  propulsare; 
sed  commutiiter  poiius  studennl ,  qiix  dissi- 
cleniium  animos  studio  ac  labore  diligenli  re 
forment. 

oi  qiiis  vero,  qtiod  non  crcdimus  ,  Dei  timore 
posiposito,  et  rcvoreniia  iiostra  ot  fidei  Chrisiiana? 
conteinpla,  conlni  lioc  agere  aliqiin  teuierilalc 
prxsuinpserit,  novorit  nos  vohis  et  aliis  nnliicpi- 
scopis  et  episcopis  disiriciius  injuniEisse,  ut  coruin 
terrds ,  qui  coniuiunciicr  iucocplo  liujusmodi  duxe- 
rint  Insistcnduni,  interdicto  ecclcsiaslico  suppo- 
naiis,  et  personas  elium,  si  opus  rncrit ,  excoiiiniu« 
nioationis  vinciilo  aslringalis  ,  el  fiicialis  utraini|iie 
sentcnlinin  inviolabilitcr  observari.  Vobisergo  pcr 
apostolica  scri|Ka  disimcie  pra^cipiendo  inandainus, 
quatenus  ad  ea  qv<:c  praediximus  ccleriter  adiiii- 
plcnda,  omni  lanlitiie  ei  contradictione  postpo- 
sitis  ,  vos  accingaiis ,  el  studeatis  per  vestras  dlce- 
ceses ,  dilatione  ct  appellatioue  cessanie ,  id 
cxseculioni  luaudare 

Datuni  itoiiKV,  apud  Sanctitin  Petruui«  in  Idus 
J;uuiarii ,  pouliOcatu»  noslri  a.:no  sccundo.  { 

CIII. 

Bernoni  epitcopo  et  cnpiiuLo  lliide$hemeH$i  inUr- 
dicit  ne  coipus  S,  Bernwardi  injutsu  tibbatit  fra* 
irumque  S,  Michneli*  aui  ipti  c  iemere  minuitni ,  t 
aut  ntinui  ab  aliit  paliautur,  nete  oblaiionet  fi» 
delium  periurbttri  tinunt, 

(Laierauiy  Jan.  21.) 

[Jaffi^,  Hegetta ,  p.  893.] 

CIV. 

Uonauerii  5.  Uichaetit  Hildethementit  protectio* 
nem  tutcipit  pottettionetque  ac  privileyia  con* 
firmut, 

(Laterani,  Jan.  27.) 

[Ibid.] 

CV. 

Ecc.e^ce  tlipdn*it  postestionet  qnatdam  con',mnat^  ^  atlentarepracsumpseril/indignationemomiiipotentii 


et  quadraginta  marconuii  Sagn,  a  clitrissiaio  in 
Clirislo  filio  Kanuto  illuslri  rcgc  Danoruni  et  pro- 
genitoribus  fuis  Eccle:^tjc  Bipcnsi  ,  deriberatioiie 
provida  factas,  siciit  illa  eadein  Ecclcsia  juste  ac 
sitie  controversia  possidet  el  in  ejusdcni  regis  ac 
veueiabilis  fralris  nosiii  A.  Luiidensis  arci;i- 
episcopi  ,  apostolicx  sedis  Irgati  aulbcnlicis  comi- 
iieniur  expressa,  tibi  et  ipsi  Ecclebi;c  anc.orilato 
aposlolica  confirmainus,  et  pi^aesetilis  scripii  pair^ 
ciiiio  cominunimns. 

Dccerniinus  crgo  ut  uulli  oinnino  iiominuni  lici- 
tuoi  sit  lianc  nostra!  pagiiinm  coiHiriuaiionis  in- 
friiigiTe,  vcl  ci  ausii  icinerario  coiitrairc.  Quod  bi 
qitis  attcutarc  pncsumpserit,  indignatiouein  ouini- 
potentis  Dei  et  beatorum  Peiri  et  Pauli  apostuiu- 
riini  ejus  se  iioverit  incursuruio. 

Dalum  Lalerani,  iii  Kal.  Februarii,  pouiificauis 
nostri  aniio  sccuudo. 

CVl 

Catirum  Hafuente,  poht  A[b€alonit]  archiepitcopi 
Lttndentit  moriem  Eccletitv  Hoschiideuti  obmen' 
turum^u  Peiri  tptscopi  Hotchtidtntit  tuecetioribut 
aiiiHttri  vetat» 

(Laierani,  Febr.  li.) 
ITnoRKeLi.N,  Diplom.  Ama-Magu^  I,  6i.] 

('oclentikus  episcopus «  scrvus  servoruni  Dei,  ve- 
nerablti  frairi  Peibo,Ros1l  IJciisi  episcopo,.  ftalutcui 
et  apostolicain  beoediciiouem. 

Cutu  a  Dobis  pctitur,  quod  justum  est  et  boiie» 
sluut,  tain  vigor  aequitalis  quam  ordo  exigit  ratio- 
nis,  ut  id  per  sollicitudiiiein  otncii  nustri  ad  deliiiuui 
perdncatur  effectum.  Proinde  Ju«tas  petitioni  veue- 
rabilis  fratris  iiostri  A.  Lundensis  arcbiepiscopi, 
apostolicae  sedis  iexaii,  grato  concurrcules  asaensu, 
pro^seiiti  pagina,  sub  interminatioue  aaaliieniati:» 
probibemus,  ne  cui  episcoporum»  qui  in  Cccksia 
tua  p^o  tciiipore  fueriut  castruin  de  llafn,  quoi 
post  obitUiii  ejiisdem  arciiiepiscopi  td  tntin  Cccle- 
siam  devohretur ,  ab  ipsa  Ecclesia  vestra  iiceat 
aHenare. 

Decernimiis  autein  ut  nulli  omniiio  hominum 
liccat  banc  pagiiiain  nostr»  inbibitionis  lufringerc, 
vel  ci  ausu  tcmerario  contraire.  Si  quis  auteiu  boc 


pe^entc  0[mero]  episco.  u, 
(Lateraui,  Jan.  50.1 
[Shum,  Hitt.  af  Danmark,  Vlll,  GOS.j 
CcELESTi.ws  episcopus,  scrvus  sorvoruin  Dci,  ve- 
nerabili  fratri  0.  episcopo  Ripeiisi,  saluieui  ei  apo- 
Stolicaui  beuediciioiiein. 

iEqiiitas  juris  et  consuetudo  £cclesiae  nibilonii- 
nut^.  appropriata  requiruutur  ut,  qiisc  raliouabililer 
possidentnr,  conlirmationis  auclorilatctn  ab  bac 
sede  rccipiaut,  qu:c  cst  ab  ipso  Jesu  Cbrislo  siipra 
lirinnm  petram  propier  nierita  l>eali  Pelri  coustructa. 
Eapropier,  venerabilis  iu  Cbristo  fraier ,  tuisjustis 
precibus  annuenies ,  donaliones  et  coiicessiones 
su*»er    medictale  oinnium  juri    rcjio   in   civitate 


Dei  et  bealorum  Petri  ei  P.iuli  apostolorum  ejiis  se 
noverit  incursurum 

Datum  Laterani ,  ii  Idiis  Februarii,  pontiricatus 
nostri  annosecundo. 

CVIL 

Privilegium  abbati  monachitque  Fitcan$nttbu$ 

eoncettum, 

(Lai^rani,  Febr.  21. 
[Seuttria  pia^  244. J 
CccLESTiNus...  dilectis  filiis  abbaii  et  mooachia 
Fiscaueu:Jbus... 

RequisisUs  a  nobis  ut  si  ab  aliquo  fiieritpostula- 
lum  ut  causasqiiae  inter  vos  et  alios  agiiarl  noscuii* 
lur,  persouia  Rotbomagensibus  coininittaroiis,qao« 


075  COELCSTINI  Ul  PAPi£  976 

Terit  ti  eausis  ftuspecios  liabeiis*  nullatenus  prae-  ^  taiicil  Kanuii  niartyrifjibertaieinvilliconitiicicolu- 


beaiis  assensum,  cuin  ex  liocTesiruin  roonasleriiim 
in  jure  luo  non  modicam  posset  sustinere  jactu- 
raro.  Quoniam  igitur  unicuique  licei  suspectum  sibi 
de  ratione  judicem  recusare,  iudeinnitaii  vesine  in 
hac  parte  providere  volentes,  prapsentibus  vobis 
liiteris  indulgemus  ut ,  si  praefati  Rothomagenscs  a 
nobis  in  aliqua  causa  contra  tos  fuerint  judices 
constituli*  nulla  bujus  facta  meutione  rescripii» 
minime  teneanini  $ii.b  eorum  exainine  vcstris  ad- 
Tcrsariis  respondere* 

Daluin  Laterani,  vi  Kal.  Ilariii,  '>ontir.  noslri 
aiiuo  ii. 

CVIII. 


norum  rcgia  vobis  anaoriiale  concessam,  jusregis 
Tobissuper  villicoset  colonos  ab  eodeui  rege  conces- 
siini.  Sane  novaliuin  vestrorumqu»  propriisiuaiiibus 
vel  suinpiibus  colitis  ,  sive  dc  nutriincntis  aninia- 
liuin  vesirorum  nuHus  a  vubis  decimas  ex  gere  vel 
eilorquere  prassucnat.  Liceat  quoquc  vobis  clciicos 
Tcl  laicos,  liberos  vel  abselulos  e  sxculo  fugitnies 
ad  conversioiieiii  vestrain  recipere,  ei  eos  absqiie 
conlradictioiie  aliqiia  rcliiiere.  Probibenius  insupcr 
ul  nulii  fratrum  vcstroruni,  post  factam  iii  nioiia- 
sterio  veslfo  professioiiem ,  fas  sit  sine  abbaiis  soi 
ricentia,  nisi  aiciioris  leligioois  obtentu,  di;  co  *'.s- 
cedcre;  discddentem  vero  absque  coniniunii.iii 
litierarum  cautione  nullus  audeal  rctinere.  Liber- 


Omero  epiicopo  Ripensi   auerii   c    omne  debiium  „ 
;iins  regii  quod  rurensei  Quersei  appeUant.urbani  "  tutes prxterea  et  iiuinuiiilates  antiquas  el  rationa 


tvro  Skoi  ei  Querseni  vocani^  et  dimidium  cujusli- 
bei  juris  regii  quod  iu  civiiate  liip.  ascriptum  esi 
regias  potesiati^  tribns  his  excepiis  :  Forban 
Sirandwerc  et  causis  quadraginia  marcarum  quod 
[}a/eno  Grathe  rex  Danorum  omnibus  Eccle^ 
sice  coloniSf  iam  urbicolis  auam  ruricolis^  dimt- 
sit.  I 

(Laleranl,  Febr.  25.) 
^Terpager,  Ripa  Ctmbr.»  175.] 

CIX. 

Monasterii  S.  Benedicti  Ringstadensis  ptotectionem 
suicipii,  possessionesnue  ac  privtlegia  confirmai , 

(Lalerani » Fcbr.  26.) 

lDa!nische  Biblioihek,  III,  140.] 

CcBLBSTiNUS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Del, 
dilcctis  filiis  AitGSGAnio  abbati  et  conventui  de 
Uingstade;  et  tain  prx*seiilibus  quam  futuris  rogu- 
larein  viiain  profcssis  in  perpetuam  memoriam. 

Quolies  a  iiobis  peiitur  quod  religioni  ct  ho- 
iiesi;iti  conveiiire  dignoscitur,  aiiiino  nos  dccel 
libeuii  concedere,  et  petentiumdesideriiscongruuiu 
suCfragium  iuipcniri.  Eaproplcr,  dilecti  in  Doiuino 
filii,  vestrisjuslispostulationibus  clemcnler  annui- 
iiius,  ei  monasierium  veslrum  in  quo  divino  cslis 
obsequio  inancipati,  sub  bcaii  Pelri  et  iioslra  pro- 
lectione  suscipiinus  et  prxsentis  scripti  privilegio 
clpmmunimus ;  in  primis  igiiur  staiuenles ,  ut  orilo 
nionasticus  qui  secuiidum  Deum  el  beati  Beiiedii:ti 


biles  consuciudincs  ecclesix  TestnB  concessas  e( 
bacienus  observatas  ratas  babemus,  et  eas  perpe- 
tuis  temporibns  illlbaias  permanere  sancinius. 
Cbrisma  vero,  oleuin  sancluiu,  consecraiionesal- 
tariuin  leu  babiticaruiu,  ordinaliones  nionaciionuii 
seu  clericoruiii,  qui  ad  sacros  ordines  sunt  proino- 
veudi,  vobis  pcr  diocccsjuuyi  episcopiini  siiie  pra- 
Titate  aliqua  praicipiuius  exbibcri.  Cuin  auinn 
generale  i..lcrJiciuin  lerrx  fueril,  liceai  vobis, 
ciaiisis  januis,  exclusis  excoinniuuicatis  el  iuter- 
dictis,  iion  piiisalis  campauis ,  supprcssa  voce  di* 
vina  oflicia  celebrare.  Sepulturain  praeierea  ipsiui 
ioci  liberam  esse  decreviinus,  ut  eonini  devoiio.  i 
Q  et  extreinn:  voluntati  qui  se  illic  sepeliri  delibera- 
veriiil»  nisi  forle  cxcoiuinunicati  vel  ititerdicti  siul, 
nuilus  obsistal,  salva  taiuen  justitia  iilaruiu  cccle- 
siaruiii,  a  quibuscorpora  inortuoruin  assumiiniur. 
Obeuiile  vero  te,  iiunc  ejusdein  loci  abbaie,  vel 
tuurum  qiiolibet  succossoruui,  nullus  ibi  qualibet 
subrcpliuiiis  :'Stulia  seu  violentia  pnrpuiialiir,  nisi 
quciii  fralrcs  coiuuiuui  coiisensu,  vcl  Iraiiiini  pars 
ioiisilii  saiiioris,  secundiiin  Dei  tiiiioreiu  et  beaii 
BeneJicti  Regulaiii  provideriut  er^geiiduui. 

Decerniuiusergo  ut  iiuUiomnino  bominum  liceat 
prxfatum  inonasleriuiu  teniere  periurbare ,  aut 
ejus  possessioiies  auferre,  ablatas  retiiiere,  mi- 
iiuere,  seu  quibustibet  veiaiioiiibus  faiigare;  sed 
ouinia   integre  coiiserveiilur  eoruiu,   pro  quoruin 


Regulani  in  eodem  loco  noscitur  instiiutiis,  perpe-  D  guU^rnalione  ac  suslentationc  concessa  suiit,  usi* 


tuis  ibidein  teinporibus  inviolabiliter  observeiur. 
Propicrea  quascunque  possessiones ,  quxcunque 
boiia  idciu  inonasleriuin  impraesentiaruin  juste  et 
canonice  possidet,  uul  in  fuluruui  conc^i^sione  pou- 
lincutn,  largitione  regum  vcl  priucipuiu,  o  laiioue 
fideiiuin,  seu  aliis  justis  inodis,  Deo  propitiu,  pote- 
rit  adipisci,  firma  vobis  veslrisque  successoribus  et 
iilib&'a  pennaiiCitiit.  In  quibus  baec  propriis  duxi- 
inus  exprinieiida  vocabuiis  : 

Scliot  Saiicix  Mariue  de  duabus  partibusSetandia 
qux  Susle  dicuiiiur,  ei  de  iudulgentia  advenicuiiuin 
ad  sepulcrum  sancii  Kauuli  cuin  oblalionibus  et 
cleemosynis,  et  de  Scbot  Sancti  Kanuii  iu  Sehindia 
et  llulau.lia,  et  de  oblatioue  saacs^  Margarctx  ei 


bus  ei  coinmodis  profuiura,  salva  sedis  apostulicas 
aiii  toriiate  el  dioccesani  episcopi  canuuica  ju^taia. 
Si  qua  igiiur  in  futuruni  ecclesia>lica  sxculari:>ve 
pcrboiia  banc  nostra;  coiistitutiouis  paginani  scieus 
cuiitra  eain  leinere  veuire  teiilaTerii,  secundo  ler- 
tiuve  cuuiu;oiiita,  uisi  reaiuui  suuiu  digna  satidfa- 
ciione  correxeril,  poiestaiis  bonorisque  sui  carcai 
dii^iiiiale,  reamque  se  divino  judiclo  de  perpctrata 
iniquiiate  cogiioscat,  ct  a  sacratissimo  corpore  el 
sanguiue  Dei  ct  Duuiiiii  Redeiiiptoris  noslti  Jesu 
Cbrisii  alieiia  fiai,  atque  in  cxireiuu  exmnine  di- 
striclx  subjaceai  ultioiii. 

Cuuciis  auiein  eidcin  loco  stia  jura  servautiiiu» 
sit  pax    Douiiui  uosiri   JisuClirisii.   quateuu&  ei 


ciilari  jiuiicft,  reiipondere  roinlme  ien«;,amini,  ne  oc- 
casione  bujutmodi,  siciii  su^pe  accidiste  propoiiitur, 
luum  monasterium  aggravetiir.  Nulli  ergo  oronino 
horoinum  liceat,  etc. 

Datum  Laterani,  in  Kalend.  Martii,  pontificatna 
nostri  anno  secundo. 

CXI. 

Honaiterium  S.  Mariie  de  Ferraria  (ditec.  Thear.:n- 
eie)  lueififum  euicipii  ejn$que  bona  ae  prinlegtm 
confirmat. 


m  EPISTOLiC:  ET  PRIVILEGIA.  -  Ay   1195.  97t 

bic  .mctum  bon»  actionis  percipiaiit ,  et  apud  a  Tesirum  convenerit  super  aliquo  debito  eoram 
districlom  judicem  praeinia  sternae  pacis  inveiiiant. 
Ameny  ameii«  aroen. 

Ego  Coelestinus,  catbolicx  Ecclesi»  episcopiis. 

Ego  Albinus  Albanensis  episcopus 

Ego  Ociavianus,  Ostiensis  episc.  * 

Ego  ioaiines,  Praeiiestinus  episc. 

Ego  Petrus,  Portuensis  et  Sancts  RuQnae  episc. 

Ego  Pandulfus,  basilicx  Xil  Apostoloruin  preab. 
card. 

EgoJoannes,  tit.  Sancti  Clemeniis  card.  viter-^ 
bien&is  et  Tuscaneii&is  episcopus. 

Ego  Joannes  Felix,  tit.  Sanciae  Susann»  presb. 
car<l. 

Ego  Romanusy  tit.  Sanctae  Anastasiae  presb. 
card. 

Ego  Uugo,  presb.  card.  Sancti  Marci  tit. 
E«|uilii 

Ego  Joanne8,iit.  Sancii  Sieohani  InCoflio  roonte 
presi).  card. 

Ego  Eiiitbius,  tii.  SaiicU  Laurentii  in  Lueiiia 
presb.  card 

Ego  Gratianus,  SS.  Cosmae  et  Daroiani  diac. 
card. 

Ego  Soflredus,  Saiictx  Maris  iii  Via  Lata  diac. 
card* 

Ego  Gregorius,  Sanctx  Mariae  in  Porticu  diac 
card« 

Ego  Bernardus,  Sanciae  Mari;e  Nov»  diac.  card. 

Ego  Gregorius,  Sancti  Georgii  ad  Velum  aureum 
diac.  card. 

Ego  Locarius,  SS.  Sergii  ei  Bacchi  diac.  card. 

£go  McoLius,  Sanciae  Mafiae  in  Cosmedin  diac. 
canl. 

DatuiiiLaicrani,  permanuro^gidil  Sancii  Nicolai 
in  Carcere  Tulliaiio  diac.  card. ,  iv  Kalendas  Martii, 
indiciione  XI,  liicarnatioiiis  i>ominicap  anno  1192, 
poutificatus  vero  domni  Coelestini  papae  111  anno 
secundo. 


CX 

Ad  abbalem  el  conventum  Fiuannenum, —  Vt  liceal 
eog  a  beneficio  suo  removere^  qui  eccleiiis  euie  in 
prvpria  penona  non  desentiunL 

(Laterani,  Febr.  27.) 
[Mansi,  Coiici/.,  XXll,  615«] 

CoELESTiMus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 
lecto  (itio  R.  Fiscanneiisi  abbati  salutiem  et  aposto- 
licain  bened  ciioneni. 

Quanio  nionabteriuin  iust  cura:  commissuin  spo- 
cialiori  jurc  sedem  apoftolicam  respicit,  tanto  iii 
quae  a  nobis  rationabiliter  duxeris  requirenda 
debemus  benignius  exaudire.  Uac  igitur  conside- 
ratione  iuducti,  praesenlis  tibi  scripti  pagina  duxi« 
niiis  indulgenduin,  ut  quemtibei  vicarium  ecdcaia- 
rum  vestrarum,  qui  eis  in  persona  propria  contem* 
pserii  deservire,  liceat  tibi  canoiiice  praemonltum 
sine  appeltatioiiis  obsiaculo  reiiiovere^  Indulgenua 
urscterea  iibi  et  fratribus  tuis,  ul  si  quis  aiiquero 


(Laierani,  MarU  2.; 
(UcHKLLi,  Italia  eacra,  VI,  554.] 
CcELKSTmus  episccpus,  servus  servoruni  Dei,  di- 
lectis  aiiis  Nicolao  abbati  S.  Marix  de  Ferraria, 

B  ejusf|ue  irairibus,  iaw  praescntibus  qiiam  fuluria 
regularem  vium  professis  io  perpei,  uin. 

Sleligiosam  vitain  eligentibus  aposiolicum  coiv- 
venit  adesse  praesidium,  ne  forte  cujuslibei  tenie- 
riiatis  incursus,  aut  eos  a  proposito  revocet,  aul 
rabur,  ^nod  absit  !  sacrae  retigioiiis  infringau  Ea- 
propter,  dilecli  in  Domino  fllii,  vestris  jus.i:  po- 
siitlationibus  clenientcr  annuiinus,  ut  praefatam 
ecclesiam  S.  Mariae  de  Ferraria,  qnae  in  fundo  a 
nobili  viro  Ricbardo  quondam  comiie  do  Sangro  pia 
vobis  donatione  concesso  ail  divinum  obsequiuui 
construxisiis,  sed  et  cambium  quod  fecisiis  cuoi 
ven.  fratre  nostro  Matibaeo  Capuano  archiepiscopo, 
ei  Ecdesia  Capuanay  a  quibus  recepls  is  duas  ec; 
clesias  dirutas»  Id  esi  ecclesiam  S.  Martini,  in  qua 

^  Cisterciensem  ordinem  instituere  siatuisiis ,  ei 
S.  Luciae  cum  oninibus  ienimentis  caruin,  stcut 
habelis  in  publico  instrumento,  ei  locuin  illiiin,  ubl 
esi  ecctesia  S.  Angeli,  cuni  ipsa  ecclesia  ei  tenf" 
mento  suo  In  jus,  ei  proprielatem  S.  Petri  ci  sa-r 
crosanci»  Romanae  Ecclesiae  ad  insiar  fel.  rec. 
Lucii  et  Ctementls  praedecessoruin  nostronim  sus^ 
cipimus,  ei  prcsentis  scripti  privilegio  communi- 
nus,  staiuentes  ui  quascunque  possessiones,  quae- 
cunquc  bona  eadem  ecclesia  impraesentiarum  juste 
ei  canonice  possidet,  aut  in  futurum  concessioLe 
pontiflcum,  largitioii;:  regum  vcl  principum,  obla- 
tione  fldeiioin,  seu  aliis  justis  niodis,  Deo  propitio, 
poterit  adipisci,  flrma  vobis,  vesirisque  successo- 

D  rlbus.  ei  illibau  permaneani.  In  quibus  haec  pro- 
priis  duximus  exprimenda  vocabulis : 

Praedia  quae  coniulit  vobis  illust.  mem.  W.  coni. 
rex  Giciliae,  scili^ei  siartiam  de  Camillano,  siar- 
tiam  de  Palmento  ei  giardinuni  Valierari,  startiani 
S.  Siephani  et  Panunolii,  et  llivuic  Januli  ei  fontis 
Steilae,  et  S.  Peiri  Lacusancti,  usum  pascuorum,  tr 
oinnium  silvarum  In  eodem  teoiroento,  V^jani,  star<- 
iiam  de  Flasi,  el  pedis  Moniis,  qualn  dedii  vobb 
Tancredus  illustris  Sicili^e  rex  in  tettimenio  Theaiii; 
teniinentum,  quod  babeiis  Intromonie,  et  in  omni* 
bus  parlibus  ejus,  ei  quidquiJ  babetis  in  Vairano  ; 
prxdium  quod  contulit  vobis  joannes  nourius  juxta 
fluinen  Vulturanl,  ei  quidquid  vobis  contulit  Uugn 
de  Prata,  quidquld  babetis  iu  lerritorio  8  AiivtI*, 


979  CCELESTINI  111  PAPJk 

«i  oiniila  pnscuA  tn  (erra  cjnsdero  Hugonis,  et  qiiod  A     Kg'»  Goffrediis,  lit.  S.  Praxedis  prcsh.  caril. 


980 


Ijabetis  in  Catalasca,  fiiiMluin  dc  silva  plana,  qucm 
liabclis  ex  dono  Gimundi ;  lerrain,  quuni  contulil 
vobis  niuller  nobilis  Matlbla,  el  pra*dictus  Hiigo 
In  fluniiiie  Leie,  ubi  babetis  niolendinuin  fulla' ; 
ecclcsiain  S.  Crucis  cuni  siio  tenimento,  ratio* 
lics  ecclesiarnin,  qnas  bnbelis  in  Nt^apoli,  beneli* 
ciuni,  qiioil  dedil  vobis  nobilis  vir  Joannes  comcs 
Alifl»  in  eadem  civitate,  et  domos,  et  terras,  quas 
ibi  liabeiis;  teniincntum  W.  de  Latina,  quod  dedil 
vobis  iiobilis  vir  ololfredus  de  Monte-fusculo;  prx- 
diiini  qiiod  coiitulit  vobis  comes  W.  de  Cascrta  in 
lciiiiiieiito  Tenescix,  quod  fuit  Joannls  miiitis  Bassi ; 
it.oleniiiiiuni,  qiiod  vobis  contulit  coines  liogcrius 
de  Blolina  iii  Isernia ;  ei  molendinum  de  Plntima, 
qiiod  dcdit  vobis  Miilgerius  Torellus,  et  quod  habe-  ^ 
ils  \n  Pcira,  et  in  &lartiano,  et  in  hernia;  doinus, 
apoibcc:iiu  cl  lerias,  quas  Joannes  Ricbardi  dedit 
vobis  in  C.ipua,  et  domos,  quas  dedit  vobis  Peirus 
Alifix  in  eadcm  ci\iin(e,  el  quod  Scrgins  contulit 
vobis  in  Advcrsam.  Saiie  laboruni  veslrorum,  quos 
propriis  iiianibus ,  vcl  suniplibus  colilis  ia:n  de 
lerris  cultls  qiiam  incullis,  clc.  Liceat  qiioquc  vobis 
clcricos,  Tcl  laicos  liberos,  cic.  Probibeiuus  in- 
fiuocr  i:e  ulli  fruirum  vestrorum,  e(c.  Discoden- 
4cni  vero,  etc.  Quod  si  quis  rorle,  elc.  Paci  quoque 
(*t  Iranquillitati  vestr»  palerna  In  poslerum  soHI 
t  iiudiue  providere  volcnlcs  prohibemus  auctoriiato 
aposlolica,  iie  quis  infra  ambilum  loconim,  seu 


Ego  Bernardus,  S.  Petri  ad  Vincula  presb.  card. 
lil.  Kudoxi.T. 

Kgo  Gralianns  SS.  Cosmae  el  Damiani  diac.  car.l. 

Kgo  Grcgorius,  S.  Mariae  in  Porlicu  diac*  card. 

Ego  Gregorius,  S.  Mariae  in  Aquiro  diac.  carJ. 

Ego  Gregorius,  S.  Georgii  ad  Velum  auream  diac. 
card. 

Ego  Joannes,  SS.  Sergii  et  Bacchl  diac.  card. 

Ego  Nicolaus,  S.  Mari;e  in  Cosmedin  diac.  card. 

Daiiim  Lateraiii  per  nianum  i£gidii,  S.  Nicobi 
lu  Carcere  Tulliano  diac.  ccrd.  vi  Non.  Martii,  ind. 
II,  liicarn.  Domini  1192,  ponlif.  vero  D.  Cceleslini 
papae  13  aniio  secundo. 

CXII. 

Monasterii  SancHc  Mari<r  Esromemii  proteetionem 
tnscipiif  ei  possessiones  juraque  confirmat, 

(Lalerani,  &Iart.  5.) 

[TuoRXELiN,  Diplom,  Arna-Magn,^  I,  281.] 

CoELESTiNus  cplscopus,  scrvus  servorum  Dei,  di* 
lertis  fliiis  \Valberto,  abbati  inonasierii  Sanctse 
Mariae  de  Esroni  ejiisqne  frairibus  tani  prarseiitibus 
qii;ini  futuris,  regnlarem  viiam  profcssis  in  peroe* 
luum. 

Regularcin  vitam  cligenlibus  apostolicum  coii- 
venit  adesse  pracsidinm,  ne  forle  cujuslibcl  lenie- 
rilatis  incursus,  ant  eos  a  propo^ito  revoret  aul 
robur ,   quod    absit !    sacr.-c    religionis    infriiigat. 


grangiaruni  vcs(rarum  furtuin  raplnauive  comiiiit- ^  Eapropter,  dilecti  in  Dominofllii,  vestris  justis  po- 


lere,  igncni  apponerc,  honiineni  capere,  vel  inter 
ficcrc,  seu  :tliquam  violentiam  temcre  aude.it  exer- 
ccre.  lllud  insupcr  auclorii:iie  apostolica  probibc- 
inus,  ne  Iiift*.i  diinidiaiu  leiicani  prope  abb:itiain 
vesiram  aliqua  de  iiovo  li:ibil:i(io  fiat ,  de  qiia 
vobis  debeat  servace  liacieiius  liherLilis,  el  p:)cis 
Mjq  iod  praejudiciuui  geiierari.  Oidiiiatio:ies  veio 
moiiacborum  veslroruiii  a  dioeces.,  elc. 

Decerniniiis  ergo,  ut  nulti  oinniiio  boininum  licca: 
prxfaiam  ecclcsiani  teinerc  perturbare,  elc,  salva 
sedis,  etc.  Si  qua  igitur  in  futuruin,  ctc.  Cunctis 
auiein  cidem  loco  sua  jura,  eic,  sit  pax,  eic 
Aincn. 

Perfice  gressus  ueos  in  SEIIITIS  TOIS. 
[S.  Pe(rus,  S.  Paulus.] 
Coel^^slinus  uapa  lerlius. 

Ego  Culeslinus,  calbolicx  Ecclesiie  episcopws. 

Ego  Albiiius,  Albanen.  episc. 

Ego  Octavianus,  Osli  m.  et  Velletrcn.  epistopus. 

Ego  Joaniies  Prssnest.  episc. 

Lgo  Peirus  Portuensis,  et  S.  Rufliio!  episcopus. 

Ego  Pandulpbus,  basilics  XII  Apostolorum  presb. 
cardin-^lis. 

Ego  Melior,  SS.  Joannis  et  Pauli  presb.  card.  et 
Pain. 

Ego  Joaunes,  tit.  S.  Stephani  in  Coelio  monte 
presb.  card. 

Ego  Ceniius,  lit  S.  Lanreniii  in  Lucina  pre»b. 
card. 


slulationibus  ileiticiiter  annuimusei  praefatuin  mo- 
nasierium  Saiiclx  Mario:  de  Esrom  in  quo  diviao 
eslis  obseqiiio  mancipati,  siib  beali  Petri  ct  iiosira 
proiectione  siiscipimus  et  prxsentis  scripii  privi- 
legio  coiiiiiiuniinus,  in  priniis  siqiiidein  slatnenies 
ut  onlo  nionasticus  qni  secundum  Deum  ct  beati 
!icnedicii  Kegnl.im  ntque  iiistitutionein  Cistercien- 
siiim  rratriim  in  codein  monasterio  institutiis  esse 
digiioscitiir,  perpoiiiis  ibideiii  teuporibus  inviolabi* 
lilerobserveliir.  PraMerea  qiiascuiique  possessioues, 
qu;eciiii(tue  bona,  idcni  uioiiastciiuni  iiii|>ra;seiilia 
ruiii  ju.>ie  et  canonice  possidil,  aiii  in  futuruni 
concessioiie  poniilicuni,  laigiiione  regum  vel  prin- 
cipuin,  oblalioiie  fideiiuiu,  seu  aiiis  juslis  niodis, 
D  prj?staiiie  Doniino ,  poterit  adipisci,  flrma  vobis 
vestrisque  successoribus  et  illibaia  permaneant.  In 
quibus  ba>c  propriis  duxiinus  exprimenda  voca- 
bulis : 

Locuin  ipsum  iii  quo  prsefatum  monasterium 
situm  est,  cuin  omnibus  adjacenliis  et  pertinentiis 
tuis,  claustrum  ipsuin  de  Esrom ,  cuni  silvis,  pra- 
^is,  nioleiidiiiis,  piscariis  el  oniiiibus  pertiiieiitiis 
suis;  WilJingeruib,  Hafraholem,ByrgisIiolin,Sande, 
Tbumatborp,  Toielinlt  cum  oiniiibus  attineniiis 
siiis ;  llulese  cum  omnibus  qux  pertinent;  Sietiholt, 
donios  Sancli  Blartini,  Hiarnethorp,  Cracadal, 
Motborp  in  Hallandia,  et  Glunistenswigb ,  cum  vil- 
lia,  pratis,  silvis,  ci  reiiquis  appendiciis  tuis  ;  de- 
cimas  •luonue  parochix  qux  dicitur  EaberiiClorp 


981  EPlSTOLil!:  ET  PRIVILEGU.  —  AN.  1193.  m 

qiiam    Absalon   Lundisiisii   archiepiscopns    vobisA     Auelontate  eiiam  aposlolica  Interdicimus ,  ne 


dedii  el  scripto  aulheniico  confirmaTlt.  Saiie  la- 
bonim  Testrorum  quos  propriis  roanibus  aul  sum- 
ptibiis  colitis,  sive  de  notrimentis  animalium  ve* 
strorum  niillus  a  yoIiis  decimas  exigere,  yel  ex- 
lorquere  proRsnmat.  |Liceal  qiioque  vobis  cle« 
rfco8  Tcl  inicos,  liberos  et  absolulos  e  sxcnlo  fu- 
gientes  ad  conversionem  recipere .  et  eos  absqiie 
coiiiradiclione  atiqiKi  retiiiere.  Probilicmiis  insnper 
ne  ulii  fratrum  Tcsiroruin  posl  riciaii)  in  eodem 
loro  proressionem,  f;is  sit  de  ipso  sine  liceiiiia  suf 
abbatis  discedere;  disccdenieiii  Tcro  sftie  ':ommu- 
niuiii  Ittierarum  cautiotie  nullits  aud^at  relinere« 
Paci  quoqite  et  tranquillilnii  veslrse  paierna  in  po* 
siernm  sollicididiiie  providere  volenies,  aitcloriiate 


quis  vicinos,  vei  mercenarios  vestros,  pro  eo  quod 
V08  ad  laltorandum  adjuverinl,  in  inis  diebus  in 
quibus  vos  laboralis  el  alii  ferianlar,  vel  aliqoa 
occasione  eoruin,  quae  ab  aposlolica  benignitat» 
vobis  indulia  suni,  seu  beneraclores  vesiros  pro  eo 
quod  aliqua  beneficla  de  proprio  vobis  vel  obKcquio 
ex  cbaritate  pr^slilerinl,  interdicere  aut  vinculo 
anaibematis  audeut  innodare.  Quod  si  quis  aliqiiem 
de  raniilia  veslra,  doiiec  iii  famulatu  veslro  per- 
niansetii,  deieniioneni  decimarum  vel  aliud  quid 
a  sede  nposlrlica  ordiiii  veslro  coticessum  ,  ex- 
cominunicaiionis  vel  inierdicii  senientiam  promul- 
gtivcrit,  liceai  vobis  eos  nieiu  niortis  absolvere,  el 
si  eorum  prcsbyteri  huiuiliier  requisiti  id  elDcere 


apostolica   prohibeiniis    nc  quis    iiifra    clausuras  B  ^^'''^   noluerinl »  vel  malitiose   distulcriol ,  ipsi» 


locorum  seu  grauginruin  Tcstrat  uui ,  furluin  rapi- 
nauive  coiumittere ,  ignem  apponere ,  homiiiem 
capcre  \el  inierficere  audeat,  seu  aliquam  violen- 
liaiu  'xercere.  Insuper  etiaui  auclorilale  apostolica 
saufiniiis  ut ,  queinadiuodum  a  praedecessoribiis 
noslris  slatutum  cst,  nuilus  episcopiis,  ncqiie  atia 
persotia  ad  sytiodos  vel  convenlus  forettses  vos  ire 
compeliat.  Sed  nec  ad  doiuos  veslras  causa  ordines 
celebrandi,  cbrisuia  couneieudi,  cai»sas  Iractandi, 
Tel  aliquos  convenius  puldieos  convocandi ,  qiiis- 
quani,  vobis  invitis,  prgpsutnat  accedere.  Sancinius 
eiiain  ut,  si  episcopus  in  ciijus  parochia  donius 
vestra  fundata  esi,  teriio  per  intervalla  temporuniy 
cum  huuiilii.iie  qun  conveuil,  requisitus  substilu- 


ccclesi;is.ica  sacramenta  conferre.  Liceal  quoquo 
vobis  in  monachos  vci  convcrsos  vestros,  qui  do 
ctaustro  vesiro  sine  liceniia  abbalis  sui  exierinly 
si  forle,  vobis  iiivitis,  aliquis  eos  retinere  pracsum- 
pserii,  seuteotiam  regularem  ex  nostra  aucioriute 
proferre. 

Decernimus  ergo,  ul  nutti  omninohomlnumliceal 
praefaturo  nionasieriuro  lemere  periurbare,  autejus 
possessiones  auferre,  vel  ablatas  reiinere,  minuere, 
seu  qutbuslibei  vexationfbus  faiigare ;  sed  omoia 
integra  conservenlur  eornm  ,  pro  quorum  guberna- 
lione  ac  siistentationc  concessa  sunl,  usibus  oinni* 
modis  profuiura,  salva  sedis  apostolicsauctoriuie^ 
Si  qua  igitur  in  futuriiin  ecclesiastica  saecularisve 


lum  abbatein  benedlcere forie  noluerii,  liceat  eidem  ^  p^rsona  hanc  noslrae  conslilutionis  paginam  sciens 

aldiati  proprios  novitios  benedicere,  ei  alin  qiis  nd 

olVicium  siium  penineni  exercere,  donec  idem  epi- 

scopus  diiritiam  suain  recogiicl ,  ei  benedicendum 

sbbateni  beiiedicere  non  recusel.  S:me  si  episcopus 

aliquid  a  vobis  prxier  obedientiani  debitnm,  vel 

priiicipes  terrsc  coiitra  liberlntem  ordinis,  a  pnp- 

decessoribus  nostriset  nobls  indultam,  expeiietiul, 

liherum  sit  vobis  nuciorilale   apostolica  dei  egare 

qiiod  peihur,  ne  occaslonc  isla  pra^dictus  ordo  qiii 

hnrteiius  tiber  exsiitit ,  hunianx  servitutis  laqiieo 

^incniiir.  Illud  adjicienles  ut  nullus  episc  pus  regu- 

latem   ibbatis  vestri  eleciionem  impediat,  aul  de 

instituendo  vel  removendo  ,    seu  deponendo    eo 


coiilra  e  m  lemere  venire  leuuverii,  secundo  ler- 
liove  co'nmoitiia,  nisi  realum  suuin  congrua  satis- 
faciione  correxerii,  potestaiis  boiiorisque  sul 
careal  digniiaie,  ei  a  sacraiissimo  corporo  ei  san- 
guine  Dei  ei  Domini  Redemploris  nosiri  Jesu  Chrisii 
aliena  fiat,  aique  in  exiremo  examine  districiar 
ultioui  siibjaceaL  Cuociis  aulem  cidem  loco  sua  jura 
8er\ai*libus  sil  pax  Doinini  noslri  Jesu  Chrisli,  qua« 
lenus  ei  hic  frucium  bonae  actiouis  percipianl ,  ci 
apud  districtum  judicein  praeniia  aeterua;  pacis  inve* 
nianl.  Anien. 

Ego   Ccelestinus ,   catholicae    Ecclesiae    episco- 
pus. 


qui  pro  lempore  fiierii,  conlra  staiuta  Cisterciensis  n      Ego  Albinns,  Albiiiensis  EcciesiaB  episcopui 


ordinis,  et  auctoritalein  privilegiorum  nostrorum 
sc  ultatenus  inlroiuitlal.  Quod  si  episcopi  aliqiiam 
propier  hoc  in  ecctcbias  vestras  vcl  persoiias  sculen- 
liani  pnHnutgavcrint,  eamdein  scnteutiaui  lauqtinin 
contra  aposiolicae  sedis  indutta  prolatnm,  st.niui- 
inus  irritaiidani.  Cuni  vero  proprioriitn  episcoporuin 
copmm  non  potestis  habere ,  si  aiiqtiem  episcopum 
per  vos  irausire  couiigeiit,  de  quo  pleiiam  iioiitiam 
habeatis,nbiiio  el  vicinis  episcopis,  cum  dioecesana 
scdesvacaverii,  beiiedictiones  vasoriim  ct  vestiitmt 
nionachorum  otdinntioues,  et  altuiiuin  cousecra- 
liones  recipcre  vulcat.s;  sic  tameii  ui  propriis  epi- 
ftcopis,  ex  hoc  in  posierum  nulluin  pracjtidicium 
geueretur. 


Ego  Oclavianus. 

Ego  Joannes,  Pncnesiianensis  EcclesiaB  episco- 
pus. 

Ego  Peirus,  Portucnsis  el  Sanctae  Rufinae  epi 
scopiis. 

Ego  Pandulpbus,.basiiicae  Xll  Aposiolorum  presby 
ler  cardinalis. 

Ego  Heiior,  Sanclorum  Joannis  eiPauli  presb 
card 

Fgo  Joannes,  lil.  S.  Clemenlis  card.,Viterbiensis 
ei  Tusc.  episcopus. 

Ego  Romanus ,  tit.  S.  Anasiasiae  priesb.  oird. 

Ego  Guido,  presb.  card«  S.  Mariaa  Trauaiilieriii' 
lit.  Calisti. 


m 


CULLLbll.M  lU  1'AKt. 


9^ 


Ego  lliigo,  presl».  card.  S.  Marci  liu  Equitii.         A  bilanter  cognvrhnui  quod  iUtt$tris  numorim  \\\  rex 


£go  Joaniies ,  tii.  S.  Siepliafii  iii  Coelio  iiionte 
presb.  canl. 

Ego  Cinlbinuf*  liu  S.  Laurentii  in  Luciua  prcsb» 
card. 

£go  Snmffridus»  tii.  S.  Praxedis  presb.carri. 

Ego  Bernardus,  S.  Petri  ad  Vincula  presb.  card. 
tit.  Eudcxix. 

Fgo  Findantius,  lit.  S.  Marcelli  presb.  card. 

Ego  Gravous »  SS.  Cosnix  et  Danii.iiii  diac. 
rard. 

Ego  Grcgorius,  S.  Martae  in  Poriicu  dlac.  canl. 

|Kgo  Gregorius,  S.  Mariae  in  Aquiro  diac.  card. 

Lgo  Grogorius,  S.  Georgii  ad  Veium  aureum 
diac.  card. 

Ego  Lotharius.  SS.  Sergii  et  Baccbi  diac. 
card. 

Ego  Nicnlaus,  S.  Mariae  in  Cosmedin  diac.  card. 

Ego  Bobo.  S.  Tbeodori  diac.  card. 

Ego  Peirus,  S.  Blarix  in  Via  Latadiac.  card. 

Ego  Centius,  S.  Luci;e  in  Ortliea  diac.  card« 

D;tiiim  Laterani.pcr  manuiii  ^gidii  Sancti  Nico- 
lai  in  Carcere  Tulliano  diaconi  cardinalis,  iii  Nonas 
Mariii»  indictione  xi,  Incarnationis  Doroinicx  anno 
il9i,  poniilicatus  vero  doinui  Cceleslini  pnpse  111 
auno  secundo. 

CXIll. 

A[bsntuni],  arclHepiicopo  Lundemi^  aaerit  custrum 
HafHen$e,  posl  obitum  ejus  Rosi hildensi  eicUsioi 
etenturum. 

(Lateranl,  Maru20.) 
TfloaKELi.x ,  Dipl,  Arna^Magn..  1,  65.] 

CcELESTi.Nus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  \e- 
nerabili  .frairi  A.  Lundensi  arcbiepiscopo,  aposlo- 
licae  sedis  lcgato,  salutem  et  aposiuiicain  heiieiii- 
ctionein. 

Cum  a  nobis  peiitur,  quod  juslum  est  et  bone- 
atuni,  tam  vigoraequiiatis  quam  ordo  exigit  ratio- 
nis,  ut  Id  per  soliiciludinem  oflicii  nostri  ad  debi- 
tum  perducatur  effectum.  Eapropter  .  venerabilis 
in  Cbristo  frater,  tuis  justis  precilus  inclinati,  ca- 
strum  de  Hafn ,  quod  illustris  nieiiioriae  W.  rex 
Daciie  tuae  fraternilati  conlulil,  sicut  ex  ejus  dona- 
lione  juste  illud  et  paciOce  possides,  et  ipsum  tibi 


Daciee  castrum  de  llafn  tuce  (raierniiati  conm/il,  ei 
tali  eouditione  interpositaf  Roskildensi  ecclesiee  pia 
consideratione  dedisti  ut  ipsum  debeas  quoad  rixeris 
detinere^  post  decessum  tuum  ad  ecclesiam  iUam 
lihere  devoirendum,  Habita  igitur  tatione  confirma- 
tionum  domni  papa  Lrbani  et  ClemetUis,  uec  nom 
et  canonicorum  Roskildensium  subjam  dictee  eoruli" 
tionis  tenore^  sicut  ipsum  juste  et  sine  contrQvtrsia 
posiides  cum  omnibus  pertineutiis  suis ,  auetoritate 
qua  fungimur  tibi  confirmamust  et  patrocinio  pree* 
senlis  scripti  comiuunimus, 

Videlicet  tillam  illam  de  llafn^  mansionem  de 
Ottherslef  cum  omnibus  pertinentiis  suis^  scilieet 
Sareilef^  Solbiarga^  Walese^  Wiliislef^  Walbi  tnau' 
U  sum  unum^  Drunshoga,  S„brethorp^  mansionem  de 
Grafnatofte^  et  de  Mirthoga^  et  de  Uarsvertha^  ei  de 
Wigarum  cum  omnibns  pertinentiis  earum ;  mamsio' 
nes  de  llusfrekop^  de  Arerahi,  mansionesde  Durgai*i 
et  de  Martharum  cum  omnibus  pertinentiis  earum. 
Preeterea  universam  partem  eorum  qna  bonet  mem^- 
rio!  ^icoiaus  caiteltanus  tuus  sive  in  Faisiiia,  sire 
in  Sialandia  acquisiiit  juxia  tenorem  pacti ,  qujd 
inter  vos  conrenit,  utrum  in  facta  partiiione  anie 
mortem  habita  diiisione  cum  ejus  luvredibus  tibi  vb' 
venerit^  pr<csenti  pagina  diiectioni  tua:  confirmamus, 
Ad  hirc  eccletiam  de  Hafn^  et  de  Drunshoga  et  de 
Amabe,  quos  prius  castro  ass''gnareras,  tua  prwisio^ 
ni  regendas  committimus,  quatenus,  omni  reciama* 
^  lione  cessante ,  liberam  habeas  de  eis  diS;  oneudi 
faeultatem,  et  post  discessum  tuum^  tam  eccleiia 
quam  unirerta:  dictce  possessiones  ad  eccUsiam  Ro% 
kildeuhem  et  ejus  epitcopum  tibere  et  absque  /i.i  .*ii<i- 
tione  aliqua  revertahtur, 

Praterea  quoniam^  sicut  cognovimus ,  et  utititat 
Sialandensium  et  ne^otia  regni  conversaiiouem  tuam 
in  Siatandia  scepius  expostulatp  prasentis  seripn 
auctoritate  tibi  confirmamus,  quatenus  quicun^jue  in 
episcopatu  Sialandensi  canonice  in  episcopum  fuerit 
subsiitutust  cum  eo  quoties  adesse  volueris^  sub  debito 
honore  et  reverentiu  tatuiuam  paierfamHins  cumiiiM- 
nemmensamhabeas,  ipse  rero  in  agendis  suiscoiuitio 
suo  et  ditpositione  utatur^  et  tanquam  fitius  patri  per 
omnia  obediens  ad  atlevatidum  tibi  in  Scania  taborem, 

dilectus  /ilius  noster  Cenlius  tit.  Saiicli  Laurei.tii  q  quoties  volueris  et  neceuitas  oostulateritf  dissiinulare 

\\\  Lucina  presbyter  cardinalis  tunc  apostolicx  sedis      non  pranumat. 


legatus  auctoritale,  qua  fungebatur,  tibi  confirma- 
vii,  tuae  devolioni  aucloritale  apostolica  coiifirnia- 
luus  ei  praesentiii  scripti  patrocinio  communimus. 
Ad  majorem  quoque  bujus  rei  evidentiam  autlien- 
licum  scripium  conflrinaiionis  ejusdem  cardinalis, 
bic  iiiferiu8duximusadnecleiidum,ciiju8  lenor  talls 
est  : 

CentiuSt  Dei  gratia  iit,  Sancti  Laurentii  in  Luciua 
presbyter  cardinalis^  apostoticce  sedis  legatus^  A., 
eadem  gruiia  Lundensis  Fcctesice  archiepi^ropo^  apo' 
voticce  sedis  legato,  Suethiceque  primati  satuiem  et 
in*fmce diiectionis  affectum, 

Ctim  teqationis  officio  in  Dacia  junqerer.iur,  iudu- 


Quoniam  hwc  persona  tu(C,juttis  exigentibns  ra- 
tionibus  induttimus,  rotumus  ut  pertonam  nou  exce- 
dantf  sed  posl  ilitcessum  tuum,  quicunque  in  Dacia 
pro  tempore  fuerit  archiepiscopus  ^  intuitu  hujus 
nostrce  confirmatiouu  nultum  in  jam  diciit  ad  eyi- 
scopum  Siatandentem  rel  ejus  epitcopatum  respectmn 
haheat. 

Niilli  iglturomiiiiio  lioniinuni  liceal  banc  pagiiiam 
no^iixconfirmaiianis  infringetc,  vcl  ei  ausu  teinc* 
rario  contrairc.  Si  quis  autc.m  boc  atteniare  prx* 
sumpseril,  indignaiioiieiii  oiniiipoteFiiis  Ooi  ct  l>ea* 
loiuni  Peiri  et  Pauli  aposioloruin  ejus  ae  novcrii 
incursuruMi. 


9S5 


EP1ST0L.C  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  1193. 


W6 


iiosiri  uiino  sectindo. 


CXIV. 


Diiiitn  Lntenint  •  iiii  Kal.  Aprilit ,  pontificatuf  A  cioritalo  apostolica  disinclins  iiiiiibcmus  ne  ecclo- 

sias  prsdictorum  rrairiim  dioecesaiu  vobis  legc 
subjectns  sinc  inanifesia  et  ralionabili  causa  ulius 
vesthiin  iuierdicto  siipponal,  et  occasione  unius 
eccle*i;e  a  qua  noniiuiiquam  aliquid  rorie  deliiiqiie- 
rclur,  alix  ejusdcm  diitcesi.s ,  sicut  a  quibusdani 
veslrum  bactenus  perpeiraluni  esse  accepiuius  , 
ulla  scnlemia  pra^gravcntur.  Ad  baec  si  aiiqdiy 
parochianus  ciijusquain  ecclesiarum  veatraruin  ani; 
inndversione  fueril  canonica  percellendus,  neqiia 
quani  pro  iinius  culpa  toia  parocliia  divinorum 
celebraiionc  rraudetur,  nisi  doniinus  loci  fuerit 
qiii  p/ccaxit,  vei  iii  culpn  siia  fav.irem  babuerii 
aliorum.  lii  nionncbos  aiiteni  cjii<dein  ccclesi^ 
niilliii  conlra  privilegia  scdis  aposioIir;e  excoininu< 


Et  epitrfiri  Lueensis  et  jmoris  Cnmntdnlcnsis  jura 
iie  S.  JucMHC(r  ecctehia  conserrari  JHt>et, 

(l^aierani,  Marl.  30.) 
(MiTTAiiELLi,  Annal,  Camaldut.^  IV.,  App.,  p.  184.] 

C(ELEsTi!ci'S  episcopus  •  servus  servorum  Dei » 
veiierabili  fratri...  episcopoet  dilectis  liliis  capitulo 
Lucano  et  priori  Camaldulciisi,  saluiciu  et  apo- 
stulicain  benediclioneiu. 

Debiium  injunclx  solliciludinis  iios  borlalur  ut 
sic  aliquibus  sua  jura  faciamus  cum  iniegritaie 
tervari,  quod  per  eos  non  possiialiis  condictis 
iniqua    per    subrcptionem     iiierri.    Significamus 


au.eni   vobis  quod    intentio   uosira   nou   fuit  ut,  B  nicaiionis  el  iiiterdicti  senicniiam  audcat  proiuuU 


perinutaiioiie  ordiiiis  facta  in  ecclesia  Sanctue  Jti- 
cunda*,  Lucana  Ecclesia  qiiamlibet  sui  juris  vel 
bonoris  diniiuutioncm  sive  .  Injuriam  paterelur. 
Probiljemus  itaquc  et  debita  districtionc  vetarous 
ne  lu,  bli  prior,  aut  fratres  tujQ  prufe?sionis  seu 
vestri  successores  bonoreiu  et  jus,  quod  qiiacopo 
ct  tanonicis  Lucanis  iii  praefjta  ecclesia  coinpoiit, 
quomuiiolibet  auferre,  itMmiiiuere,  vcl  periuibare 
ali^uutcuus  praesumalis,  sed  bxc  eis  inlcgritate 
picnu  pacifice  seuipcr,  el  fraterna  cbariiate  coii- 
servare  velitis.  £t  ne  sub  tali  occasione  inicr  vos 
ulla  possit  iii  posieium  suboriii  discordia  aut,  quod 
absit  \  a  vobis  fraires  Cainaldulcnsis  ordinis  vel  a 
vcstris  successoiibus  Ecclesia  Lucana  aliquam  stii 


gare  :  scituri  quod  si  conlra  bujiis  probibilioMi^ 
tenorem  quisquam  vcstrum  venirc  pr;csunipserit, 
f;ic:uin  cjus  impunitum  neqiiaquam,  «uictore  Deo, 
rcliiiqiiemus,  et  qiiod  in  fralrum  priedictoniui  grava* 
uieii  fucril  perpetratuiUt  firmitatem  aliqiiam  iiou 
babebil. 

l>aiuin  Laleranis,  Kalendis  ApriliSy  pontificacus 
nosiri  nnno  secundo 

CXVI. 

Subititutionem  Pramonstratensium  tn   ocif»ii  mona* 
chorumSancti  Vincemii  Vratislaviensis  cunfiimjt, 

(Laterani,  April.  7.) 

[  Ihco^  Annates  Pramotut.,  t.  II,  Prob.,  p*  29i.  | 


juris    aliquaudo   scntiat    diininulioiiem  ,   voluinus  ^      Cct.lesti.ncs  episcopus  ,  scrvus  scrvorum    Dci  • 


et  slaluiiiius,  atqiie  prxsenti  pagina  siabilinius,  et 
firiiiiier  iii  pcrpetuum  deceruiiiius  observandum, 
ut  vos,  episcopus  scilicct  et  canouici  Lucani  scu 
veslri  successores,  debitum  jus,  boiiorein  ctcoiisue- 
tudiiicm,  quaui  in  monasicrio  iilo  et  parocbia  ejus 
bacteuus  babuisiis  ,  cum  iiilegrilate  debila,  absqiie 
ulla  prxdictoruin  fratrum  vel  qnoruinlibet  niolestia, 
quiete  consequamini,  el  scinper  inconcus^e  aiiiodo 
leneatis. 

Decernimus  auiem  ut  nulli»  eic,  nostrx  coiisti- 
tuiioiiis,  etc. 

Datum  Lalerani,  r.i  Kal.  Aprilis»  pontittcatus  iio* 
tiri  auno  secundo. 

CXY. 

Dutta  pro  monnsterio  Fiscannensi.  —  \eiut  ue  in- 
terdtcto  subjicianiur  ec:tesia:  mvnatterio  Fncun' 
neusi  sutjecia\ 

(Laicrani,  April.  1.) 

[  .VlARTii.N.  Anecdot.f  I,  iioi,  ] 

Coclesti.ms  episcopus»  servus  servoruui  Dei, 
▼eiietabilibus  fratiibus  arcbiepiscopis,  cpiscopis, 
in  qiiorum  parocbiis  ecclesix  inonasicrii  Fiscanncn- 
sitexisiunt,  salulem  et  apostolicam  benedictionem. 

Cum  Fiscannense  mouasteriuin  specialiier  beati 
Petri  juris  existat,  nec  dubium  vobisdebet  e&istere, 
noc  inccrtum  quin  injurix  fratrum  ineo  Domino  f.** 
niulaiiliumspecialiter  videanturad  RomnnamEccle- 
^iaiu  rcdundare ;  ide(M|iic  univcrsitati  vcslrx  au* 


dilcctis  filiis  abbati   et   ranonicis  cosnobii  Saiicti 
Vincentii,  salutem  et  apostolicam  bcnedictionein. 

Cum  in  monasterio  veslro  sicut  vciicraliiltum 
fratruiii  noslrorum  Coioniensis  arcbicpiscopi,  ct 
Syroslai  Wratislavicnsisepiscopi,  dioeccsani  vestri 
et  aliorMiu  plurium  lilleras  intclleximus  nigri  ordi- 
nis  monacbi  fiieriut  insiiiuti,  pro  co,  t|uoJ  iidem 
monacbi  inale  vivendo  bona  monasterii  dilapida- 
runt,  ncc  sa^pius  requisiti  curaverunl  propriuiH 
excessum  corrigere,  quia  timebatur,  ne  ideiii  lucus, 
qui  celebris  olim  exstiterat,  per  illorum  incuiiaiii 
irreparabilein  jaciurum  incurrerel  et  quasi  aJ 
extreninm  pauperiem  deveniret.  De  asseiisu  nobi- 
|v  liuni  virorum  ducis  Boleslai,  comilum  Pelri,  Wlo* 
diiniri,  Diiuili  et  Leonardi  patroiioruni  islius  loci 
qui  de  illius  ruina  pluriinuui  trisUnlur.  in  isto 
nionasterio  viros  Prxmonstratensis  ordinis  delibe- 
raiione  provida  ordinaslis.  Credenies  igitur  quod 
illa  dexicrs  rit  ExceL<i  muutio  ,  nos,  lam  vestris 
quani  prxdictorum  nobiliumprecibusprovocati,pr;e- 
diitamordinationem  VttStram  sicut  a  vobis  rationa* 
biliter  facla  esi,  auctoritaie  npostolica  confiriuamu» 
et  prxscntis  scripti  pairocinio  commuuiinus.  Null» 
ergo  boininum  liceal  banc  paginani  nostia?  confir- 
mationit  Infriiigerc  vel  ei  ausu  leinerario,  etc. 

DatumLaterani,  vii  Idus  Aprilis,  pontificatus  Wk^ 
stri  aiiiio  ll. 


987 


CXVif. 


B11//4.  pro  eonfirmaiioHe  bonorum  conee$$omm  mo* 
ua$Urio  Sancii  Vinceniii  VraH$la9ifti$i$. 


(Laterani,  ApriL  8.) 
[lbid.,p.  691.] 

Qelcstinls  episcopus,  servus  servorum  Dei, 
cliledis  filiis  Ctpruno  abbali  Sancli  Vincentii  iii 
Wrniis.  ejUbtlern  fralrilius,  tam  prxsentibus  quam 
riituiis,  regularem  vilam  professis  in  Doiniiio,  in 
perpetiiam  niemoriam. 

Religiosam  yitam  eligcrjiibus,  apostolicum  con- 
tonit  adesse  pnesidium,  ne  forle  ciijuslibet  teine- 
ritaiis  incursus,  aut  eosa  proposito  revocet,  aut 
robur,  quod  absit !  sacr»  religionis  refringnt.  £a- 


CCELESTtNl  IH  PAPiE 

A  Tobis  decimas  cxlgere»  Tel  eilotqnere  pnetaouii. 
Deceniinius  er^^o  ut  uulli  omnino  hoDiloani  liceat 
praefalam  ecclcsiam,  lemere  periarbareaut  ejas  pos- 
•essiones auferre,  vel  ablatas  rciinere»  miouereseu 
quibuslibet  Texationibiis  faiigare,  sed  omnia  inie* 
gra  conserTeniur  eonitn,  pro  quonim  giiben^i' 
lione  ac  sustenialione  pro  liberiale  concesM  suni , 
usibus  omnimodis  profutura,  salva  sedis  aposiollra 
aiicloritale  ct  dicBcesani  episcopi  canonic^  Jusiilia 
Si  qua  igitur  in  fulurom  ecclesiaslica,  saecularisve 
persona,  banc  noslr»  consiiuitionis  paginam  scieus, 
conira  eam  lemere  Tcnire  leniaverii  ,  aecundo 
lertioTe  coinnionita,  nisi  reaium  suum  cougma 
satisfactione    correxerii  ,    polestatis    bonorisque 


proplcr,  dilecii  in  Domino  (ilii,  vealria  justis  postu-  ^  •"«  «areai  dii^nitate,  reamque  se  diTiiio  judicio  exis- 


B 

laiionibus   clementer    annulmus  et  praefatani  S. 

Vinceniii  ecclesiam  in  qua  diTino  inancipati  estis 
obsequio,  sub  beati  Petri  et  nosira  proiectione 
suscipiiiius  et  prassentis  scripll  privllegio  coinniu- 
nimiis,  in  priinis  siquldein  statiieutes  nt  ordoca- 
noiiiciis  qui,  secundum  Deuin  et  beaii  Aiigustiui 
Regulain  atqiie  institutioncni  Prap.monslratensiuiii 
frairum,  in  eodem  loco  iusiitutus  esse  dignoscitur» 
perpetuis  ibidein  temporibus  inyiolabiliter  observe- 
tur.  Praelerea  quascunque  possessiones,  qiixcunque 
bona  e;idein  ecclesia  iinprsscn:iaruin  josie  et  cuiio« 
nice  possidet,  aiit  in  futuruin  concessione  poiitifi- 
cniii,  Inrgitione  reguin  vel  principuin,  oblatione 
fideliuin,  seu  aliis  justis  modis,  praestante  Domino, 
poicrii  adipisci  ,  firnia  vobis  vesirisque  successo-  C 
ribus  ct  iliibaia  perinaneani.  In  qiilbus  hsec  pru- 
priis   duxiinus   expriinenila   vocabiilis  : 

Locuiu  ipsuni  in  quo  prxfata  ecclesia  sita 
est  •  cum  onmibus  pertinenliis  suis  .  rnpcllaiu 
S.  Martini  in  Wratislovia,  cnpcllam  in  Legnice, 
cnm  villis  et  reJditibus  suis  et  foruni  in  fcslo 
S.  Viricentii,  per  ocio  dies  iiistilutuin,  et  tabcr- 
uniii  iii  litie  Poiiiis,  foriim  iii  Kosteiibliits,  taber- 
nnin  in  Polonica,  cuiii  villis  Grabssin,  Socolnice, 
etClienescc,  ct  Sobasisce,  quain  dux  Vladislaus 
pro  diniidia  Trebnica  vobis  dedit  ;  Wirbrice  , 
Odrain,  Cresceiiicam  et  Olav.im  quam  dcda  Peirus 
coines  ;  Goreck,  quain  dedit  Beronis;  Pacostaiis 
villam    Tasson    dedit ;    Ullonissa   comilissa  detlit 


lere  de  perpelrata  iniquiiaie  cognoscal,  el a  sscratis< 

siioo  corpore  et  sanguine  Dei  et  Domini  Redempto- 

ris  nostri  Jesn  Cbristi  alictia  fiai,  atque  in  extreino 

examine  divinae  ultioni  subjaceat.  Cunctis  antem 

eidem  loco  sua  Jura  servaiilibiis,  sit  pax  Domini  no- 

stri  Jesu   Cbristi,  quatcniis  et  bic  fructuin   bonas 

actionis  percipianl  et  npud  districtum  judicem  prae* 

roia  xlernae  pacis  iiiTeniant.  Amen. 

Datum  Laterani,  per  manum  ^gidii  S.  Nicolai  in 

Carcere  Tulliano  diaconi  card.,Ti  luus  Aprilis,  in- 

diclione  xi,  Incamationis  Domiuicae  aniio  119,  pon- 

tificattts  verodomui  Coelestini  papae  aooo  secundo. 

CXVlll. 

Ctrtum  Pi$anomm  pritUegia,  a  Cuidone  ^ondam 
rege  llier$olymitanOt  ei  Sibgtla ,  uxore  eJH$,  ac 
Hicardo  Anglornm  rege  ^  ei  Courado  quoudjm 
Uoniihferraii  marchione,  con$lUuia  vonfirmai, 

(Laterani,  April.    $,) 

[  Ughelli,  Jiatia  sacra  ,  III,  417. 

C<BLBSTi:«us  episcopus ,  scrvus  servoruiii   Dei , 

dilectis    filiis  Pisanis  civibus  salutem  et  aposioti- 

cani  benedictionem. 

Sedis  apostoUcc  circumspeclio  circa  eos  beni* 

giiiori  cura  vcrsaiur,  et  ipsoruiii  commodis  pro- 

pensius    intenilere    consnevii,   quorum    fideni ,  et 

dcvotioneui  certiori   experiineiito  cogiiovit,  et  stu- 

diiiin  etiaui  pluriuin  noscit  utilitatibus  inservire. 

llac  igiturconsideralioiie  iaducti  nibiloininus  pre- 

cibus  inclinati,  liberta:es,  ct  immunitales,  ac  cae- 

tera,  qiix  vobis  diiecius  filitis  iiosier  iiobilis   vir 

aliani  villam,  Sandironius  Sueccino;  Jordan  aliain ;  ^  G.  quondam    llicrosolyiiiitanus    rex  cuni    Sibylla 


Cliriston  juxia  Ligiiice,  Aiidiiic,  Battoina,  Coteson, 
Divigor ,  Vejovo ;  Vitoslans  Zasepli  ;  Aiidreas 
Lnureiilry,  bulisiagiis  Polsnicniii ,  Praga  Salo- 
riaui,  Pros  dedit  viliam  Nazan^iiove;  Gustis  dc- 
dit  Kattibor ;  R.'goliinn  dcdil  Piumascu ;  Oobeb- 
Ijiis  tleJil ;  Albertus  Vidnoii,  Waldiilaus  dux  de.lii 
Sevarios,  cuin  omiii  progeiiie  sua  et  eoriiin  vil- 
las  Meviiiec ;  Goiissa,  Su;tnis ,  Suitgut,  Suseiii. 
Uronice,  Ares  ;  Roberms  Wraiisl.  episcopus,  ca- 
pcllam  S.  Micbaelis  jiixln  nioiinyierium  U.  V.  Ma- 
riae  conslructuui  cuin  omnihus  ad  eain  pertinenti- 
bus,  eidem  monasierio  tradidil.  Dux  Mezories  dedil 
foruin  in  Cbenesc,  tiberiinriam  liberiatcin  foro  et 
bomiuibus.   Sane  laborum    \Tstrorum  ,    niillus   n 


uxore  sua  per  regnuui  ipsum  vcstro  coiisideralo 
multiplici  8:udio,  ac  labore  indulsit,  et  scripii  sui 
innniinine  confirmavii.  Qtia*  insuper  cbarissiiuus  in 
Cbrislo  lilius  iioster  llicb.  illustris  Angloruin  rex. 
ct  boiix  meinoriae  C.  quoiidain  marcbio  Moiitisferrati 
rata  babuerunt,  et  firnia,  sicut  ab  eis  cuusulte,  ac 
provide  facta  suiit ,  et  iii  schptis  exinde  confectis 
plenarie  contiiieniur,  aiictoritate  duxinuis  .iposto- 
tica  roboraiida ,  el  prxscntis  scripti  patrucinio 
niunienda. 

Mulli  ergo  oinnino  hominum  iiceat  banc  nosirs 
paginam  commuuitionis  infrfugere,  vei  ei  ausu 
teinerario  contrnire.  Si  quis  hoc  aiteiitare  prs* 
sun*psrrii,  iiMiignatioucin  omnipotentis  Dei,  et  bcn- 


9S9 


EPISTOLiE  ET  PRITILEGIA.  -  AN.  1193. 


990 


lortitii  Pelrl  ct  Patili  apostolorum  ejtis  se  novcrit  A  riaciiin  ct  «lecimnni  cjiisdem,  Longovicam,  Asiria« 


ikicursurtitn. 

Dutuin  I.aierani,  vi   Iiliis   Aprilis  ,  pontificatus 
oostri  aiino  ii. 

CXtX. 

Monatierii  S,  Benigni  Divionemis  proteclionem  57i<- 
cipil  postestionesgue  ac  privilegia  cotifirmul, 

(Lnlerani,  April.  16.) 

[  P^RARo,  Recueil,  267. 

CoELESTiiNus  cpiscupus  ,  scrvus  servonnn  Dei, 
(iilcciis  niiis  Petro,  abbati  monasierii  Snncli  Bc- 
Digni,  ejusque  frairibus  tam  prxsenllbus  quatn 
/iiiurisy  regiilarein  vitain  professis  in  perpetnuin« 

Qiioiies  a  nobis  peiiiur  quod  religioiii  et  boiie* 
stati  conveniredignoscitur,  animo  nosdecet  libcnti 
coiicedere,  et  peteiiiiuin  desidcriis  congruuni  suflTra- 
giuin  iinperiiri.  Eapropter,  dilecii  in  Doniino  filii, 
vesiris  justis  postulationibus  clemcnter  annuimus^ 
et  prjefatuni  munaslerium  Sancii  Benigni ,  in  quo 
divino  eslis  obscquio  inaiicipati,  ad  inslar  relicis 
rccordalionis  Alexandri  papx  pruidecessoris  noslri, 
sub  bcati  Peiri  ct  iiostra  protectione  suscipinins, 
et  prxsentis  scripii  privilegio  coininuniuius;  iii 
piimis  siquidein  statuentes,  ut  ordo  monasticus  qui 
secuiiduin  Deuni  ei  beali  Benedicti  Rcgubm  in 
codeiii  nionasierio  iiistituius  esse  dignoscilur,  per- 
peiuis  ibidem  temporibus  inviolabiliier  observeiur. 
Prjcierea  quascunque  possessiones ,  qucecunqtie 
boiia  idem  monastcrium  iinprxsentiaruin  juste  et 


B 


cuni,  Plumbcrias,   Prunedum,  Escberiacum»  FIR' 
ceiacum,  Magnuni   llontem,  Vinarias,  Sauriacuni 
in  silva,  cum  deciinis  eorunu  In  cpiscopatu  TuU 
leiisi  cellain  Beriiniacte  curlis ;  cellam    de  Solinl 
llonte,  cum  ecclesiis,  Yillis,  lerris,  et  omnibus  ad 
eas  pertinentibus.   In  eplscopatu  Eiluensi  cellaiu 
Reliix,  cuin  ecclesiis  de  Viliaco  cl  Caslegio,  de 
Praio  Ferreoio,   cum  omnibns  suis  peninentiis; 
ccllain  de  Sarmalia  ;  ceilam  Cnrtis  Beriaudi ;  cel- 
lani  de  Ariielo  cuni  omnibus  ad  easdem  perlin^niibus. 
In  arcbiepiscopatn  Bisunlino,  cellaiu  Sancti  Mar« 
celli ;  cellani  de  Ansunis  villa,  cellain  de  Sarcoragis. 
cellam  do  Logia  Nuvella  ;  ecclesiam  de  Torpa  apuc! 
Salinas;    cellas  Sancti   Pelrl .   Sancti  Michaelis; 
capellain  Sanclae  Mari»  Magdalen» ,  el  omnia  ad 
eam  pertinentia.  In  episcopaiu  Cabilonensi  cellani 
Sanctae  Mariae,  cellam  de  Paluel,  cum  omnibus  ad 
eas  pertinenlibus.  In  episcopatu  Valenlinensi  ceU 
lam  Sancti  Genesiii  de  Monte  Madriaiio  cuni  suls 
pertinentiis,  ecclesiam  de  Viiilpileriis  et  de  Coniaz,  ct 
dc  Gluni.   In  episcopnlti  Bajocensi    cellain  Saiicli 
Vigoris,  cuin  suis  pertiDenttis.  Iii  episcopatu  Se* 
noncnsi  cellam   Sancii    Benigni  apud  Vulnonem, 
cum  omnibus  periinentiis  suis,  cellain  de  Escbino, 
cuni  omnibus  appendiciis  suis;  cellain  de  Rutli 
cuin  eis,  qtix  ad  eas  pcriioent;  capellam  de  llef 
cuin  dccimis  et  lerris  ibidem  datis*  In  cpiscopatu 
Gebennensi  ecclesiam  de  Villare  cuin  omnibus  suif 


iaiiuiiice  possidct,  aut  in  futurum  concessione  pon-  ^  appcndiciis.  In  episcopatu  Lausancnsi  ccllani  Saii- 


tificum,  largiiione  regum  vel  principuin,  obtatione 
Adeliuni»  scu  aliis  jiislls  moJis,  prx>sianle  Doiniiio, 
poterit  adipisci,  firma  vobis  vestrisqiie  sticcessori- 
bus,  et  illibata  permaneanl.  In  quibus  baec  propriis 
duximus  expriuieiida  vocabulis  : 

Locum  ipsuinin  quo  prjefatuin  moiiastcriuin  con- 
siructuin  est,  cuni  oiunibus  pertiiientiis  suis.  lu 
episcopatu  Liiigonensi  ccllain  Sancii  Amatoris , 
cum  ecclesia  Saiicti  Ferreoli  cum  atriis ,  taii: 
ecclesiis  quam  aliis  rebus  ad  ipsuni  pertinentibus; 
cellain  de  &lontiniaco ;  cellam  de  Nogent  cum 
capclia  ejusdem  cnstelli;  cell.im  Sanctae  Maria; 
apud  Saxonis  Fonteni ;  ceilain  Saiicti  Stcpliaiil, 
cuin  capella  ejusdem  castri  apud  W.ingioiieni  Ki- 


clu:  Blarix  Magdalen»  de  Barl:.y,  cuin  ecclesiis  et 
lcrris  ibidem  datis;  ecclcsiam  Saiicti  Pbiliberii  el 
Saiicti  Joaniiis  Baplista*»  ecclcsiam  de  Longo-Vico  » 
ecclesiain  de  Sareio,  ecclesiamdeA8iriaco,ecrlesiain 
de  Faiiiaio,  ecclesiam  Saiicti  Joannis  apud  Lnndo- 
nem,ecclesiain  de  Vivariis,ecclesiam  de  Viliare.cc- 
clesiam  dePlumbariis,  ecclesiain  dePruiiedo,  cccie- 
sinm  de  Missiniaco,  ecclcsiam  de  Spaniaco,  ccclesiani 
deCasnetio,  ecclesiam  de  Marcenniaco,  ecclesiam  de 
Norgiis,  ecclesiam  de  Vare»iis,  ecclesiam  de  Escbe- 
riaco,  ecclesiam  Sancti  Apollinaris,  ecclesiamde 
Orgeolo»  ecclesiam  Saiicti  Gerniani  de  Lariaco,  ec- 
clesiam  de  HulmetOt  ecclesiam  de  lluz,  in  quibus 
sanctimoniales  consistunt  ;  ct  ne  ipsai  sanctinio- 


vuin,  cuin  omnibus  ad  eas  pertineniibus ;  cellamde  B  niales  se  unquam  a  subjectiune  vcstra  aliqua  le- 


Granceio;  locuin  Clementini  Prati  qui  dicitur 
Moreius,  ih  qno  conversi  coiisistuiit,  cl  ut  idem 
conversi  ecclesix  Divionensi  perpetuo  subjecti  sinl, 
prxcipimus ,  iie<iuc  alicujus  factioiie  a  tua  vel 
ecclesiae  Divioneiisis  subjeciioiie  se  removcant. 
Apostolica  auctorilate  confirmauiusniedietatem  mb- 
neta:,  ut  absque  permissu  abbaiis  non  iniuuatur, 
non  augmenietur,  nec  alio  transferaiur ;  et  ve- 
stram  pariem  tbelonei,  statuenies  ut  nulli  omnino 
bominum  liceal  de  caetero  supcr  bxc  ideiii  moiia- 
sterium  iofestire,  aut  ei  exinde  aliquam  molestiam 
vel  diminuliouem  inferre.  Villain  Dianeium  cum 
appendiciis  suis,  villam  Casneduin,  iiem  CaSDetuin, 
Ispanuiacum,  Marcenniacum,  Norgias,  Veresas,  Sa 


nierilate  removeaut ,  probibemus.  Doinuni  quo> 
que  boypilaleni  receptioiii  paupcrum  depntatam, 
quani  Dominicus  cognomenlo  Dives,  ex  assensu  frairia 
sui  Ewrardi,  ecclesix  vestra;  perpeiuo  possidendani 
contulit,  et  bouae  meniori;]s  M.  Lingonciisis  episco- 
pus  confirmavili  uos,  sicui  iii  ipsius  scripio  autbeii- 
tico  continetur»  auctoritate  apostolica  confirina- 
nius,  probibentes  ne  alicujus  factionis  astutia  a 
sulijectioiie  vestrae  domus  eadem  subirabatur. 
tionfirmamus  etiam  vobis  xxv  libras  Di#ioneiisis 
moiieiae,  quas  clarae  niemoria!  Hugo  dux  Burgundix, 
et  XV  librus  quas  Odo  filius  ejus,  dux  Burgundiae, 
vobis  io  pedagio  Diviouensi  percipiendas  anntuli- 
ler  concesserunl. 


991  CCELESTiNI  01  PAPiE 

Sane  novaliam  Testrotiim  qnx  prd|iTkis  manibiis  A     Eg^ t  Saoctomm  Pelri  et  PaQli  preab. 

aut  tumptiima  colitit,  aive  ile  iiucrlmentit  aniiiia-     cani.  lii.  Pammacbii. 


iium  teatrorum,  nulltit  oainino  a  Tobit  liecimaa 
eiigere  Td  eitorquere  praetumat.  SepuUuram 
quoqoe  ifitiut  loci  liberam  ette  concedimoa,  ui  eorum 
devotioni  et  extremas  Toloniati  qui  tc  illic  tepeiiri 
deliberaTerinly  nisi  forie  exconimunicati  Tei  in- 
lerdicti  tint,  nullus  obsistat,  talYa  lauien«juttitia 
iliarum  ecdetiarum  a  qnibut  mortuoruin  corpora 
atsumuniur.  In  parochialibus  auieni  ecclesiis  quat 
teneiit  liceai  votiit  clcricot  eligcre,  et  dioH^ctaiio 
epitcopo  pi.*%seiitare,  quibus,  si  idonei  fuerini, 
episcopus  curain  animarum  coiuiuiilai ;  iia  ut 
de  plebis  quidem  cura  c^lscopo,  Tobis  vero  de 
temporalibiis  debeant  respondere.  Liceat  praeter^a 


Ego  JordanuSy  pretb.  card.  S.  Pudenlian»  lll* 
Patlorit. 

Ego  ioannet,  tit.  S.  Clemeuiit  card.  Tutcanaa. 
eplscapus. 

Ego  flomannt,  til.  S.  AnatLitire  pretb.  rard. 

Ego  Hugo,  pretb.  card.  S.  tfarci  (it.  Ei|aiiii. 

Ego  Joannes,  tiu  S.  Stepbani  in  Coaiio  monle 
presb.  card. 

Ego  Goffredut,  tlt.  S.  Praxfdis  prcab.  can 

Ego  Bernardus»  S.  Petri  ad  Vifcula  presb.  card. 
lit.  Eudoiiae. 

Ego  Fidanliiis,  lil.  S.  Mareelli 

Ego  Albiniii,  Albanencis  episcopMS 


Tobis  clericos  vel  laicos  liberos  ei  abtoluios  e  ^     Ego  Ociavianua,  Oslientit  et  Velletrtnsi&  epis<vv- 
taeculo  fugienlet,  ad  coiivertionem  recipere»  ei  in     ptit. 


vetiro  nionasterio  abaque  contradictioue  aliqua 
retinere.  Probibemut  intuper  ut  iiulli  fratruni 
Tcirorum,  potl  faciam  in  loco  vf«tro  profestionem, 
fat  tit  de  eodein  loco  abtque  Ilcentia  abbalit s*l» 
nisi  obleota  ^rciiorls  reiigionls»  discedere;  disce- 
deiitem  Tcn>siiie  conimuuium  liiteraruni  vesirarum 
cauiione»  nullua  audeat  reiinere.  Pnelerea  liberiates 
ei  immunitates,  el  antiquaa  et  rationabiles  con« 
tuclu^fiuet  monatterii  Tettri  iutegrat  ei  iilibalat 
praetenti  decreio  roaiiere  tancimut.  Obeunte  Tcro 
le,  nuucejutdem  ioci  abbate»  tcI  luorun  quolibet 
Mccoitorum,  iiullut  ibi  quaiibel  subrepiiouit  attu- 
lia  teu  violeniia  praeponaiur,  niti  queni  fr»iret 
coniiutni  coiitentu,  Tel  fratruiu  parj  consilii  tanio* 
ris»  tccunduin  Dei  liuiorem  ei  iNsati  Benedicti 
Jiegiilain  provideriu*  eligendum. 

vecerniiuut  crgo  ut  nulli  oinniao  boniinuni 
icca^  pracscriplum  inrnaslerium  teirere  p?.rlur- 
ijare,  aul  ejus  possessionet  auferre  tcI  abiatas 
relinere,  minuercy  seu  quibuslibel  Tcxalioiiibus 
fntigare;  scd  omiia  integ  a  conserTentur  eoruin, 
pro  quorum  gubernatione  ac  susienlaiione  concessa 
suul,  usi^us  omniinodis  profulura,  taiva  sedis 
aposiulic-ae  aucioritaie  el  diflrceaani  episcopi  caiio- 
nica  jusiilia.  Si  qua  igitur  in  fuiurum  ecclesiasiica 
saecularisve  persona  banc  nostra:  constitiitioiiis  pa- 
ginam  sciens,  contra  eani  t<fmcre  tenire  teniaverity 


Ego  Joannes,  Praenesliniit  episcopus. 

Egi  Pelrut.  . .»  S.  Puflnae  episcopiit. 

Ego  Gralianut,  SS.  Cotfnac  et  Damiaiii  c!tac 
card. 

Ego  Gregoriut ,  S.  Mariae  io  Portica  diac. 
card. 

Ego  Grt^oriut,  S.  Mariae  in  Aquiro  «fiac.  cTinU 

Ego  Gregoriut »  S.  Georgii  ad  Vclum  aureom 
diac*  card. 

£go  Lotbariutt  SS.  Sergii  et  Bacclii  diac 
card. 

iSgo  Nicolaut,  S.  Mariae  in  Cotniedio  diac 
card. 

Daiuin  Laterani ,  per  manum  iEgidii ,  S.iiicti 
fiicolai  in  Carcere  Tullizno  diac.  carJ.,  xvi  Kaleii- 
dat  Maii«  indiclione  xi ,  locamalioiiis  Doi  linicae 
anno  1!93«  pontincaius  vero  domini  Coelctiiui 
papae  lil  anno  lertio. 

CXl. 

PrmUgium  pro  Eeclena  Janut^nu 

(Laterani,  April.  23.) 

[Mi!isi,  ConcH.  XXII ,  619.] 
CcKLESTiNDS  cpiscopus,  scrvos  servorum  Dei,  di- 
lecto  fllio  Ogerio  praeposito,  OjBoni  arcbidiacoiio, 
et  canonicis  Januensibus  tam  praesentibut  qnam 
futuris  canonice  sulistiluendis  In  perpeiuum. 


tecundo   lertroie  coiiiinouita  «    nisi  reatuni  suuin  ^     Eflectum  justa  poslulantibus  indulgere,  et  vigor 


digna  salisfacrioue  cdrrexerit,  polASlatis  houoris- 
que  sui  careat  digiiiiate,  reaiiiquese  diviiio  judicio 
exisiere  de  perpetrala  iniquitate  cognoscat,  et  a 
aa.ratissimo  corpore  et  sanguine  Dei  el  Domini 
Hedemptoris  nostri  Jesu  Cbristi  aliena  flal,  atque 
in  cxiremo  examine  districtae  uliioni  subjaceat. 
Cunciis  auiem  eideui  loco  sua  jura  servantibut 
tit  pas  Domini  nostri  Jesu  Cbri»tt  qualeius  et  hi^ 
fructum  bonae  actionis  percipiant*  el  apud  distri- 
ctum  iiidicein  praemia  aetern»  pacis  inveniaut. 
Anien. 

Egc  Coelestiiius.  catholicae  Ecclesiae  epitcopus. 

Ego  Pandi  Lus  basilic»  XII  Ipottoloruin  prctb. 
card. 


aeq.iilatis,  et  ordo  exigit  rationitf  praesertim  qoando 
petentiuiu  voluntates  el  pieiat  adjuvat,  ei  Teritas 
non  rcliuquil.  Eapropler,  dilecti  in  Domitio  filil, 
vesiris  justls  posiubitlouibus  ciementer  tnnuimus 
et  J.^^nuenseni  Ecclesiam,  in  qua  divino  estisobse- 
otiio  inancipaii,  ad  exemplar  praedecestomm  no- 
strorum  felicis  recordatiouit  Alexandri,  Urbani  el 
Gregorti  Romanorum  pontificuin  tub  beaii  Pe  li 
el  nosira  protectione  tutcipimnt»  et  praesentit  Mri- 
pti  privilcf^io  communimus,  statuenies  ut  quascun- 
que  possessiones,  quaecunquc  bona  eadem  Ecclesia 
iii  pr;esenliarum  joste  et  r^noiiice  postidei,  aut  in 
futurum  concettione  poolificum,  largitione  regnni 
\cl  principum,  obiationc  fidelium«  teu  aliis  jaellt  luo- 


995  EPlSTOLiE  ET  PRI  vlLEGIA.  -  AxN.  4193.  991 

dti,  prrsiaiiie  Doroino,  poieril  adipiici,  firiiia  vobis  x  super  legalo  Wilklmi  Gal»  per  Judicei  a  sede  apo* 

slolica  delegatos   rationabililer  nosciliir   proniiii- 
gata,  siciit  in  scripto  autlieniico  contiiietiir,  aiicto- 


vestris(iue  successoribus,  et  illibata  permaneant.  In 
qu.busbaec  propriis  duxiinus  esprimenda  vocabulis: 
Gcclesiain  videlicet  S.  Laurentii  in  Accon  cum 
penineniiis  suis ,  ecclesiam  S.  Mari»  Magda- 
len.-e  cuni  |)ertineiitii8  suis,  ecclesiani  S.  Jarobi  de 
Galignano  cum  perlinentiis  siiis,  ecclesiam  Saiict» 
M.iriae  de  Quic.  cuni  pertinentiis  suis,  ecclesiam  de 
Yeguli  et  ecclesiain  S.  Bartbolomsi  de  Stallaiio 
cuiii  pertinentiis  siiis»  ecclesiam  S.  Anloriini  de  Au- 
ripalaiio  cum  oiniiibus  pertinentiis  suis,  ecclesiam 
S.  Salvatoris  de  S.irzano  cum  oronibus  peniiientiis 
suis»  ecdesiam  S.  ioannis  de  Sezto  cuin  deciinis  et 
possessionibus  ejusdem  loci,  donationes  Gibelleii, 
et  alioruni  locoriiin,  quas  Berlaiidiis  comes  S.  i£gi- 


ritate  apostolica  confinnamus.  Coinposit  onein  pr«- 
terea  qii»  faetk  est  iiiter  Ecclesiam  vesiratu  et 
abbalem  S.  Syri  de  loco  beiiedictionis,  ei  roruia 
obedientiac,  sicut  absque  pravitaie  facia  binc  iniie 
recepta  esi ,  et  in  scriplo  publico  iouiineiu?', 
raiaui  esse  censenius  et  prxsenti  privi.e^io  robo- 
ranius. 

Senientlam  quoque  ab  abbaie  S.  Andres  de 
Sexio  inter  vos  et  fralrem  JiHiuin  ex  delcgaiione 
aposiolica  canonice  promulgatani  auciuritaie  sedis 
aposiolicae  conrinnanius  ;  aujicientfS  etiam  iudul« 
geniiis  ut  liceat  Ecclesiae  vestrae  piabposito  de  coii- 


dii  ralioiiabiliier  Ecclesiae  vestnc  fccil,   sicut  In  B  cilio  arcbiepiscopi  sui.  eos,  qui  eidein  £cclesi« 


ejus  instrumeiito  liabeiur,  et  vos  legiiimc  posside- 
lis.  Concessiuiieni  prTterea,  quam  bonx  memoriae 
Syrus  Januensis  arcbiepiscopus  super  deciniis,  et 
leiris  dccimalibus  civiuni  Januensium  vobis  rccil, 
sicut  rationabiliter  facia  est ,  et  in  autlienlico 
scripio  ipsius  arcbiepiscopi  conliiiciur,  rataro  esse 
decerniinus,  ct  obliiiero  praecipimus  firiuitatem. 
lloiie»ias  eiiain  et  raiiouabiles  consueiudincs,  quas 
iu  oblationibus  vivoruui,  et  in  caiidelis,  aliisqiie 
oblaiiunibus  deluncioniin  ,  ad  quoruui  exsequias 
iiiviiauiini,  bacteiius  babuislis,  nec  non  aiitiquaui 
coiisuetudiiiein  et  raiionabilem,  quain  in  peice- 
piiune  aiitiqiiaruiu  oblaiioniim  Ecclesiae»  vel  in  aliis 
pruveniibus,  vel  proccssionibus  Ecclesi»:  ipsiiis 
babeiis,  raias  babenius,  ct  cas  vobis,  veslris4|ue 
successoribus  aucioriiaie  aposiolica  confirniainus. 
Pra:ierea  beaix  mciuorix  Lucii  papae  praedecesso- 
ris  nosiri  vesi  giis  iiiUa.'renieS|  ut  missain  pro  de- 
ruuciis  seqiieiili  die  post  eorum  tuuiulationeui,  in 
ecclcbia ,  in  qua  sepulii  fiieriut ,  cclcbraro  pos- 
silis»  quaudiu  vidclicei  in  eisequiis  ipsis  aliquo 
iiirKiiiiiieiiio  dcienii  non  celebrabiiis.  tt  ut,  prae- 
senie  arcbicpiscopo,  si  ipse  proaliquo  iuipedinieuio 
niisaaui  celebrare  neqniverii,  vos  eiiain  libere 
celebreiis ;  atque  ui  ideui  arcbiepiscopus  in  iiuUum 
canoiiicoruin  sine  alioruiu  coiisilio  senieiiliam  t&^ 
rai ;  el,  si  iulerii,  minime  leneal,  sicui  vobis  sia- 
tuiuin,  ei  bacienus  obscrvatuin,  firmuin  et  bivio- 


deciinas  subirabiini,  vel  res  ejus  auferre  prsetu* 
niunl,  vinculo  anatlieiuatis  innodare.  Cum  aulem 
generale  inierdictuin  tcrrae  rueiii,  liccat  \obis,claii- 
sisjanuis,  exclusis  exconiinunicatis  et  inieidietii, 
non  piilsatis  campanis»  iuppressa  voce  diviua  ufltc  a 
celebrare.  Auctoriiale  quoque  apostolica  prohibeuius, 
iie  qiiis  iii  vos  vel  Ecclesiam  veslrani,  excoinuiuni- 
caiionis,  suspensionis  vel  interdictisententiam  sine 
inaniresta  etrationabiii  causa  proinulgare  praeiumat. 
Deccrniuius  ergo  ut  uulli  omuiiio  boininuro  li- 
ceat  praefaiain  Ecclesiaro  teniere  periuibare,  aui 
^us  posaessiones  auferre,  vel  ablaias  reinere, 
niiniiere,  seu  quibusliliet  vexalionibus  faiigare; 
sed  oronia  integra  conserventur  eoruin,  pro  quo- 
runi  gubernaiione  et  iiiiientatione  conccssa  suot, 
usibus  omniroodii  prufutuf a,  salva  seilis  aposlolicaB 
auctoriiate,  et  dicecesani  episcopi  canonici  juiti- 
tia,  el  Januensis  arcbiepiscopi  debiia  revereuiia. 
Si  qiia  igitur  in  futurum  ecclesiastica  saecular^svc 
pcrsona  biiiic  noslrae  consiiiutionis  paginaui  sGi.*us 
conira  eam  temere  veiiire  lentaverit,  secundo» 
teriiove  comuiouita,  nisi  reatuin  suuin  congrua 
saiisfaciione  correzeril,  poiestalis  boiiorisqiie  iui 
careat  dignilate,  reauique  se  divino  Jutiicio  exi- 
stere  de  perpetrata  iniquiiate  cognoscat,  et  a  sa- 
cratissinio  corpore  ac  iangnine  Dei  et  Domini 
Kedeinpiorii  noitri  Jesu  Cliristi  aliena  fiai,  aique 
iii  exiremo  examino  districiae  uliioul    subjaccai. 


labile  mancre  sancimus.  Concediinus  iiisuper  ,  ci  d  Cunctis  autein  eidem  loco  sua  jura  servantibus  iil 


aucloriiate  apostolica  confirmanius,  ui  instilutioy 
quae  assensu  ei  voluniaie  bonae  niemorio*  Uiigonis 
Januensis  arcbiepiscopi  super  numero  clericoruiu  iii 
Ecclesia  vesira  recipiendoruin  provide  facla  esi  in- 
concussa,  et  siabilis  perseveret,  iiisi  forie  inlaniuni 
augeri  coniigerit  Ecclesiae  faculiaies,  ut  merito 
possii  ei  debeat  eiiani  canunicoruni  nuinerus  aug- 
ineiilari.  lllain  quoque  ordinaiioncm,  qua  provi- 
suni  cst  inler  vus,  ui  capiiuluni  vesinim  puniendi 
canoiiice  (raircin  suuin,  qui  se  in  uiiliiaiibui  Ec- 
clesio!  periraciandis  a  coininunitaie  capiiuii  ne* 
qiiiier  segrcgaverit,  babeat  poiestaiein,  iii  sua  fir- 
iniiate  concedimus  pcrmanere.  Senienliam  insu- 
per«  uuae  oro  vobis  circa  ecclesiain  S.  B.irlboluiiixi 


pax  Doinini  nosiri  Jesu  Chrisii ,  quatenus  et  bic 
fructuni  bonae  actionii  percipiant ,  et  apud  di- 
siriciuro  judicero  pracinia  aetcrnae  pads  inveoiant. 
Ameiu 

£i;o  Cflele^iinus,  calbulicat*  Ecclcsiae  epiicopus. 

E^o  Albinus,  Albanensis  episcopu.i. 

Egu  Octavianus,  Osiiensis    et  Yellclrensis  epi- 
ii  opus. 

Egu  Juannes,  Prarnestinus  episropus. 

Ego  Peirus,  Purtuensis  et  S.  Rufiiiac  episcopus. 

Ego  raiidulpbus,  baslliia:  Xll  A|Mistoloiu:ii  presb. 
carJ. 

Ego  Mcl.,  SS.  Ju.  ei  Paulipre^b.  card.  lit.  Pam- 

'.liAV.. 


995  CUbLbSlLM  lU  PAPi£ 

Ego  Jordanus,  presb.  card.  S.  Pudcntianae  til.  ^  conrortationis  in  inelius  iine  cessatione  refringas, 

ne  si,  quod  absii !  tua  super  boc  soll;ciludo  desisiat 


Pnsloris. 
Ego  Joannes,  tiL  S.  Clementis  card.,  Tuscanen- 

sis  episc. 

Kgo  Joannes  Fel.»  tit.    S. .  • . 

Ego  Romanus,  til.  S.  Anaslasi»  pre.M>.  card. 

Ego  Joannes,  tit.  S.  Stepbani  in  monte  Coelio 
presb.  c;ird. 

Ego  Cinihius,  S.  Laurenlii  in  Lucina  presb. 
ciird. 

Ego  Fidantius,  tit.  S.  Ilarcelli  presb.  card. 

Ego  GraL,  SS.  Cosmae  el  Damiani  diac.  card. 

Ego  Gregorius,  S.  MarisR  in  Porticii  diac.  card. 

Lgo  Gregurius,  S.  Mariae  in  Aquiro  diac.  card. 

Ego   Gregorius ,  S.  Georgii  ad  \clum  aureuiu 

diac.  card. 

Ego  Lotbarius,  SS.  Sergii  et  Bacclii  diac.  card. 

Ego  Petrus,  S.  Mariae  in  Via  Laia  diac.  card. 

Ego  Cencius,  S.  Luciae  in  Orffa  diac.  card. 

Daluni  Later«!ni,  per  manum  ^j^idii  S.  Nicolai  in 
Carcere  Tuliiano  diaconi  cardinalis,  ix  Kal.  Miii, 
indiciione  xi,  Incarnationis  Dominicae  an.  1193, 
pontilic  vero  D.  Coelestini  papae  tcrtii  anno  iii. 

CXXL 

Memardo,  Lhonicv  genlis  e,  iscopo  de  incoepio!  pras- 
dicHiiomi  profeclu  gratutaturf  otc. 

(Lalerani,  April.  27.) 

IM.ltheHuugen  ans  dem  Geb.  d.  Gesch.  Liv-ICsih^und 
Kurlands,  t.  111,  p.  523.] 

CoELCSTiNus  eptscopui,  servus  servorum  Dci,  ve- 


nerabili  fmtri  Meinardo  Livoniae  gentis  episcopo,  ^  nere. 


in  via,  qiiae  coeperunt,  quotidiano  viatico  non  su|)er- 
abiindanie  deficiat,  et  ita  sudor  incoepti  lalioris,  ex 
subsequenti  defeclu  convincatur,  inutiliter  emanasse. 
Insistas  ergo,  venerabilis  frater»  et  per  tenietipsunit 
et  per  aliosv  <1hos  tibi  et  vi4ap,  et  meriio  et  doctrins 
videris  adjungendos,  et  oinni  nisu  coneris ;  ut  do- 
ctrinae  verbis  et  exemplis  operuin,  pcr  tuuni  mini« 
steriuin  populus  et  numero  et  nierito  Creatori  ser* 
viens  augeatur.  Nos  enim  de  consillo  fratnim  iio* 
strorum,  auctoriiate  libi  prxsentium  indulgemos: 
ut  pleiiariam  balieas  potesiaiem,  adjungendi  libi, 
quos  necessarios  videris  ei  quos  cognoveris  minisie- 
riis  opporiunos.  Et  ut  b«c  securiori  consclentia 
B  pcrficere  valcas,  et  tibi  noscas,  et  eis  quos  tibi  du« 
xeris  adjiingenJos,  prxdicationis  oflicium  a  nobis 
injunclum  ,  paternam  ad  boc  praestaiiduiii  tib:  iin- 
pertimur  liencdiciionem.  Caeterumv  quia  plures  ex 
diversis  onlinibus  ad  hnjusmodi  piuin  oflicium  ad 
inslantiam  tiiam  vel  prupria  devotioiie  accesseruut 
haclenus  et  forte  acccdent  in  fuiurum,  dispetisandi 
cum  eis  in  ciliis,  potibus,  quin  et  vestibus  et  prae- 
dicaiionis  oOicio  injungendi  iiberam  tibi  tribiiinius 
auctorilaie  aposlolica  racultatem.  Tuuin  igiiurerilt 
in  bis  talem  balicre,  ut  ct  sperata  doctrinx  Cbristi 
uiilitas  per  luam  soUicitudinem  cuniulatius  prove- 
niat  imiigentibus,  et  tam  pio  studio  cuin  frairibiis 
tuis,  qui  semper  bujusmodi  laboreui  eserceiit, 
aeterna;  lieatitudiiiis  inercedem  plcuius  vale.is  obii« 


salutem  et  aposlfilicam  beiiediciionem. 

Audiiis  lauduin  pneconiis,  quae  de  tuis  actis  refe- 
runtur  ct  tux  iiico^pis  praedicalioiiis  profectu  ab 
inde  commcniitibns  intelleclo;  uberes  graiiarum 
Crc;(toiipcrsolviinusuciiones,quiet  talemtibi  vulun- 
talem  dignaiusesl  inspirare,  et  ex  multitudlae  mise- 
ratioiium  suarum  proventumei  coiigruum  indulgere» 
(^nm  eniiii  ipse  dicat :  Sine  me  nihil  potestis  facere 
(Jonn.  xv),  si  quici  boni  ab  liominc  incoeptuiu  fnit 
\ei  peractum,  ipsi  procul  dubio  est  coiiipntandum. 
Liccl  enim  apostolica  siiuns  edocii  tuba,  quod  a  ija- 
ceat  nobis  Yclic;  scd  iioii  possumus  perlicere  el 
iuvcuirc,  nisi  tunluin  ipse,  quantnni  opus  virlniis. 


D.ilum  Larcrani,  v  Kal.  Mail  1193. 

CXXll. 

Joanni  decano  et  capiiuto  Rolhomagenst  coneedii, 
c  ut  cum  generale  interdictnm  lerra  fuerit^  liceai 
tfs,  clausis  jauHis^  exclusis  ejcommunicaiis  9i  tii- 
terdictit^  non  pulsutis  campanis^  suppressa  90ce 
officia  celebrare.  i 

(Latcrnni,  Maii  11.) 
[Cheruel,  Hi^t.  de  Rouen,  t.  I,  p.  256.] 

CcELESTi^us  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  Joanm  decano  et  cupitulo  Rotiiouiagensi, 
s:ilnie.ii  et  aposiolicaiu  bcuciiictionein. 

Cuiu  biimanuiu  alTectiiiu  a.ssiilue  coiiveuiat  Crea- 


Cl  siia   pricveniat  gratia,  ct  eadeni  periinxerit  ad  D  ^^^ris  laudibus  occipari,  noii  vidctur  a!)S  re  ^i  qu.iii- 

M.  ••       _      _• I ._      _•      ; ..•:!:      ..     _,  _  i     ^    :_    _i!  _  ._        _     i     _•        .«  ■•       •     ••  .         . 


efTecunn,  qnibiis  nisiis  bumanus  ei  inutili  cmsso 
lubore  consuniiuetur  ac  peiiitusevaucsccl.Qnia  vero 
incoBpt:c  doclriii^  fnictus  .'vgnoscis,  qu*  coeleslcm 
p:u)Ciii  legein  Doinini  igiiorauiibus  gnslanduni  cuni 
suilori!  ct  laborc  plnrinio  ;*rjel)uisii ;  quainvis  Ra- 
cbclis  ampicxns,  quo  recreuberls  iu  claustro,  te 
quodamniodo  retraiial,  exercitia  tamQii  snscepla 
l.iboriosic  Lia:,  qtia!  per  divinani  gruliuni  fecundior 
cxsial  iii  prole ,  niillo  modo  abliorreas,  sed  laulo 
polins  ac  ruldciulins  ainpiexeris,  qnanto  ex  eis  frii- 
clus  provenii  copiosior,  et  plnrinmm  uiiliiati  dcser- 
vii.  iLXpedil  eniin  ci  inndeiibns,  qni  coeics  i  (iocirina 
iiidigent,  ut  eis  viani  lucis  ct  salutis  iiisinucs;  el 
coaversis  eliani  iioviicr,  ut  panein  susienlatiunis  ac 


doque  in  aiiqiio  ecclcsiabticae  disciplimi:  severii:tii 
dctrabitur,  ut  diviiue  laiiiiis  prxcouia  nou  ez  toio 
dcbeaiU  reticeri.  Licet  enim  ob  aiiquoruni  excesstis 
solemiies  siut  praesorltiu  celebratioiie»  iiiiiibitae,  ac 
coutra  infi-eiiilalem  eoruni  seuteutije  prouiuigiix, 
circa  eos  lainen  poiisuiit  liujusii.ucli  laiae  ^enientia; 
niiligiri,  qui  ptrlicipcs  culpiv  iion  sunt,  ct  iuiqiio- 
niui  contra  qiios  aiiima;lvertit  Eccler?^  abburreni, 
ct,  pro  posse,  coiuinuiiioneiu  evitanl.  Ilac  igi:ur 
coiisidcrjtionc  intlncii  el  vestris  iiiliiloniinus  preci- 
bui  iiicliii:)li,  prjCdCiiti  vobis  pagina  diixiiinis  iudul- 
geuiiuui,  ul,  ciiiii  gcnerale  inteidictuni  terr;c  luerit, 
liceal  vobis,  clausis  j muis,  exclusis  c\coiniiiuiiic.),'is 
et  iuterdicus,  non   pulsatis  caiupaoist   supurcssa 


9in  EPlSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1193.  m 

voce^difinaoflBcia  celebrarcacconcanonicosyestros  A  episcopalc  tanium  pertinenr,  srcut  hsclenas  habni- 

s(is«  cl  imprxsentianim  rationabiliier  po!^sid(!tia 


et  clericos,sl  fuerint  interim  ecclesinsticis  sarramen- 
lis  mnniii,  ex  hac  vita  vocati,  In  coemcterio  occlesiae 
Yosir.c*,  absque  solemniiate  oflicii,  cum  aqua  bene- 
dic:a  et  cruce,  orationibus  bumili  voce  oblatis,  tra* 
ilcn^  sopiiluirx. 

Niilli  ergo  omnino  hominum  liceat  hanc  paginam 
itidulgpiitix  noslra»  inrriiigere  vel  ci  ausu  lemerario 
contraire.  Si  quis  auteni  hoc  alleiitare  praesumpse- 
rit,  imlignaiionem  oinnipotenlis  Dei  el  healuruui 
Pciri  ei  Pauli  ?poslolorum  ejiis  se  noverit  iiicursii» 
ruin. 

Datum  Lalerniii,  qtiiiiia  die  Iduuni  Alaii,  poiitin- 
caius  iiostri  aiino  lerlio. 

CXXIU 

Eccliiiam  B.  Pelri  GuattuVeinem  tnendam  iUicipit^ 
ejuifjue  bona  et  jnra  confirmat 

(Laterani,  Maii  15.) 

[Affo,  ht.  dl  Cnast».  L  351.] 

CoELCSTiNUS  «piscopiis,  serviis  scrvorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  Giberto  arcliipresliytero  ecclesi^  heati 
Pelri  qu.x  in  Vaiistalla  pago  sita  esi.  et  ejusdem 
fralribus  taiii  praeseiitibus  quam  futuris  substiluen- 
dis  caiionice  iii  pcrpeiuuin. 

Quoniam  sine  verai  cullu  religionis  nec  charitalis 
unitas  potest  subsisiere,  ncc  dum  valeat  gratuin 
scrvitium  cohiberi ,  expedit  apostolicas  auctoritati 
religiosas  personas  diligeret  loca  qune  B.  Pctri  vir* 
tule  cxistunt  et  ad  Rotn.  specialiter  spcctare  digiio- 


B 


ccclesiae  vestnp,  aucloriiate  aposlolica  nihilominut 
duxitnus  confirmanda.  Chrisma  vero,  oleum  inn- 
ciuin,  coiisecrationes  ecclesiarum,  ordiuationcs  cie- 
ricorum,  a  qiiocunque  iiialiieritii  cathoiiro  susci- 
piendi  episcopo  liccnliam  vobis  iiberain  iiidulg»*inus. 
A(l  haec  ailjicicntes  decerniiiius  ut  nullus  ecclesiam 
infra  termliios  vestrac  parocbiae»  nisi  qiiae  vobis  do« 
beat  esse  suLjecta,  absque  Visira  liieuiia  .-edilicare 
prjeSumat.  Capellas  quoqiie  Sancti  Bartliolo:iiaei, 
S.  Georgii ,  S.  Martini.  S.  Jacohi,  ad  jus  vesir» 
ecclesiae  perliueutes,  et  a  pnefaiis  antet essorihiis 
nusiris  vobis  nrinatas  in  vestra  subjeclio.ie  perpctiio 
maiiere  sanciiiius. 

Decerniiiius  ergo  ut  nulli  omuino  archiepiscopo, 
episcopo,  abbali,  duci,  iiiarchioni  seu  capilaiieo» 
iuilici  aut  caslaldioni,  nec  alicui  hoiniijuni  liccat 
prjcf  ilain  ecclesiaiii  iiertuibare.  aut  e;us  poiscHsio- 
nes  auferre,  vel  ablatas  retinere,  miiiuere,  aut  ali- 
quibus  vexaiionibiis  fatigare,  sed  omnia  iulcgra 
conserventur  eorum  pro  quoruin  gubernatiuiie  ac 
susientaiione  concessa  siint,  usibiis  omniiiiodis  pro« 
futura.  salva  tamcn  omnibus  aposiolicx  sedis  au* 
cloriiate.  Ad  jiidicium  aotem  hujus  apostolica  « 
sede  perceptae  libertatis  tres  bizantins  nobis  nosiris- 
qne  successoribus  annis  singulis  exsolvetis.  Si  qim 
igiiur  in  futiirum  ecclesiastica  sxctilarisve  persona 
hanc  nostrae  constiiutionis  paginam  scieus.  coiiira 


scitur  Ecclcsiam  sedis  aposlolic»  muniminc  confo-  p  €aiu  temere  veiitre  tentaverit,  secuiido  tertiove  cuiii- 


vere.  Eapropier,  dilecti  in  Dotninofilii.vestris  justii 
posiulationibus  clenienler  annuimus  et  praefatam 
ecrlesiatn  B.  Petri  quae  in  Varstallensi  pago  sita 
est,  qu.e  juris  Romatiac  Eeclesiae  esse  dignoscitur, 
a  praedecessore  tiostro  felicis  memoriac  PP.  Grego- 
rio  V  in  plebem  de  capella  promotain  ei  succes- 
sorum  ejus  sanctae  recordationis  Paschalis.  Inno- 
ccuiii,  Eugcnii,  Adriani,  Alexandri  et  Gregorii  Ro- 
inauoruin  ponlificum  privilegiis  roboratain  ftub 
ejusdein  aposiolorum  principis,etiM)Stra  protectione 
suscipimiis.  et  prxsenlls  scripti  privilegio  commu* 
nimus;  siatueules  ut  quascunqiie  posscssioiics , 
qua^uiiqiie  boiia,  scu  deciinas  eadem  ecclesia  im- 
pr.Tsemiarum  iiisie  el  canonice  possidct,  aui  in  lii- 


nionita,  nisi  reaiuni  suuiu  digna  satisfactioiie  cor- 
rexerit,  poteslatis  honorisve  sui  digniiale  carcat« 
rcamque  se  diviiio  judicio  existere  de  perpetraia 
iniquUaie  cognoscai,  et  a  sacratissiino  rorpore  et 
sauguine  Dei  et  Doiniiii  Redeniploris  nostri  Jesu 
Christi  alieiia  fiat,atquc  iu  extremo  examine  divinas 
ultioni  subjaceat.Cunctisautem  eidem  loco  sua  jura 
servaiitibiis  sit  pax  Duniiiii  nostri  iesu  Christ',  qua- 
teuus  et  bic  fructuin  bonae  .icticnis  percipi^nt,  et 
apud  disiricliiin  judicem  praemia  a:terux*  pacis  iiive- 
nianl.  Anien,  anien.  anien. 

Ego  Coelcstiuus.  rath.dicae  Ecclesiae  cpiscop!:s. 

Ego  Atbini:s,  Albaneiisis  episi  opus. 

Ego  Octaviauusy  Ostien.   ct  Veliternus  episco- 


tiiruin  coiicessionc  el  liberaruale  rcgum,  largitione  d  piis 


'^rincipum,  oblalioue  fidelium  seii  aliis  justis  modis, 
pracstaiite  Deo,  poierii  adipisci,  firma  vobis  vestris- 
que  succcssorihus  et  illibala  permaneanl.  Concedi- 
inris  quoque  vobis  decimatioues  terrarutn  lotius 
curtis  vestrx  quac  nunc  excoluntur  vel  in  posterum 
e\(  olciiiur,  ncc  non  eiiain  terras  ab  abbatibus  San- 
cli  Sixti  de  Placcniia,  per  publica  inslrumenta  ra- 
lioiiab.liter  ecclesiae  vcstrae  cotlatas,  quemadiiioduin 
nunc  eas  quieie  liabere  noscimini,  auctoritate  vohis 
ajtostolica  confir iiiauius.  Prxterca,  publicas  pieni- 
ic:iti:is,  oausas  matriinouiorum,excoininunicaiioiies 
lirrniqueiitium,  iiisiituiiones  ecclesiarum,  et  dossi- 
tniiones,  et  aedificaliones,  et  omnia  alia  spiritualia 
toiius  parochise  vestr^e,  pncierea  quae  ad  ofDcium 


Ego  Joannes,  Prasnestinus  episropiis. 

E£;o  Petrus,  Portucnsis  et  S.  Ruflinae  epi.fco- 
pus^ 

Ego  Rolandiis,  basilicae  XII  Apostolorum  preshy- 
ter  cardiiialis. 

Ego  Melior,  presbyter  cardinalis  SS.  Joannii  et 
Pauli  tiiuli  Paminachii. 

Ego  Pcirus,  tiluli  S.  E...  presh.  card. 

Ego  Joannes,  tit.  Sancti  Cleinenlis  card.  Tuscan. 
episcopus. 

Ego  J^annes  Felix,  tituli  S.  Susannae  presbyter 
cardinalis. 

Ego  Romanns,  tiliili  Sanclae  Anastasia;  prcshyter 
cardinalis* 


999  CCELESTIM 

Ego  GuiJo,  prcsbyter  cardinalis  S.iiictx  Mari.x,  A 
liiiili  Calixli. 

Ego  Jo.innes,  liliili  Saiicli  Sicpliani  iii  Ca;li<i 
nioiite  presb.  caril. 

Ego  Gofredus,  tiiiili  Sanctx  Praxedis  prcfbyier 
cnnliiialis. 

Ego  Germanus,  SS.  Cosmx  el  D^miani.  diaconus 
i;'rilin. 

Ego  Gregorius,  S.  Marix  in  Poriicu  diaconus  car- 
diiKiiis. 

Ego  Gregorius,  S.  Marlac  Majoris  di»coniis  cardi« 
iialis. 

Ego  Gregorius,  S.  Georgii  ad  Velum  aureuin  di.v 

coiius  card. 

Ego  Loiarius,  SS  Sergii  ei  Bacchi  diaconus  c»r- 
diiialis. 

Egii  Nicolaus,  S.  Mariae   in  Cosmedin  diacouus 

card. 

Ego  Peirus,  S.  Blarix  Majoris  diac.  card. 

Ego  Cencius»  S.  Lucis  in  lloribea  diac.  card. 

D.uuniLiiterani,  per  manum  Agidii  S.  Nicol.ii  in 
C.ircereTiilliaiio  diatt.card.,  Id.  Maii,ind.xi,lncarn. 
Doinini  IISS»  pontiflcaius  vero  domni  Coelestiiii  III 
ani;o  iii. 

CXXIV, 

Monntlerium  S.  Maria  et  S.  Afiifioiit  1  avhioc\en%e 
iutndum  %u$ctpit ,  et  ejui  bona  at  jura  confirmat. 

(Laleraiii ,  Maii  ^O.) 

[Mon.  Angl.,  I,  998]  ^ 

CocLB^TiNuscpiscopiis,  scrvus  servorum  Dei,  di- 
lecto  (il  0  IIlrberti  abbati  de  Tavisiochia,  ejusqiie 
successoribiis  regulariier  substiiuendis    in  pcrpe* 

tuiiiu. 

Coinmiss.x  nobis  apostolicx  seois  auctoritas  nos 
boriaiiir,  iil  locis  ct  pcrsosiis  ipsiiis  auxilium  devo- 
tior.e  ilcbiia  iinploraiilibus  tuitioiiis  prxsUlium  im- 
p<Miilere  ilebe.niiiiis.  Quia  ,  sicnl  iiijiisla  poscentibiis 
n.illui  iribiieinlus  esi  efferlus.  s:c  ei  l.^jjiiima  et  ju- 
sui  .<e»i«icr;iniiuiii  non  est  diff.^rcnda  pciiiio.  Ka- 
piopter,  iiiccle  in  Domino  fili  llerberii  abbas,  liiis 
jiistis  poslulaiioiiiluis  clcinciiier  aniiuiinus,  ci  ino- 
iiabiei  iuni  de  Tavistocb  quo<i  in  lionore  bealx  M.iriie 
et  s;«ncti  Kiiinoui  couressoris  et  sacrosaiict:c  Ro- 
iii;iii:e  Ectlesise,  ciijus  juris  cxisiit,  luicla  et  pio-  D 
priei;itc  i;iiiluiii  inauere  ccnseniiis,  ei  pr;vi>ciitis 
scripti  piivilegio  coinmuiiimus.  Slatuciites  ut  i)uas- 
cunqiie  possessiones,  quxcunque  bon:),  tain  eccle- 
lia&tica  quam  mumlaiia,  idem  mou.isleriuin  imprai- 
teiiliarum  juslc  ei  canonice  possidct,  aul  iii  futurum 
conccssioue  pontiricum,  largitione  rcgnm  vel  prin- 
cipum,  oblaiione  ridelium,  seu  aliis  justi9.modi^D(K> 
propiiio,  poterit  adipisci,  flrma  libi  tuisque  succes- 
sortbiis  ei  illibaia  permaneant.  In  quibus  bxc  pro- 
priis  duxiinus  expriineuda  vocabulis  : 

Ecclesiani  Beata:  Marix  el  Sancli  Kiimoni  confes- 
sorin  de  Tavisioeh,  in  qua  scdes  abb.iti.!!  existil, 
cum  eadcin  villa  et  mercato  ejusdem  villu;  et  cnpi  llis 
ct  oiuurb  :s  aliis  periinentiis  suis.  Mi.ldclion  et  ec- 


lil  P.\P.€  1000 

cleiiaro  Sancti  Consiantini  eonressoiis  in  oaJem  \il!a 
constructain  cumi.ron  buspe:t  neniiii  suis:  llatiicr- 
legam  cum  ecclesia  Saiicii  Joannis  Baptisire  iii  ca- 
dem  villa  fuiidala,  et  omnibus  pertinentiis  siiis; 
Borynglon  cum  e^  clesia  Sanctx  Triuitatis  in  e.-id  m 
Tilla  sita;  Lega  et  Abbedysham  cum  ecclesia  Sau« 
ctc  lleleose  ibidem  coustructa;  Werdegeie,  Ordleg, 
Auri,  Tomebury«  Kuaburga  et  unam  doroum  ia 
civitate  Exoniae;  Devcnebury»  et  ecclesiani  Beaix 
Marix  ibidcm  fundalam ;  Wellat  D;iggecumba, 
Plymstok,  Raddon,  Hundelorre»  Odatrew,  Sa^yok, 
ct  ecclesiam  Beats  Mariac  ibideni  fundatain  ;  Auton 
ctim  ecclesiis  ibidcm  fuudaiis,  et  pertinentiis  suis; 
Kame,  Tregrenon,  Peiibangar,  Talcar,  Wulryiittm, 
ciiin  matrice  ecclesia  i^aiicii  Paierni  ttc.-^pt^llisejiis- 
dem  villae  et  omnibus  ad  eaiu  stiectantibus ;  O.-ke* 
reville,  Poiirton  cum  omnibus  libertatibiis  et  liberis 
consueiudinibus  suis  vobis  rationabil.ter  collatis. 
Iiifra  insulas  cliam  de  Sully,  iiisulam  Sancti  Nicolai, 
Insulam  Sancti  Sampsoiiis,  insu'ain  Saiicti  Elidii, 
insulam  Saiiciac  Tbeonae  virginis,  et  insulam  qii.r. 
Ilutlio  vocatur,  cuni  appendciis  suis,  et  omiies 
ccclesias  et  oratoria,  per  omnes  insulas  de  Sully 
conslructa  cum  decimis  et  obventionibus  et  aliis 
periini*ntiissuis;  etduas  Lescaias  terrje  in  iusulade 
Aganas,  el  ires  bescatas  ierra:  in  insiila  de  Euuox. 
Ecilesiam  quoque  Sancti  Micbadis  de  Rocia  cuni 
terris  ct  redilitibus  suis;  cccleciam  de  L:imbortiiQ 
cum  o:i  nibui  pprtineniiis  suis,  a  domino  iiindi  \Y. 
CilTard  iii  piirani  ei  perpciuam  cleemosynain  vobis 
et  nionasterio  vestro  collatam,  et  a  bonx  memorz 
B.  Exoniensi  episcopo  confirmatam,  et  de  voliis  ^^d 
inandaium  de  tribus  pauperibus  quolidie  pa>cen.lii, 
ct  ad  alia  pi^i.itis  opera  cxseqiienda  J.  quondam 
Exoniensis  rpiscopi  asseiisu  assiguaiam.  Eccle^iani 
quoque  Saiicli  Petri  de  Moutocranibton  cuin  tcria 
dc  Nordccumba  cl  aliis  pcrtinenliis  sui». 

Obeuiite  vero  te  11*  rlerio  nunc  ejuMlein  loci  ab- 
baie  vel  luorum  quolibet  successorum,  nullus  ibi 
qualibet  subrepiionis  asiutia  vel  violeniia  prxpona* 
lur,  nisi  quem  fraires  communi  consilio  vel  pari 
cousilii  sanioris  secuiidum  iimorem  Dei,  et  laucii 
Benedicti  Begulam ,  absque  ullius  conlradictionc, 
decreveriiit  abbaiem  eligenduin.  Custotliam  etiaui 
domus  vcsirx,  ct  rcruin  et  possessioiium  vestraruiii 
dispositioiieiii  iu  iiianibus  veslri?,  donec  ve&tre  pro- 
videatur  ecclesix  nianere  censemus.  Sepuliuraui 
quoque  ipsiiis  loci  liberain  esse  decerniinus,  ut  eo- 
ruin  devolioni  et  cxtreni»  voluulati  qiii  se  illic 
sepeliri  delibcraveiint,  nisi  forte  excomniunicati 
vel  iulcriiicti  siiit,  nulliis  obsistai;  s:>lva  taiiuMi 
illarum  ccclesiarutn  canonica  jusiitia  a  quibus  nior- 
lUDrum  corpora  assumunuir.  ludulgemus  etiaiu  ui 
liceat  vobis  ecclesias  vesiras,  cum  vacavcrinl,  iii 
bospilalitaJi  usiiui  in  domo  vcstra  jugiter  obser- 
vaiidae  convertere,  idoiicos  ad  eas  eligendo  capelU* 
nos,  qui  dioecesano  episcopo  prxseirtati  eidein  de 
spiritiialibus,  vobis  vcro  de  lempora'ibus  dcbcaut 
respondcre ;  ila  quidem  quod  episcopus  ilios  rcpei- 


1001  F.PISTOL-C  ET  rniVILEGlA.  -  A>.  1195.  40W 

]cn.!i  gtii  &iL>i  rucrinl  prxscniali,    nuliam  prorsiis  A  «lilccia*  iiobis  in  Cliri^to  nii^e,   vesirisjusi  s  |H)biu. 


h.ibcMl  sine  causa  raiioiiabiii  pol  siaieiu. 

Suiie  novaliiini  vesiroruni  el  eoruin  qua  proprii* 
inanilius  aul  sumplilais  excolilis  sive  animalium 
vesirorum,  nullus  a  vobis  liecimas  exigere  aul  ex- 
lorqueie  prxsiimal,  sed  polius  vubis  reservalcc  iii 
usus  hospiialiiaiid  converianiur. 

Deceriiimus  ergo,  ui  nulli  omniiio  liominum,  nec 
cpii*.opo  ias  *ii  pr.efaium  coenobium  lemere  periur- 
bare,  aui  ejus  possessiones  auferre.  vel  ullaias  re- 
lincre,  minucre  seu  qitibu^iibei  vexaiionibus  f.tii- 
g:ire  ;  se«l  omnia  iniegra  conserventnr  eorum  pro 
qnurum  gnbornaiione  ae  ^usteniatione  concessa 
suni,  u>ibus  omiiimoilis  profutura,  salva  sedis  apo- 
siolic;c  auciorit.iie.  Si  \ero  aliqno.l  ^criptum  vel 
priviicpinm  conlra  h.inc  liiiertatem  \o'jis  el  niona- 
sleiio  \eslio  a  nobis  iudiilt.im  et  pnvseniis  privile- 
^ii  :iucloriiaie  lonfirmaiatn  ali«]uaiido  apparuerit, 
ridem  liberlali  nuUa  ralioiie  pr.vjudicei.  .\d  indi- 
iium  auiem  hujus  a  sole  aposlolica  percepl;^  libei- 
laiis,  ires  aureos  pro  inonai>ierio  Dealae  3!ari;e  ei 
Sancii  Rumoni  confes.-»oris  prctlibati  nebis  iiosiris- 
que  succes!»oribus  annis  singnlis  e\solveiis. 

Si  qna  igiiur  in  Inturum  ecclesiastica  saicularisve 
icrsoiia  h.ino  iiosir;^  consiiluiionis  paginam  scieiis 
«oiilra  eaiii  lemere  venire  lentaverit,  sccundo  ter- 
tio\e  commonita,  si  non  saiisfaciionc  congrua  cmen- 
i'a\erit,  t^oteslatis  honorisque  sni  dignitaic  careat, 
leamque  ^e  diviuo  judicio  exisicre  dc  perpelr.iia 


D 


laiioiiibus  cKiitenier  annuiinus,  cl  monasiicriut: 
vestriim.  in  quo  eslis  di\iiio  obsequio  mancipalx, 
sub  beaii  rclii,  vi  nostra  protcctionc  suscipitnus, 
ct  pnpsenii  scripto  privilegio  communinuis;  iu 
primis  5.ifiuidem  siaiuenles,  ut  ordo  ranonicus.  qui 
secundiim  Deiim,  ct  beaii  Auguslini  Uegulam,iii 
eodeiit  luco  noxiinr  insiiluius,  perpetui.s  iiii  lem- 
poribus,  iiiviolabiliier  observetur.  Pr.vierea  quas- 
cunqiie  pos^ie^jiniies ,  qii;vcuii(|ue  boiia,  iilem  iiio- 
nasicrium  jn.5ie,  ot  canoiiice  possitlei,  aul  in  fiilii. 
rum,  conccssione  ponlilicnm.  I.irgiiione  re^iiin  vel 
prineipum,  oblaiione  ridelium,  >eii  aliis  jusiis  nio. 
(li>,  Dco  pmp  tio,  poieril  adipisci  ,  finna  vobi»; 
vesiii:?qne  sneces<oribus  ei  illibata  pcrmanc.inl.  lu 
qnii«ns  h;vc  propriis  d«i\imus  cxprimenda  voca- 
biilis  : 

Villam,  nnvnn  pnvsinen.im.  seiiam 

novaiium,  \C8lri>que  propriis  ii.anibus,  vel  sumpii- 
biis,  loliiis  ;  sive  i.'e  nntrimvniis  animaliuin  veslro- 
riim  ,  nullus  a  vobis  decimam  cxigcre,  vel  exior- 
qnerc  pr;vsumai.  Liceai  qiioqne  vobis  pcrsionas 
lilieras,  ei  absolmas,  e  ^a»culo  fcgicntes  ad  roii- 
ver.-iat-onem  \tslram  recipere ;  ci  eas  absquccon- 
iradiciionealiqua  reiinere.  Probibemus  insupcr.  ui 
iiulli  sororum  vesirarum,  po^tfaciain  in  vestro  iiio- 
naslcrio  piofessioneni,  fas  sit.  absquc  prioriss.-^ 
licenlia,  iiisi  aiciioris  religionis  obleniu,  de  eo 
di^cedere;  disredentem  vero,  al»squft  commnniuui 


miquiiaie  coj;noscat,  et  a  >acraiissiino  corpore  ac  C  liilcrarum  caulione,  nullns  audeal  reiinere.  Cu 


saiignine  Dci  et  Domini  Redemploris  noslri  Jesu 
Cliiisii  aliena  liat,  aique  iii  exircnio  examine  dislri- 
ttac  liluoni  subiaceat. 

Cuntiis  auicm  eidem  loco  jnsia  servaniibus  sil 
pax  Domini  nosiri  Jesu  Cbristi,  quaienus  el  hic 
Iruclum  boiix  aclionis  percipiani,  ct  in  futura  apud 
ilislricium    judicein  pijemia   aeterna:   pacis   inve- 

liialll. 

DatuniLaterani,  per  manum  iEgidii  S.  Nicolai  in 
t.art.ere  Tulliano  diacoui  cardinalis,  iv  Kal.  Juiiii, 
;ih  Incarnationc  Nativiiaiis  Dominica;  anno  1195, 
poniilicalus  domni  nostri  CcBleaiini  papx  111  aniio 
lerlio. 

cxw. 

Parlhenonh  Sixeuemit  protectionem  tutcipii,  el  pot- 
tetiionet  ac  privilegia  confirmal. 

^Lateranit  Juii.  5.) 

iBosto.  DeUitioria  della  tacra  milit,  di  Cior.,  i, 
^  588.] 

C(CLESTiNUS  episcopus,  servus  servorum  Dei.di- 
lectis  in  Christo  filiabus  priorissx,  et  sororibus  dc 
Sixena,  lam  prxseniibus  quani  fuluris,  rcgularein 
vium  prcntentibus  in  p.  m. 

Priidenlibus  virginibus,  qux  sub  habilu  religio- 
Dis,  accensis  lampadibus,  jiigiier  se  prspparant  ire 
obviani  sponso,  aposlolica  sedes  suuni  debet  palro- 
cinium  impeiliri,  ne  rorie  cujuslibel  leineritatis 
incursus,  aul  eas  a  proposiio  rcvocci,  aul  robur, 
quod  absil!  sacrse  religionis  ir.friugat.  E  pronicr 
Patkol.  CLVl. 


in 

auicni  generale  inierdictum  lerraj  fnerii,  iiceat  vi- 
bis.  ilau>is  j:.nuis,  exclusis  cxoommunicalis  ci  in- 
lerdieiis,  non  pulsaiis  campanis,  siipprcssa  voce. 
diviiiacllivia  erlebrarc.  Ad  Iktc  aucloriiaie  apos;o- 
lica  piohibemus,  ut  nulli  lieeat  iii  vos,\e!  inoiiasie' 
rinm,  sine  inanifesta  cl  ratioiiabili  causa  exeoin- 
muiiicatioiiis  \ei  interdieti  senientiam  pioinulgati*. 
Pr.Tierea  insiituiiones  a  venerabiii  frairc  nosiro 
Osceii .  cpiscopo,  ei  dilecio  filio  magistro  huspiialis 
Emiosiae,  cl  aliis  viris  religiosis,  de  assensu  cha- 
rissimx  iWix  nostrx  Saneije  iiliislris  regiiio!  Ara- 
gounm,  in  ipso  inonaslerio  raiioiiabiliicr  factas, 
aiicioriiaie  aposiolica  contirmamus.  Obeunle  vero 
le,  niinc  ejusdem  loci  priorissa,  vel  earum  aliqun, 
^  »|n.u  libi  successerii;  nulla  ihi  qnalibeisubreplionis 
as  uiia,  scu  viulontia  pnvponatur,  nisi  quaui  soro- 
res  coiiimuiii  cunsensu,  vel  sororuin  inajor  pars 
consilii  sanioris,  secunduni  Dei  timoiem,  ei  beati 
Angusiiiii  Uegulani,  provjderiut  cligendain. 

Deceriiimus  ergo  ui  nulli  oninino  honiinum  hceai 
praefalum  monasleriuin  lemere  pertiirbare,  aui 
cjus  possessiones  auferre,ablatasretiiiere,  ininuere, 
seu  quibuslibel  vexationibus  perturbare  ;  sed  oiu- 
iiia  inlegra  conservenlur  eoruin  proquoruni  susien- 
laiione  concessa  suiit,  usihus  oinnino  profulura. 
salva  sedis  apostolicceaucioriiate,  elmagistri  ho«pi- 
lalis  Emposut*  dcbila  reveientia.  Si  qiia  igiiur  iii 
futurum  ecciesiastica,  s.xcularisve  ocrsona,  haiic 
nostr;£  eonstiiuiiouis  paggiaai  sciciis  coiiira  eaiu 

32 


1003  CflELESTINI 

icmctc  YCiiirc  lenlavcril ;  secundo  leriiovc  rommo-  A 
nitn  ,  tniis,  nisi  reainm  suum  digna  ftAiisradione 
rorrexcrit ,  polestnlc,  lionoribusquc,  ac  sui  cnreat 
fligiiitate  ;  reumque  se  tlivino  judicio  existere ,  de 
perpetraia  iniquilate  cognoscnl.  et  a  sacratissimo 
corpore  ac  sanguine  Dei  ei  Domini  Redcmploris 
nostri  Jesu  Chrisii  aliena  fiat,  aiqiie  in  exlrcmo 
examine  dislricl»»  ultioni  siibjaceai.  Ciinclis  auicm 
eidem  loco  sua  Jura  scrvantibus,  sit  pax  Domini 
nostri  Jcsu  Cbrisli :  qnntenus  et  bic  fructum  bona: 
actionis  percipiani,  el  apud  dislricttim  judicem  prx- 
niin  nclcrnae  pacis  invenianl.  Amen. 

Ego  Ca^lesiinus,  catliolicx  Ecclesix  episcopus. 

Ego  Albinus,  Aibanensiscpiscopus. 

Ego  Octavianns,Oslien.  episcopus. 

Ego  Peirus,  Portuen.  eplscopus.  " 

Kgo  Paiidulphus,  basilicx  Xll  Apostolorum  pres- 
by^er  rard. 

Ego  Mclior,  SS.  Joamiis  eiPauli  tit.  Pammachii 
preshylcr  card. 

Ego  Petrus,  presbyter  «ardinalis  trt.  Sanctae  Cx- 
ciliae. 

EgoJordanus,  presbyier  cardinalis  tit.  Sancix 
Pudcniianre. 

Ego  Joanncs,  episc.  Tuscanen.  ct  Viierb.  S.  Cle- 
mentis  presb.  card. 

Ego  Romanus,  tii.  Sanclae  Anastasiac  presbyier 
cnrd. 

Ego  Guido ,  presb.  card.  S.  Marix  trans  Tiberim, 
lil.  C:ilisli.  q 

Ego  lljigo,  presbYier  card.  S.  Blarlini,  lit. 
Eiiiitii. 

tigo  Joanrrcs,  til.  S.  Slephani  in  Coelio  moiile 
presb.  card. 

Ego  Bran.,  Snnctorum  Cosmae  et  Dainiaiii  dia- 
(oiiiis  card. 

Ego  Grcgorius,  S.  Mnrix  in  Porlicu  diaconus 
cardiualis. 

Ego  Gregoriiis ,  S.  Marise  in  Aquiro  diacouiis 
card. 

Ego  Grcgorius,  S.  Georgii  ad  Velum  aureuni 
dinconiis  card. 

Ego  Lotarius,  Saiictoruiu  Sergii  ct  Dacclii  dia- 
(oiitis  carJiiialis. 

Ego  Nicolaus,  S.  Mari:e  in  Cosmedin  dinroniis.    ^ 

Ego  Dobo ,  Saiicii  Theodori  diaconus  cardi- 
iiulis.  • 

Datum  Lntornui,  per  mnnus  iEgidii  Sancli  Nicolai 
iii  Carcere  Tuliiniio  diacoiii  cardiiialis,  i:i  Nonas 
Junii,  ludicliouc  xi,  lucariintionis  Domiuicae  aniio 
il93,  poutificalus  vcro  doumi  CoelesUui  papne  III 
anno  lertio. 

CXXVI. 

MonasUnum  de  Aloute  S.  Pflri  {Heitterbaceuie) 
tuenduvi  huscipit  el  ejui  bona  juraque  confir' 
ntat, 

(L:)lerarii,  Jun.  10.) 

[Lacondlet.,  Irk.  fur  die  Cesch.,  U  I,  p.  374.1 

CcELESTiNLS  cpiscopu»,  scrvus    servoruui    Uei, 


III  papj:  looi 

dilcclis  filiis  Kcrvan^io  abhali  mona>lerii  de  raonte 
S.  Petri  ejusqiic  fratribus  lam  pr.TsrniilHis  qnam 
futiiris  regularem  vitam  pror«;s<iis  in  perpcluum. 

Rcligiosam  viiam  eligenlibiis  aposiolicnm  con- 
veiiit  adesse  prxsidium,  ne  forte  cujiislibet  teuieri- 
laiis  incorsus,  aut  eos  a  proposito  revocei,  aut  ro- 
bur,  qiiod  ahsit !  sacrx  relit^ionis  infringat.  Enpro- 
pler,  dilecll  in  Chrislo  filii,  vestris  justis  postuin- 
tioiiibus  clemenler  annuimus,  cl  pnefatiini  n:oun- 
sicriiim  S  Dci  genitricis  et  Tirginis  Marix  in  monic 
S.  Petii,  iu  qiio  divino  mancipali  estis  ol»se(|uio. 
sub  bcati  Petri  et  iioslra  proteciione  suscipiii:ns, 
et  pra*seiitis  scripti  privilegio  coiiimnniinus;  in 
priinis  Siquidem  slaliieiites  ui  ordo  nionasticus.  qoi 
scruiidufu  Dcumet  beali  Benedicli  Regulam,  alqoe 
inslitutioncm  Cisierciciisium  fralriim  in  codcm 
ir.onnsicrio  institutus  csfe  dignoscilur,  perpetuis 
ibidcm  tcmporibos  inviolabillter  observetur.  Prs- 
lerea  quascunquc  pof^sessiones,  qn.Tcunque  ho:ia. 
ideni  monnsicriiim  iniprxscntiaruni  juste  et  caiio- 
nicc  possidct,  aiit  in  futorum  ccncessioue  ponlifi- 
cum.  Inrgitione  regurn  vel  principum.  oblationc  fi- 
delium,  scu  aliis  justis  modis,  pneslanlc  Domino, 
potcrit  adipisci,  firma  vobis,  veslrisqiie  siiccessori- 
bus  et  illibaia  permaneant.  In  quibus  hsc  propriis 
duxiiuus  exprimeuda  vocabulis : 

l^ociim  ipsum  iii  quo  monaslerium  Testrom  silum 
cst,  cuni  omnibus  pertiiientiis  suis;  grangiam  qirnc 
Burge  appellalur  cum  omnibos  appendiciis  s:!iSt 
terras,  silvas,  et  quidqoid  habetis  in  lerriiorio 
llegdeiihoim,  vinens,  domos>  ngro«,  qi:%  liabe:is 
Buiinc,  Zudcndorp,  Diidensdorp;  annnafes  etiam 
decimaruin  vestrnrum  pensioiies  a  vestris  episcopis 
Tobis  couressas,  archldiaconorum  el  pnstoruiu  il- 
liiis  tciuporis  communi  ct  vohintario  asscnsn,  ratas 
habeinus  et  confirniamos.  Prxfaias  vcro  posse^si:>. 
iies  cum  omnibus  pertinentiis  suis  quas  habeiis  in 
hosco,  in  plano^  in  pratis  et  pascuis,  iii  aquis  cl 
aqiiarum  decursibus,  et  omnibus  aliis  lilK-riatibus 
ad  eas  pcrlineiitibns  Tobi»  liberas  coiifirinamus. 
Saue  laborum  vestrorum  quos  propriis  mani- 
bus  aut  suniptibiis  coUtis,  lam  de  terris  cnL 
tis  quain  iiicultis  ,  sive  de  hortis  el  vir^ultis,  et 
viueis,  clausiiris,  et  piscationibus  vestris,  sive  de 
nutriniootis  ai.iinarmin  vcslrorum,  nullus  a  vobis 
decimas  exigere  vel  cxtorquere  prTSuinat.  Liceat 
quoque  vohis  clerico^  vel  laicos  liberos  et  absolu- 
tos  e  soiculo  fugicnics  ad'  convcrsioncni  recijiert;, 
ct  cos  absque  coniradiclionc  aliqiia  rciiiicre.  Prohi- 
heiiius  insuper,  ut  nulli  fralriiin  vcstrorum  post  fa« 
ciniu  iii  vestro  mouaslerio  proressionciu,  fas  sit 
absquc  abbaiis  siii  licciitia  de  codeiii  \(h:o  discedcre; 
discedciitein  vcro  absqiic  cotnmuniuiii  li  leraniin 
cautioue,  nullus  audcai  relincrc,  quod  si  quis  forte 
rciiiicre  pixsuiitpscrit,  licituiu  sil  vobis  iu  ipsos 
inonaclios  sivecouversos  scntentiain  regularcm  pro- 
ferre.  IUud  dislriciius  iuhibcntcs,  iie  terras,  seu 
qiiodlibel  beneficium  ecclesiae  vesirse  coilatum , 
liccat  alicui  personaliter  dari.  sive  alio  modo  alie- 


IC05 


EPISTOL.C  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1193. 


1006 


iiari,  absqiie  oonsensu  toiiiis  capitiili,  vel  majors  A  lis,  per  vos  iranslre  coniigorit,  ab  Illo  benedicuA- 


pariia  el  sanioris.  Si  qux  vero  donaliones  vel  alie- 
naiiones  aliler  qnam  dictum  esi  r»cue  ruerini,  cas 
irritas  essecenscmus.  Ad  lixc etiam  prohibemus  ne 
ali(|uis  moiiaclius  sive  conversus  sub  professione 
donitis  vestrae  aslrictns,  sine  consensu  et  licenlia 
abbalis,  et  m&joris  partis  capituli  vestri  pro  aliqiio 
lide  jiibeat,  vel  ab  aliqgo  pecuniam  muluo  accipiat 
ultra  prelium  capituli  veslri  providenlij  CMistitu- 
tum,  nisi  proptcr  nianifeslam  domus  vesirx  utili- 
fatem,  quod  si  fiicere  praeaumpserit,  non  teneatur 
convenius  pro  bis  aliquatenus  retpondere.  Licitiini 
prxtorca  sii  vobis  in  causis  proprils,  sive  civilem 
sive  criininalem  contineant  qimstionem,  rratrum 
vcslrorum  lestimoniis  uti,  ne  pro  dcfectu  icstium, 


nes  vasorum,  et  vesliiim,  consecrationcs  aliarluni, 
ordinationes  nionacliorum,  aiicloritaie  sedis  apo- 
s*olic?e  recipere  valeatis.  Porro  si  episcopi  vel  alii 
ccclesiarum  rectores,  in  monasteria  vestra  vel 
personas  inibi  constitutas,  ^uspensionis,  excom- 
municalianis  vci  interdicti  seiiteutiam  promulgavo- 
rinl,  sive  ctiam  in  mercenarios  viros  pro  eo  qiiod 
decinias  non  solviiis,  vel  aliqiia  occ-asione  eorum 
qux  ab  aposlolica  bcnigniiate  vobis  indulia  snnt^ 
seii  benefactores  vestros  pro  eo  quod  aliqua  vobis 
benclkia  vel  obsequiA  ex  cliaritate  pracsiiierint,  veJ 
ad  laborandum  acljuverint,  in  illis  diebus  in  quibus 
vos  laboratis  el  alii  fdrlaniur,  eamdem  sententiam 
proiulerint,  ipsam  tanquam  conira  sedis  apostolicss 


jus  vesirum  in  aliquovaleat  deperire.   Insuper  au-  B  indulta  prolatam  decernimus  irriiandam,  ncc  lil« 


ctoritate  npostolica  inbibemus  ne  ulbis  episcopus 
Tcl  qux'Jibet  alia  persona  ad  sjnodos  vel  conveiitus 
Corenses  vos  ire  vel  judicio  saeculari  de  vestra  pro- 
pria  siibstaiiiia  vel  possessioaibus  vestris  suljacere 
coinpellat,  nec  ad  doinos  veslras  causa  ordines  ce- 
lebrandi,  caus.is  tractandi ,  vel  aliquos  pubiicos 
convcnius  convocandi  venire  praesumat»  nec  regu- 
iarcm  eleciionem  abbaiis  vestri  impediai,  aut  de 
insiiiuendo  vel  removendo  eo  qui  pro  tempore  fue- 
rli  conira  staiuta  Cisierciensis  ordinis  le  aliquale- 
nus  inironiiiiat.  Si  vero  episcopus  in  ctijus  parocbia 
doinus  vestra  fundata  esi,  cum  luimilitate  ac  do- 
voiioiie  qiia  convenit  requisitu^  sutMiitiitufii  abba- 
teni  benedicere,  ct  alia  quae  ad  officiiim  episcopaie 
pertineni  vobis  conferre  forte  renuerlt»  licitum  sit 
eidem  abbati,  si  tamen  sacerdos  fuerit,  proprios 
«ovitios  liencdicere,  et  alia  qus  ad  oflicium  suuin 
periinent  exercere,  ei  vobis  omnla  ab  alio  episcopo 
pcrcipcre,  quae  a  vcstro  fuerint  indebiie  denegata. 
Iliud  adjicientes  ut  in  recipiendls  professionibus, 
quae  a  benedictis  vel  benedicendii  abbatibus  exlii- 
bentiir,  ea  sint  episcopi  forma  et  expressione  con- 
tenii,  quae  ab  origlne  ordinis  noscitur  Instituia,  iit 
scilicel  abbates  ipsi,  salvo  ordine  suo,  profitcri  de- 
beant,et  conira  statuia  ordinis  sul  nullam  profes- 
Monein  facere  compellantur,  Pro  coiisecrationibiis 
vero  altarium  vel  eccleslarum  sive  pro  oleo  sancio 
vel  quolibel  ecclesiastico  sacramenio  nullus  a  vo- 


terae  u\Uc  firmiiatem  habeant,  quas  Ucito  nomine 
Cifiierciensis  ordinis,  et  contra  teiiorem  apostolico" 
niin  piivilegiorum  coDStiterint  inipetrari.  Paci  quo- 
que  et  tranquilliiaii  vesirae  paierna  in  posterum 
sollicitudine  providere  volenies,  Jiucioriiate  aposto- 
lica  proliibemus,  ut  infra  cUusiiras  locorum  seii 
grangiarum  vesirarum  nullus  rapinam  leu  (urtuni 
facere,  ignem  apponere,  sanguinein  fundere,  bomi- 
nein  temere  capere  veJ  Inicrficere,  seu  violentiam 
audeat  exercere.  Praeterea  omnes  libertates  ei  iui- 
munitates,  a  praedecessoribus  nostris  Romanis  pon- 
Uncibusordirii  vcsiro  concessas,  nec  iion  liberiates, 
ei  exemptiones  saecularium  exaciionum  a  r-^gibus  et 
priiicipibus  vel  alils  Odelibus  rationabiliier  volds 
indulias,  auctorllate  apostolica  confirinanius ,  et 
prxseiuis  scripti  privileglo  commuiiiinus» 

Deccrnimus  ergo,  etc. 

Ego  Coelestinus,  caiholio»  Eccles-ae  ep!seupiis« 

Ego  Albinus,  Albancnsis  episcopus. 

Ego  Ociavianus,  Osiiciisis  ct  Vclietreiisis  cpi- 
scopiis. 

Ego  Joannes,  Praenesruius  opiscopus. 

Ego  Petrus,  Porluensis  ci  S.  Rufinae  episcopus. 

Kgo  Pandulfus ,  basillcac  XII  Apostoloruin  pres- 
byier  cardinalis. 

Ego  Melior,  S3.   Joannis  ei  Pauli  presbyter  cariL 
iii.  Panimachii. 

Ego  Pctnis,  iit.  Sanctae  Caeciliae  presbyter  car- 


bis  sub  obtentu  consucludinis  vel  alio  roodo  quid-  d  diualis. 


quam  audcat  extorquere,  sed  haec  omnia  gralis 
vcbis  episcopus  dioecesanus  impendat ,  aiioquln 
iic^at  vobis  quemcunque  malueriiis  catboiicura 
hdreantisiiicm,  gratiam  et  communionem sacro- 
•a')ciae  Romanae  scdis  habenieni,  qui  nostra  frelus 
avrioritate  vobis  quod  posiulalur  impendat.  Quod 
si  sedes  dioecesani  episcopi  forte  vacaverit  interiin 
oionia  ecclesiasiica  sacrainenia  a  vicinis  episcopis 
nccipere  l.bere  et  absque  coniradiciione  possitis, 
sic  iamen  ui  ex  hoc  in  posterum  propriis  opiscopis 
nulluin  praejudicium  generetur.  Quia  vero  interduui 
proprium  episcoporuni  copiam  non  babetis,  sl  quein 
episcopuni  Romanae  sedis,  ut  dixiinus,  commuiilo- 
oem  liabooiemt  ct  de  qiio  plouam  notit  aiu  hal:ea* 


Ego  Jordanus,  presby tcr  c.irdinalis  S.  Pudeiit:a:u\ 
iit.  Pastoris. 

Ego  Roinanus,  tit.  S.  Anasiasiae  presbjrter  car- 
diualis. 

Ego  Guido,  presbyter  cardinalis  S.  Hariae  traiis 
Tiberini  iiL  Calisli. 

Ego  Joannos,  lU.  S.   Stophani  in  Ccelio  inoiite 
presliyter  cardiiialis. 

Ego  Soffrcdus,  tit.  S.  Praxcdis  presbytcr  e..r- 
dinalis. 

Ego  Beinanlus,    S.  Pctrl  ad  VincuU  presbylcr 
card.  tit.  Eudoxiae. 

Ego  Gratianus,  SS.   Cosinae  et  Daniiani  diacouua 
cardtualis. 


4007 


CGCLESTIM  ni  I>AP.£ 


lOOS 


Ego  Gi^egorius,   S.  Marias   In   Poriicu   diacoiius  A  expressa,  el  ea  qu»  in  priiiciplo    rescriplomm  aU 


rartlinalis. 

Ego  Gregorius,  S.  Mariap  in  Aqniro  diaconus 
canliualis. 

Ego  Gregoriiis,  S.  Gcorgii  ad  Yeluni  aiireum 
diaconus  cardinalis. 

Ew  Lotarius,  SS.  Sergii  ei  Bacclii  diaconus 
cr.rdinalis. 

Ego  Pclrus,  S.  Marise  in  Via  Lala  diaconus  car- 
dinalis. 

Daluin  Laiernni,  pcr  manum  ^gidii  S.  Kicolai 
in  Carcere  Tulliano  diaconi  cardinalis,  iv  Idus  Ju- 
tiii ,  indictione  ii,  liicariiationis  Dominicae  anno 
1105,  pontiRcatus  vero  domni  Coclestiiii  p.ipu^  III 
aiitio  terlio. 

CXXVII. 

}Yulterii  archiepi$copi   Rolhomagensii  quattionibut 
respondet  de  appeliaiionihut^  etc 

(Laierani,  Jun.  17.) 

[Mansi,  Concil.,  XXI,  630.] 

Prudentiam  tuain  (debita  laudum  prosequiniur 

actione  pro  eo  quod  more  prudeniis  viri  iii  ariicu- 

l!s  jnris  super  quibus  aliquando  dulutas  sedem  ducis 

:i|iostolicain  consulendam,  ad  qiiuin  ulique  omncs 

d.fliciles  quxstiones,  et  causas  anliqui  Patres  sta- 

iiierunt  decere  referri  )Sane  consuiuisti  nos,  utruni 

cum,  causa  appcllationls  cessunie,  comiiiiititur,el 

rcus  sub  eodeni  judice  actoreiii  reconvenerit,  vel 

cisdem,  qiiod  quidem  ex  constitutione  tain  cano- 

nica,quani  Forensisjurislicite  lieri  potest),et  ncior 

siiper    reconventione    appellutionis  re   intcrpoiiii,  ^ 

appcllatioiii  sil  liujusniodi  dcrereiidum.  Nos  vcro 

ita  sentimus,  quocl  cuin  in  hoc  actoris,  ei  rci  uiia 

sit  caiisa,  et  eudem  eo!cm  jure  circa   reiiiediuni 

appellaiionis  uii  dcbcl  uterquc.  (Inde  nec  appella- 

tioni  lalilcr  inlcrposit»  dcferenduni  esse  crediinus, 

cicniin  ipso  Clitisto  aticstantc,  qui  est  Vcriias,  di- 

diciiiius,  quod  oniiiia  qiixcunque  volunt  aliqui,  ut 

eis  boniines  faciaiil,  eadcni  ct  ipsi  facere  dcbeanl, 

iicc  jurisperilus  ab  buc  scntcntia  discrepat;  qua- 

piopter  autlicnlica,  qiix  incipil,  et  consequitur  in 

qiio  id  dc  facicnda  recoiivciilione  expresse  liabeiur, 

et  alibi  siatuitur,  ul  eodeiii  jure  quis  utaiur  quod 

duxcrit  in  aliuin  sialuenduin)  :  ideo,  siciil  deside- 


medium,  et  ad  fiiiein  atque  principiuin,  et  quae  in 
fine  ad  principium  aique  roediam  sxpe  nuiiiero  re- 
verli  contiiigitt 

Tcrlio  poslulas  edoceri  cum  aliqiiis  judiccm  tin- 
qiiam  suspecuini  recusat,  an  caiisain  si:spic^OMis 
debcat  allegare,  el  causain,  nisi  maniresta  sit  corao 
eodein  judice  probare  teneatur  uirum  etiam  judes 
possit  iii  ipso  ncgotio  procedere,  si  illo  qtii  siispi- 
cionem  objicit,  causam  ejus  non  velil,  vel  non  valet 
jurc  probare.  lu  lioc  nimiruin  tile  duxiinus  coiisul- 
taiioiii  vestroc  dare  responsum,  quod  ciiiii  aliquis 
judicem  se  suspectum  haberc  proponit  suspiciouis 
r.aiisam  coram  eodein  judice  allegare  lenetur,  ne 
possit  alias  quodlibct  pro  suo;  voluiilatis  arbitrio, 
D  quorumlibel  judiciuin  frublratorie  declinarc;  se.l 
paries,  ut  in  aliquein  judiceni,  ^el  aliquos  iiou  vaU 
dc  reniGlos  conveniani  pcr  eunideni  judiccin,  qiii 
noininauir  suspectus  debent  cogi,  corain  quo  licct 
quibits  si  causa  suspicionis  iiitra  coiiipctcnteui  tcr* 
niinuin  probata  non  fuerit,  tunc  demiiiii  auitoriute 
sua  uteuir,  quod  si  corain  ipsis,  iii  qiio  coiivenimr 
evidcns  luerit  suspicionis  causa  probuia ,  judex  re- 
cusatus  a  causx  cogniiione  supersedcre  t.*iicbilur. 
Ipsa  iiamque  ralio  dictat,et  piurinii  proiiainr  excm- 
|li^»  qiiod  suspccil,  et  iniinici  judiccs  eSdC  non  de- 
bcani,cuin  sicut  decretale  probibct  instiuilnin  niliil 
gratiuset  amabilius  quis  dare  valcai  iuiniico,  quaiii 
si  ea  ad  iinpeicnduin  coinniiisit,  queni  Ixdere  et 
(!atnniricare  inteiidil. 

(Ulain  prxterea  quxstionem  u'liiiio  loro  proponts 
ulruin  judcx  cogiiosccro  possit,  nii  frusiraiorie  sit, 
an  causa  ratiouabiii  nppcll.iiuin,  ei  si  appellnns  ra- 
tionabilom  nppcliationis  caiisain  iion  opposuerit, 
aut  iion  probaverit  qiiatituni  opponit ,  an  judex  bu- 
jus  nppellaliouis  obleiilu  lcneniura  caitsx*  «ognitio- 
nc  ccssare  :  bic  non  placet  nobis  aliud  d:fiiiiirc,  qiiaiu 
nb  aiilccessoribiis  noslris,  ei  juiispcriiis  uiriiis- 
que  fticrit  diiliniurin ,  cautuiii  eienim  cst  iii  lege, 
^uod  appellaiione  iuierposita,  sive  rccepia  sii,  sive 
non,  icmpore  niedio  nibil  iinuiutari  oponet.  Ca- 
iionica  niliiloniinus  conliiienl  iusiiluia  ut  qui  vo- 
luiii,  \cl  quibus  necesse  fucni  ad  Roninnain  Ercle- 
si:iin,  qiiasi  a<l  caput  suuiii  sitiltngari  possini,ct  siiie 


rant  ut  sibi  juxta  respondennt  ninndaloris  jusliiia  j^  iinpediineiito  quolibct  appcllalioiie,  ad  qiiain   iiiiui< 


fiat,  appellatione  reiiiola  ;  lia  debei,  eteadeiu  ru- 
tione  se  rcconvenicnti  iu  sua  juslitia  rcspondere. 

Secundo  requiris  cum  pluribus  arliculis  in  una 
coininiasione  posiiis  in  uno  tanlum  coiitiiigit,  ap- 
pcliatione  remota,  expresse  velari,  uiruin  appcllatio 
lciieat  si  super  aliis  fiieril  appcllalutn.  In  lioc  la- 
litcr  respoiidetnus,  quod  cuiii  secunduin  bcatuni 
Gregoriutn  verba  inteiitioiii  deserviunt,ct  sit  nostrn 
iiitentio,ut  deomiiihus  ariiculis,qui  in  cominissione 
nostra  ponuntur  jiislitia  non  opposita,  appcllatid 
huiiin  sortiatur  crTcctuin,  inomnibiis  iiitelligilur  ap« 
peilatio  inlerdicia.  Nibil  eniin  interest  iitruin  priiiic 
an  nieJio,  licet  cliam  in  fiiie  inhibeniur  appcllatio^ 
iuin   sicut  nos  doccni  uiriusquc  juris  argumen'^ 


ruin  siiie  ulla  ctistodia,  vcl  ulia  excotninunicalioiie, 
vel  daiiinatioiie,  seu  spoliaiioite  ire  libere  conceda* 
tur,  t|ui  utique  sacroriim  canoiiuni  sanciiones  pas* 
siin  nppcllare  perinitliiur  :  ideo  judex  cuni  caiisain 
aiiie  sc  truttaveril,  quani  sicpcr  appelljiionein  sus- 
pensam  esse  perspexerit,  a  cogniiioiie  caus;e  quaiii 
cilius  nbstinebit.) 

Quiiilo  igilur  loco  supplicas  iiiformari  ulriim 
ciiin  iribus,  vel  pluribus  causa  comniiitiiur,  itu  ut 
si  omncs  iiiteresse  nequiverinl,  diio  nibiloiniuiis 
('xsequuntur;si  a  duobus  reus  tantutn  fuetii  cunvo- 
caius,  venire  neccssario  tencauir,  ci  si  ciiatus  fiie- 
rit  (a  duobus  tanluin;,  scu  pluribus  coram  duobns 
ap^jruirit,  teriio  auieiu  uUeriori  nec  venire,  nc  <c 


1009 


EP1ST0L.£  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1195. 


IGlO 


|ier  liueras  excnsante,  ul  solel   fieri,  an  duo  pr;e-  A  coninuiiiicaion))us  supcr  Dia  cau^a  pro  qua  excorrr- 


senies  in  causam  possinl  procedere,  ei  cam  didinire 
el  fiue  canonico  lerminarc.  Noslra  in  lioc  casu  la- 
lis  exislii  responsio,  quod  cum  aliquis  delegalorum 
judicum  per  ccrlum  nunlinm,  vcl  cxcusaiioneni 
liueralorie  destiuatam  non  osleudil,  se  interesso 
iiou  posse,  licet  alias  de  eodeut  canouice  constare 
Requiverit,  residui  ad  causae  cogniiionem  prooe- 
dere  non  debent.  et  qui  sic  processerint  niliil  cgisse 
repulubuniur  ;  iila  i|uippe  fuit  auliiiua  scvlis  ap<^- 
siolicx  provi^io,  ul  liujusinodi  cogiiitiones,  eidoLi- 
^iones  duubus  quaiii  uiii,  iribus  quam  duobus  liben- 
lius  delegarel,  ciim  sicut  sacri  canones  attcstaniur 
inie^rum  sil  judicium,  quod  piurimorum  sentoniiis 
tonnrmatiir;  mandati  siquidem  (Ines  excedere  pro- 
barctiir,  si  quis  ciiraformam  accepti  rescripti  prx^u-  B  dileciis    Uliis    I.ncomuato  ,   ci  fratiibus    liospitalis 


muiiicatus  fuit  stare  debeat,  et  eoruin  servare  mau' 
datum,  iiisi  specialiier  iilud  ncgotiiim  a  sede  apo- 
siolica  iuerit  alii  delegatum  qui  exconimunicatores 
bi  lualiiiose  distulerint ,  tunc  delegati  eamdem  ju- 
risdiciioneiu  quam  in  principali  ei  in  accessorio 
cxercebunt. 

Dutuui  Laieroni,  xv  Kal.  Juiii,  poiiiiricaiiis  iioslri 
aniio  III. 

CXXVIII. 

hoipiiaitn    ntiie  wnjorem  ecrlesmm   Seitemit  jura 

confirmiu, 

.  (Lalerani,  Jun.  17.) 

[Mi-ii4T0Ri,  Aniiq.  Jtal.,  IV,  58*1.] 

CocLESTi.>ius   episcopus,  servus    scrvorum  Del , 


ineret  judicare. 

.^(Ijiciiniis  quod  ubi  fuerit  in  commissione  appo- 
siiiim,  ut  si  omnes  interesse  nequiverint,  duo  in.  ex. 
el  si  aliquis  ex  ipsis  cum  possit,  noluerit  intercsse, 
duo  niliilouiinus  in  causa  procedaiit ,  licet  ille  te r- 
tius  ^ra\issiiiic  sit  argueiidus  pro  eo  quod  manda- 
tuin  apostolicufu  exseqiii  subterlugit  aut  coiiteui« 
psit.  Idoiu  per  omnia  dicemus  cuni  causa  coiumit- 
titiir  duubus,  eo  apposito;  quod  si  omncs  intcrosse 
iion  possint,  alier  nibilomiiius  exsequaiur. 

Sexia  iiobis  proposita  cxpartciuaqiiaistiocouliiie- 
bat  qiiod  ciim  aliquibus  judicibus  causa  comnutii- 
lur,  et  quandoque  coiitiugil,  quod  reus  actori  ol)ji- 
cit,  quod  starc   non  polest  judicio,  uipolc  vinculo 


aiite  majoiem   Senarum  ccclesiam  posiii ,  ialulciiL 
ei  aposiolicaiu  benedictioncm. 

In  eo  sumus  loco  ,  licei  iinm^riii  constituti ,  ut 
dcvotioncm  (idelium  de  bono  debeamus  in  melius 
inonitis  et  lioriationibus  in  Douitno  roborare,  et 
eorum  justis  desideriis  et  pctitionibus  noftri  apo- 
Slulaliis  favureui  bcnignius  iiiiperliri.  Sane  quia 
Senenses  cauonici  posscssioncs  ipsius  liospilalii 
ex  majori  parte  pro  su.t  voluntatis  arbiirio,  sicut 
diciiur.  inutilitcr  alieiiaruni,  et  ad  lioc  zeio  cupi- 
diiatis  inducti  ipsuui  opiis  pietatis  a  vobis  et  aliis 
in  Doinino  laudabiliter  et  iuoder.iie  conrecttim  i» 
eloemosyiiis  et  aliis  bcneficiis «  qiix'  illic ,  largieniu 
Doiiiino,   cuuroriinliir,  molesture  et  iustrumeutuiii 


ezcoirmnnicationis  aslrictus,  si  reus  fion  velit  cuni  ^  composilionis  dc  utriusque  partis  consensu  editum 

et  approbaium  infringerc,  ct  vos  uiluiitur  eoruin 
obedieutiae  subjiigarc  :vcslri,et  ipsius  liospitalis 
iiidemnitati  volcntes  niinc  et  iu  posterum  provi- 
dere,  prxscuii  vobis  pagiiia  duximus  induigendum, 
quateniis  canouicis  ipsis  vel  coriim  successoribus  • 
vos  vel  successores  vestri,  salvo  tenore  insiru- 
iiieiiii  pcr  iiianus  Rayuiundi  judicis,  ct  not^rii 
Seuonsis  courccii,  et  ab  utraque  parte  recepti  et 
appiobati ,  in  nullo  teneamini  qnomodolibet  rc- 
spondere.  Qiiod  utique,  sicul  rationabiliier  ractuiii 
csi ,  ot  ;ib  utraque  parte  npprobatum  atque  re- 
cepiiim  ,  ratuin  ct  flrmum  habentes,  vobis  et  siic- 
cossoribus    vestris,    decedeute     ipsius    liospitalis 


slatiin  excomniunicalum  probare,  si  non  possit  an 
actor  nihiloniinus  dobcat  audiri,  donec  super  eo 
quod  ei  objicitur,  rei  veritas  fuerit  denudala.  Ilanc 
duuiialionem  taliier  amovemus,  qnod  si  iile  qiii  ta!e 
quod  objicit  statim  vei  intra  terminuni  conipcloii- 
tein  non  probaverit  le^itime  quod  iniendil,  ndoii 
I  criniui  debet  ut  sihe  ufrendiculo  quolibel  auiiialnr. 
Cieteruin  si  vcllc  c\  cunfossione  actoris,  vcl  alio 
q(io!ibet  legitiino  iiiodo  constiicrit  actorem  esse 
\inculo  e\commiiiii':alionis  asirictum,  a  judicibus 
delegaiis  secundum  fi»rniani  Ecclosix  valet  absolvi 
ita  tamen,  ut  si  propter  ali.un  justam  caiisam,  ct 
evidcnter   ab  ordinario  judice,  vel  deiegnto  fuerit 


excommunicaius,  ad  excomiuunicatorom  miiti  de- d  reclure,  idoneam   ibi  personam  eligcndi  et  insti- 


beat  absolvendus;  qui  si  uialiiiamadliibuerii,deleg?- 
li  juiliccs  id  rilu  ecclesiastico  libcre  proscquuntur  ; 
diimniodo  non  tale  gcnus  sit  illiiis  excominunica • 
lionis  nijus  al)<oIiitio  scdi  apostolicae  reservatur. 
Kxploratl  juris  quidem  cxistit  ut  delegalis  judiribiis, 
qiiibiis  principalo,  et  accessorium  committiiur.  Si 
vero  ab  eis  jui.i-  ibus  fwoi  it  absoliiius  pm^stito  sci- 
licct  jur.inirnto  quod  st  il»  t  inandato  Ecclesisc. 

Rursus  interrogas  an  cuiam  illis  delegatis  judi* 
cilus,  vel  coraiu  ordinariu,  a  qiio  cst  excommuni- 
catiis,  teneatur  supcr  eadem  causa,  pro  qua  fuit 
viuculo  excommuuicationis  innodatus  respondere, 
et  •qiioruni  debc.1t  stare  mandato.  In  quo  quideiu 
rasu    laliicr   respondemus,  quod  coram   ipsis  ex- 


liiendi,  sublaio  appellationis  et  contradictionis  ob- 
staciilo,  ploiiam  concedimus  potestaiem,  qui  se- 
cundum  Deum  fratribus  pncesse  debeat »  et  re- 
ceptioiii  et  sustoiitatioui  peregrinorum  et  pauperum, 
et  coniuiissae  sibi  duiuus  inelioralioni  intenden; 
noverit ,  et  iiisam  piis  studiis  et  bonis  actibus  aiii- 
pliare.  Nulli  ergo  oinniiio  lioininum  iiceat  haiic 
pagiiiam  indulgentix  nostrx  infringere,  vel  ei  ausu 
tenierario  contrairc.  Si  quis  autem  hoc  attentare 
prjesumpscrit,  indignationem  omnipotentis  Dei , 
et  beatorum  Petri  et  Pauli  apostolorum  ejiia  so 
noverit  incursurum. 

Datum  Lnterani ,  xv  Kalendas  iuiii ,  pontiflcatui 
nostri  aniio  lertio. 


iOH 


CXXIX 


CCELESTIM 
A 


Dole  /ai  efntco;n  Vaceiuis  cointituiionem  ,  appro^ 
btiuie  Jobo  archiepiicvpo  Slrigonieiui  farittm  , 
de  iynodo  quotannit  die  Nalivitati$  B.  Uaria! 
(8  Sepi,)  celebranda  conftrmat. 

(Roiiune ,  iun.  20.) 
[F^JER,  Cod.  di>/oiii.  ilun^.^  II,  290.] 

cxxx. 

Eccletiam  Melphientem  ^peiente  Cuittelmo  epitcopo, 
tuendam  tutcipit  et  ejut  bona  juraque  confirmat. 

(Laieraiii ,  Jun.  29.) 

[Uguelli  ,   Itulia  tacra^  1 ,  925.] 

CccLESTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dei, 
venerabili  frairl  Goillelmo  Melpbien.  episcopo, 
ejusque  kuccessoribus  canonice  subsiiiuendis  in 
perpeiuuni.  B 

In  aposlolicx  sedis  specula,  disponenle  Domino» 
consiiiutus,  fralres  nosiros  episcopos  iam  vicinos, 
quaro  longe  posiios  fralema  debemus  cbariiate 
ililigere,  ei  eorum  quieii  el  tranquillitali  salu- 
briier,  auxilianle  Domiiio ,  providere.  Eapropier, 
veiier.  in  Cbrisio  frater,  hiis  jusiis  postulalionibus 
cleineniius  annuenles  Melpliieii.  Ccclesiain ,  cui, 
auclore  Domino,  pneesse  dignosceris  sub  B.  Pelri, 
ei  iiostra  proteciione  luscipimus,  ei  prxscnti 
scrip^o  privilegio  communimiis,  slaiuenies,  ul 
quascuiique  possessiones ,  quaecunque  bona  eadem 
Ecclesia  impr.^eseniiarum  jusie  el  canonice  possi* 
liei ,  aui  iu  fulurum  concessione  ponti.icum ,  lar- 
giiiune  regum  vel  principuni ,  obljiione  fideliuni , 
seu  aliis  juslis  modis  ,  prxsiante  Domino,  poierii 
adlpisci,  firma  tibi  tuisque  successoribus  ei  illibata 
permaneani.  Ad  cxemplar  quoque  prxdecessorum 
iiostrorum  Paschalis,  el  Alexandri  Romanorum 
poutiflcum  apostolica  auctorilaie  sanciinus,  ne  In 
Lavellano  oppido ,  quoJ  Melphiae  proximuni  est , 
ullo  deinceps  lempore  cpiscopalis  caihedra  sta« 
luatur,  siculest  bacteniis  observalum  ,  ipsuai  vero 
oppiduni  cum  periineniiis  suis,  el  finibus,  libi 
inisquc  calhedralicis  successoribus  pcrpeiuo  rc- 
gciidum,  ei  episcopali  jure  leneiidiim ,  disponen« 
duinque  firmamus.  Prxterea  villani  Salsulj:,  Gau- 
dianum  ei  possessiones  S.  Joannis  dc  lliceto  ita 
semper  in  propria  Mclphien.  Ecclesiac  possessione 
permanere  censemus,  sicut  a  boii.  mem.  duce  D 
Kogerio  suis  lemporibus  traditae,  el  chirographo 
Kuo  confirmals  sunl,  boc  ipsum  de  Judj^oruin  ceii- 
bu  ,  balnearum  redditn  viilanoruni  ,  veciigalibiis  , 
inolendinis,  vineis,  agris,  cxlerisvc  rcbus,  quas 
inira,  vel  exira  civiiaiem  Mclphien.  idein  dux 
Ecclesix  vestrae  contulil  prxseniis  privilegii  pagina 
constituinius. Porro  in  legilimum  sempiiemum  san- 
cimus,  ul  qulcunque  deiiiceps  episcopi  iii  Molpliien. 
liicclcsiam,  Deo  auctore  successerint ,  ab  aposto 
iicae  sedis  pontifice  consccraiionis  graiiain  sor- 
liantur. 

Decernimus   ergo ,  ui    nulli    omnino  hoininuin 


in  PAPiE  1012 

liceat  prasdictnm  Cccfesiam  Ccmcre  pcrturbarc ,  aui 
rjus  possessioncs  auferre,  vel  ablalas  rclinere, 
niinuere,  seu  quibHslibei  vexalionibus  faligare» 
sed  illibala  omnia ,  ei  iniegra  conserveniur  eoruni , 
pro  quorum  gubernaiione,  el  susleniatione  cou« 
cessa  sunt,  Qgibusomnimodis  profulura,  salva  sedi» 
aposiolica;  aucioriuie.  Si  qua  igilur  in  fuiurain 
ecclesiastica  sxcularisve  persona  hanc  nostram 
conslilutionis  paginam  sciens ,  conlra  eam  leniere 
venire  teniaveril,  secundo  lerliove  commoniia. 
nisi  reainm  suuui  digna  saii&faclione  einendaril, 
potestalis  honorisqtte  sui  digniiaie  careat,  reamque 
80  divino  judicio  exisiere  de  perpeirala  iniquiiale 
cognoscai,  ela  sanciissimo  corpore  ci  s.^tnguine 
Dei  el  Domini  Redemploris  nosiri  iesu  Chrisiialieoa 
Oai ,  alque  in  exiTcmo  examine  dislriciae  iihioni 
subjaceai.  Cunctis  auiem  eidein  loco  sua  jura  ser- 
vanlibus  sil  pax  Domini  nosiri  iesu  Cbrisii,  qualc- 
nus  el  bic  fruciuin  bonae  actionis  percipiant ,  ei 
apud  dislriclum  judicem  praemia  aeiernx  pacis  iii- 
venianl.  Ainen,  amen. 

D.ilum  Laterani ,  pcr  manum  .Cgidii  S.  Nicobi 
in  Carcere  Tulliano  diac.  card  ,  iii  Kalendas  inlii , 
ind.  XII,  Iiicarn.  Do:n.  aiiiio  1195  ,  pmlificalus  vcn> 
D.  Coilestiiii  pap%  III  aiiiio  iii. 

CXXXI. 

Ecctetix  BalMentit  pouettioiut  et    privitegia 

cottfirmat, 

(Laterani,  iul.  25.) 

[MiTTARELLi,  iinNa/.  Camaldut.^  lY  ,  x\pp  ,  p.  187.] 

CoELESTi^fus  episcopus ,  servus  servoruin  Dei , 
dileciis  filiis  AtcusTK^o  archipresbytero  ecclesi» 
B.ilneensis  ejusque  frairibus ,  tani  praeseniibus 
quam  ruiuris,  religiosam  viiam  professis  in  per* 
peiuum. 

Oflicii  noslri  nos  admonei  ei  inviiai  auciori* 
las,  etc.  Confirmat  Ccelettinut  Batneenti  eccteiite 
ea  quw  prccdecettoret  tui  Innocentiut  anno  1I5G, 
^Jrfaitiis  IV  1156,  et  Atexander  lll  circa  amium 
1181,  eidem  ecctetia  concetterant  ^  ut  in  bultit  jtm 
retaiit  (3i). 

Ego  Ca)leslinus,  cathoiicse  Ccclesiae  episcopus. 

Cgo  Albiiius,  Albaneiisis  episcopus. 

Ego  Ociaviaiius,  Ostiensis  el  Vellctrensis  epi- 
scopus. 

Cgo  Joannes ,  Prxnestiiius  episcopus. 

Cgo  Pelrus ,  Poriucusis  ei  S.  Riilina:  episcopus. 

bgo  Paiidulfus,  basilicx  XII  Aposioloruni  prc^b. 
card. 

Cgo  Pelrus,  lii.  S.  C:eciliae  presb.  card. 

Kgo  Joaiiiics,  lii.  S.  Cleiiieniis  Tusc;in.  episcopus, 

Ego  Uoiiiaiius,   tii.   S.   Aiiasiasi^   prcsb.   card. 

EgoGMido,  presb.  carJ.  S.  Marix*  IraiisTiberiiu 
iit.  Calisli. 

Cgo  llngo,  presb.  car  1.   S.  M.iriini  lit.  Ci)iiiiii. 

Kgo  Joannes ,  tii.  S.  Stephatii  iu  nioiile  Cu;lia 
presb.  card. 


(52)  Yidf /*fl(ro/o</i(r  lom.  CrXXIX,    rLXXXVIII  e!  (C 


*<*i3  EPISTOLiE  ET  PRIYILECIA.  ~  AN    1103  lOli 

Ego  Cyiuliius,  lil.  S.  Laureiilii  iii  Luciiia  prcsb.  K  jore,  el  ipsa  rigago  iiiiitii  iii  fluiiiiiie  de  Gavij;ri;nio  ; 

a  quarto  latere  est  iJem  fluvius,  ci  aqua,  qux  (Pti- 


card. 


Ego  Beniardus,  S.  Petri  ad  Vincula  presb.  card. 
tit.  Eudoxix. 

Ego  Joaiiiics,  presb.  card   lit.  S.  Priscae. 

Ego  Gregorius ,  S.  Mari»  in  Porlicu  diac.  card. 

Ego  Gregorius  ,  S.  Maria;  iu  Aquirp  di  'C.  card. 

Ego  Lutiiarius,  SS.  Scrgii  et  Bacchi  diac. 
<ard. 

Ego  Boho ,  S.  Tbeodori  diac.  card. 

Ego  Petius,  S.   Marix  iu  Via  Lata  diac.  card. 

Ego  Cencius ,   S.  Lucix   in  Horiliea  diac.  card. 

Datuin  Lalerani,  per  manum  iEgidii  S.  Nicoiai 
in  Carccre  TuUiaiio  diac.  cardinalis,  viii  Kalend* 
Augusii ,  iiidiclioue   xi ,  Incarnaiiouis   Douiinir(c 


lur  Branla,  ei  vadii  in  Silicuiu,  ileinde  pcrgii  in 
furcain  S.  Mariiui,  el  exin«le  vadit  piT  ipsos  iiumi- 
les,  el  descendit  per  val!eui  de  Aluinguo  iii  siipra- 
dicia  aqiia  de  Sexto,  liitra  quos  fliies  ThcaiiciiMs 
civitas,  et  casiella  contineiiiur  bxc,  Peiia  Mula- 
ria,  Rocca  Bomana,  Riardus,  casirum  S.  Fclicis 
Sajauum,  castrum  quod  iiominatur  Petra  Marzana, 
Bairauum,  Pensinx,  Pixscntiaiium,  Miuijinum,  Ca- 
miiiuui,  Casalc  Caspuli,  Rocca  Bautcrani,  Ciicuru- 
zium,  Merlula,  Galluciuiii,  llocca  S.  Crucis*.  .. 
lerra  Marzanelluiu,  Cajauum,  Culunia  S,  Juaniiis, 
inclusas  aeu  alia  nouiiulla,  inouasleria  qiioque,  scu 
ecclesi»  clericoriim  scu  moiiachorum.    Prxterea 


anno  1193,  pontificaius    vero  domlni    Ccelestiiii  ^  quascunque  possestioues ,  qux*cuuque  bona  ipsa 

Theajieiisis  Ecclesia  impnfisenttdrum  jusle  et  ca- 
nonice  possidet,  aut  in  ruturum  concessione  ponii- 
ficum,  iargiijone  regum  vel  principum,  oblatioiie 
fidelium,  seu  aliis  jusiiei  inodis,  pra!slante  Dcmino, 
poterit  adipisci,  firma  libi,  iuisque  successoribus, 
et  illibata  permaiieant.  Porro  ejusdem  opiscopatus 
clericos  ciijuscunque  ordiuis  sinl,  etlalcorum  po- 
lestate  subiractos  sub  tuo  jnre  pcxcipimus  pcriiia- 
nere  adhuc,  cum  Jauipridem  iiiier  l>ou.  iiieui.  l^c- 
iruin  praedecessorem  tuum,  ct  clericos  Miuiaiicii- 
ses  super  soluliouein  caihedratici  quxstio  iiiuta 
fuisset,  tandcm  fcl.  rec.  Lucius  papa  praedecessor 
nostcr  tunc  tit^  S.  Praxedis  presb.  et  Joanncs  SS. 


papx  111  anuo  lertio. 

CXXXII. 

DlatcesU  Theaiiensh  finet,  episcoporum  pouettionei 
et  privilegia ,  petenie  Theodino  episeopo^  con» 
firmat, 

(Laterani,  Sept.  29.) 

[Ugqclli,  Italia  sacra^  VI,  557.] 

CoELESTi.Nts  cpiscopusy  sorvui  servurum  Dci,  ve- 

iicrabili  frairi  Tueodi.no  Theanensi  episcopo,  ejus- 

f|uc  succcssoribus  canouice  subsiituendis  in  per- 

pctuum. 

lii  einiueuti  aposiolicx  sedis  specula,  dispouente 
Doiuino,  licet  iinmeriti  constiiuii,  fratres  nostros 


cpiscopos  tam  vicinos  quam  ionge  positos  fraterna  ^  Sergii   et  Bacchi  diacoui    cardiuales  ex   dciega- 


dcbemus  charitate  diligcre,  eieorum  quieti  ci  tran« 
quillitaii  salubriter,  auxiliante  Domiiio,  providerc. 
Eaproptcr,  vcnerabilis  in  Qirif^io  fr.  Theodine  epi- 
scope,  iuis  Justis  postulatioiiibus  anuueotes  ad  in- 
star  praedecessorum  uostrorum  fel.  record.  Pascha* 
lis,  Adriani,  Aiexandri,  Lucii  et  Clemenlis  Boina- 
iioruni  poniificum  prxseuiis  scripti  aucioritaie  san- 
ciiniis,  ut  universi  parochiae  flnes,  sicut  a  Joanuis 
rccol.  1110.  XVlll  papae  privilegio,  qiiod  SanJrario 
episcopo  indultuin  est,  detei  miuaii  esse  iioscuntur, 
ila  umniiio  iuiegri  iain  tibi  quain  tuis  succcssori- 
bus  peipetuo  conserventur,  scilicet  a  primo  laiero, 
slcui  iiigreJilur  aqua  de  Sexto  fluviuin  Vuliurnum, 
ei  sicut  ipse  fluvius  desccndii  usque  ad  moniein 


tiono  Roinani  pontificis  recogiiuverunt  de  .cau^a. 
et  receptis  idoneis  iesUbus ,  quod  prxdtcessores 
ejusdeui  episcopi  a  singulis  presbyteris  Miuiancii^ 
duodecim  denarios  per  quadragiuta  annos  nomiiid 
calhedraticl  percepisset ,  et  pl;:riuin  assertioue 
comperto,  quod  hujusmodi  coiisucludo  in  Cnpuaiuu 
et  Beiieventanx,  et  aliis  circumadjacentibus  pio- 
viiiciis  servaretur  caihedraticurn  ipsum  sibi ,  ei 
succes&oribus  suis  a  sacerdotibus  praescripii  casti  i 
secunduiri  consuetudincm  solvendum,  quam  uiique 
senicniiam,  sicut  ab  eodem  Lucio  pncdicto  cardi- 
naleprolala,  et  sancue  mein.  Adriano,  et  dicio 
Lucio,  aique  Clemente  prxdcccssoribus  nostris 
Romanis  pontiUcibus  iiosciiur  coiillrmata  futuris 


Aiiezone,  ei  quomodo  asccndil  terra  ipsins  moiitis,  D  censeinus  luanere   temporibus    iilibata.   Praelerea 


ei  exii  in  nneiii  de  Melanico ;  a  secuiidu  latere,  qiio- 
iiiodo  vadii  lerra  de  monle,  qui  dicilur  Petra  Mo- 
iaria,  cl  de  monte  Majonc,  et  descendit  in  Decem- 
pojidera,  ei  vjuil  iii  stafilum,  ei  descendii.. ..  de 
scabello,  et  iu  ipsa  rigazo  miliii  in  Sagouem,  sicut 
idem  Sagou  vadii  in  locuin,  qui  dicitur  Balurum, 
ubi  bc  coiijungere  videlur  Bivi,  qui  diciiur  Porti;  a 
terlio  laicre,  quaudo  asccnditur  sursum  per  ipsum 
rivuiii  usque  iu  poniem  de  Censaiio,  et.revolvit 
per  sidiuin  iuvadit  iu  Pontem  fractum ,  ct  asccudit 
in  valluueni  ci  prugreditur  in  Cartciera,  ei  etit  in 
xaduiii,  qui  diciiur  Area,  et  asceudii  iu  Casteilu- 
cuni,  ei  ex  inde  pergit  in  rigaginein,  quae  ducit 
juxta  ecclesiaiu  S.  .Mari«,  qiia'  esi  \n  BaloDCO  ma- 


libcrtates,  ei  immuiiiiaies  a  dilecto  filio  nobili  viro 
Giniuudo  de  Uocca  Uomana  Theaiiensis  Ecclesiae 
rationabiiiter  conceasas,  sicut  iii  scripto  auiiieuticu 
coiifecto  plenius  continetur,  ratas  et  eas  futuria 
teuiporibus  illibatas,  ad  inajorem  vero  firmita- 
teiii  scriptuin  iilud  dc  verbo  ad  veibum  buic  prae- 
seiiii  paginae  jussiuius  insereudum ,  quod  sic  se 
babct : 

I  lii  nomine  Doniini  nostri  Jesu  Christi.  Amen, 
Iiicarn.  ejiis  ii89,  ei  23  anno  rcgiii  doinini  nosfri 
secundi  Guillelnii  Dei  gratia  magnifici  regis,  mense 
tVbrnarii,iiidici.  vii,  boiiori  S.  matri»  Ecdeslx^ejus- 
que  Juri  quisqtie  Chrisiianus  Unio  propensius  de- 
bet  liisisiore,  qnanto  in  ipslus  utero  reiiascendl 


B 


tOiS  COCLESTINI 

iiiimit  iniiiiim,  et  per  eam  vitac  perpetus  praeslola-  A 
iiir  eveiilum  ,  id  cst  qiioil  nos  Guimuiidus  de  Rocca 
Iton^ana  notuin  ficri  volninus  tain  praesentilius  qunro 
.ilisenlibiis,  t|uod  cuni  iiiuliiplices  et  variae  quaestio* 
iirs  et  super  dislinclis  capitulis  inier  dominum 
Petnini  venerabilem  in  Cbristo  Patrem  nostrum 
Tbcanensem  episcopuin  pro  parte  Eccb^.siae  suae 
ct....  vericreiilur,  laiidein  per  coinmunium  nmi- 
cohim  colloquia  ad  pacis  iinitatem,  et  concordiam 
stiiduimua  pervcnire  :  assercbat  eiiiin  idem  vene- 
rabilis  episcopus  presbyteros  et  rlericos  in  terra 
liostra  babitaiiies  a  nobis  cl  balivis  noslris  frequen- 
tcr  gravari  el  opprimi  in  illicitis  et  Injustis  exa- 
ctionibus,  et  lii  lollagiis  animalium  suorum  :  de 
icnia  quoqiic  parte  deciinx  de  demanii  npstri  qiiae- 
stionem  niovebat  idem  di)minusepiscopus,quod  non 
permitiebamns  eum  babere  inlegre  ct  qniete 
fticiit  Patcr  nosler  doniinus  Andreas  bon.  mem. 
iiliin  Roccae  Rninanae  doniinus  Ecclesiae  suae  con- 
iTS>crat.Qiicr(*batur  iiisiiper  quod  non  pcrmittcrc- 
nius  euiii  uti  cccl<  sia  S.  Joannis  in  Cliisas,  secun- 
liuin  tcnorcin  privilegii  sui,  qiiod  reniissum  est 
Tlieanensi  Ecclcsiae  per  pnenominatum  doniinuin 
Aiitlreani  Patreni  nostrnm.  Nos  ilaque  ad  bonum 
pacis  et  concordiae  plcnitudinem  reforinari  cupien- 
les,  babito  air.icorum  el  quoruindam  (idclium  no- 
siroriim  coiisilio,  siinulque  pro  aniniaruin  avi  et 
gciiiuiris  nostri  saluie,  atque  pro  redemplione  pcc- 
caioniin  iiostroruin  in  pnesenlia  Nicolai  Tbeancn- 
5!s  judicis,  ct  Pclri  notarii,  aliorumquo  snbscripto-  q 
nini  testiuin,  ad  banc  super  praedictis  capilulis 
conconiiam  ct  pactionem  studuimus  pervenire. 
Conccdimus  nainque  et  perpetua  stabilitaie  lirma- 
nius,  ui  presbyteri  et  clerici  in  terra  nosira  babi- 
tunios,  qui  patrimonium,  vel  teninienium  laicale  a 
nol  is  non  babent,  a  iiobis,  vel  a  balivis  nostris  nul- 
lain  in  personis,  vel  rebus  suis  niolestiani  palian- 
lur,  scd  ;ib  eis  ailjulorium  exigatur ;  sed  si  forio 
iiobis  cx  graliu  aliquid  largiri  volueriiil,  libcro 
ct  absque  inquietatione  aniini  Deo  et  Ecclcsix  ser- 
vire  pcrni  llanlur.  Si  vero  aliqui  sint,  qui  palri- 
niooium  aut  leniinentum  a  nobis  liabeaul,  seciin- 
(!um  quod  exigimus  a  fratribus  eorum,  vcl  pro  ju- 
libuspalrimonii  seu  tenimenti  ab  eis  adjiitoriuin 
cxigaiur.  Si  quis  vero  clericorum  vel  sncerdotuiu  ^ 
criiniiialiter  vel  civiliier,  seu  de  rebus  ecclesiastii  is 
tmissarum,  vel  convenlus  ab  episcopo,  vel  ab  alio 
apud  episcopum  fuerint,  episcopi  et  capituli  Tbea- 
nciisis  omnis  cxaminalio,  judicium  ct  casiigatio. 
Si  vero  il  r  cus  aliquis,  vel  laicus  aliqucm  sacer* 
dotuin,  vel  clericorum  dc  tcrra  nostra  apud  arcbi- 
episcopum,  ({ui  in  terra  nostra  pcr  episcopum  erit 
consiituius  vel  amicabiliter  apud  syndicuui  congre- 
Sationis  nosT»  terrae  convenire  voluerit,  si  ibi 
iK)tuerit  diniuiri,  libere  crii,  si  autcin  per  eos  ler- 
niinari  ncquivcril,  ct  per  aiterutrain  pnnem  ad 
majorem  ecclesiam  fuerit  appellatum,  sive  senteniia 
fuerit  relractanda  ad  cogniiionem  majoris  ecclesiae 
referahir,  in  «is  autem  omnibus,  iicqiie  nos,  ncqiie 


in  PAP/E  101« 

balivi  nostri  in  jiidiciU,  teu  foerciiionibni  clerico- 
ruin,  aut  sacerdotum  nullatcnus  nos  intemiitte- 
niiis.  Clericos  Tcro  et  saccrdoles  terrse  nottrs 
cum  processione  solemni  in  festo  S.  Joannis  ante 
portam  Lalinam  non  solum  accedere  ad  majorem 
ecclesiam  permittemus ;  verum  etiam  venire  no- 
lentes  districtione  plenissiina  compell<^mus.  Prae- 
lerea  laicos  bomines,  ct  fideles  Tbeanensis  Eccle- 
siae  in  cnsali  Anguilhiri,  et  Scarpato  seu  in  abi»- 
adjacentibus  locis  babitantes,  nullis  oppressioui- 
bus,  nullis  graTaminibus,  nullis  eiactionibus  aliqao 
niodo  fatigabimns,  aut  fatigare  faciemus  secundum 
dominium  corum  coerccbo,  et  judicabo  ,  libera  sit 
Tbeanensis  Ecclesiae  ejiis  rcciorum ;  el  si  intesiaii 
dccesserini,  possessiones  et  bona  eoruin  libere  et  abs- 
qiie  conditiouc  ad  Tbeauensein  Ecclesiam  devolvan- 
tur.  Animalia  quoque  et  bona  eoriiiu  non  capiemus, 
non  capi  faciemus,  neque  nos,  neque  balivi  nostri  de 
eis,  vel  de  rcbus  eorum  aliquateniis  nos  intermiite- 
uius,  boc  exccplo,  qiiod  in  Pascba  et  in  Nativiiate  Do» 
mii.i  in  Vexeniis  sccunduin  qiiod  facere  anteccssori- 
bus  nostris  consueverunt,  visitabunt,  pro  eo  quod  ipsi 
et  ecclesi.-ceorum  securitatein  liabent  in  terra  nosira, 
H  eommoduininde  recipiuut  in  pascuis,  lignis  et  aquis 
sicui  alii  bomines  de  terra  nostra ;  si  vero  in  ultini.i 
voluiitale  affectu  supremae  voluntaiis  de  rebiis  mobi- 
libiisiios  amplecti  aliquis  eorum  voluerit,  nobis  ali- 
quid  relinquendo,  liberum  eis  sit  nobis  sicut  cuililH-i 
alio  extraneo  relinquere  secundiim  coaciioiiem  caii- 
sain  nosiram,  vel  balivorum  noslrorum ;  lert.am  vero 
parlem  (iecimac  demanii  nostri  libere  et  absolute  coii- 
cediiitus  Tbeanensi  Ecclesiae  babendam,  secunduni 
quod  domiiius  Andreaspaier  iiostcr  eidein  Ecclesix 
concessit.  Postremo  ecclesiae  S.  Jonnnis  nd  cliisas  sc- 
duin  tenoreiu  privilegii  a  Paire  iiosiro  eidein  Eccle- 
siaecollati  libcrc  et  nbsoliile  diniiiiiiniis,  snlvo  qiiod 
Roiiiis  bonio  cnnonicus,  qui  ex  concessione  mcipo- 
rali  cpiscopi  eaindein  ecclesi;iin  est  adepius  in  xila 
sua  pacinceetquiclc  possident,  ei  anniversniia  so- 
cundum  tenorem  privilegii  nostri  a  canoiricis  pne- 
dictae  EcciesiiC  lianl.  Prjedicio  nulein  Dono  liomiiie 
defuncio ,  cpiscopus  in  dciiiaiiio  ecclcsiain  ipsaiii 
habent ,  eumqiie  libere,  et  sine  conlradiclionc 
possidcat.  H.inc  nulem  nostrain  concessioiiem  ei 
super  prxdiclis  capilulis  ,  seii  consiilutioiiibus , 
ordinatione,  et  coinposilionc  in  inanibus  iiiis  ,  ilo- 
iniiie  venerabilis  Pater,  domine  Theanensis  cpis- 
copc,  pro  parte  et  vice  Ecclesise  iu;c  in  pr.itseiiii;! 
menioraii  judicis,  et  noiarii,  el  subscriploniin  les- 
tiuin  per  tradiiionem  confirmamus ,  obiigantes  iios 
et  nostros  baeredes  vobis  qui  suprn  veiieiabili  epis- 
copo  pro  pnrie,  et  vice  jain  dicta"  Ecclcsiac  coiiira 
bnnc  nostram  concordinin  ,  pnctionein  ni:(iie  con- 
cessionem  nullo  leuiporc  venirc.  Nnm  si  iios ,  qiii 
supra  Guimundus,  vel  noslri  b.Tredes,  vel  nliquis 
pro  parie  et  vice  nostra  boc  scriptiim  dc  hoc  qiiod 
continet  pnr  quiilccunquc  inceiidium  dinim- 
pere,  vcl  reniovere,  seu  reforinarc  consenseri* 
mus,  aut  in  qunvis   pari»»   refuinro  lenlnverimus. 


(017 


EPISTOLifi  ET  rBIVILEGlA.—  AN.  1195. 


40f8 


c«Miiuin    bizaiitios    aiireos    |Ken9c    iios   ei  li.Trc-  A     Ego  Gregorius,  S.  Georgii  ail  Vehim  aarenm  diac. 
<les    nosiros   vohis   qui   supra    Tcnerahili   Thca-      cariL 


ncnsi  episcopo,  ejusqve  successoribus  el  parie 
jain  ilicix  Ecclesi.ne  compouere  ohligaviinus,  ei  om- 
nia  supradicla  complere :  ei  lixc  cliarla  de  hoc 
quotl  coiilinet  fi rma  et  slahilis  permaneat  semper, 
ct  ile  his  omnibus  complendis  .  •  .  nosiro  vobis 
qui  stipra  venerabili  Thcancusi  cpisropo  dedimus, 
ei  fidcjussores  inde  posuimus  per  cunvenicntiam, 
nos  ipsos  nndi^,  si  iiece>sc  rucrii,  ad  pignornnduui 
olilig.-ivimiis  nos  et  noslros  haeredes  vobis,  veslrisque 
succcssoribiis,  et  pariem  diclae  Ecclesise  de  rebiis 
iioslris  mobilibus,  ci  immobilibus  piguorari  licila 
et  illicila  usque  ad  legem,  et  taiiier  nos  qui  siipra 
Giiimiindiis  de  Rocca  Romana,  qualitcr  nobis  licliim 


Ego  Loiharius,  SS.  Scrgii  ct  Bacchi  diac.  card. 

Ego  Nicolaus,  S.  Mari;c  in  Cosmedin  diac.  card. 

Datum  Laterani,  per  manuui  ^gidii  S.  Nicolai  in 
Carcere  Tnlliano  diac.card.,  iii  kal.  Oclobrls,  ind. 
XII,  Incarn.  Douiiuicx  aniio  ii93,  pontificatus  vefo 
ifoiniui  Coelesiini  pap:c  III  aiino  lerlio. 

CXXXIII, 

Abbali  et  conventui  Vallumbrosnno  tignificat,  Joan- 
nem  Calbertum ,  congregutionit  Vallumbrotanm 
institutorem^  petente  abbate  et  conteniu  PaiiiMtV 
nenti  in  tanctorum  numero  relatum  ette. 

( Lalerani,  Oct.  6.) 
[Acta  Sanctorum,  Jul.  I.  III,  338.] 

CocLESTi.NUsepiscopus.serviis  servorum  Dei,  dile* 


ct  congrunin  fiiit  qui  supra  veiierabili  Palri  Petro  B  clis  flliis  abbati  et  convenlui  Vallis-Umbro»»«  salu* 


Tbeancnsi  cpiscopo  pro  parte  et  vice  niemoral:c 
Ecclesix  Theanensis  nolificemus,  ct  le  Pelruiu  no- 
tariiim,  qiii  inlerfuisli  scribere  rogavimus.  Scripsi 
ego  Peiriis  noltrius,  ei  inlcrliii  in  lcrrilorio  Thca- 
iieiisi,  ubi  iliciuir  Verclaniciiiu.  i 

Deccrnimus  crgo ,  ut  uulli  omnino  hominum 
h'ccnl  prxfalain  Lcclesiam  lcinere  pcrlurbarc ,  vcl 
ejus  posscssioncs  auferre,  vel  ablalas  relinere, 
luiiiiicre  seu  quibuslil:et  vexalionibus  faiigarc  , 
hcd  oiiinia  iil.hata  cl  iiilegra  conservcniur  eoruiii, 
pro  quoriim  gubcriiaiione  el  suslcuiatione  cou- 
cessa  sunl  usibus  ouiuiuio.lo  proruliira,  salva  sedis 
aposioliisc  auciorilale.  Si  qtia  igilur  iu  futuruiu 
occlesiasiica  ,  sxcul.irisve  persona  hanc  nosirae 
consiiiuiioiiis  pagiiiam  scieiis,  contra  caiu  leuiorc 
venire  tenlaveril,  secundo  leniove  moiiila,  iiisi  pr;c« 
suniptionem  suam  congrua  satisractione  corrcxerit, 
potisiaiis  honorisve  sui  digniiale  rarcat ,  reanique 
se  divino  jiidicio  cxsislcre,  dc  perpetrala  iniquilate 
coguoscat,  a  sanclissiiuo  corpore  cl  sangiiine  Doi  et 
Doniini  Rcdompioris  noslri  Jcsu  Chrisii  aliciia  lial, 
atque  in  cstrciiio  examiue  districuc  uliioni  siihja- 
ccai.  Cuiictis  aiileiu  eidcin  loco  sua  jura  servaiiiibus 
sil  pax  Douiiiii  nosiri  Jesu  Chrisli,  qualciiiis  cl  h.c 
frucius  bonce  ;  ciionis  percipiani,  el  apud  (iislriclum 
judicem  praMiua  xleriiae  pacis  iiivcuianl.  Aiueu. 

Ego  Coe!estiiius,  calholicx  Ecclcsijc  cpiscopus. 

Ego  Octavianus,  Osticu.et  Veliironsis  episcopus. 

Ego  Petnis  Portuensis  et  S.  Bufiuac  episcopus. 

Ego  Panduiphus,  basilicx  XII  A{H)sioloruni  presb. 
cardinalis. 

E^o  Joaunes  ,  tit.  S.  Clememis  card .  Tusculaniis 

CpiSCOiMlS. 

Ego  Ju.  Fclix.  presb.  card.  tit,  S.  Susaiiiix. 

E;:o  Koiiiaiius,  tii.  S.  Auaslasi.-e  prcsb.  card. 

Eg(>  Gui(!o ,  presb.  card.  tit.  S.  Maiia:  Iraiis 
TiIkt  iir. 

E;:o  lliiuo  pn  sb.  card.  lil.  SS.  Silveslri  el  Martini 
lii.  E|>ruii. 

Ego  Gregoiiiis  ,  lit.  S.  Marix  in  Porlicu  diaco- 

IMIS, 

Ec'o  Grcgoiius,  S.  Marix  in  Aquiio  diac.  cardi- 
niili». 


leiu  el  aposiolicam  bcnediclionein. 

Gloriosiis  Deiis  iii  sanciis  suis ,  et  in  majestate 
inirabilis  minislros  siios  qui  sibi  veraciler  et  sin- 
ccie  ministrant,  nou  solum  inimarcescibili  bravio 
ci  a*teruo  remunerai,  verum  etiam  in  pncsenli  vita 
pcr  exhibitioiiem  plurium  miraculorum  commenda- 
bilcs  reddit,  el,  secundum  propheiicum  verbtiro, 
eos  facit  in  xlcrna  esse  meinoria,  et  ab  omuibui 
cclebriter  vcnerari.  Nec  cniin  quisquanrcatholicut 
amltigil,  cum  ct  hoc  Scriplura  sacra  testctur,  qiiod 
iu  sanclis  laiidatur  Domiuus,  et  qui  iionoral  eoi 
ipsum  niMuiuum  prorsus  honorai,  ipso  atieslante 
qui  dicil :  i  Qui   vos  houorat  ine  bonorat,  et  qui 
vos  recipit  me  rccipil  {Matth.  x,  40j.  i   Et  item: 
^  «  Quod  uui  cx  uicis  miuiiuis  fccisiis,  mihi  fecisiis 
(Matth.  x\v,  40).»  Et  quidein  ralioiii  coiiscnlaneuiii 
esse  probatur,  ut  qiiandoqiiidem  oinnipoieas  Patcr 
Filii  sui  coh.ncredes  eo  quo  ipsum  honore  voluit  in- 
eiguiri,  ipso  oraulc  et  diceuie  :  i  Volo,  Paler,  ut 
uhi  cgo  siim,  illic  sii  et  iiiinisier  meus  (^oofi.  xii, 
26).  >  £t  rursuui  :  c  Si  quis  mihi    ininisiravcrii, 
hotiorincahit  euui   Paler  mcus,  qui  in  coelis  esl 
{Joiin.  x:i,  iU) ;  >   houiiiies   qui  ex  lutea   materi.i 
sin.i .   ipsius  luciiioriaiu  celebrcnt  et  vcnerentur  iii 
tcrris,  cujus  iioiiicii  crcditur  scriptum  esse  in  coclis. 
Ilac  uiiniruui  coiisidcraiionc  inducti,  cuin  prcces 
dilectorum  filioruui  nostroruui  Georgii  ahbalis  el 
convcnius  Passiiiiaiieusis  uionasierii,  vestrumquQ 
^  icsiinionium  recepissemus  et  litieras,  ut  iiiclyijc 
rccordaliouis  Joautiem,  quoudam  ahbaiem,  Vallis« 
Uuibrosan»  cougrcgaiiouis  iustiiulorem,  qui  Crea- 
loris  sui  servus  prudens  exslitit  et  fidelis,  et  rami« 
lix  bibi  coiuiuissx  iu  tempore  trilici  menstiram  iiii- 
peiidit;  et  qiiem,  quia  fuii  super  pauca  fidelis,  post 
obiium  suuin  super  niulla  Dominus  ipse  constiiuil, 
et  multis  miraculoruin  privilegiis  iusignivii,  isUs 
etiam  tcmporibus,  ui  dicilur,  iuccssantcr  illustral, 
sanclorum  caialogo  auniimerare  et  consociare  tcI- 
leuiiis.  Visum  itaque  est  nobis,  et  commuul  cou- 
silio  rratrum  iuscdil,  ei  vicinorum  episco|>onim  c\ 
alioruin  prxlatoriiiu  Eci  le»i.i*,  deberemus  de  coo* 
Tcrsaiione  cjusdcm  boni  viri  et  iniraeulis  testimouia 
pr.xslolarL 


i019  CGELESTLNI 

Deroura  v  ro  cuni  cpiscoporum,  abbalum,  prio-  A 
nim,  arcbidiacciioruni,  plebaiiorum  prxpositorum, 
ccclesiaslicorum  el  moiiasiiconim  coiiTeiiUium  al- 
qiie  aliorum  super  ejusdem  niinislri  iesu  Cbrisli 
vita  el  conversalione  aiqiie  inirnculis  reccpissemus 
lesiiiiionia  ei  preces  super  cnnonizniido  eodem, 
frairuni  nosiroriim  convenienlia  requisila  et  ba- 
Liia,  rererenles  gratias  Crealori ,  qiii  Ecclesiam 
suam  seinpcr  nova  prole  niultiplicat,  el  (am  rosa- 
rum  quam  lifiorum  flore  decoral,  pncnominatum 
liealuiii  Joannem  canonizavimus,  ei  nu.mero  con- 
fessorum  Cbrisli  decrcvinius  adjungendum.  Con- 
fessorum  omnium  Regem  prece  huiuili  dcposceiiles 
ul  ejusdem  conressoris,  qui  sibi  propter  lucidas  et 
conspicuas  placuit  aciiones,  precibus  ct  nierilis 
rccolendis,  ab  insUntibus  periculis  eruamur,  et  in  B 
noslris  nccessilalibus  ipsius  pairimonium  sen- 
tiamus. 

'Vestrse  iiaque  devolioni  per  aposlolica  scripla 
niandamus  atquc  pru.'cipimus ,  quaienus  de  laiiti 
palroni  sufl^ragio,  quem  geuuilet  nuirivii  ipsa  Iiai:a, 
spiritualiler  grululeminl,  et  ejus  memoriain  ccrlo 
die  inier  alios  confessoros  vcneraiionc  celebri  rc- 
coluiis,  ipsius  (estivitatem  colerc  sludeaiis,  in  eo 
divinam  oniuipotcntiam  exultaiiies.  Si  eniiii,  atle- 
siante  voce  Dominica,  Dcum  diligere  conipiobalur 
qui  mandata  ejus  observat,  a  rruciibus  prxnon^i- 
nati  sancli  viri  cognoscitur,  qiiod  apud  Deiini  possil 
et  dcbeat  elDcaciter  exaudiri ;  qui  evangclicac  pra:- 
dicaiionis  iion  surdus  auditor,  mundi  gaudia,  lau- 
quam  stercora  rcputans ,  dcreliquit  ,  1 1  scqucns  C 
Cbristi  vestigia  non  soluiii  iii  vcstro  monaslcrio 
moiiaslicam  religioncm  instiiuil,  veruin  eliam  se- 
ptem  monasieria  rabricavii,  ei  ad  ultinium  Passi- 
nianeose  monasterium  reparans,  in  eu  ptaesentem 
vitam  laudabili  decessu  rtnivit.  Illud  tamen  inler 
cjus  mir^icula  primuin  ct  prxcipuum  invenilur, 
quod  pro  quodam  operc  misericordix  cuidain  in  se 
i!eiiiiquenli,  anle  ipsuin  in  niodum  crucis  prostruto, 
provide  et  clcinciilcr  exbibilo,  iinago  Crucifixi  ei 
adliuc  In  sxculari  mililia  existenli,  cuput  dicitur 
iuclinasse. 

Datum  Laterani,  ii  Nonas  Oclobris,  pontificalus 
noslri  anno  lcriio. 


CXXXIV. 

Eccleti(V  S,Joaniiii  Cnicinaiensis  protecHonem  suici- 
pii  ei  poiteaionei  juruque  coulirmut, 

(Laterani,  Nov.  13.) 

[MuRATCRi,  Anliq.  llul.,  III,  1179.] 

CoELESTiNus  eplscopus ,  scrviis  servoniiii  Dei, 
dileclo  (iiio  GuiuoM,  ccclesix  Suncti  Joannis  de 
Calcinaja  plebuno,  cjusque  successoribus  cununice 
iustiluendis  in  perpetuunu 

Uuoiies  illud  a  nobis  petilur  quod  religioni  ci 
Loncsiati  convenire  dignoscitur,  aninio  iios  decet 
libenii  concedere,  ei  |»eleutiuin  deslder.is  congiuum 
imperliri  coiisensum.  Eapropler,  dilecle  iii  Doinino 
blt  Guido  piebune,  luis  juslis  poslulationibus  cle- 
menier  annuimus,  el  ad  exemplur  relicis  memoris 
Adiiai.i  ei  Alcx.mdri  Uomanoruin  pontincdin  pr.»- 


.    D 


III  PAP.i:  loao 

decessorum  nosiroruut  praTaCaiii  ecclc^dam ,  cni  Deo 
auciore  pi  acesse  dignosceris,  sub  beati  Pelri  ei  nostru 
proleclione  suscipiiuus,  ei  prxseiiiis  scripli  privilrgio 
communimus,  sluiucntes  iit  quascunqiie  posse>sio- 
nes,  quaecunque  boiia  eadem  ecclesia  iiuprxsenlia- 
rum  juste  et  canoiiice  possidel,  aut  in  futurum  con- 
cessione  pontificuin,  largitione  regum  vol  princi- 
pum  ,  oblalione  fidcliiim,  seu  aliis  jusiis  iiiodis, 
pneslanle  Domino,  poteril  adipisci,  firma  tibi  luis- 
que  succcssoribus  cl  illlbaia  permaneanl.  In  qiiibu» 
baec  propriis  duximiis  exprimendu  vocabulis: 

Ecclesias  SancUne  Bfarije,  et  Sancti  Micbuclis  de 
Monieclo,  ecclesiam  Suncli  Leonardi  de  Cerbariu 
et  ecclesiam  Sancti  Prospcri  in  Dlcnliiia,  ecclcsiam 
Sancli  Pelri  de  Curte  el  Sancli  Justi,  ecclesiam 
Saiicli  Andreae  de  Sala,  el  parocbiam  de  B.issiliaiio: 
ecclesiam  Sancti  Fridiani  de  loco  qui  Tredecini 
dicilur :  in  vi.Ila  quae  vocatur  R;ipida,  ecclcsiam 
Sancli  Laurentii,  el  Sancti  Cbristofori  ,  ecclesiuiii 
Sancti  Marlini  de  Ponle-Era  ,  eccles'am  Sancli 
Micbaclis  de  Travalda,  ct  Sancti  Thonix  :  in  vilLi 
qux  Calcinaria  dicitur,  ecclesiain  Saiicli  Quirici. 
Saiicii  Ceorgiiy  Sancti  Fridiani,  Saiicii  Aiidrex,Suncii 
Laurentii,  Sancti  Slepliani,  cl  ecclesium  Saucii  Mi- 
cbaelis.  Pruflcrea  seiitetitiatn,  quain  bonae  mcmori;e 
Villunus  quondain  Pisuniis  arcliiepiscopiis  inter  tc 
cl  vicedoiiiinuin  Pisaii%  Ecclesia:  ac  plebaniim  tic 
Vi«  0  canonice  lulil,  sicul  Iri  ejus  autbentico  cun- 
ttnetur,  auctoritate  aposlolica  coiifirinanius.  Ad 
iHajurem  auteni  bujiis  rei  firmiiatem,  camdem  sen- 
lcntium  buic  nostr»  paginu:  de  verbo  ad  veibu;:i 
duxlinus  i;isercndaui, 

Cu%H  vigilanii  ammo  diliijenlique  itudio  omnibus, 
€l  hii  maxime  quibui  epiicopalii  eit  cura  injuncta, 
conveniat  ea,  qua:  iunt  diicordicc^  quieta  et  pucipca 
reddere,  et  amicabilem  finem  inler  Utigantei  ii7t;'o- 
nere^  pra^cipue  inier  eccleiiaiticoi  virot  et  tervot  Dei, 
quoi  liiigare  non  oporlet,  quibut  quidem  nulla  few 
ratione  conceditur^  ut  in  foro  tmcularit  magittratus 
ditceptare  prwtumant^  ego  VitlaHut,  Dei  gratia  Pi- 
iancB  Eccletia:  archiepiicoput,  cum  diligenter  audis- 
iem  quwttionei  litit  et  controvenia!  quw  veriebalur 
inter  Homicium  venerabilem  vicedominum  Pitan.v 
Eccletia^t  plebanum  de  Vico,  et  plebanum  de  Calci- 
nuria,  nomine  Gerardum,  de  quadam  cupella  et  ejm 
parochia  in  honore  tancti  Fridiani  contlrueta  in  loco 
qui  dicilur  Tredecim ,  quat  pra'fntut  vicedominut 
plebanui  de  Yico  tui  juris  eae  conlendebat,  et  jam 
dictce  plebii  plebanui  de  Culcinaria  ex  advcno  sni 
jurit  nihilominut  asterebat ,  cauta  hinc  inde  in 
pr(etentia  noslra  diu  muliumque  proiracla,  et  ran- 
dem  in  laudalione  vettra  conientu  utrarumque  par- 
tium  poiita,  contilio  diterlittimorum  aaeitorum 
noitrorum  magiilri  Benencatep  el  Manfredi  judicit, 
atque  Carpini ,  taiiier  nottro  arbitrio  teu  laudatione 
diffinivimut,  videlicet,  ut  bapiitmaiit  eccietia  de  Vico 
pacifice  et  quiete  itabeat  purochiaii  jure  tret  domqt 
prascipuatf  quas  de  Tredecim  illuc  habitare  veneruni, 
et  lioc  nullo  modo  minuent  terriiorium  pra:diciai  ec- 
ilesia:.  Uit  ita  praicipuis,  pcrpeino  jnre  liabilitt  con- 


iOil  £PldTOLi£  ET  PRIYILEGIA.  —  AM.  ii95.  iOB 

cedimui.  Uisuper  eidem  plebi  de  Vico  integram  mediC'  x     ^^  Joaiines,  lilulo  Sancll  Clementis  Tuscauiis 
tatem  lotiui  terriiorii  supradiciaB  capeUas :  eceleiiam      episcopus. 


vero  liberam  omnino  et  abtolutam  perpeluo  jure 
cuncedimut  el  confirmamus  plebi  de  CaUinaria^  et 
aiiam  medietalem  totius  lerritorii  ejusdem  ecclesiie 
Sancti  Fridiani  cum  medietate  massariiiarum  praster 
tres  supradiclas.  Ad  sedandam  igitur  discordiam 
utriusque  partis^  et  ut  pax  inter  eas  amodo  sit  at/iue 
eoncordioy  eonsHium  kabuimuSf  ut  taliter  causam 
parochiarum^  velnt  dictum  est^  distinguamus^  el  hanc 
diffinitionem  statuimus  servari  iUibat4im^  tt  ut  nuUa 
persona  sffcularis  tel  ecclesiaslica  iicentiam  habeat 
conlra  eam  veniendi.  Si  qua  vero  partium^  seiens 
hanc  nosiri  arbilrii^  seu  laudatioms  paginam,  eontra 
eam  temere  venire  lentaverit^  seeundo  tertiove  com* 


Cgo  Joannes  Felix,  liiulo  Sancue  Susann»  pre&by- 
ler  cardinalis» 

Ego  Uomanus,  lilulo  SancUe  Anaslasix  presliyicr 
cardinalls. 

Ego  Guido,  prcsbylcr  cardinalis  Sancix  Mari.o 
tran!»Tiberim,  titulu  Calixti. 

EgoJoannes  tituloSaucti  Stepbani  in  Casliomonte 
presbyter  cardinalls* 

Ego  Centius,  litulo  Sancii  Laurentii  in  Lucina 
presbyier  cardinalis. 

Ego  SoflTredus,  tiiulo  Sancis  Praxedis  presbyter 
cardiiialis. 

Ego  Bernardus»  Sancti  Petriad  Yincula  presbyter 


monita,  si  non  satisfecerit^  a  corpore  et  sanguine  B  cardinalis  tilulo  Sauclae  Eudoxis. 


Domini  aliena  fiat.  Servanti  eam  sit  saius^  pax  et 
benedictio  Chritti.  Vt  autem  firmum  hoc  nostrum 
arbitrium  teu  laudatio  in  perpetuum  permaneat^  ito* 
ttri  sigUli  adnotatione  imprestimus,  Sepulluram 
quoqiie  ipslus  loci  liberam  esse  concediiuus  ,  ul 
eonim  devotinni  el  exiremae  voluniaii  qui  se  illic 
s»epcliri  deiiberaverint,  nisi  forle  excommunicali 
vel  inierdicii  sint,  nullus  obsistat ,  salva  tamen 
c;inoiiica  jiisliiia  illarum  ecclcsiarum,  a  quibus  as- 
siiiiipli  fucriiit. 

Dcceriiimus  ergo  ut  nuili  omnino  bominum 
liceal  supradictam  Ecdesiam  temere  perturbare, 
unt  ejus  pussessiones  auferre,  vel  ablatas   reii- 


Ego  Gratianus,  Sanctorum  Cosmab  el  Damiani 
diaconus  cardinalis. 

Cgo  Gregorius,  Sanct»  Mariae  in  Poriicu  diaconus 
cardinalis. 

EgoGrfgorius,  Sanctx  Mariae  in  Aquiro  diaconus 
cnrdinalis. 

Ego  Gregoiius,  Sancti  Georgii  ad  Velum  aureuni 
diaconus  cariiiiialis. 

Kgo  Lotarius,  Saiictorum  Sergii  el  Bacchi  diacoiius 
cardiualis. 

Ego  Nicolaus»S:inctaeMariae  inCosmedin  diaconus 
cardiiialis. 

Ego  Bobo,  Sancli  Theodoridiaconiiscardinalis* 


iierc ,  minucre  ,  seu  quibu&libel  vexaiionibus  fa-  q     Ego  Pcirus,  Sanci»  Mariae  In  Via  Lala  diaconiis 
lignre  ,  sed   illibata    omnia    el   integra    conser-      cardinalis. 


veiitur  eoruin,  pro  quonim  gubernatione  ac  sus- 
lenlaliono  concessa  sunt,  usibus  oinnitnodis  pro- 
fuhira,  salva  sedis  apostolicac  auctoritate,  ei  Pisani 
arcliiepii^copi  justitia  ei  debita  reverenlia.  Si  qua 
igi  ur  in  fuiurum  ecclesiastica  saecularlsve  persona, 
hanc  nostrae  constiiutionis  paginam  sciens,  conlra 
cam  lemere  \enire  tentaveril,  secundo  teriiove 
coiiiinoiiita,  nisi  realum  suiiin  congrua  satisfactione 
correxerit,  potestalis  bonorisque  careat  dignilate, 
reamque  se  divino  judicio  existere  de  perpetraia 
iiiiquiiate  cogiioscal,  et  a  sacraiissimo  corpore  ac 
sjiigiiiiie  Dei  et  Doinini  Redemptoris  nostri  Jesu 
cliiisti  alicna  fiat,  atque  in  extremo  examine  di- 


Ego  Cencius,  Sanclv  Luciae  in  Orcliea  diaconus 
cardiualis. 

Datuin  Laterani,perniauumif)gidii,  Sancti  Mco« 
lai  in  Carcere  Tulliano  diacoui  cardinalis,  Idiis 
Movembris  ,  Indictione  duodeciroa  ,  Incarnatioiiis 
Domiiiicx  auno  ii95,  ponliflcatus  vero  doinni  Co9* 
leslini  papx  tertii  anno  tertio. 

cxxxv. 

CuiUelmo  archiepiseopo  Havennali  eoneedU,  vt  bona 
qu«dam  Argentanis  jure  emphyteutico  tradut, 

(Laieraui,    Dec,  3.) 

[liuBEi, /iisf.  Aav.,  p.  361.] 

CXXXVL 


biric!x  ultioni  subjaceat.  Cunctis  autem  eidem  loco  ^  „  .    .         .   o   iir  it   *  •    #-        .    •  c  /• 

.  fv      .  .  .  ,  Pra\otUo  de  ihonteS.  Watburgit^  C.  cantori  S.  G«- 


sna  jiira  servanlibus  sit  pax  Domini  nostri  Jesu 
Cliristi,  qiialenus  et  hic  fructum  bonae  actionis  per- 
cipiani,  cl  apud  districtum  jtidicem  praemia  aeternae 
p;icis  iiiveiiiant.  Amen,  amen. 

Kgu CtilcsLiiiiis,  catliolicae Ecclesix episcopus. 

Il^o  Albinus,  Albancnsis  episcopus. 

l£^u  Oi  tavianus,  Oaiiensis  elVelletrensisepiscopiis. 

L^o  Joannes,  Praenestinus  episcopus. 

Eao  Pandulfus,  basilicae  XII  Apostoloruin  prcs- 
byter  cardiiialis. 

E\iO  Petrus,  tilulo  Sanctae  Caeciliae  presbyler  car- 
d  iialis. 


reonit  et  scholattico  S,  Mariw  ad  Cradiit  Loloiiien" 
tit  inandat  ut  nionatterio  Duitiensi  ab  habitatoribus 
Wintic  viUai  dccimam  quaindam  pratiari  jubeant. 

(Laterani,  Dec.  tlu) 

[Ledcbur,  AUg.  Archiv.^  XV,  285.] 

cxxxvn. 

[^■ui7/e/iiioj,  Ravennati  archiepitcopo. 

(Lalerani.) 

[Mansi,  Cofici/.,  XXII,  654.] 

(53)  Ut  supcr  aliqua ,  etc. ,  et   iiifra  qiiaesi  visti 

etiain,  quoinodo  inlelligatur  qiiod  iu  roriiia  iradenda 

pallii  retinetur,  vidclicct  tradiinus  tibi  palliuui,  u^ 


(35)  L\  bis  litterik  dtfbumptuiu  est  cap.  It  tu,ei  aliqiui^  8,  Dc  reb.  Eccl.  non  alicu. 


,023  COELESTLM  IIl  PAP.*!  «Ci4 

utaris  coinEcclesia    ma.   ci    iiUra    quallbci  cc- A  ad  quos  barcdilaies  eorum  dcvei.iuiii,  duuni   m.>..i 


clesia  luae  provincia.  Si  vero  le  vcsiibus  sacris  cc- 
clesiam  processionaliier,  vcl  alio  modo  cxire  con- 
tigerit,  tnnc  pailio  ininiine  uli  debes. 
Daium  Laterani,  anno  iii. 

CXXXMIL 

[Sicardo],  Cremonemi  episcopo. 

(Laierani.) 

[lbid.\ 

Licel  appcllalioiiis  rcniedlum,*/  iufra  :  Nos  igiuir 
tantx  clericorum  incominodliaii  paslorali  voknics 
solliciludiiie  pracavere.  el  laicis  ipsis  anferre  nia- 
leriani  clo.ricos  suggillandi.  vcl  eos  sub  eodeni  judi- 
f  io  coeictMidi,  libi  laliier  duxinius  super  lioc  rcspon- 
ilenduin,  ut  si  cujuslibei  clerici  libi  subjecli  qiiajslio  b 
nd  tuaai  fueril  fraltrniiaiem  dcljia,  ct  quod  in  qu«- 
slione  venilur  quadraginia  solidoruin  vateniiani 
iioii  alliiigal.  cierico  qni  ex  boc  ei  sedem  aposioll- 
f  ani  duxt-i  il  appellare  necessilalcin  libi  non  iinpo- 
iilinus  dilTcreiidi  qiioiniiius ,  b\  malueris,  causain 
s.ne  ji|i|iclIaiioiiis  ol  siatiilo  valeas  terminarc,  nisi 
nia:iiresia  lonira  le  suspicionis  ct  rationabi.is  causa 
fuei  :t  osleiisa. 
Uaiuin  Laterani,  anno  iii. 

CXXXIX. 
.Diierensi  episcopo,  de  decimiA, 
(Latcrani.) 
[Ihid,  ,  col.  055.] 


ciim  dotalilio  suo  repctunt,  eis  audicnliim  denegani, 
ci  nolunt  rcstitucre,  ob  eam  causim  quia  eo  ipso 
sc  indignas  fecfssc  putantur,  quod  a  viris  suis  causa 
fornicalionis  duxerinl  rccedenduin.    (Pracicrci  iu 
tuo  pctiiorio  adjecisti,  quod  cum  caus»  iibi  a  sede 
oposlolica  dcleganlur.  in  liticiiscitaioriis  rescripium 
aposlolicum  inseris,  ul  eo  vjso  deliberare  vakat, 
qtii  ab  altero  coiivcrlilur  iioram  non  ad  primam,  cl 
secuiidam  canonicam  ciialionem  ,  sed  aJ  tcrtiatu 
pcreinptoriam  tntummodo  veniat,  aciorc  adomiies 
citationes  veiiienie,  et  ipse  actor  inteniioncin  suam 
in  jiire  proponai,  rr»us  veialioni  cjus  intcndens.tunc 
priino  dcliberalor.as  inquirat  iiiducias,  cum  actor 
cidcm  autlienticuin  oflerai,  ul  conferal  cum  rcscr  - 
pto,  quod  in  priina  cilationc  rccepit.  Asserens  eiiain 
qtiod  lain   longo  cilaiionum  spatio,  si  voUiil,  plen« 
deliberntionis  tcmpus   potuit   babcre.   Quia  igiiur 
quid  agcndum  in  utroquc  apostolico  responso  desi- 
dcras  e.Ioccri  iii  primo  taliier  respondcinus)  quxl, 
si  niulier  sua  fornicationis  causa  pcr  judicium  Ec- 
clcsiae,  aut  propria  lcvilalc  a  virorcccJit,  ncc  possct 
reconcilietur  cidcm,    eo  defum  to,  dotcm  \cl  do:a- 
litium  suum  repeterc  jurc  non  potest.   In  sccundo 
Tcro  casu  dicimus  quod  prxdicto  modo  rco  a.I  judi- 
ciuin  convocaio,  si  ex    rcscripto   sibi   transmisso 
pleiie  potuil  iiislrui  supercodcm  quo  convcniebalur, 
iiiducix  delibcraloria:  non  sutii  ultcrius  indulgcnda*, 
sed  proccdenduin  c^t  potius  ad  causae  exaininaiio- 


(3i)  Ex  partc  dilccloruin  nostrorum  filiorum  ca-      „g,„^  g|  f,„ein  ci  debilum  iinponciiduin. 
iiuijcoruin  Ettlesiui  luae  nobis  est  querela  proposila,  ^      Oaiuin  Laieraiii,  anno  iii. 
quod  quidain  agr.cultores,  cuin  simul,  vel  in  diver- 
ftis  ictnporlLus  aniii  iii  codeiii  agro  vol  borlo  diversa 
sciiiina  sumpsjrini,  non  lanieii  de  illoriiin  scminuin 
fiuctibus  decimas  eis  exsolvuiit;  qiiidam  etiam  dc- 
tiiiias  de  agroruin  proveiilibus  non  curanl  exsolveie 
i;isi  quibusdam  prius  dcductis  cxpcnsi:»,  quas  faciunt 
pro  11. is  ad  aream  ad  borrca  deporlaiidis.  Q  ia  igi- 
liir  pcr   boc  canonicis,    ipsi  ci  Ecclesia!   Dci  non 
inodicn  injtiria    irrogatur,  cuin    levi  is  absque  iiii- 
peiisis  deciiiias  sil  iiijuntliiiii  persolvi ;  fiaterniiaii 
iii;e  pcr  apostolituin   scripiuin   inaiidamus  quaiiier 
iiii|iiisiia  diligeiiiius  verilaie,  si  rcm  noveris  l.Ji.cr 
sc  babcrc,  :t;;t  icultorcs  ilios,  ui  dc  otnnibus  frucli- 


CXLI. 

Ad  quemdam  de  eicomniunicaiione. 
[Ibid,  ,  col.  63G.] 
A  liobis  fuit  ex  parte  lua  quaesiium,  &i  quis  iU 
pronunllavcrit,  quisquis  furtuni  foceril  excotnmuni- 
calus  sii,  lixc  generalis  scntcniia  ad  ipsius  cxcom- 
municaloris  siibditos  reslringaiur,  an  gencralit<T 
esteiidaiur  ad  oinnes,  qui  non  sunldc  jurisdiciionc 
ipsius.  Ad  quod  uiique  dicimus,  quod  bac  sentc..li.i 
nonnisi  subddili  obligantur,  nisi  forle  phis  ei  cou- 
tiileiit  major,  el  largior  auclorit«s  d«;legantis.  {Vrx- 
lerea  rcquisili  fuinius,  si  quis  judcx  ita  proiuleia, 
ni^i  Scmpronio  inlra  dcc.eni  dios  saiisfeceris,  tc  e\- 


bus  piudioriini,  nuUis  subiraciis  expensis,  scd  iiiie-  q  comiuunicatum    aul   suspensum,   aul   inierdictuiu 


gras  poliiis  dctinias,  cl  absqiie  diniinuilone  persol- 
vaiii,  per  cciis:!ram  ecclesiastitam,  otniii  conlra  di- 
tiioiic  ct  appellatione  remoia,  coinpellas,  ei  auciori- 
tatt!  nostra  disiricte  inbibeas,  nc  talia  de  cxlero 
;.liiliia  tupiditaie,  seu  prxsumplionc  altonient. 
Datiiiii  Laicrani,  aiitio  iii. 

CXL 

Abbali  Viziliaccnsi  dedivoriiis,- 

(Latcraiii.) 

[Ibid  ] 

rierumqiic  accidit,  ut  propoiiis,   in  parocliia  lua 

miiliorcs  a  viris  suis  fornicalionis  causa  receduni, 

it  sic   usque  ad   niorlcm  ipsorum   perinaiiere   vo- 

scii..tiir.  Ipsis  veio  defunclis,  cuni  a  coiisaiigiiiiKis 

(r>4»  (^ap.  /.j/Mi.v,  21,  l)c  deriii  i>. 


esse  cognoscas,  el  ille  iii  quem  sentenlia  lalis  fertur 

medio  icinporc  appclians,  ad  dicluin  slatuium  nn- 

ninic  salisracit  uiruiu  tali  seutcntia  iilc  ligctur,  :»ii 

inlcrpositione  appellallonis   tutus  exislat.  Vidciur 

auiein  nobis  quod  bujusinodi  sententix  obsiacuiu.ii 

appellalionls  debeal  iuipediie. 

Datuui  Laioraiii,  aniio  iii. 

CXLII. 

Anconitano  e;:isLopu,  —  De  senleutia  eicommunica 

liviiis, 

[Ibid,,  col.  037.] 

Signiricavlt  nobis,  eu.,  et  infra  ;  Verum  clcricw 

illos,  quisclenici,  cl  sponte  pariicipaverunt  cxcmu- 

nflinicalis  a  nobis,  ct  ipsos  in  ofTiciis   recrpcruut 


1025  EPISTOLiE  ET  PIUVILEGIA.— AN.  1193.  im 

eadem  cum  ipsls  senleiuia  non  dubitamus  iuvolvi,  A  legaiionis  tibi  iiijunctx,  a  dileciis  filiis  abbatc  et 


quos  etiam  pro  beneficio  sux  absoluiionis  babeudo, 
Ai  iioi  voluuius  cuui  liiteraruiu  tuarum  iusiiiuatione 

Irausuiilti. 

CXLI11. 

Priori  el  copitulo  Dehum, 

[Ibid.,  co\.^l.\ 

Bonx  nicmorix,  cic,  ei  infra :  Ab  liac  itnque  priina 

conriniialioiie  quasi  suliorlaexhibitaestin  auditorio 

noslio  secunda.qu»  ita  se  babet :  Siuiilitcr  eisdein 

videlicct  posleiioribus  lilieris  bsec  clausiila  poiiere- 

tur;  nou  obslaniibusaliiiuibuslilterisconfirinationis 

laiac  sententise  audiatur  causa,  el  llne  deOito  tcriui- 

neiur.  Utruiii  sic  primi;  revocari  debcrent.  Ad  bsc 

•Uciinus   quod  pcr    uliiiiias  primx  foreut  pcnilus 


conveulu  Sancti  Atigustiui  Cant.,  qui  ad  nos  nullo 
mediante  periiuent,  cum  inslanlia  postulasti  ut  tibi 
obcdienliam  cxbiberent;  quod  ulique,  si  verum  est, 
lanto  nos  gravat  ainplius  et  molesiat,  quanto  magis 
id  videlur  coutra  nos  et  Koinanam  Ecclesiam  atteu* 
tilum.  Nam  icgati  quos  a  iiostro  latcre  ad  diversas 
provincias  aliquando  destinavimus  iiunquam  td  ab 
ftliquibus  ecclesiis  audiviinus  exegissc. 

Nolentes  igitur  prxdictue  ecilesiaegravamen  clau- 
sis  oculis  periransire,  fraternitaii  itix  pcr  aposio- 
iica  scripta  maudamus,  quaienus  toialiter  ab  biijus- 
modi  desistas  proposito,  et  ab  alianini  ecclesiarum 
eidem  eccle^ia*  pcrtiueiitibus  gra^aminibus  conquie- 
scas,  qiiod  de  te  nullain   querimoiiiam  audiamus, 


irritanda.  Yeruiu  si  dicerctur.  sicut  frcquentius  iii  B  q„ia  quautuiiicunque  personam  tiiam  siiicera  iii  Do- 


rescriptis  aposiolicis  consuevit  appoui :  nullis  lilteris 

veriiati    et  justiiix  pia^judicaniibus,  vt*l  sub   nlia 

fonna  verborum,  dummodo  non  dicerctur  de  littcrii 

counrmationis,  cxprcsse  diciuius  quod  tandiu  suum 

vigorcm  habcrel,  doiiec  de  iiiiqua,  vel  falsa  senieii 

lia  cogiiiiio  plcuior  babealur. 

CXHYXLY. 

MonaiUrlo  S.  Auguttini  Cantuariemi  concedit^  ue 
qmsqnam  abbniem  xel  monachot  ejn»dem  monn^ 
hieriiaHqna  senieniia  gravare  prwsumalf  ni$i  lucril 
a  tionumi  ponlificis  lutere  destinatus.  {traginen' 
tum. 

[TwY>DCN,  ILA.  Scr.,  II.  1840.] 

CocLLSTiMS  eiiiscopus,  ctc. 

Quanio  iiiouasierium  vc»lrum,   et  infra  :  Paci  et 


inino  cbaritatc  diligamusy  id  non  pijsseiuus  in  pa- 
ticniia  sustiiierc. 

CXLYII. 

n[oqero]  abbaii  S.  Augustini  Cantnariensi  de  supe- 
riore  eiiutola  tignificaf.  Interdicit  ei  ne  liuberto 
archiepiscopo  c  obedientiam  exhibeat.i 

[Ibid.] 

CcELESTixcs  episcopus,  servus  scrvoruin  Dci,  di- 
lecto  lilio  It.  abbati  S.  Augusiiiii,  eic. 

Cumecclesia  tux  cun»  commissa,  et  infra :  Super 
co  auleui  quod  a  te  et  fratribus  luis  Iltibcrlus  frater 
nostcr,  Cantuariensis  arcbiepiscopus ,  aposiolicas 
sedis  legatus,  prout  accepimus,  c\igebat,  cideni 
scripta  apostolica  destiiiavimusy  ui  a  vestris  grava* 


Iranquilliiati  vcsirac  paterna  solliciludiiie  providere  C  miuibus  couquicscai.  Y'oluii)US  aulein  et  auctorilate 


\oleiilcs,  auclorilateapo>tolica  probibciuus,  iie  Can- 

tiiarieiisis  arcliiepisropus    vcl  arcliiiiiacomis,   scu 

oflici.tlis  ejiis,  vel  aliquis  le;;atus  obieutu  legatioiiis 

iiioiiasierium    iiigrediy  vel  abbatem  vel   mouaclios 

ejus,  aliqua  gravare   senlciitia,  vel  suniptibus  mo- 

lcstaie,  ccclesias,  cleiicos  aut  boiuiues  vestros  in* 

terdicere  vel  excomiuuuicarc  atteutct,   nisi  fuerit  a 

Roniani  poiitifuis  latere  dcstiuatus,  vel  maiidaluiii 

abeo  susceporit  specialc  ad   vos  iiomina:im  dire- 

ctum. 

CXLYL 

Huberto^  archicpiscopo  Cantnariensi,  apostolicw  sedis 
ictjnio  inieidicitt  ne  ab  at^bnte  monachisque  Sanc.i 
Auijustini  c  obedientiam  >  exigai. 

[Ibid.,  184!.] 

CccLLSTiNus  episcopus,  servus  servoruiu  Dei,  iiu- 
BEBTO  Cantuarieiisi  archiepiscopo,  ctc. 

Si  diiigeuter  velis  attendcre  quantum  gratix  ct 
koiioris  sacrosancta  Romaiia  Ecclesia  iiiater  tua  tibi 
contulerii  his  diebus,  crediuius  lirnater  cl  spera- 
inus  quod  ad  ea  dirigenrs  actus  tuos,  qux  ilii  nie- 
riio  debeant  coiiiplacere.  Non  euim  fraiernitatis 
lux  prudciiiiam  crodiinus  ignorare,  quod  pra;deces- 
soriLus  tuis  nuiiquam  fuit  gratia  illa  exhibita  qiiam 
nos  tibi  nosiris  teuiporibus  curavimus  exhibere,  ci 
ideo  siiiuiiia  est  libi  soilic  tudiue  prxcaveiiduin,  ul 
non  ca  cflicias  pcr  quac  nos  in  aliquo  olTenderc  vi- 
dearis.  Ad  nosiram  si(|uidcm  audientiam  noTeris 
pcrvcnisse,  quod  poslquamexcrcere  curasii  oflicium, 


aposloiica  (irmilcr  iubibenius,  ut  si  jliquandoa  vo* 
bis  duxcrit  exigendam ,  ei  nullam  pnesumatis 
obedientiam  exbibere. 

A^NO  1195 

CXLVIII. 
Ad  Canulum  Danoium  regem.  (Fragmentum.) 

[Pertz,  Arc/jtr.,  VII,  884.] 
. .  .  Ex  parte  siquidem  ven.  fratris  nostri  WaL 
demaii,  Slesvicensis  episcopi,  nostris  cst  auribus 
intituatum  quod  cura  W.  dux,  fr;«ter  tuus,  ipsi  et 
Ecclcsiac  sux  castta,  posscssiones  ac  bona  plurima 
p«!r  violentiam  abstulisset. . . 

CXLIX. 

Bulla  in  gratiam  S.  Jacobi  Pruvinentit. 

(Laierani.) 

[Gall.  Chritt.,  XII,  Instr.,  61.] 

Cqelesti.nus  episcopus,  servus  servoruiu  Dei ,  vc- 

nerabili  fratri  Aureliaiiciisi  episcopo  et  dilcclii  fi- 

liis  abbati  S.  Evurtii  ci  decaim  Parisieusi,  salutcui 

et  apostolicam  beuedictionem. 

Gravem  dilectorum  (iliorum  nostroruni ,  abbaiis 
el  frairum  S.  Jacobi  Pruvinensis,  q.ierilam  accepi- 
niiis  quod  cum  ccclesia  Saiicti  Quiriaci  Piuvinensis 
caiioiiicis  ipsis  concessa  fuis^sel,  ut  ordo  sccuudum 
B.  Augustini  llegulaiii  perpctuis  ibiilem  tcmpoHbus 
servateiur.  Etfelicis  recordationis  Innocentius  papa 
prcdeccssor  Doster  sub  protecUune  sua  persouas 


1027 


CCELCSTINI  m  PAPiE 


iOiS 


t\  boiia  iptorum  recipit^ns  ordiiiis  observantiam  in  A  aciem  noslrae  ronsidcraiiotiis  cxteiulere,  ei  in  bis. 


eadein  ecdesia  privilegii  sui  munimine  perpeiuo 
roltorasscl...  ProceJentetamen  tempore  laicali,  ex- 
pulsi  violentia  locum  ipsum  deserere  et  in  qnoildnm 
lenodochium  se  recipcre  sunt  coacii.  Et  cum  in 
sacris  sil  canonibus  suh  excommunicatione  inbibi* 
tum,  ne  loca  qiue  religiosis  semel  observantiis  depu- 
t:ita  noscunlur,  ad  sxcularium  clericorum  cuUuin 
ct  dissolutiores  consuetudines  reducantur ;  nndc 
canonici  regulariter  vivenles  ejecti  snnt ,  ibi')em 
sxciilariuni  clericorum  conventus  per  laicalem  est 
potciitiam  introducins.  Cumque  mcmoratt  regulares 
coram^pias  recordationis  Alexandro  papa  praedeces- 
sore  iiostro  suam  quondam  qnerelam  proposuissent' 
et  ub  ipso  resiituiionis  litteras  impetrassent ,  tam 


qiiac  Dei  sunty  qUantum  nobis  divina  gralia  uiini' 
strare  volueril  providere»  eum  universi,  protil  ex- 
pediret,  nostram  nequeanl  idire  praesentiam,  ne- 
cesse  habeimis  quibiisdam  de  fratribus  el  coepisco- 
pis  nostrLs  de  qiioruin  fide  ei  industria  plenarie 
confidamus,  onus  tantae  sollicitudinis  imperliri.  Inde 
siqnidem  est,  venerabilis  in  Clirisio  fraier,  quod 
laxalis  viaruin  periculis,  et  lam  multiplicibus  im- 
pedimenlis,  quas  provenire  possunl,  pracsertim  in 
bujus  malitia  lemporis,  illis  qui  de  tam  reniotis  par* 
tibus  necesse  babenl  ad  sedem  apostolicam  labo- 
rare  tibi  per  universam  provinciam  luam  de  fratruni 
iiostrorum  consilio,  legationis  olTiciuin  de  prndentia 
tua,  fidclqiie  sinceritate  quam  erga  nos,  et  Cccle 


littcrac  restitutionis,  quam  universa  qiiae  habebant  B  giam  Romanam  geris,  plurimum  confidentes  impen- 
niunimenia  chartarum  et  priviiegiorum  quibus  ali- 
quo  tempore  potuissent  inniti ,  illis  ablata  fuerniit, 
ei  ut  nunquam  rccupcrari  valerent  igne  consumpta, 
fumque  tanta  eis  injuria  irrogata  fuisset  pcrseqiien- 
tiiim  niinis  valde  conterriii  Intra  se  gementes  ct  do- 
lcntes  nullain  fuerunt  ausi  super  tanlis  violentiis  et 
injnriis  hactcnus  proponere  qunestionem.  Ycstrae 
itaqne  discrcticni  el  constantiae  de  qua  plurimuni 
ccnfidiinus ,  boc  toturo  negotium  cominittenles  per 
aposiolica  srripla  pnecipiendo  mandamus,  qnatnnus 
acccdciitrs  ad  lociim  vel  pcrsonas  ad  hoc  necessa* 
rias  ad  vestrain  pra^sentiam  sinedilutionis  dispenJio 
evocantes,  inqniratis  diligentius  de  totius  processu 
ncgotii  ,  vcritatem  et  Deum  solnm  habcntcs  prx  ^ 
ocuiis ;  omni  quoque  gra(i:i  personarum  post|io- 
sita  ,  qnod  caiionicum  fiierit  supcr  his  auctorilaie 
iiosirn,  sublato  appellationis  obsiaculo  statucrc  noii 
tardctis  ^  hujus  ita  controversiae  litigium  tcrnii- 
nantcs,  quod  ad  nos  deinceps  non  debeat  snpcr 
hoc  qncimohia  reportari.  Si  qui  vcro  se  lcincrc 
duxerieit  opponendos  ,  qiio  minus  secunduni  Dcnin 
ct  niandatum  apostolicum  in  hoc  negolio  proceda- 
tis,  ipsos  auctoritite  nostra  siiie  appellationis  ol>- 
siacnlo  per  severitalem  ecclesiasticam  a  tantae  prx- 
sninptionis  audacia  compescatis;  qnod  si  omncs  liis 
exsequendis  nequivcritiB  interesse »  duo  vcsirnm  ca 
nihilominiis  exsequanlur. 
Datum  Lalcrani...,pontiQcatus  nostrianno  tertio. 


diraus,  praesentium  auctoriiate  mandanies,  ui  vi- 
ce  nostra ,  quae  corrigenda  videris ,  auctoritaie 
apostolica  corriga^,  et  emeudes  et  qu»  bene  dispi»- 
sita  sunt  fovcas  et  conserves,  quae  vero  prava,  vd 
a  rcctitudinis  iramite  deviare  cognoveris,  ad  statuin 
satagas  reducere  meliorem ;  senientias  eiiain  quas 
in  contumaces  rationabiiiier  tuleris,  aul  rclielles, 
usquc  ad  emendationem  debilain  firiuitalem  volu* 
Nius  omniniodam  obtinere. 

Datum  Laierani,  lanuarii  21,  pontificaius  nosiri, 
anno  iii. 

CLI. 

Mona$terio  SteingaJemi  asseril  boittt  a  Welfone  duci 

collala. 


ANNO  1I9(. 


CL. 


A'l  .Iberlo  arehiepiscopo  Salzburgeu$i,  mnnus  npoitO' 
licas  iegaiionis  iribuit, 

(Laterani,  Jan.  21.) 

[Uansizius,  Germania  sacra^  t.  11,  p.  506. J 

CcFXESTiKLS  cpiscopus,  scrvus  servornm  Dei,  vo- 
iicrabili  fratri  Adalberto  Salzburgensi  arcliiopi- 
scopo,  apostolicje  scdis  legaio,  salulcm  et  aposloii- 
cam  bciiedictioncm. 

Quoniam  ex  injuncto  iiobis  scrvitutis  olTicio  loiic- 
uiur  ad  uuiversos  tam  vicinos,  qMain  lougc  posilos 


(Latcrani,  J.in.  28  ) 
[Mon.  Boie.,  Yl,  iU5.] 

CiELESTiNLS  cpiscopus,  scrviis  servonini  Dci,  di-* 
lcctis  filiis  proeposito  et  fratribns  nionasterii  de 
Stoingadenic  ,  salutem  et  aposti.licam  benedittionein. 

Jnslis  pctentium  dcsideriis  dignum  est  nos  !aci- 
le;ii  pn^Lere  consensum,  et  vota  qnae  a  raiionis 
trainiie  non  di&cordanteffectu  prose(|ueiileconi,>liMe. 
Capropier,  dilecli  iu  Domino  filii,  vestris  justis  po- 
itulalionitius  anniientes,  monasteriuni  et  personas 
vestras,  cum  omnibus  quae  impraesenliarum  raiio- 
nahiliier  possideiis  ant  in  futurum  justis  modis,  De<) 
propitiOy  poieritisadipisci,  sub  beali  Petri  et  nosira 
D  protoclione  suscipimus ,  specialiler  aulein  ea  qu;v  bo- 
nx  inemoriae  Weifo,  quondam  diix,  qui  monasieriuni 
i|»sum  constnixisse  dignoscitur,  el  dotasse  plurihus 
doiiis,  ei  pia  dcvotioiie  concessii  ct  tradiilii,  vobis  ei 
|>er  vos  Ipsi  monasterio  auctoriiate  apostol  ca  con- 
firinamus  et  praesentis  scripti  patrocinio  coinniu- 
niinns. 

Nulli  ergo  omnino  hominum  liccat  hanc  paginam 
uostrae  protectionis  et  confirmationis  infriiigere,  vel 
ci  atisu  lemerario  contrairc.  Si  quis  anlein  hoc  'a'-.- 
leniare  prapsumpserit,  indignat.onem  oninipoteniis 
Dei  ct  beatoruni  Petri  ei  Pauli  aposlolorum  cjus  «e 
noverilincursunm. 

Daium  Laierani,  v  k.il.  Fcbruarii,  poutiliratus 
nos'.ri  anno  tcrtio. 


EP1ST0L.E  LT  PRIVILEGIA.— AN.  1191.  ICiSO 

CLII.  A  successoribus  indulgeinu9.  Clericos  eilAm  sire  lai-> 

cos  liberos  et  absoluios,  qui  conversionis  causa  ad 
monasierium  vesirum  sive  in  viia  sive  in  niortc 
veiiire  voluerii,liceal  vobisvestrisquc  succcssoribns 
absqiie  aiiciijus  contradictionc  recipere.  Scpulliirum 
qiioquc  ipiiius  loci  libcram  esse  dcccniimus,  ul  eo- 
rum  devolioiii  el  extremx  voluntaii,  qui  se  illic  se- 
pvliri  deliberaveriiii,  nibi  cxcommuiiicali  vel  iiiter- 
dicli  sinl,  niillus  obsi»lat,  salva  tamen  justiiia  illa- 
rum  ecclesiarum  a  quibus  morluorum  corpora  as* 
sumuiitur.  Obeunie  vero  tc,  vei  luoriim  quolibet 
successorum,  nullus  ibi  qualibet  subrepiionis  aslutia 
seu  violcntia  prae|»oiia:ur,nisi  quein  fratrcscommuni 
conbcnsu  aut  fratrum  major  pars  consilii  sanioris 
seciindnm  Dei  limoiem  ei  beati  Benedicli  Re^uljni 


erium  S.  Laurentii  Aversamm  luendum  $U' 
fil  ejusffue  bona  ae  privilegia  confirmai. 

(Latcrani,  Mart.  8.) 

[MAitCARiM,  BuUar,  Cas/it.,  II,  2^0.] 

csTiMS  episcopits,  servns  servorum  Dei,  di- 
iliis  .Matth.co  abbati  monastcrii  Sancli  Lan- 
!e  Aversa  cjusque  fralribus  tain  praeseiitibus 
futuris  regularem  viiam  profes^is,  in  per- 
I. 

tum  justa  postulantibus  indulgere  et  vigor 
lis  ct  ordo  cxigit  rationis,  pncsertim  quando 
iiin  voluniates  et  piclas  adjuvat  et  veritas  non 
it.  Ouapropler,  dileni  in  Domini  fllif,  vcsiris 


postulationibus  clementer  annuimus  et  pnc-  ^  providciini  eligendum;  electusautem  ad  Roinanum 

monasterium  quod  exislit  jiins  beaii  Petri 

lcr,  in  quo  Doniino  estis  obseqtiio  mancipati 

niplar  i.raedeccssorum  i:ostroruin  felicis  me- 

Urbaiii,  Alexundri  ct  Liicii  Romanorum  pon- 

f  sub  beati  Peiiiei  nostra  proiectione  sut<  i- 

st  prxsenlis  scripti  privile^io  communimiis ; 

iiis  siqiiideiii  fctatncntcs  ut  ordo  monasiicus 

undum  Dcum  cl  beali  Renedicti  R^^gulam  in 

inonasterio  insii!iitnseNScdigiioscitur,  perpc- 

leni  tciiiporibus  inviolabilitcr  obscrveiur.  Pra^ 

iascuii<|iic  possessioncs,  quxcunque  bona  idein 

crium  iiiipraiseiilinrum  jusie  ct  canonice  pos- 

lui  iii  futurum  concessione  poiitificunu  lar- 


pontificcm  benedicendus  accedal. 

Decernimus  ergo  ut  ni.lii  ouinino  bomiiium  liceat 
idcin  monasterium  teinere  perturbare,  aut  cjus  pos- 
sesbioiies  auferre,  vel  ablatas  retinere,  seu  quibus- 
libet  vexationibus  fatigare,  sed  omnia  iniegra  con- 
scrvcniur  eorum  pro  quorum  gubernatioiie  ct  su- 
sicnialione  conccbsa  sunt,  usibus  omniinodis  pro- 
lutura,  saiva  sedi*s  apotlolicae  auctoiitate.  Si  qui 
igiiur  in  iuluruni  ccclesiastica»  sxcularisve  persona 
baiic  iio>ir.e  constituiiunis  paginam  sciens,  coiitra 
eam  temere  venire  tcntavcrit,  sccundo  lertio\c 
conimouita,  nisi  realuni  suum  digna  s.iii&factione 
correiit,  potestatis  bonorisque  sui  dignit.ae  carcait 
reaiiniue  se  divino  judicio  ciisterc  de  pcrpeirata 


rcguin  vel  principum,  oblatione  lidelium,  sen  p  reaiiii|u 

slis  inodls,   Deo  propllio,   polcril  adipisci,      ""<1'"^*'^^  cognoscat,   ct  a  sacralis^inio  coiporcei 


)b:s  vcslris'|ue  successoribiis  et  illibaia  per^ 
t.  Univcrsas  quoque  ecdesias,  villas  et  op- 
IX  moiiaslcriuin  ipsuin  ratioiiabililcr  possi- 
bis  et  eidem  monusterio  auctorilnie  apusto* 
ifirmamus.  Mi>sas  auiem  absquc  abbatis  ?cl 
voluntate  oinni  modis  probiberous;  ne  in 
m  Dei  recessibus,  s;ecularibus  occasio  pnc* 
ulla  conventibus.  Sane  novalium  vesirorum 
»priis  manibus  aut  suinplibus  colitis,  sivc  de 
intis  vestrorum  animalium  nulliis  a  vobis  de- 
xigcre  vel  extorquere  prxsuinat.  Nec  liccat 
piscopo  ipsuin  monasterium  vcl  cellas  ejiis 
ere,  aut  exconiniunicare.  Chrisma   vero, 


sanguine  Dei  et  Doinini  Rcdcniploris  nostri  Jes;i 
Cbribti  aliena  fiat,  aiqiie  in  cxtrrino  examino  cti- 
stricto!  ultioni  subjaceai.  Cunciis  auieui  eidein  loc  i 
jiira  sua  servantibus,  (it  pax  Doniini  iiostii  Jesu 
Christi,  quatenus  et  bic  frucium  bon:cac  ionis  per- 
cipiant,  et  apud  distiiLtum  judiccm  pnemia  aierna: 
pacis  invenlani.  Amen. 

Ego  Coelestinus,  caibolicaeEccle»ixepiscopus. 

Ego  Octavianui  0:»ticiisl»  el  Yel  itreusisepiscopui. 

Ego  Petrus  Pozziilus«  lit.  S.  RuUiia:  episcopmu 

Ego  Joannes ,  Praiiiestinus  episcopiis* 

Ego  AlbiiiuSy  Aibaneiisis  episcopus. 

Ego  Pandulpbus ,  pre^b.  card.   tiu  basilica:  XII 


anctum,  consecrationes  altaiium  sive  busi-  D  A|>oatoloruin. 


,  ordinaiiones  niouacborum,  seu  clericoruin 
erio  perlinenlium  qiii  ad  sacros  snnt  ordi- 
inovendi,  a  quocunque  inalucritis  catbulico 
>  suscipietis,  qui  no>lra  fullus  auctoritatc, 
>stulalur  indulgcal.  Capellnnos  vel  clericos 
i  monaslcrio  \el  ejus  ccllis  dcserviunt  cx- 
iiicari  vel  ab  oilicio  suspeiiili,  si\c  ad  syno- 
:ari  ab  aliquo  episcopo  prohiheinus.  Ad  b:eo 
ro  spcciali  ipsius  nionastcrii  libertale,  qua 
e  Ecclcsix,  nullo  mcdiaulc,  adhaRrere  digno- 
ad  bonorem  nc  rovereniiuin  gloi'iosis:>inii 
s  Laurcnlii,  cuj:is  ibidcni  rcliquijc  suiit  re- 
,  usuin  niiirx  ubilihet  in  cclebrationiliiis 
im  et  quolidianuni  us.iin  unnuli,  libi  luisqiie 


Ego  Petrus,  tit.  S.  Ca^ili;e  presb.  cardinalis. 

Ego  JordanuSy  tii.  S.  Pudentiana  lil.  Padtori« 
piesb.  card. 

Kgo  Joani:e«»  lit.  S.  Clementis  cardinalis  Viter 
bic;isis  ct  Tuscanensis  episopus. 

Ego  Uomanus,  tii.  Sanct»  Aiiastasix  presliyiei 
cuiilinalis. 

E'^0  ilugo,  prcsbyier  cardinalis  lii.  S.  Mnnini  tit 
E'iuitii. 

Ego  Joannes,  tit.  S.  Stcphani  presbytcr  cardinnl  s 

Ego  llor.irius,  tiiS.  Lanienlii  inLucina  prcsbyiei 
c.inhnalis. 

E^o  Soffredui,til.S.  Praxedispie.Nbyierrardiiialis. 

Ego  Joannes,  tit.  S.  Prisrx  prcsbyter  cardinaliSt 


iOSt 


COtLESTlM  ni  PAP.C 


1032 


LgoGraliamis,  lil.  Sancioiuin  Co&nije  ei  Uaiuiani  x     Cum  (eneamur  Je  singuiv.uin  prorcciibus  cogi- 

ure,  commoiiis  lamen  eorum  prxcipue  qui  se  rdi- 
gioni  luanciparuul  nos  oporiei  tnieniiere,  ei  ipsoruni 
onera,  quaittum  cum  Deo  possumus ,  supportare. 
Aud.viiiitis  siiiuiiiem  quod,  cum  anieces^ores  tui 
doinuiii  qunmdam  in  fuiulo  suo  apiid  Bromholin  iu- 
tuitu  divinae  pietjiis  fundasscni,  ei  cani  possessio- 
nibus  quibus  fratres  ibidem  Doiuino  sub  habitu  re- 
iigioiiis  serviic  possent  sustei.iari,  dil.is>eni,  mo- 
nacbi  de  Acra  quia  rogaii  duiS  de  commonacliii 
buis  ad  ipsaiii  domum  uesiiiiaveiuni,  ui  Iralre»  eju^- 
dein  orJiiiis  sui  observanilam  pienius  cdocrreui, 
ipsam  domum  monachis  sui>  ca^cis,  claudis»  debiii- 
bus  et  virit)us  lorpoii»  uesiiiuiis  oi.eiare  et  Iratres 
observanti;!!  ordiiiis  et  ipsi  i.oinui  accouituudos  ab 
B  ca  eilrahere  et  clongare  non  vercniur. 

^os  veio  in>leniiii(ati  supiadicii  prionitu^  paierna 
volciiies  solliciiudiiie  providcre,  et  quje  circa  euui 
peiperum  aiicntantur,  talce  corrrciioiiis  apo^l^iirx 
le^ecare,  aucioiiiaie  tibi  prxseniium  et  pcr  le  prji- 
iibat£  doinui  dux:mus  indutgenduiiu  ui  supradicta 
domus  de  Bromholui  ab  indcbita  inemoratoruiu 
nionachoruui  de  Aera  jurisdictione  et  molcdiaiioiic, 
sineappcilalionisei  coiilradictiunis  obstaculo  perpe- 
iuo  nianeai  absoluta.  Adjicimus  ctiain,  ui  obeunie 
co  qui  nunc  temporis  prxfalx  doiniii  prior  pr;ee»t, 
nullus  ibi  qualibei  subrepiionis  astutia  vcl  viulentia 
pr;eponaiur,  iii»i  quem  lua  discreiio  ct  Irairea  coui- 
muni  consilio,  vel  pars  consilii  sauioris,  iecuiiduni 
timorein  Dei  ei  bcati  Ucnedicti  Uegi.iam  piiurcui 


(ard. 

EgoGregorius,  ti(.  S  Marixin  Porticu  diac.  card. 

Ego  Grcgorius,  S.  .M.iiix  in  Aquiro  diaconuscar- 
dinalis. 

Ego  Loiharius,  tit.  S.  Georgii  ad  Vclum  aureuin 
diaconus  cardinali». 

Ego  Loiharius,  diac.  card.  lit.  Sanctorum  Sergii 
et  Bacclii. 

Ego  Nicolaus,  S.  Maiice  in  Cosincdindiaron.  c-  rd. 

E?o  Roberius,  S.  Theodori  diaconus  cardinaiis. 

Dainni  Laicr.ml,  per  manum  Moysi  sancLc  I^»- 
mM\x  Ecclesioe  subiiiaconi,  vin  Idiis  Manii,  inoii-i. 
XII,  Incarr.aiionis  Dominicae  aniio  1193,  ponlincaius 
vero  domni  Ca^lcsiini  papx  III,  anno  iii. 

Siguum  C<Biestvu  pnpec  III» 

PERFICL   CnESSlS  MEOS  IN  5EMITI*  TllS. 

CLlll. 

Ad  c^juHilum  }liitii}eine* 

(Uoin.T,  :»p.  S.  Pifirniii.  April.  27.) 

[TiRvDOsCui,  Mem,  $iorh!ie  Moden.,  IV,  p.  15  ] 

CcELESTiNLS  cpiscopus,  scrvus  servoruin  Dei,  lii- 

lcciis  liliis  prxposiio  ct  capilulo  Mutinensi,  saliiicin 

ei  aposlolicnin  heneiiictionetn. 

Fervens  et  sincera  devolio  quam  circa  nos  cl  llo- 
nianam  Ecclesinm  gerilib  tnonct  nos  propensins,  et 
horiaiur,  ut  iii  liis  qnx  jusie  requiritis  faciie  no- 
sirum  )robis  dcbeamus  prxslare  fnvoreni,  prxseriiin 
cum  a  nohis  ea  requirere  vosconiingal  qu£  ad  pa- 
c^^m  vcstrx  ecclesise  pcrtincanl  ct  proleciuin.  Inno 


iuil  siquidcin  nobis  ex  re^cripio  felicis  meiiiori;e  ^  providcrint  el.gendum. 


Alexandri  pap;i:  pra^decessorisnostri,  quod  vos  oliin 
coiisidcraiis  n^cultaiibus  .Muiinensis  Ecclesoe  dili- 
gciiier  deiiber;iio  coiisilio  siaiuisiis,  ui  cadein  ccclc- 
sia  plures  quatuordecim  canonicis  vel  panclnrcs  h;i- 
bere  non  dehcat,  nisi  facultales  ipsius  ccclesiu;, 
Doinino  largiente,  excrescerent,  quod  plures  possel 
dLCenier  habere.  Nos  aiiicm  vcsiris  postulaiionibus 
annucntes,pr:cscriptain  coiisiilutio:icm  ratani  habe- 
inuset  linnam  eani  quns  ad  insiar  ejusdem  praiJc- 
(CSdOris  noslri  aucioritate  aposlolica  conrirnianies 
piaesenlis  scripii  pairocinio  cominuniinuSy  statucn- 
ics,  ut  nntli  oinnino  hominuin  liceai  hancpaginaiii 
noslru!  conlinnaiionis  infringerc   vel  ci  aiisu  leinc- 

rario  conlraiie.   Si  quis  auieni   hoc  aileniare  pru!-  j)  ucrabiU  fratri  "•  Arelaiensi   archiepiscopo,  salu- 
sumpscrii,  iiidignationem  oninipolcnlis  Dei  ct  bea-      lem,  etc. 


.Nuili  ergo  oinnino  liominum  liceal  haiic  paginani 
no^irui  induljfentiae  inlr.ngcre,  vel  ei  ausi:  tenierarin 
conirairc.  Si  quis  auiem  hoc  alientarc  praesuiiipse- 
rii,  indignaiionem  oinnipo  eiiiis  Deiet  beaioruiu  Pc- 
trictPauli  apostoloruni  ejus  se  noverii  incur^uruin. 

Daia  Romoc,  apud  Sanctum  Pctrum,  Nonas  Maii, 
ponlihcatus  nostrt  anno  quario. 

CLV. 

DuUa   pro   reformaliotie  mo:iatlern  S.  Ctttarii 

Areiuieiuis. 

(Iloina;,  ap.  S.  Peiruin,  Maii  10.) 

iftuU.  CUrisi,  rior.,  I,  lustr.  p.  ,  100.) 

C^ELESTiNCS  c^  iscopus,  scrvus  scrvoruin  Dei,  ve- 


iorum  Pciri  ci  Pauli  apostolorum  ejus  se  iiovcni 
incursurum. 

Daium  liomx,  apud  S.  Pelruin,  v  Kal.  Mai,  ponti- 
ficalus  nostri  anno  quarto. 

CLIY. 

Prioratum  Bromholmensem  ex  ditione  monachorum 

Acrenstum  eximit. 

(Romx,  ap.  S.  Peirum,  Maii  7.) 

[Mon.  Angl,^  1,  G5j  ] 

CoELESTiNLS  cpiscopus,  scTvus  scrvorum  Dci,  dile- 

cto  filio  nobili  viio  WiLLiCLModc  Glanvill  advocato 

prioratus  de  iiroinholin,  saluicm  ct  npostolicani  be- 

Uttdiciionem. 


^osiris  est  aurihiis  reiiuniialum  quoil  cum  a  B. 
(^saiio  quondam  Arclatensi  antistlte,  mouasieriuro 
quoddam,  scilicet  monialium,  infra  miiros  civitaiii 
tux,  in  allodio  qiiodam  insiiiulum  sii  ei  ruiidaiun], 
ita  quod  succcssoribus  ejus  revercnliain  el  obe- 
dieniiam  impendere  ieneaniur,de  bonis  ecclesis 
lu»,  sicut  in  antiquis  et  aliis  pri\ilegiis  coniineiur, 
iitonasterio  caruin  dilalo,  tempore  iniquiiaieni  et 
adipe  proirahentes,  pixilict»  Ecclesix  niatris  di- 
gnitatem  antiquani,  ct  revereniiam  dcpravare ,  ci 
ab  ipsius  obedientia  decliii.ire  prxsutniin:,  ut  Ui- 
snirrendi  per  civitalcm  et  burguin,  ei  ali.i  plurinia 
honcsiati  suie  cunir;)r:j   prjcsnineMdi  lacuUas  iUi» 


I05.S  EPISTOL-*  ET  PMVILEGIA.  -  AN.  !l9i.  1031 

libera  conceilaiur.  EUgiini  enim    sc<  undum  ton-  A  se  ardens  per  opera  cbtritaiis ,  aliis  hieens  pef 


scicnliam  suam,  ul  auilivimus,  abbalissas,  cl  alias 
personas  in  ccclesia  sua,  creanl  sorores,  quoiquol 
voinnl  recipiunl,  inOrmos  per  viliam  publice  visi- 
lare,  el  mulieres  per  se  ipsas  velare  prscsumunl ; 
qiix  oiiuiia  ei  religionis  earum  facicm  decolorant 
ei  Lcclesix  lu»  diguiiatem  videiiiur  plurimum  de- 
rogarc.  Ne  igilur  arcbiepiscopalis  aucloriias ,  et 
Ecclesix  lux  digniias  dispendiuin  utilius  in  bac 
paric  sui  juris  incurrai,  et  sanclimoniales  ipsa  dc 
inobediciilia  valeanl  nolabiles  inveniri,  abbatiss^e 
et  sanctimoniaiibiis  prx.licii  monasterii  per  aposto- 
lica  scripta  prxcipieiido  mandaviinus,  ut  tibi  et 
Ecclesix  (ux  lam  debiiam  quam  devotam  obcdien- 
liam  inipciidenlos,  niliil  b*irum  qu;e  prx*missa  sunl 
uhorius  allcniare  prsbsumanl ;  idcoqite  fralcrnitali 
tux  pcr apostolica  scripla  luandamus,  ul  cas  a  temcri- 
la(e  suaaddevotionem  antiquam,et  revcrentiam  ec- 
clesix  lux,  auctoritatc  nostra,  sublalo  appellalionii» 
obsiaculo,  revocare  non  difleras,  et  a  praeinisso* 
ruin  penitus  alientatione  arcere. 

Datum  Roinae,  apud  S.  Petrnin,  vi  Idus  Maii,  poii* 
tincalus  nostri  aniio  quarto.  . 

CLYI. 

[Francitco]  Arelino ,  [Dono]  Senensi,  et  Pistorienni 
eptscopit  mandalf  ut  ab  abbate  et  monachis  et 
Pasiittianensibus  rogati  corpns  S.  Joannis  Cat' 
berli  c  ab  eo  ioco  in  quo  positnm  sit  erigentes^ 
(Uiotionem  liilelium  aa  venerationem  ipsius  salu- 
brrter  excitent.  » 

(Uomx,  ap.  S.  Petnim,  l^faii  !i3.)  * 

[Acta  SS.,  JuL  t.  111,  339.] 

CoELBSTiNts  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ve- 
iierabilibus  fratribus  Aretino,  Sencnsi  et  Pisiorieiisi 
rpiscopis,  salutcm  et  apostoiicam  Ikenedictionem. 

Saliili  i:oslrj;  pliirimum  crcdimus  expedirc,  sl 
eornm  in  terris  celcbrcm  babcamus  memoriani,  eo- 
rum  mcrita  solemnibus  recolcndo  prxconiis,  quo- 
rum  in  ccelis  speramus  intercessionibus  assiduis 
adjiivaii.  Hinc  est  igilur,  qiiod  cum  dilcctus  Dlius 
noster  Gregorius  abbas  monasterii  de  Passiniano 
ait  sedem  .ipostolicam  accessisset,  ctdcsancia  con- 
vcrsalione,  viia  et  meritis  beali  Joaunis  confcsso- 
ris.  ciijus  venerabile  corpus  in  ejus  ecclesia  rcquie- 


exemplum,  fraternitatem  vestram  monemus  et  bor 

tamur  in  Doinino,per  apostolica  scripta  mandanics, 

qiiaienus  a  prxdicto  abbate  et  frairibus  ejtis  fucri- 

tis  requisiti,  ad  jam  diclum  monaslcrinin  paritcr 

acceJaiis,  et  cum  bonore  et  reverentia,  quam  iu 

lalibus  adhiberi  oportef,  corpiis  saiicii  viri  ab  co 

ioco,  in  quo  positum  fueral,  bicut  decei  saiiciuin, 

solemniter  erigeiites,  devolionem  (idelium  ad  vc- 

nerationcm   ipsius  salubiiier  excitetis,  Ipsumquo 

festivitatc  solemni  pronuiiiietis  consiituto  die  an* 

nis  singulis  specialiter  excolendum. 

Datuin  Romae,  ap.  S.  Petrum,  x  Kal.  Junii,  pon^ 

liflcatus  nosiri  auuo  quarlo. 

CLVII. 

Ad  decanum  el  arciwliaeonos  Lincolniensis  Eec!esi(r. 
—  Contra  Cuuiridum  Eborucensem  architpXHO' 
pum, 

(Romx,  ap.  S.  Petrum,  Maii  31.) 
[  MA.NSf.  Concd,^  XXII,  601.  ] 
CoELESTiNus  cpiscopus »  serviis  scrvoi*um  Dci, 
dilectis  filiis  IIaime  (35)  dccanoLiiicolnije,  ei  Rogf.ro 
de  Leicestric,  el  Wineheho  de  Nortbamptun ,  ar-> 
cbidiaconis  in  Lincolniensi  dicecesi  coustitutis,  sa  * 
liitein  el  apostolicam  benedictionenu 

Kxposuerunt  nobis,  dilcctissiiiii  filii  nostrii  Simon 

decanus,  et  capitulum  ecclesix  Saucti  Petri  Ebo- 

raci,  quod  post  appenaiionero  ad  nos  iiiierpositam, 

rlerici  de  capella  veneraiiilis  fratris  nosiri  ejusflein 

,  ecclesix  arcbiepiscopiy  et  qiiidam  alii  ejusdem  ci- 

'  vitatis  in  calhedrali  ecclesia,  in  grave  prxjiidiciuni 

ipsorum  canonicorum  iuH-usi,  cxcliisis  vicariis  et 

clcricis  ejusdem  ecclesix,  in  ea  iniuistrare,  et  con- 

tra  approbatam  et  antiquaiu  consueiudiuem  loca  et 

stalla  pcrsonarum  in  cboro  et  capitulo  usurpantcs, 

ordinem  ecclesix  pervenere  prxsumpseruni.  Vo* 

leutes  vero    bujusir.odi   prxsumptionibus,   proui 

convenit,  obviari,  discrclioiii  vcsirx  per  &(iOStolic'a 

scripta  prxcipiendo  maiidauius,  quatenus,  si  vcra 

sunt  qux  prxmisimus^  prjcsumptores  illos,  ul  Ipsi 

ecclesix  S.Pelri  et  canonicissuperbis  in  prxsent-a 

vcstra  debitam  salisfactiouem  exbibeani,  per  ccu- 

suram  ecclesiasticain,appellatioue  postposita»coiii 

pellatis.    Damna   etiam,  qux  per  eosdem  clericos 


Bcti,pluriina  ceria  iiidicia  i:orain  nobis  et  fratribus  D  prxJiclo  capitulo  consliiit  irrogata,  sicut  justuni 


obtulisset ;  nos  auditis  virtulum  ejus  et  miraculo- 
niin  insigniis,  et  quod  inler  carnales  spiritualem, 
inler  homines  eiiain  conversalionem  angelicam  ha- 
buisset,  ipsuin,  qui  corporaliicr  dissolulus  cum 
Cbrislo  jani  esse  meruii,  ne  debito  ipsius  boiiori  et 
glnrix  quodaminodo  deirabere  videremur,si  sanctl- 
iicatum  a  Deo  permiliercmus  ulterius  devotionis 
liumanx  carere  veneratione;  de  fratruin  iiosirurnm 
consilio  sancloruni  caialogo  censuimus  ascriben- 
di:"i. 

Cum  igitiir  lucerna  ejns  sic  arserii  bactenus  in 
lioc  mundo,  qiiod  per  Dci  gratiam  jain  non  sub  nio- 
dio,  sed  super  caudelabrum  merucrit  coilocari,  in 

(55)  Forfe  Uaimom.  IIard. 
^ATROL.  CCVl. 


fucrit,  resarciri  facialis,  quod   si  oiiines  bis  exsc« 

quendis  interesse   iiequiveritis,   duo   vestrum  ea 

nibilominus  exiequantur. 

Daium  Roiux  apud  Sanctum  Pelrum,  ii  Kaleodas 

Junii,  pouliricatus  nostri  aniio  quarto. 

CLVilL 

Arpino  Polymniacensi  et  WiUelmo  Cupertanoepisco» 
pit  mandat  ut  in  Cupersanum  S.  Heneuicii  wonu^ 
tterium ,  quondam  eopiosum  ,  nunc  yrtglatorum 
vitio  egentissimum  conveniaM  aique  iaoHeum  vb* 
batem  etigendum  curent. 

(Romx,  ap.  S.  Petrum,  Jun.  %.) 

IUguelli  ,  llalia  tacra,  Vli,  703.] 

CoELESTintis  cpistupiis,  scrvus  servurum  Dei,  vo^ 


sa 


t055  COELESTINl  in  PAPiE  1056 

nerabilibus  (ritrlbiii  A.  PolimnltD.  ei  W.  Copersan.  A  fauloribus  luis  qui  sunldf  vestra  proWnda  unmn 


episcopts,  saiutem  el  aposiolicam  lienediciionem. 

Cum  omnium  Ecclesiarum  curam  debeamus  ge- 
rere  pasioralem ,  illaruiu  lamen  provisioni  specia- 
lius  convenil  providere,  q!!x  ad  Romanam  Eccle- 
iiam  nullo  periineiil  medianle.  Pervenii  siquidem 
ad  audienliam  noslram  quod  monaslerium  S.  Bene- 
dicli  de  (iiipersano,  quod  possessionibus  el  facul- 
tatibus  rouliis  diUlum  fueril,  ei  in  eo  quadragltita 
iDonachi  sub  Hegulu  B.  fienedicli  quondain  in  eo 
moranlcs  suum  iinpendcbanl  Doniino  famulalutn, 
ad  lanlam  dicilur  peuurinin  deveiiisse  per  tncuriam 
prslaloruin,  quod  vix  ibi  Ires  vcl  quaiuor  ir.onachi, 
qui  divina  ibi  uiinisteria  celebrenl  lam  assidue 
quam  devote  possuiil  alqualeuus  inveniri.  Cuiiique 


de  servieniibus  supradiclis  scilicel  Giiebertaro  per 
violeniiani  cepii,  ei  lam  ipsuin  qium  alios  de  bonb 
et  rebus  omuibus  sine  juris  ordine  spoliaviu  Cum 
aulem  posi  inulu  gravainins^  super  hoc  clericis  me- 
moralis  illaU  fuissenlyei  ulraque  parte  iii  arbilros 
eomproniissura,  nulla  umeu  ex  parie  clericorura 
posita  caulione,  iidem  arbilri  partibus  in  sua  prae- 
sciitia  consliiulis  plenum  dare  arbilrium  noliieruni, 
asseremes  se  uon  debere  siiper  carutn  consueiudi- 
nibus  vel  liberialibus  arliitrari,  nec  essc  ad  hoc  ex 
fornia  comproiuissioiiis  asirictos.  Islud  taiiieu  pru 
sua  voluiitate  dixeruiit,  ul  prxfali  servientes  us4|ue 
ad  instaiis  le^tuin  Naliviialis  beaii  Juanuis  ncc  aiii- 
plius  sine  ipsorum  liceiilia    in  eoriimdein   clerico- 


per  Mulciiieu.  cpiscopuin,  cui  adminislratio,  ipsius  B  funi  gerviiio  cl  proteciione  £ccles!;e  liberius  per- 

iKOiiasterii  de  aposlolica  fueral  aucloriUle   coui- 

iiiissa,  credereiuus  ideui  uioiiasieriuni  sublevaiiduiu, 

evciieruul  in   contrarium    uiiiversa,  quod  ablalis 

bouis  oiunibu«  uioiiaiieni  antedicti    fugaui    peiiii 

€i  iiioiiasierium  rebus  suis  omiiibns  loinliter  dese- 

nui   spo  ialum.   Voieutes  igilur  ul  inonasieiiuni 

ipsiim,  quod  ad  Rouiaiiani  Eccle&iain  nullo  perliuct 

Miedianle,  aniplius  propler  pastoris  abseniiain  in- 

currere  valeal  delriuieiilum,  fralernilaU  veslra:  pcr 

apostolica  scripla  prx*ctpiendo  niaiidainus,  qualiicr 

ad  prxfaiuiu  uiouastcriuni  paiiler  accedenles,  ino- 

uacliis  uurioriiale  nostra  eligeiidi  abbaiein  de  cor 

pore  nioiiaslerii ,  si  in  eodem  fiierii  idoiiea  persona 


maiicrcnl,  integra  siibstralorum  rcsiituiione  gau- 
dentes.Quia  igiliirclerici  sa*pcdicti  a J  cousuctudinuni 
ac  liberia;um  Ecclesiie  sux  observanlias  se  f.ite- 
renlur  juraniento  leucri,  ei  iJcirco  earum  noii  posse 
pali  lula  conscientia  Isesionem,  peiicruul  slbi  in 
casu  isto  per  commissionis  uostnc  litieras  pro- 
vidert. 

Ideoqtie  discreiioni  veslre  per  npostolica  scripia 
mandauius,  quaieuus  arbitros  meiiioraios  mY>iiere 
altentius,  el  iiiducere  sludeaiis,  ul  inier  paries 
praciuissas  perfcctas  concordise  viani  studeanl  iu- 
venire.  Quud  et  si  arlitri  inen.ornii  facere  fortc  no- 
lueriiityVti  eassuper  quaestione  jain  dtcia,secundum 


iiivenia,  el  licenliam  Iribualis,  alioquin  lalem  sibi  ^  quod  ratioiii  coiiseiitaiieuiu  fucril   expedire,  vos 


ahuiide  cureiii  eligere  praelaiuiu,  per  queiu  idem 
iiionasieriuiu  lam  iii  spiriiualibus,  quain  iu  tcinpo- 
ralibus  grata  suscipere  valeat  increnienta.  Dt  aii- 
tem  eiilein  nioiiasierio  auciorilaie  nosira  ciiiiis 
cousulatur.  quod  \oluiuu8  nihiloiiiiiius,  el  inandamcs, 
aique  pra*cipiiuus  siiie  dilalioiiis  dispendio  cxsequi 
procureii;». 

Daiuiu  Uoinx  apud  S.  Pelrum,  iv  Non.  Julii, 
poiUil.  iioslri  an.  iv. 

CLIX. 

Ml\icliaeli]  archiepitcopo  et  A/.  archidiacono  Seno- 
nnui  maadat.jaUUeal  iner  capiiulum  tarnolen*e 
el  'comitxuam  tarnoiemem, 

(Ronia%  a|>.  S.  Peirum,  Juu.  6.) 

[Theodori  Pceniientiale,  II,  567.]  D 

CoELBSTiNUS  cpiscopus ,  scrvus  servorum  Dei,' 
vcnerabili  fralrl  At.  archiepiscopo  el  dilecto  filio 
M.  archidiacono  Senoueus.»  salulem  et  apostolicain 
benediciionem. 

Sicul  Ileiiricus  archidiaconus,  Raginaldus  de  Bla- 
sengcio  prxpositus  ,  Simou  dc  Berou  ,  Radulfus  de 
Bellovidere,  el  Cermundue  de  Levesvilla,  el  ca- 
pitulum  Carnotcnse  lr.)nsinissa  nobis  insiiiualione 
roonstraruut,  curo  juxta  consuetam  Carnoiensis 
Ecclesix  liberlalem  Cilebcrlum  ,  Laureulium,  Wil- 
lelinuin,  Roberlum  el  Aiidreaui  laicos  Cariiot.  sub 
cura  ejusdeui  ecclesiae  pnriterque  prolectioiie  le- 
ccpios  ad  servitium  suuni  douiesticuiu  revocassent, 
coiiiiiissa  Carnotciisis  sinc  defeciu  jusiiliae,  cuin 


aucioritale  nosira  panes  ad  vesirara  pr.psemiasi 
convocetis  :  el  iis  quse  fiicrinl  hinc  inde  proposiia, 
diligcuier  auJitis  cl  cogiiiiis,  causaui  super  his 
appellalioue  remoia,  inedianie  jiistilia,  leruiiiiciis  ; 
non  periuissuri  clericos  inenioratos ,  duiu  coram 
arbitris  vel  sub  cxamine  vcsiro  justitlx  parere  \o- 
lucrint,  praMuissoruin  scrvientium  privari  poases- 
sione,  et  iudebile  vel  coiiLra  libertates  seu  cousue- 
tudincs  approbalas  Etclesi;e  sua:  aliqiiid  tcmcre 
aiteulari,  nullis  liUcris  veriiatis  justiiix  pi*SHjuili- 
caiilibus,  si  qu£  apparuerinl  a  sede  aposioUca  iiii- 
peirata). 

Daiuin  Romoe  apiul  S.iuctum  Petrutn ,  viii  Idus 
Juaii,  poutificatus  iioslri  auno  quaito. 

CLX. 

[Adelardo],  epi$copo  Veronemif  mandai  mt  a  duce 
Auitria:  juramentum  recipiat* 

(Romae,  ap.  S.  Pctruui,  Jun.  6.) 

[Tw\sDEN  ,  H.  A.  Scr  ,  I,  675.] 

CcELESTiMJS  papa  \croneusi  episcopo. 

Volumiis  et  per  apostolica  scripia  inaiidainus  »(• 
que  praetipiuius,  qualenus  a  duce  Auslrix  jurauien- 
luin  recipias  ,  cuiu  alia  cautione  quam  expedirc 
noveris,  qiiod  luanilaiis  rcstris  qua:  »ilii  por  te,  vd 
liileras,  aiil  nuiiliuiu,  vel  nunlios  iiostros  fccoriuins, 
pei  oninia  sinc  fiauJe  parcbit  (Jao  rccepto,  in  cjits 
\iriule  bibi  prsecipias,  u(  obsides  ro}:is  Anglorutii 
univcrsos  absolvai;  coiidiiiones  oiuucs  quai  eiegii 


1037  EPlSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1194.  105« 

ab  ip&o,  relaxel,  el  oblata  sibi  per  etim  ei  suos,  et  A  ^^  excomniiinicnndum ,  linguam  consuererit  ,'uxia 


quae  de  ipsius  regis  iniqua  redempiione  percepii 
iibi  per  universa  resiituens,  eosJem  obsides  facial 
cum  securilate  ad  propria  remearc,  et  ui  amodo 
talia  non  aitcntel.  Nibilominus  eiiam  de  iujuria 
ei  damnis  congrue  saiisfaciai  irrogalis.  llis  demum 
riie  compleiis  ei  peraclis,  ei  el  suis  absoluiionis 
munus  impendas,  et  iiiierdiclum  cui  eral  ipsius 
terra  subjecia  relaxes.  lllud  eiiam  eidem  duci  et 
iuis  niliilominuSy  prssiila  sibi  absolulione,  sub  de- 
biio  praudicii  jiiramenii  praecipias  quod,  quam  ci- 
lius  poierunt,  ad  parics  Jerosolymilanbs  accedanl, 
et  lanio  (eropore  inoram  in  serviiio  Clirisli  facianl, 
quaulo  prabfaius  rex  in  capiione  dlgnosciiur  exsti- 
Itsse.  Quod  si  non  observaverinl  ipsum  et  suos  in 


molum  proprium  iiidiscrete  relaxare.  Liliertales 
ecclesix  sux  ac  consuetudines  approbaias  evacuat 
et  subvertil;  appellaiiones,  quae  solent  esse  «nd 
remedium  opprcssorum ,  ad  Romanae  sedis  inju  • 
riam  rediixit  in  contemplum;  plures,  pro  eo 
quod  ad  nos  appellati.ones  emiserant,  vinculis 
fecii  carceralibus  vebemenier  aslringi;  pcrsonas 
Ecclesi»  suae»  post  appellationem  ad  nos  faciam» 
bonoribus  et  beneficiis  spoliavii;  qiiosdam  cano- 
nicoruin,  appelbiiione  conlempia,  excommuni- 
calioui  subjcciiyprivilegia  Romanorum  |>onlificum 
in  ejus  praeseniia  omnino  auciorilaie  frustrantur; 
el  qui  forte  alias  luius  essei  in  ostensione  privi- 
legii  noslri,  opiati  corain  eo  beneficium  pREsidii 


e.iindeinexcommuuicaiionissenteniiamappellaiioneB  deinerelur.  Cum  coniingii  aliquem  ad  subiracUm 


reiuula  reducas. 

Daium  Uoiu.*c,  apud  Sanctum  Pelrum,  viii  Idus 
Juiiii,  poniificaius  nosiri  anno  quarlo. 

CLXI. 

Ad  episcopum  Lin*:olmenum,  —  Juhet  intfUisltiO' 
mm  /ieri  de  excessibut  Elforaeentit  archiepi" 
tcopi, 

(l\omae ,  ap.  S.  Pelrum,  Jun.  8.) 

IMiNSi.Coin:!/.,  XXII,  599.] 

CcELCSTiMJS  episcopiis,  servusservorum  Del,  vene- 

rabili  frairi  Lincolnicnsi  episcopo ,  ei  dileclis  Uliis 

arcliidiacouis  de  Norlbampiun ,  el  priori  dc  Ponie 

sancto,  salutem. 

Mediaior  Dei  et  hominum  Doininiis  Jesus  Cbri- 


sibi  ecclesiam ,  vel  possessionem ,  per  judices  de* 
legaios  auctoriiaie  nosira  resiitui ,  eum  ,  per  queni 
dcbuerat  judicium  exseculioui  maudari ,  siatim 
sentiel  inimicuro.  Plures  enim  taliler  resiiiulot 
desiiiuil,  ei  ecclesias  per  minislros  suos  aggre- 
diens ,  fores  ecclesiarum  fregisse ,  et  eos  propo- 
nitur  per  violeniiam  expulUse.  Quamplures  eiiam 
reatum  perjurii  fecii  perniciose  incurrere,  ipsos  ab 
obedieniia,  quaro  arcbidiaconis  suis  canonice  ser- 
vandam  juramenio  promiscranl,  quadam  necessl- 
taiis  violeniia,  retrabendo.  Practcrea  majorem 
ecclesiain  muliiludine  armalonim  aggfediens « 
forcs  capiluli  per  violenliam  CQnfringi  etaspor* 
lari  fecii ,  el  bona  canonicorum ,  el  aliorum  plu- 


slus ,  cujus   providentia    in  sui  disposiiioiie  non  ^  rium  ,  qui  res  suas  iain  in  ecclesia  quam  in  ibe- 


fallitur,  lotius  Ecclesiae  disciplinae  capul  et  ma- 
gistcrium  sacrosanctae  Romanac  Ecclesiae  voluit  re* 
servari ,  ei  omnes  alias  ipsius  ordinaiioni  ei  cor- 
rectioiii  subesse :  iia  qnod  concessa  ei  spccialiter 
plenitudinc  poiesialis,  ejus  ctiam  sii  [a/.  proprium] 
ca*terarum  cxcessus  corrigere ,  ei  quod  laudabiliier 
agiiur,  auctoriiale  aposlolici  culmiuis  npprobare. 
L^nde  nos,  qui  ad  ejus  rcgiincn  divina  sumus 
disposiiione  assumpii,  ea  volumus  fraircs  ei  coepi- 
scupos  nostros  cdutela  et  discrelione  diligere,  ne 
videamur  aOecium  et  familiarilaiem  eorum,  voca- 
tionis  nostrae  officio  antcfc/re;  prscseriim  cum 
liabeai  suos  fines  dilcctio,   qua  quisque   ienelur 


sauraria  deposueranl,  fecii  per  violeniiam  deiine« 
ri  ;  pro  quibus  omnibus  Eboracense  capitulum  ad 
nosiram  audieniiam  appellavii.  Gomperimus  eliaiu 
cx  icsiimonio  praedictorum  ,  quod  ecclesiis  quaii- 
doqiie  vacaniibus ,  pracsentaias  sibl  ab  bis  ad  quos 
pracseniaiio  periinei ,  personas  idoneas  non  ad- 
niiaii ;  -sed  eas  aut  pueris  aut  minus  bonesils  per« 
soiiis  assignal,  usus  pariter  praeientanlis  et  iiisii- 
lueniis  ofllcio;  aut  facit  eas  ex  sola  volunlato 
vacare,  ul  earum  frucius  ipsius  usibus  applicen- 
lur,  et  qiiod  Musieniailoni  alicujus  clerici  lionesli 
debebalur,  sibi  non  meluit  reiinere.  Adjeceruni 
eiiain,  qnod  cum  spiriiualia  dona  graiis   debeani 


adlioniineni ,  non  ad  bominis  errorem  diligeudum.  jp  ei  sine  pravitate  disiribui,  frequenter  cum  donat 


Saiie  ad  audicntiam  nostram  ex  personarum ,  et 
cap.'luli  Eboracensis  ccclesiae  insinuatlone  pcrve- 
nit,  ei  id  ipsum  dileciorum  filiorum  nosirorum 
Roberii  Eboracensis ,  ei  Rogeri  do  Selebi ,  et 
:»liorum  undccim  abbatum  Prapmoiistralensis  ordi- 
iii^  leslimeni:!  mauifei^ie  dcclararo  videntur»  quod 
vencrabilis  fraier  Gaufridus  Eboracensis  arcbiepi- 
scopus,  sacramenla  injunc^i  sibi  ofiicii  vilipendens, 
venalione ,  aucupio  ei  aliis  luililaribus  curis  iuu- 
liliier  occupatus ,  ordinalioni  clericorum,  cccle- 
siaruui  dtdicatiouibus,  et  synodis  celebrandis,  nec 
nionuuj  uec  o|ier:>in  posi  sui  promotioucm  adbi- 
buil ,  nec  abbateui  aliquein  bo:,tditii  :  licei  laiu 
couira  ciericos  quatn  al-baics  ad   maiediccnduffl 


ecclesiam ,  aut  eam  scindil  per  parles  contra  sia- 
iuia  ecclesiae  canoiiica ,  aui  in  ea  novam  et  inde- 
biiam  reiiuct  pensionem ,  et  quamplures  excom- 
municatos  vel  suspensos  non  nisi  pecuuia  inier- 
venienie  absolvii.  Religiosi  vero  viri  ei  bQiiesli  in 
conspectu  ejus  dcspccti  et  contempiibiies  sunt, 
viles  et  suspeciae  piTSOoae  de  faclli  familiarilulem 
ejiis  ei  graiiam  assequuniur.  Unde ,  si  sic  vivitur 
el  in  lalibus  fuerii  conversaiio  sua  limendum  esi 
ne  gregi  sibi  comuiisso  potius  sii  lapis  oflensionis 
ei  scandi^li  peira ,  quam  eruditionis  exeuipluui , 
vel  conira  spiriluales  neqiiitias  solatium  aui  tu* 
lcla.  Quia  igJiur  quae  praeoiissa  sunt,  soUiciiudi* 
nem  inquisiiioois  expoicuiit,  discreiioiii  Yesir«i 


i(i5tf  CQELESTLM  Ul  PAPi£  10  iO 

de  qai  plene   conftdiinos  ,   inquisiii«mem    lioruin  A  prxesse  dignosceris,  siib  beaii   Pelri  et  nosira  pn>- 


duxiimis  coromilleiidaro  :  per  aposiolica  scripia 
prxcipiendo  rositdahies,  qiiaieniis  ad  Eborncen- 
sem  ecclesiain  accedatis,  et  coiivocaiis  abbaiibus, 
et  prioribus ,  et  aliis  ecclesiasiicis  personis  Ebo- 
raceiisis  dioecesis,  diiigeiitius  inqiiiralis,  utrum 
Eboracensem  ecclcsiam  et  proviiicinm  tam  inu- 
tiliicr  et  perniciose  iruclnvii  :  et  si  supcr  prxniis- 
sis  lcgitiini  accusalores  appariieriut ,  audiaiis  qiiab 
coiilra  praTainin  nrcbiepiscopum  duxerint  propo- 
iicnda  :  et,  cis  diligeuter  nuilitis  ct  coguiiis,  ai- 
lcslaliones  sub  sigiiiis  vestris  luclusas  nobis  trans- 
niiilere  procurciis,  assignantes  panibus  leriuiuum 
coinpeleutein ,  quo  sullicientcr  iiisiructx  ad  :tpo- 
slolicam  sedeiu  accedanl,  quod  ca:  oiiicuui  c.^l, 
jbi ,  daute  Doinino,  reccpturx.  Si  vcio  accus;itorcs 
dereceriiit ,  et  fania  publica  fucril  conira  ipsuin , 
ei  purgaliouem  cuin  tribus  epi^copis,ct  toiidein 
abbatibus,  auctoritate  neslra,  sublaio  appclla- 
liouis  obstaculo,  indicaiis  :  in  qua  si  furte  dcfo- 
ccrit ,  ipsuin  ab  arcbiepiscopali  oflicio  et  adniini- 
siratione  saspcnsum  apostolico  coiiftpectui  faciuiis 
pracsentari ,  ui,  aiictore  Doiiiino  ,  ibi  pleiiius  docea- 
tur  9  qualiier  euni  el  sibi  consiiuiles  in  domo  Dcl 
oporteat  uiiuistrare.  Si  vero  ideni  urcbiepiscopus 
aliquid  contra  eos  duierit  proponendum,  illud 
iiibiloiniiius  audiatis,  et  ad  nos  sub  sigillis  vestris 
transirattutis  inclusuin,  ut  siiper  his  qnod  canoui- 
cuni  fuerit,  slatuatur.  Saiie  si  dictus  arcbiepisco* 


B 


tectione  siiscipimus,  et  prxsentis  scripii  privilegio 
conimunimii-,  statiientes  ut  qnascunqiie  possessio- 
nes,  qiijpCMnque  liona,  eadem  Mdrosiensis  Ecclcsia 
impra:senliaram  iustc  et  canonice  possidei,  anl  in 
futurum  conccssione  pontificuin,  iargitione  regum 
Tcl  principum,  oblalioiie  fidcliuni,  scu  aliisjustis 
modis,  prxslnuie  Domino,  poleril  adipisci ,  finna 
libi  tuisque  successoribus  ct  iliibata  pcriiiftu«*ani. 
Libertaics  autem  et  iinmnniiates»  quas  de  conccs- 
sioui!  us  rogiim,  pra-cipue  regis  inngni  Norvag^en- 
sis,  Ecclcsia  tuo  subjecia  regimini  bac  enus  i:bti- 
nuissc  dignosciiur,  libi  et  Ecclcs  x  ip^i  aiictoritate 
apostolicu  rouririiiaiuus,  et  pcrpcluam  liabere  de- 
cerniinus  nrnruulem.  Licilimi  quoque  sit  tibi  ct 
successoribus  luis  iii  c:*pcllis,  a  regia  libcrtJlc 
fuuJalis  vcl  dotatis,  sicut  in  abis  ecc!e>iis  vel  ca- 
pellis  proviucije  ivx,  i.loiieas  insrtiucie  sinc  iii^onun 
asscnsu  vcl  prxsciitutioue  persoiias ,  secunJiiui  re- 
nunliuiionem,  quain  de  jiirc  pntroiiatus  pt-r  publi  a 
iustrumenla  et  per  piivilegia  sua  co::sut  cosdem 
regcs  fecisse. 

Stutuimus  insupcr  ut  in  electionibus  cpiscop*.- 
runi  et  ubbutum  provincix  luje  nulla  viis,  nulla 
poleiiiia,  niilla  auckoritas  vel  couseusus  regis  bcu 
principi;  iiiterveniat,  nec  lavorc  ipsorum  quisquaiti 
cfliciuin  ecclesiuslic;e  pnclationis  obtiiieal,  nisi 
queu)  eoncoi  di  elcclione  illi  ad  quos  elcrtio  p*.  rtiiiet 
vac.ii.ti  Cccie>ix  scieniia  el    nioiibus  judicav  riul 


pus  in  clusionem  mandati  nostri,  antequam  citaiiu  Q  apiiorem.  Cleiicos  etium   regni  ?iorvagi.e    dcbita 


vcstra  ad  euin  perveuiat,  appellaiioncui  iuterpo- 
bueril ,  vel  itcr  arripueril  ad  scdeiu  a|)Ostolicani 
vciiicuJi  :  vos  ei  lerminum  triuin  ineiisium  sla- 
lu:itis,  iufra  qiicm  se  delieai  iu  propria  persoua 
Losiro  couspectui  prxseul:ire.  Quod  si  iion  feccrii, 
vGs  euui  cxlunc  ab  oiiiui  poulilicaii  oflicio  et  arclii- 
cpiscopalus  aduiiuistraiioue  deuuulictis  aucioriiutc 
iiosiia,  reir.oia  appcilatioue ,  suspCDSum.  Quod  si 
otiines  bis  exsequendis  iuieresse  nequiverilis,  duo 
veslruin  nihilomiuus  ea  exsequaulur. 

Duium  Kouix    npud  Saiicluiu   Peirum ,  vi  IJ119 
Juuii ,  ponlilicatus  nostri  anno  quarto. 

CLXII. 


volcutcs  lilierlute  g:iuJorc,  prxscnii  pagiiia  di- 
stricliiis  probiiietuus,  ne  aliqiiis  episcopus,  abbas 
seu  clcricii«,  ciim  ipsi  reg.ilia  iiou  babennl,  aruia 
siiniere  vcl  in  expcditionciu  irc,  vcl  ad  lioc  quid- 
qiiam  de  suo  impeudere  conipellantur ;  uisi  forie 
ucce^Hiius  tain  gravis  iiniuiiical,  quod  id  a  dioe- 
ccsano  cpiscopo  el  sapiciilioribus  ct  discrelior.biis 
viris  ecclcsia^ticis  coiiiuiuuicato  consilio  lieri  per* 
ii>i!l:iiiir.  Si  vero  aliquis  clericus,  qui  nec  pra^ 
lalioiiem  obtiucat  ccclcsix  ncc  ejus  sil  minisldrio 
\el  ufiii.'io,  qiioJ  absque  dispendio  Ecclcsix  dese- 
rcie  noii  pos^it,  specialiter  depulatus,  expedilio* 
iieui  scqui  a  suo   episcopo   permillaiur  iii    ce  iLi 


tccUm-  M.lrotienti,  proicctionem  tu*cipi,,  pottet    D  "^*''"'   '"''!"•    *'"'*''  Pt"^""''!"'  "*  '"'    "'""' 


$ione»que  ac  privilegia  cvtifirmut. 

(Komse,  ap.  S.  Pctrum,  Jun.  15.) 

[TiionKELL^v,  Diplom.  Arn.  Magn.f  U,  15.] 

CoELisTiNUS  episcopus,  servus  servorum  Dei, 
veiierabili  fralri  IIeirjco,  Nidrosiensiarcbie|Mscopo, 
fjusque  successoribus  canonice  subsliiucudis,  iii 
perpetuuiu. 

Eu  cura  et  diligenlia  Tobimus  fruirum  el  coepisco- 
porum  noslroruin  dignilates  el  jura  scrvari  ut  iu 
iis,  iu  qiiibus  favoreiu  npostolicuui,  prxvia  raiione 
ilcposciiiil,  illum  sibisciitianl  l)eni<>uins  sulTrngari. 
Eaproptcr,  vencral)ilis  iii  Clirislo  frnter,  luis  jiisiis 
poslulationibus  cleiiiciiter  auiiuiinus,  ct  prrsoiiaiii 
tuao)  aiqueNiJrosicnseiu  Ecclcsiam  cul,  auctore  Dco, 


conipetcrc  diguoscatur.  Specialitcr  aiitem  presby- 
lcios  vel  clericos  et  laicos  beati  Olavi  inariyris 
scrviiio  deputaios,  et  sacerdoies  aJios  omncs,  kin 
in  rure  qnam  cixilaie  iiioraiites.  juxia  regiac  pie- 
laiis  privilcgiuin  suiii  exemptl,  ab  illia  angariis  im- 
niuncs  esse  oninino  censemu$,quTrngna  Norv.igca 
cerio  et  nppropriuio  vocabulo  nuiicupatur  Lxi- 
dniigir.^ 

Prxtercn  vcbis  coiiceaimus  irigin^a  meusuras 
farinj^  qiix*  Lesi  vocabulo  nppropriato  dicuuiur, 
pro  einciidis  vcsiibiis  aJ  optis  niiiiistiorum  be:2ti 
Ola\i,  mitiere  iii  Iblaiidi^iin,  iili>  prxseriiin  leni* 
porilnis,  qiiibus  iJ  palrix  paiiclnr  ubcrlas.  1:1 
veciigulia  quj!  do  unn  uavi,  nb  Islnndia  veuieuti, 
nmiis  siiigulis  ccclcaix  bcali  Olavi  dcleutur,  eiJciu 


i 


fOll  £PlSTOLi£  £T  PRimEGU. --  AN.  liM.  lOli 

aiiciAriiaie  aposlolka  coiifirmamos ;  omnes  etbm  j^     Ego  Ocliviannt    Osiiensls  ei  Velletrensis  e|ii- 
ad  ejas  eccleslain  deTOtionls  cansa  et  paregrtna-      Mopus* 

Ego  ioannes  Prsnesihitis  eplscopus. 

Ego  Peinis  Porluensis    ct  Sancke  Rufinx  ep*- 
soopus. 

Ego  v^andulfus  basilicx  XH  Apostolorum  presby- 
ter  cardinalis. 

Ego  Peirus  ill.  SanctaB  Cxclliab  preslijrier  car- 
dinnlis. 

Ego  loannes  lii.  Sniicii   Clcmcnlis  canlinalls 
Yilcrbieiisis  et  Tuscnlancnsis  episcopus. 

Ego  GuiJox  prcsb.  cord.  SanciK  Maria:  Trans- 
tiberim  lii.  Calisli. 

Ego   Ifugtiiio   prosli.  card.  Sancii  IfarUni  lil. 
Eqnilil. 

Ego  Joanncs  tit.  Sancii  Slepbanl  in  Coelio  monla 
prcsl».  c.ird. 

Ego  Cynlliius  lit.  Saiicti  l^urcntii  In  Lncina 
presb.-  card. 

Ego  Soflredus  lii.  Sancl»  Praxedis  pre^b.  eard. 

Ego  Ocrnardus  Sancii  Pelri  ad  Vincula  canli- 
nalistii.  Etidoiiae. 

Ego  loannes  lit.  Sanctss  Prisc«  presb.  card. 

Ego  Graiianua  Sanclorum  Cosms  et  Dainiani 
diac.  card. 

Ego  Gregoritts  Sanctae  Mari«  in  Porlieo  diae. 
Card. 

Ego  Gregorius  SancUe  Mariae  In  Ai|niro  diac.  eard. 

Ego  Gregorius  Sancii  Georgii  ad  VcIhir  aurciiiii 
diac.  card. 

Ego  Lolarius  Sanciorum  Sergii  et  Baccbi  dSac. 
card. 

Ego  Nicolaua  Sanctae  Uari»  in  Cosnililiii  dlac. 
card. 

Ego  Bobo  Sancti  Tbecnlori  diae.  card. 

Ego  Petnia  SincCie  Mari«  iii  Via  LaU  diae«  card. 

EgoCenctiisSaiicUeLueisinOrclieadiae  eard. 

Daiam  llom«,  apad  Saneiom  Peirum,  por  ma- 
nnm  iEgidii,  Saiictl  Nicolal  In  Careere  Tttliiaiio 
diaconi  eardiualis,  %m  Kalendas  lulii,  iHcaniaiio» 
Dis  Dominie»  anno  IIM , poalificaius  Toro  domiiii 
Cmlestiui  papm  III  anno  qnario. 

CLXIIL 

Ecclultt  S.  Pttri  Ehoraansii  proUctioHim  tUtdpii^ 
poi9is$ione$qu$  ac  prioili$m  coafirmnL 

( ttotti»!  apud  S.  PutruiP,  iun.  10.) 
l  WiLiiss,  Comcil.  pl.  505.] 

CaBiKSTiiius  rpiscopus  servus  serronm  Deig  dilo- 
ctis  filiis  SinoNiy  decino  ctcapltoio  ecclesis  Sancti 
Pclrl  Eborum»  eommqoe  aocoessoriboa  caooiiiot 
sobsiitocndis  in  perpeliium^ 

Com  Homaoa  Ecdesla»  cui  danlo  Domloo  prsti* 
4enios»  jostis  postolaniiom  votta  pia  semper  eoa* 
sueferit  bentgniiate  adesie,  dignom  eat  ai  oooao- 
nom ,  01  illl  de  speenll  cjus  pnBSidio  oi  proiocliooo 
cuuAdanl»  ol  ot  poasim  ea  eootra  malifnoroai  lo* 
corsotv  laoquam  opiaUB  defensiooie  elypeo^  prmmo- 
niri,  quorum  fidcs  et  davoiio  hi  Imore  ipsioa  et 
ie?ereHiU  cerio  rerom  esoerimcifto  probalor.  Ea- 


tionis  intoito  accedeniea,  tain  adrenas  qoam  indi- 
genas ,  iiTO  gucrrae  tempus  sit ,  sive  pacis ,  in 
eundo  el  redeundo  llrnia  Tolomos  eC  statnimus 
securiiate  gaodertpoiiori,  et  eoa  qoi  rei  de  ta- 
liom  moleaiaiione  invenii  fuerlni,  poens  canonics, 
In  eos  generali  deltberaiione  staiotae,  decemimos 
aobjacere.  Illis  qnoa  Inierllcl»  lali  conflicto  a  pere- 
grinis  pro  defensione  sna  coniigerit  sepultoram  cen- 
aentes  ecclesiasiicam  denegari ;  clericia  Tero  in  cau- 
aia,  canonico  iore  probibitis  inierdiclmos  penitos 
aMolaro  iodkium.  et  illos  qoi  cooira  pmbibitionero 
conmooeas  el  nosiram  speclalitcr  soper  hoc  Tcnire 
lenUTeriolv  ei  aobire  Jodleiom  ascolare  socondom 
arbltriom  dioscesani  eplacopl  eenaemoa  eanonico  pn-  ^ 
niendos.  Eccle^ias  eiiam  dcdicatas«  sinepermisaione 
dioeccsanl  epi»eopi  nuHiomninofas8iidestruere,siTO 
dc  loco  ad  Joconi  ali(|tia  ocoasione  iransferre.  Nullt 
eilain  rcgl  toI  priiicipi  liceat  approbaus  palris  leges 
ot  scriptaSf  absqoe  conMnso  episcoporom  el  sapien- 
inm  consilio,  et  pecuniarias  poenas,  tam  in  eiericts 
qoani  in  laicis  contra  antiqoam  consoe&odinein»  i« 
ecclesiararo  seo  dertiroram  dispendium  immolara 
Tcl  ab  aliqoo  epiicopo  seo  abbatc,  regalia  non  li:i* 
bonio»  anto  cOhsecrarionem  seu  beiiediclionem,  aol 
poal«  fldelitatis  fxigere  sacrameotom.  Sed  ot  In 
dandis  docimis  de  lerris  ct  roansionibus  auis  rcgca 
omnino  seqoauiur  caiionicas  aancttones.  Nibiloiiu- 
Bos  prxsentium  itbl  auctoriiaie  conccdimus,  ut  se* 
condom  qood  prvdccessorea  lui  obtiuoisscnoscuntur  G 
Ucoat  libi  et  successoribos  tois,  noo  ad  Tolnplatem 
scd  ad  toom  el  Bcclcais  commodom,  aTOS,  faicones 
sciiicet  et  astores,  et  griseoa  emero»  prool  a  prae- 
decesaoribiis  luis  esl  bactenus  obserTatnm. 

Decemimna  ergo  ot  nulli  omniiio  bominom  liceal 
prcfalam  EcclcBiam  leinere  poriurbare  •  aol  eioa 
poasosaiooea  aoferrat  Tei  aldaiaj  reiinere,  m.i- 
nuorcy  aeu  qoiboslibel  ToaaUoniboa  laiigare ;  aed 
ooHiia  Integra  conservenior  eoramy  pro  qooroio 
lobomailpoe  ac  aosienfatione  conceasa  aout,  nsibos 
oroniroodb  profulom,  aalTa  in  omoibos  opostolicae 
aoJis  ■nrtoiiuto.  Siqoaigilor  in  fotoram  occiesia* 
stlca  sxcularlsTe  poraooa  baoc  oostrae  coosiiio* 
tioDls  pgiuam  scieos  oontra  eam  lemere  Teoire 
tenUTcrll,  socondoterlioTecommooiU,nisi  reatom 
aoooi  coofroo  sailsCaotlono  correxeril,  polesukis 
kOQoeisqoo  sui  digniuie  careal,  reaioqno  se  divii:o 
{odlcio  eiitiere  do  perpeiraU  iniqoitate  cognoaeat , 
01  a  aaeraiisslmo  corpore  etaangoine  Dei  el  Doniioi 
lloJemptoris  noalri  itsu  Cbritil  alitoa  flajU  aiqoo 
io  tatreoio  oiamiao  diTinaB  oliioni  solvteeal. 

Cooeiit  aotem  eidem  ioco  aua  jom  aerTaotiboa 
ailM^  Domnii  ntttri  ieao  Cbrisli,  qoatonoaet  bic 
Drnetoio  boMB  adioiiia  porclpianl  et  apod  diatrlclum 
Judcem  prmia  ciemm  pacis  InTeoiant.  Aoieii. 
Amon.  Amon. 

Ego  Corleailnoa  catbolic»  Eeelesim  epiaeopaa. 
Ego  Albinns  Albanenaia  eplKopos. 


1043  COELESTINI  IH  PAPifi  i(M 

propter,  dilecli  in  Doinino  filisjusiis  posiulalioni- A  ncin  aliqiiam  iiicurrniis,  eleciionem   lilienm   ma« 


bus  veslris  clemenier  annniniUs,  ecclcsiam  veslram, 
in  qiia  divino  mancipaii  eslis  obscqulo  sub  beali 
Peiri  et  nostra  prolectione  siiscipimus,  ei  prasenUs 
icripri  privilegio  coinmuiiiinus.  Propterea  quas- 
cunque  possessiones,  quopcuiiqiic  boua  eadein  cccle- 
sia  iiiipraesentianim  jnste  ei  canonice  possidet,  aut 
iii  fiitiiruin  concessione  pontificum,  largitione  rc- 
gum  vel  principum,  oblaiione  fltlelium,  seu  aliis 
justis  modis,  prx*stante  Domino»  potcril  adipisci, 
firina  vobis  vestrisqu3  successoribus  et  illibata 
permaneant.  In  quibus  bacc  propriis  duximus  espri- 
incn<Ia  vocabulis ; 

Siilicet  villam  de  Dalton  cum  pcrtinentiis;  villam 
de  Cotoin  curo  pcrtinentiis  ;  villam  dc  Brothlon 
cum  ecclesia,  molendiiio  et  omnibus  aliii  perii- 
ncntiis ;  villum  de  Helperby  cum  pertinentiis ; 
lerram  de  Ulfrikby  cuin  pertiiientiis ;  lerram  de 
Gisppesmare  cumperlinentiis;  terramde  Lcdesliam 
rum  pertinenliis ;  terrain  de  Hoton  cum  pertiiien- 
liis ;  ecclcsiam  de  Durgo  cum  capella  ei  oinnihus 
«iiis  pertinentiis ;  ccclesiam  de  Lanuin  cum  capella 
€t  deciinis  roolendinorum  archiepiscopi  et  omnibiis 
aliis  pertinentiis ;  ecclcsiain  de  Burton  cum  pcrti- 
iieniiis ;  ecclesiam  de  Lesyngion  cum  periineniiis : 
ecclesiam  de  Quetungkebur  cum  pertincntiis;  cccle- 
•iain  Sancti  Joannis  ad  pontein  Eboruin ;  ecclesiam 
Sancll  Joannis  in  Mnrisco;  ecclesiam  Saiicti  Lau- 
rentil  iu  Walmegut  cum  peniiicntiis  infra    civita- 


B 


gistri  donius  bospitalis  Sancti  Petri  Eborum,  sicut 
eam  ex  antiqua  et  approbata  consuetudine  bacte- 
nus  ecclesia  vestra  obtinuit,  vobis  vestrisque 
succcssoribus  confirinamug;  ita  qiiodqui  id  pro  lein- 
pore  fiierit  assuincndus,  nonnisi  per  electionem 
vestram  consueiam  assumalur.  Ct  ue  status  ec- 
clesix  vcsirae  tcmeriiaie  qualil)et  circa  obscrvan- 
tias  rationabiles  muiatioiiis  seu  turbationis  lucur- 
rat,  dignilates,  lihertales,  immunitales  quae  a 
rcgibus  et  principibus  seu  archiepiscopis  vestris 
vobis  et  ecclesiae  veslrse  ralionabiliter  sunt  concess» 
et  Romanis  pontificibus  approbatx,  seueliam  regfim 
seu  principum  vel  arcbiepiscoporum,  necnon  epi$co- 
poruui,  Romauorum  ponlificuui  autb*?nlicis  conli- 
nentur,  ratas  esse  censemus  ei  eas  perpecunm 
obtinere  firmiiaiem. 

Prohibenius  insuper  ne  archiepfscopos  vel  aliquis 
alius  contra  aniiquam  et  approbntam  Eborum 
ccclesix  libertatem,  personas  seu  canonicos,  aui 
clericos  vel  homines  veslros  in  debitis  ei  con- 
suetis  excommunicationibos  praegravare  eos  pe- 
cuniaria  poena  mulctare  praesumat,  necsine  sati>fa- 
clione  dcbila  rclaxare  sentenlias  qnas  capituhim 
vestrum,  secundum  aiitiqiiam  et  approbalam  ec- 
clesixvestne  consiietudinem,  in  invasiones  rerum 
seu  possessionum  suarum  illiciios,  aut  tciiicrarie 
dctcnios,  et  in  vesiros  hoinines  gravitcr  delinquen- 
tes,  ralionabililerduxeriiprorcrendas.  Ordinaliouem 


tent«*texlra;  ecclesiam  Sancti  AnJreae  iu  Hecman-G  quoqiie  canonicoruui  seu     personarum,  sicut  ab 


gergal ;  ecclesiam  Saiicti  Marci  in  Conyngsirete ; 
ecclesiam  Sanctae  Blariae  ultra  Usain ;  sexagiiita 
solidos  de  mauerio  dc  Patringlon  ;  duas  niarcas 
argenii  de  nundinis  Sancti  Peiri  ad  Vincula  in  Ebo- 
ruin ;  de  synodalibus  xi  solidos  ad  cantariam,  el 
centum  solidos  ad  caniariam ,  et  cenium  soli- 
dos  ad  magis'.rum  scholanim  spectantes.  Anii- 
quas  qiioque  et  ralionabiles  ecclesiae  vestrae  con- 
siietudincs  el  hactenus  observaias  vobis  et  vestris 
successorihus  confirmamus,  et  decerniinus  eas  in 
ecclesia  vestra  futuris  temporibus  absque  contra- 
diclioiie  cujuslibet  tiriniter  observniulas.  Auciori- 
tate  ftpostolica  nihilominusprohibeinus.ne  archiepi- 
•copus  vester,  qui  pro  tempore  fucrit,  in  dccnniim 
vcl  aliquam  personam,  cnnonicos  vel  eorum  mini-  ^  nianum  canloris,  proOt  inoris  esl,  insialletur.  Si 


ipsa  fundatione  loci  hacieniis  est  observatum,  li- 
beram  esse  decernimus :  ui  vidciicei  bonesta  idonea 
personn,cui  archiepiscopusvcstcr  vacantcm  in  ec- 
clesia  vcstra  prxbeadam  vel  digniiatem  diixerit  con- 
ferendam,  secundum  antiquain  eiclesiir  vestr:e 
coiisuetudinem,  decaiio  et  cnpilulo  pra^senteiur. 
Reccptus  autem  per  capitulum  in  canonicum  per 
libruin  et  panem  per  ninnum  decani  et  capiiuli  de- 
bent  invesliri :  poslinodum  vero  in  oschIo  fratrum 
rccciitus,  dc  coiiservaiida  fideliiale  ecclesi;c  vestrx 
et  libertatibus  et  consuctudinibus  juri  consentaneis 
pro  viribus  dereiulendis;  secretis  capituli  non  de- 
legendis  juraincntum  consuetum  et  debiium  inier- 
poiiat :  et  lunc  dc  mandato  decani  et  capiiuli  pcr 


stros,  sive  clerici  sinl  sive  laici,  aliquam  excoin- 
municaiioiiis,  inierdicti,  seu  suspensionis  seiiten- 
linm,  contra  immunitatem  quain  prxdecessores 
veslri  et  vos  haclenns  habiiistis  ,  sine  assensu 
decnni  et  capituli  audeat  promulgnre,  vel  eos  a 
clioro  arcere  vel  ab  ecclesiarum  ingressu;  quod 
si  prxsumpserit ,  eam  decerniinus  non  teiiere. 
Slatuimus  insuper  ne  decanus,  qui  sccuiidum 
Denm  in  ecclesia  vesira  fuerit  iiisiiiutus,  coiilrn 
ecclesi;e  vestrae  soliiain  liberialem  ct  consuetudi- 
nem  haclenus  observat.im,  hoinagium  obienlu 
beiioncii  ecc!e>iastici  archicpiscopo  fac»ire  lencatiir. 
Prxlerea  paterno  intuilu  providere  volenlcs 
nc  in  his  qux  ad  vos  speclarc  noscuntur,  Ijp^io- 


quis  vero  coiiira  consuotudinem  antiqunin  el  ap- 
probalam  iu  ecclcsia  vestra  per  aliiiuem  fuerit  i:i- 
troductus,  nec  pro  personn  nec  pro  cationico  ha- 
beatur.  Si  vcro  nrcliiepiscopus  vesier  vacantem  in 
ecclesia  vestra  priebendain  vel  personatum  iiifra 
Laieraiiensis  concilii  secundum  forinaiu  praescri- 
piain  idoneae  persoiue,  canonica  admonilione  prx- 
niissa  ,  non  conluleril  ,  licent  vobis  auclorilate 
apostolicn,  nuliiiis  coniradictione  vel  appellatioiie 
ohstanie,  illam  coiitra  ejusdem  concilii  staiutn  con- 
ferre. 

Dccrcvinms  cr;;o  ul  iiulli  omnino  honiinum  liceat 
prxfaiam  ecclcsiam  leniere  perturhare,  aiit  ejus 
posscssionc;»  aufciie,  vclaHoias  rciiucrc,  minuere, 


1045 


CPISTOLi£  ET  PRIVILEGIA.  «-  AN.  1194. 


1046 


•eu  quibiislibcl  vexalioiiibus  Tatigare;  seil  omnia  A  neravii,  ei  de  mulo  cui  insedebai  proslravii  in  lor- 


iniegra  conscrveiilur  eorum  pro  quorum  guberna- 
lioue  ac  susienlalione  concessa  siiiii,  usil»u8  oinni- 
modis  profiilura,  salva  sedis  aposlolicae  auctoriiaie. 
Si  igiliir  iii  futuruin  ecclesiasiica  saecularisve  per- 
sona  banc  nostrae  coiiiiliiuiionls  paginain  sciens 
contra  eamteinere  venire  tentavcrit,  secundo  ter- 
liove  commoniia,  iiisi  reatum  suuin  cougriia  sa- 
lisfaciione  correxerit,  poicstatis  bonorisque  sui 
dignitate  careat,  reamque  se  divino  judicio  existere 
do  pcrpelraia  iniquitalc  cogiioscal ,  ct  a  sacratis- 
sitno  corpore  ei  sanguine  Dji  et  Doinini  Redein- 
pioris  nostri  Jesu  Cbrisli  alieiia  flal,  atqiie  in  ex- 
iremo  examine  divinae  ultioni  subjaceat;  cuncti 
auiem  ejusdem  loci  juraserranies,  fruclum  bonae 


ram.  0  immane  scelus  el  omni  detestaiione  dignis- 
simum !  Quo  pacis  ct  religionis  Cbristian»  jura  tae- 
duntur,  et  arma  filii  exacuunlur  in  Pairem  \  Expe- 
diebat  potius  ul»  juxla  propbetam  gladiua  ille  in 
vomerem,  seu  lancea  converteretur  iu  falcem  (/sa., 
ii).  Ul  aulem  iniquitas  illius  nequam  bominis  [>ro- 
diret  ex  adipe  non  fuit  contentus  ei  leihale  vulnna 
infligere,  sed  post  ipsum  ictu  leriio  repetiium,  cum 
arcbiepiscopi  capellano  qui  aderal,  inciperet  con- 
fiteri,  tanquam  vir  sanguinum  confcssionem  ejiis, 
qui  et  babiiu  Cisterciensis  ordinis  crat  induiiis,nec 
Deum  limens,  nec  liomini  deferens,  Jam  exutus  bu- 
mana  pielate,  el  dial>olica  feritate  vesiiius,  totis 
conabutur  viribus  impedire.   Vcrumtamen   auctor 


nciioiiis    percipiant,  et  apiid  districtum   judicem  ^  summae  pietatis,  qui  neininem  vull  perire  (//  Petr. 


p:  n^niia  a*ternae  pacis  invenianl. 

Deci^rniinus  crgo  ul  nulli  omnino  bominum  liceal 
banc  paginain  nostrx  protcclionis,  connrmutioniSt 
probibitionis,  ntque  concessioiiis  inrriiigerc,  vel  ei 
ausu  leMienirio  conlraire.  Si  quis  aulcm  boc  atten- 
tare  praesumpserit,  indignationem  oninipotentis  Dei 
et  bealoriiin  Peiri  et  Pauli  apostolorum  ejus  se 
iioveril  incursurum. 

Datuni  Uom;v,  .'>pud  S.  Pclrum,  xvi  Kalendas  Julii, 
pontincatus  iiostri  anno  quarto. 

CLXIV. 

Capitulo  Tarraeonen$i  pracipit  ut  Wiltelmun^  /?iit- 
miin</f,  ^tii  Berengarium  archiepitcopum  in  urbe 


iii),  landem  eidem  arcbiepiscopo  conlulii  gratiain 
confllcndi,  qiiod  iu  ipsa  confessione,  dum  in  euro 
persecuioris  gladio  Insauiret,  juxta  consilium  sacer- 
dotis»  iuterfcctori  suo  pepercit,  Deum  ad  imila- 
lionem  gloriosi  protomarlyris  pro  eo  incessanter 
exorans.  Denique  ille  insaliabilis  bomicida,  cum 
eum  priina  vice  semivivum  reliquisset  in  terrn,  ei 
laiiium  disteiisset  ab  illo,  quanlum  duo  aut  ires 
jaclus  balisl.T  posscnt,  ut  puial*atur,  emitli,  mort 
lorluosi  serpeniis,  vel  cancri  poiiiis,  retroversus 
tot  vubiera  eidem  inflixil,  qiiod  vix  locus  vulneri- 
bus  poterat  inveniri ;  et  ut  nibil  de  malitia  sna 
oinitiercl,  quin  potius  ut  totum  viriis  emitlerel, 
Gerunda  crudetiter  interfecerit ,  anathematizatum  f^  qiiod  ore  conibiberat  truculenlo,  a  snperbiaesus  in 


denuntient  terramque  eju$  interdicto  aficiant;  prm 
terea  regem  et  reginani  Aragonum  $ub  excommu- 
nicationi$  et  interdicti  posna  hortentur  ut  Willel' 
fifttfii  $oeio$(fue  de  toto  regno  pro$cribanlt  ecele^iee» 
que  Tarraconen$i  el  ablala  reddant  tt  de  injuriit 
tati$faciant, 

(Rom.T,  ap.  S.  Peinim,  Jun.  17.} 
[Slkni,  Concil.  XXII,  m.] 

CcELCSTiNUS  episcopus,  servus  servoruni  Dei,  di- 
leclis  flliis  capitulo  Tarraconensi,  salutem  ct  apo- 
•tolicam  benedictionein. 

Plangendum  esset  polius  qu.in^  scribcndum  super 
lam  nefario  scelere  qu;>d.flrius  iniquitatis  Willelmus 
Raymundi  obsiinata  et  pertinaci  audacia  perpetrare 
praesumpsit  non  timens  in  Patreni  suuui  et  domi- 


quo  erat  oquo  descendit,  ei  post  tot  et  lam  airocia 
vulnera,  cerebriim  cjuscuspide  mucrone  effudik 
Pioh  dolor!  ul  quid  mortalia  cogis  pectora,  irae  de- 
lestabile  monsirum !  Ecce  quam  lurpitor  pastorem 
Ecclesias  trucidare  fecisii,  eccc  cadit  columna  Ec- 
clesiac!  Scd  quid  inde?ipso  apponenie  manum  ciijiis 
dexlera  facit  virlatem,  coneulcabitur  filius  Beliai; 
mentietur  iuiquitaasibi,  ei  maleficium  non  dicimus 
bominis,  sed  non  hominis  dedita  poena  luelur  Con* 
surgilc  igilur  boni  aemulatores  Ecclesi»  Dei  et  filii, 
debilum  vestri  olflcii  viriliter  exercele.  Doleai  de 
tnnto  scelere  consummalo  non  solum  Tarraconen* 
sis  provincia,  sed  etiam  toia  Hispania,  quinimo 
Cbristianiias  universa,  cl  eo  vebementiori  in  ipso 
nuin,  ct  cnjus  neplein  in  uxorem  babebal,  videlicel  ^  dolore  admiralione  stupescat,  quodnon  lantum  ipsa 


bonae  et  pix  memoriaeBerengarium  arcbiepiscopum 
vestrum  scelcraias  manus  iuimittcre,  ei  ipsum  cru- 
deli  gladio  mortaliter  trucidare.  Cuui  enim,  sicul 
audivimus,  Willelnius  ipse  proprius  bomo  fuissel 
arcbiepiscopi,  ac  plura  bencflcia  percepissel  ab  eo, 
nepotem  etiam,  ul  diximu^,  ejusdem  halieret  uxo- 
rem  perniciosa  siinnlalioneconQnxit  clpcrnuntium 
suse  concepto  iniquitatis  iiiterpreiein  eidcm  inanda- 
▼it  antistiti,  qiiod  uxor  sua,  videlicet  neplis  ejus» 
vellet  cum  eo  super  quo.lain  negotio  consilium  el 
iraclatum  babcrc.  Prsesenlias  igilur  quod  ob  boc 
deberet  veuire  Gcrundam,  venitobviain  quasi  paci- 
ficus,  ut  sccundum  piopbcticura  oraculuin,  siiul 
riaudulcntus  v;<s:i  pcssiuia  |)ort.ins,  cum  impic  vuU 


arcbiepiscopus,  sed  eliam  leriius  ab  isto  sub  tem- 
pore  unius  et  ejusdem  principis  per  gladiuni  ambo 
interfecti  fucrunty  quodque  dolendi  materiam  non 
minuil,  sed  augmentat,  non  solunT  rex  Aragouuin  ei 
regina  illustres  buic  malo  non  condolere  dicuntur, 
verumctiam  addere  afflfCtioneiualDictis,etEccle8iam 
vcstrnm  conterere  multiplici  Jam  contritione  con- 
tritam.  Cum  enim,  dequo  si  verumest  Talde  mira* 
mur,  super  bis  qiierimoniam  statim  ad  conspecluni 
eorum  transinissa  fuisset  justitiam  exlnde  facere 
non  curavenint,  illius  Isaiae  non  memores  quo  di- 
citur  :  In  juttitia  regnabitt  rex  et  principet  in  judicio 
prceerunt  {l$ai.  xxxii);  et  lllius  Sapienlis  quo  ita 
pntcipitur :  DiUgite  jttttitiam  ^ui  judieatit  terram 


f0i7 


COELESTIMIII  PAPiE 


iOU 


(Sap.  i).  Ciide  accidil  ul  rigorcni  jnsiili«  nequissi-  \  manere.  Quoil  si  h»c  pro  comnioiiiiione  vcsira  non 


luus  ille  non  trcpidans,  ita  liberis  quocoiique  vult 
gressibus  e7agaiur,ac  si  pecudem  anl  Titulum  occi- 
disset,  ei  facia  esi  res  inali  el  perniciosi  exenipll, 
iisqiie  adeo  quod  nulla  ecclesiasiica  persona  pcr 
inilliariuin  longe  a  propria  ecle  siiic  periculi  meto 
progreditur,  ei  revcrcuiia  debila  Ecclesisc  vestnn, 
ac  niinistris  ipsius  jain  fere  elanguit^  et  enicrsit  in 
venluro.  ^siiinaii  sunt  quippe  clerici,  qut  genns 
eleciuni  et  rrgale,  populus  etiam  acquisltioiiis  et 
grex  pecnliaris  Christi  censeiur,  laiiquam  ovet 
occi»ionis,  r.icli  vicinis  siiis  opprobrium,  subsanna'- 
tio  ct  dcrisus.  Pnedicii  qiioque  rex  et  reginay  cum 
pcr  scipsos  et  snos,  tiim  pcr  bospilularios  et  reli'* 
giosos,  ipsain  E<'clesiam  vestrani  lam  in  civiiale 


fecerinl,  omni  gralia  vi  timore  poslposito,  sublaio 
enjusiibet  contradi<:tioids  vel  appellitionis  olista 
rulo,  BB.  apostolontm  Petri  et  Pauii,ct  iiosira 
aiictoritate  suffulti,  in  personas  regis  et  reginx 
atque  nliornm«  et  in  lcrras  tam  excomrounicalionis 
quani  interdicti  sentenliam  pn»inulgeii8,  et  raciatis 
irrerragabiliier  observari.  Yoiumus  igiiur  et  pcr 
apostolica  vobis  soripia  prxcipieiido  roandamus; 
quatenus  in  aliqiiam  personam  idoneam  coiicordi- 
ter,  et  canonice  convenire  cureiis,  et  studeaiis 
illum  eligendo  in  archiepiscopum  nominare,perque:n 
Slnlus  Eccle^i»  dirigatur,  et  Uin  in  spiritualibiis 
quam  lcmporalibus  commodum  possit  oroninioduin 
experiri.  Ita  vero  in  persecuiione  eoruin  qiix  prx- 


qiiam  exlra  dainnis  pUirimis  et  gravibus  iiijuriis  D  dicta  sunt  condjutores  ei  cooperaiores  pcr  oiunia 


affecerunl,  ct  cuni  fcre  ad  nihilnm  sit  redacla,  et 
aic  iii  oecisioiic  suoriiin  pnstorum  per  mnlitium 
filioruni  bomiitum  laccretur,  jnm  non  invcnilur 
aHquis  qui  in  endein  ccrvicem  siiam  audeut  ponti- 
tifali  supponere  scrvituti.  Quia  igitur  tnin  nefurinm 
scehis  iiicorrectuni  scu  iinpiiiiitum  roliniui  non 
debet,  sed  adeo  sunt  tnnta  maleficia  puniendn,qiiod 
qui  andieriut  similia  f;iC(Teiion  atlcnteni,universi- 
lali  vcsirae  pcr  apostolica  scripta  mandainus,  et  in 
viriute  obedientiae  sub  poena  ofDcioruin  ct  bcncfi- 
ciorum,  et  interminatione  anntheinntis  distiicte 
pnccipinius,  qunienus  nracdict<im  Willelmum  perdi- 
lionis  et  prodiiionis  filinm,  ct  complices  ejiis  tnm 
clcricos  qii.im  iaicos,  oinni  orcasioiic,  diialione  et 
9ppell.ition<^  seposila,  pulsniis  cainpnnis  cl  candclis 
accensis  soieiniiiter  anAibcmaiizalos  dcnuniinre 
^nrciis,  e(  miam  terram  eoniin,nti)ue  nliuin  in  qua 
pr»<^cntes  fucriut,  interdicto  snbduiis.  Nec  senten- 
tias  qiias  dederilis  rdaxelis,  donec  ipsc  Willeluius 
aiiaiheniaiizatus  cum  coiuplicibus  suis  ad  apostoli- 
fam  sedem  ncccdat.  Yeriini  illos  dericos  deceriii- 
inus  beiieflciis  ect  lesiusticis  perpeluo  essc  privutos, 
qui  pixliiiere  cousilium  sivc  conscnsum,  ul  pra^di- 
ctus  poiiiirex  iiiteriret.  Pixcipialis  autcm  siiie  ali- 
qua  cxccptioneoiniiibus  iilis  niiiilibus  et  nliis  laicis, 
qui  suiit  in  terra  Ecclesia;  vesirx'  nictropoliiico  jurc 
sulijecta,  ui  ipsuni  nejuam  el  scquaces  cjus  inn- 
quuin  Sarjcenos  dcspcrulissiinos  persequanlur,  ej  us  • 


C 


cxislatis.  ut  de  coiiculcutionc  mairis  vestnc,  cx  oc 
cisione  pnlris,  lanquam  veracos  filii  ostcndaiis  cx 
intimo  vos  dolere. 

Dutum  Romae  apiid  S.Pclrum,  xv  Kul.  Julii^  pon* 
lincntus  nostri  anno  iv. 

CLXY. 

Kccletiiv  llaUensis,  qntv  dicilnr  nd  Nornm  Ojtns, 
proieclionem  sujici/ij/,  possessioiuique  ae  priciUifta 
confirtnai, 

(Romx,  apiid  S.  Petrum,  Juu.  17.) 
[LuDEwiG,  /2e/.,  V,  G3.] 

CoKi.ESTiNiJS  «^piscopus,  scrvus  scrvorum  Dci,  di- 
h  ctis  filiis  Duooxi  Ilaliensi  prxposito,  cjusque  fra- 
Iribus  lain  prucsenlilnis  quam  futuris  regulareni  vi- 
hiiu  professis  in  perpetuum. 

Ad  hoc  nnivcrsalis  Ecclesix  cura  nobis  n  pro\i- 
torc  onmiuni  iionorum  commissa,  ul  rcligiosns  di- 
lignnuis  pcrsonas,  et  bene  Dco  plucciiies  studcn.iius 
niodis  oiniiibus  propagnre ;  nec  cnim  Dco  grntus 
apostolicus  impenditur  famulatus,  nisi  ex  chantntis 
rndicc  proccdens,  a  puriiaie  religionis  fnerit  coii- 
servaius.  Eapropter,  dilecli  in  Doniiiio  fiiii,  vestris 
[ustis  posiulalioiiibus  clcincnier  annuiinus,  ei  ilal- 
lensein  ccclcsinin  qux  dicilur  ad  Novuin-Opus,  iu 
qun  jam  diii  diviiio  mnncipnti  estis  obsequio.  sub 
bcaii  iVtri  ct  npslrn  proteclio;iC  suseipiuius  ct  prse* 
senlis  scripli  privilcgio  comiuuniinus;  in  priiiiis 
siquidein  siaiucntes  ul  ordo  cnnonicus,  qui  secuii- 


que  iiitcrdicto  ignc  et  uqua  non  communiccnt  quo-  ^)  duiu  Dium  cl  lcnti.\ugusiini  Rcgulum  ibiiicin  ii.sii- 


quo  modo.  Sed  iierjue  euin  in  vcnditioiie  vei  eiit- 
piione  a!i<|iia  seu  liaditione  victualiuin,  aul  rcce- 
pliouc  hospitiorum  panicipare  prxsumant,  doncc 
nudis  pedihus  super  terram  iii  muiin  abstinenlia  ct 
asperiiate  vestiuin  ad  apostolicain  sedcm  accedat. 
Cxterum  regein  ct  regiiiam  et  alios  priiicipes  ct 
buroiies  ciiininiodu  diligentia  moiicatis  ex  parle 
nosira  forliler  injuiigeiites  ul  sxpcdictum  Willcl- 
inuiii  ei  complices  ejus  de  toto  re$!;no  proscribunt, 
et  Eccltsix  vesirx  uniyersa  resiiiuenles  ablatn,  ct 
confiscaiites  bona  illoruiu  qui  scclus  coinmisere  jaui 
dictuiii,  de  (iaiuiiis  ct  injuriis  irrogaiis  Ccciesix 
satisfaciaiit,  et  permiitnnt  cam  lam  iu  lionis  suis, 
nnaiu  iu  libcrtate  electionis  habcnda  pacifice  per- 


tuius  csse  diguosciiur,  perpeiuis  teinpohbus  iuvio- 
luhiiiicr  observeiur.  Prxlcrca  quascunque  posscs- 
s:oi)CS,  qiixcunque  bona  cadein  ecclesia  imprssen- 
tiurum  jiisle  ct  cunonice  possidct,  aul  in  fnlurum 
couccssioiic  poiilificuni,  largiiione  regum  vcl  prin- 
cipuin,  oblatione  fidelium,  seu  aliis  juslis  inodis, 
Doo  propiiio,  poierit  adipi^ci,  firina  vobis  vesiiisque 
successoribtis  et  illibaia  pcriiiaiieaiii.  In  quibus 
iixc  pioprijs  diixiinus  expriiiiendu   vocabnlis  : 

Locuin  ipsuin  in  quo  prxfula  cccicsia  siia  est, 
cum  omnibiis  perlinciiliissuis;  pntochinin  inilallo, 
ecclcsiuui  Saiicix  Gertrudis  ct  Saucti  Georgii ,  ca- 
pcilaiu  Sancli  Pauli,  Snncti  Lambcrti ,  Snncti  Nico- 
lai  cl  Sai.cli    EglJii;    cap^Ilam  iii  Gevclicosievn, 


1049  CPiSTOLJ:  £T  PRIVILEGIA.-AN.  1194.  1050 

<  Ci  lesiani  Trole  el  Molzcliu  »  ecclesiam  Dugaw  ei  A  Obeiinle  vero  le ,  niinc  rjusdem  loci   |»ranpoiiilo* 

vel  (uorum  qiiolibei  successonim,  niillus  ibi  qua- 


CoruibeclLe,  ecolesiam  Sluvciie  cum  oronibus  suIa 
periineniiis  el  omnilms  uiililaiibus  ad  prxfalns 
eci-lesias  seu  capellas  periinenlibus ,  ei  cuni  arclii* 
diaironaiu  Hallensi,  qui  prolendiiur  usquo  ad  lios 
iines,  sci.'icel:  a  fluvio  Sala  usqiie  ad  Scbrisizc,  a 
fiovio  Eislra  usque  ad  Vonam.  Practcrea  novam 
villam  erclesix  veslrae  adjacenlcm,  cum  omnibui 
liberiaiibus  et  possessionihus  suis.  Moleiidiiia  eiiam 
ct  piscaiiones  in  fluvio  Sale  silas  cum  koriis  et 
praiis  ipsi  fluvio  circuinposilis;  ix  maiisos  in  Hal- 
leiisi  marcbia;  decimaro  datam  pro  villa  llonsiede; 
IX  mansos  el  iv  jugcra  molendini  in  Wizcke;  c 
m.in8os  in  Swinze,  quos  l>onae  memoriae  Fredericus 
imperaior  ecclesin  veslrx  concessil,  el  xxx  maiisos 


libel  subreptioitis  asluila  seu  fiuleniia  pncponatur, 
nisi  quero  fratres  communi  consensu,  vel  rralriiro 
pars  cousilii  sanioris,  secundum  Dei  limorem  el 
bcali  Augusliui  Regulam  providerint  eligenduin. 

Decernimus  ergo,  ul  nulliomnino  bominum  liceal 
prarr.itam  ecclesiam  lemerc  perlurbare,  aui  cjus 
posscssiones  auferre,  vel  ablaias  rcliuere,  minuere, 
icu  qoibuslibel  veiaiionibiis  faiigare;  sed  omnia 
intcgra  conserveniur  corum  pro  qiiorum  giiberna- 
lionc  ac  sustentalione  coucessa  suni,  usibcs  om- 
nimodis  profulura ;  salva  scdis  apostolicac  auctorilaie 
eidicecesani  episcopi  ctnouica  jiistiiia.  Si  qua  igi- 
lur  iu  fuiuriiui  ecclesiasiica  sxcularisve  fiersoiia 


iu  Ju:erbo(k,  quos  bonx  recordationis  Wichman*  B  banc  noslraa  consiiliiliouis  paginam  sclens  conlra 

earo  lcmerc  vcnire  teiitaveril,  secundo  teriiovc 
commonila,  nisi  realum  suum  congriia  saii$raclione 
correxeril,  polcslalis  hoiiorisque  sui  dignilatc  cn- 
rcat,  reamque  se  divino  judicio  ezistcre  de  pcrpc- 
trata  inii|uilate  cognoscat,  et  a  sacratissiino  cor- 
porc  nc  snnguine  Dci  cl  Domiui  Redcmploris  nostri 
Josu  Cbristi  aliena  fial,  atquc  in  extremo  cxamins 
districtnc  ultioni  subjaceat.Cunctis  aulem  cideiu  loco 
siia  jura  scrvnntibus  sil  paz  Domiiii  nostrl  Jcsu 
Cbristi,  qualcnus  ei  bic  fructuin  bonae  actionis  pcr* 
cipinni,  ei  nptid  dislriclum  jiidiccni  prasuiia  actcr- 
v.x  pacis  iiivcniaul.  Amou. 
Datuin  Ronix,  npud  Sanclum  «^clrum,  pcrmanum 

positi  sui  licenlia,  liceat  de  eodein  loco  discedcrc ;  q  ^gidii  Sanrti  Nicolai  in  Cnrccre  Tulliauo  diaeoni 


iiu«,  Bl. tgdeburgensis  arcliiepisco|ius,  ipsi  ecclesiae 
coiiiulii,  cl  omnes  vinoas,  silvas,  tcrras  cullas  cl 
incultas  et  prata  el  dccursus  aquarum,  qux  ad  cc- 
clcsiam  vestram  speciare,  ei  infra  fines  supcrins 
a  hiQlaios  contineri  noscunttir,  vobis  ct  per  vo3 
ct'(.les!£   vestr.^e  auctOFilatc   aposlolica    coiifiraia- 

Ul!li>'« 

Liccalquoqne  vobis  clericos vcllnicos,  liberos  el 
absoluios  e  sacculo  fugientcs  ad  conversionem 
reciperc,  et  cos  absqiie  conlradictione  aliqua 
rciincre.  Probibemus  insuper  ul  nulli  frnlruro  ve- 
strorum,  post  factam  in  ecclcsia  vcstra  professio- 
ncni,  nisi  arclioris  rcligionls  obtcnlu,  ahsque  prais- 


(liscedenlcm  vcro  nbsquc  cointnunium  litlcrarum 
cnutione  nullus  audeal  reiinere.  Iiiterdicimus  eiiain 
ne  cui  liccal  in  vos  vel  ecclcsias  vcslrns  sine  ma- 
nTestn  ei  rationabili  causa  excommuuicationis  seu 
in!crdicti  seiiteutiam  ferre,  scu  vos  novis  el  indebi- 
lis  evacliouibus  faligare ;  Jiberlates  quoque  cl  im- 
niunilales  antiquas  el  ralionabiles  consuctudlnes, 
ccclesix  veslrae  coucessas  el  baclenus  observalas 
ralns  habeinus  el  eas  perpeluis  lemporibus  illibalas 
permanere  sancimus.  Inhibemus  insupcr,  ul  infra 
flnes  parochiae  vestrac  nullus  siiie  asscnsu  dioecesani 
cpiscopi  el  veslro  capellaro  seu  oratorium  de  novo 
consiruere  audeat,  salvis  lamen  privilegiis  Roma- 
norum  ponlificum.  Cum  nuiem  geuerale  intenliclum 


cnrdiualis,  xv  Kaleiidas  Julii,  iudictioiie  xii,  ln« 
cnrnatiouis  Dnmiiilc.T.  auno  1191 ,  poiilificalus 
vcix»  donini   CGelestiui  pnpx  l!l  anno  quarto* 

CLXVL 

Ptirlhenoui$  S.  IiJari(e  Hin$bergenm  proteciigHem 
suseipit  postessionestiui  cou^rmat* 

[llucr),  Annalet  Pra:monst.<,  l,Prob.,  p.  631.] 

CcELBSTiNDS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 
lectis  iu  Christo,  olDcio  magisirae  ei  sororibus  ec- 
clesio^  S.  Mariae  in  llelncsberg  laro  praeseniibiis 
quniii  futuris»  regularem  vitaro  profesiis  in  pcrpe- 
tuum. 


lerr;e  fueril,  liceatvobis,  clausis  jnnuis,  exclusis  D     ..•Veslrisjiisliiposlulationibuscleiiienterannuen- 


exconiniunicatis  et  iaterdiclis,  iiou  pulsatis  cam- 
|)auis,  iuppressa  voce  divina  oflicia  celebrare.  Cbri* 
siiia  vero,  oleum  sancluin,consecrationein  allariuro 
icu  basiU.arum,ordinaliones  caWnicorum  seu  clc- 
ricorum  veslroruin,  qui  ad  sncros  ordincs  fucrinl 
proniovendi,  a  dioecesano  episcopo,  si  calholicus 
fucrii,  ei  graiiam  alque  communiouem  apostolicae 
sedis  habuerit,  vobis  graiis  el  siue  pravilate  aliqua 
volumus  adUiberi.  Scpulluram  quoque  loci  ipsius 
liberam  esse  decerniinus,  uleorum  devoiioni  clex- 
Irciuae  voluulali,  qui  se  illic  •epeliri  deliberaveriiil, 
iii^i  forie  eicommunicati  vel  interdicti  fuerinl,  nuU 
lits  obiistai;  salva  lamen  juslitia  iilarum  eccle- 
siarum,  a  quibus  inortuorum  corpora  assumuntur. 


tes  el  pracfatum  inouasterium  S.  Marijc,  in  quo  di- 
viiio  mancipali  e»lis  obseqiiio,  cub  B.  Petri  el  iiostra 
proteciione  suscipimus  el  pracsentis  scripti  privile- 
gio  communiiiius.  In  primis  siquidem  slatuenles  ul 
ordo  monasticus,  qui  secundum  Deum  ei  B.  Augu- 
stini  Regulam  in  eodein  loco  institulus  esse  digno- 
sciiur,  perpeluis  ibidero  lcmporibus  iuviolabililer 
observetur.... 

Locum  ipsum  in  qiio  prxfala  ecclesla  sita  esl, 
ctf.n  omnibiis  suis  pertinentiis,  possessiones  quas 
habelis  in  lleinesberg  el  boua  qn»  habetis  in  lium- 
lierse  ei  in  Hoenge  ei  alia  qiiai  a  bonae  mcmoriac 
Philippo  Coloniensi  archiepiscopo  el  a  Radulpho 
quondam   Lcodicnsi    episropo   iiionasierio   vcstfQ 


1051  COELESTINI 

conflrmaia  lunt,  vobis  aueloriUiie  npostolica  con-  A 
flrmanous... 

Dalum  Lalerani  per  manum  iGgidii»  S.  Nicolai  in 
Carcere  Tiilliano  diaeoiii  cardinalis»  ti  Nonas  Julii, 
iDdiciione  xii,  anno  I>oniinicx  Incarnallonis  1194, 
pontificatus  vcro  domini  r.cclestiui  pap»  lU  aii- 
no  IV. 

CLXYH 

i .  Joannu  abbali  monatterii  SS.  Facundi  el  Primi- 
tiw  SakagunentiSt  ejusque  succestoribus  coneedil^ 
c  ut  iis  liceat^  dummodo  presbyleri  sinl^  in  ipso 
monatlerio  et  in  aliis  ecclesHs  ejusdem  solemnem 
et  poniificalem  dnre  benedictionem  el  tam  clericos, 
quam  luicos  in  burgo  et  in  cauto  aliisque  exemptis 
ecclesiis  commoranies^  appeliatione  remola  ligare 
vei  soivere.  i  Aliaprivilegia  addit» 

2.  Joanni  abbati  ei  conventui  monasterii  SS.  Fa^  ^ 
cuiidi  ei  Primitivi  Sahagunensis  coneedit^  c  ul  non  " 
ticeat  alicui  omnmo  personm  praHer  Homanum 
poiitificem  aul  legatnm  cardinalem  apottoUca  sed.s^ 
in  moiiachqs  eorum  ub.l.bet  habitantet  excommu' 
niciitiotus,  suspentioms  aut  inlerdicti  senlentiam 
promuiguKe,  i  Alia  priviiegia  adjungil. 

5.  lisdem  asserit  monasienum  a  Berengario  de  Mt' 

dina  conditum. 

(Lalerani,  Jul.  14.) 
lEsCi^LOMA,  Uitt.  de  SahaguH^  p.  oG«»  ct  seq.] 

CLXVIil. 

Htfgerio  abball  monasterii  S.  Severini   Neapolilam 

annuli  usum  concedit, 

(Lalerani ,  lulii  20.) 

[Margarini»  BuU.  Cas.,  II,  225.] 

CoELesTiNus  eplscopus,  aervus  servoruin  Dei,  di- 
lecio  Glio  BoGBRio  abljati  S.  Severiiii  Neapolitani, 
saluiem  et  apostoiicaiu  benedictionem. 

Aposiolicx  sedis  aactoritas,  eos  quos  sibi  fideles 
ei  duvoios  esse  cogiioscit,  scinper  diligerc  coiisue- 
vit,  et  ipsos  insigni  aliquo  lionore  ecciesiastico 
dccorare,  ad  iudicium  gra(i£  speciaiis.  Quapropter, 
dcvolionem  quam  erga  beatum  Petruin  el  uos  ba- 
bere  dignosccris  atlenJenles,  ut  in  ea  erga  nos  ei 
Ro'nanam  Ccclesiam  dcvotior  seinper  ei^istas,  ct 
cxtcri  qui  viderint  ad  ejus  devoiionem  ampiius 
animentur,  persouam  el  ecclesiam  tuain  speciali 
beneflclo  duiimus  bonorandam.  Cuni  igilur  u^iis 
iniiuli  persoiialiicr  fuerit  tibi  concessus  ad  preces 
et  instanii;iiu  dilecii  filii  Albcrti  subdiacuni  el  c.i- 
pellani  nostri,  qul  nobis  cbarus  plurimum  ei  acce-  D 
ptus  existit,  tibi  et  per  tc  et  successoribus  tuis  regii- 
lariier  substiiuendls ,  de  apostolica  benigiiiiate, 
usiim  ejusdcm  annuU  duximus  perpetuo  coiice- 
deiidiim. 

DattimLaterani,  xiii  Kalendas  Aiigiisti,  ponlifica- 
tus  nostri  anno  iv. 

CLXIX. 

Monatterii  Bona^Spei  protectionem  tutci;,ii  bonaqnc 
ac  privUegia  confirmat. 

(Lateraui,  Nov.  10.) 

[IIUGO,  Annales  Pramontt,  l.  I,  Prob.,  p.  504.J 

CoELESTiNusepiscopus  ,  seivus  s^^rvoruiii  Dci,  di- 

lectis  filiis  RoBERTO  abbaii  ecclesix Beatae  Marixdc 

Ro.ia-Spc,    ojiisqiic  riatribus ,  laui  picC^cnlibus , 


in  PAPiE  1052 

quain  futuris,  rcgularem  vitam  professls,  in  pcrpe- 
tuum. 

Rdigiosam  vitam  cligentibos,  apostolicum  coti- 
veiiit  adesse  prsesidium,  ne  forte  cujuslibel  temeri- 
laiis  incursus  aut  eos  a  proposito  revocett  aul 
robur,  quod  absil!  sacrae  religionis  iufringat.  £i- 
propter,  dilecti  in  Domino  fllii,  vestris  juslis  po- 
slulatiouibus  clementer  aniiuimus,  et  prxfaiaro 
ecclcsiam  beats  Mariaa  deRona-Spe,  in  qua  divino 
estis  obsequio  mancipati,  ad  ezeniplar  felicis  recor- 
dalionis  Alexaiidri  pnpae  prxdecessoris  nosiri,  sub 
bcati  Pelri,  et  nostra  proieciione  soscipimus,  et 
prxsentis  scripti  privilegio  communimus.  In  priinis 
siquidem  staluentes  ul  ordo  canonicus,  qiii  secun- 
dum  Deum,  el  beaii  Augustini  Regulain  atque  insii- 
tuiiouem  Praemousirateusium  fratrum,  ia  eadem 
ecclesia  institutus  esse  dignoscitur,  perpetuis  ibidem 
temporibus  inviolabiliter  observetur.  Prxierea 
quascunqiie  possessioiies,  quxcunque  bona  eadem 
ecclesia  iinpncseniiarum  juste  et  caiionice  posiiilet, 
aut  in  futurum  coiicessione  pontificum,  largitioiie 
regum  vel  principum,  oblatioiie  fidelium,  seu  aliis 
justis  modis,  praestaiite  Domino,  poterit  adipisci, 
firma  vobts  vestrisque  successoribus  et  illibuta  per- 
maneanl.  In  quibus  Uxc  propriis  duximus  expri- 
mcoda  vocabulis  : 

Locum  ipsum,  in  quo  pnefati  ecclesia  sila  est, 
cum  omnibus  terris,  silvis,  pratis ,  a((uis,  pascuis, 
et  omnibus  appeudiciis  suis.  Terram  de  Ikrgesiis« 
et  adjacenies  possessioiies  iu  terriiorio  Bruilc,  ciim 
annuis  reditibus,  quos  in  eisdein  villis  babetis.  Par- 
tem  decimae  In  Lestinis,  quam  sub  annuo  ceiisu  ocio 
librarum  Valeucenensium  a  canonicis  Walecuri;e 
lenetis,  et  molendinum,  quod  in  eadem  villa  ab 
ecclesia  Sanctx  Mariui  Cauieracensis,  sub  anniio 
censu  sei  inodiorum  annonx,  ad  miiioreiu  lueu- 
suramsolvend;epossideti3.  Molendinum  de  Vall.bus. 
Terras  ei  rediius,  quos  iii  territorio  Vellerell« 
sicca;  bal»etis.  Curiaui  de  Rivcriolis,  quam  Heiiricus 
niiles,  uha  cum  uxore  sua  Maibilde,  et  liberis  suis, 
ab  onini  terragio  quod  Juri  suo  compciebal,  per 
luanuin  lialduiui  couiitis  Aiiioneusls,  iutuiiu  clee- 
niosyiioe,  liberani  esse  lecit;  etquidqnid  alittdtituto 
eleeuiosyn£  vobis  douavit.  Partem  terrae,  qiije  fuii 
Saucti  Salvuioris.  Aliam  partem  terrx,  qiiae  diciiur 
Leuieis.  AlloJiuiu  de  Ramelgiis,  Terrant,  quaiu  a 
Templariis,  respectu  anuui  ceubus  vigiiui  trium  mo- 
diorum  ajiuonae,  et  loiideui  aven»,  ad  uiinoreui 
meusuram  solveiKlx,  possidetis.  Quiiideciin  binaria 
atlodii,  qu£  duae  coiiversx  sorores  iu  eleeiiiosynaia 
vobis  dedcruiit.  Totain  deciiuam  lerrarutu  vcdtra- 
rum,  et  peconim  iu  Ramclgiis.  CtquaeJaiii  dotahiia 
de  Meriiiolis,  pro  quibus  quiiidecim  solidos  Valeii- 
cenenses  cniiouicis  S  uicii  Ijrsiuari  annuaiim  per- 
soiviiis.  Roscuin,  qiii  dicitur  Koseria,  et  quidquiit 
adcurlein  dc  Rivcriolis  periiiierediguosciiur.  Curiaui 
de  Djc^uies  sulvo  aniiuo  cciisu  dccem  uiodioruui 
annoua},  quem  bxredibus  Badonis  pcrsolviiis.  Par* 
tem  decimx  cjusdcm  viikc,  quam  ccusualiier  babc- 


1053  EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  -  AN.  H94.  iOS4 

ti«.  Molendimim,  cl  quiilquid  illic  in  lerris,  pralis  A  communitim   litieranim    cauiione  •   nuUut   audem 


61  aquis  de  jure  possidelis.  Curiaro  de  Gays,  cum 
omnibus  .ippendiciis  suis,  el  decimarum  animalium 
eju<idem  curi.T,  quam  sub  censu  quinque  solidorum 
VAlfncenensiurn  ah  ecclesia  S:incli  Humberti  de 
Maripolis  posf^idelis.  Curiam  de  Marleri»  cum  omni- 
luis  appendiciis  suis.  Parlem  lerne,  quam  babelis 
.'th  ecclosia  Sancti  Joannis  de  ValenceniSy  saWo 
censu  quinque  iiiodlorum  avenx  et  duorum  modio- 
riim  boni  frumenii  el  dimidii,  duorum  modiorum 
boii.x*  siliginis  et  dimidii,  iredecim  nummorum,  el 
lornlein  ciponum,  quem  annis  siiigulis  eis  debetis. 
Tntam  decimam  annonae  curiae  de  Morteri,  el  peco- 
riiin,  pro  qiia  deccm  modios  annonae,  el  Ires  sblidos 
Valencenensfs  canonicis  Cameracensibus  annualim 


relinere.  Cum  auiem  generale  interdictum  terr» 
fuerit,  liceat  vobis,  clausis  januis,  exclusit  eicom- 
municalis  el  interdictis,  non  pulsatis  campania, 
siippressa  voce,  divina  oflicia  celebrare.  In  paro« 
chialibus  vero  ecclesns,  quas  babetis,  liceal  vobit 
quatuor,  aut  ires  ad  minns  de  canonlcis  vestris 
ponere,  quorum  iiiius  dioecesano  episcopo  praesen" 
letur,  ut  ei  curam  animarum  commitlat;  ita  qoi- 
dem,  qiiod  ei  de  spiriiualibus,  vobis  autem  de  tem- 
poralibus,  et  de  ordinis  observantia  debeat  respon- 
dere.  Licitum  praeterea  sit  vobis  in  causis  propriis, 
sive  civilcm,  sive  criroiualem  contineant  quaeslio- 
nem,  rratrum  vestrorum  tesiimoniis  uti,  ne  pro 
dcreciu  lesiium  jus  vestrum  in  aliqiio  valeat  depc- 


persolviiis.  Qiiidquid  possideiis  in  Burgo  de  Valen-     "''«    ^">  cbrismale  vero,  oleo  sancto,  consecratio- 


cenis,  et  in  loco  qui  dicilur  Cortanna.  Curiam  de 
nogeniis.  cum  omnibus  appendiciit  snit,  lerris  vi- 
delicel,  prali::,  aqnis,  silvis,  pascuis.  Terram  de 
Cotriel.  Curiain  Sancti  Nicolai  cum  appcndiciissnis. 
Ciiriain  de  Courriercs,  cum  appendiciis  suis,  salvo 
censu  qiiinque  solidonim  Nivelleiisium,  quem  de« 
hetis  al»h.iiissce  Nivellensi  el  lotitlem  liieredibus 
Giilar^li.  Cui-iaiii  de  Bostelen,  cum  appenditi»  suis, 
et  dtHimam  animaliuin,  ejusdem  curi»,  sub  an* 
liuocensu  quinqiie  solidorum  Valeuccnensium,  quot 
persolvitis  siiper  aliare  de  Theozics.  Decimam 
aniinalium  curi;e  iiifra  abbatiam,  sub  annuo  censu 
scx  dciiarionim  Valencenenslum ,  qiios   canooicit 


nibus  ecclesiarum,  ordLnationibut  clericorum,  qui 
ad  sacros  ordines  fuerint  promovendi,  sive  abbate  dc- 
ducendo  ad  sedem,  vel  qiiibuslibetalLia  eecle&iasticis 
sacrameniis,  nulliis  a  vohis,  aut  sub  obtentu  con- 
suetudinis,  aut  quolibet  alio  modo,  quidpiam  au- 
dcai  poslulare.  lulerdicimus  etiam,  ne  cui  licent 
in  vos,  vel  monasterium  vestrum,  sine  manifesia  ct 
ralioiiabili  causa,  excommuiiicaiionis ,  vel  iiiter* 
dicii  senten*iam  promulgare,  aeu  vos  novisi  et  inde- 
bitis  exactionibus  fatigare.  Sepultiiram  praeierea 
Ipsius  loci  liberam  esse  decernimus,  ut  eorum  de- 
volioni,  ct  extremae  voluniati,  qui  se  illic  sepeliri 
deliberaverinl,  nisi  forte  excommuuicati,  vel  inler- 


CanienccHsihus  persolvitis.  Altare  de  Letignies,  et  C  diciisiut,  nullus  obsistaf,  salva  lamen  justitia  illa- 


ipsam  vlliam  cum  omnibus  suis  pertiiientiis.  Altare 
de  Ciircellis,  el  allodium  Sancii  Foillani,  sub  annuo 
ccnsii  sexngiiiia  solidorum  Namurceusium,  qiiem 
canonicis  Sancii  Foillani  de  fussis  annuatiin  per- 
solviiis.  Majorem  decimain,  el  omnia,  qiiae  in  eadem 
villa  habetis.  Altare  de  Genneiiiies»  et  omnem 
deciinam,  et  dolarilia  ejusdem  villx.  Altare  de  Or- 
bais,  cuui  appendiciis  suis.  Altare  de  Carneriis,  cum 
appeiidiciis  suis.  Aliare  de  Morlangueis,  cuin  appeu- 
diciis  suis.  AUare  de  Haiua  Saucli  Pauli.  Alture  de 
Fellny.  Aliare  de  cruce.  Aliare  de  Re.ssais.  Altarede 
nionte  Sanclae  Aldegundis,  cum  appendiciis  suis.  Al- 
tare  de  nionle  Sanctae  Genovefje,  cum  appcodiciit 
suis.  AUare  de  Herchelina,  cum  appendiciis.  Aliare 
dc  Senessia,  ctdotalitia,  et  oinnem  deiimam  ejiit* 
dero  villx,  cum  oinnibiis  appendiciis  suis.  Altare  de 
Kiies  faroelico.  Muli;ndiiium  de  Berkellies,  et  terrat, 
el  omnia  quae  ihi  possidetis.  Deciinas  et  molendinum 
et  redditus,  quos  in  villa  de  Merbiis  possidctis. 
Sanenovalium  veslrorum,  quae  proprlis  manibut» 
autsumpiihuscoliti.s  sive  de  nuirinteutisanim.ilium 
vestroruro,  tiullus  a  vohis  deciroas  exigerc,  vel  ex- 
torquere  praesuinal.  Liceat  quoque  vobis  clericoSy 
¥el  laicos,  liheros  et  ahsoluios,  e  saeculo  fuglentet, 
ad  conversioncro  i ccipere  et  eos  absque  contradi* 
clioiie  aliqua  reiinere.  Probibcrous  insuper,  ut  nulH 
fratrum  vestroruro,  posl  factam  in  loco  vestro  pro- 
fessionetn  fas  sii,  absqiie  abbaiis  sui  licenlia,  de 
codem  loco  disccdcrc  :  disccdciitcm  vcio,  abi^quc 


rum  ecciesiarum,  a  quibus  mortuoruro  corpora  as- 
sumuntur.  Obeonte  verb  te  nunc  ejusdem  loei 
abbate,  vel  tiionim  qttolibet  successorum,  nullut 
ibi  qiialihet  suhreptionis  asintia,  teu  violentia, 
prapponatur,  nisi  qucm  fratres  comniuni  consentu, 
▼el  fratriim  pars  consilii  sanioris,  secundum  Dei 
timorem,  et  beati  Augusiini  Itegulam,  atqoe  ordi- 
nem  Prxmoiistratensium  fratrum,  provideriiit  eli- 
genilum.  Paci  quoque  ac  tranquillitati  veslrae  pa- 
terna  in  posierum  sollicitudine  providere  volentes, 
auctoritate  aposlolica  probihemus,  ut  infra  clausu- 
r.:s  locorum,  seu  grangiarum  vcsirarum  nullus  vio« 
lentiam,  velrapinam,  seufurtum  comroittere,ignem 
apponere,  sanguinem  fundere,  houtinem  capere, 
▼el  interflcere  audeat.  Prxierea  omnes  liberiaiet, 
ei  iinmunitaies,  a  pracdecetsoribtis  nostrls  Romanit 
pontiAcibus  ordini  vettro  concessas,  nec  non  liber- 
taies,  et  exeroptiones  saeculariuro  exaciionuro  a  re- 
gibus,  et  principibus  rationabiliter  pia  vobis  devo- 
tione  indultas,  auctoritate  apostolica  conlirroanius, 
el  praesentis  scripti  patrociuio  communimus. 

Decerniinusergo,  ut  uulli  orouiiio  lioroinuin  liceat 
prsfatam  ecclesiam  temcre  perturbare,  aut  ejut 
possetsiones  auferre,  vel  ahlatat  retinere,  minue* 
re,  seu  quibuslibet  vexationibus  fatigare;  sed  oni* 
nia  integra  conscrventur  eoruro,  pro  qiioriuti  gii- 
beniatione  ac  sustcniatione  concessa  suni,  usibus 
omnimodis  profutura,  salva  sedis  aposlolicae  anclo- 
ritule,  et  dioecet^ani  epistopi  canonica  justitia.  Si 


«055  COELESTIM  Ul  ^APM 

qn.i  tgilur.  in  futuniBi  ecclesiatUca ,  sxcnbrisYe  A 
pertona  banc  iioslias  consiiluiioDis  pai^inam  sciens» 
contra  caui  lcmerc  venire  teutaverii,  secundo  lcr- 
tiove  comniouita,  nisi  realuro  suum  congrua  salis- 
fai iiorie  rorreierit,  potestalis  lionorisque  sui  iligiii- 
taie{care.il,re:iiiiquescilivinoJudi(ioexisteredeper- 
peiratainiquilaierogiioscal,etaucratissiinoeorpore 
ei  saiiguine  Dei,  ei  Doiniiti  Rcdemptoris  uostri  Jesu 
Cliri»li  aliena  fiai,  alque  in  extre:tio.  examinc  divi- 
nu!  ultioni  sulijaceal.  Cunctis  aulem  eidem  loco  sua 
Jura  servantbus,  sil  pax  Dumlninostri  JesuCbii>ti, 
qua.enus  e(  bic  rructiim  bonx  actionis  percipiaiit, 
el  apud  dlsfr.ctum  judiccm  prcmla  stcrii»  pacis 
Inveuiaiit.  Anicn,  ameu,  ainen. 

Eg(»  Ccele.-tinus  catbolicaB  Ecclesis  episcopiis. 

Ego  Albiiios  Albaiiensis  episcopus. 


CLIX. 

MonmMUtii  S.  CraeU    Donaverdimh  pfOieeUMem 
iuiciplif  pouentioMi^me  me  prhiU^m  eonfifmmu 

(RouKe,  ap.  S.  Peinim,  Not.  16.) 

{Mon.  Boic.,  XVI.  17.] 

CoELEiTi.xi)s  episcopua»  aenrna   aervorvm  Dd, 

dilectia  illiis  EvKt4RiN»  abbatl  monasterii  Sancua 

Cnicia  In  Woerda,  ejusdemque  fratribus  laa  pra»* 

semibus  qnaw  rnluris  regulaiem  fiiam  prolteasis  In 

perpetiiam  memoriam. 

Susrepii  reglmiiiia  adffiinislraliono  eonpcllimur 

pro  ecclusianim  suiu  aatagcr6;el  m  poaalni  ali- 

quorum   indebiils   molestaiionibua  railgari  ,    eaa 

ap<istolle«  aedia  patroclnio  comrounire.  Eapropier, 

dilecti  In  Domino  fllii,  veslris  Jiiaiis  postuUUonilms 

B  clemenlcr  annoimus ,  et  praernlom   nionasieriuM 


Kgo  OilavianiiS  Osiiensis  el  Yeilelrensis  cpi- 
Kopus. 

Ego  Joinncs  Prxncotinus  cpi^^cnpiis. 

Kgo  reirus  Portueiisis  el  Sancue  RuOnac  cpi- 
scupus. 

Ki;oPan.  basilicaeXII  Aposlolurinn  prei>lij:er«car- 
dinalis. 

Tgo  Peirus  lilulo  S.  CsciliA  prciliyicr  cardi- 
nalis. 

£go  ioannes  liiulo  S.  Ctemeniis  card.  Viicr- 
bieiisis. 

F.bO  Giiidt)  Sanctx  llari»  Traiistiberiiii,  titulo 
C.ilixii  prusbytcr  cardinalis. 

Ego  llugo  pre«l»ytcr  cardinalis  Sanctl  Martini  li* 
t'jlj  EquitiL 

Ego  Joanncs  tilulo  8.  Slcpliaiii  in  CksIio  monte 
prcsbyier  cardinalis. 

Egu  Cintiiiui  (itnlu  Sancti  Laurcntii  in  Lucina 
pre:»byler  caniinalis. 

Tgo  Soffredus  titulo  S.  Praxedis  presbyter 
card. 

Cgu  Bemnrdus  Sancii  Pciii  aii  Vincub  presbyler 
cardinalis,  litulo  Eudoxi». 

Ego  Fid.  tilulo  S.  Blarcclli  presbyler  cardiiia^is. 

Ej^o  Joaiincs  titu!o  S.  Pi  iscx  preshy ler  c  irdiiialis. 

Lgii Gratiiniis  Saiictorum  Cusmae  il Daniiaui  dia- 
conus  cardinalis. 

Ego  Giegorius  S.  Mari<n  Iq  Porlicu  diaconus 
card. 

Ego  Gregoriiis  Sancti  Georgii  ad  Vclnm  aureum 
diacoiius  cardinalis. 

E^o  Lotarius  Sanctorum  Sergil  el  Baccbi  diaco- 
nu.^  cardlnalis. 

Ego  Gregurius  Sancii  Angcli  diaconns  cardi^ 
Iiali5, 

Cgo  Pctnis  Stae iu  Via  Lnla  diaconus  car* 

din  lis. 

Datum  Lalerani,  per  manuinCeniii,  SanctxLucix 
in  Ortliea  diaconi  cardiuaiis,  <!om:ni  papv  curoc- 
raiii,  IV  li.  i^ovembris,  iudict.  xiii,  lucarnatiunis 
Doiuinicx  aniio  1191,  pontificatus  vero  domui  Coe- 
lcsiini  pap«  III  anno  quarto. 


Sancta  Cnicis,  In  qoo  diviiio  manelpati  esiis  obse- 
quio,  qaod  ad  jus  el  proprietaiem  bcati  Petri 
periinerc  dignoscitor,  ad  exemplar  relicls  recor- 
dalionis  Innocentii  papa  prxdeeeisorls  noslri,  sub 
ejiisdem  aposloloruin  princlpis  el  noalra  protedione 
suscipimus,  et  prarsentis  scripli  prlvllegio  ooffimu- 
ulmus.  In  priuiis  siquldem  statoemeft  ul  ordo  ino- 
.  naslicus  qui  sccundiiin  Dcum  et  beati  Benedicti 
negulam  in  monssterio  veslro  inslitutus  easc  di* 
gnoscilur,  pcr|>eluis  ibidem  tcmporibus  inviolabi* 
liier  observeiur.  Prxtcrea  quascunqua  possessioneS| 
qosDcnnqtie  bona  eadem  ccclesia  Imprj&seiiliariiro 
Jiiste  el  canonice  poasidei,  aul  in  rutnnim  conces* 
auine  pontillcnm,  largiilone  rcgnni  ?el  ^rincipum, 

C  bblailone  fideliom,  seu  aliis  Juslls  modrs»  Deo  pro* 
pitio,  poleril  adipisci,  Orma  vobis  veslrisqne  soc- 
cessorlbns  ei  illibala  pcrmaneant.  In  quibus  b&e 
propriis  dnxtnius  expnmcnda  vocabulis  : 

Locum  ipsum  in  quo  preratum  nKMiaslerium 
S|tiim  esi»  com  boHis,  praiis,  nemoriba^ ,  niansls 
et  omnibua  aliis  pcrlineniiis  suis.  Decimatioiiea 
Cenovialis  cnrix  ve^lre ,  et  decimaiioooa  novalia 
qnod  dicllor  VTichaTrmth,  alcut  oa  Jnaie  ac  aiiio 
controversia  possidetis,  vobis  ei  per  voa  eecleais 
vestrae  auctoritate  aposiolica  connnnamus.  Sane 
iiovalium  vestrorum  qu^e  propriia  OMnibus-  ae 
suinptibus  eolltis»  sive  de  nutrimentis  aiiiwalioffi 
vestrorum  nollus  a  vobls  decimaa  eaigere  vel  er« 

D  torquere  pnpsumat.  Llceal  quoqoe  vobls  clericoa  ei 
taicos,  liberos  cl  absolulos  e  s^eulo  rnglefllea  ad 
conversionem  recipere,  el  eos  absqne  coniradi- 
eilone  allqua  retinere.^  Prohlbemus  insuper  oi  Dulli 
liratniro  veslrornm  posi  ractam  in  vesiro  mofiiai^ 
rlo  proressfonero  Tu  sit  de  eodiero  loco  abaqoo  ab« 
bntis  soi  licentla,  nlsi  arctioris  religiOnis  tfbleiili^ 
discedere;  discedentem  vero  abaqoe  commoniam 
rnterarum  licentia  ei  caniione  nulloa  aotteal  rei»- 
iicre.Cum  autein^ei\prale  inierdiciom  lerrae  fneritt 
liccat  vobis,  clausis  januis,excIosis  exconnBunieatia 
et  biterdictis,  non  pulsatis  campanis»  auppreast 
voce  divina  ofllcia  cclcbrare.  Inhrbemos  ad  baec 
nl  hirira  fiues  territorii  monasterii  veatH.  noHas 
siue  assensu  diocicsaui  cpiscopi  ci  vcstrO|  capd* 


1057 


EPISTUL-C  ET  PIUVILEGIA.  —  AN.  1194. 


«05S 


lam  seu   oraloiiui»  Ue  novo  coiismiere  audeal ;  A  KiiuaiqnemexireiiioexaiiiiiietKslriclxnliioniiabJ..- 


aalvis  priTilegiis  Roinanoruin  ponlificnin.  Ad  lixc 
novas  ei  indebiias  cxaclioRCs  ab  arcbiepiscopis » 
episcopis,  arcbidiaconis  seu  decanis  abisquc  om- 
nibus  ecclesiasticis  sxcularibusve  personis,  omnino 
fierl  prohibcmus.  Cbrisnia  vero,  oleum  sanclnm» 
consecraliunes  aharium  scu  basilicaroin,  ordina- 
lionem  monnclioruni,  seu  clericornm  vesirorum, 
qui  aJ  sacros  ordines  riierinl  pronioveiidi,  a  diopce- 
sano  suscipietis  e|>iscopo  ,  siquidcin  catlioiicus 
fueril,  el  graiiani  atqne  comiiianionem  aposlolicse 
sedis.babueiit,  el  ea  giaiis  el  absqiie  pravitate  et 
exnclione  aliqiia  >obis  volueiit  exbibere;  alioqniii 
licenl  vobis  qiiciiicunquc  niaiuerilis  adire  antisti- 
tem,  gratiam  ct  comnniiiioiiem  npostolic^e  so<!is 
bubeiiteni,  qui  nostra  fultus  auclorilate  vobis  qnod 
postulatiir  iiiipondat. 

Prxicrea  libertaus  et  imainnitates  antiqnas  el 
raiioiiabiies  consaetudiiies  ccclesiai  vcslne  coi;ces- 
sas  ct  liactenus  observatas»  rntas  babeinus  et  cas 
perpetuis  teinporibus  illibalas  pcrnianere  sanciinus. 
Scpiiliurani  quoqiie  loci  ipsius  liberain  esse  decer- 
ninius,  ut  eoruin  devotioni  cl  extrcime  volunlali, 
qiii  se  iilic  sepeliri  delibcravcrint ,  nisi  forle  ex- 
coinmunicati  vcl  interdicti  hierint»  nulliis  obsistai, 
salva  lainen  justiiia  iliarum  ecclesiaruin  a  qiiibus 
luortuoruni  corpora  assumuiiiur.  Obeunie  vcro  le, 
iiuuc  cjusdcm  loci  abbatc,  vel  lunrum  qiiolibet 
snccessorum,  nullus  ibi  qualiljct  sulircpiionis  aslii- 


D 


ceal.  Cunctis  autcin  eideui  loto  sun  jura  «crvantibus, 
sil  pax  Domini  noslri  Jesu  Cbristi ,  quatenus  ei  Mc 
fruclum  bonx  actioiiis  percipiani,  ci  apiid  dislri- 
cluin  judicem  praFiiiia  xternae  pacis  InvcnianU 
Aincn,  nincn. 

Kgo  Ccelcslinus  cnibolicne  Ei'cles'ae  opiscopiis. 

£go  Pandulpbus  basilicas  XII  Aposioloniui  presb. 
Card. 

Ego  Pctrus  S.  Caccili;!^  presb.  card. 

Ego  ioannes  til.  S.  Clementis  car.l.,  Viferbiensis 
et  Tiisculaiiiis  episropus. 

E;;o  lliigo  prcsbytcr  cnrdinalis  S.  Blartini  lil. 
Eqnilii. 

Ego  Joannes  lit.  S.  Slephani  in  Ccelio  mouie 
presb.  card. 

Ego  SoOrediis  til.  S.  Praxedis  prcs>b.  cara. 

Ego  Bernardus  S.  Pe:ri  ad  Vincula  presb.  card. 
lil.  Eudoxix. 

Ego  Fidanlius  tit.  S.  Marcelli  prcsb.  enrd. 

Ego  Joannes  ecctosi;e  S.  Priscx'  presb.  card. 

Ego  Albiniis  Albancnsis  episcopus. 

Ego  Joannes  Pr<rneslinus  episcopus. 

Ego  Petnis  Porliicnsis  S.  Ruliuas  episcopiis. 

Ego  Gregorius  Sai;eiac  Marke  in  Poriicu  diae. 
eard. 

Ego  Pelrus  Sanctae  Mari»  iii  Via  Lala  diacon.is 
car<U 

Datuin  noinsG,  apnd  SanctumPclrnm,  pcrmanum 


lia   seu   violcntia  prxponatur,   ni»i  qucin  fratres  (^  Centii  Saiictae  Liielx  in  lloifea  dinconi  eardi^iali.s 


commuiii  assensu,  vel  frnirum  pars  consilii  s.i- 
nioiis  sccundiim  Dci  tiinoreiii  ct  beaii  Dencdicli 
Rcgulam  proxiileriut  cligcnduin.  Paci  quoquc  ci 
Iraiiquiliitati  vcslroc  paterna  iu  poslcruni  snHici- 
tuilinc  providere  volenies,  sub  intcrniinaiione  ana- 
ibcinatis  ,  airctoriiate  apostolica  inbibcmus ,  ul 
iiilra  claiisiiras  k)conim  vcslrorum  nullus  rapinani 
facere  scu  furtuin  coinmiilere  ,  ignem  apponere, 
lioiiiines  capcrc  vel  iiiterficcrc ,  scu  aliquam  vio- 
lentiam  nudoat  excrccrc. 

Dccerniiiius  crgo ,  iit  nulli  omnino  boininnin 
Uceal  pr.Tratum  nionasterium  lemere  pertiirbare, 
aut  ejus  possessioncs  auferre,  vel  ablatas  rclincre, 
ininuerc,  seu  qiiibuslibet  vexationibus  fatigarc;  sed 


donini  pa|KC  camerarii,  x\i  Kalcndas  Decenibris, 
inditlione  xiii,  aniio  Dominics  liicamalionis  1191, 
poniilictlas  vcro  do:i:iui  Cwleslini  papx  lU  tnno 
quarto. 

CLXXI. 

ErUeopo  Lincolnienti  prtreipil^  ne  5.  Noti  monarhoi 
in  poueision^.  E*nebirieniii  et  Toruewnii  ecelO' 
iiarum  impediai, 

(Roinnr,  np.  S.  Pelnim,  Nov.  19.) 
[Monait,  AngL^  I,  370.] 
fQKLESTiNUS   cpiscopus,   servus  scrvomm  Dei , 
vencrabili   frnlri  Limolniensi  episcopo,  saluiem  ei 
apostolicam  bencdictioncm. 
Sacrnsancta  Rotnana  Ecclesia  devotos  el  bumiles 


oiiinin  iiitcgra  coiiservcntur  coruin,  pro  quornm  D  niios  cx  ass^iclas  pieiaiis  officio  propensiiis  diligere 


guberiiatioiie  ac  sustcnlatione  pia  liberaliiale  con- 
cessa  suiil,  usibus  oinnimodis  profusura;  salva 
sciiis  apostiilicx  aucloritate.  Ad  indicium  aulem 
biijiis  a  sede  apostolica  pcrcepla:  libertaiis»  uuuin 
aiireuin  nobis  nostrisquc  successoribiis  annis  siii- 
giilis  persolvetis.  Si  qua  igilur  in  fuiurum  ecclc- 
siastiea  so^cuiarisvc  persona,  banc  nostrx  consti- 
lutionis  paginam  scicns,  coiitra  eam  tcniere  vcnire 
leoiaverii,  secundo  teniovecommonrla.nisi  rcatuin 
ftuum  congriia  satisfactione  correxcril,  potesiatis 
I.cnorisqne  sui  careat  digiiitatc,  reamqiic  se  divino 
judicio  e^ibtcrc  de  perpctrnta  iniqiiitaie  cogno- 
itcat;  et  a  sncratissimo  coiporeel  saiiguitic  Dei  ct 
Uouiini  Kcdcmploris    nosiri    Jesu  Chrisli  alicna 


consuevii,  el  ne  pravorum  bominum  illicltis  gra- 
Tamrnibus  molcsleniur,  cos  proteclionis  ttige  mii- 
nimine,  tanquam  pia  luatcr  solita  est  confovcre. 
Lnde  quia  singulis  ad  nos  clnmnniibiis  tposlol  c.uni 
tenemnr  prsesidiiHii  imperiiri,  intuitu  piel.itU  et 
misericordia:  priori  et  conventui  Sancti  Neoli,  ec- 
clcsinm  de  Esii«tbiria  ei  Torneia,  de  quibus  jam 
tnniiam  pensioncm  accepenint,  praesenti  pagina 
conflrmamus.  Siquidem  prxdicti  prior  el  conventiit 
in  iransiln  \iaram  el  stratt  celeberrima  constitiitif 
omnibus  irtnseuniibus  cibum  el  potum  pelefilibus 
pro  Dei  misericordia  Itrgianlnr ;  el  reddiium  pn^ 
diciarum  ccclcsiaruni  prop^-io  usui  hospitum  fO 
exponderc  prontcniur. 


I0S9 


COELESTINl  UI  PAPiG 


lOCO 


Eapropter    fraterniuii    Testrsc    per  aposlolica  A  lali  tuae  per  aposiolica  scripla  mandamus.  quaienus 


scripta  praecipiendo  maudamus  quaienus,  pro  re- 
Yerentia  beaiornm  aposlolorum  Petri  et  Pauli  el 
nostra,  prxiiominalis  priori  ei  conveiilui  pnediclas 
ecclesias,  sicut  eas  juste  cl  ralionabiliier  possi- 
denl,  et  praesentis  scripii  tesiimouio  sunt  commu- 
nili»  appeHaiione  remola  etnullis  litieris  obstan* 
tibus,  in  pace  possideri  pcrmittatis,  et  a  decanis, 
ab  archidiaconls  el  ab  omnibus  bominum  oflicia- 
lium  Insolentiis,  aucloriiaie  beali  Pelri  ct  noslra 
praemunilos  'derenselis ,  el  si  quis  bujusmodi  con- 
firmalioni  et  pracdiciis  priori  et  convenlui  in  boc 
praesumpseril  contradiccre,  aucioriiaie  noslra  ex* 
commuuicatum  publice  denunlictis. 
Dalum  Romas  apud  Sanclum  Peirum,  xiii  Kn- 


si  veruiu  est  quod  aflscrilor,  molestaiores  jam  dicios 
moiicas  ardenlius,  ei  inducas ,  ui  a  motesiaiione 
prioris  ei  ecclesiae  Porl.  omnino  desistanl ;  alioquiii 
eos  ad  lioc  ecclesiasiica  censura  stcul  jusluin  fue- 
rit,  appellalione  cessnnle,  compellas. 

Daium  Laterani,  iv  Idus  Decembris»  pontiOcatus 
nostri  anno  quario. 

CLXXIV. 

Ecdetiam  S,  Reparalw  Luceniem  tuendam  iUMcipii 
ejuuiue  bcna  ac  privileyia  confirmai. 

(L:ileiani,  Dec.  17.) 

[MuRATORi,  Aniiq,  Jtat.,  VI,  4i3.] 

CoELEsTiNus  cpiscopus,  scrvus  srrvorum  Dei,  di- 

lcclis  filiis  Martino  prlori  eccles'ae  Sanctx  Repa< 


lendas  Decembrifl,  ponlificalus  nostri  anno  quario    ^  raiae,  ejusque  fralribus  tain  praeseniibus  quain  fu- 


CLXXII. 

Monailerii  Seotorum  S.  Jacobi  Ratiiponeniii  pro- 
iectionem  tutcipit  et  poisetiionei  juraque  eon" 
firmat» 

(Roniae,  np.  S.  Peirum,  Nov.  22.) 

[RiCD,  Cod.  diplom.  Ratiipon.^  I,  279.] 

CaELESTHfcs  episcopus»  scrvus  servorum  Dei, 
dilcciis  fifiis  Patricio  abbali  monasierllBeati  Jacobi 
Raiispon.  ejusque  fralribus  tain  prxscntibus  quam 
fuiuris  reguiarem  viiain  professls  in  perpcluuin. 

(Reliquui  lenor  ^erboienui  concordat  cum  Proteco- 
rio  Lucii  pnf.^y  JJl  eidem  c(enobio  an.  1185,  iO 
Aprilii  coi  ri<so.  Vide  Palrologiae  r.  CCI.) 

Lgo  Coelesiinus,  caibolicae  Ecclesia»  episcopus. 

Sequitur  dein  iubicriptio  xvi  cardinntium. 
Daluin  Roma!  apud  Sanclum  Peirom,  per  mannm 
Cencii  S.inclae  Lticiae  in  Orlhea  diacoiii  card.,  do- 
iiiitii  papac  camerarii,  x  Knl.  Decembris,  indiclioiie 
xii:,  anno  Doiiiiuicae  Incarnalionis  1194,  poniifica- 
lus  domini  Cocleslini  papae  III  anno  quarlo. 
Plumbum  :  C(elestinus  PP.  III. 

CLXXIII. 

Epitcopo  Foropopuliensi  mandat^  curel^  ut  eccletia 
S,  hlarice  de  Portu  permaneai  tii  ^.otteaione  ec» 
cletxj!  S.  Joannii  in  Uarmorato,  a  canonicit  iia- 
vennalibui  donatm. 

(Latcrani,  Dec.  10.) 
[Fantuzzi,  Monumenti  Ravennati,  1«  VI,  p.  58.] 
CoELesTiMUS  episcopus ,   servus    servoruin  Dei , 

venerabili   fralri  Foropoinpilieii.  episcopo,  salulem 

el  aposiolicam  bonediciioiiem. 
Coiisiitulus   in    prxseiilia  nostra  dileclus   niius 

€....  prior  Ecclesiae  S.  M;irix  de  Poitii  sua  nobis 


turis,  cnnoiiice  subsiitueiidis  in  perpeluuni. 

Piae  postulaiio  vtlunlaiis  eflcciu  debei  prcflei;aeiite 
compleri,  ul  el  devolionis  sirceriias  laudabiliter 
enitescat  ei  uiilitas  posiulala  vires  iiidubitanier  as- 
sumat.  Eapropler «  dilecli  in  Domino  filii,  vistri« 
justis  posiulaiionibus  clemenler  annuimus,  ci  pn^ 
decessorum  noslrorum  fidelis  recordaiionis  Euge- 
nii,  Anaslasii  ,  Adriani ,  Alexandri,  Urbaiii  ,  ei 
Clemeniis  Roinanorum  poniificuin ,  vestigiis  hili^- 
renicfl,  prxfaiaiu  Ecclesiam  SaiiClx  Reparaix*,  qux 
In  Lucana  civiialc  Plebis  vocabulo  fungitur,  l*i  qua 
diviiio  mancipali  eslis  obsequlo,  snb  beali  Peiri  et 
nostra  proteclioiie  suscipimus,  ei  praescniis  scripti 

p  privileglo  communimus;  siniuentes  ul  quascuiiqne 
possessiones,  qiwcunqne  bona  eadeni  Ecclesia  iiii- 
praeseniiarum  jusle  et  canonice  possldet,  aiit  in 
fuiurum  conccssione  ponlificum  ,  largiiione  reguni 
vel  principum,  oblalione  fidelium,  seu  aliisjuslis 
modis,  praeslanle  Domino,  polerit  adipisci,  finna 
vobis  vestrisque  successoribus  el  illibaia  perina- 
neanl.  In  quibus  bxc  propriis  duximus  expriinenda 
vocabulis : 

Oiniie  Jus  qiiod  babetis  in  ecclesia  Sancti  Cas* 
siaiii  et  in  ecdesia  Sancti  Jusli  ad  Arcum  ;  uni- 
versam  etiain  parocliiain  veslram  cl  parocbianos 
atqiie  decimas  quas  jusle  babetis,  vobis  .lurioriiate 
sedis  aposiolicae  connrmamus.  Prxierea  omne  jus, 
qiiod  babelis  in  etclesia  Sancli  Laurentii  de  Pic- 

D  ciorano,  sicul  per  seiilciiliatn  Rolandi  praepostli 
Sancii  Georgii,  el  Guidoais  prioris  Suncti  Donaii, 
judicuin  a  sede  aposlolica  delegaloruin,  vobis  ad- 
judicaium  csse  digiioscitur ,  el  iii  eoruin  scripio 
aulhentico  coutineutur,  cl  vos  sine  coniroverbia 
possideiis  :  cclebraiiuneiii  quoque  missae    majoris 


insiiiualioncmonsiravitqiiod  cum  dilecii  filii in  feslo  Sancli  Laure.ilii,  el  alia  quae  in  prjedicu 


archid.  Raveii.  ecclesix  ac  fraires  ejus  ecclesiam 
S.  Joannis  in  Marmorato  chui  suis  perliueuiiis  sibi 
ct  ecclesiae  de  Porlu  arcbiepiscopo  conseuiienie 
concesserini,  et  exinde  publicuin  fecerinl  insiru^ 
menium,  sacerdoles,  ei  parocbiaiii  ejusdem  cccle- 
fliae  coiilra  donaiionem  ipsam  exiuiere  venicnlcs  , 
prioreni  ipsuin  ei  ecclesiaiu  suam  snper  doiialione 
ilia  moleslare  nou  cessani.  lade  est  quo  I  fraterni- 


ecclesia  raiiouabililer  baclenus  habuislis  ,  voLi^ 
nibilominus  coiifiraiamus.  Probibcnius  eiiain  tit 
nemini  liceal  parocbianis  veslris,  vobis  inconsuliis, 
pceniieiilias  dare,  uisi  forle  in  tanla  nccessit.iie 
fuerint,  quod  ad  vos  nequeanl  babere  recursum. 
Nulli  quoque  fas  sil  parocbianorum  vesiroruiu 
aliquciii  ad  sepulturaui  recipere ,  nisi  salva  eccle- 
six  vcstrx  canonica  justitia.  Mec  etiani  episcopo, 


1061 


EPlSTOLiC;  £T  PRIVILEGIA.  —  AN.  4194. 


lOQI 


nec  alicul  faciiluis  sit  noTas  et  minns  canonicas  j^  rarii,xviKal.  ianuarii,  indiciioiiexiii,  liicarnniioiiit 


consuetudines  contra  Toluntatem  vestram  in  ^« 
clesiam  ipsam  inducere,  vel  exaciiones  indebiias 
exercere.  Celcbrationem  bapiismi,  quae  ab  episcopo 
et  canonicis  Sancti  Mariini  in  vestra  consucvit 
ecclesia  in  die  Sabbati  sancti  fleri,  antiquas  etiam 
processiones  ac  siaiiones,  ct  missas  majores,  quae 
in  eadem  ecclesia  prxfixis  diebus  ab  eisdem  cano- 
nicis  celebrarf  solent,  vobts  et  per  vos  ecclesi» 
Tesirae  niliiloniiiius  confirinainus.  Prseterea  capel- 
lani  civiiatis  vestne,  qnos  ad  baplizandos  pueros 
In  bapiismo  solemni  vocavcritis,  sicut  bacteiiiis  est 
•ervatum,  si  per  contuniaciain  venire  noluerint, 
per  ceiisuram  ecclcsiasiicain  a  vesiro  episcopo  sine 
appcllationis  obstnculo  compellaniur.  Conslituimus 


Dominicae  1194,  pontificatus  vero  doiuni  Coelestiui 
papae  terlii  anno  iv. 

Deilderaiur  buUa  plumbea, 

CLXXV. 

Mona$terium  S.  Proiperi  Heginum  inb  S.  Ilomanm 
Eccievte  protectione  recifnt  ,  ejmque  bona  ac 
jura  eonfirmai. 

(Laterani,  Decemb.  24.) 

[Margarim,  BulL  Catin.,  II,  223.] 
CoELESTiNUS  episf  opus,  servus  &crvoruin  Dei,  dU 
lectis  filiis  fralribiis  ccenobii  Sancii  Pro^peri  sublus 
civitatem  Rcgii  constitulis,  lam  pracscntibus  quam 
fuluris»  rcgularem  viiam  professis,  in  perpctuum. 


aiiiein  nt  iilis  Doniiiiicis  diebus  et  pra»cipuis  fesii-  B     Quoiies   a  nobis  petitnr  quod   rcligioni  et  bo- 


vitaiibus,  in  quibus  canonici  majoris  ecclesiae  ad 
jain  dictam  ccclesiam  cum  processione  veiiirc  con- 
sueverunl,  si  forte  aliqiia  praviiatc  vel  malilia  diicti 
ad  locuin  ipsum,  prout  aniiqiia  consueludo  esi,  ve- 
nire  noluerini,  majores  missas ,  ac  vesperas,  et  alia 
divina  oflicia,  qiiaeipsi  cclebrare  debueranl,  per  voa 
ipsos  auctoriiaie  aposiolica  solemniter  celebretis. 

Liceat  praDlerea  vobis  clericos  lilteralos  et  ho- 
ncsios,  undecunque  siiil,  cuin  episcoporuiii  suorum 
coniiueiidaiiiiis  lilieris ,  si  forte  ignoli  fiierint  , 
absque  alicujus  coiitradictione  in  fialres  cum  as- 
fensu  episcopi  veslri  suscipcrc.  Quod  si  episcopus 
ipse  contra  vos  maligiiari  voluerit,  el  ralioiiabilcm 
noliierit  occjsioiiein  praelcndeie  ,  cicricos  ipsos 
ni^jiloininiis  Mi.ccipialis.  Adjiciinus  quoquc  ut  ncc 
episcopo,  nec  cniionicis  facullas  sit  locuui  vestruin 
vel  clericos  inibi  cominorantes  absque  rationa- 
bili  et  manifesla  causa  interdidioni  vcl  excommu« 
nicationi  suhjicerc.  Sepuliuram  iiisuper  ecclesiae 
vcsir£  liberain  esse  dccernimus,  ulcorum  dcvoiioni 
et  exlremx  volunlaii  qui  se  illic  sepeliri  delibera- 
vcrint,  nisi  forle  excoinn-.unicati  vel  inlerdicti  sint, 
nullus  obsislal,  salva  tainen  justilia  inatricis  cc- 
clesix.  Obeiinte  vero  tc  nunc  cjusdem  loci  priore, 
vel  luoruin  quolibet  successorum  ,  nulliis  ibi  qua- 
libet  subrepiionis  astulia  seu  viulentia  prapponalur, 
nisi  qiieni  fratres  coiiiinuni  consensii,  vcl  fratrum 
pars  nuijor  consilii   sanioris,  secunduin  Dei  tiino- 


ncsiaii  convcnire  dignoscilur  ,  aniino  nos  decct 
libcnli  concedcrc,ac  peienliiiin  dosideriis  congruum 
sufl^ragium  imperliri.  Capropier,  dilccti  in  Domiiio 
filii,  vestris  jusiis  postulalionibus  clemenler  annui- 
mus  et  praefatum  monastcrium  Sancti  Prosperi , 
quod  ad  Romanain  EcclCbiam  noscitur  pertinere» 
in  qno  divino  cslis  obscquio  mancipati»  ad  exem« 
plar  fclicis  recordalionis  Alexandri,  scilicel  prae- 
dece.ssoris  nosiri,  sub  beail  Peiri  et  nosira  pro- 
tectione  suscipimus,  et  praesentis  scripii  privilegio 
communimus.  In  priniis  siquidem  statuentes,  nl 
ordo  monasticus ,  qui  secundum  Deuni  ct  beatl 
Benedicti  Reguiam  in  codem  monastcrio  insiititus 
esse  dignosciiur,  perpctnis  ibidem  temporibtis  iiivic- 
iabilitcr  observctur.  Pro^lerea*  quascunqne  pos- 
scssioncs,  quaecuiiqne  bona  idem  monasieiium  iiii- 
pncsentiaruin  jusie  ct  canoiiice  possidct,  aut  in 
futuruin  conccsaione  ponlificuin ,  largitione  re«;uiii 
vel  principiim,  oblationc  UJcliuin ,  seu  aliis  jusiis 
modis,  praestai  te  Doniino,  poterit  adipisci,  nniia 
vobis  vcstrisqiie  successoribus,  et  illibaia  pernia- 
ncant.  In  quibus  ba*c  propriis  duximus  exprinienda 
vocabulis  : 

Locum  ipsuin,  in  qtio  prsfatum  monaslerium 
siluni  esl,  cum  oinnibus  leniineniis  el  porlinenliifl 
suis  ct  cuni  coeniflerio  suo ;  iiovein  jngera  lerrae 
cuni  capella  Siincti  Naiarii,  quain  a  suprascripta 
ccclesia   Sancti   Prospcri   iiitra  castrum  ejusdein 


rem  ,   piovidcrint   eligendum.    Electus   aulcm  de  d  civitalis  sila  per    coininniaiioiiem  jusie    factam  , 


niore  rcprar!senielur  episcopo  et  canonicis  inajoris 
ecclesise  connrmandus. 

Dcceriiimus  crgo  ui  nulli  omnino  bominiim  liteat 
pr.nRrainin  cccies;atn  leincre  perturbare,  elc. 

Ego  Ccelesiinus  cailiolicae  Ecclesiae  episcopus. 

Ego  Albiiius  Albancnsis  episcopus. 

Eg'>  Ociavianus  O^iiensis  ei  Vcllelrensis  epi- 
scopus. 

Ego  Joannes  Prscncsrmns  cpiscopus. 

Cgo  Pandulfus  preshyicr  cardinalis  basilicx  XII 
Apostolorum. 

Ego,  elc. 

Dainm  Lalerani  pcr  inanuin  Cencil  Sanclae  Lucix 
in  Oribca  diaconi  cardinalis,  domni  pap;tt  came- 


abbas  qui  tuiic  lemporis  erat,  accepit;  necnon  ci 
totam  illain  terrain  de  Corticella,  in  circuiiu  ip^ius 
uionaslcrii  qux  ab  cpiscopis,  vel  canonicis,  vel  a 
quibiiscunquc  fidelibus  jaiu  dicto  monasterio  data 
esl ;  insuper  duodecim  mansos  in  Fossulae,  quatuor 
in  l*alude,  quaiuor  in  Campagnola,  tres  in  Quin- 
genta  ,  uiium  in  Curte  nova  ,  unum  in  Gnrgo,- 
unum  in  Fossudunde,  quinque  in  Bagnolo,  ct  ca* 
pella  Sanctae  Mustiolx  cum  suis  pertinentiis,  uuum 
mansum  in  Crusiulo  veleri ,  unuin  ia  vieo  de 
Sbragaio,  unuin  in  Magno  Ca^ali,  etcapella  S.iiicti 
Sylvcstri,  cum  dominicaio  de  eadem  viHa  de  Magno 
Casali,  tres  mansos  in  l\egio  et  ducatu  Regii,  brai- 
dam   regis  el  omnein  terram  praedicti  moDasterii 


i(M  CCELESHKI  m  VkPM  ICKU 

clrca  earodeni  ctvliatem   sitaro;   tres   niantos  in  a  vissimam,  sine  voluulaCe  al;batis  ct  rratrum  agerr. 


Itodaiio.  trcs  in  Marmirolo,  unum  in  Aliano,  ununi 
in  Oibiano,  iiiiiiui  in  Riano,  uuum  iu  MulazanOy 
unuin  iu  Planzo,  unuin  in  castro  Oleriaui,  ci  cur- 
lcui  (le  Vasselo  cum  Laina  rraularia,  et  cainpo,  et 
rivuin  di^  Vasscio,  quae  a  Carolo  piisHiuo  rege  pcr 
prxceptpui,  juxta  Pues  ibiilcm  desigualos  Regieiisi 
Ecclcsiic  ilala  essc  diguoscitur;  ci  tcrraui  quaui 
dcilil  Rolandus  niius  Ct  ibcrtl.  lu  Molilcnd  qualuur 
luaiisos  cuin  capclla  et  quadam  parlc  castri.  lu 
Attiiiica  qiiatuor  mansoo  cl  capellam  Sanctap  Marix' 
tn  Pisiguain  cuni  Oiivcto  sibi  adjacotiic.  In  Vcr- 
guiaiio  diios  inansos,  ct  oclo  maiisos  quos  '.!cdit 
Adicio  filius  Atlioiiis  filii  Gaudulphi,  et  capellain 
Saucti  Dalmatii   in  Medule   quam  dcdil  Aibcrlus 


ant  excommunkatiofiem  coiitra  cos  facere,  t«I 
aliquod  oflicium  coniradiccrc,  sed  neqic  aliqnam 
potesihtem,  vcl  jnrisdictioncm  conira  ipsiim  veiic- 
rabile  caMiobium  exerccre  proesumat.  SepuUuram 
prxierea  ipsius  loci  libcram  essc  deccruiiuus  ,  nt 
eoniin  devoiioni  et  extrciuae  voluuiati,  ^ui  se  iHc 
sepcliii  deliberavciiiit,  nisi  forte  excomniuiiicJti  vel 
iulcrdicti  sinl,  nullus  obsistal,  salv:i  Umen  ju^ti- 
lia  illaruni  ccclesiaruin  a  quibus  inortuoruiu  cor- 
pora  assumuntur. 

Dcceruimus  crgo  ut  nulli  omiiino  homimim  liccat 
prxfatum  monastcriuin  temere  perturbarc,  aut 
ejus  posscssion^s  auferre,  aut  ablaias  reiineie, 
minuerc,   sco  aliiiuibus  vexationibiis  faligare,  scd 


conies  cum  oinn.bus  suis  periiueutiis.  lu  Speciano  ^  omnia    ititcgra   conservcnlur   eorum,  pro  qiioruiu 

niausum  unuin,  uiiutn  in  Floriaiio,  ununi  in  nioiitc 

Barauzonis ,  quamdam  pariem   iii  cnpella  Saucti 

Martiui  in  Reverc,  duas  in  ccclcsia  Sanctae  Marix, 

nnam  in  Sancio  Florcnlino,  uuam  in  Sanclo  Lnu- 

reutio,    dtios  mnnsos  in  Pulianello,   ct  quidquiJ 

intra  Itaticum  regnum  juste  possidei,  seu  possidere 

de  jure  deber. 

Sane  novalium  vcstrorum,  qux  propriis  manibus 
aut  sompiibus  colilis  ,  sive  dc  nuiriiiientis  aiii- 
maliuin  vcslrorum,  nullus  a  vobis  decituas  exigcro, 
vel  exlorqiicre  pixsumal.  Liccat  quoqne  vobis 
clcricos,  vel  laicos  libcros  et  absoliitos,  a  sxciilo 
fugicntes  in  monastcrio   vestro  ad   conversioneui 


susieiitaiioue  coiicessa  sunt ,  usibus  omDimodis 
profutura,  salva  sedis  aposlolicae  aucloritate.  Ad 
lndiciiim  anicm  hiijus  a  scde  apostolica  percepte 
libertiitis,  bisaniium  unum  nobis  nostrisque  suc- 
ccssoribiis  aniiis  s'ngiilis  exsolvetis.  Si  qua  igitnr 
in  futui*uin,  elc. 

Cgo  C<rlestin«8  catbolicx  Ccclesic  episcApns. 

Kgo  Petrus  Portiiensis  til.  S.  Hulinne  episcnpus. 

Ego  Joannes  Prxiiestlniis  episcopns. 

Cgo  Albinns  Albauensis  episcopus. 

Cgo  Pandulfus  presbyter  cardiiialis  tit.  basil.c-e 
XII  Apostolorum. 

Cgo  Ciutbius  tlt.  S.  Laurentii  in  Lacina  pre^b. 


rccipere,  et  eos  sine  contradictione  aliqiia  rciiiicrr.  ^  rsrd. 


Pruliibcuius  iusupcr,  ut  nulli  fratrum  vcslroruip, 
post  faclam  in  eodcm  mouasterio  professioucm  , 
fas  sit  dc  codem  loco,  nlsi  arclioris  rcligionis  o!)- 
tcniu,  disccdcrc;  discedentem  vcro  absque  co:n- 
luuiiiiiiu  liilcrarum  caulioitc,  nnlliis  audcat  r:  li- 
iierc.Obcunte  vcro  nbbate,  qiii  pro  tcmpore  fiicrit , 
sive  suorum  quolibel  succcssorum ,  nullus  ibi  qun- 
libct  subropiioiiis  asintia,  scu  violcntia  praepona- 
tiir,  nisi  qucui  fratrcs  coinmuni  conseiisu  ,  vcl 
fratrum  inajor  pars  coiisilii  sauioris  secunduiii 
D«  tim  el  bcaii  Beucdicli  lirgulam  providcrinl  cli* 
geiiduin.  Ob  revereutiam  etiam  beati  Prosperi  coii- 
fessoris  Douiiui,  pra^scuti  aiicloritate  slaiuitnus,  iit 
licoai  abbaii  cl  fraiiibus  ipsius  monaslerii,  quibus 


Cgo  Fredericus  tit.  S.  Harcelli  presb.  cnrd. 

Cgo  Joannes  lil.  S.  Priscae  presb.  card. 

Cgo  Mcolaus  diaconus  cardiualls  lit.  S.  Ilarije 
in  Cosmedin. 

Cgo  Gregorius  diacoiius  cariinalis  lil.  S:  ncti 
Angeli. 

Cgo  B.  til.  S.  Tlieodori  diac.  card. 

Cgo  i*etrus-  til.  Sanclx  Marix  in  Via  Laia. 

Dalum  Laterani  per  manuin  Cencii  S.  Lucic  in 
Ortlica  diaconi  cardinalis,  doinini  papx  camerarn, 
IX  Kal.  Janoaiii  ,  indictioiie  siii ,  liicariiationis 
Dominicae  aniio  1194,  pontificaius  vero  dimini 
Ccelcstini  papos  III  anno  iv. 

CLXXVf. 


idcin  abbaii  injutixerit ,  dummodo  sacerdolis  fuii-  D  Cilberio  epiicopo  Ctaromouiiino  re$pond9t  i  ut  imef 

gantur  officio,  populis  uiidccunque  ejiisdem  sau-         dicium  in  aliqna  ecclesia  per  aliquem  vtl  aliquoM  es 

clissimi  confcssoris  !lmina    visilantibus.  vel  insins  canonicis   sine  ejus  assensu   positam,   HHHateRus 

^         .       i.      .  I  I    .  .     ;.,  debeat  obsercare. 

terra  lucolis  ad  camdcm  ccclesiam  conveiiieiitibus,  ,^         .  .  »,  ^        ..,   ^ 

...  «  r     •  I       .  (Augusiini  Tarracon.  Opp.,  IV,  587.) 

siipcr  ipsrus  sacras  rcliqmas  missarum   solemnia  ^     ^  rr  >      >        •/ 

sotemuiier  celcbrare,  el  cougrue  ipsos  panc  verlii 

Dci  rcficcre,  ct  oraiiouum   vcsirarum,  aliorumque 

loiiornm  operum  quae  in  mouaslcrio  ipso  jugitcr 

fiuiit  pcr  tenrpus,  consliluerc.  Prxcipimiis  quaque, 

nequis  ejusdem  civiialis  episcopus,  sed  ncc  quidem 

aliquis  primas,    vel   meiropolilanus,  ani  qua-l.bti 

magua  parvaque  ecclesiaslica  sa^cularisve  |>ei'soua, 

quidqiiam  eorum,  qux  supra  iaxaviuius,pcrverterc 

audcat,  quavis  occasiome  inibi   uiissas  publicc  cc- 

Icbrare,  aut  orditiationem  aliquam  quamvis  i>ar- 


ANNO  1195. 

CLXXVII. 

Uernardo  episcopo  Faventino   permitlit  ut  momaste» 
rium   Camundiense  in  jussu  ejus  a  priore    subjf* 
cium    wonaslerio  Acerelewsi^  in   priorem    staiu 
reitiiuat, 

(Laleraui,  Jan.  3.) 

[Tu.NDizzi «  Itist.  di  Fuenza^  p.  ^t50.] 

CiELKSTi.Nts  opiscopus,  serviis  servonini  Dc',  v«. 


1065  EPlSTOLi£  £T  PRIVILEGIA.  —  AN.  1195.  10C6 

iierabili  frairilkRXARDO  Favetilinoepiscoposaluiem  A  pncbcre  conscnstim  cl  voU  qiix  a  rationis  iramite 


ct  aposiolicani  beneJiciionctn. 

Sicut  unire  episcopalus,  aiqoe  poleslati  subjicere 
•liens.ad  siimroum  ponlificcm  pertinere  dignoscilur, 
ria  episcoponim  interest  et  ecclesiarum  sux  tlice- 
cesis  uiiio  ct  suLsjeciio  earurodem.  Curo  itaquCy  sicut 
Dobis  innoiuit,  prior  Gamundien.  monasterium  suiiro 
qiiod  est  in  tua  dicEcesi  et  de  tuo  debct  ordinari 
coiiscnsu ,  nionasierio  de  Acercta ,  tuo  assensu  miniine 
requisiio,  subjccerit,  sive  univerit ,  rratemttati  tux 
pra*senti  pagina  indulgemus»  ut  quod  fecit  siipcr 
lioc,  te  inconsulio,  tibi  liceal  auctoriiate  apostolira, 
sicut  jiistuin  fuerit,  infirinare,  iion  obstanle  asseu- 
su,  vcl  confirmatione  ,  quam  metropolitanus  intcr- 
posuisset  cum  in  dioBcesi  sui  suflr.nganei  absque 
i|4iits  assensu  non  dcbcat  aliquid  hujusniodi  conira  B 
constiiutioncs  canoiiicas  atlcntare.  Nos  qnoque  de- 
ceminiiis  id,  prout  dictum  est,  irritandum,  stalucn- 
tes  ut  nulli  omniiio  boniinuro  licent ,  etc.  Si  qiiis 
autein,  etc. 

Daturo  Laierani,  iii  Nonas  Januarii,   pontircatus 
nostri  aiino  iv. 

CLXXYIII. 

Canonlconiiii  UaurianeniiMm  poitasionei  quaidam 

coiifirmat, 

(Rouix,  apud  S.  Pctrum,  Jan.  6.)  ' 

[CiBRARio  et  Promis,  Docum.,  p.  103.] 

CoELESTiNos  episcopus ,   scrvus  scrvoniin   Dci , 

dilectis  niiis  canonicis  inajoris  ecclesia^  llauriancn- 

sis,  saliiiem  ct  aposioltcaro  benediciionero. 

Jiistis  pcieniiuin  dcsideriis  digiiuin  est  nos  faeileni  ^  ncrabili  fratri  cpiscopo  Casiellano,  saluieui  el  a|io- 

prsliere  consensuro  et  voia  quafc  a  rationis  tramiie      si«Iicam  bcnedictiiinein. 


non  discordaiit,  cflectu  prosequcntcconiplcrc.  Cum 
autem  intcrtc,  fili  abbas^acdtlcciuin  filiuin  iio&trnm 
Martinuro  abbatem  S.  Maria;  Valiisunibrosx,  nomi- 
ne  monasterii  vestri ,  super  jure  et  instiiutionc  ro^- 
nobit  S.  Jacobi  Taurineiisis  coiiiroversia  fiiissii 
exorta,  landem  qusstio  ipsa  fuit  amicab  li  conip4<si- 
tionc  sopita,  ciijus  utiqiie  roiiiposiiioni^  lenor  in 
pnblico  scripto  exiiidc  facto  plonius  eiplicatur.  Vi 
igilur  composilio  deberct  de  c«iero  inconcussc  scr- 
vari,  nu  per  :iliquorutn  nialiiiain  possit  iiifiin;;-, 
cani  sictit  provide  ac  sine  pravitate  facla  csi,  et 
recepta  ct  h:.c:cnus  observaia,  ct  in  codcin  scripin 
plenanc  conlinetur»  aucturUate  apostwl  ca  coufir- 
nianius  ct  pncseniiii  scripiipatroriuiocoiurounimtts, 

Nulli  crgo  otnuiiio  bomiiiuui  liceat  hanc  paginani 
r.ostias  conlirinationis  ct  constituiiouiir  iufiiugerc 
vel  ci  ausu  teiucraro  conlrairc.  Si  quis  avlem  Imk 
atlcntarc  pncsuinpscrii ,  indignatoiif^m  oinn'poicii- 
t:s  Dci  cl  beatoruiu  Pctri  et  Pauli  apostolonuu  cjus 
:e  novcrii  iucursuruin, 

Daluiu  Lalcrani,  xii  Kal.Fcbr.,  pontificatos  ronIi i 
antio  IV. 

.  CajXXX. 

Epiieopo  Caitellano  {Venetn)  pnttipii.  ut  eccieiiuM 
S,  Bartholomm  cauonicii  S,  Salcatorii  tribuai, 

(Lalerant,  Jan.  27.) 

lCoR?iELii,  Eccleda  Yineta:^  XIV,  131.] 

CoELESTiKUS  cpiscopus,  scrviis  servornn  Dci,  tc< 


iioii  discordanl,  effeciu  proscquente  coiuplerc.  Ea- 
propter,dilecli  iu  Doinino  filii»  veslris  justis  postula- 
liouibus  grato  concorrcntes  assensu,  posscssiones 
illas  qoas  nobilis  vlr  Tlioinas  comcs  Mauriancnsis 
et  anteceKSores  illius  vobis^  et  ecdesia  vestrx  con* 
luiisse  noscnniur,  sicutvos  eas  Juste  ac  sine  contro» 
versia  poiisideiis,vobis  ec  pcr  vos  ecclesi;e  vestras 
aiicioritate  apostolica  coufirroamus  et  prascniis 
Mripti  patrociiiio  commuRimns.  Nulli  ergo  oninino 
lioroittuoi  liceat  liaiic  pagioam  iiostne  conficmatio- 
nis  infringero»  vci  ei  ausu  teuierario  conlraire.  Si 
quis  autem  boc  attentaro  prxsumpserit,  indignaiio- 


Religiosis  locis  paccin  ct  tranquillitatem  pros|ii- 
ccrc,  ct  jura  sua  inicgra  conservare  cnra  suscepli 
rcginiinis  snggerit ,  et  dcbituui  posiulat  ch:;n;al  s. 
Cuni  igitur  inier  dilcctos  filios...  priorem  rtcauo- 
nicos  Saiictt  S.ilvatoris  do  Hivoaito  et....  plebanoui 
S.  Bartliolomgci  nonuunquam  scandaiuin  sil  exo*  - 
tuin  pro  co  videlicet ,  quod  vicini  prjsfatc  ecclcsi.i^ 
S.  Salvatoris  et  ecclesiae  S.  Banholoinxi  parucLi.di4 
jura  pcrsolvunt ,  prxdicii  ca:ioiiicl  jaiu  pridem  a«l 
te  vel  pnKdccessoreni  luuni  liiieras  i.iipetrarunl,  ai 
ecclesinm  ipsain,  salvis  oinnilnis  jiisiitiisCasiellaB» 
ecclcsix,  de  episcopali  niuiiificcnlia  obtinerenl  quol 


oem  oronipotentis  Dei  et  beatoniin   Pctri  et  Pauli  d  quia  iinplcium  us<|ue  niodo  non  cxsiitit.  Nosqiie  <!e 


apostolomni  ejus  se  no? crit  incurSumni. 

Daittin  RonMe,apiid  S.  Petram,  viit  Id.  Jan.,  pon« 
lificattts  iiosiri  aiino  nr. 

CLXXIX. 

Compoiiiiomem  inier  mbbaiem  S.  Benedieti  Ptaeenti* 
mumet  Martinum^  abbatem  S,  Marine  Yaltumbro' 
tmMum^  d§  jure  ei  imitiiaiione  ctsnobii  S,  Jacobi 
TaKumimiii  (aetam  confirmat, 

(Laterani»  Jan.  if.) 
[Lahi,  Mieies  eruditorum^  1737»  p.  22G  ] 
OvLiSTiiios  episcopus »  senFos  servorom  Del«  di- 
kctis  fltiis  abbati»  et  conventui  S.  Benedicti  Pla- 
ceiitino,  salutem  et  aposiolicaro  beiiediciionem. 
Josiis  peteiuiuro  desideriis  dignum  est  uos  faCilcur 
Pataol.  CCVl  • 


tiiadcvotioncspero  gerimus,  quod  coromodua  ipso- 
rum  fratruin  libenter,  etiaro  iiobis  lartjiiibos,  exsr- 
ucris,  fratcridlaiero  luam  liortamar  iu  Domiiio, 
el  per  apostolica  scripta  mandainus»  quatcniis  prac* 
fatani  ecclcsiaiu  S.  Bartholoinxi  divino  intuitu,  cl 
pro revcrcnlia beati Petri et noslra  meroorats canoui - 
cis  pia  liberaliiale  coneedas  pacifice  possrdombin, 
salvis  tibi  et  successoribus  luis  jure  pontificttli,  ci 
aliis  justiiiis,  <iuas  inde  consuevistia  habere.  Ua 
quod  iidero  canonici  prOp:er  boc  tihi  poosiiil  devo- 
tiorcs  exislere,  el  nos  devotionem  loaro  de  diviui» 
operibus  debeamus  in  Domino  commendaro. 

Datum  Laterani,  vi  Kal.  Febroariiy  poiiltfical*» 
nosiri  anno  qunrto. 


mi 


CLXXXI. 


Pflro  wrehiepiKopo  Comp^iltUtme  concedtt  c  m  eum 
in  lege  eoHiineatur  kumanaquod  in  tributii  et  pU' 
tlieis  funetionibue  nullaprtetcriptio  hcum  obtineat^ 
et  iiia  vota  imi  quau  tribuNi  quasDto  elB.  Jacobo 
in  Hispania  Hatuerit  annie  iingulis  exsotvenda  rex 
lianimirui^  ilta  quat  in  eii  praeeriptio  objieiatur^ 
tocum  non  habeat  aut  vigorem.  i 

(Laieraut,  ian.  Sl.) 

IFEiiRER.   Oht.  det  apoiiot.  de  Uhu  Criito   San 
lago,  Bladrid  1610,  foL^  p.  1^79  ^.] 

CLXXXU. 

Capilulo  Brememi  dicfntiam  permittU  ut  ftalreibe* 
neficiarioi  qni  debitoi  capitulo  eanonei  Ualuio  lem' 
pore  non  praitilerint^  benefieiii  privent. 

^Laieraiiir  Febr.  8.) 
[LiPPBXiEHC,  Hamb.  Urkund.f  \,  266.] 

GoELESTiMis  episcopus,  servus  scrvorum  Dct,  di- 
Irclis  Gliis  F[reoerico}  majori  pracposilo,  U[odi'lfoj 
dccano,  et  ctpitulo  Breiiiensiy  saluiem  «t  apostuli- 
ca  II  Lcnedictionem. 

Ad  audientiaro  noslrain  pervcnisse  noscatis  qiiod 
c|uiJain  ei  vobis  debiios  caiiones  fratruin  siipendlis 
drputdtos  aliquando  sublrahuiit,  aliquando  solutio- 
ncm  illorum  diuiius  diflerenlcs ,  congruo  tempore 
iion  impcnduni,  per  qtiod  sarpius  prxbctur  occasio 
fratribus  conqucrendi  et  subtrahcndi  se  a  divinis 
obscquiis»  et  rccalcitrandi  etiam  disciplinis  niajo- 
ruin,  cuni  de  tcpidilatc  vei  negligenlia  seu  aliis 
cxccssibus  arguuntur.^Ut  igiiur  talium  prsesumplio 


COELESTINI  in  PAPiC  «06S 

A  culum  deilnere  Deqnaqnam  terentirr.  hi  qnomm 
utique  deteniione  tanto  »inprnis  suuro  Creaiorem 
oflendunly  quaiito  illis  utilins  »desse  paisvnt  ei 
eontra  quoninilibct  violenliain  niagis  tenenHirausi' 
lium  et  prxsidiuin  fortius  iinpertiri.  Uiide  not  m» 
dedimus  in  mandatls ,  ac  sub  luterminalione  ana« 
lliemalis  disirii  le  injuniimus,  ut  redilns  ei  boaa 
illa  eidem  archicpiscopo  el  Ecdesi»  soae  slne  dilj- 
lione  ?el  diflicultaie  resiituanl  et  periniltaBi  siiie 
periurbaiione  percipere  ac  lenere.  Qnocirca  dis- 
crciioni  Teslrx  per  apoblolicascripia  iiianctiimusci 
dislricte  iiijungimus,  qiiateniis,[si]  hi  prxncminaU 
minisicriales  inandalum  nostrnni  dislulerinl  vd  nc» 
glexeriiil  adimplere,  vos  ad  Bremensem  •civiiatem 
Rccedenies,  ipsos,  nuUius  ctMitradiciione  vel  appel* 

j^  latione  obstanie,  aualhcmaiis  vinculo  innodare  nii- 
nime  diff^eralii  el  terras  eorum  subdalis  Inierdic.i» 
et  uiramque  senteutiam  usque  ad  congruani  saits- 
faclioucni  aucloritaie  nosira  publice  nuntieiis  .ac 
nuntiari  faciatis  inviolabiliter  observandam,  peeua 
dehiu  percellentes,  si  qui  alierutrum  lemere  prx- 
•unipserint  violare  :  nullis  liiteris  obstantibus,  si 
quas  apparuerinl  a  sede  aposlolica,  istarum  iuentio> 
nc  non  babita,  impetratde.  Quod  si  omnes  bis  exsi*- 
qucndis  ncquiverilis  iuteresse ,  duo  ▼cstrum  ca 
nihiloiuiiius  cxscquantur. 

Data  Lateraui,   x  Februarii,   |K>utificaittft  nostri 
aiino  qitario. 


CLXXXIV. 


modo  debiio  corrigalur,  pnesentis  vobis  scnpti  pa-  q  Capitulo  Brememi  concedit  ut  cautio  de  indemmilae 


gina  duximns  indulgcnduiny  ut  si  aliifui  de  caeiero 
tensuni  seu  canonein  communibus  stipeiidtis  dc- 
liiiuin  nialitiose  ulira  constiiutuui  tcriuiiiuin  d<!ti- 
nncrini,  et  posl  trinam  cominonitionem  hoc  ud 
iiiandatuin  vestruin  corrigere  praelermiserinl,  beiie- 
licia ,  de  quibus  canones  ipsi  dcbent  exsolvi ,  de 
comrouni  eoiisiiio  vel  majoris  el  saiiioris  parlis, 
aufercndi  eis,  absquc  appeliaiionis  obstaculo,  li« 
hcrain  habealis  aucioriute  apostoiica  faculia- 
icm. 

Daluin  Laterani,  V4  Idus  F-ebruarii,  pouiificntus 
iiostri  anno  quar  to. 

CLXXXIIL 


eccleiim  ^  ab    Uariwigo   arcUep.icopo  %    iempore 
coucordiar  >pr(rs/ila,  permaneat  inviolata. 

(Latir.tfii,  Fubr.  io.) 

[Ibid.,  p.  267.] 

CoELESTi>:cs  episcopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 
lcctis  filiis,  Friderico,  niajori  praepo»ito.  ci  li0Di4Jt> 
decano  et  capitulo  Brcincnsi,  saluicm  ei  apostoli- 
cain  benediciionem. 

•  Justis  pelenlium  dcsideriis  dignuin  cst  nos  iaci- 
lem  pncbcre  consensuin,  et  voia,  qiix  a  raiiottis 
traniitc  non  discordaiit,  cfleclu  prosequente  com- 
plere.  Eapropter,  dilccii  in  Domino  filii,  restrs 
justis  postulatiouibus  grato  concurreoles  assensu, 


[llermanno]  Monaneriensi  et  [Gerhardo]   Osnabru'  D  cautionem,  quam  vciierabilis  frarcr  noster  Hart- 


^ensi  epticopti  mandai  tu  quosdam  tcclesia  Bre 
mensis  tniniiterialei  anaihemaiizent,  si  bona  eidem 
ecolesicB  ttijusle  ablata  tton  resiituerini. 

(Lateraui,  Febr.) 

[Ibid.] 

CoELESTiMus  episcopus,  scrvus  servorum  Dei,  ^e- 
ii^rabilibus  frjitribus  ,  Monastcriensi  Ct  Osnabru- 
gcnsi  episcopis,  et  dileclo  filio,  Raderstadensi  ab- 
bati',  saluiein  .e|  aposlojicam  benediclionem. 

Sicut  in  audieniia  est  nosira  propositum,  dilecti 
fiiii,  Alardus,  ileinricus,  OllOpFredericus,  mini- 
•lerialcs  Bremensis  Ecclesiae,  quamplures  rediius, 
alia  bona  ipsius  Ecclesix  ac  venerabilis  fratris 
|iostri|  iiariwici  archtcpiscopi,  in  salutis  sux  peri* 


wicus,  Ecclesiae  vestne  archiepiscopus,  lempoi^ 
concordix  inler  ipsuiii  et  vos  cclebratof»  super  in« 
demnitate  Ecclesi.e  ipsius  Ecclesiae  preslitil ,  sicut 
provide  ac  sine  pravitate  facia  est  ct  recepta,  ui 
inconvulsa  debcat  pernianere,  auclurilate  aposto* 
lica  coiifirmamus  et  prxscniis  sciipti  palrocinio 
comuiunimus.  Nulli  ergo  omuiuo  hoininum  liccai 
hanc  paginam  nostnc  coofirmatiouis  iufiingere  vcl 
ri  ausu  teuierario  coniraire.  Si  quis  auitni  lioc 
altentare  pncsumpserit ,  indignationem  omnipoten- 
lis  Dei  ct  bcatorum  Petri  ei  Pauli  aposlolorum  cjus 
se  noverit  incursuruiu. 

Datum  LateraDi,xv  Kal.  Martli»  ponliflciliift  no- 
slri  aono  quarto. 


ioe9 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  -~  AN.  4195. 


1070 


CLXXIV. 

EcctiM  S,  Douatimni  Brngenii  aiserii  Ugatnm  tn 
lesiamemto  Uargaftttg^quondqm  Flandria:  comi- 
/tisif,  conUitutum. 

(Laterani,  Febr.  45.) 

[UiniEi,  Opera  dipL^  H,  1531.] 

C(ELe«iTi!fP8  episcopiis,  %errus  senroram  Dei,  di- 
leciis  filiis  Geiiardo  ei  canonicls  Sancli  Donaiianl 
Brugensis,  saliiiem  et  aposioiicam  benediclionem. 

Cuin  a  nobis  petiiur  quod  jusiam  est  ct  honcstum 
tam  vigor  xquiiaiis  f|uam  ordo  exigit  rationis  ,  ut 
id  per  sollicitudincm  oflicii  noslri  ad  debitutn  pcr- 
diicalur  eflectum.  Eapropter,  dilecti  in  Doinino  filii, 
Testris  justis  poslulaiionibus  annuenlcs*  ceutum 
solidos  quos  Margareta,  quondam  coniiiissa  Flan- 
drix,  distrihiicndos  in  dic  anniversaril  sui  Ecclesi;e 
Testrac  in  teslainento  legavit,  cum  xv  libris,  qiioti* 
dianx  distributioni  canonicorum  sine  diiuinutione 
qaalibel  assignandis,  et  xix  libras  ad  opus  triuni 
prxbendarum  qux  nonnisi  presb^tcris  ibidcm  assi- 
due  servieiitibus  dcbcnt  iu  Eccle^ia  vestra  conrerri» 
sicut  illajuste  et  pacifice  possidetis ,  vobis  et  Ecclc- 
slx  vestr»  auclorltafe  apostolica  confirihaniiis,  ct 
prxsentis  scripti  patrocinio  coinmuuimus. 

Deccrniinusergo,  ut  nulli  oinnino  bominuin  liceat 
bauc  paginain  nostrae  confimialionis  infringere ,  vcl 
ci  ausu  temerario  contrairc.  Si  quis  vero  boe  alteiH 
tare  prxsiimpseril,  indignationem  oinnipotentis  Dei 
et  beatorutn  Petri  et  Pauli  apostoloruin  cjus  se  no- 
verit  iiicursurum.  (^ 

Dntuin  Laterani,   xv  Kal.    Blartii,  poulificatus 
nostri  auno  qtiarto. 

CLXXXVI. 

Petente  Siphredo  tituli  S.  Praxedii  presbytcro  carJi" 
Mff/t,  eccle^iie  5.  Praxrdn  prioitegia  conced>t, 

(Latcrani,  Febr.  28.) 
[  Lami,  Delicim  erudit.^  1757,  p.  227.] 

CoEUSTiNUS  episcopus  ,  servos  scrvorum  Dei, 
dilecto  filio  Sipbredo  tituli  S.  Praxedis  presbytcro 
cardinali,  salulem  ct  apostolicam  bencdictiouein. 

Cuin  ex  injuncto,  quod  ,  licet  iiidigni ,  geriuiiis, 

aposlolatus  oflicio,  nobis  iniinineat  oniniuiu  Eccl''- 

iiaruin  sollicitudinein  gerere ,  nd  eas  lencuiur  spc- 

cialitcr  oculos  paternx  provisioiiis  extendere,qii.'D 

in  urbe  positx  ad  nos  specialius  spectare   nosciiii-  ^ 

tur,  et  ad  nulluin  alium ,  sicut  condecet ,  babenies 

respectum  provideniiae  nostra>  etcuram,  speciali 

quadaro   prxrogativa  exspectaverit ,  et  exspectant 

favorabilis     subventionis     auxilium.    Cuin    igitur 

eeclesia  b.  Praxedis  priori  et  fratribus  S.  Blarix 

Ue  Rlicno  per  bonae  memorix  Anaatasium  ante- 

cesaorein  nottruni    olim  ordinanda  et  disponenda 

eoiDmiisa  fuisaei,  at  ordo  canonicus  in  ea  perpetoifl 

lemporibos  ser? arctur   iliaesus ,  deficiente  tandem 

in  Ipsa  religionii  vigore  et  per  injuriam  fratrum, 

qui  in  eadem  deaervierantv  usurariis  debitii  enor- 

miter  excreicentibus»  instantius  a  nobis  et  s^pius 

posiulastis  ut  reparationi  ejuidem  Eccieiiai  paterna 

ioUiciludioe   deberemui  inteuderc    el   providere 


A  cautioi,  ne  ad  extremam  ex'nauiiionem  deducta 
cogeretur,  oniniinodis  exspectare*  Tuis  igitur  in- 
slantissimis  postulationibus ,  prout  debuiinus  , 
dnnucntcs»  pcr  fratres  nostros  ad  ecdeslam  supra- 
dictam  dciceiidimus  et  contra  nimium  defectuin, 
quo  blK»rare  dicebatur,  necessarium  cognoscentes 
prxdictoi  priorem  et  fratrcs  S.  Marix  de  Rbeiio  per 
litteras  noitrai  commonuimusuiaccederent  ad  prc- 
icntiain  nostram,  de  bis  qux  pnediximui  reiponsuri. 
Quia  igitur  per  annom  circiicr  exspectati,  in  bis  qiias 
per  suos  enormiier  acta  (ueraut,  nullum  curave- 
runt  cinendaiionis  remndium  adbibcre,  nos,  iicul 
et  debuiinui ,  nolentei  ul  ixpe  dicta  ecclesia  tani 
in  spiritualibus,  quain  in  lemporaiibuSy  prorioi 
exteiioakc  deficcrct,  ipsam  de  conirouni    coiiiiiio 

B  omnioui  Iratrum  noitroruin  ab  oinui  cura ,  orditia- 
tionc,  iubjectionc  et  obcdientia  ssepe  dlctorom 
fratrum  et  eccles-.ae  saucix  Mari»  de  Rbeno  iob- 
traximus,  lam  privilegia  qitam  scripta  oinnia  qu» 
de  ipsa  ecclesia  S.  Praxedii  eisdein  ab  Eccleiia 
Romaua  iiiduita  fuerant  ct  oninein  ordinatioueiny 
quae  in  ea  fucrant,  deceriientes  in  postenim  juribos 
omiiino  carcre,  ipain  libi  et  succcssoribui  luii 
dispunendi  et  ordinandi,  tani  in  lemporalibos  quam 
in  spiritualibus ,  liberam  concedimus  lucioritate 
aposiolica  lacultatetn. 

Decerniinus  ergo,  ut  nulli  bominum  lireai  bane 
paginam  nostrx  conslitutionis  et  concessio:.ii  in- 
fringcre,  vci  ei  ausu  temerario  contraire.  Si  quis 
auieiii  lioc  atteniare  prxsompseril,  Indiguaiiotiem 
oninipotcnlii  Del  et  beatohiiu  Petri  et  Paull  apo.t  i- 
lonim  ejui  ic  noverit  incursurom. 

Datum  Lateniniyii  Ka).  Martii,  pontificatiis  noilri 
anno  iv. 

CLXXXVn. 

\Adolfo]  arekiepiicopo,  el  decano  caihedralii  aecle' 
li/e  nc  prvpoiito  S.  Andreof  Colonieniibm  icribil 
de  diicordia  inter  Adoifum  comitem  Schauenbur' 
gemem  el  llartwigum  ,  archiepiicopum  Hambur' 
genitm,  tfuorum  alter,  Siadio  caitro  eomitatuqua 
Stadiemt  occupatiif  magno  Eceleiio!  Uamburgan" 
iii  incommodo  eaitrum  Uarburgeme  comirujcerit^ 
alter  jnn  antea  comitit ,  Hietoiolgmamprofecti^ 
finei  invaiitie  dicatttr.  Monmteriemi  ei  OinabrU" 
geuii  epiteopii  dutum  mandatum  «Mf ,  ui  eomiiemf 
niii  illata  arehiepitcopo  damna  iarriuei ,  cxcoai- 
municarent,  Qui  ii  audientei  pracepio  non  fuerint^ 
ipii  et  comitem  excomtrunicaium  et  epiuopo%  di" 
gnitatibm  iubmotoi  deeiareni. 

(Laicrani,  Marl.  5.) 

[LAPPE5BERG,  Uamb,  Urkuni.t  I,  9^  ] 

CcELEiTiNiis  episcopus,  servus  servo:um  Dei,  ve- 
nerabili  fratri  arcliiepiscopo  ei  dilectii  Oiiii,  decano 
ni:ijorii  ecclriix  et  prxpoiito  Sancli  Andre»  Colo- 
nieuiii  iaiuiem  et  apoitolicam  benediciloDcm. 

Cum  veniiicnl  ad  apoitolicam  iedem  dilecU  fllii 
noitri,  R|odoifui]decanui  ei  B[urcliardiiijcanoDieos 
Bremeiiiii  Ecciesia «  ipiioi  Eccle»ix  ac  Teiierabilii 
fratrii  uostri,  H.  arcbiepiMOpl  ejui»  Dobii  litlcras 
prxicntanint,  in  quibui  qoam  roolta  gravamina 
conlinebantur  exprciia,  qu«  nobiliivir  Adoiroi, 
conici  de  Seowenbrocb  (sk),  ioa  ipaii  violeojia 
Irmgarat.  Idero  coiro  comes,  iicoi  ipii  el  aaseriiooe 


4071 


CiCLESTLXI  111  PAP/C 


107) 


propria  et  lUteranim  qiias  detolcrunt  coiitthentta  A  niio,  ahbati  llcrsiiilUeliiiiCiisi,  seciiiHlum  juris  tifr* 


denoiarnnl,  quoddam  castrum  ejiisdein  archiepi- 
fcopi  et  ecclesi»  sune ,  Sladiiim  noniiiie ,  ac  comi- 
\inm  Stadiensem  injuste  delinuit  aliquandiuet  ad- 
Iiuc  iilicite  in  propriaR  salutis  periculum  detinere 
coiilendit.  Coiisiruxit  etiam  caslrum  noVum  in 
proprictale  ipsius  ecclesiae  apiid  locum  qui  dicitur 
llorebriicli,  in  magnum  ejusdem  ecclesiae.deirimen- 
luin,  cum  nuniii  arcliiepiscopi  et  ipsius  CcclesiaR 
pro  gravaininibus  qiiac  ipsis  jam  diciiis  comes  assi- 
due  inrerebit,  ad  scdcm  essent  apostolicam  desli- 
naii.  Praeierea  coines  ipse  clericos  ejusdem  arclii- 
episcopi  ad  ejus  synodiim  saepius  vetat  accedere  ac 
niiuisteriales  ejus  debilum  ei  non  periniltii  servi- 
tiuiH  exliibere,  et  alias  quamnuilias  injurins  ei  et 


niam  proponat.  Nos  enim  ipsis  juilicilNis  .in  ob6- 
denliae  virtuto  dis;ricte  prapccpimus  ul,  si  pracratus 
comes  pnrceptuin  nostrum  neglexerit  aillniplcre, 
ipsi  ad  Brcinensem  civiiafem  pariter  accetlenies 
eiimdem  comitcm  ac  siios  in  hiijusmo  li  pncsuni- 
plione  rautores,  nnllius  contradiciione  vcl  appcl- 
lutioiie  obstaiiie,  viuculo  excominunicationift  asirin- 
gant  ct  universam  terram  suae  potcsl::ii  subjectam 
suijiciant  ccclc.siasiico  interdaio.  Ci  ulraiiiqne 
senlentiam  singtills  Doniinicis  cl  fcsiivis  diebus 
tandiu  puMiccniinticntet  nuiiiiari  raci.inl  inviolabi- 
lifcr  observnndam,  donec  ad  manil.ituin  pr.filicti 
arcbiepiscopi  et  Ccclesiae  siiac  buniililer  reveriatur 
ac  qua;  prxdixitniis   implcat  univcran ,  et  firroam 


Ccclesiae  sux  iion  nictiiil   irrogare.  Pro  parte  vero      prxsiel  ciiain  catitionem,  qiiod  eiiuidem  arcliiepi- 

scopuin  cum  sua  Ccclesia  in  bis  vtl  alii^  euorutiler 
non  grnvabil.  Quod  si  pneralus  comes,  raeia,  irl 
dixiinus,  reslttutione  plennria  cl  dc  dnniuis  .ic  in* 
Jiiriis  irrogntis  congrtie  satisfaclo,  coiitra  ipsutn 
arcbiepiscopum  cl  Ccclcsiam  ejus  proponerc  qtiid- 
qiiam  vobicril,  ipsi  audiant  causnm  et  cani,}usiiiia 
mediante,  decidant,  facientef  aiictoritate  nosira  per 
ecclcsiasiicam  ceosuram  qiiod  dccrevciint  inviob- 
biliter  obscrvari.  Quocirca  discretioni  vestrae  per 
apoitolica  sciipta  niandamus  et  districie  praecipi- 
mus,  qiiaicnus,  si  memoraii  judices  siiper  honim 
exsecutione  lepidi,  quod  non  crediinuSy  ruerint  vel 
remi.ssi,  «os  ca  quaepraediximus,  omni  contradiclioiie 


praescripti  ceniitis  dilecfus  liliiis  noster,  mngister 
finiiio,  prx'futis  ilecnno  ei  socio  siio,  cuin  ipsius 
roniilis  litterisad  noslrain  audienliain  illius  nominc 
destinaiis,  e  contrnrlo  sc  opposuic ,  asserens  qiiod 
diini  couies  ipse  in  Jerosolyuiitana  pcrcgriiiatione 
mauerel,  idein  arcbiepiscopiis  iuvasil  lerras  illius 
ctei  ac  boniinibus  suis  damna  gravia  irrogavit.  Qua 
de  caiisa  idem  comcs  post  rediltim  suuin  coram 
diI«*cto  filio  nosiro  Cenlio,  tilulo  Sancti  Laurcntii 
in  Lucina  prcsbytcto  cardinali,  luitc  aposiolicae 
sedis  Jegnto,  dum  a  partibus  Daciae  remearet,  super 
his  pr6posuii  quxstionem,  Qui  ulrique  parli  jtidices 
4lelegavily   a   quibus   C4im    archiepiscopua    ciinius 


iuissct,  promisil     composilionem  cuni  coiniie   sc  ^  nc  nppcllaiione  posiposita,  cxsccutioni   niaud.i 


re 


faciuruin  cl  de  bis  omnibus  saiisfaciionem  ei  con* 
gruam  inipensurum.  Ct  sic  ialia  proinittendo  nec 
«d  judiciuin  eoruin  acccssit,  nec  quae  promisit  cu- 
ravit  ullaienus  adiniplcre. 

Cseierum  cuin  saepcdictus  arcbiepiscopuseumdem 
eoiuiiem  super  quibusdam  aliis  veliel  qtiaesiionibus 
convenire  el  eum  inlenderct  excommunicalioui 
suppone.re,  comes  ipse  super  btijtismodi  eum  habeiis 
•uspectum,  ad  scdem  aposiolicam  appellavil,  festum 
beati  Tboinae  aposioli  proxime  praeierituin  ieriui- 
unin  appellaiioni  praengeus.  Pro  ciijus  utique  prose- 
cutione  pracfatum  ad  nos  curavit  suum  nuntiuin 
destinare.  Quia  vero  ejiisdem  archlepiscopi  et  Cc  • 
elesiae  suae  gravamina ,  quibiis  assidue  dcprimuniur, 
nosira  eliaui  repuiare  debemus,  prxfaio  comiii  sub  ^ 
Inicrminalione  divini  Judicii  disiricie  praereiiimiis 
ut  pracdicta  omnia  quae  in  prapjudicium  ipsius  nr- 
cbiepiscopi  et  ecclesiae  suae  deiinere  proponilur, 
priiui  eis  de  jure  competunt»  sine  difficuliate  seti 
dilalioiie  resliluai,et  de  damuis  illalis  ei  injuriis 
tatisfaciai  competenier  ei  ab  eoruin  de  caeiero  pe- 
nitus  gravamine  ac  molestatione  desisiai.  Facta 
vero  restituiione  et  congrue  saiisfacio,  ui  diximus, 
de  injunis  el  dnmnis  ab  eo  ipsi  archiepiscopo  et 
commi&sae  sibi  Ccclesiae  irrogaiis ,  si  super  memo- 
ratis  ariicuiis  vel  aliis  conira  ipsum  archiepisco- 
pum  vel  ecclesiam  suam  quidqunm  duxerit  propo- 
nendum  ,  coram  venerabilibus  fratribus  noslris, 
Monasieriensi  et  Osnaburgcnsi  episcopis,  ei  dilecto 


cureiis.  Cl  si  jam  dicii  judiccs  usquc  ad  fesluin 
sancii  Michnelis  menseSepienibiisproxime  fiiluriitu 
salisfacluri  de  npostolici  prxcopti  coiileinptu  ad 
Uomniiam  Ccclesiaiu  non  accesserinf,  vos  eos  a 
suis  ofliciis,  aiictoriinte  suiTulli  npostolica  ,  siispen- 
datis,  tiullis  liiieris  obsinniibus,  si  quae  appDrue* 
rini  a  sede  nposlolicn,  isiarum  mciitione  non  liabim, 
impetrafac.  Qtiod  si  omnes  his  exsequendis  nequi- 
veritis  iiitcressc,  duo  vesirum  ea  nihiloniinus  exse- 
qunntur. 

DaiumLaierani,T  NonasBlariii,poniificalos  noslri 
anno  quarto. 

CLXXXVIIL 

llonatlcrio  Railenhateiacemi  capellam  Ceidtarn  m* 

$erit. 

(Lnlernni,  Id.  Manii.) 

[.l/ofi.  Boic,  Yl,  3G0.] 

CoELESTiNus  episropus,  scrvus  servoruro  Dei,  di« 
leciis  niiis  Kiccerico  abbaii  et  convcnlui  de  Ilei- 
denbasln,  salutem  et  apostolieam  beiiediclionem. 

Sacrosancia  Romana  Ccclesia  devofos  ei  hnmiles 
niios  ex  assueiae  pieiaiis  oflicio  propensius  dilige^e 
consuevit,  et  ne  pravorum  homlnum  molestiis  agi- 
ientur,eos  lanquam  pia  niaier  suae  proiecrKMiis  mu- 
nimine  confovere.  Capropter,  dilecii  in  Doiniiio 
filii»  devoiionem,  quam  erga  beatum  Pelnim  ei  nos 
ipsos  habere  cognoscimini,  attendentes,  personas  ac 
inonasterium  vestrum  curo  oronibus  quae  imprje- 
seiiiiariim  rationablliter  possideiis,  sui  in  foiunsiu 


1073 


EPISTOLi£  ET  PRIVILECIA.— \N.  1195. 


107i 


Jiislis  modis,  Deo  propilii»,  poterilis   adipisci,  sub  A  a»(ieal,  salvis  privilcgiis  nomanoruiii  ponliflcum. 


beali  Petri  cl  iiostra  proleclioiie  suscipimus.  Spe* 
ci.iliter  capellam  de  Cidelare  cuiii  umnibus  perti- 
iiciiiiis  suis,  sicut  dilectus  filius  Friilericus  advoca- 
liis  clc  Bergf»,  de  nsscnsu  et  foluntaie  vcnerabilis 
fratris  noslri  Alherli  Salzbiirgciisis  ftrchiopiscopi 
uosciliMr  coiicessisse,  et  vos  Jiiste  et  sine  conlro* 
versia  possidetis,  vobis  et  pcr  vos  vestro  nionaste- 
rio  confinnamus,  e(  pncseiilis  scripti  palrocinio 
communlmiis.  Siatuentes  auiein,  nt  si  vos  In  aliqiio 
f  ravari  pnp»enserltis,  liceal  vobis  sedem  a|K>stoli« 
cani  appellare. 

Nulli  ergo  oronino  hominum  fas  sit  personas  ve- 
itras  \c\  iiionasteriuin  \obis  c<iminissum  temere 
porturbareyscu  bancpaginam  nostne  proleclionis  el 


Cum  aulem  gencrale  iulerdictum  terrae  fueril,  liceaf 
vobis,  clausis  jrinuis,  exclusis  excommunicatis  et 
inierdiciis,  non  imlsatis  campanis,  snppressa  foce 
divina  oflicia  celebrare.  Chrisma  vero,  oleuin  san- 
ctum,  consecrationcf  allarium  seu  basilicarum,  or- 
dinatioiies  clericonim  veslrorum,  qui  ad  sacros  onli- 
neft  fnerinl  promovendi  a  dioBcesano  suscipiaiisepi* 
scopo,  si  catbolicus  fuerit,  elgratiam  aique  commu- 
nionem  apostolic»  sedis  babueril,  ea  vobis  graiis  et 
sine  praviiale  aliqua  voliimus  ezhiberi.  Sepuliuraro 
pncierca  Ipsiiis  loci,  etc.  01>eunte  vero  le,  nuiic 
ejusdem  locl  praeposiio,  etc.  Paci  quoque  et  traii- 
quilliiati  vesirae  paierna  imposieruro  sollicitudino 
providepo  volenl^s,  aucloriiate  aposlolica  prohibe- 


confirmaiionii  infringere,  vel   ei  ausn  lemerario  ^  >ntis,  ut  infra  fincs  locorum  vesiroruro,  nulliii  rapi- 


coiitraire.  Si  quis  autero  boc  atlenlare  prscsumpse- 
rii,  iiKiignationem  omnipotenlis  Dri  el  bealoruin 
Petri  et  Pattli  apostolorum  ejus  sc  iioverii  incur- 
surunu 

D.itiim  Lnterani»  Idus  Mariii,  poniificatus  iiostri 
aiiiio  qtinrio. 

CLXXXIX. 

Mlo9in^erii  S,  Zenonit  ReichenhaUentis  patrocinium 
iu$d,  f/,  et  t^otsesiionet  juraque  coufirmtit, 

(L:itcr:iiii,  M.irl.  IG.) 

[Mon.  lioica,  III,  Ui  ] 

roEi.ESTiMJS  rpiscopiis,  scrviis  scrvonim  Dei,  di- 
Irciii  filiis  WicuMANiNO,  pra^posilo  ecclcsiaii  S.  Ze- 
iionis  llallensis,  ejusque  fralribus  tam  pncsentibus  q 
ac  fuiuris  religiosam  viiain  profcssis  iii  perpeluum. 

Ouotics  a  nobis  pelilur  quod  religioiii  et  lione- 
itaii  conveiiire  dignoscitur,  animo  nos  dccet  libenti 
coi  ccilere,  ct  peicntium  dcsideriis  congruum  suf- 
fragiiiiii  iropertiri.  E.iproplcr ,  dilecti  in  Doroino 
filii.  veslrii  justis  poslul:Uio:iibus  clemenlcr  aiinui- 
uius  ,  ct  prxfatam  ecclesiain  S.  Zenoiiis  in  qua 
diviito  niAncipati  estis  obsequio,  sub  beaii  Pctri  et 
uostra  proleclionc  suscipimiis,  et  pr;escnlis  scripli 
privilegi:)  cominunimus,  in  pritnis  Sff|iiidetn  sta- 
lueiites  ui,  eic.  Prxlerea  quascunquc  possessioiies, 
cic.  V 

S.inc  novalium  vestroriim,  etc. 

Liccat  quoqtie  vobis  clericos  et  laicos.  liberos  et 


nam  vel  fiirtutn  facere,  ignem  apponere,  sanguinem 
fiindere,  liomineni  icmere  capcre  et  iiiierficere,  sea 
violentiam  aliqnam  tcmere  audeal  ezcroere. 

Doccruimus  ergo,  etc. 

Si  qua  igitur,  eic. 

Datiim  Latcratii,  pcrmanuro  Centii  Sanctic  Liici» 
in  Iloribea  diacoiii  cardinalis,  tiomanac  cnrix  camc- 
rarii,  svii  Kalcndas  Aprilis,  indiclione  xiii,  anno 
Dominicx  liicarnatio:iis  1184,  ponlificatiis  verodo- 
mini  Coelcsliui  papx  III  anno  quarto. 

CXC. 

Ad  Hnberlum   arehi^pUcopum   Cnnluarientem.  — 
Ei  legationem  apottolicte  tedit  conmiltil, 

(Lalcrani,  liart.  18.) 

[  Mansi,  Confi/.,  XXIf,  601.] 

CcELCSTii^us  episcopos,  icrvus  servorum  Dei.  vo- 
nerabili  fralri  lluicpTo,  Cantuariensi  arcbiepiicopo, 
apostolicae  sedis  i6gato,  salulcm  ei  apostolicam  be- 
nedictionem. 

Siiiccritai  devotionis  et  fidci  consuct»,  quam 
Anglicaiia  scmper  Ecclesia  circa  sacrosaiicluin 
noinanam  Ecclcsiam  conscrvavit ,  in  lua,  sicut 
bene  confidimiis,  piovidenlia  et  virlulc  refioruit  et 
placiui  fervoris  accepil  accrplabilc  increrocniiini 
[aU  sacramcnluin  ].  Talis  enini  ad  ({oinanam  Eccle- 
siam  luae  fraicrnitaiisemanavit  opinio,  qux  in  tiiae 
bonesiatib  odore  nos  rccreal ,  et  conslantiae  quam 
babes  vigorc  confortal;  iia  ul  coufidcnliam,  quani 


nlisoltiins  e  sxctilo  fugienles  ad  conversibnero  rc-  D  ^^  ^"^  probitale  concepirous,  in  nostro  jaro  aper- 


ciiieic  it  eos  absque  contradictione  aliqiia  reii- 
ncre.  Probiliemus  iiisuper,  ut  nulli  fralrum  veslro- 
runi  post  factam  in  vestra  ecclesia  professionem, 
nisi  arctioris  religionii  obtcnlu,  absque  prappo!»iti 
iui  iicentia  liceai  ab  codcm  locp  discederc;  disce- 
dentein  vero  absque  coiiiiniiniiiro  litierarum  caii- 
lioiie  nollus  audeal  relinere.  Lil:erlates  qiioque  el 
iniinuniiate>  ant-quaset  rationabilesconsueiudiiies, 
cccloiiu!  vesirx  concessas  et  iii  capellii  in  parochia 
ve^lia  siiis  bactenus  observatas,  rataa  habemui  el 
eas  per|»eluis  icinporibus  illibaias  permanere  san- 
ffinius.  Inbilcmns  insuper  ui  infra  fines  parochia 
vcitrx  nullus  sine  assensti  dicB^csani  cpiscopi  cc 
TCblro  capf!llaNi  scu  or.iloriiim  dc  tiovo  constnicrc 


tius  opere  declarcmus.  Snpplicnnle  iiaque  charif- 
simo  in  Christo  liiio  nostro  RicharJo  illuslri  rege 
Anglorum,  ct  universis  sufl^raganeis  Caiituariensis 
Ecclesix^  ut  Anglicana  Ecclesia  legatum  aposio- 
iicae  sedis  pro  suis  et  regni  profeciibus  obtiiierei  : 
luro  pro  devotione,  quam  ad  Caiituariensero  ccclc- 
siam  pro  meritis  illhis  gloriosi  martyris  babemus; 
pro  titae  probitatis  et  hoiiesiaiis  intuitu,  eoruin  prc^ 
cibus  assensiim  prxsiiiimiis  el  favorem,  mazinio 
quia  innltum  crcdiinus  ecclesiae  et  rcgni  utilitaiibiii 
expedire,  si  uiem  in  niiuistcrio  supradiclo  regio 
llla  recipiat,  qualem  pr.'edicti  regis»  el  eorum  in- 
Slaniia,  de  conversationis  mt*rito  et  fidei  devoiionn 
coinmcndant.   Idcoquc  nos  ad  honorcm  Dei,  o^ 


1075 


GQELCSTIM 


Canluariensis  Ecclesix  saluieni»  el  ^acein  per  lo-  A 
tum  regnom  Anglix,  non  obslanle  excepiioae  Td 
privilegio  venerabili  l*rairi  noslro  Gaufrido  Ebora- 
censi  arcbiepiscopo,  aui  ectlesiae  sus  vel  alii  facio* 
officium  libi  legnlionift  conredimus,  per  aposlolica 
scripia  mnndarnies,  quatenus  illam  cain  fralenue 
obedienliac  humililatc  siiscipias,  et  secoadvm  da- 
lam  libi  coBlilus  racuUalem  ad  eniendandj  ea  qn» 
nccesse  esl  emendnri,  et  ad  sialiienda  qust  foerinl 
statiienda  ,  debitae  diligentix  manum  andorilaie 
ipsius  legationis  apponas  :  ita  nimiruro  in  onuiibns 
revcrentiam  mafris  tux  Romanx  EcAesiap  prompU 
devoiione  custodieus,  ul  eam  de  proTecln  niinisle- 
rii\  quod  libi  Ixla  cominitlit,  luis  cUam  Cicias  opo- 
ribus  la:iiorein. 

Dalum  Laterani,  \\  K;ileudas  Apr.»  ponliicalus  B 
nostri  anno  iv.  ^ 

CXCI. 

Ad  omnei  AngU(B  ephcopo$.  —  De  rereremiia  exki- 
bentla  lluberio  Cantuauemi  areliiepitcopo  ^  udi$ 
apoitoiica  legato. 

(Laterani,  Mart.  {%.) 
[  Ibid.,  G02.  ] 

CiCLESTiNUS  episcopus ,  servus  scrf ororo  Dei , 
venerabilibus  frairihds  in  CUrislo,  Ebomeenst  ar- 
cliiepiscopo,  et  uuiversis  cpiscopis,  el  dilcciis  Gliis 
abbalibus  et  prioribus ,  el  aliis  ccclcsiarom  prxla- 
lis  per  rcgnum  Angliac  constituiis,  suluiem  cl  apo- 
slolicam  beneiiiciiouom. 

Divinsc  snpicntias  inscrulabilis  artitudo-sacrosan-  ^ 
Ctam  Ecclcsiam  in  liujus  mundi  latitiiditie  stabilivil, 
et  ita  rcgimcn  et  gubernaiionem  in  ipsins  iiiimit.t* 
bili   provisione  esse  voliiit,   iit  ad  eam  salubrilcr 


gubernnndain  plures  assunierentur  in  i^artcm  solli- 
citudiiiis,  qiinmvis  pro  unitatis  ecclc&iaslicjc  finiia- 
nienlo  Uoniann  Ecclcsin  acceperit  plciiiludinoni 
potcsiaiis.  Voluii  eiiitn,  ul  secundum  quod  Ecclit- 
siam  alloqiiilur  in  I^opheia  ,  pro  patribuscjos  fiiii  ^ 
nnscercndir,  quisirper  omncm  tcrrnni  priiici|ics 
constituli,  viriiKuiu  ineriiis  ei  verbo  doclrinx,  ru- 
des,  ad  fidcm  provectos,  ad  juslitiam  enidiieni. 
Uiide  sacrosancta  llomana  Ecclesia,  cui  Domiiius 
siiper  cxteras  conlulit  ccclesix'  inagislraiuro ;  pium 
ad  alias  materna  provisione  respccluni  providit  ab 
Initio,  ei  laudaliilihactenusconsueludiiiecnslodivit,  n 
iit  de  diversis  muiidi  partibui  ad  eamro  niinisie- 
rium  implendum  virosprudcn(esassunierel:qiioram 
auctoritas  el  doclrina  sub  Homani  ponlilicis  roodc- 
raminc  constilula,  quoJ  ipsc  non  poteral  procnl 
dislantihus  ecclesiis  minislraret.  Undc  nos  qui» 
licel  iiisuiricicntibiis  meritis  in  sublimi  samus  ejus- 
dem  specula  consiiluti,  palrum  noslroram  vestigiis 
inhxrenics,  iia  intenilinius  cuin  Dci  adjutorio  in- 
jiinctum  nobis  ininislcrium  circa  proximasecclesiss 
gerere,  ut  his,  a  quibus  eliam  poMlione  dislarous, 
('Pportunade!)eat  providentia  non  deesse.  Specialilcr 
autem  ad  prxsens  ,  Anglicanam  Ecclesiam  patemae 
considerationis  acie  intuentes,  ad  saloiem  ipsius,  el 
.«prcinlcs  in  Cliris'o  profectus,  commuDi  consilin 


in  PAP^  1076 

fralnim  noslronim  decerniroiis,  nl  venerabliis  fra- 
ler  noster  Uulierius  Canluariensis  archieplseoptts 
de  enjns  roeritis  et  virlulc,  sapientla  pariteret 
doclrina,  Ecclcsia  oniversalis  congaudet»  niinisie- 
rio  legationis  accepio.  vices  nostras  ad  bonoren 
Ecdesiae,  el  lolius  regni  saluiem  et  pacero,  per 
lolam  regnum  Anglix,  non  obstanie  eiceptione  vd 
privilegio  libi  ant  ecclesisioa:,  frater  arcbiepiseope, 
Tel  alil  facio,  libere  cxsequaittr.  Pnesentinro  ita«|tte 
ancioriuie  nniversilaii  vesiras  per  apostolica  Mri- 
pia  mandarons,  qaaienns  eidero  taiiqiiaro  aposlolioi 
sedit  legaio  reverentiani  eiibeaiis  dcbitani  ei  bo- 
norem ;  alque  ejus  salobria  monita  et  nandaia  rc- 
eip!atis  buroililer  el  serveiis,  qii»  aactoriiate  lega- 
lionis,  qua  fungiiar  secandum  Dominum ,  duxerit 
siainenda,  lirroiier  observanies. 

Dalum  Lalerani,  xv  Kalcndas  Aprilis,  ponlifica- 
los  nosiri  anno  quarto. 

CXCIL 

{\muiwMi\  epiuopo  Fulginalemsi  mandal^  ut  abbalem 
S.  Sflwsfri  0*peliemii»  ad  priorii  CamaldmUHiii 
okediemiiam  revocel. 

(La*<;rani,  Mart.  20.) 
[SfiTTARCLLi,  AnnaL  CamaiduL.  IV\  .\pp.,  p.  I93.| 

CccLCSTiKOS  epiicopns,  servus  scrvorum  Dei,  vc 
iicrabili  frairi   Folginatcnsi  episcopo,    sjlutero   el 
a|»9siolicam  lienediciionein. 

Dilccttts  filius  prior  Camaldulensis  siia  nobis  con* 
qnestione  monstravii,  qiioJ  abbas  Sancii  Silveslri 
de  Ospello  obcdicnliam  et  reverentiaiii,  quatu  anle- 
cessores  sui  jani  dicio  prioi  i  cl  suis  anleccssoribui 
cshibttisse  noscnnlur,  pro  siix  voluuiaiis  arbilriu 
dcncgal  exhibcrc  Voleiiies  il^qne  ejusdem  priorii 
ct  Ecciesiae  sua:  iiideinniiali  paterita  solliciludinc 
providcre,  fraieriiiiati  lu»  pe r  ap^istolica  scr!t>u  ^ 
it^andamus,  qualenus  iuquiras  supcr  prxuiissiatdili- 
gculiiis  vcrilalem,  ct  si  ita  tibi  constiierit,  jam  d:- 
ctum^abbalem  ad  obedieutiam  et  revcreniiaiii^debi- 
lani  jam  diclo  priori  cxhibcndain  pcr  ccclcsiasticaiu 
cen^uram  compellas. 

Ddlum  Laleraiii,  xin  Kal*ndas  Aprirts^ponlificalus 
utistri  anno  qiiarto. 

CXCIIl. 

Atlaiberlum  archiei-iuopum  Salzburgemem^  laudibHt 
efert  c  quod  in  worie  Leopoldi,  quondnm  ducn 
AuitriiV^  ad  iaii^faciewtnm  de  cxcentibM*^  et  ea 
qua:  pro  redemi^tione  iliuurii  regii  AhgHtv  male 
accepiuet ,  rvfii  iniegntate  rcddenda^  /itium  ejut 
jurare  cum  majoribuA  lerric  coeijerit,  i 

(Latcrnui,  Mart.  ^2.) 

[IIa>'Sizios  Ccrmania  tacra^  l.  II,  p.  953,J 

CocLCSTiKLS  cpiscopiis,  scrviis  scrvoruiu  Dci,  ve- 
ncrahili  A.  Salzhurgeur>i  archiepiscopo,  salutem  ct 
aposiolicam  bcnediciionein. 

Ouauto  iiobis  et  litu  uinjor  csl  ab  omniitm  Crcn- 
lorc  collala  potcsus,  cl  plurihus,  auciore  Dco, 
pnesiJeinus,  qui  ex  aclibus  nostris  suinunl  excm- 
plum,  tatiio  nohis  esi  |H)tius  prxcavendum  ut  iah*s 
i:os  cxhibcanNis  in  sitscepix  adniiuislraiionis  ofli- 
f'vy  quod   subditos  nobis  |*opiilos  verbo  parilnr  ci 


1077 


EPISTOL^  ET  PRIVILEGIA.  -  AN.  I19S. 


i078 


eiemplo  inslraamnii  el  lalenta  iiobis  crcdiia  dtipli- a  scripU   mandanles    qiiaienos»    invocala    Spiiiiua 


care  et  iriplicare  possimns.  Sacrae  siquidem  Scri- 
plara:  lestimonio  cnuinm  liabelur  fortius  et  expres* 
kum,  qiiod  cnin  augeniur  dona,  raliones  ctiam  cre- 
scanl  donorum»  cni  plus  comniiltliur,  ab  eo  plura 
legimus  exigenda.  Cxlerum  cum  personain  tuam  ei 
arciriepiscopalis  dignilas  et  lUierarum  profundilas 
polius  reddat  insignem,  ut  in  cis  fldelis  invcnlus 
i«^ra  nitilla  consiitui  merearis  a  Domino^  lotis  vi- 

ribus  elaborcs,  ct  dcvotos  ecclesix  fllios  tiix  po- 
lestaii  subjiecios  taliler  protegas.  ei  defendas,.  iii 
contumsces  ct  rebelles  sedl  apostolice  et  eccle^ 
siasiic^c  disciplinx  polcnter  iinpugnes.  Fralernita* 
tcm  siquidem  liiain  pturiinum  commendamuSt  qiiod 
hi  nierte  L.  qujuidam  ducls  Aiistrl«,  ciijjis  exces- 
•us  elconiumacia  aures  oronium  lldelium  Cbrisiia-  ** 
no  noniini  subjectorum  oflcndil,  le  jtixla  ponlifica- 
lis  oflicii  debitum  laliter  exbibuisti,  qiiod  ad  saiis- 
faciendum  de  suis  excessibus,  ei  ea  qiiae  pro  rc- 
demptione  illuslris  regis  Angliae  inaie  accrpcrat,  ciini 
iuiegritaie  reddenda  filiuin  eju^,  quia  dc  viia  patris 
itcspcrabatur,  jurarc  cum  majoribus  lcrrac  sux  co- 
gcres,  patri  denegans  ecclesiaslicam  sepiilturain, 
filsi  sc  de  pra!dictis  satisfacturum  ad  plcnuin  juni- 
loria  firuiaret  caulione.  Quia  ergo,  qiiod  ratioiia- 
biliter  a  lc  factum  est,  nobis  et  fratribus  gratuui 
cftl  pluriinum  et  acccpium,  nec  iliud  volunuis  ra- 
lioiie  quuiit^et  rcvocari,  fratcrniiati  ttix  per  aposlo* 
Ifca  scripta  maiidamus,  quaienus  dictum  F«  quon- 


sancti  gratia,  ulein  pcr&onam  vobis  siudeatic  juxU 
sacros  canonet  praeficcre  iii  pastorein  per  qnam 
spiriiualia  et  temporalia  Ecclesiae  gratum  soMiplanC 
incrementum.  Quod  si  forle,  quod  absit  I  super* 
seminante  inlmico  bomine  sisania,  concort  el  ca- 
nonica  eleciio  inter  vos  iion  poiuerit  celebrari,  no- 
leriiis  iios  venerabilibus  fralribus  nosiris  Tarra^o- 
nensi  arcbiepiscopo  et  episcopo  Hiierdensi  praeci- 
pienJo  mandare»  utambo  vel  alter  eoniin,  nuliius 
contradictione  vet  appellaiione  obsUnte »  vobis 
pncficiuit  aliquattt   personam   idoneam  in  pasto- 

Dainm  L.iterani»  vi  Kalend.  Aprilis«  pontiicaina 
nosiri  anno  quario. 

CXCVl. 

Arehipre$bffl€ro  et  primicerio  Lue§n$i  de  liberu  »e* 
puliura  moneuiterio  S.  Pe:ri  Ptueotett$i  eQnce$$M 
$igmlieut 

'^  (Lnlcraui,  Mart.  27.) 

[MiTTARCLLi,  Annal.  Cama/i/ii/.,  IV,  App.,  p.  194.] 

CoELBSTiNos  cpiscopus,  servus  servurum  Dei»  di- 
lectis  filiis,  arcbipresbyiero  et...  primicerio  Lu- 
censi,  saluiem  et  apostolicam  benedictionein. 

Attendentcs  devotionem,  quani  erga  uos  et  fto- 
manam  Fxclesiam  di!ecti  filii  abbas»  et  monacbi 
S.  Petri  de  Puieolis  Luceiuis  dioecesis  babere  uo- 
scunlur,  ipsorum  Ecclesiae  Uberam.  essei  coucessi- 
inus,  juxta  qtiod  est  inoris  eccleslasilci,  sepulii^- 


dain  ipsius  filium  sacramcnlum  servsre,  ac  si  qu.t!  q  rain.  Quapropter  per  apostolica  vobis  scripu  pras- 


cle  iflis  reiinuit,  qux  cautione  Jura:oria  resigiiare 
lctictur,  ut  siiie  dimlnuiione  resiituai,  moneas  dili* 
gcutius  et  inducas,  ei  si  necesse  fueril,  pcr  censu- 
raui  ecciesiasilcam  cessante  appcllaiione  coinpcl- 
Us. 

Dala  Latcrani,  xi  Kal.  April.,  pontificalns  no*tri 
:in':o  IV 

CXCIV, 

Eccle$ite  S.  ilaria  m  1'xmm  pruteclionem  iUicipH 
po$$e$iiotte$que  ae  privilegia  confirmul, 

(Lalerani,  Marl.  23.) 

[nASiCLBAcn,  Cod.  Pomeratt,  dipl.f  I,  l7o.j 

cxcv. 

Ad  canonico$   UrgelleMei.  —  De  [acieuda  electione 

epi$co}'i, 

(Laieraiii,  Jklarl.  27.) 

(Maksi,  ContH.,  IXII,  G!5.1 

CocLisTiNus  episcopus ,  servits  servoriiin  Dci , 
dilectis  filiiscanonicis  Urgellensibu^<,  saluteinel  apo- 
stolicain  bcnediclioiiem. 

Per  litteras...  quondain  episcopi  vestri,  dilecti 
Glii  ttosiri  nobilis  viri  coinitis  UrgellensiSy  et  ve- 
s  ras  accepimus  quod  ipse  episcopus  propter  mul* 
um  sui  debiliiateui  aique  seuectutem  renuntiavit 
cpiscopatui  et  iuleirdii  in  aliquo  rcligionis  loco 
Creaturi  suo  residuuin  lemporis  dedicare.  Nos  igi* 
tur  compaiioiitcs  tiilem,  et  Ecclesi»  vcsirae  ut  li- 
lati  providcre  volentes,  reiiuntiratlonem  ejus  adtnil- 
liiiiiis  H  lataiu   lribeinu« ,    vobis    per  apostolici 


cipiendo  mandamus»  quateuus,  nec  vos  conlra 
coucessionis  nostrae  paginam  eamdem  ecclesiaiu 
Infestetis,  nec  permiltatis  ab  aliis  mulestari ;  con- 
tradictores,  si  qiil  apparueriut,  a  pra»umptioiio 
pcr  cen^uram  ecclesiasticam  appellatione  ppstpo- 
sita  compescentes. 

Datum  Lalcrani,  vi  Kal.  Apriiis,  ponlificatus 
nostrl  anno  quarlo. 

CXCVII. 

P.  abbati  S.  Petfi  el  me§i$tro  Itudolpko^  decano 
SalzkMrgen$it  mandai^  nt  Rapotonem  d§  Steine 
ei  Eberkardum  comitem  de  Uornkackt  qui  $ub  duۤ 
Au$tri4g  mHitante$  mona$terium  Baumburgeneo 
incendio  ae  rapina  vexaverint^  ad  iarcii:ndum 
damnum  coganl. 

(Lalerani»  April.  1.) 

lireii.  Boiea,  II,  194.] 

CoELBSTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
lectis  filils  P.  abbati  Sancli  Petri,  et  iiiagistro  Ro- 
DOLPHO,  decano  SaUburgcosi,  saluteia  et  apostoli- 
cam  beoedictionem. 

Dilecti  fllil...  0...  prsposiius  et  fratrea  ecclesi;;. 
Baumbcrgensis  ad  nos  queriiuoniam  destinaveruuty 
quod  Rapoto  de  Steine,  cum  olim  duci  Austrise  in 
qiiodam  i>ello  suum  impertiretur  auxilium  et  favo- 
rem,  clauslrum  ecclesi»  suae  IncendJo  devattavii ; 
ciijus  incendii  damnum  praedictus  dux  cmendatu- 
rutn  se  promiserat,  iiisi  tam  subilo  decessissei.  Prae- 
torea  coines  Eberbftrdas  de  Dornbercli  meMrito 


1079  CUELESTLNI  lU  PAP^  1080 

ilttci  favenilo  eorum  liouiiues  csl  depraedaius,   et  A  ^obis  clericos  et  laicos,  liberos  ct  absolutos  e  saeculo 


qnosdtin  hominum  capiivatos  abduccns  redempiio- 
nem  intolerabilem  extorsit  ab  eis. 

Noletites  igiiur  bujusmodi  excessus,  sicut  nec 
debemus,  sub  dissimulatione  transire,  praesentium 
vobis  auctoritate  mandamus,  quatenus,  si  vera  sunt 
quae  dicnntur,  malefactores  ilios  tandiu  faciatis  ez- 
communicationis  vinculo  subjacere,  donec  super 
pra*dictis  omnibus  Ecclesix  mandalo  parebuiit. 

Datum  Laterani,  Kalendas  Aprllis,  poniiOcalus 
nostri  anno  quarto. 

CXCVlll. 

Monailerio  Baumburgeuii  a$urit  prasdium  Anegai' 
terverg  ab  Elisabelha  de  brtenberg  el  liapotone  ae 
UeinncOf  filii$  ejus^  donalum. 

(Lateraiii,  April.  5.) 

[Ibid.  I 

CoELRSTmus  episcopus,  servus  servorum  Dei,  dl« 
lectis  filiis  prxposito  ct  (-apiiuio  Sanctae  Margaretx 
in  Bauuiburch,  salulein  et  aposlolicani  benedictio* 
nem. 

Jiistls  peientium  de^idcriis  dignum  est  nos  faci- 
lem  praebere  coiisensum,  et  vota  quic  a  rationis 
trainite  iion  discordant,  eflTectu  prosequcnle  com- 
plere.  Eapropier,  dilocii  in  Domiiio  fllii,  vcsiris 
Justis  postulaiioiiibus  graio  coiiciirreiites  asseiisu, 
jira*dluni  quod  dicilur  Aiicguiierpcrgey  et  viiicas, 
quedilecta  iii  Cbristo  filla  Elisabetbde  Ortempeicb, 
liliis  R.ipotone  et  Heinrico  iu  bac  parte  asseubun 
ci  praebeiittbus  el  favorem,  pro  remedio  auimaQ  suae 


fugienies  ad  conversiouen  recipere»  et  eos  sine 
contradictione  aliqoa  retinere. 

Decernimns  ergo,  etc« 

Datum  Lalerauiy  Nonis  ApriliSy  poulificattts  nostri 
anuo  qiiarto. 

CC. 

Monaileni  Seolorum   Wirukurgensii  proitetiamm 
suicipit  pois^sioneique  ac  jura  confirmat, 

(Laierani,  April.  7.) 

[LuDCwiG,  Ceichicktickreiber  ron  ^Yirtzbourg^  997.] 

CCI. 

Ad  Calierium  Augustoduum  et  Caruerinm  TreeemeaM 
epiicopoi, —  De  dirimendo  matrimonioCalikeride 
Saliniset  M,  dominasde  Burbonio. 

(Laterani,  April.  U.) 
[GalUn  Chrisliana  nora,  IV,  Instr.,  93. J 

CcELCsjiMisepiscop!is,servusscrvoniui  Dei,  vene» 
rabilibus  fratribus  G.  Eduensi,  G.  Trecensi  episco- 
pis,  et  dilecto  filio  •...  abbatt  nioiiasterii  iu  Argoua^ 
saliitem  et  apostolicaui  beiiedictioneiu. 

Cum  ex  assumpto  regimiuis  universalis  oflicio, 
de  salute  grcgis  sollicituJini  nostrx  cominissi  cu- 
raui  omuimodam  gerere  teneamur»  circa  niatHiiio- 
nia  taiilo  inagis  cautos  et  sollicitos  nus  esse  couve- 
nit,  quanto  ex  ipsis»  si  intiiscrete  agantur,  majora 
pcricula  proveuiunt  auimabus ,  si  vel  illi  videlicel, 
quos  Deus  conjuuxily  per  bominem  minus  ratioua- 
biliicr  separeutur,  vel  inviceni  cobabitare  sinantur, 
q!ios  contra  Dcum  constat  esse  ab  bouiiiie  copu- 


vobis  libcre  nosciiur  coutulisse,  sicut  ea  juste  ac  ^  latos.  Siguificaiitibus  autem  cousaiiguiiieis  dilcci« 


|:at  ifice  possidetis,  vobis  et  pcr  vos  ecdesia:  vc 
sirac  auetoritaie  apostolica  confirmamus,  et  prae- 
SLMilis  scripti  patrociuio  communimus. 

Nulli  ergo  omiiino  hominiim  liceal,  ctc. 

Datum  Laier.ini ,  Nouas  Aprilis ,  poiitificatus 
nosti  i  aniio  quarlo. 

CXCIX. 

MoiiatteTioS  Petri  Puteulensi  i  liberamsepuliuram  > 
concedit^  I  vl  eoivm  devo!ioni  ei  exiremtv  volun* 
tnti^  qni  se  itiic  sepeliri  detiberareriiit ,  nisi  forte 
exeommunicati  vel  interdicii  sint,  nulius  obsistai,  i 

(Laterani,  April.  5.) 
[MiTTARCLLi,  Annal,  Camd/du/.,  IV,  App  ,  p*   191. J 


iii  Cbristo  filix  nobilis  mulieris  II.  dominae  de  Oor- 
boiiio  ad  nostram  novcritis  audienliain  pervenissc, 
qund  nobilis  vir  Galcberus  de  Salinis  dictus  vir 
ejus,  ipsain  iu  ea  linea  consaiiguiuitatis  altiiigit, 
iufra  qiiam  nec  mairimoulum  contrahi  potest ,  ncc 
conlractum  subsistere  secuudum  sacrorum  cauo- 
uuin  iiistituta.  Qtioiiiam  igitur  nobis  iion  coiistitit 
do  subsianlia  veritatis,  discrctioui  v«istrae  per 
.'tpostorica  scripia  prxcipiendo  maudumus ,  quaie- 
iiiis  evocalis  ad  vcstram  prxsenliam  ,  qui  fuerint 
evocaiidi »  et  iuquisila  super  preiuissis  diligeniius 
verilate,  qiiod  cauouicum  fucrit,  non  obstanto  su- 
pcr  priucipali  seu  eiiam  incideuli  qiixstione  contra- 


CocLCSTi.NUS  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di-  d  iHctionis  vel  nppellationis   obsiaculo,    siatuatis  ct 


lectis  filiis  abbaii  et  monacliis  S.  Pelri  tie  Puieolis 
iu  Lucensi  dioeccsi  cousliluiis,  saluiem  et  aposioli* 
caiu  beueiliclioncin. 

iHCiiiiibit  nobls  ex  debilo  poutificalis  offioii,  ut 
justa  pcleiitibiis  audicnliain  cuin  clficacia  pra;bea* 
nitis,  inaxiine  ubi  eoruin  vnla  ct  pietas  aiyuval,  ct  ex- 
plorata  juris  veritas  iion  rclinquit.  Eapropter,  di- 
lecti  iii  Doiuino  filii,  vestris  jiisiis  precibus  aunuen- 
tes,  sepuliuram  monasterii  vestri  liberam  esse 
foiicedimus,  ut  corum  devotioiil  el  extreinae  voluu- 
tili,  qui  sc  illic  scpcliri  dcliheraveriiit,  nisi  forie 
excommuiiicati  vel  iuierdicli  sint.  nullus  obsislat, 
salva  tamen  justitia  illarum  ecdcsiarum,  a  quibus 
iiiDrtuorum   corpora  assumunttir.    Liceat  quoque 


r.iciatis  quidquid  exiude  duxeritis  statueiiilMui  per 
censtiram  ecclesiasticam  firiuiier  obscrvari ,  provi- 
fiuri  atleiUius  ut  sic  eidcin  mulieri  favor;il»iiiter 
assistatis,  ne  in  jure  suo  aliqiiod  siisiiiieal  dctri- 
meuiuin.  Yeruin  quia  ipsa,  sicut  acccpiiuiis ,  qiioti- 
datn  fiiit  ab  fxMlein  G.  arci«  custoili;e  depulaia,  ct 
ob  lioc  dc  periculo  proprii  corporis  sibi  tiiiieiis  ,  ad 
snos  de  novo  coiisanguineos  liboraia  conrugii,  vo* 
lumuset  prapsentimn  vobis  auclorltaite  mandamBS, 
firmiterqne  pnrc:pimus,  ut  ne  nirsus  lite  fiemleMta 
pcriculum  idem  incurrat,  eani  oiniii  contnidictioiic 
et  appellatione  reuiota,  tutelae  venerabilis  fratris 
noslii  Willelini  Remensis  arcbiepiscopi ,  S.  Sabiiias 
cardinalis,  aposiolicx  sedis  Iej$aii,sine  diUtiooesat 


1081  EPISTOLiE  ET  FRiVlLKGIA.  —  AN.  1195.  I08i 

JifOctiUale  aliqua,  aurtoritrte  apostolica  committa-  A      lntra  civitatcni  Parmcnscin  cccteftiain  Bcati  Bai. 


tis,  nec  pnedicto  viro  aliquaienus  rcslitui  pcrmil- 
latis,  do!iec  caiisa  Ipsa  fuerit  Aiie  caiionico  termi- 
naia*  Si  qua  vero  partium  legiti^ue  citata  ,  prvscn- 
tianivestram  adire,vcljail>cio  vcstroparere  nolucrit, 
vos  ineaileinrausa  nihiioniinus,ap|)ellalioneccssanie» 
pruul  ratio  dictaveril  procedutis.  Cxteruiu  qiiia 
s:cut  nobjs  esl  intimauim,  venerabilis  frater  noster 
ll«*nricus  Bituric.  arcbiepiscopus  iu  ipsain  excom- 
luuuicjtionis  seuteiitiam  promulgavit,  volumus  ut 
ab  ea  juxti  formani  £cclcsi»  siiiDciemi  cautione 
reccpU»quod  coraiuvobisdebealjuri  parcrc,  ipsain 
•uctoritate  uostra  sublalo  appcllatiouis  re.iiedio 
absolvatis.  Quod  si  posl  iter  ab  bujus  negotii  pro- 
curatoribus  ad  nos  arreptum  ,    qiiidquain  conira 


tboloiuaei  cum  suis  omiiilais  pertinoiitiis ;  iii  F.i* 
brorio  ecclesiain  Saucti  Andrex  cum  omuibus  ad 
eam  pertinentibus,  et  cuiu  douiiuicalu;  tcrras  scu 
possessioues  quas  iu  Faligaria  babotis ;  in  Fodico 
ecclesiam  B.  iacobi  cuui  pertiiicntiis  suis;  in  De- 
lena  ecclesiaui  Deaii  Laiireutii  cuiu  suis  oniuibus 
pertiiieuiiis,  quidquid  etiaui  iu  terris,  vineis  et  do- 
niibus  apud  Melajaiium  et  Coloriilum  poshidctis  : 
prope  eaindem  civiiatem  Paruiensem  qiiaecunque 
apud  llelelatum ,  Baganzolam,  Yaleriam,  et  Yico* 
gibuli,  in  tcrris,  vineis,  domibus  et  doniinicatibus 
l>ossidetis.  Apud  Yigorcolum  clausuraiu  uuaoi  vi* 
nearuin  cuiu  lerris  aliis  el  flllanls;  qiixcunqiie 
praeterca  in  JulinianoeiinPurpurano  lani  in  terrti 


prwdictam  mulierem  allcnUlum  teiuere  fucrit  aut  ^  «*  ^»"®*^»  l"^"*  ""  v»"^»'»»  domibus  et  aliis  rcbus 


mutaium  ante  litis  ingrc^um  ,  iu  statuui  prislinom 
apfiellalioue  poslposila  reducatis,  eos  qui.iioiuiiiali 
fucrint  ul  teslimonium  perhibeaut  veritaii,  si  se 
firatia,  odio,  vel  timore  sublraxcrint,  ad  id  pcr 
districiionem  ec«!lesiasiicam  appellaiioiie  reinoia 
cogeiites,  nullis  liiteris  obstaniibiis,  si  qiine  appa« 
rueriiil,  haruui  tciiorc  iioii  liabito,  a  sedc  apostulica 
inipetratae.  Quodsi  omueshis  exseqiiendis  iicquivc- 
riiis  interesse.  duo  vesirum  ea  uibiioiuiuus  exse* 
quauiur. 

Datuiu  Latcraiiif  xvui    Kal.  Blaii,   poutifiwaliis 
nosiri  aniio  v. 

CCII. 


possidciis ;  ea  vcro  quae  apud  Yigaltuti,  Morturauiy 
vel  iu  hasilica  Nola ,  iu  Muliule ,  iu  Castcllo  iiovo, 
in  Fcliue,  iu  Yigodeineri,  lu  Traverscdula,  in  Pu- 
vilio,  in  Deiolto,  in  Cadecoinasl,  iu  Noccto»  in 
tcrris,  viueis  et  aliis  rebus  possidclis,  prxscuti  vo<* 
bis  sciipto  firinauius. 

Dncimam  eliam  lahorum  vcstruruiii  qiios  proprlls 
excolitis  suinptibus,  nullus  a  vohis  exigerc  pra^su- 
iiiat.  Chrisiiia  sam*,  olcum  sauctum,  consecratioiics 
aliariuin  seu  ecclesiariiin,  ordinationes  clciicorum 
qiil  ad  sacros  ordiiics  fueriiit  promovendi  a  dioece- 
saiio  suscipiatis  epi-.copo,  siquidem  calhuliciis  fueril, 
ei  graiiamsedis  apostolicae  hahucrit,  atqtie  ea  giails 


ilonaiteni    S.   Alexandri    Parmeu$is  protecHouem  C  cl  absqiie  praviiatc  aliqua  voluerit  exhibere.  Alio- 


su$cipit  bonatfue  confirmal, 

(Lateraui,  April.  17.) 

[Affo,  Storia  di  Parma,  III,  305.] 

CcBLESTiiius  cpiscopMS,  scrvus  scrvorum  Pci,  di- 

lectis  iii  Cbrislo  filiabus  GtJiLLJE:  nbbatissx*  inuuastcril 

Sancti  Alexandri,  qnoil  in  liviiate  Pariiiensi  situin 

^t,  ejus.|ue  soruribus  laiu  praiseutibus  quaiu   fu- 

luris  regutarem  vilaiu  profe&si^,  in  pcrpetuum,  sa* 

luieui  el  apostolicam  beucdictioiieui. 

Cum  pro  ouinihus  ccclesiis  ct  rcligiosis  locis  ex 
iQJuiicto  iiobis  olficlo  dcbcanius  sollicitudiiiein  ge- 
rere»  pro  illis  taiueiiniagisstudiosos  nos  esse  con- 
Tcuil  qui  beaio  Peiro  spccialiier  iuherere  et  ad 
rjus  jus  perliucre   noscuniur.  Proinde,  dilecta  iu 


quiu  catbolicum  qticmmalucritisadeatis  antistiiem, 
qui  uiiuiruni  iiostra  rultus  auctoritalc,  qi:od  pustii- 
latiir  indulgeal.  Obeuiite  vero  le  niiiic  cjusdeui  loci 
ahbatissa,  vel  quacuuqiic  sororuiu  qux  lihi  iu  regi- 
niine  abbatix  successeriut ,  uulla  ibi  persona  qua- 
lihet  subreplioais  astutia  seu  violcutia  prap|)ona- 
lur,  uisi  i|iijin  sorores  ejusdeui  loci  aiit  pars  e«- 
rumdeiu  coiisilii  saiilons  secunduiu  Dci  linioieiu  ct 
RegulaiM  beati  Deuedicti  clcgcriut.  Purro  scpuliu- 
ram  ipsiui  luci  libcrain  csse  deceruirous,  ul  euruui 
qui  se  illic  sepcliri  deliberaverini,  devotioni  et  ex- 
treui»  voluutatl,  uisi  fortoexcominunicali  fueriiit, 
nullus  ohsiital. 
Nutli  ergoomuiiio  hondnuin  fassit  praefatum  luo 


DouiiiiofiliaGuill.iabbaiissa,  tuisetsororum  tuaruni  ^  uaslerium  teuicre  perturbare,  autcjus  posscssioucs 


rjiiunabilibus  postulatioiiibus  clemeuter  aniiuimus, 
€'t  Deati  Alexaudri  menasleriuin,  iu  quo  diviuo  eslis 
f  disequio  mancipatae.  quod  utiqiie  beati  Pctri  jurls  exi- 
stii,  sub  aposlol.cx  sedis  tulelain  proiectioueiiique 
^uiiGipiiuus  ct  apostoiicae  sedis  patrociiiio  cuiniuu- 
iiimusy  siaiueiiies  ut  quaseuuque  possessioues , 
qtisecuuque  boua  idem  ct£uobiuui  impracseutiaruiu 
juste  et  caiiouice  possidet,  aut  iii  futunim  conces- 
sione  poniificuni,  largitione  regum  vcl  priucipum, 
ohlatione  fidelium  ,  seu  aliis  juslis  niodis  poterit 
adipisci «  firuia  fobis  vobisqtie  succcdcnlibus,  et 
|ier  vos  eidcm  (Ceuobio  in  pcrpctuum  et  illibata  per- 
luancant.  In  quibus  bxc  propriis  duximus  expri- 
iiieoda  vocabulis  : 


auferre,  vet  ahlatas  retiiicre ,  iniuuere,  aut  aliqui* 
bus  vexaiioiiibus  faligare,  sed  oniuia  iutegrc  couscr- 
veutur  eorum,  proqiioruin  gubernatioueac  sostcn- 
talioiie  coiicessa  suiit,  usibus  oiuuitiiodis  profulura^ 
Ad  indicluin  autein  pcrcfpiae  hiijiis  a  Roinaiia  Ec- 
clesia  liberiatis,  ct  qnod  idem  fnunasteriuui  beati 
Petri  jurii  existat  hisantium  unum  nohls  iiosirisque 
succesN>ribns  annis  singulis  persolvetis. 

Si  qua  igitur  in  futuruin,  eic. 

Ego  CoRlestinus,  caiholicae  Ecclesis  e|>iscopus. 

Ego  Octaviauus,  Ostlensis  episcopoi. 

Ego  Albinus,  Albanus  episcopus. 

Ego  Joaunes,  Pncuestinus  episcupus. 

Cig')  Petrus,  Poi  tucnsis  et  S.  Ru.lux  cpiscopus. 


(083 


COELESTINl  III  PAP.« 


1014 


EjjO  P.iiiduiru8,  basil.Xll  Apostnloruiiipi-esb.  car-  A 
diiinlii. 

Eko  Petrus,  lit.  Sanct»  Caecilix  presb.  card. 

Ego  Junnnes,  tii.  S.  Cleuicuiift  caril.   Vilerbiensis 
et  TuKiilaniis  episcoptts. 

Ego  Guido.  S.  Marias   Transtibcriin  lii.  Calisti 
presb.  card. 

£go  lliigo,  pre&li.  card.  S.  Marlini  lil 

E};o  Joaiiiic^,  tiL  S.  Stepbaai  iu  CQelio  inontc 
prchb.  cnrd. 

Ego  Ciiilbiiis,  tit.  S,  Laurentii  in  Luciiia  presb. 
card. 

Ego  SoOredus,  lil.  S.  Praxedis  presb.  card. 

Ego  Bernardus,  Sancti  Petrl  ad  Yinctila  presb. 
rnrJ.  tii.  Enxodiae. 


CCIV. 


UonaUerh  S.  Alexatiilri  Parminst  ec€i€siu,n 
S,  Ctecilia  aueril, 

(Laterani,  April.  19.) 

[ArFO,  Sloria  di  Parma.  lll,  505.] 

CccLCSTi.NCS  episcopus,  servas  servoruin  Dei,  dl* 
lectu?  in  Cbristo  filix  abbaliss»  S.  Alexandri  Par- 
incnsis,  saluiein  ei  apostolicam  benedlctlonem» 

Ea  qux  a  Tenerabilibus  fralribus  nostrii  geren* 
libtis  legationis  orDcium,  ratione  praeTia  siainaniur, 
ne  processu  leinporis  in  dubium  Taleaut  lemeriiata 
quorumlibel  rOTOcari,  patema  xolunus  sollicliadioo 
prxcaTere ,  et  eoruni  inslitutiones  apostolic^  eoo- 


Ego  Ciaiianus.  Sanctorum  Cosniai  ct  Damiani  B  «""«lionw  «''"•ri«  communire.  Enpropter,  dilecia 


diac.  cnrd. 

Ego  Gerardus,  Sancti  Adriani  diac.  <  ard. 

Kgo  Crcgoriuft,  S.  Mnri»  in  Aquiro  dinc.  card. 

Ego  Loiarius,  SaiiCtoruin  Scrgii  et  Baccbi  diac. 
curd. 

Ego  N'icul:ius,  Saiicta^  Mariac  in  Cosmodiu  diac. 
card. 

Ego  Groginins^  Sancti  .4ngcli  diac.  card. 

Ego  Bobo,  Sancli  TbcoJori  diac.  card. 

Ego  Pctrn.s,  SaiicUB  Mariae  lu  Via  Lala  dlae.  card. 

DaiumLaterani,  per  manumCenlhiiSanctx  Luciae 
iii  Ortbea  diac.  card.,  doniini  papaR  camcrarii,  xv 
Kaleiid.  Maii,  indiolionc  xiii ,  Incarnalionis  Donii- 


in  Cbristo  filia  ,  luis  jnstis  poslulationibui  graio 
concurrentes  assensu  constitutionem  qaam  dileclus 
Orius  noster  rctrus  S.  Cxciliae  In  fundo  monasierri 
Testri  constructam  fecisse  dlcitur»  sicui  ea  ratioii»- 
biliter  et  sine  pravitate  qualibet  facta  est,  ei  ut 
ejusdem  cardinalis  autbentico  continetur,  deTOtUNii 
tux  auctoriiale  apoitolica  eonfinnamus,  ei  praeseniis 
scripti  pairocinio  communiinas.  Ad  msgorem  aalem 
bujus  conHrmalioiiis  a|)Ostolicae  firmitaiein,  auiben* 
ticuni  ipsius  cardinnlis  de  verbo  ad  vcrbum  praesen- 
libus  duxiuins  litteris  iiiserendum,  qiiod  taleest: 

tPelrus,  Dci  graiia    tiiulo  S.  Caccilix  prebbyter 
cardiiialis .  apostolicae  sedis  legatus ,  uniTersis  iu 


•.k»  »nno  H9:>.  ponlincalo.  Tero  Uomm  Cflblcsru.i  c  ^'"""*  "'"'"'"•  "'"*""  '"  »«'«»««""•»•  C*"  •»- 


pupa^  111  anno  qninu>. 


CClll. 


Abhali  moH/iMterli  S.  DiouytH  concedii  ifl,  monachot 
ei  coMvergot  iuos,  apffellttdone  eorum  non  obtiame, 
corrigut. 

(La:cranl,  April.  18.) 

[DotBLET,  iiitt.  de  Saint^Deiiyt,  p.  526.] 

CcEi.ESTiNus  cpUcopus,  scrvus  servorum  Dsi,  di- 
lccto  filio  abb'4ii  monasierii  S.  Dionysii,  in  dioecosi 
Parisicnsi  conslituii,  salutem  et  aposiolicam  bciic- 
itictionem, 

Mobis  intimare  curasli ,  quod  cum  corrcctioiii 


senius  Parinx  et  lcgaiionis  o0ii:io  fungi^reinur,  co 
gnovinius  parocbiam  ccclesiae  S.  Gcrvasii  lii  laniuin 
crevisscquod  necesss  crat,  ut  nova  ecclesia  stir- 
gcrci,  in  qua  pars  ipsius  populi  divina  posset  per- 
cipcre  sacrameiila,  iiihIc  in  proprio  fundo  moi.asterii 
S.  Alexandri  a  vcncrabili  fratre  nostro  Ucrnardu 
Parnieiisi  episcopo  criiccin  poni  fecimus,  simulct 
Inpidein  beiiediciuui  ad  ccclesiam  in  bonorem  Dci 
el  memoriain  Bealx  C.xciliae  virginis  et  nNirlyris  in 
cnpiie  Pontis  coiistriiendam,  et  ipsi  monastcrio  S. 
Alexandii  su!)jiciend;iin,  sed  ne  de  fluibus  paroebiaB 
posset  in  pusierum  inter  Tctcrem  et  noTam  ecde- 
siain  discordia  oriri,  sic  parocbiain  terminamas,  ut 
oinnes,  qui  babilanl  supcr  lerram  ipsius  abbatissas, 


velis  intenderc  subdilornin,  ct  monaclios  tuos  rc-  [)  ct  domos  illorum  deCislellc,  et  sex  alias,  eisi  qu« 


gularibus  instruere  disciplinis,  ipsi  voccin  ad  nos 
appellationis  einittunl,  et  sic  ad  dcfensioiiem  iiiiqtii- 
latis  usurpant  quod  ad  praesidium  iiiiioceniiuin  di- 
gnoscitur  institutum.  I3t  igilur  biijustnodi  inalenci;s 
occuratur  tibi  aucioriiaie  apostolica  duxiinusindul- 
(^endum,  ut  libi  liccat,  iion  obslaiitibus  bujiisniodi 
frustratoriis  appcllalionibus ,  secunduin  Rei)Milain 
oorrignre  luoruin  nionacliorum  exccssiis,  cl  qiios 
videris  se  ininus  religiose  gcrcntes,  ad  viiam  coin* 
pcllere  regularcni. 
Deccrnimus  ergo,  ul  nulli  omniiio  bo:niiiuin  li- 
y  <  cai,  etc. 

Djtuni  Laierani,  xiv  Kalcndas  Maii,  |m::tincaut8 
I  osiri  fliiiio  qiiiulo. 


novae  versus  niontana  surrexerint  ipsius  noTae  ec- 
clesiae  sini  parocbiani,  statuentes  ut  sacerdotes  ft 
clerici  qui  in  ipsa  nova  ccclesia  pni  lempore  fuu- 
rint,  exira  ipsos  terininos  ,  nullum  de  parocbianis 
pncdiciae  ecclesiac  veteris  ad  pertincntiam  ad  pc- 
ras  vcl  baculos  dandos ,  nec  ad  oblaliones  in  prjc- 
cipuis  festiTitaiibiis,  nec  mulieres  de  parlu  surget)- 
les  recipiant,  nisi  foric  de  liccntia  fiterit  sacer<lo- 
luin  eccfesias  meinoratu;,  et  ut  inlcrdicta  episcopi, 
vcl  capituli,  si  scdes  episcopalis  vacarel,  geiieralia 
et  spiritualia  servenl,  ct  ad  cnpitulum  sicul  alii  ca- 
pcllani  veniant,  et  quod  in  eo  slalutuui  fucrit  eb- 
scpvcni.i . 
NuUicrgo  omnino  boininum  liccat  banc  paginaoi 


1005  EPISTOL/E  ET  PRIVILEGU.  -  AN.  1193.  1086 

noslrjj  conflrmailonfs  infriiigere,  vcl  ciaiisu  ifmera-  A  ciim  pcriincnliis  siiis,  In  (\n\\nt%  dunbiis  pcr  cos  qui 


rio  conlrairc.  Si  (\mp  aiiicm  lioc  alicniarc  pmcsumpsc- 
ril ,  indignaiionem  omnipolcnlis  Dci ,  ct  beaioriim 
Pctrl  ci.  Pauli  aposiolorum  cjut  se  noverii  incur- 
suriim.  " 

-  Daium  Lalcrani,  xiii  Kal.  Maii,  pontiflcatus  no- 
siri  aniio  quinto. 

CCY 

PricilegiHm  pre  eccU^ia  S.  Cennii, 

(Latcrani,  April.  2i.) 

[Baloz.,  Mi$ceil.  C(l«  Mansi,  III,  iiC.] 


ilji  rucrint  pcr  nostram  providcniiamonlinaii  divina 
scmpcr  olficia  cclcbrenliir,  cl  qiii(iqui«l  Jiiris  hal^ctis 
iii  caticm  ciclesia  S.  Marix  pcr  crclesiaiii  Snncix 
Clirislinac,  ilein  ccclcsiain  S.  Barlbolom:vi  cuin  pcr- 
lineniiis  suis,  ecclcsiam  S.  Dla^ii,  ecclcsiam  S.  Sie* 
pbani,  cctlcsiam  S.  Laurcniii  Ue  Nocida, ccclcsiaiii 
S.  Petri  supra  Fonlein,  ecclcsiam  S.  Andrca»  juxia 
caslrum  Ciculiim,  ccclcsiam  S.  Micbaelis  iiifra  niu- 
ros,  ccclcsiam  S.  Jacobi  ci  S.  Lncias,  ccilCbiam  S. 
Donali  de  Faugnana,  ecclesiani  S.  Mariini  de  C;isti« 
lionc,  ccclesiam  S.  Ilippolyii  de  Maizana,  ecclesiani 
S,  Marix  de  ralcnzaiio,  ecclcsiam  S.  Quinlini,  ec* 
clokiam  de  Colle,  rcclcsiani  de  Capriano,  ccclcsiiim 


dc  <:aituclo,  ccclesiam  S.  Marix  dc  Monlarso,  eccle- 
tCELESTWOS  cpiscopus  ...  dilcctis  flliis  Crecorio  fi  gia,.,  Uc  Monleroluiido,  ecclckiain  de  Planalole,  ec 


pr^posito  S.  Gencsii,  cjusqiie  fralribiis  tain  prxsen- 
libus  quam  futuris  caiionice  consiiiuendis  in  pcr* 
pctuum. 

Pios  poslulatio  voluntalis  efleclii  dcbet  prose- 
quf  nte  complcri ,  ut  ct  devolionis  sincerilas  lr.uda- 
biliter  cnilescat,  et  nliiifas  postulata  vircs  indiibi- 
tanter  assumat.  Quia  igilur,  o  filii  in  Clirislo  clia- 
rissimi ,  vos  pcr  divinam  gratiam  aspirail  mores 
vcstros  cobxrcre  et  sub  vitx  canonir;c  disciplina 
et  commuiiiier  sccuiidum  sanclorum  Patrum  insti- 
tutionem  disposuistis  omnipolcnti  Doniino  servirc, 
nos  voiis  veslris  paterno  congraliilaniur  afleciu; 
unde  eii:iin  prxdecessorum  nosiroruiu  felicis  inc- 


clesiamdeBrusctano,ecclcsiani  S.  SlepbanidoTune, 
ecdcsiain  S.  Peiri  de  Marcignana,  ccclesiam  S.  Do- 
naii  de  Insula,  ccclcsiam  S.  Aiigeli  de  Uopbia,  ec- 
clesiam  S.  Pbilippi  de  Pinu,  ecclc^iam  S.  Prospcii 
dc  Montalprandi  cum  ouinibiis  pcriiiicnliis  caruni, 
cl  «i  quis  ii^oslcrum  infra  unius  plcbis  spalium  xdi- 
flcare  conligerii.  Quid<|uid  eiiani  jiiris  babeiii  iu 
curtc  Saiicliininiaiis  de  Einpulo  dc  Moulcrappoli,  ei 
iii  rurie  de  Marrignana. 

EgoCwlcsiiniis,  calbolicx  Ecclesia!  epiicopus. 

Ego  Petrus,  tit.  S.  Gccilix  prcsb.  card. 

Ego  Uiide,  S.  Prudcnt.  prcsh.  card. 


Ego  Joaimes,  lit.  S  Clcmcntis  card.  Viierbicns. 
morix  Aicxandri  II,  Pasibalis,  Eiigcnii,  Aiiasiasii,  ^  ct  Tuscan.  cpiscopus. 
Alexnndri,  Liicii  et  Clemcuiis  Romaiioruin  poniin-  Ego  Guido»  S.  MarL^c  ii 

cuni  insliiuia  scqueiiles,  viix  caiionic;c  ord^ncm,      prcsb.  card. 


in  Transtiberim  lil.  Caiisii 


/qiiem  estis  professi,  prxsenlis  privilegii  auclorilale 
firmanius,  et  ccclesiam  vesiram  sub  beati  Pciri,  el 
nostra  protcclione^suscipinius;  statuentes  ul  quas- 
cunque  posscssioiics,  quxcunque  bona  cai/lm  Eccle* 
sia  iinpra:senliaritni  jnstecl  canonice  possidct  Lrgi- 
tione  rcgiimj^vci  *t>rincipuin,  oblatioue  fldi  liuiii,  seu 
aliis  jiisiis  modis,  pr;cstaiitc  Domiiio,  poleril 
adipisci,  lirina.  vobis  vesrrisque  successoribus  ei  il* 
libata  pcrm^ineani.  Iii  quibus  bxc  pro(^riis'duzituus 
vocabulis  expriinenda  :  , 

Locuni  ipsum  in  qiio  plebs  ipsa  siia  csi  ciim  om- 
nibus  pcrtincniiis  suis,  quariam  partein  deciinarum 
loiius  vcstrjp  plebtst,  cl  oiiinia  qu:c  fclicis  nieinoriap  D 
Joannes  cpiscopiis  canonicus  vcstro!  conccssil  cc- 
ilesia*,  doiiium,  ct  ieprosorum  cuin  ccclcsia  S.  Lazari 
jitxta  eam:icin  plebcni  cuin  pcrlincnliis  snis,  uni- 
vcrsa  etiani  qua*  a  Laiig'ob.inlis  dc  S.  Miniato  vobis 
legilim*!  dala  suiil  ac  cliirograpliis  coiifirniala , 
cieeinosynarnni  eiiain  qiix  pro  dcfunclis  alicubi  iii- 
fra  plebis  S|iatia  scpultis  ofleruniur  leriiani  partcin, 
quetiiadiiiodnm  a  bona  niciiioria  Pasclial.s  prxule* 
cessoris  iio^lri  vobis  conccssuin  csl  cl  scripio  siio 
linralnin.  Iii  buigo  qnoqne  ecdcsia  S.  ^j^idii  cuni 
peiliuCiitiissuis,  ecclesia  S.  Cbrislopbori  clS.  Justi 
ei  S.  Aiigcli  supra  burgum  cuin  omiiibus  pcrtincn-* 
liis  suis.  In  codeni  etiain  burgo  ccclesiam  S.  Pctri, 
ci  in  castio  Sancii   Miiiiaiis  ccclcsijni  S.  Marix* 


Ego  Ilugus,  lil  S.  Mariini  presb.  card. 

Ego  Jaanncs,  lil.  S.  Slcpbani  presb.  card. 

Ego  Cinlius,  lii.  S.  L;iurenlii  in  Lucina  presb.  Card. 

Ego  Sofl^reilus,  lii.  S.  Praxcdis  prcsb.  card. 

Ego  Bernardus,  S.  Pelri  ad  Yiiicula  prcsb.  card. 

Ego  Fidus,  lii.  S.  Marceiii  presb.  card. 

Ego  Joanncs,  lit.  S.  Prisc»  presb.  card. 

Ego  Albinus,  Albaiu  cpisc.  ' 

Ego  Octavianus,  BelleCrcnsis  cplsc. 

Ego  Joannes,  Pnrncsiinus  episc. 

Ego  Peinis,  Porliiensis  S.  Rurm.nc  episc. 

Ego  Graliauus,  SS.  Cosn^asei  Dainianidiac.  caid. 

Ego  Gerardiis,  lil.  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Giegorins,  S.  Mari;»  in  Porlicu  diac.  card. 

Ego  Gregorius,  S.  Mari;e  in  Agro  diac.  card. 

Ego  Ciegoriiis,  lii.  S.  Gi  oigii  ad  Ycllanrcnlis (sic) 
diac.  card. 

Ego  l^tariiis,  SS.  Sergii  ci  Daccbi  diac.  card. 

E;j;o  Mcolaus,  S.  Marix*  iii  Car incld.  (tiV)  diac.  card. 

Ego  Grcgorius»  S.Angeli  diac.  card. 

Ego  Bubo,  S   Tlieodori  diac.  card. 

Ego  Pclrus,  S.  Mari;u  iti  Yia  Laia  diac.  card. 

Aciuni  Lalcrani,  per  inannni  Ciriui  [(.'.iuibiil  S. 
Lncia»  in  llortca  (lic)  diac.  cardinalis,  domini  papas 
camerarii,  viii  Kii.  Maii,  iniliclione  xiii,  lncarnal. 
Dominicx  1194,  ponlificaius  vero  domnl  Coelesiiai 
p.ipa^  III  anno  iv. 


1087 


CODLESiTLNI 


CCYI. 


IfJi  pnrpoittum  el  eniiomroM  Saucti  Georgii  de  Ga^ 
naeeto  tii  tHiereii  Muiineuii.—  Ommo  iliurum  bona 
ae  privtlegia  eoiifirmat, 

(Lateraiii,  April    25.) 
[MiJRATORi,   Antiq.  ItaL^  V,  2(hf.l 

CoEi.ESTiNus  cpisropiis,  servus  servoniin  Dei ,  cli- 
ItTlis  filiis  Petro  pracposilo  ecdesiae  Sancli  Georgii 
de  Ganacelo,  cjusqiie  rratribus  caiiouice  substiliieii- 
tlis,  in  perpeiuiini. 

Plui  posiulniio  volnnlatis  eflcciu  dcbct  prose- 
qucnte  conipleri,  ut  et  dcvotfoiiis  siiiceril.is  laud.*!- 
bilitereuitescai,  et  uiiriier  posiulata  vires  iiidubi- 
tanter  assum.-inl.  E:ipropter,  dilecli  in  Domino  Ulii, 
veslris  justis  posiulalionibus  clcmenler  niiiinimits, 
rt  pia^ralnm  ecclcsiam  Saneii  Georgii  de  Ganaceto» 
in  qiia  divino  estis  obseqiiio  niancipnir,  ad  cxcm^ 
plar  pr.'e<lcccssoruin  nostrorum  feiicis  rccordalionis 
Luc'i,  Urbniii,  Grcgorii,  et  Clemeiitis  Hoiiianoruiii 
lioniificum ,  siib  bcaii  Peiri  et  nosirn  prolcciionc 
suscipimiis,  ct  prjcsentis  scripii  privilegio  coniiiiu- 
iiimus  ;  statueiitcs  ut  qiiascunqiie  possessiones , 
qiixcunque  bona  eadem  ecclesia  impnesentiarum 
JUbte  et  canonice  possidct,  aut  In  fuiurum  conces- 
sione  pontificiim,  largitione  regoin  vel  principum, 
oblatione  fideliiiin,  scu  aliis  justis  inodis,  pr:esiantc 
Doniiiio,  poierit  adipisci,  firma  vobis  vestrisque 
surcessoribus  el  illibata  iiermaneant.  In  quibus  bxc 
propriis  duxiinus  eiprimciida  vocabulit  : 

Locum  ipsiiiii,  in  qiio  pr:erain  ecclesia  sila  esi, 
niin  omnibus  pcriiiieniiis  suis,et  aliit  quac  in  curic 
Ganaceti  et  parocbia  vesira  babetis.  Qiiacci^iqiie 
babclis  in  Yillaiiova,  Salitoio,  Solerin,  in  curle 
Lamiiie,  cnmpo  Galliaiii,  Aliiarcii,  Cilaiiova,  Ba- 
Jo:iria,  Pirradclle,  Cuili,  Ctignciili,  Itaiumi,  Frecii, 
Malliagulli,  iii  Nirano  ,  Monle  l}is',  Casnle,  Citgno- 
;ic,  et  &loiitrgil)io.  Ecclesinm  Saucli  ZiMioiiis  de 
Lamma  :  cccLsiam  Sa:  tii  Mailbxi,  qiix  est  juxla 
fluviuin  Sliule,  cum  omiiibiis  coruin  pcrtiiieiitlis.  In 
episcopalu  Boiioniensi  possessioncs  quas  liaboiis  iii 
curlibiis  Saiicii  Blarci,  Kcstalini,  &fanzolini,  cl 
Aloniebelii.  In  episcopatu  Regino  possessioncs  qiias 
|ial)etis  in  loco  qui  dicilur  Sanctus  Fabiaiius,  Fon- 
lana,  Substiliolo,  Casale  Montallo,  el  Querzole.  iii 
episcopatu  Ferrariensi  posscssiones  qiias  babetis  in 
comiialu  Ficaroli;  et  in  Sadriano,  ei  iu  cnrlibus 
llancgii,  ct  Treceritc,  et  in  villa  Sancli  Anastasii  ct 
lacum  qui  dicilur  Dampnarolo. 

Sanc  nov.ilium  vesirorum  qu.t!  propriis  mnnibus 
nut  sumpldiiis  colilis,  sive  de  nuiritncntis  aninia- 
lium  vcsliorum,  nullus  a  vobis  dcciinas  exigere, 
vel  exloniueie  pracsmnat.  Liccat  quotjuc  vubis  clc- 
ricos  vel  laicos  e  sxculo  rtgicnScs,  liboros  el  nbso- 
lutcs,  ad  conversioneni  reciperc,  cl  eos  absqiic  con- 
tradiciioiie  alii|un  retiiicre.  Ad  bxc,  qiiia  deciujo! 
jiiinistiis  Ecclcsiarum  lam  vctcri  quain  nova  lege 
noscuniur  csse  iudulla*  vos  decimarum  exaciiojie 
per  laicos  vcxari  sub  interpositiouc  anaibemaiis 
probibcinus.  Inicrdicimus  /ni>upcr   ui  uullus  iuTra 


111  PAPiC;  108« 

A  parocbiam  vesdam,  qii;e  curtem  Gauaceti  retinei, 
ftiiie  dicecesani  episcopi  ci  vestro  asseasu*  eccle- 
siani  vcl  oratorium  de  novo  aedificare  praesuinai, 
ftalvis  tamen  privilegiis  Romnnoruin  pontifirum. 
Ciiiii  aulein  generale  inlerdicium  lernc  ruerit,  liccat 
vobis,  clausis  jaiiuis,  exclusis  cxcominuiiicaiis  ct 
interdiclis,  non  pulsatis  cainpnnis,  suppressn  vocc 
divinn  oflicia  celebrarc. 

« 

L'bertales  quo<|uo  et  immunitates,  necnon  anii- 
quas  et  ralionabiles  consiietudiues  a  Muiinensibtis 
episcopls  el  aliis  persoiiis  eccleside  veslrae  jusie 
roiicessat  et  liactenus  olaervatas  ,  raias  liabemiis, 
et  «-.as  futuris  tomporibus  iilibaias  inanere  sanei- 
nius.Causas  etiam  matriiiionionim  ageiidi  parocliia- 
nis  vestris,  privatas  et  publicas  poeuiteiitias  daudi, 
"  eligeudi  etiani  prxlatum  et  rrnires,  sicut  a  quadra- 
giuta  aiinis  in  veslra  ecclesia  rationnbilitcr  et  pa- 
cifice  noscitur  obscrvatuin,  vobis  liberam  conceJi- 
nius  racuitatcm.  Saoe  et  iiisirumenlo  siipradictorutii 
pr:cdecessoruin  noslrorum  Lucii,  Urbani,  Gregorii 
et  Clcmentis,  acccpimus  quod  de  voliinlate  bona: 
incmoriu!  Gerardi  quondnfii  arcbiepiscopi  Ravcu- 
nntis,  deliberatione  provida  stntuistis  ut  eccloii 
vcsira  ocio  tnntum  canouicissitconleiita,  cnni  ipsi« 
facultales  iion  suppclant  quibtis  plurcs  valeaut  coii- 
gruc  susteutari.  Mos  vero,  qui  bene  ncia  cuiicioruui 
ex  itijuncto  iiobis  oflicio  deliemus  et  volumus  ap- 
probare,  ad  instar  jnm  dictorum  aniecessoruin  no- 
■slrorum,  coiisiitiilioiicm  ipsam  ,  siciit  a  vobis  cano- 
p  nice  facla  est,  cl  iu  au'bcnl:co  ejusdein  arcbiepi- 
scopi  continetur  ,  nilaui  esse  deceruiinus,  et  prae- 
seiilis  scripii  pagina  couinMiniiuiis,  nisi  facultaies 
^usdem  Kcclesia;  couiigorii  ex  processu  lcniporis 
ainitlijri  ,  quod  pluribiis  nccessaria  possent  coit* 
grua  suflicienlin  iniuisirare.  Ad  baec  auctoriiaie 
apohtolicn  constiiuiuius  ut  nullus  in  ecclebia:n  ve- 
btrain  iulcrdiclum,aulin  vosexcouimunicaiionis  viii- 
-culum,  siispciisioniii  srnlciilianisineinantfesta  etra- 
lioiiabili   causa  promulgare  proesumat.  Scntenlias 

qiioqiie  a  bouje  inenioriai Mutinensi  c|iiKOpo 

sub  cniisa  ,  qiix»  vertcbatur  inier  vos  et  pre&bjteruui 
Stcpiiaiium,  pro  ecciesia  Saiicli  Jacobi  dc  Aqua- 
|otiga  supcr  jure  parocbiali,  et  a  bonae  iiieinoriai 
Tbeobaldo  Ferrariensi  cpiscoi»o,  ex  delegaiioiie 
D  Lticii  pnpa*,  super  qiixslione  qua  iiiter  vos  et  Isaac 
quoiidain  abbaiein  de  Vangaditio  agelAntur,  caiio- 
iiice  latas,  sicut  in  eorum  scriplis  anilicnticis  ra- 
tionabiliier  conlineiur,  quae  exsecutioni  iuaiidal£ 
suiit,  ratas  bnbenius,  et  auctoritaie  apostolica  cou- 
finnainus.  S(pulturnin  praeterea  illius  loci  iiberain 
csse  decernimus,  ui  coruin  devoiioui  el  exireiiia! 
voluniati,  qui  se  illic  scpeliri  dcliberaverint,  nisi 
forle  siut  cxcomiuuuicali  vel  iiiterdicli »  nuliti» 
obsistat. 

Decernimus  ergo,  elc. 

Ego  Coelestinus»  cailiolicx  Ecclesi»  cpiscupus. 

Ego  Albinus,  Albaiiensis  episcopiis. 

Ego  Oclavinuus,  Osliensis  ei  Yelletrensib  cpi^ca- 
pui. 


EPlSTOLiB  £T  PRIVILEGIA.  —  AN.  1195.  1090 

j^  acl  eum  vias  tuas  cx  (olo  dirigcrc,  in  cujus  ditioiiti 
sunt  omniuin   poiesuiies   ei  jura  rcgnsiruin,   pi;r 
quem  reges  rcgiiant,  doniiiianlurpriiicipcs,(|ui  re- 
gibus  dai  salutem  et  imperalores  via  rcgia  incede- 
rc,  quos  fiicil  feliciter  imperarc.  Sedes  iiiiniruui  si 
aposlolica  sublimitati  imperaiori»  usquc  ad  Uxc 
(empora  scribere  prxtcrinisit ,  non  lioc  Tccit  cx  de- 
dign.ntioiie  sen  faslu  superbiae,  sed  quia  meduilllus 
afleclabiU,  Qt  ad  s;i(israciMidum  Ccclesiae,  qus  of« 
fcnsa  gravissiuie  videbatur,  quasi  excitaroris  a  soiii- 
no  e(  inatrcm  (u.iin  in  bis  (anquain  pius  fiiius  coui- 
pLicarcs.  Nun  euim  oporiuit  iios  aliter  agcrc,  qui 
alios  luiige  positos  ad  Ecclesiae  devotioiieai  cuia 
eflectu  iie<|iiaqiiain  invitare  possemusv  nec  alioruni 
scaiidala  evitarc,  nisi  (e,  qui  fllius  el  derciisor  dc- 
n  bes  essc  Roaiaii;c  Ecclesix  spct  i.ilis,  ct  qiio  nullus 
sascularium  priiicipum  ci  est  propiuqiiior,  alluquiu 
apostolicx   salui.;tiouis   aliquaudiu  iuieriuisso,  ad 
lioc  ipsiiin  iuducere  curarcmus.  Quoniam  igitur  se- 
cuntlum  doc(rinam  apostoli  inoiicinu.^  quos  cbaros 
babemus,   iroperialeui  maguitudinem  quautiim  pos- 
suiniis  esliortainur ,  ul  illud  attendeiites,  quod  in 
Evangelio  suo  lledemplor  bumani  geiieris  assevc- 
rat  :  t  Nil  prodesl  liomini,  si  lucratur  uiiiversuni 
miindum,  aniiiij:  vero  sua  detrimenium  paiiatur.i 
i(a  s(udeas  (emporalia  bona  (ransirc  et  exercere 
iniperii  po(estatc;n   iu  tcrris,  ut  non  amiitas  sed 
potius  lucrcris  aeierna ,  ab  co  in  coelis  indeaciciis 
braviuin  consequaris,  ciyus  imperiuin  pcrmanet  iii 
Cliarissiiuo  in  Cbristo    filio   11  [emiico]  illiistii  ^  xternum,  qui  rcvera  non   corriiptibilibiis  auro  vel 

' .-'-:—  » -  »"       argemo,  sed  efliiso  sanguitie  proprio  gcnus  redemit 

liumanum.  lloc  siquidem  ab  ipso  Doroino  indubi- 
tanter  impctrabis,  si  seinper  in  conspectu  tuo  euiii 
provideas,  si  ejus  Ecclcsias  illibata  jura  coiiscrves  cl 
qua;  in  diTinas  majestatis  oflensam  atque  ipsius  Cc- 
clesiae  manifestam  injuriam  prxsumpta  fuerun' « 
cum  accelcratione  oiiinimoda  emendes  et  lacias 
emendari.  Spom  utiqtie  bon.im  circa  hiijusmodi  dn 
imperiali  providenlia  coneipientes  ad  plenuin,  liret 
tres  mittcre  dccrevimns,  venerabili  tamcn  fratr«^ 
Prxnestiiio  episcopo  [Joanne]  debllitaie  corporis 
inipetliio,  dilcclos  filios  nosiros,  P[etruni]  S.  Cic 
ciliae  prcsbytenim ,  et  G[ratianuiuJ  Sanctorum  Co- 
snix  et  Daniiani  4!iaconuin  cardinalem ,  viros  uli- 


ioa9 

Cgo  Joaqnes,  Pneneslinus  episcopiis. 

Ego  Pctrus,  Poriuensis  cpiscopiis. 

Ego  Paud.9  basilic;e  XII  Aposlolorum  presbyter 
canlinalis. 

Ego  Peirus,  tituli  Sanctae  Cxcilis  presbylcr  Car- 
diiialis. 

Ego  Jordaiius,  prcsbytcr  cardinalis  Saiic(x  Pu- 
deiiiiaiix  Pas(.  (i(uii. 

Ego  Hugo ,  prcsbyter  cariliiialis   Sancti  Martiui 

tituli. 

Egu  Sofridus,  tiluli  Sanctx  Praxedis  presbytcr 
cardinali.«. 

Ego  BernnrduSy  Saiicti  Petri  ad  Viiicula  prcsby- 
ter  cirdinalis. 

Ego  Gra....,  Sanclorum  Cosinae  et  Damiani  dia- 
coiius  cardiualis. 

D  ta  Lnicrani,  per  m:inuin  Ccntii  Sanclnc in 

Oiibfa  diacoiii  cardiiialis,  domni  pap:c  camcrarit, 
vii  Kal.  Mitii,  itidicliouc  xiii,  liicnriiaiioiMS  Doiui- 
L'ic;e  anuo  H95,  poutificatus  vero  doiiini  Calcbtiui 
papx  (criii  aniio  quiulo. 

CCYIL 

iiiinrici  Rontanorum  refijg  inUniionem  iandat  de 
pace  procuranua,  de  llierotolymHano!  lerrof  $ub» 
iidio  mi.ieudo  el  in  meiiu$  promvvendo  communi 
boho  populi  thriiliaui.  Legatot  $uo$  commendttt, 

(Lateraiii,  April.  27.) 

[Jaffi^  ,  Hegciia   Hom,  ponl,,  p.  900,  cx  coJ. 
Ucirbersbergciisi  ] 


Romaiioriim   iinpcralori  et  seuipcr  Auguslo,  salu- 
temei  aposlolic:.m  beiiediciioiiein. 

Licet  ex  comuiuni  debito  Romanus  pontifcx  iin- 
pcratorcm  Uomaiium  in  visceribus  cbarilalis  ba- 
bere  ac  diligcre  tencatur,  nos  (amen  cx  speciali 
[dilectioiie],  qui  iiiiperialem  coronam  nostris  nia- 
nibus  in  capite  (uo  posuimus,  excellcnliam  (iiam 
amplcxari  debetnus.  Quatn  utique  quoad  Deuni  iit- 
dcsinenter  fuimiis  amplexali ,  qui  salutcm  aniinx 
liiae  intiinis  desideriis  opiavimus  et  optanius.  Yenim 
qood  aliquandiu  styluin  libi  scribcndi  suspendimus, 
luorum  bominum  excessus  causa  rucriint;  quorum 
leiueriiati  quia  potentia  lua  non  restidt,  veriti  fui* 
nius    ne  nialefactis    oorutn    coiiscnsiis   imperialis 


favorabilis  acccssissel,  ct  ea  de  tuo  mandaio  fecis- D  que  providos  et  discreios,  in  Kcclesia   Romaiii» 


scnl.  Sed  quia  cor  priiicipis  in  manu  Dei  esl,  qui 
quocunque  volucrit  ver(i(  illud,  gra(es  siint  Regi 
regum  copiosius  exbibendu!.  Sed  devotioiiis  sincc- 
ritatem,  qiiain  erga  matrem  (uani  Uomanam  Eccle- 
•iain  cons(au(er  exbibere  leueris»  lam  per  litlcras 
luas»  frairibus  noslris  muha  plcnas  devoiione  di- 
rectas,  quam  pcr  legatos  niultx  magniiudinis  le 
plenius  babere  ostendisd.  Eteniin  de  pace  procii- 
raiida.  Jerosolymitan»  terrae  subsidio  [mittendo]» 
el  in  nielius  promovendo  communi  bono  universi 
populi  Cbristiani,  verbum  bumiiiter  adulerunl,  el 
visum  est  nobis  ex  conjectura  multiplici,  quod  lua 
sit  finalis  intentio,  quidquid  a  tuis  actum  est  enor- 
mitcr,  correcdonis  s(udio  propensius  emendare,  ei 


prx*cipuos,  qui  bonum  Eksclesiaeac  impcril  seniper 
afleclaiil,  ad  tuarn  pncsenliam  duximus  de  fralruiii 
consilio  dcstinandos,  in  eorum  studlosius  ore  po- 
nen(es,qux  ex  parte  nosira  priiicipali  excelleii* 
tix  diligcnlius  intimabunt.   Quorum  verbis  eaiii 
fidein  volumiis  adbiberi.  ac  sl  de  ore  iioslro  prx- 
sen(iali(er  elata  fnissent.  Tu  Tero,fiii  cbarisMinCr 
quandoquidem  vides  nostnim  sileniium  intcrniptun» 
e(  ad  scribendum  llbi  nostne  vocis  organa  relaxala, 
sic  aposlollc»  salutationis  ac  bcnediciionis  fruaris 
eloquio,  ul  in  te  fructiim  desidcrainm  iiiveniit  el 
pro  (ui  felici  slalu  imperii  atque  inculumitate  per* 
sonae  apud  Deum  nnivcrsalis  Ecclesia  jugiier  i.i- 
tcrpcllet,  coeii  eliani  imperaior  luos  greisiis  <4 


1087 


CODLESiTLNl 


CCYI. 


Itl  prtppOMUum  el  eanomrog  Saneti  Georgn  de  Ga^ 
ntieelo  in  (li(ereii  Muiineuii,—  Omnio  iiiorum  bona 
ae  privilegia  eonfirmai, 

(Lateraiii,  April    25.) 
[MlJRATORi,   Anliq.  llaL^  V,  2(hf.l 

CoEi.ESTiNUH  cpisropiiii),  servus  servoniin  Dei ,  di- 
ItTiis  filiis  Petro  pracposilo  ecclesiae  Sancli  Georgil 
dc  GRnacelo,  cjusque  rralribus  caiionice  substiliieu- 
dis,  in  perpeiuuni. 

Plui  posiulaiio  volimlaiis  efleciu  dcbcl  prose- 
qucnte  coinpleri,  ut  et  dcvotfonis  siiicerit.is  lauda- 
bilitercnitcscal,  et  uiiliier  posiulnta  vires  iiidubi- 
tanter  assumnul.  Enpropler,  dilecti  in  Doniino  lilii, 
veslris  jusUs  posinlationibus  cletiienler  nniinimtis, 
rt  prarralam  ecclcsiam  Sancii  Gcorgii  de  Ganaceio« 
In  qtia  divino  estis  obsequio  mancipnir,  ad  cxcm^ 
plar  pr.'e<lccessoruin  nostronim  lelicis  rccordationis 
Liicri,  Urbaiii,  Grcgorii,  et  Clemeutis  Hoinanoniin 
liontificum ,  sub  bcail  Peirl  et  nosira  protccilonc 
suscipimiis,  ct  prxsentis  scripli  privilegio  commu- 
iiimus  ;  statueiitcs  ul  quascunqiie  possessiones , 
qiixcunque  bona  endein  ecdesia  impnpsentlaruin 
Juste  ei  canonice  possidct,  aul  in  fuiurum  conccs- 
8ione  pontificum,  largiiione  rcgom  vel  principum, 
oblatione  fideliiiin,  seu  aliis  justis  modis,  pr;c8tanto 
Domiiio,  poieril  adipisci,  firma  vobis  vcslrisque 
successoribus  el  illibala  iiermaneant.  In  quibus  bxc 
prnpriis  duxiinus  eiprimciida  vocabulis  : 

Locum  ipsniii,  in  qiio  prefaia  ecclesia  sita  esl, 
fuai  omnibus  pcriinentiis  suis,el  aliis  qu»  in  curic 
Giinaceil  ei  parocbia  vcslra  babetis.  Qtixc^nqiie 
liabclis  in  Yillanov:),  Siiiitoio,  Soleria,  in  ciirle 
Lnmiiie,  cnmpo  Gailiani,  Alliaroii,  Cilauova,  Ba- 
Junria,  Pirradclle,  Cuili,  Ciigiiciili,  Ramini,  Frecii, 
Malliagalli,  iii  Nlrano  ,  &l<inle  l}is',  Casnle,  Citgno- 
;ic,  et  &loi)lrgibio.  Ect-lesiam  Sannli  ZtMiouis  de 
Lantma  :  ccclosiam  Sa.  cii  Matibxi,  qiix  est  juxla 
fluviuin  Siiule,  cum  omiiibiis  eoniin  pertineutMS.  In 
episcopalu  Boiioniensi  possessioncs  quas  liab<*tis  iii 
curlibus  Saiicii  llarci,  Kcstalini,  Manzolini,  cl 
Monlebelli.  In  episcopatu  Regino  possessioncs  qiias 
liabeiis  in  loco  qiii  dicitur  Sanctus  Fabiaiiu.H,  Fon- 
lana,  Siibstiliolo,  Casale  Moiitallo,  ct  Qiierzole.  iii 
episcopatn  Ferrariensi  possessiones  qiias  balieiis  in 
comiialu  Ficaroli,  el  in  Sadriano,  ei  in  cnrtibus 
llancgii,  cl  Treceritc,  et  in  viila  Sancli  Anaslasii  cl 
lacuin  qui  dicilur  Dampnarolo. 

Sanc  novaliiim  vesirorum  qu;e  propriis  manibus 
nui  sumpld)us  colilis,  sive  de  nuiiitnenlis  niiinia- 
lium  vesliorum,  nullus  a  vobis  dcciiiins  exigere, 
vel  exloniueie  pracsiuiiat.  Liceat  quoiiuc  vubis  clc- 
ricos  vel  Inicos  e  sxculo  rigicnScs,  liboros  el  nliso- 
lutcs,  ad  coiiversionem  reciperc,  cl  eos  absqiic  cuii- 
Iradiclione  aliiiun  retiiiere.  Ad  liaec,  qiiia  deciiuo! 
jiiinistiis  Ecclcsiarum  lam  vclcri  quam  nova  lege 
noscuniur  csse  indulla*  vos  dccimaruin  cxaciiojio 
per  laicos  vcxari  sub  inlerposilionc  nnailieuialis 
probibcinus.  Inicrdicimus  /nsupcr   ut  uullus  inTra 


Ul  PAPiC;  108« 

A  parocbiain  vesliain,  qii:e  curtem  Gauaceti  retinei, 
8ine  dicecesani  episcopi  el  ve8tro  asseasu*  ecclc- 
siani  vcl  oratorium  de  novo  aedificare  praHninai, 
ftalvis  tamen  privilegiis  Romanoruin  pontifirniu. 
Cuiii  auiein  generaie  inlerdlciiiin  lernc  ruerit,  liceat 
vobis,  clausis  januis,  exclusis  cxcominuuicaiis  ct 
inlerdictis,  non  pulsatis  cainpnnis,  stippressa  vocc 
divinn  oflicia  ceiebrarc. 

• 

L'i)ertates  quoque  ei  imniunllates,  necnon  anti- 
qnas  et  rationabiles  consiietudines  a  Mutinensibti.4 
cpiscopls  el  aliis  personis  eccieftide  vestrae  jusie 
roncessas  el  iiaclonus  olservntas  ,  raias  liabeiuus, 
el  eas  fuluris  tcmporiiius  illiliatas  niaiiere  sanct- 
nius.Causas  etiam  nialrimoniorum  ageiKii  parocbia- 
nis  vestris,  privaias  el  publicas  poeniieiilias  dandi, 
"  eligendi  etiam  praelatum  el  fraires,  sicut  a  quadrn- 
giuta  annis  in  veslra  ecclesia  ralionnbililcr  et  pa- 
ciUce  noscitur  obscrvalum,  vobis  liberani  concedi- 
niiis  racullalcm.  Saoe  et  lusirumeiilo  siipradicloruni 
pr.cilecessorum  nostrorum  Liicii,  Urbaiii,  Gregorii 
el  Clementis,  acccpimus  qiiod  de  voiunlaie  Imna: 
mcmoria!  Gcrardi  quoiida?n  arcbiepiscopi  Ravci!- 
nntis,  deliberatione  provida  statuistis  ul  eccloii 
vcstra  octo  Inntum  canouicis  sil  contciita,  cnni  ipsi« 
facultates  non  suppclanl  quibus  plurcs  valeani  cuii- 
gruc  susteiitari.  Mos  vero,  qui  liene  ncia  cunctoruin 
ex  iiijuncto  iiobis  oflicio  deliemus  ei  volunius  ap- 
probare,  ad  instar  jnin  dictorum  anlecessoruin  no- 
strortiin,  coiislitiitionem  ipsam ,  8iciil  a  vobis  cano- 
P  nice  facla  csl,  cl  iu  au'bcnt!co  ejusdem  arcbiepi- 
scopi  conlinctur  ,  nilain  esse  deceruiinut,  et  prc- 
seiitis  scripti  pagina  coniniuniuiiis,  nisi  racnltates 
^us<leui  Ecclesiai  coiiiij^erit  ex  processu  tciii|>oris 
ain|ili.iri  ,  quod  pltiribiis  nccessaria  possenl  coi:« 
grua  suflicientia  miuistrare.  Ad  baec  auctoritaie 
apostolicn  constiiuinius  ul  nullus  in  ecciesiain  ve- 
strain  iulcnlicium,aulin  vosexcommunicationis  viii- 
-culuin,  suspciisioiii.s  s<*nleiitiamsincinanifes!a  elra- 
lionabili   causa  promulgare  praesumat.  Scntenlias 

qiioque  a  bouje  ineitioriu!... Mutinensi  c|iiKOpu 

sub  cnusa  ,  quo:  verlebniur  inter  vosel  presbjlennn 
Stepliauum,  pru  ecclesia  Saiicti  Jacobi  dc  Aqua- 
|Oiiga  si!pcr  jure  parocbiali,  cl  a  i)Onae  nieii:ort«c 
Tbeobaldo  Ferrariensi  cpiscoiio,  ex  dclegaiioiie 
D  Liicii  pnpa.*,  super  qiiaeslioiie  qiia  iiiler  vos  et  Isaac 
quuudain  abbaiein  de  Vangaditio  agelAaliir,  caiio- 
nice  latas,  sicui  in  eoruin  scriplis  anilicnlicis  ra* 
lionabiliicr  continelur,  quae  exsecutioiii  inaiidat£ 
suiil,  ratas  bnbemus,  el  aiictoritnte  apostolica  coii- 
finnamus.  S(puliurani  praetcrca  illiiis  loci  liberaiii 
essc  deccrniinus,  ut  corum  devoiioiii  ei  extreiua! 
voluntati,  qui  se  illic  sepeliri  dcliberaverint,  %\W\ 
forte  siul  excomiuuuicali  vel  luterilicli ,  iiulliii» 
obsistat. 

Decernimns  ergo,  elc. 

Ego  Coeleslinus,  catliolicx  Ecclesia!  cpiscupus. 

Ego  Albiuus,  .Albaiiensis  episcoptis. 

Ego  Octaviniius,  Osliensis  et  Yellclrensis  cpisco- 
pui. 


1089 


EPlSTOLiB  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1191 


1090 


£go  Joannes,  Pnenestinus  episco|Mis. 

Ego  Pclrus,  Porcuciisis  episcopiis. 

Ego  Panil.y  basilic;e  XII  Aposlolorum  prcsl>yier 
canlinalis. 

Ego  Peirus,  tituli  Sanclae  Caecilije  presbylcr  ear- 
(liiialis. 

Ego  Jonlanus,  prcshylcr  cardinalis  Sanctx  Pu- 
deiiiiaiix  Past.  tiluli. 

Ego  llugo,  prcsbyier  carilinalis  Sancti  Martini 
tituli. 

Ego  Sorridus.  tiluli  Sanctx  Praxedis  presbyier 
cardinnlis. 

Ego  Bernnrdus,  Sancti  Petri  ad  Vincula  prcsby- 
ter  cardiiiaJis. 

Ego  Gra....,  Sanctoruin  Cosinae  et  Damianl  din- 
coiius  cardinalis. 

D  t;i  Laicrani,  pcr  nianuin   Ccntii  Sancl.T in 

Oiilifa  diacoiii  cardiiialis,  doinni  pnp:c  cauicrarit, 
VII  Kal.  Maii,  iiidiclionc  xiii ,  liicnriiniioiMS  Dotni- 
kic;e  aiino  H95,  pontificalus  vero  doinui  Calcbtiiii 
pap^  icriii  anno  quinlo. 

ccvn. 

iieinrici  Romanorum  refiji  inteniionem  landai  de 
pace  procuraiiUat  de  Uiero$olymHana!  lerrof  tub» 
$idio  mvieiido  el  in  nieiiut  promotendo  cominnm 
bofiO  populi  Chrittiani.  Legalot  tuot  coinmendai. 

(Latcrani,  April.  27.) 

[Jaffi^  ,  Hegetia   Hom,  ponl.^  p.  900,  cx  co.1. 
Kcicbersbergciisi  ] 


Cbarissiino  in  Cliristo    filio 


j^  ad  eum  vias  luas  cx  loto  dirigcrc,  in  ciijus  ditioiie 
sunt  omniutn  potesuies  et  jura  regnoruin,  pcr 
quem  reges  rcgnant,  doniinantur  principcs,  qui  re- 
gibus  dat  salutem  et  imperatores  via  rcgia  incede- 
re,  quos  facit  feliciter  imperarc.  Sedes  nimiruin  si 
aposlolica  sublimitati  imperatori»  usquc  ad  lixc 
tempora  scribeie  prsicrinisit ,  non  hoc  rccit  cx  de- 
dignntioiie  seu  faslu  superbiae,  sed  quia  meduUilus 
aflectabnl,  Qt  ad  s;ilisfaciftndum  Ecclesiaey  qua  of« 
fciisa  gravissiuie  videbatur,  quasi  excitaroris  asoiii- 
no  el  inaircm  luam  in  bis  tanquam  pius  filius  coni- 
placarcs.  Non  eniin  oportuit  iios  aliter  agcrc,  qui 
alios  luiige  posilos  ad  Ecclesiae  devoiioneai  cuia 
eflectu  nei|iiaqiiain  invitare  possemus,  nec  aliorum 
scandala  evitarc,  nisi  le,  qui  filius  et  defctisor  dc* 

n  bcs  essc  Ro(naii:c  Ecclesix  spe*  ialis,  ct  quo  nullus 
sascularium  principum  ci  est  propinquior,  alluquiu 
apo8tolic;e  salut.ilionis  aliquandiu  inieriuisso,  ad 
boc  ipsiim  inducere  curarcmus.  Quoniam  igitur  se* 
cundum  doctrinnm  apostoli  moneinu.';,  quos  (baros 
babeinus,  iinperialein  magnitudinein  qaantum  pos- 
suiniis  esbortamur ,  ul  illud  attendenies«  quod  In 
Evangelio  suo  lledemptor  bumani  generis  assevc- 
rat  :  t  Nil  prodest  liomini,  si  lucratur  universuni 
mundiim,  aniinu:  vero  su;B  detrimeniuin  patjatur,i 
ita  studcas  lenipornlia  bona  transire  et  cxercere 
imperii  poteslatc:n  iu  tcrris ,  ul  non  ainiltiis  sed 
poiius  lucrcris  aelerna ,  ab  co  in  coells  indeficicns 
braviuni  consequaris,  ctyus  iinperiuin  pcnnanet  iii 


Rouianoruni   iinpcralori  et  seinpcr  Augtislo,  salu- 
temei  aposlolic:;m  beiicdiciioiiein. 

Licet  ex  cointnuni  debiio  Romanus  pontifex  iin- 
pcratoreni  Uonianum  in  visceribus  cbarilalis  ba- 
l>ere  ac  diligcre  tencalur,  iios  lainen  ex  speciali 
[dilectione],  qui  iiuperinlein  coronam  nostris  nia<- 
nibus  in  capite  luo  posuimus,  excellenlinni  tiiani 
amplexari  debcinus.  Quain  ntiiiue  quoad  Deuiu  itt- 
dcsinenter  fuimus  amplexali ,  qui  salutcui  aniinx 
luae  intimis  desideriis  opiavimus  et  optamus.  Yerum 
qood  aliquandiu  stylum  libi  tcribcndi  suspendimiis, 
luorum  boininuni  excessus  caiisa  fucninl;  qitorum 
lemerilati  quia  potenlia  tua  non  restiiit,  veriti  fui- 
Dius   ne  nialefaciis    eoruin    conscnsus   impcrialis 


H[enrico]  illtistri  ^  xiernum,  qui  rcvera  non   corrnptibilibns  anro  vel 


argenio,  sed  efliiso  sanguine  proprio  gcnus  redemit 
liumanum.  Iloc  siquidem  ab  ipso  Doroino  indubi- 
tanler  impctrabis,  si  semper  in  conspectu  tiio  euin 
provideas,  si  ejus  Ecclcsias  illibata  jura  conscrves  cl 
qua;  in  divinas  majeslatis  oflensam  atque  ipsius  Ec- 
ciesiae  manifestam  injurinm  prxsumpta  fiterun' « 
ciim  accelcratione  oninimoila  emendes  et  lacias 
emendari.  Spoui  utiqiie  l)0n.im  circa  hujusniodi  do 
imperiali  provideiilia  coneipientes  ad  plenutn,  lirei 
Ires  mittcre  dccrevimns,  Tcnerabili  inmcn  fralr«* 
Prxnestino  episcopo  [Joanne]  debilltale  corporis 
impetliio,  dilcclos  filios  nosiros,  P[etrum]  S.  Cic 
ciliae  presbyienim ,  el  G[ratianumJ  Sanetorum  Co* 
snix  et  Damiani  4!iaconuin  cardinalem ,  viros  uli- 


favorabilis  acccssissel,  ct  ea  de  tuo  mandaio  fecis-  D  <|ue  providos  et  dlscretos,  In  Kcclesia   Romaiia 


scnl.  Sed  quia  cor  principis  in  manu  Dei  esl,  qui 
qoocunque  volucrit  verlit  ilbid,  grales  siint  Uegi 
regum  copiosius  exbibendu!.  Sed  devotioiiis  sincc- 
riialem,  qtiam  erga  matrem  luani  Uomanam  Eccle- 
•lam  constanter  exbibere  teiKcris,  tam  per  litlcras 
loas,  fratribus  nostris  mulia  plenas  devotione  di- 
rectas,  quani  pcr  legatos  multx  magniiudinis  te 
plenius  babere  ostendisii.  Etenim  de  pace  procu- 
randa,  Jerosolymitan»  terrae  subsidio  [iuittendo], 
ei  in  melius  promovendo  communi  bono  universi 
populi  Cbrisliani,  verbum  bumiliter  aitulerunt,  el 
visum  est  nobis  ex  conjectura  multiplici,  quod  lua 
sit  finnlis  intentio,  quidquid  a  tuis  actum  est  enor- 
niiter,  correctionis  studio  propeiisius  eroendare,  ei 


prxcipuos,  qui  bonuin  Ek:clesiaeac  imperli  semper 
afleclaul,  au  tuam  pra*senlinm  duximus  de  fratruni 
consilio  desiinandos,  in  eorum  studiosius  ore  po- 
nen(es,qux  ex  parle  nosira  principaii  excellen* 
tiae  diligcniius  intiniabunt.   Quorum  terbis  eani 
fidetn  volumtis  adbiberi,  ac  sl  de  ore  iiostro  prx- 
seniinliierelata  faissent.  Tu  Tero,fili  cbarisftiinCr 
quandoquidem  vides  nostrum  silenlium  intcrruptun» 
et  ad  scritiendUin  llbi  nostne  vocis  organa  relaxaia, 
sic  aposloUc»  salutationis  ac  bcnediciionis  fruaris 
eloquio,  nl  in  le  fructiim  desidcrainm  iiiTenlit  el 
pro  lui  felici  staiu  imperii  atqtie  Inculumitate  per* 
sonae  apud  Deuin  univcrsalis  Ecclesia  juglier  i.i- 
tcrpcllet,  coeli  etiaoi  imperator  luos  gretsoi  oil 


iWi  CCELSSTINI  m  PAPJE  I09t 

preces  Ecclesiae  dirignl  in  viam  snliiiis  viern».  A  lalis  incarsos  aul  cos  a  proposilo  reTocet,  aat  n>bur, 

qnoJ  absil !  sacrx  rcligioiiis  inrriiigal.  Ea|:ropi.*r. 


Dala  Laieranii  v  Kal.  Blaii,  pontiflcalus  nostri 

aiiDO  qufnlo. 

CCVIII. 

PihUeglum  pro  monatierio  Lucenti  {ditu,  OlomU' 

re#is.'<). 

(Lalorani,  April.  97.) 

[IIuGO,  Annal  Prirmon$t,,  t.  II,  Prob.»  p.  i7.] 

CccLESTi!ius  episcopns.  servns  servornm  Dei,  di- 

lcctis  filiis  «'liibali  ct  convenini   Lticensis  ccenubii, 

s:ilii(ein  el  npostolicain  liencdiciioiiem. 

S:icrosancta  Roiiiana  Ecclcsia  devolos  el  hnmiles 

filios  ei  assiiel«  pielaiis  oflicio  propensius  diligere 

coiisiievit,  et  ne  pravorum  honrmum  inolestiis  agi- 


dilecii  in  Domino  filii,  vestris  jnsiis  postiila:!  niihus 
aiinuimus.  ei  pr.Tr.iiain  ccclcsiam  B.  r.incr;i|ii  inar» 
lyris,  in  qua  diviiio  maucipaii  estis  obseqoio,  snb 
beati  rciri  ct  nostra  proteciioiie  iMScipinius,  el 
prsrscnlis  scripii  privilegio  conimuninias ;  in  primii 
siquidem  siatiientcs,  ut  ordo  canonicns,  qui  secun- 
dtiin  Dcum,  el  Rcgulam  beali  Atigustini  in  eat^eni 
ecclesa  inslilutiis  esse  dignoscitur»  perfeluis  ibi- 
dcm  teinporibus  invlolabilllerobservctur.  Prxterea 
qtiascuiiqiie  possesslones,  quxcunque  bona  eadem 
ccclesia  impnRSciitiarum  juslc  el  canotiice  posstdei, 
aut  in  rulurum  conrcssione  poiilifiium,  lari^itioae 


tcn:ur,  lanquam  pia  nialcr,  prolrclionis  siiae  niti*  ...            ...        ^  .  .. 

r         '.         .      Vi    .•  :    rv  »1-   ^  regum  vel  pnnciptim,  oblationo  fidc  lum,  seu  alits 

niniiiie  cotiroverc.  Eapropter,  dilecti  in  Dom:nafilii,  B .     .  ..                      ^     .               . 

.      ,.                   ^       I     .       n  .          .                     lustis  niotlis,  prxstaiile  Doinino,  poterit  adipisci, 

devoiionem  qnauicrga  be;itum  Pelruin  ct  nos  ipsos     *  ...                         .. 

,  ,   _  ,.         ...    ..,.,,    .  «  ..^    ^       ^.            urma  vobis   vesiiisqito   successoribus   el   illibutii 

nalicre  dignoscimini,  ailendcntes,  personas  el  nio-  ' 


nasterium  veslrum,  cnm  omnibus  lionis  qiiae  iinpnc- 
scntiuruni  ralionabililer  possiJct,  aul  in  ruturum 
jiistis  inoilis,  Deo  propitio ,  polcril  adipisci,  sub 
Leuti  Peiri  el  no^lra  prolectioiie  suscipimus  ;  spe- 
cialitcr  .nutcm  possessioiics  el  alia  bona  quae  bonx 
niemori»  Oito  dux  quondam  Bobemix  el  Maria 
mnier  ipsins  monastcrio  vesiro,  piae  devoiionis  in- 
luiiu,  contiilcruitl,  vobis,  et  pcr  vos  ipsi  coenobio, 
sicui  ca  juste  ac  siiie  conlrovcrsia  possidelis,  au« 
cloril:itc  npostolica  confirmamns  ei  prxscntis  scH- 
pti  palrocinio  cotnmuniinus.  Nulli  ergo  oninino  lio- 
niinum  ras  sil  personas  ei  monasterium  veslrnm 


pcrmatiennt.  lu  quibus  bxc  propriis  du\iuius  rs* 
primcnd.-i  vocabiilis  : 

Ecclcsiam  ipsam  Beali  Pancratii  marljris  com 
decima  ct  jure  parocbiali.  Capellam  S.  Ilicb:ie  i!i 
in  co(!e!ii  loco  sitam;  capellas  Neuchirelien,  Hx- 
let:|>cng,  Gerolizberig,  ei  capellam  in  lloiiie  S. 
Egidii,  el  cnpelLim  S.  Slephani  prclomariyris  i:t 
Prauiiawe,  cum  perlinentiis  earum.  Capellam  llocli- 
wericb  cum  perlincntiis  suis,  in  ea  liberiale  in  qua 
bonae  memoriae  Ebenbardus  Salzburgensis  arthie- 
piscopus  vobis  scriplo  proprio  mlionabiliter  eonfir 
niavit ;  ut  viJclicel  nulltts,  praeicr  ipsnin  arcbepi- 


Tcl  bona  teinere  perliirbare  se.i  banc  paginam  iio-  C  scopuni  e»  dieecesanum  episcopnm  et  eccle,«  w,ira 

ei  conflrmalionls  infrinBere  vcl      Pra-po*'»'"».  »"•!'"«•  •»«'^«  "^*""^"-  Q«'  '<!"««•  i- 


strae  protcclionis 

ci  aosu  teiiierario  contraire.  Si  quis  auteni  boc  at- 

lcntare  prxsumpserit ,  iiidignationem  omnipotentis 

Dci  ct  beatorum  Petri  et  Pauli  apostolorum  cjus,  se 

uoverii  incursurum. 

Dalum  I^teraiii,  v  Kal.  Maii ,  ponlificalus  noslri 

aniio  quiiilo. 

CCIX. 

Compoiiiionem  inler  Ueinricum  pr<rpo$iium  II ad" 
mer$teben$em  t  ei  nobilem  tirum  Gardulfum  $uper 
$tlu  eccle$9a!  S.  Stephani  per  inlerrenium  Cioiirffdtj 
Mogunlini  archiepiecopi^  Sahinen$i$  epi$copl^  /a- 
ctam^  I  cofi/Sriiiaf. 

(Lalernni,  April.  i7.) 

[}kTrt,Rege$la^  001,  qui  nit  boc  privileglum  exslare 
in  lcrgo 
nieit^is 


ris  iii  cnpcllis  per  quascunque  re^iones  a  niinistc- 
rialibus  ccclesix  vesirac  concessum  est;  Hor  vide* 
licct  in  confiiiio  Cbremsmuttsier  in  capi  lla  No  :s- 
pach,  in  parochia  Alihaitn  et  lleiuchirchen,  in 
parochia  Zeidlarn,  et  in  aliis  in  vicino  vel  in  lon* 
ginquo  a  jitre  parochiali  liberis,  sicut  esl  haclenus 
observalum,  prxsciiti  vobis  pagina  confirmamus. 
Terininum  qttoqiie  ejusdeni  ecctesi«  S.  Pancratii 
queinadinoduni  rccolenda  roeinorias  ileiiirin»  11. 
imperator  Romani  iinperii  cum  episcopis  suls,  tel* 
licct  Dielniaro  archiepiscopo  Satzburgeniis  Eccle- 
six,  et  Purngero  Pataviensis  Ecclesis  episcopo,  et 
Nicetio  Laodicensis  Ecclcsiaeepiiicopocitin  aliis  xiii 


in  lcrgo  iMitlx*  Eiigenii  III,  datas  an.  1145,  <lie  !2U  ^^  cpiscxpis,  dusilpruvidesutueitdum,  etChunraJusll, 
nieits^is   Octobiis.   (Vide  Pair.   i.  CLXXIX  st.b      Komaiiorum  rcx,  scripto  suo  nullteniico  eidom  ec 
num,  42),  qtiae  usscrvatur  Berolini  ap.  D.  G.  B.        ,    .  «         ......  ...  .     ^. 

Friedbiidcr. I  clcsi»  connrmavii,   inciiiicnicin  videlicet   de  Elt- 


ccx. 

Jiona$urii  Ran%hovtn$i$  tulelam  $u$cipil^  bonaque 

el  jura  coufinnul, 

(Laieratii,  April.  29.) 

[Uon,  Boicut  II,  oio.] 

CiKLESTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dci,  di- 

lectis  filiis  Eticuoni  pro^posito  Ransliovensis  ecclc- 

siie  Beaii  Pancratii  mariyris,  ejusque  fratribus  tam 

prarsetitibus  quain  futuris,  regularem  vitam  prures- 

ftis  iii  iierpeiuuui. 

Hcligosam  vitani  eligettiibus  aposiolicuni  coii- 

veuit  adesse  prx^slJiuin,  nc  lorie  cujusiibcl  teaicri- 


nawe  iisquc  Oriizeuscwen,  et  Grewen,  et  Bibenpach. 
Uaotwitisbrunen,  quoiiide  ad  Idcn ;  Ra|>ercb  qtio- 
que  et  Wiwcrsengen  el  Bercbsteig;  Rechingen  uii- 
que  et  lltiolvowett,  ei  Langen  quoqiic  perrerinam 
semiiain.  Capellam  S.  Gcorgii  maryris,  deiiale 
Swarzegreijcti  et  usque  Auwerbach ;  deinde  per 
Adelbrechlzbcrch,  deindc  per  Pucbchirchcn ;  deiutle 
in  fiuniiue  Blxlicha,  sicul  in  aniiquis  vrslris  ptivi- 
legiii  coiiiitietur,  cl  usque  ad  lia*c  tenipora  nosci.nr 
observaluiii,  vobis  ei  cidoni  ecclcsix  vohuin<,  ei 
aposiulica  anctoriiate  prxcipiiiius  inviolabiliier  ob- 
servuri. 


IO»S  EPISTOLJ:  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  ilO?.  1094 

Sane  noTaliam  veflroruni  qiiae  propriis  manibus  A  «lileciis  in  Cliristo  (iliabtiS  •   abbaiissae   Vllekensii 


Si)l  suutpiibus  colilis,  sive  de  nuiniiieniis  aniina* 
linm  veslrorum  nulliis  a  ¥otiis  dociinas  cxigert%  vel 
fxuiniiiere  praRSuinat.  Chrisina  vero«  olcttn  sa- 
enim»  consccraiioncs  ali.nriuin,  ordinaiiones  clcri- 
forum,  qui  ad  s.icros  ordines  rueriiil  proinovciidiy 
a  diOEcesano  suscipieiis  episcopo,  siquideui  callioli- 
cas  hicril,  el  graliani  alqiic  coniuiunioncin  aposlo- 
lic»  sedis  babueril,  ct  ea  vobis  gratis,  et  absque 
aliipia  pravilale  volucrii  exliibcre ;  alioquin  ad  qiiem- 
eui.queiiialuerilis  aiilislitcm ,  gniium  e!  coinmunio- 
nem  apostolicas  sctlis  babcnicm  libcre  ret'urratis« 
qui»  noslra  fultus  auctoritatc,  vobisqiix*  postulaniiir 
intpendal.  Obeunie  vcro  le,  nunc  (jnsdeui  loci 
pr^poaiio,  vel  ad  alierius  ioci  regimcii  ;raiiscun'.e, 


sive  quolibel  luoruin  succcssoruiii,  nullits  Ibi  qiia*  ^  bulis. 


niM  isierii  ejiisque  sororibus  tani  prxsentibus  quain 
fiiluris  rcgularcm  viiain  professis  In  pt^rpctniin. 
Pnidenlibus  virpinibus  qn:e  sub  liabilu  religiotiio 
acceiisis  lampadibus  per  opera  sauciiiatis  jugiier 
se  prxparanl  irc  obviam  Sponso,  scdt.    aposiol  *a 

debet  palrociniuin  imperiiri Slalucuies 

ut  ordo  monasiicus  qui  sccunduiii  Deiim  el  bcali 
Benedicii  Regulam  iii  eodeiii  monastcrio  lustitiitus 
essc  dignoscilur  perpctuis  ibidcin  temporibus  iu« 
violabiliter  obst  rvetur.  Prxlerea  quascutique  pos- 
sessioiies,  quaecunf|ue  boiia  eadeiii  ecclesia  iinpra)* 
scnliaruiu  jusic  et  caiiouicc  possidet,  fi riiia  vobis 
vi*slrisque  successoribus  et  illibaia  permaueanU 
li)  quibiis  baec  propriis  duxiinus  exprimenda  voca- 


l.bet  subreplionis  aslutia  scu  viulcniia  prxpoiiniur, 
iiisi  quero  fratrcs  comniuni  conscnsu,  vcl  fratnim 
pars  iirajor,  scu  consilii  sanioris,  sccuiiduin  Dci 
limorem  cl  beati  Augiisiiiii  Regulam  providcriiit 
cligeiidum.  Ad  liaec  qiioiiiam  locus  veslcr  sic  cst 
iiisiilttlus.  ut  adTt>catus  bouoniin  ducis  Uawarix  in 
pariilHis  illis  ejusdcm  quoi|iie  Joci  sit  advocatus, 
proiiibemci  ut  ncc  ipsi,.iicc  alicui  submiulsiro  ejiis 
liceal  euMitleni  locuiu  injustis  gravaniiuibus  liife- 
stare;  sed  eum,  vice  jam  tlicti  ducis,  sicut  ipsc  in- 
siituii  ei  scripto  siio  firmavit,  cuin  inaiicfpiis  ct 
posscssionlbus  ejus,  idein  advocaiiis  defeiitlcrc  nc 
iBeri  dclMl,  eo  lenorc,  ut  qiicrimonuis  tr.:n  vcsiras 
qsam  mancipiorum  vestroritm  audial ,  et  congruani 


..•••< 


>Liceat  quoque  vobis  prrsonas  c  saeculo  fu* 
giciites  liberas  et  absolulas  ad  converiiioiiein  reci- 
pcre,  et  cas  absqiie  contradiclioue  aliqua  reiinere. 
1'rohibeinus  iusupcr  ut  nulli  «ororum  vestraruin 
posl  factaiu  in  codcin  monaster  i  ofes  ouen  fas 
sit,  de  codcm  loco  nisi  arctioris  religionis  oblentii, 
tiiscedcre;  disccdciileui  vero  absque  cominuiiiuiu 
I  ileraniin  ciuiione  nulliis  auitcat  retincre.  Cum 
aiitein  gcncrakiiitcrdirtuin  terrx  fiier  1,  iceat  vo- 
bis  clausis  januis,  cxclusis  excominunicatis  et  in- 
lerdictis,  noii  piiUalis  catnpauis,  siippressa  voce 
t  iviiia  oflicia  cclcbrarc.  Bcncdictioncs  vero  uioni.i- 
linin,  orditiarones  capclla  oniin  vcslrorum  qul  ad 
sicros  onlines    fi  Tiiit  pronioveni.  a  diocccsano 


jttstiiiain  fueiat;  dummodo  tales  sunt  caus%,  qux  C    piscopo  siiio    pr  viu      vobii  voluinits  exbi!ic:l* 


furaui  ecclesiasticuni  non  requirant:  paratam  vcro 
nuUam  a  vobts  proptcr  boc  exigat,  sed  laniuui  de 
iNirreo  docis,  qui  pro  lenipore  fuii,  secundum 
amiquam  insiiiutionem  lempore  suo  accipiat  Siipei 
liee  idera  advocatus  ia  claustro,  vel  inancipiis  aut 
possessionilHis  veslris  nullain  disponeudi  babeat 
poleslaiem :  exactiones  quoque  indcbiias  siiper  vos, 
vel  super  msncipia  vestra  a  quoquam  fleri  peuitus 
ioliiiiemus.  Sepulturain  quoquc  ipsius  loci  lilieram 
esse  deeerulmus,  ul  eoruin  devotioni  et  extreiuaB 
volunlali  qul  se  illic  scpclirl  delibcravcrint ,  nii»i 
fone  excominunicaii  vel  intcrdicii  sint,  nullus  ob- 
sisUI ;  salva  lanien  jusliiia  illarum  ecclesiarum  a 
qoilNis  eorpora  assuinuntur. 

Decemimus  ergo,  ul  iiulli  omnino  liominum 
liccal,  elc. 

Diaiam  Laierani,  per  manum  Ceiicii  Sanctae  Lu- 
eiae  fn  Ortbca  diacoui  cardinalis,  doinini  papae 
camerariiy  iii  Kaleiidas  Maii ,  indictione  xiii ,  In- 
camalioDis  Doniinic»  aiino  1105,  pontificaius  vero 
domiiii  toiesiini  papae  III  aniio  quinto. 

CCU. 

PaTtkemonem    YUicheniem    tuendum  emeeipH    ei 
ejd$  pa$$e$iione$  ac  Jura  confirmal. 

(Laierani,  April.  29.) 

[Lacouslct  Vrk.  fur  die  Ctich.,  t.  I,  p.  380.] 
CcELBSTi.M7S  cpiscopus,    scrvus   scrvorum   Dci, 


Scptiltiirain  piaeserra  inouisterii  vcstri  I  bcrain  esso 
dccerniiuiis  ul  coriiin  dcvotioni  ci  extreniae  vo- 
liintati  qui  se  illic  Sfpeliri  dclibcraveriut,  nisi  roite 
cxcoroinunicali  vcl  intcrdicti  siut,  nullus  olisistat, 
saha  Uinen  justiti  i  ill.iruin  ecclcsiarum  a  quibus 
niortiiorum  corpora  assuiiiuutur.  Obetinie  vero  te 
nunc  ejusdcin  loci  abliatissa  vol  earum  aiiqua  quA 
libi  succiserinl,  niilla  ibi  qualibet  subreplioiiis  as- 
lulia  seu  vioientia  pneponatur.  nisi  quani  sorores 
coiiiniuni  consensii,  vcl  sororum  pars  consilii  sa- 
nioris ,  secunduni  Dei  timorem,  et  beati  BcneJicii 
Regulain  providerint  eligendam. 

I>ecerniinus  ergo  ul  nulli  omnino  boiidnum  lieeal 
D  prsefatum  nionasterium  tcmere  perturoare,  ctc. 

Ego  Coelcsiinus,  catliolicae  Ecclesix  episcopus. 

Ego  Albinus,  Albanensis  episcopus» 

Ego  Octavianus,  Ostiensis  et  Vellctrensis  epise. 

Ego  ioannes,  Pnfnestinus  cpiscopus. 

Ej^o  Petrus,  Portuensis  ei  Saucta^  llufinae  cpisc. 

Ego  Pandulpbus,  basilicx  XII  Apostolorum  pre- 
sbvicr  cardinalis. 

• 

Ego  Pein.5,  lit.  S.  OeciliaB  presbyler  eardinalis. 

Ego  Jordanus,  Sanct»  Pudenlianx*  til.  Pastoris 
presbyter  cardinalis. 

Ego  Joannes,  lit.  S.  Cleiiienlis  cardinalis,  Yiler- 
bicnsis  ei  Tuscanensis  episcopus. 

Ego  Guido,  S.  Mariae  Traustiberim  liL  Calisti 
presbytcr  cardinaMs. 


I09S 


COBLESTINl  in  PAPi£ 


1091 


EgonogOt  pretliyter  cariliiialU  S.  Ilarlini  lii.  A  fuitse  pnpjumpiaiii  aiitliTimiit»  <Je  qno  ei  propter 


E(|nilii. 

Ego  Soffreifiis,lil.S.Praiedis  presliyter  cardinalis. 

Egb  Bemanliis ,  S.  Petri  ad  yincnla  presbyicr 
canlinalis  ilt.  Riidoxi». 

Ego  Gratianus,  SS.  Cosm»  el  Damiani  diacoous 
ordinalis. 

Ego  Gcrardus,  S.  Adriani  diaconus  cardinalis. 

Ego  Gregorius»  S.  llari«  in  Aquiro  diacoDUS 
cardiiialis. 

EgoGregnriiis  S.  Georgii  aJ  Veluin  anrcum  dia» 
conns  cardin:ili9. 

Ego  Nicolaus .  S.  Marix  in  Cosmedin  diaconns 
cartlinalis, 

Ego  Biibo,  S.  Tlieodori  dtaconus  cardinalis. 


injuriam  Deo  ci  propier  infamiam  consulentibas  et 
eonsentienlibiis  irrogatam,  nort  modicnm  conlrlsta- 
ronr :  et  quidero  si  magniiudo  regia  considerassftt 
aiieniins ,  alicndissent  ei  secnm  nibilominas  qui 
liiijas  prssumptionis  cooperatores  fueninl  qaanio;u 
sit  matrimonii  sacramentaro,  non  fiiissel  ni  cre- 
dimos  boc  modo  processum.  Conslal  enim  Cttiqoe 
djvinam  paginam  revolventiy  quod  ipse  Doralnrs 
roatrimonium  instituii,  el  in  paradiso  ante  pecr a- 
lum  ad  oOlciom  proptcr  tobolem  propagandam, 
dicens  :  Cr#id/tf  «f  mMlHptieamimi  H  repleU  tsrrmm 
(Cen  i);  el  eitra  paradisum  ad  reinci!ittm  post 
pcccataro  proplcr  romicationem  Tiiand.ini.  Unde 
ipse  prirous  bomo  Spiritu  tancio  afDatiit  inqiJi : 


EgoPetritSt  S.  Ilarl«  iu  Via  Lala  dfaconus  cardi*  D /*ro/»i#r  kee  reilnqM  kemo  pmrtm  <f  mmtrem  if 

mdheerMi  uxori^  et  irnni  duo  in  eame  nnn  {Cem.  ii). 
Qoanta  tii  etiam  mairlmonii  dignitai  ei  qiiam  dr- 
cumspccta  debeat  ad  iractanduin  tle  eo  proccflere 
graviut»  Doroinas  Innoil.  Qui  cum  inlerrogaios 
fuissel  ti  licituro  essel  nxorem  diniiiierc,  ei  qo«- 
situin  essci  ab  eo  snper  bxreditaie  duonim   fra* 
Irum  coniinuniier  dividenda.  in  ano  Ucent  oi  ia 
ahcro  tic  retpondent:  QuiciuiqMg  4imlsmf  usarem 
iuam  pra^ier  cmuiam  fornieaiioui  mmckaiur  (Maiih. 
v).  Pcr  boc  niniiruro  otiendlt  qaod  Ecclcsia  la  co» 
gnitione  matrimoniorum  quati  caetcrit  difllciliuri, 
cuiii  majori  quani  in  aiiit  procedere  debeai  graviute. 
Et  ctiiii  Ipte  alibl  dical :  Quod  Ikus  coajunxii^  komo 
non  uparei  (Maiik.  iix),  adverli  polctt  qium  gra- 
viier  ille  delinquat,  ei  quanlum  til  el  ab  ira   veo- 
lura  timcndum,  per  quem  lanii  tacramcnii  Chri^il 
et  Ecclotiae  religio  perinrbatar.  Prseterea  non  e^l 
a  teincritaiit  viiio  alienuniy  quod  in  Um  ardao  d 
difficili  iicgotio  non  fuil  centura  tedrs  aposioliue 
reqiiisiia,  per  quam  vel  iptum  canonice  linirciur, 
vel  coniniitierotur  aliquibus  qui  iileui«  seivato  jurit 
ordine,  seciindom  tUtuU    canonica  lermiiiarcnt. 
Uic  revera   coulra   tanctorum  Palmm  veiicranda 
coucilia  procctsum  esl  manifesle,  qui  mijures  rl 
difllciliores  qua!Sliones  ab  uuiversis  ad  tedem  apo- 
tlolicam  censuerunt  debere  pcrferrl,  qnod  otaftie 
in  liodicrnum  diero  non  tolum  a  Gallicana  Ec 
clcsia    prxterqnam  in  pRcaenU  aniculo,  veroai 


nalit. 

Ddia  Lal^rani«j[ier  mannm  Centii  S.  Liicixin  Or- 
Ibea  diaconi  cardinalis»  doiniii  papae  camerarii«  iii 
Kal.  UAi^  Indictione  lcriia  deciina,  liicarnaiionis 
Doininics  aniio  1195,  poniificatus  vero  doinni  Coe- 
lcstini  p:ip«  lertii  anno  quinto. 

CCXIL 

\U\ckaeli\arch\epiuopo  Senonemi  icribii  dofere  »e 
qHod  [rA//i/>pitJi]  rex,incontuUa  »ede  fiomima^  cum 
i\HgebMrgti]  ^  kaHHii  DanorHm  wgi$  sorore  ditor^ 
iiHtn  feceril ,  ei  CVnl.  tKbdweonum ,  nol«rriM»ii 
anNiii ,  liiieratque  tuae  parum  verecunde  iutee^ 
periL  SemeMtiam  illam  Hieorlii  enttei.  Mandai  ui 
%l  t  rex^  ea  ^inentf^  aliam  tuperducere  toluerii^  id 
eidem  inhibere  firmiter  procurei,  i 

(Laierani,  Maii  13.) 

[Badnlfi  de  Diceto  Imag.  Ilitt..  ap.  Twtsobn,  Hitl. 

An9:.Scr..Um.] 

CoELBSTiNUS  papa,  Scnoncnsi  arcbiepiscopo,  sa- 
luicni. 

Curo  in  regno  Galliae  catbolici  semper  aeqiiiiaiis 
Cttltores  divina  fuertnl  principes  institutione  pio- 
nioij  a  sacrosancla  Romana  Ecclesia,  cujiis  fidein 
el  uniutem  servarunl,  quadam  sunl  praerogaiiva 
pri?ileginin  benedictionis  et  graiiae  consecuti.  Quo- 
niin  quidem  esaltationein  el  gtoriam  nos  eiiain 
adbuc  in  minori  officio  constiluti,  et  libcnler  pro- 
iiiovinius  ei  libenlius  consuluimus  promovendanu 
Mniic  auiein  in  ap(»siolatut  culroine  prorocali,  cba- 


ritsiinuin  in  Cbrislo  flliuni  nosirum  Pbilippuin  il-  D  ^^'^ii^  ^   longe   remoiioribot   devolissiuie   obter 
lusirein  regein  Francix,  recolend»  memorix  prx-      vaiiir. 


decessoruin  suoniin  Uin  boiiiute  quam  prudcntia 
succesforem,  patem«  sumus  cbarilalis  bracbiis 
ainplexati,  dignis  eum  litulit  bonorare»  et  qtianltim 
cuni  Deo  possumus  exalfare  propensius  cuplentes. 
Cxterum  cum  fama  hilarit  et  Jucunda  de  roairi- 
monio  inter  cbarittimos  fllios  nosiros  in  Christo 
praHlictum  illustrem  Francis  regem  el  I.  reginam 
illtislrem  sororem  cbaritsimi  in  Christo  fiiii  nosiri 
K.  [Kanuli,]  regis  Danoruin  illustris  solemniler  et 
rito  coniracto  prius  ad  notiiiaro  sedis  aposlolicae 
pcrveiiissel  et  postrooilum  de  ipso  matrimonio  ad 
pravam  suggestionero  quorumdam  tale  quid  ordine 
lurbato  nou  sinc  hoocstatis  ecclesiastcx  Ixsiono 


Ul  autcm  inde  aliqoantaloro  ordiamar,  nonoe 
lioc  negotitim  de  pra^cipuis  el  roagis  ardcit  onaa 
etse  dignoscitur;  utpole  qnod  lam  imer  exiroias 
rcgales  personas,  et  a  progenitoraro  regali  proHapt 
descenJentes,  super  causa  Uin  difficlH  veniiur,  ui 
secundum  siatuta  Patrum  deberei  andliorio  ilo- 
maiia:  Ecclesix  reservari.  Si  boe  et  Alla  f^ivllegfa 
liiijiis  sedis  beati  Petri.  cui  nos,  licel  iromeriii, 
prxsidemus,  quiqiie  remolissimi  etiam  barbari 
custodiiHit  illibtu»  qnanto  diiigentiut  ea  tcrv:ire 
tenentur  conttiiuti  propiut  et  L.alini,  et  qai  da  le- 
neficiit  praedicUe  tedit  copiosiut  et  frequeiiiini 
susicnianlur  ?  Noa  utique  mediocriier  erral  qai 


1097  EPISTOLif;  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1195.  IM8 

prWileglo  bejii  Petri  obviare  noii  ttiiiet,  el  rano- A  iMiMicain   adendenlet,  •entenilain   illain  divortii 


nicis  tanclionibus  coiitraire.   Veruiu  pra:lati  Ec* 
deftiae  qui  bnic  rei  ravorein  aul  coiisiliuin  prsehiie- 
riHit,  eisi  non  ob  aliud  saltem  inctu  pccnx  dcbuo- 
mnt  ab  iinjusinodl  abstinere,  el  illud  specialiter 
solliciia  niente  revolvere  quod  In  sacris  canunibiis 
do  The«!galdo  Treverensi  el  Guntaro  Coloniensi 
afrchiepiscopis   legitnr,  qui   depositionis  seiitentia 
meruere  pcrcelli,  pro  eo  quod  in  matrimoniali  causa 
Lotharii  regis  el  Teberga    uxoris   ejus  norniain 
acqoitatis  ncquitcr  tcmerantes  sanctiones  canonicas 
exccsserunl.  Quod  vero  hic  fueril  aH|ue  vel  inagis 
excessnm  ez  ipsa  rei  eTidentia  deinonstratur.  Nain 
cum  regina  per  verba  praesenlis  temporis  expresso 
ntrinque  consensu,  binc  Inde  primo  prxstilis  jii« 
rameiitis,  sacerdoiali  benedictione  sicut  esl  coii-  ^ 
sueiudinis  accedcnte,  postquam   fuil  in   reginam 
inniicta  et  honorificc  coronatai  prtcrato  regi  nia- 
trimonialitcr  copulaia  cl  etiam  cognila,  sicut  fer- 
iiir,  iiihil  debuit  contra  ipsaiu  indefensain  et  igno- 
ranicin  quid  penitus  ageretur,  utpoie  linguas  Fran- 
coruin   ignaram ,  lam    inordinabiliter   a  quolibet 
atientari.  Nos  tero  qui  ipsum  regem  catholicum 
cl  Ecclpsiar  Romanse  Yaldc   deTOtum  al*  inclytas 
roemorix  progeniloribus  suis  specialiler  in  visce- 
ribns  charitatis  habemus»  volenles  aniinse  su;e  sa- 
luti  el  inlegriiati  famae  magis  consulere  quam  ei 
male  suadentiuin  satisfaccre  voluntati,  per  dilertuin 
fiiium  Cent.,  subdiaconum,   not;irium    nostnini» 


ix>ntra  ordiiiem  juris  prolatam,  de  fratruni  i)osiro- 

rum  consilio  cassantes  ei  penitus  irriiantes,  fra* 

lernitaii  vcstnB  per  aposlolica  scripta  mandamus 

atqitc  prxcipinius,  quatenus,  si  supradiclus  rex  su« 

coiiditionis  oblitus  ea  vivcnte  aliquain  superducerc 

forie  voluerit,  vos  auctoritale  fretiapostolica  id 

eidem  Inhibere  Qrmiier  procurelis. 

Dat.  Laieranit  iii  Idus  Marlii  (35),  pontilicatus 

nostri  anuo  v. 

CCXlil. 

WiiUlmo  archiepiicopo  ftemefisf ,  S.  Sabina:  card/- 
tui/f,  apotlolicof  $edii  legato^  et  e/iii  iuffragnueii 
eudem  manUal  qux  iuperioro  ad  archiep.  Senou. 
epiiiola. 

[Marsi,  Conei^  XIII,  62i.] 

CCXIV, 

Phiiippo  Francorum  regi  c  iententiam  ittam  diooriii 
{cum  Intfeburga  facii)  a  ien  irriiaiam  el  cauaiam  » 
nuuiiat,  Horiaiur  ui  i  uxortm  recipiat  et  maritati 
a/fectioiie  pertractet.  i 

(Martbn.,  Ampl.  Cottect.,   I,  1007.) 

Coelbatinos,  cic. 

Ciiin  in  regno  Galliae,  cc,  m  iuprot  epia.  212, 
ferein  eumdem  modum  iiS9«e«  discordiam  seminare. 
Nos  aniein  publicum  instruinentum  super  ipsa  ge- 
nealogia  ex  parte  veiierabilium  frairum  nosiroruiu 
Luiulensis  archiepiscopi  et  suflTraganeorum  ejus 
nobis  tranmissuin  et  faniain  publicain  atiendente'!» 
senientiain  illain  divorlii ,   contra  ordincm  joris 

""""^      ^  j-"     '-''        »  •-  •    •"•       •••■      prolatain,  de  fratrum  nosirorum  consilio  peniuia 

aposiolice  sedi<  legalum,  ad  hoc  spccialiter  inis-  r  T  .  »  .  .       "^  . 

^.    r..  «Li...     «-*«•     ..  ^.««ii^  .:««.  ^  irntamus  alquc  cassamus.  Roganius  iffitur  resiam 

sum  et   lilieras  oostras   rogaviimis  exccllcntiam 

ejns,  monuiinus  et  aitentius  fuinius  exhorlati,  ac 


ei  in  remissionem  injunximus  peccatorum,  ut  illud 
EVangelii  altenla  consideralione  revolvcns  qiio  di- 
citur  nihil  prodeae  homini  ii  mundum  uniiferium 
tueretuff  animce  vero  iUiB  detrimentum  patiaiur 
(Ifa/i/i.  xvi),  dum  tcinpus  baberet  de' animaB  suas 
aalute  esset  sollicitust  el  praedictain  uxoreiu  suam 
quain  a  se  consilio  iuiquo  amoveral«  quainque 
generosiiatis  egregiao  ac  muliae  decns  honesiatis 
adornat,  marilali  aflTcclione  traclaret,  nec  iliis  au* 
res  contra  lioc  accominodare  curarcl,  qui  quan  siia 
sanl  iion  quae  Jesu  Christi  quaereiites,  ad  iiniiatio- 
iiein  hoiiiinis  iiiimici  qui  in  agro  bene  seminato  zi- 


alquc  cassamus.  Roganius  igitur  regiam 
cxccllcntiam,  monenius,  consulimus,  et  in  reniis- 
sionem  libi  liijiingimus  peccaiommt  qualenui 
pnpdiciam  uxorem  tuam  pro  Deo  ei  salute  aninus 
luae  recipias,  et  maritali  aflTeclione  periractes.  Nos 
eniin  si  qiiam  propter  boc  quod  earo  taliter  dimi- 
sisti ,  viderii  niaculam  peccaii  contraxisse,  id  de 
bealoriiin  Pciri  ei  Pauli  aucioritate  tibi  mlsericor- 
diter  condonamus. 

Sane  regiam  cclsitudinem  volumus  non  btcre 
quod  eam  eirca  personam  tuam  in  Domjno  gerimus 
voluntaiem  :  quod  si  faclum  isiud  cum  honeslalo 
nosira  et  salute  animae  tuac  possemua  aliquaieiius 
sustinere,  nequaquain  per  nos  in  eo  tanlum  fuisiet 


xania   respersit ,  pro  lucro  reputant  si   possint ,  D  P'^*'^""'"  • '^*"'^^*  *"  'P***  proiil  credimus,  noi 


iiitcr  aliquos  odiuni  cl  discordiain  seniinarc.  Sed 
idein  rex  legatum  prxdicluin  et  iilteras  nostras 
devotioiie  qua  dccuit,  sicut  acccpinius,  non  rccepit. 
Nos  aulein,  sicut  novit  Dominus,  licet  propter  hoc 
siiuus  conlurbati,  pro  saluie  tainen  aniniae  ejus 
ile  qua  nos  oporiet  propensius  cogitare  aroplius 
coiitristamur,  volentes  ipsum  ca  seinper  cflicere» 
quae  el  Creatori  suo  placere  debeant,  el  su:c  aniuia^ 
dispendiuin  non  incurrat.  Inde  est  quod  publidum 
iiistruuienium  super  gencalogia  ex  parto  vciierabl- 
Jtuiii  fralrum  nostrorum  Lunden.  arch  cpiscopi  ct 
suffiaganeoruro  ejus  nobis  transmibsuin  et  faniam 

(56)  Legcndu:n  vidotiir  Muii,  iarrt. 

PlTROL.    CCVi 


iguoras,  id,  salva  conscientia,  et  absque  animas  lua 
periculo  nonpotuimus  clausis  oculis  periransire. 

CCXY. 

Confirmatio  untentiarum  excommunicationfi,  et  iit^ 
lerdicti  iaiarum  auctorilaie  Walteri  archieintcopi 
contra  civoi  lioihomagenui. 

(Laterani,  Mail  15.) 

[Pelri  Blesensis  Opp.,  p.  796.] 

Cqbl£stixus  episcopus,   servus  servorum   Dei, 

vencrabilibus  fratribus  Waxt^bo  Rolhoinagensi  ar- 

chiepiscopn,  el  suflTraganeis  suis. 

Cuni  universasDfi  Kcdesix  per  lotius  ainplituJi- 


35 


f099  (XCLESTINl  lU  PAPiC  1100 

nemorbls  longe  laieqiie  diffiisa^  uiiani  caiholicann,  A  postnnodum  perscqiienlrs »  qaoftdam  ex   mioistris 

jpsis  criideliier  inlerimere»  qiiosdam  membris  ge« 
nilalibiis  routilare»  alios  graviler  cxdere»  et  conta* 
meliis  qnampluribus  afficere  prxsumpscrunt»  diru*e« 


idesl  universaleni,  cfficianl  pretio  sangniiiis  spoiisl 
sui  redemptam,  quam  sicut  divcrsa  incmbra  tiniim 
constitnunt  corpiis,  uniforniiias  fidei  ei  doctriii» 
conneciil,  sl  aliquain  caruin  laedi  contlgeril,  illiiis 
oflensio  sine  aliarum  fieri  Ixsionc  no»  potest,  in 
quani  tanto  pra*  aliis  inagis  cnpiit  ofiendilnr,  qnnnio 
singuluruin  affeclUt  aniplius  langilur  ct  flriniori  eis 
conncxione  inbaercl.  Qiin  de  caiisa  coiitigit  ul,  cuni 
Romana  Ccclesia  oninium  capiit  sit  ct  magistra, 
iios,  qui  ei  licet  ininierili  prxsideiniis,  ciijiislibel 
oppressio  concutiai  gravius  ct  flagcllet,  et  eo  Toriius 
ad  coinpassioneni  inducal,  quo  a  iiobis  spccialius 
speratur  in  adversilate  subsidiuni,  et  qualibct  con- 
suevit  Ccclesia  contra  violentiam  bomiiium  perver- 


runlr  caDonicorum  donios »  qoatdam  tgne  apposito 
combusserunl»  et  in  diebus  paschalibiis  eoruiu  pe- 
cuaria  et  virgulta  exstirparunt.  Licet  autera  post 
aliqua  temporum  intervaUa  de  lui  supcr  his  man- 
daii  oliservatioms  et  satisfactioDe  prxsiandn,  itdein 
maleractores  exhibueriut  juramenium,  qiiod  rinna- 
verunt  sacramenio»  coniempserunl  contumaciicr 
poslmodum  adimplere.  Tot  igitur  ipsius  Eccli'»i.-c 
gravaminibus  ac  subjccloriim  ejiis  patcrno  compa- 
lienies  affcctu,  et  volentes  lantis  oppressionibus 
aposiolici  praesidii  reiuediuni  adbibere»  pracscriptmn 


soruin,  devotius  et  securius  scdis  aposiolica:  palro-  ^  senlentiam,  sicut  rationabiliier  ac  pro  jure  bia 


cinluminvocare,  Sicutautcm  quorunidain  vcslrorum 
et  alioriim  quamplurium  nobis  esi  littcris  iiitima- 
uim,  et  muliorum  jam  rcluiione  percepimus,  ita 
universorum  rcfriguit  cbnrilas,  cxcrcscenie  nialitia 
iniquorum,  ut  nulla  jam  fere  Dei  ccclesiis,  vel  nii- 
nistris  earum  revenntia  impendatur;  sanctuarium 
Doinini  vi  conculceiur,  fldei  docuinenta  spcrnantur, 
etvix  valeant  aliqui  reperiri  qui,  post  enorinitates 
quanipluriinas,  adjiciant  ut  resurgani,  sed  potitis  in 
ultionein  praecedentitim  criininum,  comniissis  enor- 
Dtiter  bactenus  accuinuleni  gra\iora,  l.-etcniur  cuin 
nialelecerint,  superbiani  iinpii  duin  pauper  incen- 
ditur,  et  iu  perpeiraiione  opcruin  iuiquoruin  exsul- 


est,  ralam  decreviiuus  et  fi  rinam  haliendain  ,  fra- 
leriiilati  vestnc  per  apostolica  scripta  districie 
praecipiendo,  mandantes  quatenus  seoientiani  ilhm 
nulllus  contradiciione  vel  appellatione  obstnnte» 
singulis  Dominicis  festivisque  diebus  pcr  toias  dioe- 
ceses  vestras,  pulsatis  campanis  et  candelis  exbtia- 
ctis,  tandiu  nuuiietis  et  uuntiare  faciatis  publice  oIh 
scrvandam,  donec  ablata  reddideriiit  de  damnis 
lam  crudeliter  irrogatis,  et  illatis  injiiriis  :  ii,  qui 
eideni  seutentix  sunt  obligati  saiisfaciant  compc- 
lenter,  et  eain  ad  minus  fratris  arcliiepiscopi  te- 
stimonio  litteraruni  pro  absolutioiie  et  pocnitentia 
supcr  lantis  excessibus  iiosiro  se  conspectui  repnc^ 


tent.  Vcrum  quia  perversorum  nequilia  innluni  in-  q  seiilcni.  Si  quas  etiam  senlentias  propicr  cjiisniodi 


valuity  ut  in  bominibus  non  possil  remedium  vel 
subsidiuin  inveniri,  rccurrenduin  cst  ad  prxsidium 
Creatoris,  et  oralionibus,  et  quibuslibet  piis  opcri- 
bus  proponsius  insisicndum ,  ut  clcmentix  supcrme 
iios  dignalio  benigne  rcspiciat,  ct  boininem  ulterius 
super  nos  prxvalere  non  sinal,  ei  in  Ccclesiaruui 
oppressionlbus  non  permiitat  diutius  delectnri. 
Quia  tunc  demum  sccurc  possumus  superum  sperare 
ac  exspectare  prxsidiuni,  cuni  ea  diligenier  qua:  ad 
iiobirum  oflicium  pertiiiueruiit ,  fueriinus  cxsecuti  ; 
expiicemus  sumroatim  qux  nobis  sunl  de  Roibo- 
niageiisi  Ccclesia  iniimaia,  et  remedia  cureiiius 
qux  potucrimus  adbiberc. 
Ciim  auiem  oportuerii  te  oliin  ,  fralcr  arcbiepi 


gravamina  canonice  vos  vel  aliqui  vesirum  duxeri- 
tis  proinulgandas,  usqiie  ad  debitain  satisfactioiiein 
prxcipiiuus  publicari.  Caetcrum  quia  prxdictls  gra- 
vamiiiibus  de  occulio  Dei  judicio  alia  supervcnire 
gravainina  qiue  per  excrcituiu  Francix  luis  cano- 
nicis,  fraier  arcbiepiscope,  et  clericis  nliis  uiiiiis 
euoriniier  fuerint  illata,  et  ad  freqiientein  adinoiii- 
tioiiein  per  te  alquc  alios  fuciam  de  rebiis  ablatis» 
et  daiiinis  itlatjs,  non  fuit  aliquaienub  saiisfaciio 
praesiiia,  terra  quae  de  tua  dicecesi  specialiter  est 
subjecta»  cominunicalo  presbyierorum  viroruni  con- 
silio,  interdicti  sententi.x  subjecisti,  qtiusdain  et 
clcricos  in  illa  terra  inanenles,  qui  tuam  Goiiiein- 
pscrunt  servare  sentenliam,  excommunicationis  ct 


scope,  cliarissiino  in  Clirislo  fllio  nosiro  Uicbardo,  ^  senieniiis  iiiierdicti  inviolabiliier  observoiitur,  do- 


illusiri  Angloruin  regi,  in  peregriiiaiione  seu  ca- 
plioue  uiaiiente,regni  ucgotiis  occupari,populus  lua: 
civiiaiis  diabolica  iusiignlionc  couiinolus  in  tuain 
cailiedralein  ecclesiaui  et  iii  alias  libi  subditas  ntque 
In  niinisiros  earum  erupit  lioslililer  ci  crudeliter 
dcbaccbari,  bona  coruui  diripcre,  et  moleslias  eis 
ac  coniumelias  nimiuiu  graves  inferre;  unde  com- 
niunicaio  consilio  prxlatotum  et  aliorum  religioso- 
ruiii  cl  pcrilorum  virorum,  in  maleractores  iilos, 
quia  commoniii  rcsipisccre  coiitemnebant,  anatlie- 
niniiisenlcntia  proinulgal ;  illi  vero  qux  ad  ipso- 
rti  1  correclioneinel  salubrem  crubcsccniiatn  fucrat 
|iio.i:u!ji:ain,  in  foineuiuin  netiuitiae  assuniculcs, 
fuHtus  ci  pertinacius  ccciesias  et  earuni  ininistros 


nec  tibi  el  ccclesiis  et  clero  quibi:s  bUiit  iilato:  in- 
jitiix,  congrue  fuerit  satisfaclum» 

Datuin  Lnteran.,  M.  Uaii,  pontif.  noslri  aiin.  v. 

CCXVI. 

tanobiarchit  S,  Chrysogoni  facuitatem  a  decestori^ 
bu$  »uig  ob.entam  Hiendi  pontificalibki  ipuignibut 
concedil  ei  confirmat, 

(Laterani,  Maii  18.) 

[Farlati,  illyricum  tacrum,  V,  65.  | 

Cgelestinus  episcopus,  servus  servorti:n  Dei,  di- 

lecto  niio  VixcENTio  abbnti   Saiicti   Clirysogoni  Ja- 

dcrtiiii,  saluiein  et  :<pustolicani  bcnediciiouoin. 

Cuiii   ic  devoluiii  ct  ndeloni  liicclesiic  lilitim  csse 

credamus,  hoitori  luo  liben:er  inlcndiuius,  ei  pcrM>« 


ilOI  EPISTOLiE  ET  imiVILEGIA.  —  AN.  1198.  iiOS 

nani  tuaro  aliqiio  speciali  privilegio  duximas  liono-  A  slra  ait  aucioriiate  prohiblluin  ut  nullum  iii  eccle- 

sia  sua  per  vo8«  iu  canonicum  reciperenl,  ei  in  fra- 


randam,  et  ut  ferveiitius  in  nostra  et  RomanaB  Ec- 
desix  devotlone  persistat,  quo  le  noveris  pcr  nos 
lionore  ac  dignilaie  ecclesiaslica  drcoratnm.  £a« 
propier,  dilecie  iii  Domino  fili,  devotionem  luam  et 
prudeniiam  attcndenles,  usuin  milrae,  annuli,  ba- 
culi  ac  saiidalium,  sicul  praedecessorcs  tui  hacte- 
nus  liabuisse  nosciintur  de  beiiigiiiiate  sedis  apo- 
siolicx  libi  duxiinus  concedendtim,  ut  ipsis  eccle- 
siasticis  iiisignibus  soleinnibus  proccssionibus  et 
prxcipiiis  restiviiaiibiis  Ecclesi»  tuse  de  aucloritate 
sedis  apofttolicae  lain  itifra  inoiiasterium  tuuiii  qiiain 
ecdesias  pertinenies  ad  ipsiini  libere  poiiaris. 

Nulli  ergo  omniiio  boininain  liceat  banc  paginam 
nostRt*  coiicessionis  iiifringere,  vel  ei  ausu  teinera'- 


irem,  donec .  prxbetida  ipsius  ecclcsix,  juxia  antt- 
quam  ei  approbaiam  coiisiieiudiiiein  fuerint  ad  oc- 
tavumpraebendarum  numerum  revocalx.  Vos,  quod 
grave  ferimus  et  molestum,  aperte  viueinini  coiilra 
ipsam  inbibitionem  nostram  eiiiii :  ct  quosJam  in 
ea,  ite  ips»  praebendae  ad  prxdictum  iiumerum  re- 
digantur,  praesumitis  orJiuare.  UuJe  prxscniiuin 
vobls  auctoritate  prxcipiendo  maiidamus»  ut  eidcm 
inbibilioni  in  nuilo  prxsumatis  aliquaienus  dcro- 
gare,  sed  ipsam  iii  suo  robore  conservetis  peiiitus 
illibatam ;  alioquin  noverilis  nos  venerabili  frutri 
nostro  Atrcbatensiepiscopo  dedisse  firmiter  iii  man* 
datis,  nt  vos  a  praesumptioue  vesira,  nostra  fretus 


rio  contraire.  Si  quis  auiem  hoc  attenlare  praesum-  ^  aucloritate,  per  ccnsuraro  ecclesiasticam,  sublato 


pserit,  iniligiiaiionem  omnipotentis  Dei  et  beatorum 
.nposicloniin  ejus  Petri  et  Pauli  se  iiovcrit  incursu- 
niiii. 

Oaiuin  Laterani,  xv  Kal.  Junii,  pontificatus  an« 
no  V. 

CCSVII. 

Capiluli  CarnoUntit  privitegia  infringi  vetat, 

(Laterani,  Jun.  2.) 

[Theodori  Panileniiaie,  II,  507.] 

CoBLESTiMJS  episcopus,  servus  servorum  Dci,  di- 
lectis  rdiis....  decano  et  capitulo  Cariiolciisi,  salu- 
tem  et  apostolicam  benedictiotiem. 

Curam  debemus  sollicitam  et  sludium  modis  om- 
nifous  adbiberc,  ut  privilegia  et  libertates  qiiae  a  C 
nobis  et  pracdecessoribus  nostris  rationabiliter  Dei 
ecciesiis  conceduntur,  In  sua  semper  consistere 
vaieant  firmitaie  :  et  ne  cujusiibet  tcmeritatis  in- 
cursu  posftiut  iiifriugi,  auctoritate  nobis  concessa 
ttudiosius  imminet  praecavendum.  Quocirca  prae- 
•entium  auctoritate  districtius  inhibeinus,  ne  ali- 
quis  archiepiscopus,  episcopus,  vel  alia  quxlibet 
persona  coutra  privilegia  vobls  ab  aposiolica  sede 
indulta  praesumat  aliqiiid  atteutare,  per  quod  vobis 
vel  Ecclesiae  vestrae  prxjudicium  in  aliquo  genere- 
lur.  Quod  si  forte  pra*sumpserit,  iliud  deceroiiuus 
fore  vacuum  peiiitus  et  maiiere,  etc. 

NuJli  ergo  oiunino  lioniinuin  liceat  nanc  nostrae 
pngiuam   inbibitiouis  et  coustilutioiiis   iufringere, 


appellationis  iuipedimenlo,  compescat. 

Datuin  Lateratii,  xvii  Kalcnd.  Julii,  pontinealus 
nostri  anno  v. 

CCXIX. 

[Michaeli]  archiepitcopo  ei  archidiaeono  Senonenti 
mandai  ne  quasdum  capiluti  Carnoientit  prii-ilegia 
iiifringi  paUanlur, 

(Laterani,  Jiin.  19.) 
[Theodori  PiBnilentiaie,  II,  p.hU.] 

CcELESTiNus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dtsi,  ve- 
iierabili  fratri  archiepiscopo  et  dilecto  filio...  ar* 
chidiacono  Senouensi,  saluicin  ct  apostolicam  be- 
iiedictionem. 

Cum  pro  dilectis  filiis...  dccano  et  capiiulo  Car* 
iiotcnsis  Ecclesiae  senteiitia  super  consuetudiiiibus 
ct  iibertatibus  Ecclesix  de  burgcnsibus  Carnoti  ail 
eorumdem  canouicoruin  servitiuin  recipiendis  et 
derercndis  a  nobis  Irgiiime  lata  fuerit,  et  antiqiiui 
et  rationabiles    cousuetudities  ejusdem   Ecclesia*, 

ad  quas  observandas  venembilis  frater  noster 

Carnoicnsis  episcopus  jiiianieutu  tenetur  appro- 
baia  ipsius  Jiirauienti  lornia,  a  nobis  fuerint  ple* 
nius  coiifirmatae  et  eisd*9in  ab  apostolica  sede  be- 
nigne  fuerit  indultum,  ut  nulli  iiceal  coutra  pri« 
viiegia  ipsius  Ecclesiae,  nisi  super  hoc  speciale 
babuerit  apostolicae  sedis  uiahdaluin,  aliqua  teine* 
ritate  venire,  libera  ipsis  faculiate  coucessa  servos 
et  aiicillas  suas  qui  aut  quae  coiitra  eos  occasioiie 


vel  ei  ausu  temerario  contraire.  Si  quis  autein  hoc  ^  communiaB  vel  cujuscunque  rebellionis  veiiire  pr«* 


atteiitare  pracsuiiiiibeni,  indignationem  omnipotcn- 
tis  Dci,  et  beatorum  Pciri  ct  Pauli  apostuioruiu  ejus 
se  noverit  incursurum. 

Daiuui   Lateraiii,  iv   Nouas  Juuii,    poutificaius 
nostri  auuo  quiuto. 

CCXVIll. 

Canonieit    S,  Quiniini  pracipit^  ne  imdani  prisile' 
gium  canomcn  S,  Pecinnai  a  tete  concettum, 

(Lateraiii,  Jun.  i5.) 

[CoLLiBTTE,  Mim,  du  Vermandoit^  I.  II,  p.  525.] 

Cqklbstiiius  episcopusy  servus  servorum  Dei,  di* 

lectis  fillis  decano  et  capitulo  Sancti  Quintiui,  la- 

luteiu  et  apostolicain  bcnediciioncin. 

€um  dilectis  fiiiii»  cauouicis  saucla:  Peciuiic,  uo- 


sumpseriut  ad  scrvitiuin  propriuin  revocatidi  ac 
coiiiposiiioiie  qux  iiiter  ipsos  episcopuui  ct  capitu- 
luiu  Ecclesia^  Caruot.  super  precariii  de  Moriuaii- 
nia,  de  Maseiigeio,  de  Uagreio,  et  de  Alversiu,  et 
super  pracposituris  de  Nongeuio,  de  Fouianeto,  du 
Auiilliaco  et  de  Belsia  amicabiiiter  interveiierat  et 
fuerat  redacta  in  scriptis,  auctoritatis  apostolica 
niuniiuine  confirniaia  et  eidem  indulta,  nesub  sae* 
culari  judice,  nisi  iii  causa  possessionum  quae  sae- 
culariter  possidetitiir,  vel  cuin  reus  esceptioiies 
suas  contra  eos.  sub  eis  coraui  quibus  couveniiur 
legitime  voluerit  comprobare,  ipsi  vel  eoruin  uii- 
quis  respondere  cogatur;  ad  instantiam  dilecti  filii 
nostri  il.  Carooteusis  caiiouici,  qui  in  promofcii* 


1105 


(XELEST1N1  m  PAPiE 


ii04 


dis  iiegotiis  Ecclesiae  su»  opporlnne  el  iin(»ortuiie  j^     Cnn  a  nohls  petiiur,  quod  justum  esi  et  koiie* 


iion  desiiiit  iaborare,  ne  qiias  a  nobis  ipsis  indulta 
siint  vel  liostranim  liiterarum  muniniine  roboraia 
lenieriiate  citjuslibet  in  irritum  valeanl  revocari, 
per  vcstr»  discretionis  sludium  i|isi  Ecclesi»  vo- 
luimus  pateriia  soUicitudiiie  prscavere.  Ideoque 
discrclioni  vestrasperapostolica  scripta  mandainui, 
quaienus  quae  prsmissa  sunt  facientes  aucloritate 
noslra  irrevocahiliter  observari  contradiciores,  si 
qui  forsilan  :ippaniei'int,  nisi  ad  adiiionilioneni  vc- 
slrnm  a  sua  nequitia  duxerinl  desistendum,  eccle- 
siasiica  districtione  appellaiioiie  posiposlta  feriatis; 
et  facialis  donec  resipuerint  ab  oinnibus  arctius 
evitari,  nullis  liiteris  obslanlibus,  barum  lenorc 
lacito,  si  qux  apparuerint  a  sede  apostolica  linpe- 
trattp. 

Dauim  Latcrani,  siii  Kalendas  Julii,  pontiflcattis 
noslti  aniio  quinlo. 

ccxx. 

SlaluH  Ml  fiM//ifi  canomcui  trahatur  ad  judicium 
kwculare^  nhi  ratioue  jeodi, 

{  Lnleraiii ,    Jun.?  ) 

[Ibid.,  p.  i37.] 

CcELESTiNus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 

lectis  flliis  .decaiio  ct  capitulo  Carnoiensi,  salutem 

et  apostolicam  lieiiedictionein. 

Justis  peteiuium  desideriis  dignuin  est  nos  facilein 

praebere  consensum  ct  vota  quas  a  rationis  iramite 

noQ  discordant  effeciu  proscquenie  couiplere.  Ca- 


stuni,  lam  vifror  acqnitaila,  quani  ordo  eslgil  ralio- 
uis,  ui  id  per  solliciludinem  ollicii  no^lri  ad  debiiun 
perducalur  effectum.  Eupropter,  dilecti  in  Doiuino 
filii,  Tcsiris  jiistis  postulatioiiibus  grato  coiicurren- 
tes  assensu  arbiiriuin  a  dileciis  filiitf  Siiiil»al«Io 
plebano  de  Villiano,  et  presbyiero  papae  eccle^i» 
S.  Salvaioris  reciore  inter  vos,  ei  Alassarium  dc 
Monteciicco  super  ecdesiis  de  Siagiano  et  S.  Si« 
iiieonis  de  Stagiano  ei  de  Podio  llontiscucroli  ra- 
tionabiliter  proniuIgaruiit«  sicut  ab  uirat|ue  parie 
pra^ceptuin  est«  el  in  scripto  exiudit  confeciu  ple- 
niiis  coiiiiiietur»  aucloriiate  apostoJica  cuiiliniia- 
nius,  et  pRKseutis  scripli  pairocinio  comiuuuiiuus. 
Ad  majorem  vcro  firmiuiiein  scripium  illiid  de 
B  verbo  ad  verbom  buic  prxsenti  pagiuac  jusstuius 
inserendum,  qnod  sic  se  habet : 

/a  nomine  Domini  nostri  Je$u  Ckri$ii  Dei  erurni^ 
anno  ab  ejus  Kativitute  1192  domuo  neniico  impe- 
rante,  iv  /Vtffi.  Jtfaii,  iudie.  decima,  Cuin  la  el  con- 
trotersia  verteretur  inier  Taomm  abbatnn  de  foniuum, 
Taonis  litigantem  pro  se  tice  ei  nomiue  «ma*  eeclesiai 
ex  una  parte^  et  plebanum  Massarium  liiigtiutem  i.ro 
$e  rice  et  numine  plebis  de  Monieeuccoli ,  uude  is 
cuslo*  et  reclor  esse  tidetur^  ex  altera^  pro  eccle^ia 
v'delicet  de  Stayiano.  et  5.  Stnioiiif  de  Periauo,  ei 
de  Podio  Moniis  Cuccoli^  in  quo  ipsa  plebs  e$t  cou* 
siructa  el  adificata^  plaeuit  utrique  pnrti  Uauc  litem 
et  conlroeersiam  nobis  Sinibaldo  plebano  de  Yujliano^ 


propter,  dilecti  in  Doniino  filii,  vestris  jusiis  po-  ^^  ^'  presbytero  papas  rectori   ecclesits  S.  Salvaioris 

t       ,•  _        •■      ._      _      _.^       »„«^ .  •  ^,t^mMtamin^,m^        ...      ..A. ...       lil —      .• •  -  .  • 


stulationibus  grato  concurrentes  assensu,  auctori- 
tate  vobis  praescntiuiu  indulj^emus»  ut  niillus  vos 
vel  aliquein  vestruui  ad  judiciuin  perirahat  sxcu- 
lare,  uisi  ratione  fcodi  vel  alierius  saecularis  ciijus- 
libet  possessionis  supcr  aliquo  qtiod  ad  cani  per« 
liueal  aliqua  causa  vcrtalur,  vcl  aliquis  a  vobis 
coram  judice  sxculari  couventus,  in  ejusdcui  pr^ 
seiitia  exceptioncs  quas  coutra  vos  proposucrii 
vohierit  coinprobare.  Statueiiles  ut  si  aliquis  cou 
tra  hanc  apostolics  scdis  indulgenliain  vcnire  pr.u- 
suinpseril,  liciiuin  vobis  sil  iii  ipsaui  ccrlcsids:icae 
disiriciioiiis  scntcniiaiu  appellaliuiie  postpos  u  pro* 
uiulgarc. 
Nulli  ergo  omnino  hominuin  liceal  hanc  pagiiiani 


committere^  ut  eam  libero  et  proprio  nostro  arbnrio 
fiuiremus,  quomodocunque  uobis  pluceret,  tios  iiantie 
jain  dicti  arbitri  kuie  controversite  finem  iuipbncre, 
eamque  per  omnia  sopire  voletites^  kubito  prudtnfum 
tirorum  consilio,  et  specialiter  domini  Boui  teneru- 
bilis  Piitoriensis  episcopi ,  visis  etiam  et  perUciis 
pritilegiis,  et  ckartulis^  qute  ab  utraque  parte  exiude 
/iebant,  siatuimus  atque  decernimu-^  et  per  lamium 
et  arbiirium  dicimus^  quod  de  eietero  pnedicia  eccU* 
sia  S.  Uiniatis  de  Stagiano  sit  in  potestate  plebiun 
Moniis  Cuccoii,  tidelicet^  quod  liceat  ei  et  teueuinr 
illuc  dirigere  sacerdotem,  qui  ditinu  celebrel^  leci* 
pieiis  inde  plebanus^  quidquid  intuitu  popnli  de  Sia- 
giuno  eidem  provenit  ecciesice^  site  pro  feudo^  ^ire 


nostra!  concessioiiis  infringere,  vel  ei  attsu  teiuera*  d  ipro  oblatiunibus   tum    tivorum  quam  mortuorum. 


rio  coiitraire.  Si  quis  autem  hoc  atieiiiarc  prxsuiii- 
pscrit,  iiidignatioiicm  omnipotciiiis  Dei  ei  heatonini 
Peiri  et  Pauli  apostolorum  ejus  sc  iioverit  incui- 
suniin. 

Dvtum  Laierani,...  Kalcndas  Julii,  pouiincaius 
DOfitri  aiiuo  quinto. 

CCXXl. 

Sentenliam  lalam  inter  Taonem  abbalem  de  Fonlana 
Tuonis  et  plebanum  Mastanum  con/irmut, 

(Luteraui,  JuL  3.) 

[Zacharia,  Anecdola  nicdil  a'vi,  \u  o\l.] 

C(ELbSTi.>us  epibcopus,  serviis  servorum  Dei,  di- 

loclis  filiis ,  Taom  abhuii  ct  frairibus  de  i^uiiiuiia 

Taori  ,  salulcin  ct  apostolicain  bcnedictionciu. 


Si  vero  plebauns  ibi  ponere  toluerit  prophum  sacer' 
dotem,  ponatf  dum  tamen  de  consensu  abbutis  fiat^ 
et  eidem  ubbas  mulitiose  non  contradicat.  De  capella 
tero  Sancti  Simonis  de  Periano  ita  ordinamus  ntqne 
sancimus^  ut  ab  hac  Itora  in  antea  liceat  abbuti  po» 
nere  sacerdoiem  iu  eadem  ecclesia^  quemcuiique  iv« 
/Mfri<,  irrequisito  plebano,  presbgter  vero  ibi  posi:us 
infra  octo  dies  proximos  ad  plebem  tudat,  ei  popu  u.n 
ad  ipsam  plebem  pertinentem  de  manu  p  ebiuii  su  • 
scipiat  t  et  plebanus  eum  de  eo  iuvesiiot ;  pre  hij  er 
autein  pro  eodein  populo  obedieutiam  piebunu  ;  ru- 
miuut^  licc  uiOi/o,  quod  quamcunque  seuiin:iiuii  p  c 
l'auu&  in  populum,  vci  in  aiiqu.cin  de  pcpulo  .M/iiii 
ipsc  preU*'jier  ot>scn:ct^  et  obscnari  faciat,  ei  tciicuiut 


* « W  EPISTOI^  ET  PRIVILECIA.  —  AN.  1 195.  i  106 

pretbyter  ire  ad  plebem,  lUaniat,  fetlhuaiet,  ad  6a-  A  el  hiviolata  habere  promiltentet  per  omnia  eit  con* 


ptitmum  el  mortuot  upeliendot,  De  fetto  S,  Simonit 
itn  IttudamM^  el  arbiirio  confirmamut  quidquid 
abbnt  de  FureuUt,  el  magitter  Uiniat  ttatuernntt 
tcUicet  ut  plebanut  annuatini  vadal  ad  fettum  S,  Si^ 
monit^  tociatut  lantum  duobus  clericitf  et  tanquam 
Mattnriut  plebanut  indivinit  oficiit,  et  in  menta  lam 
tpiriiuali  qnam  eorporali  honorelur^  populut  tero 
ejuidem  capellce  qnotidiana  officia  audial  in  prctteri» 
yta  eapella.  Ad  litanias  vero^  el  fettivitatet  plebit^ 
ei  baptitmn  ad  plebem  vadat,  De  plebe  vero  Monlit 
Cuccoli  dicimntf  alque  decernimus  quod  abbat  de 
ciftero  niliil  jurit,  vel  actionit  in  plebe^  vel  in  podio 
haheat^  vH  requirai,  niti  hoe  /aii/uiii,  til  flebanui 
tei  rector^  qui  pro  tempore  fneril  in  eadem  plebe. 


teHterunt.  Ex  parte  autem  plebit  pretbyteri  Uonut 
et  Armitiut  Caiincione  tubdiaconutf  Bernardut  ca^ 
uonicut,  Leonardttt  clericut  plebit^  attentum  omnibus 
pra:diclit  prwbtterunt,  Ego  Avianut  domni  Frederiei 
divce  mcmoria  Homanorum  imperatorit  judex ,  et 
tacri  palatii  notariut  omnibut  prwdiclit  inlerfui^  et 
eadem  a  prwdiclit  arbilrit  proferri  audient,  el  videm 
de  mandato  eorum  nihil  addens,  vel  minuens^  fideHter 
teripti,  el  in  pubticum  redegi, 

Nulli  ergo  oiiiiiiuo  lioininuin  liceal  lianc  paginain 
noslrx  conflrmaiionis  inrringere»  vel  ei  ausn  (enie- 
rario  coniraire.  Si  quis  auiein  Loc  aueniare  prae- 
suinp.seri(,  indignalioiiein  oinnipo(en(is  Dei  e(  bea- 
(oruin  Pe(ri  c(  Paiiii   upos(oloruin  ejus  se  novcril 


annnntim  de  modo  vi  antea  in  menteJunuarii  abbatif  B  incursuriini. 


tet  fjut  cerio  nuntio  quatuor  librat  boni  olei  nomine 
pentionis  pertolral^  vel  pertotvi  faciat  ad  rectam  /i- 
bram  rennlem  mercati  civilalit  Pitlorientit,  et  nihil 
ampliut,  Quod  ti  ttatuio  tempore  non  perto'veril^ 
leneatur  in  duplum  rettituere,  Staluimut  eiiam^  ut 
non  liceut  abbati,  vel  alicui  tuo  monacho  alicui  de 
poputo  tupratcripttv  plebit  poeniteniiam  dare  tine  li* 
ceniia  plebani,  Qiiicunque  tamen  de  lato  corpore^ 
\et  diitrictu  plebit  seiulturam  apud  abbatiam  eligere 
voluerit  a  plebano,  vel  ejus  clericft  non  vetelur,  dum 
laiiien  quartam  partem  de  eo  quod  judicarerit ,  de 
rebut  mobitibut  pttbano  Iribual,  vel  iribui  faciat, 
PraHerea  prafaKe  ptebit  plebanut  temel.in  anno  le* 
neaiur  cum  toto  populo  plebit  abbaliam  ta'pe  diclam 
cun  litaniit  vititare,  Adjitientes  intuper  el  firmiler 
ttatnentet ,  quod  ti  altquo  tempore  atiqnn  partium 
cohtra  uliquid  vel  alviuu  pra'dictorum  temerario  autu 
teuire  tentnveritf  et  omnia  ea^  qua:  a  nobit  tuperiut 
ttnluia,  et  per  laudum  et  arbitrium  pronuntiaia  tuntf 
non  obtervaveril^  inobedieut  part  viginti  librat  bo- 
Wintm  dennriorum  Pitanorum  nomine  posna  al:$ri 
pnrii  pertolvnl  laudum  tervanti,  Qua  poena  data 
atqne  tvtutat  omnia  pradicta  temper  firma,  el  in  kuo 
rotfore  pcrmaneanl  duratura,  Acta  tunl  autem  ha:c 
omui%  in  civiiate  Pitlorii  in  palatio  domini  epitcopi 
pra  tcntia  jum  dicti  domini  Boni  Pittorientis  epitcopi^ 
il  Nivnldi  prigpotiii,  et  Botonit  archipretbyteri,  el 
pretbyleri  Metioris  BatiUi^   et  pretbyleri  Accouipa" 


Daium  Laierani,  v  Noiias  Julii,  ponlilicalusnos^ri 
anno  quiiao. 

CCXXII. 

Eccletne  5.  3Iaria:  el  S.  Tlieobatdi   Metenti  induU 
geniiarum  privitegia  concediL 

(Lalerani,  Jul.  4.) 

[llittoiredeMetz,  ilMCO.] 

CoELCsTixDs  episcopus,  servus  servoru:ii  Dei,  lii- 
leciis  liliis  Saiiclae  Mariae  Sanclique  TlieobaKli  ca* 
nonicis,  salulein  el  aposlolicam  beneUicUoncni. 

Cuin  oinniuni  Ecclesiaruui  inililaniibiis  pia  solli- 
ciludine  (encainur  inlendere,  inaxime  lamen  c;is 
fovcre  arclinsque  debemus  aniplecii,  quarnm  no- 
vella  plan(a(io  es(,  e(  (eneris  adliuc  radicibns  la- 
ii<(un!ur;  e(  quoniam  sulisidia  non  bjben(  Deo  in  cis 
8crvien(ibus  snflicicniia,  plcniori  indigen(  nos(raB 
coiisolaiionis  ubere  laclari.  Indc,  dilecli  in  Cbris(u 
filii,  landabile  proposiluin  ve.s(rum  ai(enden(es.  ac 
ferveaiem  iii  divino  cnliu  devolionem,  porro  qui 
novellam  dc  piidinioniis  ves(ri8.planias(i8  canoiii- 
cam,  quiqiie  iiovam  a  fundamenlis  ergids  eccle* 
siam.quamvis  proprix  vobis  non  suppe(an(  faculia- 
(es,  quou  vencrabilis  fra(er  iios(er  Berlraiinus  Me- 
(ensis  episcopus,  de  pieiaie  Domini  conflsus  vobis 
induxil,  ruluni  babcnms,  e(  anc(ori(a(e  aposiolica 
conflrmamiis.  Qiiicunque  igi(ur  bis  in  aniio,  sc- 
cunda  scilice(  fcria  Pasclix,  ci  die  dedica(ionis 
ecclesi:c  ves(r:p,   qii.e    celebralur  in   na(ali  beali 


gnati  concanonicorum  S,Zenonit,  pratentia  quoque  D  Laurcnlii  mariyris,  nonnnc  peregrinalionis,  eccle- 


Coisi  judicit  ordinarii^  Daliotli  Pedronit  Monpetlicri 
quondam  yiartini^  Jacobi  Daliotti^  Marseppi  qnondam 
Cnitlalocii^  Actit  quundam  nigri^  Jacobi  Pittoresitt 
Averardi  A/e/a/ii,  Ugolini  et  Cacciaquerra:  quondam 
Cuerrieri,  el  atiorum  quampturium  rogatorum  /<- 
stium,  dominut  Cregoriut  monachut  ac  tacerdot,  et 
Camnrtinghut  prcedicta:  abbatia,  omnibut  pra^dictit 
contentitf  el  parabolam  dediu  Cerardut  iUm  mona' 
chiit  onwibut  ).ra'dictit  atrentum  prmbuit,  Buffut, 
qui  dicitur  Rayneriut ,  clericut  ejutdem  abbatia.% 
omnia  prwdicla  temper  firma  et  rnta  habere  promi» 
til.  Item  Parisiut,  Burdiit,  Ceoardut,  Betlinut,  Pie- 
rio/ifff ,  Maganuiut  conrerii  ejutJem  abbatiw,  oiiifita» 
fjutc  tuperittt  tunt  tlatuta  et  iHudata ,  temper  firma 


siam  veslraiii  visi(abun(,  a  peccads  palrum  e(  ma- 
iriiui,  qux*  sinc  lapsionc  fuerun(|  de  par(cDeie( 
nosira  se  iiovcrin(  absoUilos,  paeni(en(ias  e(  pecrala 
qujc  ab  eoruin  niemoria  recesserun(  reini(iinius« 
e(  de  pQBirucniiis  sibi  injunciis  quadragin(«i  dics. 
Prx(erea  si  qui  6aiic(orum  limina  adire  proposuc- 
rini,  e(  de  expensis  viae  necessariis  jui(a  ctmseii- 
siiiii  episcopi  sui,  vel  ejus  qucro  episcopus  loco  ejus 
delegaverii,  ecclesix  ves(r;e  in  remissionein  pecca- 
(onini  suorum  conferre  voluerinl,  viam  e(  peregri- 
iialioncm  auc(orila(e  Dei  e(  no8(ra,  eis  inditl- 
genius. 

Da(um  La^cranit  iv  Noiias  Julii,  ponliflca(u8  noi(ri 
aiino  qiiiulo. 


il07 


CCXXIU. 


EceUsim  SiponUti<e  uTchidiaeono «  archipre$bfftero 
et  primicerio  mitrw »  podii  ei  annuil  usnm  con- 
cedit. 


(Lalcrani,  Jul.il.) 
[Ughblli,  Italia  socra,  VII,  SSS.] 

CcELESTiifos  episcopuSv  servus  servorum  Dei, 
Tcii.  fr.  IluGONi  arcliiepiscopo,  el  dilecio  filio  ca- 
piliilo  Siponiiiio  salulctn  et  aposlolicam  beiiedi- 
ciionem. 

Cuin  lu.  rralcr  episcope,  a  longc  reiroaciis  lem- 
poribus  in  servilio  nostro  fueris  laudabilitcr  con- 
versaiu&,  dignum  duxlinus  ad  inslaiitiatn  tuam»  coii- 
cessam  libi  Sipontinam  Ccclesiam  lionorarc.  Indeest 
quod  pagina    praesenli  concediunts  ut  ejnsdctii  Ec- 


COCLESTINI  ni  PAPi£  1108 

A  ctorum  iii  escas  tradita  volalilibus  coeli»  et  sangui- 
neui  eoruoi  in  poiiim  besiiis  terrs.  Aiidieiiies  pa* 
riter  aboniiuaiionem  desolationis  faciae  in  loco 
•anclo,  cuni  ibi  sicut  dicitur  ab  A§areni$  factum 
iil  prostibulum  meretricum  ubi  quondam  uieuu 
panum  fuerat  et  propositio  sancta,  el  ibi  sit  cisque 
bodic  stabuhim  jumentonim  ubi  corpus  Cbristi  et 
sepultum  exsiiiit  et  a  fidelibus  percipi  consuevit. 
Signum  etiam  salutare,  videlicet  sacratissimcm 
ligiium  crucis  in  quo  Apo;lolus  typice  gloriabaiur 
cum  diceret :  Nos  autem  gtoriari  op^rtet  in  cruce 
Domini  noslri  Jesu  Llirisii  {Catat.  vi),  in  qiio  est 
talus,  vita  et  resurreciio  nostra,  per  qiiein  salvi  et 
kberi  suinus;  in  exterminio  lerrae  iilius  peccatis 
Cbrisiiani  populi  exigeulibus  in  iUoruin  poiestatem 


ciesia;  arcbidiacoiius,   arcbiprcsbyicr  et  primsccrii,  "  dcvenit,  qui  crucillxum  cum  cruce  pariter  dete- 

sianlur  et  fllios  Ecclesi^  totis  conalibiis  perse- 
quuntur.  Jerusalem  pr«terea  qtioudain  pacis  risio, 
et  terra  vcteribus  patribus  reprouiissa,  in  qua  D.>- 
minus  nostcr  pro  nobis  pati  voluit,  et  certa  sua 
diviiiiiatis  argumenta  monslrare,  quas  eiiam  qtioii- 
dani  a  Cbristiaiis  fidei  professoribus  cousuevcrat 
devotissime  ac  frequeniissime  visiiari,  calcaiur 
pedibus  iniquorum  et  illoram  spurcilia  iuquinatur* 
quibus  oliin  et  timori  fueral  ei  horrori,  ut  solita 
gloria  et  divitiis  spoliala,  et  religiosis  viduala  et 
.  deserta  culioribus  ad  seipsaiu  conversa  deploret : 
Quomodo  sedel  sola  civitas  plena  poputo,  fucta  est 
quasi  vidua  domina  gentium  (Tlireu  i).  Quis  igilur 
p  Cbristicola  lauUe  desoUtionis  tion  imineinor  lacrj- 
mas  ieneat?Quis,  liujus  calaiuitaiis  audiia  miseria, 
non  condoleat  columbus  geiiienli?  Quis  bujus  ini- 
inoderaii  doloris  consolaiioueni  recipiai?  cuiu  iion 
sit  qui  coitsulciur  Ecclcsiatn  lacryinaiiiein  ex  oui- 
nibiis  cbaris  eius.  Acciugiurtni  ergo,  fraires,  ad 
vcrbuin  Dei  populis  evangelizanduiu  ei  gloriam ; 
acciuganlur  quibus  licet  inaterialein  gladium  iu 
perseculores  lldei  exercere,  ut  iiijiiriain  crucis 
viudicu  celeri  ulciscanlur ;  acciiiganlur  quibus 
daluin  est  solis  oraiionibus  ci  conteiiiplalionibus 
vacare,  ut  Doininuui  possiiil  assidua  oralioiie  pla- 
(are.  Ecce  eumexpeiiit  uos  Satanas  ut  in  bjic 
lurbaiione  eribraret  sicut  triiicum  {Luc,  xxii).  Ecce 
qiii  nuiic  cuin  Cbrislo  itou  fiiorit,  jiixta  evangelica: 


el  successores  eorum ,  iniiris  deincept,  podiis,  et 
annuiis  decoreniur.  Deccrniuius  ergo  uinullioninino 
hominum  liceat  hanc  paglnam  iioslrx  conccssijiiis 
Infringere,  vcl  ci  ausu  temerario  conliaire.  Si  quis 
autem  hoc  alteutare  praesuinpserii ,  iiidignaiioiiMn 
omuipoteniis  Dei  ei  bealorum  Pctri  ei  Pauli  apo- 
itolorum  ejus  se  iioverit  incursuruuu 

Datum  Lateranit  v  Idus  Julii,  poniif.  nostri 
anno  v. 

CCIIIV. 

Bu[berto]  archiep.  Canfaar.,  ap.  sedis  legato,  at  ejus- 
suffraganeis  mandal  ut    homines   ad    subsidium 
ierrw  Hierosotymitana  fereudum  adhorlenfnr»  Ai- 
fhardum  regem  admoneri  tidt  trf  t  milites  et  pe» 
ditos  bene  instructos  i  eo  transmiliat. 

(Laterani,  Jiil.  93.) 

[Radulf.  de  Dicetolmag.  Hisi.,  ap.  Twtsdbm,  Hist» 

Angt.Script.,i,6m.] 

CoKLESTiMus  cpiscopus ...  veu.  frstr.  Cantuariensi 
archiepiscopo,  ap.  sedis  lcgaio,  IIud.,  et  suffraga- 
neis,  ei  dilectis  filiis  Ecclesiaruni  prxlaiis  in  pro* 
vincia  Caiiiuar.  coDStiluiis,  saluiem  et  apostolicam 
bcnediciionem. 

Misericors  ei  niiseralor  Dominus  qni  ut  humani 
generis  lapsuin  sua  misericordia  restauraret.ile  ulero 
virgiueo  carnc:n  sumere  ac  moriis  nou  dubiiuvii 
suhire  discriiuen,  nolens  nos  qtros  de  leuehris  et 
umbra  nioriis  sua  niorie  redemit,  nosiroruin  nie- 
riioruin   exigeoiia   iterum  manibiis  tradi  iuiiuici , 


omneiu  fitium   qiiem   recipit  miicrando  casligat,  D  aticioriiaiis  dociiiuaiu  ipse  erii  averstis.  Ci  qtieio 


inouiiis  nos  aliquaiido,  quandoque  fljgeilis  corri- 
piens,  cl  cum  meriiis  ei  peccaiis  no«iris  ialia  ei  ina- 
jora  deberi  conspicimus,  ad  meliorem  viiam  facilius 
ei  lihcntius  inclinemus.  Yerum  cum  diebus  noslris 
iu  iantum  excreverii  nialiiia  inodernorum,  ui  nec 
sacrx  Scripiurae  moniiis  nec  inflrmilatis  nosirx 
corripiainur  flageilis,  mauuin  susiu  snper  nos  in 
taulum  volijit  nggravare,  ac  icrrani  naiiviiaiis  sua;, 
quoil  siiic  cordis  amariiudiiie  nou  possumiis  cx- 
plicare,  in  inaiiibus  iradere  pagaiioruin,  ui  cum 
prophcia  merilo  deploranies,  Dcus,  veneruni  gentes 
in  hdreditalem  yi\,aL  lxxviii),  clc,  auribus  noslris 
audieriinus,  quod  qiiibusd^in  ctiaui  nJ  m;ijorem 
coinpuiiciioncni  daium  est  inlucii  inoriicina  sr.n- 


ad  praiseus  crucifixi  iiou  luovehii  injuria,  iu  signo 
uon  confidai  alterius  salulari.  Nec  aliquoruni  vo- 
lumus  priidentiani  adinirari,  si  diversi  mundi  priii- 
cipcs  qui  ad  espugnandani  gentein  Saraceuicam 
bacicnus  in  hasla  et  gladio  suni  profecii ,  quMsi 
nihil  pcuilus  profeceruut.  quia  non  basu  et  gladio 
sjIvos  fdcii  Doininus  de  sua  misericordia  coiifi- 
denles,  sed  in  muliiiudine  miseralionuiu  siiaruin 
saivabii  cos.  Ncc  iiosira  meriiu  huciciius  usqiic 
adco  prorcccruul  ui  iraiuin  noiniuuui  ad  iniseri- 
cordiani  provocavcrimus  ei  lueitclJiii  :  iicci  eniiu 
quoiidani  filii  hracl  ad  vindiiandain  tiioriein  uxuris 
lcviu*  (!e  iiiontP  Dphraim  couira  iribuin  Bti:janiim 
.id.ct.deruni,  Domino  praecipienie ,   armaii ;  ii«M! 


It09 


EPlSTOLiO  ET  PRIVILEGfA.  —  AN.  1193. 


fliO 


inmen  pHiis  eos  polueninl  aliqiiaienus  superare  A  moderamina  praelntorum.  Vcnim  tibi,  Trater  archi- 


quam  ab  illis  semel  et  secundo  fugati  excessus  suos 
ct  iiifi|uilatem  propriam  purgavisscnl.  Ascendite 
igilur  spo  ad  cor  altum,  cbarissimi,  ut  in  mirabi- 
libus  suis  eialielur  Dominus.  ElTundile  coram  illo 
corda  vesira  ul  aujiciat  misereri  Deus,  et  servel  in 
ira  miseriiordiam  suam ,  ct  post  tempeslalem  et 
fleiuui  eisultalionem  iuducat.  Suiiiant  crucis  si- 
gnaculum  qui  hactenus  arma  militaria  Inter  Ghrl* 
siianos  populos  assumpseruiit ,  nec  despercnt  de 
pauciiaie,  nec  in  inultitudine  glorientur.  Si  eiiiiu 
ac  derensionem  ierra>  nativitatis  Ghrisli,  pasbioiiis, 
resurreciionis  et  ascensionis  ipsius  cum  humiliiate 
drbilu  volueriut  fesliiiare,  Dominus  contercns  bella 
qui  currus  et  eiercitus  Pharaonis  projecit  iii  niare» 
docebitmanuseonim  ad  prx^lium  et  digiios  ipsoruin 
ab  bella  ,  et  multituiliiicm  pagaiioruni  ut  paleaiu 
aiilc  raciem  vcnii  proiiims  cisulllabit»  ct  ut  lutum 
plaiearum  detebit  eos. 

Vos  auleitt ,  fratres,  arcbiepiscope  et  episcopi , 
quibus  post  sninms  scdis  pontificeiu  cura  ei»t  uni« 
vcrsoniai  ei  auiinarum  sollicitudo  coininissa,  pre- 
cibus  instniiiibus  ad  Doaiiuum  incessanicr  sub- 
jecloi  vobis  |iopulos  ui»  absuinpio  criicis  signaculu, 
ad  conlmidendos  et  coiifuiaiidos  persecutores  Chri- 
8tian:>:  fidei  accingaiiiur,  prxdicaiionibus  assiduis 
Ijboreiis.  Spcranius  siquideni,  et  voa  ipsi  sperare 
debeiis»  quod  Dominus  in  verbo  prxdicaiionis  et 
or.iiiouis  vesiro!;  rete  laiabii,  et  tales  ad  dcfensi^- 


cpiscopc,  cui  soHicitudo  legaiionis  regi.i  Angloruin 
esi  ab  apoaiolica  Kede  coiiimissa ,  honoris  hiijiis 
laborem  duiimus  iiijungendum,  niandauies  ut  apud 
cbarissimum  in  Ghrisio  (iliuiii  noslrum  Richardum, 
Anglorum  regcm  illusirem,  ui  ad  defensionem  terr» 
Jerosolyinilaii;e  milites  et  pedites  bene  instructos 
transmittat,  assiduis  exhoriulionibus  elabores,  et 
provinciam  circuieiis  Anglicanam  opportunis  et 
importuuis  pra;dicatioiiibus  iiisfes,  ut  pro  defen- 
sioiie  («hristlaiiilaiis  assumpio  crucis  sigiiaculo 
terram  visiient  iraiismariii.un.  Vobis  aulem,  fraircs 
episcopi  et  dilecii  filii  ccclesiarum  praelali,  prae- 
seuiium  aucioritale  inaiidamus,  ui  dicliim  archi- 
episcopum  vcslruui,  lanqiinm  aposlolioe  sedis  le- 
gaiuni,  bcnigne  rccipere  ac  honorilice  pertractare 
ctiretis,  et  inoniiis  ejus  el  inandatis  salubribus 
obediie. 

Dat.  Lalcrani,  viii  Kaleiid.  Augusli,  pontificatus 
iiosiri  aniio  quinio. 

ccxxv. 

Kccle%tas  Peinietisi  duo  casiella  asj>ert/  peten^i 
Vdilcnc  episcopo, 

(Laicraui,  Jul.  31.) 

[Ltiiiei.Li,  llariatacra^  I,ii25.] 

CcELEiiTiNus....  vcn.  fratri  Oddoni  Pennensi  epi" 

scopo,  salutcm  •• 

Cum  a  nobis  peiitur  quod  jusiuin....  Eapropier, 

Tcn.  in  Chrislo  fraier...  duo  castella,  videlicet  Pu- 


iieui  orieiitalis  proviiiciaepropiiiusexciiabii,  quorucn  q  ^^j^^  et  Collc  Alto  cum  omiiibus  pertinentiis  suis, 

poiius  eiigeiiiia  merilorum  quam  armoruin  liducia 

«*xsiirgei  i>eus  et  iuimici  dissipabuiiiur  Ipsius,  et 

lugieiii  a  facie  ejiis  qui  oderunt  eum.  Nos  autem 

iiiis  qui  pro  diviiiiiaiis  amore  laborem  hujus  pro- 

leciioiiis  assumere  et  quanium  in  se  (uerii  implerc 

siudueriiit,  dc  indulio   nobis   a   Deo  auctoriiatis 

( llicio  illain  rcniissionein  imposila!  poeniieniiae  per 

saccrdolale  ministerium  faciinus,  qiiam  prxdeces- 

tKires  nosiri  noscii:itur  suis  temporibus  siatui9sC| 

iit  viilelicei  qui  corde  coutrilo  ci  humilialo  spirilu 

laborein  hiijus  itineris  assumpserini,  ei  in  pocni- 

iciitia  pcccaiorum  ct  fide  recta  decesseriut,  plcnani 

suoruni  criiiiinum  iudulgeuliain ,  cl  vitani  propicr 

lioc  conscquanlur  aeleruaui.  Sivc  aulem  superviie- 

riui  sive  inoriui  fueriiit,  de  oniiiibu&  peccaiis  suis  D 

de  quibus  fuerint  recie  coafessi  imposiiae  satisfa- 

ciioiiis  relaiaiioneni  de  ouiiiipoleulis  Dei  niiseri- 

cordia,  ei  aposiolorum  Pciri  ei  Pauli  auctoriiale  et 

nostra  se  iioveriiii  habiiuros.  liona  quoque  ipsoruni 

rx  quo  cruceni  accepcrint  cum  famiUis  suis  sub 

saucia;  Roinaiiae  Ecclesiae,  nec  non  et  archiepisco- 

pnruiii  aique  alioruui    praelatorum    £cciesi:e   Dei 

prolcclione  consistant,  et  millam  de  his  quae  in 

suscepiioiie  crucis  qiiieie  possederinl,  donec   de 

ipsorum  rcditu  vcl  obitu  ceriissiuie  cognoscatur, 

susiincaiit  quxstionem,  sed  bona  ipsoruin  integra 

inierim  remaneani  et  quieia.  Illi  autem  qui    in 

sulisidium  iernB  illiiis  de  bonis  suis  transniiscriut, 

de  peccatis  suis  veniam  coiisequaniur  juita  stioruni 


quae    tuo  studio  el   diligeniia  Pennensl  Ecclesiae 

acquisivisti confirmamus  et  praesentls  scripti 

pairoeinio  communimiis.  Nulli  ergo... 

Daium  Laicraui ,   ii  Kal.  Augusii ,   pontificalos 

nostri  anno  v. 

GCXXVI. 

ArchiepiscopiSt  episcopis,  et  aliis  Eccle%iarum  prm* 
latis  per  tvlam  Alemanniam  el  Teutoiiiam  constt' 
tutis  mandal  inducant  popuiuiu  c  ul  in  personis  et 
rebui  tecundum  justam  dispositionem  P[ir/riJ 
Sancuc  Circilio!  et  J|o/iiiiiff]  fil.  Sancti  Stepham 
in  Cctlio  tnoae  piesbijterorum  carainatium  ipsi 
Uierosolijinituiiw  reyioni  succurrant»  > 

(Lnteraniy  Aug.  t.) 

(  SiibENDORF,   fteijistrumfl  t  S!^.] 

CCXXYII. 

Litteris  ad  capitulum  Beati  Martini  Turonensis 
prohibet  ue  peiisio  vet  modiatio  rerum  Ecctesio! 
uttra  decem  libros  sine  cniUione  concedatur;  tum 
siatuit  ut  canonici  ab  officiis  absentes  prirentur 
sex  denariis  ,  quos  de  cummuni  percipicbant  singU" 
tit  diebus, 

(Laierani ,  Aug.  30.) 
[Difensede  Saint-Uartinde  7oifrs,27.} 
CocLESTiMiJS  episcopus,  servus  servonini  Dei» 
dilcctis  tiliis  capiiulo  Deati   Martini  TuronensiSi 
saluieni  et  apostolicam  beuediciionem 

Apostolicae  scdis  cui ,  dlvina  dispooente-  cleuien- 
lia,  licct  immcriii  pnesidemus,  i»uctoriias  nos 
inducii,  ut  Ecclesiarum  uiiliutibus  debeainu»^ 
quMitum  largitio  divina  permiserit,   paterna  solli- 


iill 


CCELESTINl  in  PAPifi 


iilS 


f.iiuinne  proviJerc,  el  si  qua  Toric  iii  ds  qo»  ipsts  A  cbsritste  diligere,  el  erclesiis  sibi  a  Dco  commis. 


Yiticaiilur  tlispendium  imporiare,  sul)  oblenln 
pravae  consueiudinis  observantur,  docet  nos  ea  cx 
debilo  ollicii  nosiri  sollicitius  resecare.  Sane  ad 
audieiitiam  apostolams  noslri  pervenit  quod  vos 
saepe  pensloneiu  tcI  inodiationem  reddilus  ecclesiae 
fcsira:  fidejussoi  ibus,  tcI  pignoribus  exlnde  non 
rcccpiis,  ad  cerium  pretium  iiiagis  oCTerenii  ab  co 
jiiraloria  tautuiu  Ciulione  recepta  conceditis,  et  ea 
occasioiie  crebro  contiiigit ,  quod  ipse  de  preiio 
1)011  soliito,  perjuriuui  et  Ecclcsiae  daniniini  et  j:i- 
ciiiram  incurrit.  Voleiites  Igiiur  ut  baec  de  caelero 
caveanlur,  aucioritaie  pru^iienlinm  sub  anathetiiate 
proliibeinus,  ne  de  caetero  peusioncm  vel  inodia- 
liunein  rerum  Ccclesiae  qu<e.  deceiii  librarum  siiin^ 


sis  palerna  sollicitudine  proTidere.  Quocirca  , 
venerabilis  in  Cbristo  frater  Oernarde,  arcbiepi- 
sctipe,  tuisjustis  postiilationibos  clementer  annui- 
mos ,  et  praefatam  Auslianam  Ecclesiam ,  cui., 
auctore  Domino,  praeesse  dignosceria,  siib  beaii 
Petri  et  nostra  protectione  suscipimui,  ut  praeseaiis 
scripti  privilegio  commonimos ,  siatueniea  ut 
qiiascunque  possessiones ,  qiiaecunque  bona  ea:teia 
ecclesia  impraesentiarum  jusie  et  canouice  pos- 
sidet,  aut  in  fuiumm  concessione  pomiflcuuii 
largiiione  regnm  vel  principum ,  oblatione  fldeliun, 
vel  allis  jusiis  modis,  pnestante  Domiiio,  poterit 
adipisci  ,  firma  libi  tiiisqu^  succ^ssoribus ,  et 
illibata  permaneant.  Adjicimus  etiaiu»   ul  eadem 


mam  excedat ,  alicui  siiie  sufliciente   fidejussoria  ^  Aiixiianensis  Ecclesia ,  quae  soli  sacrosanciae  Ro- 


vel  pignoratiiia  cauiione,  conccdere  praesumati^, 
nec  uni  personae  iiltra  tres  modiationes,  qiiae  ina- 
Joris  quam  decem  librarum  valoris  exisiaut,  coii- 
ierre,  teineritate  qualibet  attcnletis.  Praeterca  quia 
relatuin  est  nobis  quod  lii  ecclcsia  vcbtra  s.Tpe 
contingit,  quod  quando  diviiia  celebrantur  oflicia 
quidam  canonicorum  vcl  iu  claustro  resident,  vel 
nulla  rationabili  causa  compulsi  tanquam  gyrovagi 
circumquaque  voluntale  propria  discurrentes,  cum 
aliisqui  celebraiioni  divinonim  assistunt,  Ipsis  of- 
flciis  non  intersunt,  unde  ecclesia  ipsa  saepe  a  divi- 
norum  obscquiorum  solenuiitaie.rraudalur,  et  aliis 
eanonicis   maieria  proveuit  delinqueudi.  Pnesen- 


inaiiae  Ecclesic  noscitur  subjecla  fuisse,  iiuUi  pror- 
sus  alicui  debeat  subjici  poiestati,  sed  in  ea 
libertaic  consistai »  quara  ipsam  recolendae  ne- 
moriae  Clodovaeus  quoiidam  Francorum  rez  de 
Saraceiiorum  manibus  liberatam  pia  dcvotiooe 
donavit  et  niuliis  ac  variis  donis,  iifc  iion  et 
possessionibus  ampliavit;  addens  quod  quidquiJ 
Jiiris  in  ecclesia  illa  vel  civitate  liabebai  lo- 
tum  iii  nsiis  ejusdem  loci  arcbiepiscopi  noiniiie 
perpetui  et  successorum  suonim  cx  tunc  et  in 
perpctuom  provenirei,  sicut  menioratus  rex  ar- 
cbiepiscopo,  qui  Ecclcsiam  praescriptain  tu:u 
temporis  prassidebat,  noscitur  iudulsisse ,  et  pr«- 


lium    statuiir.us   auctoriiale ,    ot    quoties    divina  q  deces^res     tui    bactenus    possederunl.    Ad    baec 


celebraniur  oOicia,  si  canonicorum  aliquis  ,  nisi 
forie  ratioiiabili  causa  ct  a  capitulo  accepta 
licenlia  se  duxerit  abseutandum,  sex  denarii  quos 
unusquisquc  canonicus  de  conimuni  percipere 
diebus  singulis  consuevit  et  debet,  et,  omni  con- 
tradictione  et  appe!lationc  cessanle,  penitus  de- 
nfgeniur,  ut  qiios  divinus  anior  ad  serviliuui 
nequaquam  Salvaloris  inducii,  debiti  saltem  sub- 
tractione  stipendii  compellanlur. 

Nulli  crgo  omnino  bominum  liceal  hauc  paginam 
iiostrae  probibitionis  et  consiituiionis  infriiigere, 
vcl  ei  ausu  teinerario  contraire.  Si  quis  auieiu 
boc  altcnlare  prxsumpserit ,  iiidignationem  oiniiio 
potentis  Dei  ct  bealonini  Peiri  et  Pauli  aposlo- 
loruin  ejiis  sc  iioverii  incursuruui. 

Dalum  Laterani,  iii  Kalendas  Septembris,  ponli- 
ficaius  noslri  anuo  quiiiio. 

CCXXVIII. 

Eccliiia  Auscietnis  protecUouem  stucipil,  boiwque 

et  jnra  confirmal, 

(Laieraiii ,  Sepl.  i^.) 

[Cl.  dc  BnuGtLEs,  Chron.  de  CEgL  d"Auch„  iO.] 

CoELESTiNUS  cpiscopus,   scrvus   servoruin  Dei  , 

vcncrabili  fralri  [jernardo  Auxilaiiensis  Ecclesiue 

arcbiepiscopo ,  ejusque     successoribus    canonice 

substiiiiendis,  in  perpetuam  memoriam. 

Iii  einineiiii  sedis  aposlolicx  specula,  disponcnie 

Domiiio,  constituti,  fratres  nostros  fpi!»copus  faiii 

proiMiH|u(>s  qii;im  longc  positos   frMerna   deiicmiis 


quidquid  in  corpore  civitatis  vel  extra ,  ciira 
fluroen  Ercii  vel  ultra  jure  parocbiali ,  sive  jure 
fuiidi ,  memorala  Auxitanensis  Ecclcsia  in  Ttneis, 
culturis  et  aliis  terris  ,  ac  molcndlnis  biicusque 
posscdil,  infra  illos  videlicet  lermiiios  ,  qui  ab 
antiquioribus  veridica  sunt  terminatione  dislincli 
aique  calcati  : 

Ecclesiain  Saiicti  Laurentii  exlra  nuiros,  eccle- 
siain  Sancti  Marlini  cum  appeiidiciis  suis  ,  eccle- 
siam  Sancti  Peiri  ;  quarlas  ctiam  omniiim  ee- 
clesiaruin,  de  quibus  eas  baljcre  et  sub  cuslode 
suo  praedecessores  tui  perciperc  consueverunt. 
sicut  ipsas  a  lempore  bonae  inemoriae  AiisiioJi 
quondam  Auxilaiieiisis  arcbiepiscopi»  qtii  easdein 
])  quarlas  dicitur  acquisiviise,  ei  anlccessores  lui 
babuisse  noscuntur ,  tibi  et  succcssoribus  tuis 
pr:r.senlis  privilegii  pagina  communimus.  Iii 
Arinaniacbo  ecclesiain  de  Mugarol  cnm  tota  pa- 
rochia  sua ,  siciit  Bernardus  comes  cum  iixore 
Kua  Naupasia ,  ct  filiis  suis  Geraldo  et  Otiune 
qiiondam  ipsi  AuxitAuensi  Ecclesix  vendiderunt, 
niliil  juris  in  ea  vel  i>ertincntiis  ejus  sibi  vpI 
posteris  suis  rescrvautus  ,  et  eaindem  veiiditionein 
cuin  reriim  suaruin  adJilameniis  super  Evang«Hi:i 
sancla  rirmaiiles  ;  eoclesiani  caslclli  de  Corii*v 
liaiio,  cuni  domibus,  possessoribus,  dccimis,  obla- 
tionibus  et  pnrocbianorum  suorinn  coemcterio; 
ecclesiain  Sancti  Saturnini  Soliensis,  cuiu  ipso 
castro    et    appcuiUciis   suis ;    ectloiaiu    Saacii 


1113  EPISTOLiE  £T  PIUYILEGU.  <*  AN.  1195.  liU 

Peiri  tle  Vico  ciim  ipso  caslro  el  appendiciis  suis,  A  nica  In  Ramis  Palmariim,  Ckeiia  Domini,  Salihaio 

sanclo,  Pasclia,  feria  ii  posi  Pa&clia ,  Ascensiotio , 


cuin  decimis  ei  cocmeieriis  sui.s;  ecclesiain  de 
Lugajano.  In  Pardiaco  ecclesiam  Sancli  Clirislo- 
phori  ei  SancUe  Marise  de  Slarceliano  cum  declmis 
ei  oblalioniliuH  suis.  In  Asleriaco  ecclcsiam  de 
Idrag,  cum  ipso  caslro  et  appeiidiciis  suis ;  caslruro 
quoque  de  Lamaguera  cum  ip.%a  ecclcsia,  decimis, 
lerris  el  liomiuibus ;  ecclesiaiu  Sanclae  Yeuauliae 
ci;in  loia  villa  ,  el  qiiod  habel  in  ecclesia  de 
Duroforii;  ccclesiam  de  Arbeissano,  ecclesiain  de 
Vignau ,  ecclesiani  de  Gaubissano,  ecclesiam  do 
Ariigiia ,  ecclesiam  de  Caslello  no?o  ,  ecclesiam 
Je  Sajauo  ,  el  ceusum  quein  habel  in  grangia 
dc  Ariigiies  ,  videlicet  xxx  niensuras  Iriilcl  de 
J.  Pala;    ecclesiain    de  Darrads ,    ecclesiam  de 


Peniecosie ,  iribus  reslivilalibus  beal;e  Mari;e« 
in  naialilio  beati  Juaimis  DapiisUe,  coninieino- 
raiione  Oinnium  Saiiciorum,  solcmuilaiibiis  oiii- 
nium  aposlolorum,  dedicaiiouiluu  ecclesiirum, 
consecralionibus  cpiscoporum ,  ordiiiaiioiiibus  cle- 
ricorum,  ecclesiae  liix  principalibiis  resiivitaiibiis, 
cl  auniversario  lux  consecraliouis  die.  Cuiiveiiit 
igiiur  le  diligenliiis,  provideulius  providerc  ,  quo- 
iiiodo  sil  hoiior  hiijus  indumeuli«  iiiodeslia » 
aciuum  vivaciiaie  servaudus ,  ei  ul  ei  nioruni 
luorum  ornameula  coiiveniaiil ,  ei  lu  taleas  esse 
uirobique,  auciore  Doniino,  conspiciius  ei  quem 
pastoralis    curaB    cousiringit   oflicium  ,    dileclio- 


Pipios,  ecclesiam  de  Orbessano.  lu  Magnoaco   ec-  '^  ucm fralribus  eihibere,  el  ipsi  eiiani  adver- 


clesiam  Sanctl  Mammelis.  In  civilalo  £lizaoa 
ecclesiam  Sancl»  Mari»  cum  decimis,  oblatio- 
nibus  el  parochiaiiorum  suoriim  coemeierio.  In 
ipso  burgo  possessioues  el  proprias  domos  quas 
ibi  habes.  Iii  Ausaiio  ecclesiain  de  Agraiiltil  cuni 
viiieis  el  aliis  appeudiciis  suis ;  ecclesiam  de 
Fremosens  el  Sancli  Pelri  de  Geiiens,  el  ccclesiain 
Sancii  Joannis  de  Hispanis ,  ciim  possessioiiibus 
ei  aliis  periiiieuiiis  siiis;  ecrlesiam  de  Lafita, 
ecclesiaui  de  Ca^liliono  cuin  decimis  et  oblalio- 
nihus,  el  aliis  periinenliis  snis ;  ecclesiam  de 
Priiicipanio,  ecclesiaui  de  Drcios,  eccle&iaui  Sancli 
Ji)^idii  dc  Pcyrusse.  In   Juliacciisi   nrchidiacoiialu 


sarii sequaris  cuui  omnibus  ,  piis    vaces  ope- 

ribus,  virtuiibus  polleas,  fulgeal  in  peciore  luo 
ralionale  judiciuiu  cuui  superhumerali  aciioiie 
coiijuuclum.  Ila  p rocedas  in  conspeclu  Dei ,  et 
hominiim  ocuiis ,  qiialcnus  conimisso  libi  gregl 
virluiis  praesies  excuiplum ,  et  ipsi  adversarii 
videnlis  opera  tua  bona  gloriflccnt  Pairem  luum 
qiii  iu  coBlis  esi.  Sil  in  liiigua  iiia  aediflcalionis 
sermo,  sit  leli  fervor  in  aiiimo ;  el  firxicr  hacc 
cuncia  qii»  ollicio  liio  coiiveuiunl ,  cum  ea  leii;- 
pv.Taiiita  agas  ut  qiix  pallii  dignilas  expetil,  videa- 
ris  Irequcnlcr  amplecli ;  el  gloriam  seuipitcrnam 
acquirere  libi  possis  in  cttlis.  Ad  eiemplar  felicis 


iiiedieiaiem   proveuluum    ecclcsiae  de   Laviiiiaco :  q  recorJaiiouis  praedccesioruui    iioslrorum  Caliiii  , 


in  Correnssqiieis  ecclesiam  Sancli  Joanuis  ,  et 
Saiicii  Dibiaiil ,  el  Saiicii  M.irliui  de  HcrJale  ,  cuin 
appciidiciis,  decimis  ei  ccemeleriis  suis;  ecclesiain 
dc  Caliesolas',  tolani  villam  Sanctx  Chri^iiiis^, 
cuni  lerris,  viueis  et  villariis.  In  Angles  ccclesiam 
dc  liisula,  el  jus  qood  hal;es  iu  eadein  villa;  ee- 
clcsiam  Sancii  Michaelis  de  Croicra  ,  leniam 
pariem  eccle»i£  Saiicii  Jiiannis  de  Ordesauo  ,  de- 
ciir.as  de  Dar^er,  ecclcsiam  de  Yilla  nova,  ci  ipsani 
ei-clesiain  Despeirolii ,  ecclcsiam  de  Dasiano,  eccle- 
siam  de  Despesos ,  ci  qiiod  habes  in  ecclcsia  de 
Duiissauo,  el  in  ecdesia  Sancti  Joaunis,  ecclcsiain 
de  Arcaiag.  lu  Hispania,  ecclesiain  de  Pedrola  ,  et 
Azoer,  cuin  lerris  ,  deciiuis  et  oblationibus  suis; 


luiioceniii,  Liiiii  »  Eugenii,  Auastasii ,  Adriani 
el  Alexaiidri  Rouiaiioruui  poiiiilicuui ,  slatuiniut 
ul  uiorluorum  corpora  deiuccps  apud  caiiidem 
nialiicein  Auxitanam  Eccle^iaiu  sepcliaiilur,  iil 
viJelicel  eoruni  ,  qui  illic  bopeliri  deliberaveriul , 
devolioui  cl  cilieutx  voluntaii,  iiisi  forle  eicom- 
luui.icaii  vel  iiilcrdicli  fucriul,  nullus  obsislal, 
salva  justilia  illarum  ecclesiarutu,  a  quibus  nior- 
luoruin  corpora  assumuniur.  CoBuicleria  qiioquo 
ecclesiarup.i,  ei  ecclcsiaslica  beneficia  nullus  in 
AuAilaiia  proviucia  haeredilaiis  jure  deinceps 
audcai  possidere.  Qiiod  si  quis  hoc  facere  con- 
lcnJeril,  ceusura  caiiouica  percellaiur.  Auciorilale 
quor|ue  aposiolici  iuierdicimiis  iit  iicc  clerici ,  iiec 


domos    et  possessioues   quas    babcs   Tuael».     In  D  luouachi  seu    quilibel   religiosi ,     iuterdicios    vel 


Sarrcria  ecclesiam  Saucii  Ferreoli,  el  Saucli 
Frajolfi.  Episcopalus  quoque  iuferiiis  adiioiaios 
Ecclesix  Auiilaneusi  lueiropolitaiio  jurc  s.ihjcctos, 
tihi  luisque  successoribus  aiictorilaic  aposlolica 
nibilominus  coufiruiaiiius,  videlicel  Digorrilaiium  , 
Lascurrenseiu  ,  Oloreuscin  ,  Aquensem  ,  Dayo- 
iieiisem  ,  Adurensem,  Vasateuseui ,  Convcnarum  , 
Couscraueiisciu  ei  Lactoienscui.  Usum  iusuper 
pallii,  plcuiliidine  vidclicet  pouiiiicalis  olflcii  iiiaa 
fraieriiilali  aposlolic;e  scJis  libcralilaie  lai  gimiir ; 
qiio  uiiqiie  itlis  diebus  ularis,  quibus  aniecessores 
tuos  usos  esse  cogiioscis,  videlicel  in  Nativiialc 
Doiuini»  in  festo  protomariyris  Siepbani ,  Cir- 
cuiiicisionis  Doinini,  Ejuphania,  ilypapauii ,  Douii- 


ciconiniuuicatos  luos  vel  luiuislroruui  ttioruin 
in  ecclcsiis  scieuter  rccipianl ,  vel  illis  pneseii- 
libtis  diviiia  ofli.i.i  cclehrent,  nec  ad  rellgionis 
habiiiim  eosdein  eicommuuicalos  suscipiaul,  nec 
si  luorlui  furriiii ,  eos  sepeliaul.  Nec  coulra  sen« 
leiiliain  luaui  caiionice  promulgaiaui  aliquis  veniro 
prxsumal,  nisi  forte  pcnculum  niorlis  iminiiieat« 
ul  dum  prxfteiiliam  tuam  liabere  iiequiveril,  per 
alium  secuiiduin  foruiain  ecclesiasticaui  aatis* 
lactionc  pruemissa  oporieal  ligatuni  absolvi.  An- 
liquas  el  rationabiles  cousuetuJiues  el  reguUiea 
obscrvanlias  circa  orJiiiem  canonicum  et  insti- 
lutioiics ,  seii  de^liluiioiies  persoiiaruin  quas  pr»- 
dc«cs»oref    tui    hacteuus    leBuerunt ,   libi   nibil* 


11i5 


CCELESTINI  ni  PAPi£ 


lii6 


ominus  conflrmamus.   Adjicimos  eiiam  ul    liceat  A      Ego  Ociavi.iiiiis,  Ostiensis   ei  Velletrciisis   epi* 
libi,    frater    arcbi^episcope ,    auctoritale    iiostra ,      scopus. 


hahilo  coiisilio  canonicorum  regulariuni ,  iii  Aii- 
xiiana  Ecclesia  substituere  regulares,.  dispunenJi 
qiio(|ue  et  libere  ordinandi  bonores  ,  et  lieiie- 
flcia  ,  digniiates  et  oflicia  ipsius  ecclesi?e »  in  ca- 
piiiilo  canonicoruin  regiilarium,  in  personis  re- 
gularibus  tantum,  et  non  In  alils,  lilierani  habeas 
facultatem.  Non  liceat  tibi  seu  alii  cuilibet  per- 
sonx  in  eaindem  ecclesiain  canonicos  introinit- 
lere  saeculares.  Statuimus  insuper,  ut  bencOcia 
Ecclesise  ac  digniiales  quac  ipsa  Ecclesia,  vel 
eanonici  tui  Impnesentiaram  juste  el  canonice 
possident ,  de  ipsis  canonicis  regul.iribus  et  non 
de  aliis  personis,  prxter  consensum  inajoris 
et  sanioris  panis  capittili  ordiuentur. 

Statiiimus  quoque,et  a  te,  frater  archiepiscopc, 
fnYiolabilitcr  observari  prapcepimue,  ut  quicunque 
iii  prxlihalis  ecclesiis  Sancti  Mariini  extra  civi- 
latein .  Sancti  Nicolal  de  Nugarol,  Sancti  Satur- 
nini  de  Solio ,  Sanctl  Petri  de  Vico  ,  SanctJB 
Candidje  de  Jeguno,  Sancti  Jacobi  de  Idrag, 
caiiouicari  Toluerint,  capitulo  Auxitanae  Eccles^ias 
prius  se  praesentenl ,  et  in  ejus  pneseiitia  assensu 
01  auctoritate  in  nominatis  eccletiis  divinis 
obsequiis  manclpandi  canonicam  suscipiant ,  et 
eidcni  mairlcl  ccclesiac,  lanquam  spirituali  malrl 
sux  debitam  semper  obedienliam  et  reverentiam 
humiliter  exhibeani ,  prout  consuetum  est  hacte- 
nus  et  scrvatum.  Sanclnius  etiam  juxta  decretuin 
beatab  recordationis  (Jrbani  papae,  in  parochialibus 
ccclestis  quos  Infra  eplscopatum  tuum  monachi 
tencul,  tuo  consilio  presbyleros  collocent ,  qui 
prcsbyteri  a  te  parochi.c  curam  cum  abbatuin 
consensu  suscipiant ,  et  de  plebis  cura  tibi  ra- 
iioiiem  leddant,  abhati  vero  pro  rebus  tempora- 
libus  ad  monaslerium  pertinentibus  debitam  sub- 
jcctioncin  exhibeant.  Obeunte  vcro  te,  ejusdem 
Erclesiae  archiepiscopo ,  vel  luoriini  quolibet 
successoruiu ,  nullus  ibl  qualibct  subreptionis  as- 
tiiiia  scu  violentia  prxponaiur,  nisi  quein  cauo- 
iiiji  regulares  ejusdem  Ecclesiae  comaiuiii  conseiisii, 
vcl  pars  consilii  saiiioris  ,  secunduni  Dci  timorcni 
et  saiicioruin  Patriiin  instiiutiuucin  providerint  eli- 


Ego  Pclrus,  Sauct;e  Rufinac  episcopus. 
P  EgoGuido,  preshytcr  cardinalis  Saiictae    llariae 
Traiistiheriiu  tit.Calixti. 

Ego  Gregorius,  Sanctae  Harlae  in  Porticu  diaco* 
nus  cardiiialis. 

Ego  Hugo,  Sancti  Martini  presbyter  cardinalii 
tit.  Eqiiitii. 

Ego  Lcntinuns,  tituli  S.  Laurentii  in  Lacin» 
presbyier  cardinalis. 

Ego  Fid.,  tithli  Sancti  Marcelli  presbyter  cardi* 
nalis. 

Ego  Joannes,  tit.  Sanctae  Priscx  presbyier  car- 
dinalis. 

B      Ego  Geraldus ,  Sancti  Adriani  diaconus   cardi- 
nalis. 

Ego  Gregorius,  Sanctac  Mariae  in  Aquiro  Jiac9- 
nus  cnrdinalis. 

Ego  Gregoriiis,  Sancli  Georgii  ad  Veluin  auream 
diacouus  cardiualis. 

Ego  Lolharius,  SS.  Sergii  et  Bacchi  diaconus 
cardinalis. 

Ego  Gregorius  ,  Sancli  Angeli  diaconus  cardi- 
nalis. 

Oatum  Latcrani,  per  manum  Cencii  Sanctae  LucUe 
in  Orthea  diacoiii  cardinalis,  donini  papae  caine- 
raiii,  II  Idus  Seplembris,  Indictione  xiii,  liicar- 
nationis  Domitiicae  anno  1195,  pontillcatus  vero 
domni  Ctielestini  papx  III  anno  v. 

CCXXIX. 

Aii  Bajocetnem^  Abrincensem^  Sagiensem^  et  Coth 
Hanlicnsem  episcopos.  —  Ue  sediiione  in  canoni' 
cos  a  civibus  Roihomagensibus  moia,  et  d4  saitS" 
(actione  ipsis  facienJa, 

(Laterani,  Oct.  11.) 
[Marten.,  Anecdot.f  1,  659.] 
CocLESTi.Nus  cpiscopus,  scTvus  servorum  Dei,  ve- 
nerabilibus    fralribus,  Bajocensi,  Abrincensi,    Sa- 
gicnsiet  Conslauticiisi  episcopis,  salulein  et  aposto- 
licain  beiiedictionem. 

Ex  conquesiioiie  filiorum  dilectorum,  dccani  et 
capitiili  Rothomagensis,  ad  audientiam  apostolaius 
iiostrl  pervciiit,  quod  populus  Rothomageiisis  inu- 


genduin  ;   ct    eidein    electioni     nulla    de  cxtero  d  ruin  alrii  Kotliomageiisis  ccclesiae,  cuni  quibusd.im 


saccularis  persona  seu  potestas  se  alitiua  occasioiie 
ingerere,  seii  iininisccre ,  eainqiic  inipcdire ,  seu 
perlurbare  aliquo  modo  praesumat. 

Decerninius  ergo  ut  iiulli  omnino  hominum  liceat 
praefalam  Ecclesiam  tcmere  perlurbarc,  aui  cjus 
possessiones  auferre,  vel  ablatas  reiinerc,  miiiuere, 
seu  quibu.slibel  vexationibus  Aitigare,  sed  illibata 
omnia  ei  iiiiegra  conserventur  eorum  ,  pto  quorum 
gnberualione  et  sustentatione  conccssa  sunt,  usi- 
bns  omniinodis  prorutura,  salva  niniirum  aposlo- 
licc  sedis  auctoritale. 

Si  qua  igiiur,  eic.  Cunciis  aulem,  eic. 

ggo  Coelestinus,  calholicae  Ecclcsiap  e}M$copiis. 

Ego  Albinus.  Albaucnsis  epis:  opi:s. 


eidein  appendcntibus  acdiliciis,  temerario  ausu 
destruxit.  Cumque  vos  ad  civitatem  accedcreiis, 
prx'dictum  populum  ipsuui  et  communiam  in  spiritu 
lenilatis  diligentius  inonuistis ,  ul  super  tam  eiior- 
nii  excessu  Deo  ct  saiictx'  Ecclesiai  sjtisfactiuiioni 
curarcnt  congruam  exhibere.  Sed  cuni  ,  tain  a 
nobis  quain  a  dilcclo  filiu  prxdiclo  Rotliomagensi 
decano,  sx*pe  ci  saepius  fnissent  adinoniii,  iJ  enieii- 
dare  pcniius  conlempscrunt.  Vos  antcm ,  sicut  cx 
lilieris  vcstris  agiiovimiis,  auclorilate  ct  asscnsu 
venerabilis  fralris  noslri  Rolhoinagcnsis  archiepi- 
scopi,  in  eos  excommunicaiionis  senleniiaiu  proiii- 
lisiis  ;  sed  ipsi,  iniqiiitalis  spirilu  suadente»  in 
niajorem  insolcoliam  prorumpentcs,  in  sacra   na- 


HI7  EPISTOLiE  ET  PRI\n.EGIA.  —  AN.  4105.  Iil8 

jori  hebdomada  ante  festiiin  Resnrrectionis  I>omi-  A  ecclesiae  aedinciis  ,    au»u    lemerario  (leslnixisiis. 


iiicx,  inanus  profanas  in  sacerdotes  Domiiii  iinniil- 
lcntes,  qiiosdam  ex  lis  occideninl ,  et  qiiosdnm 
contiiroolia  affeclos,  meinbris  genitalibiis  lurpiter 
et  nefarie  detruucarunt,  ac  in  ipso  die  Resurrectio- 
itis  Doniinicac  domos  canonicorum  Rothoniageiisis 
Ecclesiap  ex  parte  dinierunl ,  et  ex  parte  iiicendio 
consuiDpseruiit ,  virgulta  coruin  nibilouiinus  radi- 
cilus  ampuiantes;  landem  posl  inultas  admoni* 
liones,  et  cliarissimi  iu  Chrisio  fllii  nostii  Ricliar« 
di  lllustris  regis  Aiigli:r  saspins  iterjta  iiiandala» 
lactis  sanciis  Evangeliis  ,  oiniies  pariier  juraTe* 
runt  se  fore  super  ouinibus  qua;  superscripta 
suiit  super  jud{«'io  Ecclcsiu>,  absque  oniiii  diffu* 
gio  parituros.  Coiterum  cum  vos  vocali  postmoduin 


Cumqiie  venerabilcs  fratres  iiosiri,  Bajocensis, 
Abriiicensis,  Sagieiisis  et  Constautiensis  episcopi, 
ad  civitatein  Rolliomas[cnseni  arccdercnt,  v(»s  et 
communiain  in  spiritu  lenitatis  diligeniius  iiioniie- 
runt  ul  super  tani  enormi  excessu ,  Deo  et  sancke 
Eccletiae  satisfactionem  curaretis  congra^  exbi- 
bcre :  sed  cniii,  tam  ab  eisilem  cpiscopis  quaro  a 
praediclo  illio  Rotliomagensi  decaiio  stf^pe  et  saepius 
fuisselis  diligcnter  adiitoniti,  vos  id  emendare  pe« 
nilus  contenipsistis.  Ipsi  vero,  sicut  ex  litteris  eofi 
nim  cogiioviinus.  auctoriiate  et  asscnsu  veiierabilis 
fratris  iiostri  Galleri  Rotbomagsnsis  arcbiepiscopi, 
iu  vos  scntciitiam  exconiniunicaiionis  proiulerunl. 
Scd  vns,  iniqnitatis  spiritu  suadmite,  in    majorem 


ad  civiiatem  venisseiis    praedictam  ,  et  judicium  B  iiisolentiain    prorumpentes,  in    sacra  niajori  lieb- 


jiixta  prxstituin  ab  eis  juraineniuin  veslra  discretio 
iiijungcret  observaniluin ;  ascitisvobiscuui  viris  pru- 
oentibus  et  di^creiis,  de  assensu  et  auctoiii.ile  prac- 
futi  arcbi'  piscopi,  rirmiier  decrevistis,  iit  coiiiiuunia 
civiiatis  ejiisdeiu  ad  daiiinoruiu  n*stiliiiionein  inle- 
grani  tencietur,  et  ul  niuruni  atrii  ipsius  ecclesiae 
a  coinmunia  ipsa  deslruciiim  cuni  appendiciis  el 
pcrtiiienliis  suis,  siiie  d.fficuliate  aliqua  rest«urarcl, 
iioinos  quoque  cauonicorum  et  clericorum  Rotlio- 
inageiisiuni  per  eaiiidem  dirutas  et  cotnbustas  resti- 
tiiere  non  differret ;  illi  vero  de  coinniuniay  qui  in 
caiionicos  vel  clericos  nianus  violcnlas  ausu  teiiie- 
rario  injeccrunt,  passis  iiijuriani  congrue  ^aiisfa- 
ctis,  ad  sedeiii  aposlolicam  properarenl  pro  absolii- 


doniada  anie  fcslum  Resurrectionis  Doininlc» , 
maiius  profanas  in  sacerdotes  Doininl  innHiltcn- 
tes,  quosdaiu  ex  eis  occidistis,  et  qiiosdam  cou- 
liiinclia  affccios  menibris  genitalibus  turpiier  et  iio- 
fario  dctruncastis,  ac  in  ipso  die  Resurrectionis  Do- 
ininica*  doiiioscanouicorum  Rothoiuagcusis  ecctesix 
e«  parte  inaxiina  diruistis,  ct  ex  parie  locemlio 
consuinpsistis,  virgulta  eorum  uibiloiuinus  radiciius 
aniputanles.  Tandeiu  pnsl  niultas  coinmoniiioiies, 
ci  cliarissiuii  in  Cbristo  filii  Richardi,  illustris  regis 
Anglorum,  s^pius  iterata  niandata,  taclis  sacro- 
sanciis  Evangeliis,  oinnes  paritcr  juraslii  super  oin* 
nibus  quae  praescripta  sunl  judicio  Ecclesiae,  absque 
otani   diffugio   pariiuros.  Castcrum  cuni    praedicti 


lioni»  beiieficio  obtifieiido.  Quoniaui  igitur  iioii  est  ^  episcopl  ad  civitatein  ipsain  vocati  |K>stea  accessis- 


lii-iluin  aliquibus  teinere  contra  prxstiinin  jurameii- 
tuin  veiiire,- cisilcin  civibus  perscripta  iiostra  luan- 
daiiius,  el  uistiicle  praecipimus,  ul  juxta  ouod  pro- 
wiseruiii,  et  exiiide  tenentur,  juraiucnlo  astricii 
ciireiil  taliier  saiisfacere,  quod  Deo  et  Ecclesiie, 
qiios  offeoderunl,  sit  plenarie  satisfaclum,  ct  eoruin 
exiiide  devotio  possit  inerito  coiuinendari.  Quod  si 
forle  praeceptuiii  voslruui  adimplere  distulerint. 
frateniitati  vcblru!  praesenliuin  teiiore  et  auctoritate 
praecipieiido  inaudauiiis,  quaieniis  seuleutiaiu  a  vo- 
bis  in  ciirodeiii  popuhiro  proniulgatain,  quaiu  iios 
ratuiii  habeinus,  appellatioiie  postp«)sita,  facialis 
exsecuiioni  niandari. 


sciit,  iit  judiciuui  juxta  prxsiituin  a  vobis  Juranicn- 
luiu  injunge:ent  obscrvanduin,  ascitis  sibi  viris 
pruilcntibus  et  discrelis,  de  assennu  et  auctoritate 
prarfali  archicpiscopi,  flrmiter  decreverunt,  nt  coin- 
muiiia  civiiatis  vestrae  ad  dainnorum  et  ablaloruni 
restiiutionem  integram  teneretur,  et  ut  muruiu 
alrii  ipiiius  ecclesiae  a  coniniunia  ipsa  destru- 
ciuin,  cum  appendiciis  el  perlineuiiis  siiis  siiio  diffi- 
cultate  aliqua  resianraret,  donios  quoqiie  canoni- 
corum  et  clericorum  Rolhoinagensiuin  pcr  eam 
dirutas  el  combustas  restituere  non  differret.  Illi 
vero  de  conimuiiia  qui  in  canouicos  vi^l  cleiicos  nia- 
nus  violeutas,  ausu  lemcrario  iiijcct:rui)i|  passis  iiqu- 


DjIuiu  Latcrani,    v  Idus    Ociobris,  pontificatus  p  riaincongrue  satisfaciis.ad  sedein  apostoiicam  pro- 


nostn  aiino  V. 

CCXXX. 

id  cite»  Hoihomagetaes.  —  Ejusdem  argumentL 

(Lalcraiii,  Oci.  11.) 

[Ibid.] 

CGci.EsTi.\u»episcopuS|Servus  servorum  Dei,  po 

pulo  liothomagensi. 

Quod  vobis  salulationis  alloquium  non  iinpen- 
di.i.us,  noii  cx  noslra  duritia,  sed  vestra  potius 
iioveriiis  coniumacia  provenisse.  Ex  cooquestiune 
sanc  diIectoni:n  filioruin  decani  et  capituli  Ro- 
tbon>agensis,  ad  audieutiain  apostolatus  iiostri  per- 
vciiit,  qiiod  vos  muruin  alrii  Rothomageiisis  cccle- 
six,  cuiu  auibiiodain  cidcin  inuro  appcudcntibus 


perareot  pro  bencficio  absolutioiiis  obtineiido. 
Quoiiiam  igitur  non  est  licitum  aliquibus  coiiira 
prcstiiuin  juranientuin  teniere  vcnire,  uuiversiiaii 
vesirac  perapostolica  scripta  mandaiuus  ct  districic 
prxcipiinus ,  quaieiius  juxta  qiiod  proniisistis , 
ct  exinde  teneiuini  juraiiiento  astricli,  taliicr  satis- 
faccre  percuretis  quoad  Deo  et  Erclcsix*,  qiios  offeii- 
distis,  sit  plenaric  satiftfactuiu,  et  vestra  exinde 
devoiio  possit  merito  coin  i:endari.  Alioqiiin  nove- 
ritis  nos  senteiitiain,  quaui  iideni  episcopi  i>erti!lc- 
riiiit,  ratain  habere  ct  ipsani  facieniiis  pcr  eosdeiu 
exsecutioni  deinaiidari. 

DjIuui  Latcranis ,  v  hJus  Oclobris »  pontificatn» 
uosiri  aniio  quiolo* 


1119  CCELESTINl  Ul  PAPiE  1120 

CCXXX  bis.  A  €t  raiionabilcs  consiieliKlines  vobis  et  ecclesias  tc- 

Ecclesiiv  S,  Mnri<s  de  Novo-Castro  protectionem 
suscipit^  donationes^  bona ,  ac  possessiones  eju$ 
coufirmai, 

(Lateraiii ,  Oct.  20.) 


[Matilb,  Monum.  de  lllist.  de  Neuchdtel,  l,  35.] 

CoELF.HWius  episcopiis,  scrvus  servorum  Dei ,  ili- 
ledis  niiis  Petro  pinrposiio  et  canonicis  ecclcsiae 
Suiiciac  Maiix»  de  Novo-Caslro,  tain    proiseiitibus 

quani  fuiuris,  canouicc in 

perpeiuum. 

Infra  poslulantlbus  inJuIgere  et  vigor 

a;(|uii  tis  et  ordo  exigit  ratiouis,  prxsertiin   quaiido 

peteiitiuni  voluiitaiem.  •  •  .  • et  verl- 

las  non  relinquit.  Eapropier,  dilecti  in  Domino  (ilii, 
vcstris  jusiis  poslulationibtis  cicnienler  anniiiiuus, 

el ecclesiaiii  Sanci»  Ma- 

rlx  de  Novo  Caslro  in  qua  divino  maiicipati  cstis 
obsequio,  siib  beati  Petri  et  noslra  proieclione  sus- 
ciiiiinus  et  propseniis  scripii  privilegio  communi* 
mus,  sialuentes  ut  quascimque  posscssiotics  ,  quic- 
.  CMiiqiiC  boua  eatlcm  ecclesia  im;)r;eseuiiariiin  juste 
et  canonice  possidet,  aut  in  fuiurum  coiicessione 
pontincum,  largitione  regum  vcl  principum  ,  vel 
oblaiionc  ndeliuin,  seualiis  justis  modis,  pr:esiai>te 
Domiiio,  poteril  adipisci,  (irma  vobis  Testrisqiie 
successorihus,  et  illibata  remaneant.  In  quibus  bxc 
propriis  duximus  exprimenda  vocabiilis : 

Locuni  ipsuui  lu  quo  prselata  eoclesia  si(a  est  ciim 


B 


o:i:nibus  pcrtincntiis  suis.  viiieas  et  alia  qujc  ibidein  q  cardiualis. 


str.T  coiicessas  cl  bactcuiis  obseivatas^  laias  babc- 
nius,eteasfuturis  leiiiporibus  illibatas  luaucresaii- 
ciinus. 

Decemimus  ergo  ut  nulli  omniiio  liomiRUiii  iiceat 
prxfalam  ecclesiain  lemcrc  perturbare,  aut  ejus 
possessioiies  aiiferre,  vcl  ablatas  rcliuere,  miuuere, 
seu  quibuslibet  vetationibus  fal*gare  ,  sed  oinuia 
iiilegra  couserventur  eoruiu,  pro  quorutii  gnberi-a- 
tione  et  susleuiatione  coiicessa  sunt ,  usibus  ouiui- 
HMMlis  profutura,salva  sedis  aposiolic«e  aiiclontaie, 
ct  diQecesniii  episcopi  canonica  jiistiiia. 

Si  qua  igitur  iii  futuniin,  etc. 

Ego  Cceleslinus,  catbolicac  Ecclesiac  episcopus. 

Ego  Pandiilpbiis,  basilicae  XII  Aposlulf^ruin  pre- 
sbyter  cardiiialis. 

Ego  Jcaiines,  titulo  Sancti  Clemeniis  cardinalis 
Yitcibiensis  ct  Coiistaiirmensis  episcopiis. 

Ego  Guido,  presbyier  cardinalis  Sanctx  llaii.e 
Transtibcrim  titulo  Calixii. 

Ego  llugo ,  presbyter  cardinalis  Saucii  51art;ni 
titulo 

Ego  Centbius,  titulo  Sancti  Laurentii  iii  Luc«ua 
presbyter  cardinalis. 

Ego  GoflTredus,  titulo  Sanct:e  Praxedis  presbyler 
cardiualis. 

Ego  Fidus,  litulo  Sancti  Marcelli  presbyicr  car- 
diiialis. 

Ego  Joaiiiies,  titulo  Saiictse  Prxueslue  presl>yter 


babeiis,  ecclesiam  de  Ilarls  cum  omnibus  pertincu- 
liis  suis ;  ecclesiam  de  Furnis  cum  omnibiis  ap- 
pendiciis  etperlincnliis  suis,  vincas  ct  ali.i  qux  bi- 
betis  apud  Sarrieres,  terrnm  et  alia  qiiae  bal>ctis 
apud  Pusoz,  tcrrani  quam  babetis  apud  Mareus, 
lerram  et  alia  qux  babctis  apud  Fiiiis  ,  terrani  cl 
a'ia  qiiae  habctis  apud  Boudcvilcr«et  ea  qii£  babctis 
alibi.  Cbrisuia  vcro,  olcum  saiictiiiii,  coiisocratioiics 
altarium  seu  basilicarum  veslraruiu  ,  ordiiiationes 
caiioiiicorum  ct  clericoruin  ve«troruin  qui  ad  or- 
dines  fiicriul  proiiuiveiidi ,  et  alia  ecclesiastica  sa* 
ciamcuta  per  dioeccsauum  episcopum,  siquidciii  ca- 
ibolicus  fueril,  ct  graiiam  atque  couiniunioiicm 
scdis  aposlulicx  babucrit,  voiiis  graiis   cl  absquc 


Ego  Bernardus,  Sanctl  Adriani  diaconus  carJi- 
nalis. 

Ego  Grcgorius,  Sanclx  Mariae  in  Pofticu  diaco- 
iius  cardiiialis. 

Ego  Gregoriiis,  Sanclx  Marix  iu  Aquiro  diaco- 
iiiis  cardiiialis. 

Ego  Gfegoriiis,  Saucii  Georgii  ad  Veluui  aureum 
dinconus  cardiualis. 

Ego  Nicolaus,  Sauclne  Maria:  iii  Cosmcdin  diaco- 

niis  cardiualis. 
Ego  Gregorius,  Saiicli    Augcli  diaconiis   cardi- 

iialis. 

Ego  Bobo,  Sancii  Tlieodori  diacouus  cardi- 
nalis. 


exactioiie  aliqua  volumus  exbibeii.  Ad  bxc  auclo-  D     Ego  Albiuus,^lbniiciisis  episcopus. 


riialc  apostolica  districlc  iiibibcmus,  iic  qnis  iu  vos 
et  ecclcsias  vesiras  excommunicaiioiiis  vel  iuter- 
dicti  seiitentiaiii  absqiic  maiiiresta  el  rationabili 
caiisa  proiiiiilgarc,  seii  vos  novis  ct  ir.dcbiiis  exa- 
clioiiibus  fatigare  pnrsiiiiiat.  Iii  piirocliialibusaulein 
ecclcsiis  qiias  liabctis  ,  liljcrum  sii  vubis  saccrdotcs 
elijjere,  ci  cos  dia'ccsaiio  cpiscopo  prxscniarc,  qiii- 
Ifus,  si  itloiiei  lueiinl,'  curaiii  aiiim-iriiiiKommiUat, 
Ut  ci  de  spiiiiualiiius,  vobis  vciK)  de  lemporalibus 
rcspiindore  debcaiil.  Cuin  auiem  gciicralo  iulcrdi- 
cium  lcrrx  fiicriu  liteal  vubis  claiisis  janiiis,  cxclii- 
sis  cxcomniunicaiis  vel  intcriliclis,  non  pulsatis 
caiiipnnis,  siippressa  vocc  diviua  oflicia  cclebrarc. 
rru:lcica  iibcrialcs  ct  imniuniiiil  s,  iiccuoii  aiitiiju.is 


Ego    Ociaxiaiiiis,  Obiieiisis  ct   Velletreiisis  epi- 

sropiis. 
Ego  Pctriis ,  Portuensis  et  Sanctx  Rufiiiae  epi^ 

scopus. 

Daiuin  Laieraiii,  por  iiianum  Ceiitii  SancixLucix 
iii  Ortlica  diaconi  cardinaMs  domni  pap;e  c.niii;ra- 
rii.  XIII  Kalcndas  INovembris,  iiidiclioiie  xin,  Incar- 
iiaiionis  Dumiuicae  auno  1195,  ponlilicatus  vcro 
iloinui  Coelcstini  pnpx  III  nniio  quiuto. 

CCXXXI. 
Pritilegium  pro  monasterio  Deccenhi. 
(Laierani ,  Nov.  17.) 
[Lanfmiici  Opp.,  p.  o53.] 
C(.CLbsri>us  cpiscopus. .  .,  dileclis  n.liis   GALiiiui 


ilff 


EPISTOLi£  ET  PUIVILEGU.  ^  AiN.  1195. 


1131 


•libaii  ei  conventul  Beccensi  laluleiu  ei  ap.   Le- A  liniiaii,  qul  te  ibl  sepelire  dcliberaverunt ,  nulliis 

obsistaU 

Caeterum  si  qncmlibet  palronum,  vel  parochia- 
num  ccclesi:!!  vcstrsR  conligerit  pro  speciali  tleliclo 
siio,  iiilenliclo  supponi,  illi»  noii  minut  exclusis  ut 
aliosparorbianos  veslros,  qui  compliccs  foruui  non 
riieruiit.  liceat  vobis  ail  tlivina  rccipcre,  ci  eis  lain 
in  morle  qiiaiu  in  vila  sccun<luni  nioreui  Ecricsias 
siibvcnirc,  auclorilate  aposiolica  iuihiliiciiitis  Pr;i!- 
niissis  quoqiic  duxiiiius  adjuiigcnilum,  ut  a  pi  iara- 
libus  hii«,  fili  .-ibbas,  priores  sccuuiluiu  bcaii  Bj- 
neilicii  Regulam,  ct  antiquaui  moiiasicrii  tui  con- 
stictuilinem  bactenus  observataui,  certis  cl  siaiuiis 
(le  ciiutis  aniovcndi,  ct  alios.  qiios  viilerii  cx|ie.iire, 
subrogandi  liberam  babeas,    nullo  coj^cute ,  tu   ct 


ncJ. 

Sacrosancta  Romsna  Ecclesia  devotos  et  bumilcs 
Clios  es  assuetx  pietalis  officio  diligere  propeiisius 
coustievii,  et  ne  pravorum  bominum  molestiis  agi- 
leiitur»  eos  tanquam  pia  niater  siix  protectiouis 
inuniuiiiie  coiifovere.  Eapropler,  dilecii  iii  Doinino 
liiii,  juslis  vestris  postulationibus.anniicntes  ,  pcr- 
sonas  vestras  et  mouasteriiiin  vestruiu  ciim  omiil- 
biis  pcrtiiientiis  suis,  el  omiiibiis  qu»  iiuprxsen- 
tiarum  possidelis,  aut  in  futurum  justis  moilis.  prae- 
stante  Doniino»  poleritis  adipisci,  sub  bcati  IVlri 
et  nostra  protcctione  suscipinius ,  ct  praeseiitis 
scripii  palrociuio  coinmaniinus  ;  statucntesut  iiullus 
arcbiepiscopus,  episcopus,  archidiaconus,  decanus, 


seu  ulla  ecclc&iastica  siiperior,  iuferiorve  persona,      succcssores  lui,  ex   iiidulgtntia  sedit  aposttilicae 


ncc  eliam  legalus  sedis  apostolic»*  nisi  speciale 
inaiidalum  babuerit,  vos,  monasteriuin  vestruin, 
sivc  speciales  ecclcsias,  vel  alias  posscssioiies  ve- 
stras,vcl  earum  custo.les,  sive  adininislratorcs  siis- 
pAiisiouis.  iulcrdicti,  sive  excommuuicaiiouis  scn- 
teiitiac  subjicere,  vel  a  vobis,  vel  possessoribus 
\cstris  quidquam  .  qiiod  vobis  molestiam  iiifcrat» 
vcl  gravauien,  vcl  priscis  moiiasterii  vestri  consue- 
tudiiiibiis  derogel,  ullo  aiisu  cxigcre  vcl  extorqiiere 
prxsuinat,  cl  si  praesunipium  rueril,\iribus  careal, 
et  peuiiiis  evanescat.  liibibeaius  ciiain ,  ue  aliqna 
ecclesiasiica  persoiia  aliqiiam  ecclesiaruui  vestra- 
rum  gratia  vcl  fainiliaritaie  qualibet  alieni  confcrre 


facultaiem.  Obeunte  aiilem  le,  vel  qiiolibet  suc- 
cessoruiUi  vcl  ad  majoris  cumuluin  digiiit»tis  divi* 
nitiis  evocato,  nulla  s»ciilarisecclesiasiica«  laicave 
persona  elcclioni  veslrjc  iiilcrcsse  pnesumat,  nisl 
forle  de  coniuiuni,  vcl  majoris ,  vel  saiiioris  pariis 
fratrum  coiisciisu  atl  boc  luerit  prccibiis  cvocata. 
Cum  aulcin  secun.luiu  Dcuin,  et  ordiiiis  vcslri 
rcgulam,  eligeriiis  alii|ucin  iii  abb.it«*m ,  iiisuui 
diocccsano  vesiru  prxsenlelis,  ciijiis  eleciitiiicm,  si 
idcin  diGBccsaiius  cnnnrmare,  vcl  ipsi  cleclo  sine 
niora,  et  iiota  praviiatis,  bciiedictionis  luauiis  dis* 
tulerii  iuipcrtiri ;  qiicmlibei  aliiim  adcalis  aulisti- 
lein,  qui,  diiuiinodo  eatbolicus  sit,  ctgratiaui  Uo* 


prjcsuiiial ,    vel  sibi   ip«i   retincat,    vel  vobis  su-  C  ""^"^  pontilicis  babeal,  qnoJ  postulatur  saUgat  iu< 
per     boc    molestiam     infurat ,    vel    gravamon  ;      dulgerc. 


vcl  a  lairali  pcrsona  aliquem  sibi  suscipiat  pro;- 
seu laium  ,  scd  illuiii  soiuui  recipiat ,  quein  sibi 
cbaritaiis  iutuitu  duxerilis  praeseutantluin ,  qiiam 
si  forle  reciperc,  vel  inslitucre  distulerU ;  taiidiu 
ex  indiilgontia  iiostra  vestras  vacantcs  ecclcsias  In 
deportatioiie  babcalis ,  donec  ad  prxscntationem 
\eslraiu  per  dioecesanos  episcopos  ordiiieiur.  Ava- 
ritiam  quoque  quoruiudain  radicitus  cxstirpare  vo- 
leutes  nibiloiuiniis  inbibeiuus,  ne  quis  iu  domibus 
vesiris,  quas  siiie  dispendio,  in  proprio  potcslatis 
tloiiiiiiio  relinerc  poteslis,  luonacbos  iiisiilucre  vos 
ctmipcllal. 
Prxierea    vobis  auciorilate  apostolica  indul;;c- 


Interdicimus  etiain,  ncquis  intra  fines  parochia* 
lium  ecclesiurum  vestraruui  oniiorium,  sive  ecclo* 
siaiu  siue  asseiisu  vestro  cousiiiiiere,  sive  de  iiova*- 
libus,  qiix  tle  propriis  mauibus»  aut  suiupiibiis 
colilis  ,  de  fructibns  hortoruin,sive  de  nutrimentis 
Miimaliuui  vestrorum  deciinas  a  vubis  eiigere ,  vel 
extorquere  prassuiiiat. 

Ad  bx«:  prxsenti  pagina  duximus  inbibcndum  ne 
quis  arcbiepiscopiis,  episcopus,  arcbidiacouiis,  de- 
canus.  sive  eliaui  legaiui  sedis  apusiolira:  procurs- 
lioueiu  aliquaui,  scu  aliquid  iioiuiiie  proMiraiionis 
a  vobis,  sivc  a  donio  vestra  extra  ambiiuiii  iiiiiro* 
rum  cxigere  vcl   extorquere  iiitatur.    Iii  adbibiia 


nius,  ul  ecclcsias  vcstras  cuin  pcrtiuciitiis  earuin,  D  tcin|)erantia,  qiiaiu  ctmveiiii,  pnccipiuius  observ.iri; 


iii  (|narnmcuiique  proviucia  sive  dioecesi  csse  iio- 
scauiur,  relcctioiii  paupcrum,  et  susceptioui  bo- 
spituiu  libere  possitis  communi  asscnsu  provide 
deputare.  lia  quod  nulli  liceat  easdein  ecclesias  ab 
usu  et  iiiiliiate  pauperuin  et  bospiiuni ,  vi  vel  po- 
leniia ,  vel  temeriiate  qualibet  revucare.  Liceat 
quoque  vobis  clericos  et  laicos  ex  sxculo  fugienies 
ad  couversionem  recipcre,  ct  absque  contradictione 
qiialibet  retinere.  Cuiii  autein  generale  interilictuin 
tcrrx  fuerit,  liceat  vobi.s  clausis  januis,  non  pulsa* 
Ms  caiiipanis,  cxclusis  tamcn  illis ,  qiios  cxcommii- 
nicalos  vel  iuterdiclos  cssc  novcriijs  ,  divina  oflicia 
ceicbrarc.  Sepuiiuraiu  qiioque  ipslns  loci  iibcrain 
essc  deccruimus,  ul  eoruiu  devotioni  et  ultiinx  vo- 


in  niinoribus  autein,  qiioruui  ad  boc  iion  snppetiint 
facullaies,  id  oinnino  fieri  probibeuiu.-.  Paci  qiiuque 
et  tranquillitaii  vestro!  volentes  iii  posteruiu  prt>- 
viilerc,  iie  quibuslibct  archiepiscopis ,  cpisco|  is  • 
arcbidiacouis,  decanis,  vel  oQicialibiis  eoruiu  ,  vos 
super  aliquibus  qiierclis  in  causain  trabere  liceat, 
nisi  de  speciali  inandato  sedis  apostolicx,  districiius 
liibibemus,  Verurn  si  qui  contra  vos  in  jurc  vo!ue- 
riut  experiri,  iii  cilraniarinis  partibiis  ctiram  dile« 
ctis  filiis  Sincli  Yicinris,  Sancta  Genoveras  abba- 
ti!ms,  ct  caiilore  Parisiensi ;  iu  trausmariuis  vero 
coraiii  Wcstinonaslerleiisi  S.incti  Albani  ct  Saiicti 
Eclii.nndi  abhatibus,  quihus  super  lioc  scribiaiitSy 
cau<a:u  ^uani  ordine  judiciario  pro^equantur. 


1123 


CCELESTINI  m  PAPiE 


im 


Decernimus  ergo  ut  niiHi  ommno  liominum  fas  A  chen,  GozeiiwinJen,  Wolsten,  lloIslen«  Holizliusen» 


sit  lianc  noslrx  protertionis  ,  pcrmissionis  seu 
iuhibilionis  pagiiiam  inrringere,  vel  ei  ausu  leinera- 
rio  coniraire.  Si  quis  auiem  hoc  aiteniare  prae- 
siimpseril,  indignationeni  omnipotcnlis  bci  el  l)en- 
ioruin  Pctri  el  Pauli  apostolorum  cjus  se  noverit 
iuciirsunim. 

Daluin  Lalcrani  deciino,  qninlo  Kaleiidus  D»!- 
ceinbris,  poiitiflcatus  noslri  aniio  quiiiio. 

CGXXXIL 

Monattem  S.   MafiiB  GermerodensU  prolectionem 
$u$€ipit,pos$e$$ionetque  acprivilegia  confirmut, 

(Lnterani,  Dec.  20.) 

[KccHENDECKtii,  AnoL  //am.,1X,  U8.] 

CoELESTiNUS  episcupiis,  scrvus  servoruiu  Dei,  di- 
leclis  hliis  Ludovico  praeposilo  Sancla^  Murix  in 
Germcnrode  cjusque  rratribus  et  sororibns  lam 
pncsentibus  quain  fulurisregularem  viiain  profcssis. 

Quolies  a  nobis  petitiir  quod  juri  et  religioni 
convenire  dignoscitur  animo  nos  dccel  libenti  con- 
•sedere  et  petenlium  desidcriiscongruum  suflTragium 
inipertiri.  Eapropter,  dilecti  in  Doiuino  filii,  ve- 
ttris  jiistis  postulationibus  clementcr  aniiuiiniis  el 
pnefatam  ecclesiam  Sanct»  Mariae  de  Gcrmcnrode 
in  qiia  divino  maucipati  estis  obsequio  ad  instar 
felicis  recordaiionis  Lucii  pap;e  praedece^soris 
nostri  sub  bcati  Pelri  et  nostra  protectione  susci- 
piinus  el  pncsenlis  scripti  privilegio  commuiiimus, 
in  primis  liqiiidem  statuentes  ut   ordo  canonicus 


B 


llasla,  Tense  Trintberch,  Huntzeurodt,  Hasshacb, 
Hutherodt,  Hempeurodi,  TunnffeU,  Bassendrol, 
Hermensassen,  Johendorpp,  Rinerichdorpp,  S/isse- 
ner,  Theffer,  Elkeiihagen.  Sane  novalium  veslrorumy 
qua;  propriis  manibus  aut  sumplibus  coliiis  sive  de 
veslris  novalium  nutrimenlis  nullus  a  vohis  deci- 
nias  praesumat  exigcre.  Liceat  quoque  vohis  cle- 
ricos  et  laicos  et  sorores,  liberos  et  absoluios  e 
saeculo  fugientes  ad  conversionem  recipere  et  eos 
sine  contradictione    aliqua  retinere.  Cuni  autein 

generale  intcrdictum fueril,  liceat  vohiS,  claosis 

jaiiuis,  exclusis  exconimunicatis  et  interdiciis,  siip- 
pressa  voce ,  non  pulsatis  campanis,  divina  officia 
celebrare.  Obeunte  vero...,  nunc  ejusdem  loci  pr«- 
posiio,  vei  &uoruin  quolibet  snccessonim,  nuUus  ibi 
qualibel  subreplioiie,  aslulia  seu  violentia  praepo* 
natur»  nisi  qiiem  fratrcs  et  sorores  comniuni  con- 
sensu  vel  fralrum  vel  sororum  pars  consilii  saniorii 
secunduni  Dei  timorem  et  beatl  Augustini  Ri.*gu- 
laiu  providcrint  cligeiidi.  Sed  neque  advocaiiam 
sibi  quisqoam  usurpet  nisi  niajor  natu  de  progenis 
rundatoris,  qui  siiie  oinni  violenlia  et  injuriaofll- 
cium  gerat  et  a  malignorum  decursihus  teneatur, 
qiiandiu  jus  advocati;e  sihi  voluerit  coDservari. 
Sepulturam  quoqiie  joci  illius  iiberam  esse  decer* 
niniui^,  ut  eoruin  «levotioni  et  extremae  voluntati, 
qui  se  illic  sepellri  deliberaverint,  nisi  forte  excoiii- 
niunicaii  vel  interdicti  siiit,  nullus  obsistat ,  saKs 


qui  secuniium  Deuin  et  heali  Aiigustiiii  Regulam  G  taiiien  justitia  illarum  ecclesiarum,  a  quibus  mor- 
alque  iiistituiioiieni    Pru:iiioiistratensium  fratruiu      tuorum  corpora  assumuntur. 


iiistiiuiiis  esse  digiioscitur,  indomo  vcstra perpctuis 
teuiporibus  iuviolahiliier  observetur.  Praeterea 
quasciiuqiie  possessioues,  qiiaccuiique  bona  eadein 
ecclesia  impru^sentiaruui  jitste  et  canouice  possidet, 
aut  iii  fuiiiriiin  concessione  pontiflcum ,  largiiione 
regiiin  vcl  principuin,  oblaiione  fidelium,  \cl  aliis 
pistts  modis,  pr;estante  Doniino,  poterit  adipisci, 
flriiia  vohis  vestrisque  successoribus  et  illibata 
pernianeani.  lu  quibus  hasc  propriis  duximus  ex- 
priineuda  vocabulis : 

Locum  ipsum  in  qiio  praefata  ecclesia  sita  est, 
quain  Ruckerus  coines  dc  Bilsteynn  pro  reinedio 
aniinae  suae  Dco  ct  beatae  Mariae  cuin  curte   adja- 


Decernimus  ergo  ut  nulli  oinnino  homiiium  licejt 
praelalam  ecclesiam  temereperturbare,aut  ejiispos- 
sessiones  auferre,  vel  ablatas  rctinere,  ininuere,  scu 
aliquibus  vexaiionibus  faiigare,  sed  oniuia  integra 
conserventur  eorum,  pro  quoriim  gubernaiione  se 
susleulalioneconcessa  sunt,  usibus  OQiniinodis  pro- 
fulura,  salra  sedis  apostolicae  aucioritate  ct  dioece- 
sani  episcopi  canoiiica  justilia.  Si  qua  igitur  in  fii- 
torum  ecclesi;iSticasaecularisve  persona  hanc  nosine 
coitstilulionis  paginam  scieiis ,  contra  eain  teiBere 
venire  lentaverit,  secundo  teriiove  coiniuouils, 
nisi  reatum  suiim  digna  satisfactione  correxerii, 
potestalis  huhoiisqtie  sui  dignitate  careat  reainque 


cenie  contulil,  et  oninibus  appeodiciis  siiis,  viUis,  ^  se  divino  judicio  existcre  de  perpetrata  iiiiqnituie 


curtibus,  mansibus,  lerris  ,  cultis  et  inculiis,  viis 
aique  inviis,  silvis ,  neiuoribus  ,  pratis  ,  pascuis, 
rivis,  aquis,  aquaruinque  dccursibiis  cum  cinnibus 
sibi  attinenlibus  sive  ex  fldeliuni  oblationibtis  vel 
propriislaboribus  juste  et  lcgalitcr  acquisiiis.  Curtcs 
eiiain  Wolffarirodty  Arnolffrodt,  Luprestadt,  Rey- 
wtshussenn  ,  Sigersshusen ,  Yoothmanrodi,  Fri- 
dcricdorpp,  Rudolffshusen,  llonedhe  ,  Wclssbcch, 
Riicheliinge,  ct  Sal  qui  annuatim  ecclesix  solvitur 
in  Sothc,  Berharssdorp  totam  villam.  Praeterea  pos- 
sessiones  sitas  in  his  villis  Grucinge,  Herbolisshu- 
senn,  Francqiiartssliusscnn,  Vorwcrch,  Uolestcdde 
Qvcra  »  llosnolre  ,  Ludcrbech  ,  Rudansshuscii  , 
llctrc,    Bcribeir,   llcppciiroJi,  llasla  ,   Rodenkir- 


cognus&a  ei  a  sacr;ai:i!>iiuo  corpore  et  sanguiue 
Dei  et  Domiiii  Rcdemptoris  nostri  Jcsu  Chrisii 
aliena  fiai,  aique  in  extremo  exainine  districtae 
ullioiii  subveniat.  Cunciis  auieiu  eideiii  loco  sna 
jura  scrvaniibus  sit  pax  Domini  nostri  Jesu  Chrisii 
quaieiius  et  hic  fruclum  bonae  actionis  percipiaut 
et  apuil  discretuiu  judiceui  praemia  xieraa!  pacis 
iiiveniant.  Amcu. 

Datum  Lalerani,  permanum  Cenlii  Saticix  Luc  ae 
in  Oribca  diaconi  cardinalis  domini  papae  cauie* 
rarii,xiii  Kalcndas  Januarii,indictione\iii,  Incarna- 
tionis  Dominicx  anno  i\ii[leg.  4195],  poiiliUcjius 
vero  domni  Coelesiini  pap»   amio  quiiito. 


EPISTOLiC  ET  PHIYILEGIA.  —  AN.  1195. 


IIS6 


CCXXXIU. 

imonem  decanHm  Eboraeen$em.  —  De  admt- 
niiiratione  eju$dem  diace$i$, 

(Laierani,  Dec.  i3.) 

[  Marsi,  Concil.,  XXII,  604.  ] 

usTmos  episcopus,  serTus  servorum  Del,  dl- 
fllio  Smoiiit  decano  Eboracensi,  aaluteui  et 
olicain  beiiediciionein. 

fli  iinivorsalis  Ecclesiae  regimen  noliis»  licet 
lcieiilibus,  divina  lavenie  graiia  sit  coinmis- 
et  singuliirum  cx  civ  c;isibus  pratcavere  tenea« 
)l  uliliiaiibus  providere  :  illud  nobis  est  summo 
pnecnvenduiu,  iie  iude  Ecclcsia)  in  leinpora- 
vel  spiriiiialibus  deirimeutuiu  iucurrant,  uiide 
jni  bonoreni  ct  coniinodum  crediinus  procu 


A  busy  et  aliis  in  Eboracensi  provincia  constiuitis, 
salutem  et  apostolicam  benedictioiiein. 

Quain  inisericorditer  Romana  EccIcm.i  super 
facto  Eboracensis  arcbiepiscopi  processerit  videie 
licet,  si  liiierarum  noslrarum  lenorem,  qiias  ulra« 
que  partiuui  a  sede  aposiolica  diversis  lt*ui|ioribcs 
iiupetravit»  diligenler  attcudaiis.  Cuui  eniui,  sigiii- 
flcaDtibus  dilectis  filiis  dccano  et  rapitulo  Eliura- 
ceiisli  et  non  paiicis  abbatibus,  |irioiil)us,  ei  uliis 
Eixle^le  pra:lutis  lu  regno  Angliae  constituiis,  ud 
aposlolalus  uostrl  audicuiiain  pcrvciiissei»  dirluiti 
arcbiepiscopuiu ,  pastor.*ilis  oflicii  dubito  praMfi- 
niisso,  saMularibus  iiegoiiis  iiupUcari,  et  iiou  di%iuis 
obsequiis,  nou  c-lericis  ordiuaiidis,  iiuu  ccclesiis 
dedicandis,  iiou  syiiodis  celtfbranilis,  iiuu   beuedi' 


H 

Cum  eiiiiu   pensalis  personarum   uieritis,  ci      ceiiilis  abbuiibus,  sed  veuaiioiiibus  et  uucu|iio  luiitis 


nler  iiispectis,  aliquis  juxta  suoruin  exigen- 
meriloruui  per  nos  fuerit  su»  diguitalis  po- 
e  suspeusus,  ei  ab  ecclesiarum  prwlaiioue  ad 
is  amoius  :  iie  subditis  pasloriscura  privuiis 
naudi  maleria  Iribuatur  et  orcasio  rnigandi, 
II  debemus  providere  persona,  quae  et  11119.111- 
diriniere  qiixsiioiics,  ct  subditorum  excessus 
lerenovcrii;  et,  quauium  sui  oflicii  debiluiu 
r,  et  dilig.it,  et  aireclet.  Inde  est,  quod  cuui 
censis  arcbiepiscopus,  ejus  actibus  exigeiiir- 
et  coiilumacia  faciente,  qui  abusus  patieiitu 
1,  neqiie  a  suis  iuiquUatibus  destitit,  iiec 
>  se  conspeclui,  iudullo  sibi  niisericorditer 


auiiui  sui  studiuui  applicare,  .et  exercerc  alia  qua 
ceuimis^o  sibi  oflicio  poutiflcali  et  lionori  iiod 
iiiotiicuui  derogant  :  uou  statiui  roriiiavintus  judi* 
ciuui  eoutra  euiU|  sed  iuquisiliouem  runia:  ipsius 
veiierabili  fratri  iiostro  Liucoinieiisi  episcopo,  et 
dileclis  flliis  arcbidiucoiio  de  Nortbamtuu  el  pr!ori 
de  Poute  fracto  [ul.  sanctu]  duxiiiius  coiuiuitteu- 
ilain;  cupieules  ipsuui  arcbiepiscopuui  per  iuter- 
iniiiutioiieiu  suspeusiouls ,  si  de  bis  qii»  uubis  hie- 
raut  signiflcata  cousturet,  vel  si  eu  lcgiliiiie  com^ 
probari  iiou  pusseiii«  per  exbitiiiuueui  c&i.ouicae 
purgatiouii,  quuiu  ci  cuiu  tribus  cpiscopis  ct  tutidein 
abbatibus  fecurumus  iiidici;  a  suis  excessibuk  de- 


10,  pncseiitavii,  ab  usu  pallii,  et  epi8Cop.il!S  r  ^^^^^'^^*  «*  ^*^  vcriiaiis  traiuiieiu  revocare.  Veruin 


exsecuiione,  a  niiuistratione  qiiuqiie  lam 
laliuni  quain  tcmporaliuiu,  et  beneflciuruiu 
nione,  nostra  sil  auctoriiate  suspeiisus  discrc- 
luaft  auctoritate  pnrseniiuin  duxiuKis  indul- 
m»  ul  cuiu  consilio  canouicorum  iu  Eboraceusi 
»ia  rcsidentium,  clericorum  Elioraccnsis  dicB- 
excessus  corrigcre  valeas,  et  querelauiium 
leriiorum  quani  laicorum  Eboracensis  diocce* 
itroversias,  quae  judicio  exigiiul  ccclesia&tico 
lari,  canonice  deflnire ,  caiionica  sevcriiaio, 
itione  reiuuta ,  percellens  eum  qui  super  buc 
uaciter  duxeril  resistcuduni,  duncceideiu  ec« 

aliler  fucrit  sullicitudiue  nostra  pruviiuin. 
Krgo  omnino  boininuin  liceal  bauc  pagiuaiu 


quoiiiaui  idem  arcbiepiscopus,  autequaiu  citatio 
eurutiidein  judicum  perveuissel,  ad  seileiu  appclluvil 
upustulicaiu  :  dicti  judiccs  juxta  littoraruiu  iiusira- 
runi  tciiorem.  spatio  ei  Iriuiu  iiieDsiuiu  liidulto, 
Kiileudas  Juuii,  quo  appclluiioiieiu  iuter|iositani 
proseqiil  non  diflerret,  ipsi  procuraveniiit  pro  ier> 
uiiiio  assignare.  Deiiide  vero  cuui  arcbie|*iscopus 
ipseiterarripuisset  ad  sedeui  apostolicam  venieudit 
tiiiieiis  ii^  propier  iiicltiuieutiaui  aeris  uliquod  per- 
sonae  ipsius  periculuiu  eveiiiret,  a  iiubis  litteris  et 
nuuliis  postulavil,  ut  statutuiu  sibi  teriuiuuiu  debo» 
remiis  luiaeiicorilitcr  prorogure.  Nos  vero  precibus 
ipsius  anuueiites,  et  credentes  quod  eo  citbis  de 
suis  excessibus  p<rniterei ,  quod  uos  ad  audieudas 


t  cuncessioiiis  iiifriiigere,  vel  ei  uu«u  tciiie-  ^  petitioiics  suus  iiiagis  propitios  et  faciles  iuveuirett 


coutruire  :  si  quis  auiein  boc  atteutare  prsc- 

erit ,    iudiguationein    omnipotentis    Dei   et 

uro  Petri  el  Pauli  apostoloruiu  ejus  se  uove- 

ursurum. 

iiu  Lateraui,  x  Kalendas  Jauuarii,  poutiflca- 

stri  aiiuo  quiulo 

CCXXXIV. 

lefico$  Eboraceu$es,  —  Ejnsdem  urgHmenii. 

(Laterani,  Dec.  23.} 

[  Ibid.,  605.] 

.ESTiNUS  opiscopos,  scrvus  scrvonim  Dci,  di- 
filiis  uuiversis  alibuiibus,  priuribiis,  archi- 
is,  et  aiiis  clericis,  coiniiibus,  et  baroni- 


teriuiiiuro  usque  ad  octavus  B.  Martiui  piuxiuio 
praeterituras  prosequcndae  apiiellatiouis  ad  ipsuui 
purgaudum  statuiuius,  Uieiiioratis  judicibus  daiites 
iiibiluminus  iu  mandulis,  ut  si  tuuc  iiide  arcbiepi- 
scopus  iiostro  aspettui  ueglexerit  se  prai*seoiart% 
exiiidejuxta  prioruiu  litteraruui  teiiorero  iu  cau^ 
procedereut;  ct  quae  ipsis  pcr  easdem  litterai 
luaudaia  fueraDt,  exsequi  procurareDi.  Glrteruw 
memorato  termiiio  jam  traosacto,  euro  ad  Uoma* 
num  Ecclesiain  nec  accesserit,  iiec  aliquero  roisarit 
respoiisaleui,  qui  abscntiani  suam  quolibet  uiodo 
excusaret  :  ipsius  inobedieniiaiu  et  contuiuaciaiu 
attciideiitcs,  ipsuiii  ab  usu  patlii  et  poutifica/is  uilicii 
exsecuticne,   aduiiuistratiuue  etiam  taro  teiupo* 


1 117  CQELESTINI  m  PAPiC  1 128 

raliom  qaam  spirittialinm,  ae  perceptione  benefl-  A  illud  Evangelii,  praeceperit  anecidenilam,  ne  tcrram 


•ciorum  duximus  suftpendenilum  :  memoratis  judici* 
bus  per  aposiolica  scripia  mandanics,  uteum  per  to- 
tam  Eboraceiisem  di<ccesim,  etproviiiclam,  suspen- 
sum  a  iiobis  publice  sialuani  nuntiare.  Ideoque  nni- 
Tcrsitati  vestrae  per  aposlolica  scripta  mandainiii* 
quatenuseidein  ardiiepiscopo,  vel  oflicialibus  ejus» 
nec  in  spiritualibus  nec  in  tempomlibos  prxsumaiis 
aliquatenus  rcspoiidere ;  sed  si  qiias  Inter  aliquos 
vestruni  in  Eboracensi  dioecesi  posirorum  quapstio*- 
iies  oriri  coiitingal,  qu»  judicio  ccclesiaslico  de- 
beant  terniinari  :  ad  aiidientiam  dilccti  fllii  nosiri 
Sinionis  Eboraceniis  decani  easdeni  controversias 
deferatis,  Ipsius  judicium  reccpturi  bumiliter,  ct 
firniiier  servaturi  :  scientcs  nos  eidem  decano  de 


fertilem  occnparel,  praemisit,  dicens  :  Ecct  trei 
anm  tunt^  ex  quo  venio  queerent  fructum  in  ficuluea 
hac^  et  non  invenio  »  iuccide  ergo  iilam  ( Lue.  xiii). 
lloc  siqnidem  nos,  licet  miniiniy  et  liudiaiiae  tnfh 
liiatis  subjatentes  def^ciibos,  inira  nos  tpsot  assi- 
dua  meditatione  pensanies»  audiils  ezcessibos 
Eiioraceiisis  arcbiepiscopi «  et  de  lnhonest.i  fiu,  ct 
de  inutili  conversione  cjus  rumoribiis  In  Dosira  et 
fratrum  nostroniin  audientia  recitalis,  non  statim 
formaviiniis  judiciuni  contra  eum;  sed  eiemplo 
illius,  ciijus  miSbrationes  super  caetera  opera  cjits, 
ut  sicrilis  arbor  pullularet  in  fructus,  ei  vigoreoi 
reciperet  jam  aniissum»  non  modico  teinporis  spaiio 
ad  correctionein  ipsius,  muliiplicatis   lilteris  el 


solita  sedis  aposiolic»  misericordia  iiidulsisse,  ui  ^  mandatis  non  destitimus  iaborare  :  nuiic  eum  ad 


cum  consiHo  canonicorum  suoruin  in  Eboracensi 
Ecclcsia  residentiuin,  excessus  corrigat  clericonim, 
et  eornin  ac  laicorum  qui  ecclesiasiicam  audieniiam 
exiguni,  in  Eboraceiisi  dioecesi  deliniat  qiiaestiones. 
DutuiM  Laicrani,  x  Kalendas  Janusrii ,  pontiflca- 
tus  aiino  qoinio. 

CGXXXV. 

Ad  lAncolniemem  epi$copum,  —  Ejusdem  argU" 

menti* 

(Lateraiii,  Dcc  iS.) 

[  Ibid.,  606.  1 

CdSUSTiNiis  cpiscopus ,  servus   servorum   pei, 

venerabili  fratri  Lincolniensi  episcopo,  et  dilectis 


viam  salutis  nostris  monitis  revocaDtes,  iiimic  per 
intermiiiationem  suspeiisionis  olDcii  et  beneflcil 
delerrentes  ab  iniquitatis  sua  seuiitis  et  erroris, 
sicut  vobis»  quj  toiam  rei  seriem  ei  processmii 
uegotii  quoad  ordiirem  agnovistis,  credimus  oiani- 
festum.  Sane  ad  audientiam  nostram  ez  personarunt 
de  capiiuli  Eboracaisis  Ecelesiae  insiouaiione  per« 
venit,  et  id  ipsum  dilcctorum  nostrorurn  Itoberli 
de  Eboraco  et  Rogeri  de  Selebi,  eialioruui  undccioi 
abbaiuiii  Praemonstratensis  ordinis  lesiimonia  ma- 
uifcste  declararo  videntur  :  quod  Gaufridus  Eborj- 
ceiisis  archiepiscopus  sacramenU  injunctl  sibi  officil 
vilipendcns,  veiiatione,  aucupio,  et  aliis  niiiiiaribns 


filiis  arcbidiacoiio  de   Northampiun,  et  priori  de  q  curis  inutililer  occupatus,  ordiuaiioui  clcriconiro« 


Poiiie  fracto  [  al,  saiicto  ],  salutciii  et  apostolicain 
beiiedictioncin. 

Cum  sacrosancla  Romana  Ecclesia  super  iinino- 
bile  rundaiucntuni,  lapidcin  scilicet  angularcm  et 
veruin,  perpelua  siabililale  fundata,  dc  se  ipsa 
\eriiaie  diceiite  :  Super  Itane  petram  tedifieabo  Ec- 
cletiam  meam  (Matth.  xvi),  per  lieati  Petri  merita 
ecclesiuruin  oinnium  inagisterium  cepit  et  priiua- 
tiiui,  ad  priucipciu  apostoloruiu  Domiiio  protestaute: 
Si  ditigis  me,  patee  oves  meat  (Joan.  xiii) ;  et  non 
soluiu  corporum,  sed  etiaiu  aniiuarum  judiciariam 
accepil  potestatem  ,  eodeui  aposloloruiu  principe 
audteiile  a  Domiiio  :  Quodcuuque  ligaverit  tuper 
terrum^   erit  ligatum   iu   coelis  (Matth,  xvi) ;   nus, 


etclesiarum  dedicationibuS)  aul  syuodis  ceiebran- 
dis,  nec  maiiuni  nec  operam  posl  sui  proinotioBefli 
adbibuit,  nec  abbatcm  aliquein  benedixil,  licet  Uio 
contra  clericos  quain  abbales  ad  maledicendum  oc 
excominuuieandum  liuguam  consoeveritjuxla  molum 
proprium  indiscretc  laxare.  Liberuies  Ecclesi^e  suae» 
ac  consueiudiiies  approbaUs  evacuat  ac  subveriii : 
appellationes,  qoae  soleut  csse  ad  reinedium  oppres- 
Boruui,  ad  Roinanar  sedis  injuriam  reduxii  io  coo- 
teiuptuiu  :  et  plures,  pro  co  quod  ad  nos  appeila* 
tiouem  eniiseraul,  viucuiis  fecit  carceraiibus  vebe- 
inenler  astringi.  Persoiias  Ecclesi»  suae  post  appel- 
iatioiiein  ad  iios  factam  lionurtbus  et  bcneticiis 
spoliavit  :  quosiiam  caiioiiicorum  appellalione  cou- 


quos  non  propria  nierita,  sed  sola  diviua  iiiisera-  ^  leiupta    excouiiuuiiicatiuui    subjecit    :    priviiegia 


tio,  ad  suiuiiii  poniiflcatus  apiceiu  evocavii,  si  judi- 
cia  uu&lra  rocia  voiuiuus  ct  pruvida  delilieraltone 
foruisrc,  et  poteslaie  iiubis  iradila  iiou  abuii , 
illius  debemus,  quanluiu  buinana  peruiiitit  fragili- 
las,  oxeuipla  sectaii,  in  quo  sedes  upustolica  fuii- 
daia  consislit,  et  a  quo  ca^leraiuui  ecclesiarum 
curani  suscepit,  et  ligaudi  atqua  sulvoudi  pleniiu- 
diiieui  potcsiatist  Muabilisciiiin  siiperoiunia  Deus, 
et  inscruUbilis  diviui  coiisiiii  aiiiiudo,  licetiiicom- 
prebeusibilia  siiit  jiidicia  cjus,  et  investigabiles  viae 
ipsius,  aliquid  Uiiieu  cx  bis ,  quae  in  iiifcrioribus 
operalur,  si  recie  cuiispiciinus,  iiobis  et  aiiis  ec- 
clesiaruin  praclaiis  iu  (uruia  judicii  innuit  Juiitaii- 
dum,  c(ui  cuin  stcriiciu  arburciu  de  viuca  sua,  juxia 


Rouianoruiii  poutilicuui  ,  in  Cjus  praescuiia  sua, 
oiuuiiio  auctoriute  frublrautur  ;  el  qui  forle  alias 
tutus  essei,  iu  osleiisione  priyilegii  oosiriy  opiati 
corain  eo  pracsidii  beneflciuiu  deineretur.  Cuiu  con* 
tiiigit  aliqueai  ad  sublractam  sibi  ecclesiam  ^el 
pusscssioueiu  per  judices  delegalos  auciorilatc 
nosira  resiiiui,  euui,  per  queiu  judiciura  debucrat 
exsecuhoui  ntaudari ,  statiin  sentiet  iniiuicuui. 
l>lurcs  eniiu  laliler  restiiulos  destiluit,  el  ecdesias 
suas  per  niiuistros  suos  violenier  aggrediens,  fures 
earuin  fregisse,  et  eos  proponitur  per  violeuliaiu 
expulissc  :  quamplures  realuin  perjurii  fecil  per- 
niciuse  incurrere,  ipsos  ab  obeUieulia»  qiiaio  arclii- 
piucouis  suis  canouice  servandaiu  juraioeuto  pro 


Ili9 


EPISTOL.€  irr  PniVlLEGIA.  —  AN.  H95. 


iiSO 


miserant,  (|iift.fam  necessiiatis  vlofentia  relrabendo.  j^  citareiiir  ail  caiisaro,  sfcoi  nobis  suls  liiicris  et 

«^  •  ■■  ■■••  .•••-•■_  m. 


PnBlerea  majorem  ecclosiam  cum  muliiiudine  ar- 
maiorom  aggrediens,  fores  capiiuli  per  violeniiam 
confringi  cl  asporlari  fecit,  et  bona  canonicorum  el 
clcricorum  plurium,  qiii  res  suas  tam  in  ecclesia 
quaro  in  tliesaiiraria  ibi  deposnerant,  fccil  per 
potenliam  delincri.  Pro  quibus  oinnibus  Ebora- 
ceose  capituluin  ad  noslrain  praescntiam  appellavit. 
Comperimus  eliam  ex  lestimonio  prxdictorum  , 
qwod  ecclesiis  quandoque  vacantibus  ,  prxsciitatas 
sibi  ab  bis  ad  qiios  prxseutatio  pcrtinel  personas 
idoneas  non  admittil ;  sed  cns  aut  pueris  et  minus 
honesiis  pcrsonis  assiguat,  usus  pariter  et  prx- 
scntanlis  et  iiisliiuentis  oflQcio,  aui  facil  eas  de 
sola   voluntale  vacare,  ui  earum   frucius  nsihus 


nuntiis  intimavil,  sedem  curavit  aposlolicam  ap- 
pellare  :  el  vos  ei  ad  prosequeiidam  appellationem 
Kalendas  Januarii  pro  tennino  assignnsiis  :  ipsius 
laboribus  et  expensis  parcere  disponentes,  ac  ti- 
nientes,  si^/".  nesi]  aeslivo  tempore  ad  Urbeni 
accederet,  aliiiuod  persoiix  ipsius  ex  aeris  incle- 
mentia  periculum  proveniret,  cum,  sicui  nobis 
liitiinatum  fuerat,  iier  arrlpuisset  ad  sedem  apo- 
stolicain  veniendi,  et  paratus  existeret  de  objcctis 
sibi  criiiiinibus  respondere.  de  solila  scdis  aposio- 
licae  beiiignitate  prosequemlae  apprllationis  ab  ipso 
usquc  ad  Octavas  Beati  Martini  proxinio  prxter- 
iHiras  tcrinlnumduxiuiusproroganduin  ;  oniiiia  qiias 
fueruiit  coutra  cuni  iinpc.rata,  usqiie  ad  eumdcm 


ipsius  applicenlur,  el  quod  sustentaiioni  aliciijus  B  lerininum  siispcndentes,  et  rcvocantes  in  statuni 

■  _••••■■■.  ■■■  *  .  _*«•  •■•> 


bonesli  clerici  debebatur,  sibi  iion  mctuit  rctinere. 
Adjeceruni  etiaro.  quod  cum  spiritualia  donn  gratis 
dclieanl  ei  sine  pravitate  disiribui,  frequentcr  cum 
donat  ecclcsiam,  aut  caai  scindit  pcr  paries  contra 
sialuta  canonica,  vcl  in  ea  sibi  novam  ec  indebitam 
retinet  posscKsionein  [  f,  pensionem],  ei  qoamplures 
excoiiimunicntos,  vcl  suspensos,  non  iiisi  pecunla 
inlerveniente  absulvit  :  rcligiosi  vero  cl  lionesii 
Tiri  iu  conspeclu  ejus  despecti  et  conteniptil.iles 
liuni ;  viies  el  suspectae  pcrsome  de  facili  rumiiia- 
i-ttatem  ejus  el  gratiam  assequuntur.  Nus  vcro  de 
nimoribus  lam  proranis  audiiis  non  semcl,  sed 
sxpius,  ct  tam  prauiiciorum  qunm  alioruin  pricla- 
torum,  in  rcgno  Angli;i%  et  iii  Eboracensi  proviiicia 


prisiinuin  quidquid  contra  cum  posl  nppellaiionem 
ad  nos  inier|iositam  prioruin  liticrarum  obtentu 
fuissel  a  nobis  vel  aliis  imiiiiitatuin.  Vobis  etiani 
per  a|K)stoIica  scripla  dislincte  maudaviiuus,  ut, 
nisi  in  Octavis  Sancti  Martini  nosiro  conspcciui  s« 
pracsentaret,  juxta  forniam  priinae  couiinissionis, 
sublato  cujuslibct  coiilradicliouis  ei  appcllationis 
obstaculo,  procedere  niillateiius  diflcretis.  Yerum 
qiioiiiam  ii:eiiioraius  arcbiepiscopus,  abusiis  paticn- 
tia  nostra,  nec  ad  Roiunnain  Ecclesiain  acccssit, 
nec  respoiisalem  aliqueiii  destinavil,  qui  vel  ejus 
absentiam  excusaret,  cum  eum  non  inodicuin  ultra 
prxflxum  sibi  terniiiiuni  miscricordiicr  curavcri- 
mus  exspcciare,  licet  eo  ipso  videatur  confessus 


wiucM,  ■■•    ■v^iiv  «.■■^■■•i  ,   V»    ■•■    •^vwiuv^iis^    |riv*ii.«.iu --»,.*v.-.*,    .«».^»     vw     «p^w      «lUV^atUI     VUlllCSSUl 

positoruin  litteris,  iiosiris  auribus  frcqiientius  in-  ^*  ^^^  criiniiiCy  qiiod  iiustro  se  conspectui  praeseniare 


culcaiis,  volentes  euui  a  suis  excessibus  dcicrrerc, 
et  ad  cxscqiienduin  pastoralis  oflicii  debiium  revo- 
care  :  inquisiiionetn  raiii.a*  ipsius  vobis  duximus 
cominiilendam,  ui  convocatis  abbatibus,  et  priori- 
lius»  et  aliis  ecclesiasticis  personis  Eboracensis 
dicecesis,  iuquircrctis  dc  pr^cmissis  diligeniius  veri- 
tatem,  ei  si  accusntorcs  legiiiini  proccdereni  contra 
eum,  auditis  qnae  proponereniur  binc  et  inde »  ci 
depositionibus  testiuin  redaciis  in  scriplis,  eas  si* 
gillorum  vcstroruiu  signalas  muniniine  ad  sedero 
apostolicam  transiniltere  deberciis ;  nssignato  par- 
libus  lerinino  competenli,  qito  ad  audiendam  sen- 
tentiam  nostro  se   coiispecliii  prxseniarent.   lloc 


neglexcrit,  Ipsuin  ab  usu  paliii,  et  oninis  episcopa- 
iis  oiricii  exsecutione,  a  niinistratioue  quoqiie  tam 
spirilualium  quain  icniporaliuiii,  et  beneflciorum 
pcrcepiionc  ipsius  Eboracensis  Ecclesi».  ei  provin- 
ci»,  duxiinus  suspendendum  :  ut  slc  sallem  a  sua» 
iiiiquitaiis  periinacia  resipisccns  ,  canonicae  seve- 
ritaiiscensuram  in  se  non  exigat  foriius  exercerl. 
ideoquediicretiuni  vebtraBperaposiolicascripia  nian- 
damus,  atquepraecipiinus,quatcnus  eum,  peromnes 
ecclesias  Lboracensis  dioecesis  et  proviiiciae  suspeii- 
sum  a  nobispublice  iiuuiietis  :  omnibus  clericis  et 
ialcis  ejusdcm  provinciae  ex  parle  nostra  lirinius 
injuiigcutes,  iie  ipsi  arcbiepiscopo  vel  oiBcialibus 


etiaro  iisdeni  liitcris  inemininius  fuisse  insertum,  j)  ^i^^^  ^^  teinporalibus  vel  spiritiiaiibus  respondcre 

.     n     •_      •••     ._    _^ ^_«__:i _•   j* . _     I   !•  #        _  n(><.seii  ■kiik  n  I  ^Aa.^A^       .1..      :..    ».       ^... !.:__; ••       . 


iit  deflcicniibus  ncciisatoribus,  si  fama  publica  face 
rct  contra  euin,  purgationem  ipsius  curo  iribus 
episcopis  ei  iolidem  abbatibus,  suLlalo  appellatioiiis 
obstsculo,  indiccre  curaretis.in  qiia  si  fortedeflce- 
rei,  ipsom  ab  arcbicpiscopali  oflicio  ei  administra- 
lione  suspensum,  nostro  fecerctis  conspectui  prae- 
senlari ;  si  vero  arcbiepiscopus  ineuioratiis,  anie- 
quani  citaiio  vcsirn  pcivenirci  ad  ipsum,  ad  sedem 
aposiolicam  appellnrei,  iuduciis  ei  trium  mcnsium 
iiidullis,  si  infra  eos  interpositain  nppellaiionem 
prosequi  ncgligeret  vel  difl.LMret,  ipsuin  ab  oinni 
poiilificali  oflicio  el  arcbitipi$coi>atus  adiuinistra- 
tioiie  noslra  nuntiareiis  aucluritate  suspensuin. 
Quia  vero  ideiu  arcbiepiscopus,  antcqiiain  per  vos 
Pateol.  CCVI. 


priesunianl ,  doncc  de  ipso  arcblepiscopo  aliud 
duxerinius  statueiiduiu.  Blaiidainus  auicm  et  per 
vos  volumus  in  Eboraccnsl  dioecesi  nunil.;ri,  ut  si 
forsitan  inter  aliquos  qiiaestiones  niovcri  contiiigat, 
quas  ecclesiasiico  Judicio  convenial  lerminari,  ad 
audiciitiam  dilecti  lilii  nostri  Siuionis  Eboracensis 
decaui,  cui  cum  consilio  canonicorum  in  eadem 
ecclesia  rc^ideniium,  et  ciericoruin  excessus  com- 
niiilimus  corrigendos,  et  litigantium  taro  clerico- 
rum  quam  laicoruiii  coniroversias  decidendas » 
referant,  ipsius  judicium  suscepturi  humiliier  et 
flrmiier  servaturi.  Ad  lixc,  oinnia,  quae  auctoritate 
litlcrarumnostrarum,  antequam  ad  vos  secuudaruiu 
noiitia  pervenisset,  super  ncgotiis  eumdem  orcbl- 

as 


llSt  CCELESTINI 

piscopum  conlingeniibiifi.  lam  rcstilulionibiis  abla-  A 
torum,  quam  de  aliis  providc  et  rationabiliter 
«latulstijS,  ratn  decrevirous  pcrinanerc  :  inaiulantes 
ut  auctoritate  nostra  sufTulli,  ad  Eboracenscm 
Ecclesiam  accedentes  ,  juxia  prionim  litterannn 
tenorcni,  tam  iii  inquibiiione  faniae,  quain  resiilu- 
tione  ablatorum  canonicis  fjcienda,  nibiloininus 
procedalis,  non  iinpcdientc  nppellaiione  vel  absen- 
tia  arcbicpisropi  nicinoraii,  nec  obslaiilibiis  lillcrls 
in  primaruin  litlcraruni  prspjudiciiim  bactcnus  iin- 
pcli  jtis.  Ad  bxc ,  prxscniiiim  vobis  aucloriiate 
injniigiinus,  quatcnus  sentcntiani  excoininnnicalio- 
nis  in  quosdam  canonicos,  vicarios,  clcricos  et 
servieulcs  canonicorum  Eboracensis  ecclcsiae,  ab 
codeiii  arcliicpiscopo  post  appellalionem  ad  nos 
interpositain,  proinulgatam,  irritam  jndiceiis  |>e-  ^ 
nitus  et  inancin  :  ita  tainen,  ut  dictos  canonicos  et 
alios  in  eadeni  senlcnlia  nominatos  ad  majoreni 
caulclani  audorilale  aposlolica:  scdis  absolvatis. 
Omncs  anicm  IIIor,  qiii  in  Beiiedicluin  cleiicum 
snpradicli  decani,  Guallcrum  presbylcniin,  Ricbar- 
dum  de  Seinare,  ct  quinqne  dc  Cavtl  clericos,  ct 
alios  clericos  Eboracensis  Ecclesix,  manus  teine- 
rarias  injecerunt,  vel  qui  eis  violcntiam  prxcepe- 
ruut  inferri,  landiu  nuntietis,  appcllatione  rcnioM, 
excoinmunicallonis  vlnculo  detineri,  doi:ec  passis 
injuriani  congrue  saiisfccerint,  cl  cnin  vestrarum 
testiinonio  litieranim  ad  sedein  veniaiit  aposloli- 
cain  absolvendi.  Quod  si  oinnes  bis  exseqiicndis 
nequivcriiis  interesse,  duo  vcstruin  ca  nibilontinus  q 
exseqnantur. 

Daluni  Latcrani,  x  Ralcndas  Januarii,  pontifica- 
tus  noslri  aiino  qninio. 

CCXXXM. 

SenieiUiam  a  Michaele  arclnephcopo  ei  M,  archidia' 
cono  SeHonensi  latam  inier  cnpilulum  Cnrnulense 
€t  Adeliciam  comiiissum  Dlesensem  confirmal, 

(Lalcrani.) 
\Tlteodori  Posniientiate^  II,  p.  5G3.] 
CccLESTLNus  cpiscopus,  scrvus  servuruin    Dei , 
dilectis  (iliis  G.  decano  et  capiiulo  Carnolensi ,  salu- 
lein  el  apostoiicam  benediciioncm. 

Si  litiganiibus  revocandi  ea  qux  judicio  vel  con- 
cordia  staluuntur  audacia  prcberelur,  frusira  ini- 
ponereiur  litibus  finis  et  judiciaria  potesias  essct  D 
pro  nibilo  repulanda.  Yeruui  approbata  prioruin 
Patruin  institulio  liliganlium  cupiens  nialiliain  re- 
frcnare  constiiutioncs  judicum  auctoriiale  firinatas 
ad  inajorem  cautelam  ct  perpeluam  lirmitalein  re- 
digi  recepit  iii  scriptis ,  et  Ecclesia  Roinana,  qn£ 
de  mandatu  ipsius  recte  fuerint  definila ,  liileris 
coiisuevit  apostolicis  connrmare.Sane  cuni  inlervos 
et  dileclamniiain  in  Clirislo  nobilcin  niulicrein  Adc- 
Itciam  coniitissam  Blcsenscni,  siipcr  libcrlatibus  el 
consucluiiinibus  Canioleiisis  Ecc!ebiacqu:\:siio  ver- 
lerciur;  post  .irbilriuia  vciicrabilis  Iratris  iiostri 
Wiiclnii  Ucinei'^is  arcbicpiscopi  ,  Saiic^se  Sabiiiac 
cardiualis,  apo^loiicx  sedis  logali ,  cl  Adelju  iiliistr  s 
nginx  Franconiui.  iiidc  perlata  ca  fuil  vericrabili 


III  PAPiE  IfSi 

fratri  nostro  IL  arcliifpiscopo  et  dileclo  fllio 
!!•  archidiacono  Senonensi  ab  aposiolica  tede  eom- 
missa,  qiii  cum  p.ir:es  lcgiiime  citavlssenl,  ei  intel- 
lcxissent  earum  plcnins  nitiones,  pro  vobis  diiDniii- 
y:\m  senteniiain  promulgarunl.  Cxioriiiii  ciini 
eadein  causa  fuisset  ad  nos,  iransmissis  procuralo- 
ribuA  uiriusquepartis  cum  litteris  de  ratiliabiUtione 
paientibus,  per  appellationem  dela:a,  nos  ipsaai  coin 
emergenti  super  quadani  indulgeniia  qnxsllone  tfi- 
lei iis  filiis  nostrii  lliigoni  tilulo  Sancii  Blarlini  pre- 
slyicro  el  P.  Sancta!  Msrije  iu  Yia  Lata  diaconis 
cardinalibus  coinniisiinns  andiendam.  In  qttorum 
pracbeniia  ulnusquc  parlts  procuratoribus  consli* 
tutis,  procuralor  Ecilesiac  veslrae  sentenliam  prc- 
dictorum  judicum  inductis  r^tionibus  couflRnari 
bumilitcr  posiulavii.  Veruin  cnni  pars  adversa 
inultipliciter  'allegaret  diciam  sententiam  iion  esse 
aucioritute  apostolica  roborandam,  postul  :ns  potiiis 
pro  ipsa  comitissa  qnaindam  contra  consueiudinefl 
vestras  iiidulgentiam  qiiain  vester  coniendcbat  nuii- 
tius  suis  rationibus  r»:pelleiidani  :  ni«!inorati  aa« 
ditores  factuni  cuin  allegationibus  ulriusqne  parlis 
supcr  utraque  quxstione  quibusdain  rralribus  no- 
slris  de  inaudaio  iiostro  scriptis  niediantibus  ^xlii- 
bentes,  de  Ipsorum  consilio  testes  ex  abuudanli  a 
paitc  vestra  super  quibusdam  artitulis  reieperun*. 
Qu:e  cuin  ad  nostram  fratruiuqne  nostroruni  coin- 
niuiiem  discuSdionem  oninia  referrentur,  discussis 
paniuin  ineritis,  coininuni  rralruin  consilio,  indol- 
gcntiain  ipsain  qnu:  conlra  consuctudines  vesiras 
in  gravainen  Carnotensis  Ecc!csi;e  petcbatur  pror- 
sus  duxiinus  irritandam.  Aiiendenies  etiam  ipsios 
sentciitixa  praemissis  judicibus  aucloritatc  nostra 
pro  vobis  latnc  justilain,  eamdem  senteniia'n,  sicut 
in  ijsorum  judicum  autbentico  continebatur,  au- 
ctoritaie  prxseniium  confirinauius  ei  pnesen  is 
scripti  patrocinio  cominuniinus.  Ad  majoreni  auleni 
cautclam,  ipsum  autbeniicum  in  nosira  lecium 
prxscniia ,  de  verbo  ad  verbuin  duxi:niis  litteris 
inserendum,  quod  tale  cst  :  ExceUeHtissimo  Pairi 
ei  domino  suo  Caelestino  divina  cleciione  SHmmo  pon» 
tifici ,  i/.  Senunensi*  Ecclesice  minisier  hHm.llimus 
et  31.  ejusdem  Ecclesiiv  archidiaconus,  salutem  $ttam 
debitam  guam  et  devotam  in  omnibus  obedientiani, 
Noverit  sanctiias  vesira^  reverendissime  Pater,  quoA 
cum  controversia  in:er  dilectos  filios  capitulum  Cnr- 
noiensc  et  Adelam  nobilem  comitissam  Blegenum 
veriereiur  super  libertaiibus  et  consuetudinibui  Car* 
motensis  Ecclesiie  de  servieniibui  recipiendis  ti 
tuendis  ei  super  quibusdam  eornmdem  canoniconm 
servieniibus  ad  eorum  serviiium  domesticum  justa 
easdem  consuetudines  sub  Ecclesiw  tuitione  receptis^ 
nec  non  et  super  compromissione  a  partibus  facla  in 
exceHeniem  dominam  noslram  Adelam  Francorum 
reginam  ei  venerabilem  Pairem  }Villermum  Remen' 
sem  archiepiscopum ,  ad  nos  emanavil  mandatum 
nosirum  sub  hac  forma  : 

i  Coslestr.irsxpiscopus,  senus  seriorum  Dei^  xene^ 
rabili  [ralri  J/,  archiepiscopo  ct  dileclo  fiiio  M.  archi' 


1135  EPISTOLiB  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  4195.  115i 

diaconoSenonen$u  salutemtlaposlolicam  beneJictO'  jiT>A}x\&ii,  \n  qiio  dlviiio  maM<:ipali  cslis  obseqtiio. 


nem.  Sicut  Uenricu*  archidiaconus^  >  clc.  vidc  cpisl. 

159,  sapra. 

No$  igiiur  juxta  tenarein  rescripti  vestri,  Pater 
sanctiiiime^  paries  ad  noslram  prmsentiam  convo» 
cavimus^  auditisque  attegationtbus ;  et  atleslationibus 
hinc  indepioductis  ei  diligenter  discussis»  landem 
prudentum  virorum  el  jurisperitorum  freti  consiliOt 
siegoiium  ipsum  ad  seutentiam  diHlinUivam  in  hune 
iuodum  produximus;  siqnidem  compromJssum  la- 
ctum  in  dominam  reginam  et  dominum  Jiemensem  et 
arbilriumab  eisdem  prolulum,  prorsus  irrilum  dii- 
ximus^  et  raxsfim,  lum  quia  in  arhitrio  nuUa  fuerat 
pa'na  conslituiaf  tum  quod  nobis  liquido  constitit  ar^ 
bitrium  conlra  formam  compromisii  luisse  promul' 
gatnm.  Liberiates  et  consuetudines  de  legitimorum  B 
tirotum  testimonio  comprobatas  el  infra  subnotatas 
adjudicavimus  Ecclesia:  Carnolensi ,  decernenies  ut 
canonicis  ejusdem  F.cclesia:  libere  Uceal,  burgense* 
Carnol,  qui  ad  eornm  domeslicum  servitium  Iransi^- 
rinl,  prater  urvos  principis  Carnolensis  reciperot  ae 
iueri,  eadem  liberiate  et  immunitate  cum  ipsis  cano- 
mcis  gaudeutes  unacum  rebus  ei  familiis  suis,relicla 
tamen  omni  negotiatione  et  usuro;  hoc  excepto^  quod 
iu  lempore  messis  anuonas ,  et  in  tempore  rindemia" 
rum  vinum  pro  voluntale  sua  entere  possunt  et  veti" 
dere^  sicut  et  canotuci^  et  de  velleribus  ovium  suarum 
pannos  facere  £t  eos  siue  consueludine  laicali  ven" 
d4re;  ad  quorum  perfeclionem,  si  quid  dtfuerii^  et 
aliunde  (uerit  compafatum,  eis  sine  solutione  telonei 


sub  be«ili  Pelri  et  nosira  prolectlone  suscipimus,  et 
praesentis  scripti  privilegio  communimiis ;  in  primis 
siqnidem  statuentes  ut  ordo  monatlicus,qui  secuu- 
dum  Domini  et  beati  Renedicii  Hegulam  in  eodem 
roonasierio  inslitntus  essc  dignosciiur,  perpeiuis 
ibidcm  lemporibns  inviolabiliier  obseiveltir.  Prae- 
terca  quascun:iue  possessiones ,  quaccunque  bona 
idem  monasterium  impraesentiarum  juste  ci  eano- 
nice  possidet,  aut  in  futurum  coiicessione  ponii* 
Hcum ,  largitione  regum  vcl  princi pum ,  obtationc 
fidelium  scu  aliis  jiistis  modis,  prncsiaute  Domino, 
poterit  adipisci ,  firma  vol>is  vestrisqiie  successori- 
bus  el  illibaia  perinaneant.  fn  quibus  hxc  prbpriis 
duximus  cxprimcnda  vocabulis  : 

Locum  ipsum  in  quo  prxrntum  monasierlom 
situni  est,  cum   omiiibus  pcriincntiis  suis,  etc... 

Licent  quoque  vobis  clericos  vel  laicos ,  liberos 
ei  absulutos  e  sxculo  rugientcs  ad  conversioneui 
recipcre,  el  eos  absque  coniradiciione  aliqMa  re« 
tincre.  Prohibemus  insuper  ui  nulli  fralrum  ve- 
stroruiii  post  raciain  in  monasicrio  veslro  profes- 
sioiiem,  fas  sit  absque  prioriH  siii  licenlia«  nisi 
arciioris  rergionis  obtentu «  de  eodem  loco  disce- 
dere  ;  discedentes  vero  absque  comnitini  iilterarum 
cautione,  nullus.  audcat  retincrc.  Luin  autem  ge- 
nerale  interdictiim  lerrx*  fiicril ,  liceat  vobis,  claU' 
sisjanuis,  exclusis  excommunicatis  et  iuierdictis, 
non  pulsalis  campauis,  snppressa  voce,  divina 
oflicia  celcbrare.  in  parochialibiis  autem  ccclesiia 


id   facere  licebii,  De   omnibus  nutriiuris   tuls   ei  ^  quas  habetis,  iiceai  vobis  sacerdotcs  eligere  et 


earum  proveniibus  facere  possuni  sub  eadem  liber' 
iate,  Majestaiis  igitur  vestne  genibus  provoluti  de- 
votius  supplicattius,  ut  nosira  defitiiiioni  auctoritatt 
tesira  promulgata  robur  apostolicce  confirmationis 
apponentes^  eam  observari  inviotabiliier  faciatis» 

Nulli  crgo  oinniiio  bominiim  liceat  hanc  iiostr» 
pagiiiam  confirinatiouis  iufringere,  vel  ei  ausit  le- 
merario  coutraire.  Si  qiiis  autein  hoc  ailciilare 
prcsunipseni  ,  indigiiatioiiem  omnipotentis  [>ci,  et 
loeatorum  Petri  et  Pauli  aposioloruin  ejus  se  no- 
vcrit  incursurum. 

Dutum  Laierani,  iv  Nou... ,  pontificaius  nosiri 
Jiniio  quinlo. 

fxxxxvn. 

Monaslerii   5.   Marios   Dauleiensts    proieciionetn 
suscipil^  bonaque  ac  privilegia  confirmat. 

(Doni  Calmet,  Hisloirt  de  Lorraine^  11,  Pr. , 

p.  408.] 

CofeLESTiNUscpiscopuSjServusservorum  Dei,  dile- 
ciis  filiisWARNeRio,  priori  monasterii  SaiiclxMarix 
deDauleio,  ejusquefratribus  tani  prxsenlibus  quam 
futuris,  regularem  vilain  profossis  in  perpeluum. 

Quotics  a  nobis  pelitur  quod  religioni  et  honesl;iii 
conveiiire  dignosctlur,  auiino  nos  decct  libeiiii 
conccJere  et  jusiis  peieiitiuui  desideriis  apostolicum 
patrociiiiiUH  iniperiiri.£.i()rop;er,  dilccU  in  Doiuino 
iiiii,  vesiris  jusiis  postuiationiuui  cleaiciiier  nn- 
liuiinus,  et  pixraium  monasierium  $•  Mariu;  de 


dioeccsano  cpiscopo  prxsentare.  Quibus»  si  idonei 
rcpcni  fiierini ,  episcopus  curam  animarum  conw 
miiiai,  u(  ei  de  spiritualibus,  vobis  vero  de  lem* 
poralibus  debeant  respondcre. 

Prxierea  libertates  ei  immuiiiiaies  vobis  el  mo- 
nasterio  vestro  concessas ,  nec  non  antiquas  ei  ra- 
tionabires  consueiudines  liactenus  observalas,  ratas 
habcmtis  ei  eas  fiituris  tctnporibus  illibatas  manere 
sancimiis.  Sepulturam  quoque  ejusdem  loci  liberani 
esse  decernimus,  iit  eorum  devoiinni  cl  exiremas 
voluntati,  qui  &e  illic  sepeliri  deliberaverinl » nibi 
forte  excoinmunicaii  vel  interdicti  sint ,  nuUus  ob- 
sisiat,  salva  tamen  jusiitia  illarum  ecclesiarum  ^ 
l^  quibus  morluorum  corpora  assumuniur, 

Deceriiimus  rrgo  ui  niilli  omnino  liQminum  llceai 
praeratum  nionasierium  lemere  perturbare,  aut 
ejus  possessiones  auferro,  vel  ablatas  retiuere,  iin- 
mintiere  seu  quibuslibet  vonaiionibus  faligare .  s.mI 
omnia  iniegra  conserventur  corum ,  pro  quoruiu 
gubernaiione  ac  susieuUtione  concessa  sunt,  usibus 
omnimodis  profutura,  salva  scdis  ;»postolica  aucio- 
riiaie,ei  dioecesani  episcopi  caiioiiica  jusiitia  ei 
inonasterii  Sancti  Apri  debiia  revcrenila.  Si  qua 
ii^itur  iii  futurum  ecciesiastica  txcuJarisve  persoua 
hanc  nostrae  coiislituiionis  paginam  sciens  coutra 
cam  temcro  venire  tcntavcrit,  secundo  teniovo 
coinmouita ,  uisi  reatum  suum  congrua  satisfa- 
ctlone  corrcxcrit,  potestatis  houorisque  sui  careat 


1155 

digiiiiale »  reainque  se  diviiio  judicio  exisiere  dc  A 
perpetraia  iniqiiilatc  cogiioscat ,  ei  a  sacrnlissimo 
corpore  et  sangiiiiie  Dci  et  Domini  Rcdemptor:s 
nostri  Jesu  Clirisli  aliena  fiat,  at(|ue  in  exiremo 
esamiiie  divinae  ullioni  subjaccal.  Cunclis  auiein 
eidem  loco  sua  jura  servaniibus  sit  pax  Doinini 
nosiri  Jesu  Chrisli ,  quatenus  ct  liic  fructum  bone 
aclionis  pcrcipiant,  et  apud  dislrtcium  judiccm 
praiaiia  arierox  pacis  iiiveirK^nt*  Arocn. 
Dataanno  II 95. 

AKNO  119G. 


CCXXXVIII. 

Ad  Uaberlum  Canluarientem  archiepUcopum.  —  De 
tiegoliis  Terrcn  Sanclo!, 

(Lnlcraiii,  Jaii.  12.) 

[Mansi,  Concil,,  XXU,  610.] 

CxLF.sTiNus  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ve* 
ncrabili  fralri  Huserto  Canluariciisi  archiepiscopo, 
cl  aposlolicx  scdis  lcgalo,  saluiem  et  aposlolicam 
bcneiliclioiiem. 

E\  parle  tna  in  aiidicnlia  fuii  nostra  proposi- 
luin,  quod  mnlti  siJiit  iii  Angria,  qui,  ut  sepulcrum 
Domini  visitarcut,  et  illi  Terrne  Sancue  in  qua  stc- 
tcruiit  pcdcs  Doinini  subsidium  opporlunum  con- 
ferreniy  cnicem  Duiniuicam  assumpscrunt ;  et  licct 
voiuni  possiiil  pcrficere  ,  lanicn  ab  exseculione 
cjusdein  se  subtraliuiil  iii  suaniin  pcriculum  anima- 
rum.  Sunl  eiiain  quidam  qiii ,  licct  cruccm  susce- 
periiil,  pro  paupcriate  lainen  et  corporis  debilitale,  ^ 
vel  alia  jiista  causa,  emisstim  voliim  non  possiinl, 
siciit  convcnili  adimplere.  Yerum  quia  qiiid  supcr 
bis  agcnduro  sit  circa  eos,  nos  duxil  rralerniias 
tiia  consulcndos  :  aucioriiate  libi  piaescnlium  re- 
spondemus,  pcr  apostolica  scripla  mandantes,  qua- 
tcnus  omncs  ilios,  qui  voiuin  lalc  eniiserunl,  sicut 
diclitm  cst,  etadilliid  explendum  propriae  suppeiunl 
facuUates,  nisi  ex  jusia  causa  omitlenduiii ,  cos 
ad  cxscqucndiim  quod  gratis  vovissc  dicuniur,  pcr 
cctisuram  crclesiasiicam,appelIalione  remoia,  coin- 
pclias.  Cxicrum  de  his  qul  paupertate  el  corporis 
debiiilale,  vel  aliu  juslo  iinpcdiinenio,  volum  quod 
emisisse  noscunlur,  iton  possuiit,  sicnt  convenil, 
adimplere;  voiumus  ul,  cuin  supcr  his  vcriias  libi  r^ 
rucrll  der.larala,  pcenitciilia  congrua  eis  iiijuncla, 
liceiiliain  eis  iribuas  remaneiidi  :  cisdem  nrmitcr 
injutigens,  ul,  quam  cito  cxscquendi  volum  suuiii 
libera  eis  luerii  atiribula  facullas,  id  exscqui  sir.e 
dil.Uione  aliquu  non  poslponanl.  Ilis  vero,  quos 
pro  iiiflrniilale  corporis  tibi  coiisiiierit  nullalenus 
posse  in  propria  persuiia  voluiii  suum  prosequi, 
uiiam  persuiiain  idoncam,  vcl  plures,  sccunduin 
qiiod  raciiltalcs  eorum  snppciierinl ,  ulira  inare 
transtniltant  in  suis  cxpensis,  per  *aniium,  vel  a:n- 
plius  jdxla  luiiin  aibiirium,  ibidcm  in  Jesu  Cbrisii 
obsoqiiio  moralur.is. 

Datimi    Laicraiii.    ii  Idus  Januarii,   ponlificalus 
nosri  aiiiio  v. 


CCELESTIN!  111  PAP.C  1 IS! 

CCXXXIX. 

Ad  Walterum  J\othomaqen$em  archiepiuopnm,  — 1'< 
eos  coerceat  qui  Eccies.a:  cen*urn$  contemmbani 

(Lalcrani,  Jan.  13.) 

[Mansi,  Concit.,  XXII,  G17.] 

CocLESTiKus  episcopus  ,  servus  servoruin  Dei , 
vencrabili  fratri  Rolhomageiisi  archiepiseopo  saiii- 
tem  et  apostolicam  l>enedictiouem.  • 

Eos  qiii  coiitra  prxlaios  suos  supcrciliunn  eleciio- 
iiis  assumnni,  et  in  coniuniacia  pcrdurantes,  iiec 
coriini  scntontiaro  servaiii,  nec  monitis  deferunl 
vel  mandatis,  noii  nrtnus  crcdimns  debere  puntri, 
quam  dcvoiornm  et  humilium  obcdientia  reniune- 
rari  delet,  el  ab  onmibua  mcrilo  commendari.  Ni^l 
cnini  superbia  fueril  contumaciuin  edoiiiala,  et 
B  aposiolicac  sedis  auctoiitale  deprcssa»  ordo  ceile- 
siasticus  deperibil,  ct  quibuslibet  inccnlivnni  ac- 
ercscit ,  et  niateiia  ddinqucndi*  Ad  atidtentiam 
siquidcm  apostolaius  nostri,  le  significante,  penre- 
nil,  quod  cum  qiio.sdam  propter  suos  cxcessiis  ex- 
con^municarionis  vinciilo  innodaris  cl  ab  omni:  us 
decreveris  cvitandos.  rcligiosi  ct  alii  qiildain  in  tiia 
dioRcesi  consiiiuti,  ipsos  ad  coinniunionein  suain 
recipere  atisn  tcnerano  prxsunipserunt  ct  ad  te- 
lebrationeni  adinittcre  divinorum.  Licel  aulctn  lalcs 
ipso  jure  niinori  sunt  excominunicationc  nslricii, 
et  ex  hoc  a  corporis  et  sanguinis  Christi  p.irticipa- 
lioiie  anioti ,  nt  lamcn  cilius  pocnilcaiit ,  ei  a 
suis  iniquitatibiis  resijiiscani,  nisi  ad  coininoniiio* 
nem  tnam  siia  voluernt  prxsuinptionc  desistete, 
«t  de  lioc  qiioJ  haclentis  allcntarunt  saiisfactioiieiu 
congruam  cxhibcre;  ut  eos  vinculo  cxconimunica* 
lioiiis  iiinodes ,  et  coniniunionem  ecclesiasiiram 
inlerdicas,  I  licrani  iibi  iribuimus  auctorilaie  pne- 
sniitiiiiii,  facultalcni.  Nulli  crgo,  ctc. 

Daliitii  Latcrani,  Idibus  Januarii,  pontifiiatus  r.o- 
siri  anno  v. 


CCXL. 

Atberio  epncopo  Vercelienii,  el  abbati  Locedienti 
mauitnl^  sub  anuthtmatis  pasna  tnierdicnnt  mvi.tt' 
cliis  S.  Jitui  ne  conira  canvniiornm  Licienyihm 
privilefiium  burgenmbus  Stcutiensibus  sacramena 
ecclesiastica  iribuunt, 

(Lalerani,  J:in.  20.) 

[Ulciensis  Ecciesite  Uiurtarium,  p.  lOC.] 

CCXLI. 

CcrardOj  episcopo  Dononiensi,  concedit,  si  sarerdniei 
ccciesiaiHin  tum  rivitaiis  tum  dtoscesi*  Bouoniensis 
decenseiiut,  ul  niuneiis  eorum  aiiis  muitdttndi  ha- 
beat  poieitatem» 

(Laterani,  Jan.  27.) 

[Savioli,  Ann,  BoL^  II,  ii,  183  ] 

CoELESTiNUs  cpiscopus,  scrvtis  strvoruin  Dei,  te- 
ncrabili  rratri  Gerardo  Botionicnsi  episcopo,  salu- 
tciii  et  aposloiicain  beiiediclioncin. 

Cutn  in  Dci  Ecciesiis  persoiix  dcbeant  idonex 
ordiiiati,  el  loco  dccedetitiutn  alix  inTra  certuni 
teiiipiis,  secuitduiii  staluta  concilii  Lateraiicnsis 
insiitui,  si  qiiaiido  aliter  fiai  graviier  feriinus  ei,  ut 
ciiius  corrigatur,  auctorilatem  apostolicam  libentius 


1137 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  ~  AN.  tl96. 


1138 


imperifmur.  Eapropter,  Tencrabilis  in  Cbriito  fra-  ^  ^«*cit  fieri  Tenerabilis  frater  nosler  Conradus  Argen 


ter,  petilionibns  luis  gralom  impendentes  assen- 
sum,  aucioritate  libi  prxsenliiim  indiilgemus.  ui  in 
ecdssiis  lam  civrlatis  qiiam  dioecesis  Dononieiisis 
qiix  liiii  sunt  lege  dioecesana  subjecUe  et  in  qiiibus 
4)uo  Tcl  plures  consuevcruni  prcsbyteri  niinisirare, 
juxta  facultales  e:irum  loco  decedentium  ftersona- 
rum  aliasauctoritale  couciiii  Laleranensis  insiiiuas« 
nullius  soper  boc  coniradictione  vel  appeliatione 
obstante. 

Nulli  ergo  omnino  hominum  liceat  hanc  paginam 
nostrx  coiicessionis  iiifringere,  vel  ei  ansu  tcme- 
rario  coniraire.  Si  quis  antein  lioc  atientare  prac* 
sumpserit,  indignaiior.eiH  oninipotenlis  Dei  et  bea- 
loriini  Petri  et  Pauli  aposioloruin  cjus  se  novcrit 
incursurum. 

Datuin  Laterani»  anno  Domini  1195,  ti  Kal.  Fe- 
bruarii,  piiutiticalus  noslri  anno  t. 

CCXLII. 

Mintinslerii  Sanclfr  Mnri(e  Baumqnrlensh  proteetio^ 
nein  siuripf/,  bonanne  ac  priiilegia  confirinat, 

(Laierani,  Fcbr.  9.) 

[V  URDTWCi.^,  Kota  Subsidia  dipL,  t.  X,  p.  t70.] 
CcELESTmos  episcopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
ki  lis  flliis,  Maximia!«o  abbali  nionnsterii  Saiict» 
llaria!  de  Bongartb  ejusque  fralribus  tain  praesen- 
libus  quaiu  fuiuris  regularcin  vitain  professis,  in 
perpctuum. 

Relfgiosam  vilam  eligenlil:ui  apostolicum  conve- 


tincnsis  epi.scopns ;  lerram  de  Salcmherck;  gran- 
giam  de  Howarih,  lerrani  Tecelini  et  llumberti,  et 
quidqiiid  habetis  iu  eadein  grangia ;  grangiam  de 
Aucsseim  cum  omiiibiis  pcrtiuenliis  suis,  eleeuiosy« 
nain  Wairridi  de  Bissoflriieiin  in  vineis,  lerris,  pra- 
tis,  curiis,  doinibus  et  molendino  apiid  Ergesseyni ; 
grangiam  de  Baldenem  cum  omuibus  appendiciis 
'  suis;  grangiam  de  llanso  cuiii  decimalione  et  onini* 
bus  perlineiitiis  sois ;  grangiam  de  Fossa  cum  oni- 
nihus  appeudiciis  suis.  Usuaria  eliam  nemorum  ei 
|i»siuras  animaliuin  ad  omnes  Tcstros  per  lotam 
icrrani  usus,casiri  qiiod  dicilur  Spicemberg;  lcrras 
arabiles  et  vineas  de  Tauibach,  Tineas  de  Bliiies- 
wilre  et  dc  Nothehalt,  et  de  Cella.  Sane  laborum 
^  veslrorum,  quos  propriis  manihiis  et  sumptibuf 
colitis,  lain  de  terris  culiis  quam  inculiis,  sive  de 
arvis  et  Tirgultis  Testris,  tcI  dc  Rulrimcnlis  animt- 
liu!!!  Tcstrorum  nullus  a  Tobis  dcciinas  exigere,  toI 
extorqiiere  prxsumat.  Liceat  quoque  Tobis  clericot 
vel  taicos  liberos  et  absolutos  e  saeculo  fugicnies 
ad  conversionem  recipere,  et  eos  absque  contradl* 
ciione  aliqua  retincre.  Prohibemus  iusupery  ot  nulli 
frairom  Testrorum  post  factam  in  inonaslerio  Tcsiro 
professiouem  fas  sit  absque  abbatjs  sui  licentia  de 
eoilem  loco  discedere.  Discedentein  Tcro  absqno 
conimuni  ruierarum  cautionc  nullus  audeat  reiine- 
re  :  quod  si  quis  forte  retinerc  presunipserit,  lici- 
luiii  sit  Tobis  in  ipsos  monachos,  sive  conversos 


nit  adesse  praesidiuiu,  ne  forie  cujuslihet  lemerita-  ^  seiitentiam    reguiarem   proferre.   lllud    districtiiis 


tis  iiicursus  aut  cos  a  proposito  revocet,  nui  robur» 
quod  ab>ii!  sacrae  rcligionis  encrvet.  Eapropter, 
diiecti  in  Doiniuo  niii,vestris  justis  pobtulalionibus 
clenicnler  aniiuiuius  et  praefatum  moiiasterium 
Sanciae  Dei  geiiitricis  et  Tirginis  Mariae  de  Bon* 
garih,  in  qiio  divino  inancipali  estis  obsequio,  sub 
bcati  Petri  ei  noslra  proicciionesuscipimus,  el  prae- 
seiitis  scripii  privilegio  coniinuniinus,  in  primis 
siquideui  siatueiiies,  ut  ordo  inonasticus  qui  secuii- 
dum  Deum  ct  heati  Beuedicti  Regulam  alque  insti- 
lutioiicm  Cistcrcieiisiiiin  frairum  in  eodein  inona- 
sierio  iiistiluius  esse  diguoscitur  perpetuis  ibideoi 
teinporibus  inviolabililer  observeiur.  Practerea 
quasciiiiqiie    possessiones,  quaecunque  bona  idem 


inhibentes,  ne  lerras,  scu  quodlibet  beneficiuin  ec- 
clcsiae  vestrae  collatuin  liceat  alicui  personaliter 
daij  sive  alio  modo  alieiiari«  absque  consensu  to- 
tius  capituli,  vel  majoris  partis  et  sauioris.  Si  quas 
vero  donationes,  vel  alieuaiiones  aliter  quain  di- 
cium  est  factae  fucrint,  eas  irritas*esse  censenius. 
Ad  bxc  eiiam  prohihenius,  ne  aliquis  rooDachus 
sive  couversus  sub  professione  vesirae  domus  astri- 
ctiis  siue  coiisensu  ct  liceniia  abbalis  et  majoris 
partis  capituli  vestri  pro  aliquo  fidejubeat,  tcI  ab 
aliquo  pecuniam  muluo  accipiat  ulira  preiiuin,  ca« 
pituli  vestri  providenlia  constituluin,  nisi  propter 
manifesiam  doiuus  Testras  utiliiatem  :  quod  si  fa- 
cere  prxsumpserii,  non  lenealur  conventus  pro  bis 


nioiiasieriuni  iuiprxsentiarum    juste    et  canonice  D  ^liQn^t^nus  respondere ;  liciium  praeterea  slt  vobis 


possidei,  aut  in  futuruin  coucessione  pontificuin, 
largitione  regum  vel  principuni,  oblatione  fideliuin 
seu  aliis  justis  niodis,  praesiante  Domiiio,  poterit 
adipisci,  finiia  Tobis,  vesirisque  successoribus  et 
iliibata  perinaneant.  lu  qiiibus  haec  propriis  duxi- 
0)us  expriiiienda  vocabulis : 

Locum  ipsuin,  In  qiio  praeraiom  monasterium  siluiii 
estciimomnU)uspertiiieniiissuis,etadj:iceiiligraiigia 
de  Boiigarlh  tcrram  de  Cilkenberth  ciillani  cl  incul- 
tain;  molcniiiuum  de  lleisco  cuin  viiieisudjacenlibus 
ei  pralis ;  quidquid  ei.iam  hal>eiis  iii  viiieis,  lerris  ara- 
bilibus,  ei  praiis  ei  silvis  ct  cxteris  rebus  apud  villam 
d.'  Ephckeb,  ct  in  adjaceiitiisejus;  vincam  de  Bors» 
perch  et  de  Birkcreth,  nec  noQ  et  moleiidinuin  quod 


in  causis  propriis,  slve  civilein,  sive  criiuinalem 
coniineant  quxsiioncin,  fratrum  vestrorum  tcsti- 
nioiiiis  uii,  iie  pro  defeclu  lestiuin  jiis  vestrum  in 
aliquo  valeat  depcrire.  Insuper  auctoriiale  aposto- 
lica  inhibeinus,  ne  nullus  episcopus  vel  quxlibet 
alia  persona  ad  syiiodos  vel  conventus  forenses  vos 
irc,  vei  judicio  sacculari  de  Testra  propria  subslan- 
tia,  vel  possessionibus  Testris  suhjacere  coinpcllat, 
luc  ad  doiiios  vestras  causa  ordines  celehraiidi, 
caiisas  tructauJi,  vcl  aliquos  piiblicos  conventus 
coiivocandi  veiiirc  prxsuinat,  ncc  regiilarem  ele- 
ciioiiein  abbalis  vestri  iinpediat,  aut  de  insiitueoJo 
vcl  removendo  eo,  qui  pro  tempore  fuerit,  contra 
slatuta  Cisterciensis  ordiuis  se  aliquatenus  intro- 


4(S9 


COELESTINI  m  PAPiE 


lllil 


iiiiiial.  Si  vero  cpiiCApas,  iu  eujus  pnrocliia  domus  a  >  pra^decetsoribuf  noslrla  Romsius  ponliOcibns  or 


veslra  fuudaia  esu  cura  liumiliiaie  ac  dcYOiione 
qua  contculiy  requisilus  sulisiiluium  abbaiem  b4s- 
iiediccrc,  el  alia  qiiac  ad  officium  cpiscopale  perti- 
nenlt  vobis  conferre  renuerii,  liciium  sii  e4<it*m 
Abball,  si  lamen  sacerdos  fufrii,  proprios  noviiios 
lienedicere,  et  alia  qux  ad  oflicium  suuro  periincnl 
exercere,  et  Tobis  oronia  ab  alio  episcopo  perriperc, 
qus  a  Tcslro  fueriui  iiidebiie  denegaia,  illud  a<iji« 
cienleSf  ut  in  recipionilis  preressioiiibus»  qu»  a  b«- 
iiediclis  vel  benedicendis  abbalibus  exbibeniur,  ca 
lint  episcopi  forroa  ci  expres^ione  conieiili,  quae  ab 

origine  ordlnis  noscllur  iiislituin,  ul  scilicel  abba- 
tes  ipsi  saWo  ordine  suo  profucri  debcanr,  el  conlra 
sialuta  ordlnis   sui   nullam    profcssionero   facere 


dini  Tesiro  concessas,  nec  non  libcriales  el  exero* 
pliones  saecnlarinro  exacitonnm  a  regibus  el  prin- 
cipibos,  Tcl  aliis  fidelibiis  ralienabililer  vobi«  10- 
dullas  aucloritale  aposiolica  coufirmarous  el  prs- 
senlis  scriplf  priTilegio  commniiimns, 

Decernimos  ergOyUi  nolli  oronino  horoinain  liceai 
pracfatum  monasierium  lem^re  periurbare,  ani  ejus 
posscssiones  auferre,  tcI  ablalas  reiiiieroy  niinuere» 
seu  quibuslibel  Tcxalionibus  faligare ;  sed  omnia 
inlcgra  conser?en!ur  comro»  pro  quoniro  gubema- 
tione  ac  snsieniatione  concessa  siini»  iisibus  oiuni^ 
roodi»  profulora,  saWa  sedis  aposlolicas  auclorilale. 
Si  qua  igitor  in  fulurom  ecclesiaslica  saecularisve 
pprsona.banc  nosirae  consiiluiionis  pagiuain  scieos» 


coropellantur;  pro  consecralionibus  Tcro  allarium  ^  ^'o»*^*  «*'"  ^«"^  Tcnirc  prxsumpserii,  secuodo 


et  ecclesiarum,  sive  pro  oleo  sancto,  vel  quolibei 
ccclesiarum  sacramenlo  nulius  a  vobis  sub  obienlu 
consueludinis,  vel  alio  modo  qiii<lquam  audeal  ex- 
lorquere,  sed  bxc  oinnia  grntis  vobis  episcopus 
dia*cesai:us  impendal,  nlioquin  liceal  vobis  queni^ 
tunque  iu;ilucrilis  catliolicuin  ndire  anlistitem  gra- 
tiam  ei  coimnunionem  sacrosnnctx  Romaii.i!  scdis 
liabenlcm,  qui  no.sirn  fretui  auctorilale  vobis,  qiiod 
poslulatur,  iir.pendal  :  quoJ  si  scdcs  diocccsani 
cpiscopi  forte  vacaverit,  iuicrini  oniiiia  ecclesia- 
slica  sacrnnieota  a  viciuis  cp-scopis  ncci|>or(;  libcre 
et  absque  contraiiicliono  possiiis;  sic  latncu  ul  ex 
lioc  In  posleruiii  propriis  episcnpis  nulluui  prxjo- 


terlioTe  commonilay  nisi  praesuropliouero  siiain  coii* 
grua  satisractione  correxerit,  poieslaiis  bonorisque 
sui  careal  digniiale,  reamque  se  divino  judicio 
exislore  de  perpeirala  iniquiiaie  cognoscai»  ct  a 
sacraiissimo  corpore  ac  sanguine  Dei  el  Doniiui 
Redciiipioris  nosiri  Jcsii  Cbrisli  alicna  flnl,  atque 
in  extreiiio  exainine  diviiix  ullioni  subjaceal.  Can- 
Clis  auicui  eitlem  loco  sua  Jura  servaulibus  sit  pas 
Domiiii  iiosiri  Jcsu  Cliristi,  qualeiius  01  blc  fruciuiu 
lion;c  acliouis  pcrcipiault  el  apud  di^lrittum  judi- 
cttin  prxmia  xierua!  pacis  iiiTeniant.  Aiuen,aincu, 
amen. 
Ego  Ccelestinus,  caibolica:  Ecclesise  episcupus. 


dlcium  generelur.  Quia  veio  inlerduni  proprioruro  -,      E^®  Albinus,  Allianensis  cpiscopus. 
episcoporum  copiam  noii  b:il»ciis,  si  qiiciii  episco-         Ego  Ocuvianus,  Ostiensis  ei  Yillcl 


porum  RoHvanx  sedis,  ui  dixfmus,  cominunioiicm 
babentcm,  ci  de  quo  plcnaiu  noliliam  liahenlis,  per 
vos  Iransire  coRligeril,  ab  eo  bencdictiones  vaso- 
rum  el  vcsiium,  consecrationes  aluriuin,  ordinn- 
liones  monacborum  aucioriiale  ap  siolica;  sedis 
recipere  valeatis.  Porro  si  cpiscopi,  vel  alii  eccle- 
siarum  rectores  in  monasteria  veslra,  tcI  pcrsonas 
luibi  conslilubs  suspensionis,  cxcoinmunicalioniSf 
vel  interdicli  senleniiain  proniuIgaverinl,siveetiam 
In  mercenarios  veslros  pro  eo,  qnod  decimas  non 
solvitis,  Tcl  ali«|ua  occasione  eorum,  qux  nh  apo* 
siolica  benigniiaie  Tobis  indulta  sunl,  seu  bcne- 
faclorcs  vestroSi  pro  eo  quod  aliqua  vobis  benclicia 
vel  obsequia  ex  cliarilalc  prcstiierinl,  vcl  ad  labo-  D  Traiisiiberim,  liiulo  Calixli. 


Ilclreusis  episco- 

pus. 

Ego  ioanncs,  Praciiestiniis. 

Ei;o  Pcrrus,  Portucnsis  ei  Sanctse  Rufiiiae  cpisce- 
pus. 

Ego  Paiiduiriis,  basilicx  XII  Aposioloruro  pre- 
aliyier  cnrdinalis. 

Ego  Mt*lior,  Saiictoruiu  Joannis  el  Pauli  preshy- 
tcr  car^inaiis  lilulo  PammacJiii. 

Ego  Jordaiius,  Sancla;  Pudeniianai  lilulo  Pastoric 
presbvier  cardinalis. 

Ego  Jonnnes,  Dei  gralia  ccclesi^c  Sancti  Clemeo- 
tis  cardinalis  presbyler* 

Ego  Guido,  prcsbyler  cnrdinalis  Sanctae  Marix 


randuin  juverinl  in  illis  diebus,  in  quiljiis  vos  lal»o- 
raiis,  elalii  feriantur,  eaindeui  senlcnliaui  proiulc- 
rint,  ipsain  lanquam  coiilra  seJis  aposlolica*  induU 
la  prolatam  duxinius  irriiamiam,  ncc  lilieix*  ilioi 
firmilatem  babeant,  quas  t:ici(o  noinine  Cistor- 
ciensis  ordiuis  el  conlra  leuorcin  nposloIicoruMi 
privilegiorum  consliierii  inipelrari.  Paci  quoque  el 
tranquilliinti  Tcslrai  pnliTna  iii  poslerutii  sollicilu- 
dine  providcre  voleiites,  auchirilale  aposiolica  pro- 
bibemus,  ul  iufra  clausunis  locornni  seu  grangia- 
rum  vestrarum  nullus  rapinam  seu  furlum  raccre, 
ignero  apponere,  sanguiiicm  fundcrc,  liomincin  te- 
inere  caperc,  vcl  inieificere,  scu  violeniiam  auileai 
excrcerc  .Prxierca  omnes  liLenaies  ei  iminuniiatcs 


EgoUugOyprcsbyter  cardinalLsSancii  Alarci,  liliilo 
Equllii. 

Ego  Cenlius,  tiiulo  Sancli  Laurcniii  in  '  Lucina 
preshyter  cardinalis. 

Ego  Soffrcdus,  litulo  Sauclae  Praxedis  pri^sbyier 
cardiiialis. 

Ego  Fidanlius,  liiulo  Sancli  Marcelli  presbyier 
cardiualis. 

Ego  Joaniies,  liiulo  Sanctae  Priscx  prcsbyier  car- 
dinaiis. 

Ego  Gralinnus,  Sanclorum  Cosmx  ct  Damiaai 
dincoiius  cordimdis. 

Ego  Gen«rdus,  Sancli  Adriaui  diaconus  caidi- 
nalis. 


1 1 41  EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  -  AN.  i  1 96.  II  a 

Ego  Gregorlus,  Sancue  lltri»  in  Portica  diaco-  A     D-lum  Lntcrani,  viii  Idus  Fcbrparli,  ponllficalus 

noslri  anno  quinio.   ' 


nus  cardintlis. 

Ego  Grcgorius,  Sanci»  Mnriae  in  Aquiro  diaco- 
nus  cordinalis. 

Ego  Gregorins,  Sancti  Georgii  ad  Veliini  aurcuro 
diaconns  carJinalis. 

Ego  Lotnrius,  Saiicioruni  Sergii  cl  Dacclii  diaco- 
iius  car.liualis. 

Ego  Nicolaos,  Sanctx  Marix  in  Vla  Lata  diaco- 
iius  cardinalis. 

Ego  Gregoriiis,  Sancii  Angell  diacontis  carduia- 
lis. 

Ego  Bobo,  Sancti  Tbeodori  diaconiis  caritina- 
lis* 

Datuin  Latoraui, per  maiinm  Centii  Saiictae  Luciae 


CCXLIV. 

[.£gi(Uo]  epiicopo  Muliiiensi  anerit  jut  eanoniecrttiu 
in  epitcopatus  tui  ecclesiit  inuituendorum, 

(Lalcratii,  Febr.  12.) 

[  TiRABOSCHi,  Menior,  Uoden.^  IV,  18.  ] 

CoELESTiKCS  cpiscopus  ,  scrvus  servorum  Dei, 
vcnerabili  fratri  [  £g*.dio  ]  Mutinensi  episcopo, 
saliiiem  ei  apostolicani  bencdiciionem. 

Cuin  ad  universalis  Ecclesiac  rogiinen  non  nosiris 
mcritis,  scd,  Domino  disponente,  vocati  sinioSt  sic 
»d  eas  nostrae  considcrationis  aclem  dilatare  debe- 
nius,  ut  qux  in  eis  contra  Ins  caiionicum  et  appro- 


In  Ortbea  diaconi  cardinalis,  domini  papae  ctine-  D  batam  coiisuetudinein  in  fratrum  ct  coepiscoponim 


rtril,  ?  Idus  Februarii,  indictione  iiv,  Iiictrna- 
tionis  Dominicx  aniio  4195»  pontiflcatus  domini 
Coelcstiiii  papx  III  aniio  quinto. 

CCXLin. 

Abbati  Longi-Ponlii  concedit  f  ne  quit  in  grangiit 
ad  monatteriam  pertinentibki  proeuraUones  pa^ 
ttiilet  aut  homagiuin  a  servitoribus  expeiat,  i 

(Lateranif  Febr.  6.) 
[Abbat.  Longi  pontit  Chronic^  i05.  ] 
CccLESTiRUS  episcopus,  serviis  servorum  D(M,  di- 
lecto  fiiio  abbati  Longi  Pontls,  salnlein  et  aposto- 
licaui  benedi  tioneni. 

Licet  cunctarum  Ecclesiarum  iiobis  cura  iiiinii* 
neai  generalist  et  earum  nos  oporteat  opportunitati 


iiostrorum  pra?jiidiciiiin  attentantur ,  rorrigere  dc- 
beamnseiin  melitis  commularc.  Pcrvenit  siquidcm 
ad  nos  ex  tenore  litterarum  quas  ad  sedem  aposto- 
lic^m  desiinasti,  quod  licct  insiiuitio  clcricomm 
in  ecclesiis  tuae  dioecesis  ad  te  jurc  ct  consuetu- 
diiie  perlineal  approbata,  dilecli  Glil  Sancti  Viti  ct 
do  Baisoria  arcbipresbytcri,  post  elcctionem  tuani» 
tc  inscio  et  peniius  inconsulio,  magistnim  Marti- 
num  ecclesi.-o  tiiac  praepositum,  ci  quosdain  alfos, 
sicut  dicitur,  in  canonicos  reccpcruut,  cis  sprciis 
et  penitus  reprobaiis,  pro  quibns  tna  fraternitns 
intervenire  curaverai,  et  rogare.  Eapropter,  vcnc- 
rabilis  in  Christo  fraier,  tuis  peiitionibus  annuentes, 
ordiiiationis  hujiismodi  in  prxdiclis  ccclcsiis  ct  aliis 
bus,  quantum  cum  Domiiio  possumus  praecavero,  C  in  quibus  Jus  instituendi  babere«iignosceris,  pncter 


religiosis  tamen  qui  Domiiio  disposucrunt  in  cluu- 
stri  sileulio  miliiare  ei  ab  allercationum  litigiis  suas 
aniovere  penitus  voluntates,  propensiori  sollicitii- 
dine  assisiere  voluiuus  ct  debemus,  et  cos  a  pra« 
Torum  boujnum  molestiis  defensare.  Ad  audientiam 
siquidem  nostram ,  te  rcfercntc,  pervenit  quod 
quidain  potentes  in  grangiis  ad  tuuin  nionasterium 
pertinentibus  sumptuosas  sibi  procuraiioiies  posto- 
lant  exbiberi,  quas  cum  babere  velint,  res  vestras 
|ier  violentitm  auferunt  ad  solutionem  bujusmodi 
cxpensorum.  Alii  quosdam  mercenarios  ad  servi- 
tium  mooasterii  tui  coinmorantes  et  advents,  qui 
i.ulla  eis  suni  ratione  subjecti  capiunt  et  esspo* 


tuam  conscientiam  atientatas  omnino  cassamus,  ct 
deccrnimus  non  tenere.  Statuentes  ui,  sicut  in  tua 
dioecesi  hactenus  esl  servatum ,  nullus  in  ecclesjs 
quae  tibi  sunt  dioecettna  lege  subjccis ,  procter 
auctoritaicm  tuam  in  clerlcuro  adinittatur,  vel  si 
admissiis  fuerit,  lalis  institulio  nullain  obiineat 
firmitatem.  Ad  hxc  fraternilati  tuae  aucloritato 
praesentiuro  iiidulgemus  ut  eos»  qui  possessiones 
ecclesiarum  tuae  diceceseos  teinere  turbare  pracsum* 
pserint,  vel  auferre,  nisi  posi  trinam  adniouitionem 
tuam  t  suae  prssumptionis  audacia  duxerint  dpsi- 
stenduro,  excommunicationi  subjicias,  ct  ab  oiniii- 
bus,  appeilatione  remota,  praecipias  evitari. 


liant,  et  td  fuciendum  eis  bomagiuro  lodebiia  prae-  d     Dttum  Lateraui ,  ii  Idus  Februarii,  pontiticatus 
sumptione  compellunt.  Nolentes  igitur  quod  mont-     oostri  tnno  quinto. 


steriuni  tuum  hujusmodi  de  cxtero  vezaiionibus 
fjtigetur,  praesenti  pagina  sub  interminatione  tnt- 
Iherottis  inhiberous,  ne  aliquis  in  grangiis  mout- 
fiterii  tui  praesumat  liujusmodi  procurationes  inde- 
bitaf  extorquere,  vcl  homines  ad  servitium  roona- 
sterli  tui  commoranies  ad  praestanduro  homagium 
aliqut  rttione  coinpellerc,  vel  ab  eis  sua  injuste 
auferre.  Nulli  crgo  liominum  liceal  hanc  paginam 
nosirae  inbibitionis  infringere  vcl  ei  ausu  tciue- 
rario  contraire.  Si  quis  auicui  hoc  attcntare  pr.ie- 
sunipserit,  indignationem  oinnipotentis  Dci  et  bea- 
lorum  Petri  et  Pauli  apostoloruni  ejus  se  iipverit 
incursuruin. 


CCXLV. 

Privitegium  pro  eccietia  S.  Seputcri  Hierotolymi' 

tana, 

(Laterani,  Febr.  i3.) 

[Eug.  de*RosifeR£,  Cartutaire  duSaint-Sipulcret^ZZ.] 

CcCLESTi:ius  episcopus,  servus  servorum  Dei , 
diiectis  filiis  Gaufrioo,  priori  ecclesiae  Saucti  Se- 
pulcri,  ejusque  fratribus,  tam  pracseutibus  quani 
futuris,  religiosain  vitain  professis  in  perpctuuui. 

Quoties  iilud  a  nobis  petitur,  quod  religioiii  et 
bonestati  noscitur  convenirc ,  tnimo  nos  decel 
tibenti  conccdcru  et  petentium  dcsideriis  cougruuiu 


^-^ 


ii43  C(JELESTLM  U\  PAP.£  IIU 

fullngiuin  iinpcrliri.  E.iproplcr,   dilccii  in  DoiniDo  A  omncs  decim.isciviiali!»  Jerusalcmet  lotiiis  cpisco- 

paius,  exceplis  dcciuiis   funJe,   a  Loiiae  iiieniori« 


filiiy  vesiris  jiislis  posdilaiionibns  clemciiler  annui- 
inus,  et  praT;il:ini  ecclesiam»  in  qua  divino  inanci- 
pati  estis  obsequio,  ad  excinplar  prxdecessornni 
iiosironiin  pix  mcinoria:  Honorii,  liinocentii,  Coe- 
lesiini  et  Lucii,  Eiigcnii  cl  Alczandri,  Romanorum 
poiitiricuni,  sub  bcati  Pelri  et  nostra  prolectione 
siiscipiiiiiis,  et  prxsentis  scripti  privilegio  commu- 
ninius  ;  in  priniis  siqnidem  siatuentes  ut  ordo 
ranonicus,  qui  secundum  i)eum  et  beati  Augustini 
Itegulani  in  ipsa  ecclcsia  instiiuluscsse  dignoscitur, 
|icrpeiuis  ibidem  icuiporibus  inviolabililcr  obser- 
veiur.  Prxterea  qiiascnnqtic  possessiones,  quaecun- 
que  bona  eadem  ecclesia  impnescotiarum  jusie  et 
caiionice  possidet ,   aut    in  futurum  concessione 


U 


Arnulpbo,  qiiondain  Jcrosoljinilano  palriarcba , 
raiionabiliter  vobis  concessas,  sicui  eas  init>rxseniia« 
ruin  pacifice  possidetis,  et  aliasetiam  deciiiias  qnus 
in  e.idem  civltale  et  episcopaiu  lcgitime  poteritis 
iii  posteruni  adipisci,  vobis  et  ecclesix  vestne  au- 
cioritate  aposlolica  confirniamus.  lii  N«^a|>oU  ter« 
rain,  qnam  Amalricus,  illustris  Jerosolyinoruin  rex, 
in  novo  burgo  vobis  donavii,  et  ccclc^iain,  quam 
ibidein  cum  coemeterio  ex  concessione  fvlicis  recor- 
dationis  Amalrici,  Jero>oljinitani  palriarcbae  »tli- 
ficare  coepistis ,  ct  quidquid  juris  liabotis  apud 
Neapolim  et  in  confinibus  ejus;  viginti  et  uuuiu 
casalia,  qux  dux  Godifridus  cuni  pertinentiis  suis 


pontifituin,  largitionc  rcgiim  vel  principum,  obla-  "  ecclesix  vestne  dedit;  villas  ctiaiii,qnas  a*dificasti£ 


lioiie  ridelinin,  scu  aliia  juslis  modis ,  prxslante 
Domino,  polerit  adipisci ,  lirma  vobis  veslrisquo 
succcssoribus  ct  illibaia  permaneant.  In  quibus 
b«c  propriis  dnximus  cxprimeiida  vocabnlis  : 

MediCtalem  oblationum  omnium,  qnae  ad  Sepulcrain 
Doniini  perlinebunt  vcl  dcrereniur,  sed  de  cera  duai 
ccclesix  partes,  unam  pro  luminaribusecclcsix,  ahe- 
ramvero  adservitium  canonicorumsemper  liabcbil, 
tertia  vero  tantuin  venerabilis  fratris  nosiri  inona- 
(bi,  patriarcbae  vestri,  et  successoruin  ejus  usibus 
cedet,  vivifictt  nibilominu8crucis,quacquidein  custo- 
dic  vesirab  deputator,  oblationes  omnes,  excepta 
sola  die  Parasceve,  aut  cum  eumdein  patriarcbam 
vcl  successores  suos  nccessitas  cotnpulerit  eam  in 


Macbomariam  videlicet  inagnaui  et  parvain  ct 
Bciliisurit,  et  aiias  onines,  quas  aitlificaiuri  esiis, 
ubi  Latini  habitabunt,  cuni  ecclesiis  el  oinni  intc*- 
(;ritate  justilije  et  juris  parocbialid;  itcm  Tbecue 
cum  oninibus  pertiuentiis  suis,  ct  eccicsiam  Qua- 
rentene  cum  pcrlineutiis  suis  ;  Geladiam  el  ierr.ini» 
quam  einistis  a  Joanne  Gomagno,  et  oinnia  casalia 
cuin  pertinentiiseorum,  qnae  euiistis  ab  Hugoiie  de 
Ybclino;  ecclosiam  Sancli  Peiri  in  Jappen  cuin 
bonoris  et  dignitalis  suae  inlcgriiate,  qucniadniodum 
eam  qniete  nunc  possideiis,  et  deciniain,  quani 
reccpislis  in  toto  comitatu  il!o  a  rege  et  religiosis 
bominibus  et  ab  oinnibus  Cbristiaiiis ;  quidquil 
jnris  babelis  apud  Ascaloiiaiu  et  in  confinio  ejtis ; 


expeditionem  portarc ;  necnon  et  magnum  allare,  ^  qoidquidjuris  liabciis  sub  poiestaie  ei  doiuinio  do- 


qiiud  eslin  cboro  vestro,  cum  oblationibus  omnibus 
eidem  proveniemibus;  carcerem  quoque  et  altare 
cum  oinnibus,  qiia;  ibidein  oflcruntur  ;  altare  Sancti 
Pctri  el  Sancti  Siepbani  et  inveniionem  cuin  altari- 
bus  et  oblationibus  cunclis;  allare,  quod  est  ad 
caput  SanctiSepuIcri,  purocbiale  cuin  oblationibus 
suis  ;  catbedram,  qux  cst  post  magnum  altare,  et 
oinnia,  qnac  ibideiii,  vel  in  qnocuiKtue  prxscriplo- 
rum  altariuin  missain  patriarclia  cclcbraverit,  ad 
huam  inanuin  sive  ad  pedem  oflerentur;  omnes 
eiiam  oblationes  compassi,  quod  in  mcdio  cbori 
vestri  esl;  plaieam,  qnae  est  inier  portain  ccclesiae 
ct  columnas,  cl  aliani  pliteam  inter  casdein  colum- 


mini  de  Arsurii,  apud  Caesariain  ct  in  loto  episco- 
palu  ejus;  castrum  Fe[n]iculi  ,  donuiii)  jnxta 
Cayfas,  Gebul,  Lo  Cara  ;  cuncta  ctiam,  quas  in  tolo 
arcbicpiscopatu  rsazareno  et  in  Acconensi  cpisco- 
p;itu  atque  in  toto  Tyrensi  arcbiepiscopatu,  et  oai- 
iiia  nibiloiniiitis,  qu%  in  uuiverbO  patriaiTliaiu  et 
•11  regiio  Jerosolyniilano  raiionabiliier  pos&ideiis 
vel  possessuri  esiis;  iicin  qui<iquid  jiiiis  apuJ 
inontcm  Pcregrinuin  et  in  toto  episiopaiu  Tripoli- 
tano  babciis.eiin  Antiocbia  ei  in  tolo  pairiarcbalu 
ct  principatu  ejus,  vei  in  futuruni,  Deo  douauic, 
lcgitime  acquirere  poteritis;  prxi^rea  umnes  pos* 
sessioncs,  quas  citra  mare  babetis  in  regno  Sici- 


nas  et  Hospilale  Sancli  Joannis,  sicut  in  longum  et  d  ^'^*^»  videlicct  in  ipsa  Sicilia,  in  Calabria   et  in  lota 

Apuiia,  priinuin  ecclcsiam  Sancti  Sepulcri  et  San- 
cii  Laureutii  apud  iirunJusium  cuni  oninibus  perii- 
nenliis  suis,  apud  Barolum  ecclesiam  Sancii  Se- 
pulcii  cuin  omuibus  pcriinentiis  suis,  ecclesiam 
Troiae  cuni  omnibus  pertinenliis  suis,  apud  Beiie- 
ventum  ecclesiam  Sancti  Theodori  cuiu  oinnibus 
pertinenliis  suis;  quidquid  juris  Romae  et  in  omni- 
bus  finibus  ejus,  in  Tuscia  cl  in  tota  lialia  babelis 
vel  babituri  eslis;  oiiinia  insupcr,  qu:c  in  loio  regiio 
Fraiiciie  et  uni\ersis  ciUein  subjaccnlibus  jure 
provinciis,  necnon  el  in  cunctis  regnis  el  comiia- 
tibus  iiispaniarum,  scu  nbique  locoruni  in  partibus 
ullraniontanis  saipedicia  Doininici  Sepulcri  ecclesia 
le^ilimc    possidcre   dignoscjtvjr ,   ^cl    in    fultirutn, 


laium  proicndilur;  doinos  Insuper,  staliones,  ter- 
ras  et  quidquid  in  quaricrio  ecclesiae  et  pairiarcliae 
babetis,  el  de  cactero  juste  acquirere  poieriiis  ;  et 
omnes  doinos,  si  tliones  et  tcrras,  quae  inrra  Jeru- 
salem  vel  exlra  possidclis ;  item  onines  furnos 
Jcrusalein,  exceptis  duobus,  unum  liospitalis  et 
iinuin  de  Lalina,  et  spccialiter  illum  queni  vobis 
pitriarcba  reddidit  testimonio  Pelri,  Tyrensis  ar- 
cbiepiscopi,  quem  a  vobis  commodalum  tenucrat. 
rracierea  ecclesiain  et  cocmcleriiini  eiira  portam 
David,  juxla  viam  qua  itur  Bcthlcbein  ;  diniidiam 
rliam  parlcin  illius  possessionis,  qiiain  prinius  rcx 
Halduinus  pro  cxcaiiibio  cpiscopalus  Betlilelieini- 
tici  praefatx   Dominici    Sepulcri   ecclcsiae    dedit  ; 


1145 


EPISTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1196. 


fliO 


largienlc  Domino  ,  tcquirere  poterit;  oinnes  nilii-  A     Deceniimiis  erp^o  ul  nnlli  boroinqm  liceat  praeffa* 


iuaiiiius  autii|iias  et  ratiouabiles  ecclesiaa  consue- 
tudines  vobis  vestrisque  succcssoribus  perpctualiter 
couliriunmus.  Snne  de  bis  et  aliis  posscssioiiibus  et 
bonis  vesiris  liberain  liisponeudi,  coinuiuui  lauien 
coiisilio,  ad  bouorein  Dci  et  ecclcsix  vestrx  pro* 
recluin  babcatis  raculialem. 

Transfretante  auiein  palriarcba  Jerosolymiiano» 
prior  etcanonici,  qui  pro  tempore  in  eadein  ccclosia 
fucrint,  doinuin,  ut  jusluin  est,  et  rauiiliaiii  |)a- 
iriarcbae  et  omnia,  quae  ad  jiis  spscta^.it  inlus  et 
exira  cusiodient  et  regeui,  douec  ipse  redierit. 
Obeunte  ejusdem  locl  patriarcba,  nullus  ibi  qualibei 
subrcpiionis  asliitia  seu  violciitia  pnrponatur^  iiisi 
quein   canouici    ipsius  loei    comniuni  asscnsu  vel 


inin  ecclesiain  teinere  perlurbare,  aui  ejus  posses* 
sioiics  aiiferre,  tcI  ablaias  retinere,  minuere,  seu 
q:iibiisliljei  vcxaiionibus  lailgire;  sed  illibata  omnia 
ci  iiiic;;ra  conservciitur  eoruin,  pro  quoruin  gulier- 
natiouect  susleutatione  concessa  sunl,  usibuscom- 
niodis  profutura,  salva  sedis  apostolica!  auctoriiate 
ci  Jerosulyuiitani  patriarcli»  canoiiica  justitia  el  re- 
vcrcntia.  Si  qua  igitur  in  fiiturum  ecclesiaslica 
Siccularisve  persona,  banc  nosirae  consiitutionis 
p:iginain  sciens,  coutra  eam  temere  Tciilre  tenta- 
vcrit,  secuudo  teriiove  coniinonita,  nisi  praesiiniptio- 
nem  suam  digna  satisfactioue  correxerii,  poiestaiiB 
bonorisque  siii  diguitate  careat,  reamque  se  diviiio 
jddicio  existere  dc  pcrpeirata  iuiquitate  coguoscat. 


canonicoruin  pars  con!»ilii  sauioris  secundum  Dei  ^  et  a  sacratissimo  corpore  ac  sanguiue  Dei  et  Do» 


liinorcin  et  sanctoruiii  Patruin  insiituia  canonice 
proviileriut  eligeuiiuin.  Nibiloiniuus  quoque  vobis 
atictoritate  apostolica  coiirirmainus  staiiones  Tein- 
pli  Duiuiuif  Moiitis  Sioii,  Moiitis  Oliveti  et  Vallis 
Jusnpbat  in  festivitatibus  eoruiu ,  sicut  ecclesia 
Duiiiiuicx  Restirreciionis  easJem  seniper  cousuevit 
habcre,  ita  quod,  abscnte  pairiarcba,  liceat  priori, 
qui  pro  teinpore  fueriif  niissaiu  iii  cis  soleiniiiier 
celebrare  et  processioueiu  cuin  canoiiicis.  Addici- 
rous  etiain  ut  lieitum  sit  vobis  malefactores  vestros 
ct  spccialiier  vobis  dcciiuas  aufereiitcs,  qtii  de 
vestra  parocbia  fueriiit,  iufra  Jerusaieni  vcl  extra, 
nihi  legitinie  coinmoiiili  saiibfeceiiul,  inlerdicii  ct 
cxcomniuuicatiouis  seiilentia  in  patrijrcbx  vcstrs 


luiiii  Redeinpions  noslri  Jesu  Cbristl  aliena  fiat, 
aique  in  extremo  examine  districtx  uliionl  subja- 
ceat.  Cunctis  autein  eideui  loco  sua  jura  servanli- 
bus  sit  pax  Doiniui  nosiri  Jesu  Christi,  quateuus 
ei  bic  fructum  boiix  aclionis  percipiaiit,  el  apud 
districiuui  judicem  praeiuia  acteriuv  pacis  inTcniauL 
Auien. 

£go  Coelestinus,  catbolicae  EcclcsiiC  cpiscnpus. 

Ego  Albinus,  Albaiieusis  cpiscopiis. 

Ego  Octaviauus,  Ojtieusis  ei  Velleticiisis  episco- 
piis. 

Ego  Petrus,  Forluensis  ct  Sauctc  UuUuae  episcc* 
pus. 

Ego  Pandulfus,  basilicas  Xtl  Aposioloruin  presby- 


abse:itia ccuvteuinnrc.  Slaluiiuus  quoqne  ut  non  liccat      ter  ct  cardiualis. 


patrijrcii£  sive  priori  res  ecclesio!,  nisi  de  coni« 
Kiiiiii  aut  sanioris  partis  canouicoruin  cousilio  , 
clistraliere  autquoinodolibet  alienareseu  possnssio- 
nes  inipienorarc;  ea  vero,  qu»  ab  ecclesia  veslra 
in  daini:uui  ct  delriineulum  ipsius  jaui  alieiiuta 
noscuuiur,  licitum  sit  vobis  raliouabiliier  revocare. 
Saiiciuius  etiaiu  ut  nou  sit  fas  pnlriarclias  sive 
|iriori  aliqueui  de  vobis  sine  consilio  et  asseiisu 
capituli  vel  sauioris  partis  cjusdein  ad  aliquam 
obedieutiam  cisuiarinam  dirigere  seu  ab  oHicio  suo 
siispcudere  et  a  coiisortio  canouicoriiui  reuiovere» 
nibi  ob  manifestjui  culpnm  sunni,  qiia:  ptibiica  fiic- 
rit,  aut  uiidc  coufe»sus  sive  convicius  existai;  pr» 


Ego  Melior  Sauciorum  Joannis  ct  Pauli  nresbvter 
cardinalis  tiluli  Piiininacbii. 

Ego  Jordanus,  Saiict;e  Puilentianx  tituli  Pastoris 
presbyter  cardiiialis. 

Ego  ioanucs,  lituli  Sancti  Clciuentis  carJiualis, 
Viicrbinus  ct  Tuscauus  epiicopus. 

Ego  !lugo  prcbbyter  cardinalis  Saucii  Mariint 
tituli  Equiiii. 

Ego  Cintius,  lituli  Saiicli  Laureutii  in  Luc'ua 
prcdbyier  canlinalis. 

Ego  Sufredus,  tituli  Saucl£  PraxeJis  prcsbyter 
cardiualis. 

Ego  FiJantiiis,    tituli  Saiicti  Marcelli  presbytcr 


terca  coufralribus  veslris,  nisi  cxcomiiiunicati  aut  ]>  carJiiialis. 


nouiiiiatiiu  fueriiit  inierJicti,  corpus  Douiiiii  et 
ccclesiaslica  sepuliura  iion  negelur.  AJ  ba;c  supra- 
dictis  adjuuginius  ut  pairiarcba  uil  de  rcbus  ccclc- 
ftia:  vestix,  quod  sibi  de  jure  nou  coiupelit  a  ca- 
Doiiicis  vel  coiifratribus  per  obedieutiain  cxigere 
audeal.  Sane  nuv.iliuut  vesiroruui,  qiix  piopriis 
nianibus  aul  suniptibus  coliiis,  sive  dc  nuiriineiiiis 
:iniiiiaiiuin  vesirorum  deciinas  a  vobis  nullus  pru.'- 
buiiKii  exigerc.  Porro  lucdietateiu  possessioiiuiu, 
qii:e  iuler  vos  comuiuiies  sunt,  ut  iu  Aii^lia,  iu 
liacin,  iu  Aleinannia,  Polouia,  Kule:iia,  Avngia, 
lliiiigarin,  Coiisiaiitiuopoiim  et  iu  ouiiiibus  liuibiis 
eju>,  iu  quilius  uicJietaiciu  eKpcusaruin  i.^cerc  de- 
bclis,  voiiis  coiiltrmanais. 


E^o  Cratiauiis,  Sauctoruin  Costiiaf  et  Damiani 
diacuiius  cardinalis. 

£..;o  CirarJus,  Saiicti  Adriaui  diaconus  cardi- 
nalirt. 

Ego  Gregorius,  Sanctx  Mariae  in  Porticu  diaco- 
nu^  cardiiiaiis. 

Ego  Crcgorius,  Saucti  Ceorgii  ad  Vcluui  aureuui 
diaLOiins  cardiiialis. 

EqO  Loiarius,  Saucloruiu  Sergii  el  Dacobi  diaco- 
nus  carJiiia!i5. 

Kgo  Cregoiius,  Saucti  Au2.eli  diacoiius  cardi- 
iial:s. 

Ego  Bobo,   Saiicii  Tltcoduri  diaconus  cnrJinalis. 

D.ita  Latcrani,  pcr  ir.anum  Ceutii,  Sanctx  Luci> 


Ili7 


COELESTINI  111  PAP.« 


1U8 


fnOriheadiacomcariliiialis.doiDinipapx  cameraiil,  A  Bfsclpiant  regulas  magistcril   ubi  toliits  ecclesie 


Itliis  Februarias,  induoiione  xiy,  Incarnaiionis  Do- 
ininic»  anno  1195,  pontificatus  vero  doiuiui  Coe- 
lesiini  papx  llfanno  quinio. 

CCXLVl. 

Perwtttati/^nem  f  potieaionh  Bocharn  i  a  prcrpoiUo 
ei  capUulo  eccU'$ia  Augientis  faciam  cum  C[on» 
rado]  epitcopo  et  canonicit  Ralitponentibutf  con" 
frmat. 

(Laiernni,  Febr.  15.) 

[Mon,  Boica,  I,  223  ] 

CoELESTiKUS  episcopus»  servus  servorum  Dei,  di- 

lcciis  filiis  pracposilo  et  capitulo  Augensis  Ecclesi» 

snlutem  el  tpostolicam  benedictionem. 

Juslis  petentiuin  desideriis  dignum  cst  nos  faci- 


Cbri^^lus  posuit  principatum,  ul,  que  uniiisaijiisqne 
sacerdolalis  dignilalis  maier  esse  diiiosciiur,  sit 
ciiam  ellact.indis  filiis  magistni  ecclesiastice  raiio- 
nis ;  quia  et  Dei  privjlegio  possidetur  ct  sanctomm 
Patruro  sanciionibiis  evideniius  declaratur  ab  uni- 
late  fidci  prorsus  exorbitare  probaninr  qui  secns 
aliquando  sentienles,  divinis  obviare  inslitutionihiis 
moliuntur,  vendicanles  sibi  inagisterium  non  a  Deo, 
aurientes  scientiain  non  a  fonte,  ae  proprie  volun- 
tatis  vesiigia  prosecuii  In  oberrare  deviis  pericu- 
lose  nituntur. 

Sane,  qiiia,  sicut  cx  tenore  litteramm  dilecti  fiiii 
nobilis  viri  A.  domiui  Cipri,  perpendimus  evidenler, 
Ipse  Dci  scieniiam,  ejus  inspiratione  dunitaxat,  in 


lem  praebere  consensum,  et  vota  qiiae  a  rationis  tra-  g  gingulariiate  fidei  possidct.  ct  Uomanam  ecclesiam. 


mite  non  discordant  cffecto  proseqnento  complere. 
Eapropler,  dilecti  in  Domino  fiiii,  vesiris  jusiis 
postulalionibus  grato  concurreiites  assensu  permu- 
tationem  possessionis  Bocliarn,  quam  cum  venera- 
Iiill  fratre  nostro  C.  episcQpo  el  dilectis  filiis  cano- 
nicis  Ratisponensibus  contraxistis,  sicut  raiionabi- 
liier  et  stne  qualibet  pravitnte  facta  est,  ei  cx  utra- 
qiie  parte  recepia,  ei  cjusdem  episcopi  auiheniico 
continetjir,  vobis  et  per  vos  ecclesix  vestr»  aucto- 
ritate  apostolica  confirroaraus,  et  prxscntis  scripti 
patrocinio  communimus. 

Nulli  ergo  oinnino  bominum  liceat  lianc  paginam 
nostraecoiifirmationis  infriiigere,  etei  ausu  icmerario 
contraire.  Si  quis  autem  lioc  atleniare  pra*sum- 


capud  ct  magisiram  ecclcsiarum  omnium  recogno- 
scens,  Cipri  insulam,  cujus  dominium  divina  potius 
credimus  quam  bumana  ei  potesiale  collatum,  a 
suis  landem  erroribus  suodiligenti  studio  revocainoi 
a  belualo  fermentaiorum  scismaie  ad  uiiitatem  or- 
todoxe  matris  ecclesie  reduccre  studio  se  coniendil, 
sicut  per  dileclum  flliuin  mAgislruni  B.  arcbidiaco- 
num  Lnodiccnscin,  nuntiuni  suuin,  virum  ulique 
providum  et  discrelum,  uobis  cst  innnifcstius  iiiii- 
matum;  omiiipoienti  Deo  grntes  refcriinus  copiosas, 
et  sue  dcvoUonis  rcrvoreni  plurimum  in  Doniino 
comendainus.  Certa  utique  nobis  est  de  siia  prubi- 
taie  fiducia,  cum  illud  Inter  alia  summamus  inic- 
rius  argomenlum  quod,  recolende  memorie,  Jero- 


pserit,  indigiiaiionem  omnipoieniis  Dei  et  bealorum  C  jolimiianus  quondam  rex  fiaier  suus  (37) ,  se  pro 


Petri  et  Pauli  apostolorum  ejus  se  noverit  incur- 
surum. 

Datum  Laterani,  xv  Kalendas  Martii,  pontificatus 
nostrl  anno  quinto. 

CCXLVI  bit. 

Ad  cterum,  magnatet  et  plebem  Cypriensem.  —  Sf- 
gnificat  te^  petente  Amalrico  rege,  Laodicemem 
urchidiaconum^  et  Alaiium  Cypri  canceHarium  de» 
iegaste  ut  in  hae  insula^  hucusque  tcUismaiica  ^ 
qui:!quid  ad  dotet  Eccleva:  confereudat  spectaret^ 
nonobtlante  appellatiouit  obstaculo^  ordiuarent, 

(Laleraiii,  Fcbr.  20.) 

[De  MAS-LiTais,  Hittoirede  CUe  de  Chypre,  Pnris, 

i85i,  iii-S«,  r*  pnrlie.  Dociimenis,  p.  ."»99,  ex 


ccclesia  murum  defcnsionis  opposuil,  et  auain  in 
pluribus  expcrlus  est  conslnnliain  probitatis.  Cete- 
rum,  audilis  devotioiiis  ct  sincere  fidei  sue  petitioni- 
bus,  aposiolatui  nosiro  atrecluoseporreclis,  cum  graio 
ascensu  volum  suum  ac  desideriuin  promovere  vol- 
lciiles,  dicto  inngislro  B.  et  diieclofilioA  [lniio(38}] 
cancellario  Cipri.  vices  noslrns  in  bnc  parte  duxi- 
mus  comniiiteiulas,  ut  quicquid  exiude,  tam  super 
dccimis  quani  dotibus  ecclesie  conferrcnJis,  digne 
cum  Deo  videriiit  sraiueiidiiin  noiira  auihoriiaie 
fieri,  sinc  nppcllalionis  obslaculo,  iion  diflcrant  or- 
dinare,  quod  ratum  nos  faciemus  et  firmuni  invio- 
labiliter  observari.  IJeoquc  universitati  vcstre  per 


cliartulario  Sancl«  Sopliia  Venelic,  charta  n.  2.]  D  aposlolica  scripla  precipicndo  mandamus  qnaicnns 


Celestinus,  episcopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  di- 
Icclis  filiis,  clero,  magnaiibus  el  populo  Cypri,  sa- 
lulem  et  apostolicam  benediclioncin. 

Fundavii  Deus  in  unitaie  fidci  supra  pcirnm  ecclesie 
firmtmcnlum,  ciijus  a  sui  nascenlis  cxordio,  collntn 
bento  Pelro  ejusque  vicariis  polestate,  Uomanc  sedi 
primatium  conlulil,  ct  indulsit  tociiis  magislcrii 
principatum;  ex  qua  si  quidcni  per  parles  orbis 
plurinias  et  diversas  in  unius  doclrinc  spirilu  cc- 
clesie,  velut  a  inatre  filie  procreaie  ab  ijusdein 
uberibns  in  edificncionem  fidelium  lac  nnlrinnlur, 
nccessaria  suggerere  documenla,  ut  inde  omnes 


ipsis,  ul  super  liiijiisniodi  libcrum  possint  et  opla- 
tum  in  Domiiio  bnbcrc  processum,  diligciileni  opc- 
ram,  favori^m,  consilium  et  auxjliuin,  appellaiioiie 
seposila,  exliibcre  ei  conferre  curelis. 

Dalum  Latcraiii,  x  Kal.   Mariii,  poniificatus  no- 
stii  anno  quinlo. 

CCXLVII. 

Ecclesiam  S.  Albnni  DnsHeentem  tuendam  tutcipit^ 
et  cjus  bona  juraque  confirmat, 

(Lnierani,  Fcbr.  21.) 

[ScHccPFLiN,  Alt,  dipt.,  I,  302.] 

CoELESTi.Nus  episcopus,  scrvus  servorum  Dei,  di- 


(37)  Lc  roi  Guy  de  Lusignan. 


(38)  Alain,  qui  devint  arcbevdqiie  de  Nicosie. 


1149  £PlSTOLi£  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1196.  1150 

kcih  liliis  Thioderico,  prxposilo  ecclesix  Sancii  A  ligioiiis  obieniu,  Je  eodem  loco  dlsccdere ;  disce* 


Albani  In  lerriiorio  Basiliensi  conslruclae,  ejusque 
rrairllNis  lain  prxsenlibas  qaam  fuiuris,  reguUrcm 
vitaiD  proressis  in  perpetuum. 

Qnoiles  a  iiobis  pelilur  qiiod  religioni  el  boncslali 
conYeoire  dignoscilur,  animo  nos  decel  libentl 
concetlere  el  jusla  peteniittm  desideriis  aposlolicuin 
pairociniam  imperliri.  Eaproplcr,  dilecii  in  Domino 
filii,  Testris  Justis  posiulationibus  demenicr  annui- 
iiius,  ei  praefaiam  ecclesiam  Sancti  Albani  iu  qua 
divino  esiis  mancipati  obsequlo,  sub  beati  Peiri 
et  noaira  proleclione  suscipimus»  ei  pneseniis 
scriptl  prif  ilegio  communiinus ;  in  primis  siquidein 
siaioentes»  ut  ordo  monaslicus,  qui  secundum  Deuui 
el  beali  Bencdicii  Regulam  in  eadcm  ecclesia  iiisti- 


dcnteni  Tcro  absque  communium  litteranim  caotlo* 
ne  nuUus  audcat  retinere.  Ad  hxc  auctoritate  apo* 
siolica  districtius  inbibemus ,  ne  quls  in  ves  ?el 
ecclesias  Tcsiras  excommunicationis  ycI  ioterdicil 
senienlinm,  absque  manifesia  el  raiionabili  caosa 
pronuilgare,  seu  vos  novis  el  indebitis  exaclionibos 
fatigarc  praesumai.Cum  aucem  generale  interdiclum 
{c.rrx  fiierii,  licilum  vobis  sil,  clausis  januis,  ex« 
cliisis  excommunicaiis  ei  inierdiciis,  non  polsatis 
campanis,  submissa  voce  divina  oflicla  celebrare. 
Septilturam  praelerca  ejiisdem  loci  lilieram  esse  de« 
ceniiinus,  ut  corum  devoiioiii  etextreinae  voluntaii, 
qui  se  iliic  sepeliri  deliberaverint,  nisi  forte  ez« 
commuuicati  vel  interdicli  sini,  uullus  obsislal ; 


intus  csse  dignoscitor,  pcrpetuis  ibidem  teniporibus  ^  ^^'^^  ^^^^^  juslilia  illaruro  ecclesiarum  a  quibut 


iiiviulablliter  observelur.  PraDlerea  quascunqiie  pos- 
sessiones,  quxcunqiie  bona  eadem  ecclesia  imprae- 
scniiarum  juste  el  canonice  possidet,  aut  in  fuiurum 
eoncessione  pontificuni,  brgitione  regum  vel  princl- 
pom,  oblalione  fidelium,  seu  aliis  justis  modis,  Deo 
propitio»  poteril  adipisci»  firma  vobis  vestrisque 
(uccessoribus  et  illibata  perroaneant.  In  quibus  hxe 
propriis  duximus  exprimenda  vocabulis  : 

Locom  ipsutn,  in  quo  pnefala  ccclesia  siia  est, 
cnro  omnibus  perlinenliii  suis.  In  civitate  ipsa  Ba- 
siliensi  ecclesias  Sancti  Albani  et  Snncti  Martini, 
sicul  flufius  Birsicus  detcrniinal ;  ecclesiam  Biissis- 
senbeim  cum  appendiciis  suis  el  omni  jure  suo.  Jus 


nioriuorum  corporaassuinunlur.Praeterea  liberlalea 
ct  iininunitates  ncc  non  antiquas  et  ralionabiles 
consuctudlnea  vobis  et  ecclesine  vcsirae  concessast 
ei  hactenus  approbatas,  vobis  auccoritate  aposloliea 
conficmamus* 

Deceriiimiis  crgo,  ut  niilli  omniuo  hominum  liccai 
prxfjiain  ccclesiam  vcstram  temere  perturbare» 
aui  ejus  possessiones  auferre,  vel  ablatas  retinere, 
minucre,  seu  quibuslibet  vexationibus  fatigare  ;  sed 
omnia  iiitegra  conserventur  eorum,  pro  quoruro 
gubcrnaiione  ac  sustenlationc  concessa  sunc,usibtis 
omnimodis  profutura,  salva  sedis  apostolicx  auclo- 
ritatc  et  dioecesani   episcopi  canonica  juslitia,  ei 


qood  babetis  in  ecclcsia  de  viila  quae  dicitur  Kemps,  q  Cliiniacensis  monasierii  debita  reverenlia.  Sl  qua 
et  medietatem  villae  cum  suis  appendiciis.  Eccle-      igitur  in  futurum,  eic. 


Datuin  Laterani,  per  manum  Centii  Sanclae  Lnciaa 
In  Oitbca  diuconi  cardinnlis,  domini  papae  camera« 
rii,  IX  Ralendas  Mariii,  iudictionc  ix,  Incarnationli 
Doniinicae  anno  1195,  pontificatos  vero  domiui 
Coelesiini  papae  111  anno  quinto. 

CCXLVIIL 

ilonastirii  S.  Pelri  Aidenburgenti$  proteeiionem 
tu$eipU  bonaque  ae  priviiegiu  confirmat* 

(Rom»,  ap.  S.  Pctnim,  Febr.  25.) 

[Chronicon  monaeterii  A(deuburgentii,  ed.   Van  do 

Putle,  p.  m.] 

CGELESTi?ius  episcopus,  scfvus  scrvorum  Dei,  dile- 
Sicrenlze;  in  villa  qua:  dicitiir  Weslbalda  ciinein  D  clis  filiis  Heriiin^io  abbati  Saucti  Pctri  AlJaibor- 


siatn  de  Uaegendorf  in  villa  quae  diciturlnferior  Ba- 
silea;  ecclesiam  el  villam  de  Appenwilre  cum 
earuni  pertincntiis;  Loerracb  cum  ecciesia  et  om- 
■ibus  suis  apiieiidiciis,  lam  in  vineis  quam  in  agris, 
pralis  etsilvis;  ecclesiam  de  llowiiigen  cum  suis 
appendiciis;  eccli^siam  de  Candro  cuin  suis  appen« 
diciis;  ecclesiam  «le  Acnscbossingen  cum  suis  ap^ 
pendiciis;  silvain  quno  sita  cst  jiixt;»  Saiiclum  Alba- 
num;  molendina  in  lipa  ni.rse  cutn  pratis  adjacen- 
tibns;  ires  parles  decimaruin  iii  villa  qn;e  dicitur 
lluningen,  ita  lamen  quod  sacerdos  ejusdein  villae 
et  Sancti  Mnrtini  dcbet  recipere  qunrlam  pnrtcin. 
Rinwilr,  Lcidincboven,  Ilabencheslieiin,  CuKwilre, 


onam  cum  vineis;  (Jfheiin,  llarswilre,  Ranispach, 
Micbelenbach,  Obcrwilr,  Braiello,  Gcltcrchingcu, 
Durmin,  llollnstcin,  Mettcn,  BladoUhcim,  Biiiin- 
gen,  Magstat,  Utingen  cum  oinnibus  suis  appeiidi- 
ciis.  Posses&iones  cl  bonn  illa  qux*  bonac  incmorix 
BuilLardus  Basihensisepiscopus  ccclesix  vestrx  coii- 
cesiit  et  scripti  sui  munimine  connrmavii,  vobis 
nihilominus  pracsentis  privilegii  pngina  r.onlirnia- 
mus.  Liceat  qiioque  vobis  clei  icos  vcl  luicos,  libcros  ct 
abs«)lutos  e  sar^culo  fiigientcs  ad  conversioncin  re- 
clpcre  ei  eos  absqoe  contradictione  aliqua  rctinere. 
Probibemus  insuper,  ut  nuUi  fratrum  veslrorum 
post  factam  in  monasterio  vestro  professioncm  fas 
ftit  absque  prarpositi  sui  liccntia,  nisi  arciioris  rc- 


gensis  ejusque   fratribus  lam   praesenlibos  qoam 
fuiiiijs,  regularcm  vilain  professis  in  pcrpeiuum. 

Lflfoctuin  justa  posiulaniibus  indulgcre  et  vigor 
aequiintis  et  ordo  cxigit  rationis,  prxsertim  quando 
peteiiiium  voluniales  ei  pietas  adjuvat  el  veriias 
non  relinqiiit.  £apropter,  dilccti  in  Domiiio  fllii, 
vestris  justis  postulaiionibus  clemcnter  anouimus  et 
praffuium  monastcriuin  in  quo  divino  mancipall 
estis  obscquio,  sub  beaii  Petri  et  noslra  proleclione 
siiscipiinus  et  prxscnlis  scripli  privjlegio  commum* 
mus;  in  primis  siquidem  statuentes  ut  ordo  mona* 
siiciis,  qiii  sccundum  Dcum  ct  beati  Bcnedicli  Bego« 
lam  in  codein  nionasterio  institutuscssedigiioscitur, 
ptMpcluis  ibidem  tcmporibus  inviolabiliter  obser- 


H5!  CCELESTINI  \U  PAPiE  IIM 

velur.  Pnetcrea  qaascnnqn^  pcssessiones,  qnxcun-  A  conserventur  corum,  pro  quorum  gtibemalione  aat 


quel>ona  idem  monaslerium,  imprxsentiarumjusie 
el  canonice  possiJei,  aut  in  fulurum,  coiicessiono 
poniiflcum,  largitione  rcguin  ycI  principum,  obla- 
lione  fidelium,  seu  aiiis  justis  modis,  prxsiante  Do- 
uiifio,  poieril  adipisci,  firma  vobis  vestrisque  suc- 
crssoribus  et  illibata  pcrmaneanl.  In  qiiibus  bxc 
propriis  duxinius  exprimenda  vocabulis  : 

Locuin  ipsum  in  quo  pracratuiii  monasterium  si- 
luin  est  cum  omtiibus  pertinentiis  suis ;  tertiam 
partciii  decimx  lo:ius  parocbiic  de  Aldenbtirgb, 
tcrliam  partem  pneierea  decinix  el  oblafones  om- 
nes  el  quxcunfjue  de  altari  Sanct;e  Mari;e  prove- 
niunt,  exceptis  Leiieficiis  quac  ad  presbyteraium 
pcrlinenl,  qux  oinnia  sub  aiinuo  censu  octo  libra 


susteiitaiioneconcessasunt,  usibus  omnimodis  profu- 
lurn»  salva  sedis  aposiolicaeaucloriuiieel  dioecesani 
episcopi  cauouica  jiistitia.  Si  qua  igilur  in  futuram 
eccle>iastica  sxcularisve  persoiia,  banc  noslrac  coa- 
stitutioiiis  pagiiiain  scieiis,  rontraeajn  vcnire  tenta* 
verit,  secun'!o  tcrliove  comnionita,  nisi  reaiuni  suum 
cougrua  satlsractioue  correxcrit,  pietalis  honoris- 
qiie  sui  carcal  dignitale,  reaiiiqiic  se  divino  judicio 
existere  de  perpetrata  iniquitate  aguoscat  ei  a  sa- 
cratissiino  corporc  ei  sangiiiue  Oci  ei  Domini  Re- 
dempioris  uostri  Jcsu  Cbrisli  aliena  fi:il,  alqoe  in 
eiiremo  exaniine  diviiix  ultioni  subjaceai.  Cuncti» 
aiiieiu  eidein  loco  sua  jura  servanlibus  sit  pax  Do- 
niiiti  nostri   Jesu  Cbrisii  qiiatcnus  et  bic  fructum 


riim  et  undcciin  solidorum,  quos  annuatiin  debetis      boux  actionis  percipiaiil  ct  apud  disitrictum  ju- 


pcrsolvere,  qucmadmodutn  in  privilegiis  Tornaceii- 
fis  Ecclesio!  coiitinetur,  vobis  auctoriiate  apostolica 
coiifiriuamus ;  deciiiiain  de  Eenvgheui,  icrram 
quam  babelis  apud  Aldenborgb.  Sane  uovaLuin  ve- 
strorum  quiepropriis  manibusautsuiiiptibuicolitis, 
sive  de  nulriiiicntis  auiniarmni  vesirorum,  nulliis 
a  vobis  decimas  cxigere,  vel  exturquere  prassuinat. 
Liceat  quoque  vobis  clericos  vcl  laicos,  libcrus  vcl 
absolutos  e  saeiulo  fugieiites  ad  curaiionem  rcci- 
pere  et  eos  absque  coutraJictione  aliqua  reiincrc. 
Probibcmus  insuper  ut  nulli  fratruiu  ve&troruui 
post  faclam  iu  monastorio  vestro  proressionem  fas 
sit  absque  abbatis  sui  liceiitia,  nisi  arctioris  reli- 


dicciu  pncmia  aeteriix'  pacis  inveniaiit.  Ainen. 

DaluiiiBontae,npudS.  Pctruiu,  per  manuniCentii 
Sanctic  Luci£  in  Ortbea  diacoui  cardinalis»  domiii 
pnpa*  cauierarii,  v  Kal.  Blarlii,  iiidiciione  xiv,  ln« 
carnationis  Doiniiiicse  auno  1195,  pontificatus  vcro 
doinini  Coclestini  pap»  III  anno  quinto. 

CCXLIX. 

Parihenonh  5.  ^ari(v  Kluaynardensi$  protectionim 
iUicipU,  bonnque  ac  privttegia  confirmal, 

(Laterani,  Febr.  26.) 
[Monatlic.  Angl,,  II,  lOio.] 

Cqclestinus  episcopus,  servus  servorum  Dei, 
dileciis  iii  Cbristo  filiabus   Ag.neti  abbatissx  iiio- 


gionis  obtentit,  ab  eodeni  loco  discedere;  di^cedcHi-  q  nasierii  S.  Marix  de  Kluayiiartl,  ejusdeiii  sororibiis 


lem  vero  absque  couimuni  rratruin  cauiiouc  iiullus 
audeat  rctitierc.  Nibilotuiiius  eliain  arctius  inbibe- 
nius  iieepiscopo,  arcbidiacono,  vcl  eoruiu  ininislc- 
rialibus,  cauouicis  scu  clericis  aliis,  pro  confirina- 
lioue,  iutbroiiizatione,  vel  beiicdictioiic  abbatis 
cappain  scricaiii  aut  qitidiiuid  aliiid  faculias  vcl 
licentia  patcat  a  nobis  obicntu  cujtiblibei  coiisuetu- 
diiiis  exigen.li,  si  vero  pro  iis  a  vobis  quidquid 
eiegcriut,  cuin  detcstubile  sit  et  obviutu  raiioiii, 
libere  vobis  liccaiit  cisquod  postulaveriuldciiegari. 
Iiiterdicta  si  lcrra  fueril,  liceat  vobis,  clau.^is  ja- 
nuis,  exclusis  excommunicatis  et  iuterJictis,  noti 
pulsatis  caiiipaiiis,  suppressa  voce,  diviua  ollicia 
celebrare.  Sepulturam  pro&terea  cjusdeiu  loci  libc- 


tani   prxsentibiis  quaiu  futuris   rcligiosaui  vitam 
profcssis,  in  perpetuuin. 

Prudeiitibus  virgiiiibus  qu»  sub  babiiu  religiouis, 
accciisis  lainpadibus  pcr  opera  sanctitaiis,  jugiter 
se  prxparaiil  ire  obviain  sponso,  sedes  apostolica 
debct  prxsidiuui  iuipcrtire ,  ne  furie  cojuslibct 
teuicritaiis  iucursus  aut  eas  a  pr«>posito  revorci, 
aiit  robur,  quud  .)bsil!  sacr;e  religiunis  iiifringai. 
Eaprupter,  dilecia;  in  Cbrislo  Jlli.e,  vcslris  jusus 
posiulaiioiiibus  clciiieiiter  aiiuuiiuiis,  el  pra-fatiiui 
niouasteriuiudeKluayiiard,  iiii|iiodi\iiiue^tis  obse> 
quio  luaucipata;,  sub  bcaii  Peiri  et  iioslra  proic- 
ctioue  suscipiuuis,  ei  prxsentis  scripli  privilegio 
communiiuus,  iii   priuiis    siqiiideui   statueiites  ut 


rainessedcceruimus,  ci  eoruindevoiiuni  et  extreiuae  D  ordo  caiioiiicus,  qui  secuuduui  Douiiui  et  beati  Au- 


voluntati,  qui  se  illic  sepeliri  delibcravcruut,  nisi 
forte  eicommunicati  vel  interdicti  fucriut,  iiullus 
obsistat,  salva  tamcn  jusiitia  illarum  ecclcsiarum 
a  quibus  niortuorum  corpora  assumuutur.Obeuiitc 
vcro  te,  nunc  cjusdeni  loci  abbate,  vel  tuurum  qiio- 
libet  succcssoruiu,  nullus  ibi  subreptioiiis  qualibet 
asiulia  scu  violentia  prxponalur  uisi  qirciii  fiaires 
commuui  conscnsu  vcl  Iratrum  pars  cousilii  sanioris 
secundutu  Dci  timorein  et  beaii  Bcuedicii  Kcgulaui, 
providcriul  cligendum. 

Decernimusergoutiiuliioiiininoboniiniiicealprx- 
faium  inoiia2>lcriUin  tcinere  perturbaic.  autejuspos- 
sessionesaufcrie,  vel  ablatas  tctincrc,  luinucrcseu 
quibuslibcl  vcxaiiuniiuis  fatigarL^  seJ  oiuuia  iuie^M 


gustiuiRegulaiu  atque  iiisiiiuliouein  Froensiuiu  fra- 
trum  iu  codeiu  moiiasierio  iustitutus  esse  diguosci- 
tur,  pcrpctuis  ibidciu  tcinpuribus  iuiinutabilitcr 
obscrveiur.  Pr;eterea  quascunque  possessioues « 
quxcunqucboiia  idein  monasterium  iniprxsentiaruui 
jiislc  ct  canoiiif^e  possidct,  aut  iii  futuruin  couces- 
sioue  pontificum,  largiiioiie  reguin  vel  priucipum, 
oblatioiie  nilcliuin,  sen  nliis  jusiis  modis,  praesiante 
Doiuiiio,  polcrii  adipisci,  firina  vobis  et  uis  qua^ 
vo!);s  successcrint,  ei  iliiliaia  periuaueaiit.  in  qui- 
liiis  Ikcc  prupiiis  duxiiiius  expriincniia  vocabu- 
Ls  : 

L(;cum   ipsuui    in    quo   prarfaiuui     monasterium 
siiii  :i  est,  (iitu   ouinibifs  pertitieniiis  suis;  Lesna- 


EPlSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  119«. 


M5i 


fy  Grlilem,  Barincliuleman,  Rosiiihardnn,  ciun  A  linie  liboranJi  de  maLibns  coriini,  el  aJ  eccle&ias 


I)  pcrrnieiUiis;  ecclcsiam  Snnclne  MariaR  de 
la,  ciim  dccem  aggcribiis  de  cIet*mosyna  Joan- 
ublinensis  archiepiscopi  in  adjareiiii  rampo; 
nua,  Arrd.  Grcnog,  Lcsamuh'n,  Kellalhlccbly 
^arum  perliiienliis ;  ccdesiam  Sancix*  Mariae 
blinia  cuin  villis  Balinsgellan,  Kelmactalma« 
Kclbrigi,  Glendiiah  cnin  eanim  pcriineniiis; 
iain  Sanclx  Marias  de  Dainliay  cum  villa 
leochid  cum  suls  pcrtineniiis;  ecclesiani 
ae  Marix  de  Thermunkcchin  cum  villa  Acha- 
tnid,  cum  suis  pcriincnlii<;;  ecrlesiam  Sanctae 
t  de  Scrin  cum  adjaccnli  canipo  Dumdonnnill, 
leriinentiis  suis ;  ecclesiam  S.  Odra  cnm  ipsa 
ilomnibussnispertiiientiis;  ecclesiam  Sanciae 


ad  quas  periinent  revocandi,  libera  sit  vubis  de 
ancioritaienostra  racnlias.  Eus  ciain  decimas  quat 
monasteriiim  veslnim  a  qiiaiiraginta  annis  incoti- 
cusse  possedil,  ct  impracscniiaruin  raiioanbiliier 
possidci,  vobis,  et  por  vos  eidcm  monasierio  niiii- 
lominus  conllrmamiis.  Liberlatcs  prrctcrci  et  inn* 
niliones  vesir.ns  amiquas,  et  rationahilfs  consuolii- 
dines  monastcrio  veslro  coiicessas,  hacienus  ob- 
servalas,  et  eas  fuiuris  tempoiibus  illibaias  nianere 
sancimus.  Scpulluram  qnoqne  ipsius  loci  libcraiii 
essedecernimus,  nt  eurum  ilevoiioni  et  cxirema 
voluntali  qiii  se  illic  scpcliri  deliberaverint,  nist 
forte  excommunicaii  vel  interdicil  sini,  nullus 
obsislat;  salva  tanien  jiisiiiia  iilarum  ecclcslaruni 


liae  de  Athtrim,  cuni  pertiiicntiis  suis;  eccle-  B  a  quibus  moriuorum  cjrpora  assumuniur. 


^MOcta!  Marias  de  Keneniis,  cum  mansione  sua 
em  civiiaie  et  villa  Disncrthicechan ;  eccle- 
>anctx  Marix  de  Fuvor  cum  vllla  Kdlarthal- 
'um  pertinentiis  suis  ;  ecclcsiani  Sanctx  Mari.-c 
rinaig,  cuin  suis  posscssionibus ;  ecclesiam 
s  Sl.iriae  de  Kliinyniiiaciiois  ad  Orientem,  cum 
le  Kcllogaincchan  cuin  snis  periinentiis ;  cc- 
m  Sanciae  Mariie  ad  Occideiilem  cuin  vilia 
ilgachcum  siiis  pertinenliis;  ecclesiani  Sanciap 
I  de  Evachdun,  cum  villa  Kelgel  cum  suis 
entiis. 

e  Dovalium  vestrorum  qii»  propriis  manibns 
mplibus  colilis,  sive  de  nutrimentisanima- 


Obcunte  vero  te,  i.unc  ejnsdem  loci  abbatissa, 
▼cl  earum  qualibei,  qu»  bi  successeriut.  nulla  ibi 
qualibet  subrepiionis  astuili:i  scu  violenlia  prarpo- 
natur,  uisi  quam  sorores  comtiiuni  consensu,  vcl 
sorornm  paisconsilii  sanioris.sccuinluin  Dei  limurcni 
et  beaii  Augustini  Regulam  providciinl  ellgendaio. 
Paci  quoqueac  tranquilliiali  vcstra^  paienia  imposte» 
rum  solliciiudine  pmvidere  volentes,  auctoritale  apo« 
stoiica  probibenius  ut  iiifra  clansuras  lo  oruni 
Yeslroruin  nullus  rapinam  seu  furiuni  conimitiere, 
sanguinein  fiindere,  hoininein  teniere  capere,  vel 
interflcere,  seii  violentiam  auJeat  excrcerc. 


Decerniniiis  ergo,  eic. 

restrorum  nullus  a  vobis  dcdmas  exlgerc  vel         Oatum  Laterani,  eic,  iv  Kalcndas  Marlii,  indi. 
inere  pracsiimat.  Liceal  quoque  vohis  perso-  ^  ctione  iv.  Incarnaiiunis  Dominic;e  00.10  IIUS,  po.itt. 

ficatus  vero  doiuini  Gcelestini  pap:e  l.l  anno  quinto. 


beras  et  absolutas,  a  su^cnlo  fugientcs  ad 
'sioncm  recipere,  ei  eas  absqne  contradi- 
aliqua  retinere.  Prohibemus  insnperut  nuili 
m  vestrarum,  post  factam  in  loco  veslro  pro- 
icin,  fas  sit,  absqiic  abbatissx  snae  licentia, 
lein  lo.o,  nisi  arciioris  religionis  obtenln, 
cre ;  disccdeiiteni  vcro,  absqiie  cominunium 
runi   catiiione  nullus   audeat  rctincre.  Cuni 

gcneralc  intcrdiclum  terrx  fuerit,  liceat 
clansis  januis,  exclusis  excommunicalis  et 
iciis,  non  pulsatis  campanis,  supprcssa  voce 

ofllcia  celebrare.  Inhibeiniis  cliam  ne  ullus 
|)i^copus,  episcopus,  vel  alia  qiiaelibel  per- 


GCL. 
Ad  magiitrum  et  fratrn  miMas  TemplL  —  De 

(Lalerani,   Fcbr.  20 ) 
[  RosifeRE,  Cariul.  du  S^iint-Sdpulcre,  273  ] 
CcELESTiNus  cplscopus  ,   scrvus  servurum  Dci , 
dilectis  filiis  niagi^tro  et  niili:iap  fratribus  Tcmpli 
Saluteinet  apo.coJicain  bcnediclioncin. 

Conquesii   sunt  a|iostolattii    nosiro  dilecU  filii 
prior  ctcaiioniciDominici  Septilcri  quod  conveniio- 


nisi  a  vobis  fucril  requisilus,  in  vcstro  nio-  d  "cui  inter  vos  ei  ipsos  siiper  deciniis,  qnas  iii  locis 

ad  cus  vel  coruin  ecdc»iain  peitincnsibuspossideiis, 
vd  cstis  imposteiuin  posscssuri,  faciam  et  in  scri<- 
piis  redact.ini  coiilra  juris  otdincni  prai^suniitis  in 
irrituin  rcvocare.  Cuni  enini  iutcr  vus  convenis^et 
ui  medietatein  uniniiim  dec  inarum  de  locis  prae- 
dictis  annuatiifi  tain  cis  qiiam  corum  successoribus 
siiie  conlradiciione  qualibct  fidclilcr  redderitis, 
vos  promissiunem  nun  scrvantes  eanideni  debitani 
tle  jain  diclis  deciiiiis  diuiiiiuere  portioneiii  nulla- 
lenus  formidaiis.  Qiiapropter  universitati  vestras 
per  apostolica  scripta  mandamus  ei  in  obcdientiae 
virtute  prxcipimus  quaienus,  sicut  vobis  privilegia 
vcstra  vultis  a  nobis  integra  cl  illibata  scrvari, 
ita,  sicul  tencmini  cisdcm,  inviolabiliterobscrvetist 


io  cunvenius  publicos  convucare,  cau$:.s  sen 
igoiia  pertractare  pracsumat,  nisi  a  Koniano 
ce  vel  ejus  legato  super  hoc  mandatuin  re< 
L.  ^ovas  eiiain  et  iiidebitas  exactioiies  ab 
piscopis,  cpiscopis,  archidiaconis  scu  dcca- 
iisque  omnibus  ecdesiasticis  saecularibusque 
is  vobis  omiiino  fieri  probibemus. 
liaec  eiiain  duximus  iiihibendiim,  ne  iilli  ar- 
icopo,  vei  episcopo  scu  ali;e  pcrsonx  a  vobis 
dmis  veslris,  injuslc  aliud  petere,  et  rcci 
ceat  quam  fucrit  a  praedecessorihus  corum 
ad  hacc  tcmpora  requisitum.  Decimas  et 
}iones  ad  jus  ecdesiarum  vestrarum  spc- 
»,  quae  a  laicis  delincntur,  redimciuii  ct  lcgi- 


f155  CCELESTIM  01  PAPiE.  1156 

ne  atl  quoft  quercla  siiper  hoc  veniens  iteraid  iios  A  nulla  eisdem  alibali  el  conTenlui  de  le   reiiianeat 


debe.il  couira  vos  meriio  pruvorarc. 

Dala  Laierani,  iv  KalcnJas  Marlii,  ponlificalus 

nostri  auno  quinlo. 

CCLK 

ComUfm  Tclotanum  hortalur,  ut  damna  nwnatterio 
S.jEqidii  Hluta  nsarciat  ;  alioquin  eum  otlendit  a 
Biturtcemi ,  Narbonentr^  Areiniemi  et  Aquenti 
arcliiepisco}tii  excommunicatum  iri, 

(Romae,  apud  S.  Pelnim,  Marl.  K) 

[Hist.  de  LanguedoCf  III,  Pr.,  p.181.] 

CoELESTi.xos  episcopus,  senrus  scnrorum  Dei,  dile* 

cio  filio  nobili  viro  comiii  Tolosano ,  salutem,  elc. 

f»  Cum  recolendae  memorisD  palrem  tuum,  olim  mi* 

nori  rungcntes  oflficio ,  sincerx  dilexerimus  chari 


niateria  conqiierendi  ,  ipsumque  monastcriam  in 
oinni  jure.suo  conserves  inderonc  ;  alioqnin  noveris 
nos  venerabilibus  fralribus  nostris  Bitnricensi , 
Marboncnsi,  Arclaiensi ,  el  Aquensi  arcliiepiscopis, 
et  eurum  suTTragnneis  dislricte  praecipiendo  maii- 
dasse,  ut  te  et  o:iincs  bajulos  ct  fautores  luos»  aodo- 
rilaie  nostra,  oinni  coniradictione  ,  dilatione  et 
appellatione  cessante ,  vinculo  excommunicalionis 
innudent,  et  totam  tcrrani  tiiani  subjiciant  iuter- 
dicio,  et  taudiu  scnlenlias  ipsns  singulis  Dorolnicii 
diebus,  publice,  accensis  cindclis ,  pulsatis  campa- 
nis  nun  difTcrnnt  innovarc  ,  f.ic>autque  per  uuiver- 
snsccclesiassujruin  diceccsum  soicmniier  innovare. 


latis  affcclu,  poslquam  nos,  licci  immeritos,  in  scde  d  ^^  '"  "mversis  aliis  lerris  ad  quas  te  vciiire  conii- 


aposlolica  voluntaii  divinae  placuit  collocare,  illius 
antiquaB  dilectionis  nequaquam  immeinores ,  ad 
personam  tuain  ejusdein  charitatis  insignia  trans- 
fundere  disposuimus.  nisi  actus  tui  voluntlis  no- 
stne  propositum  retardarent.  Vcrum  ea  de  tuisad  nog 
aciionibus  referuniur,  per  quac  animus  noster  ab 
ipsius  dilectionis  ardore,  quanquam  invitus,  cogitur 
revocari,  nec  potest  ille  verus  amor  et  iiiteger  suum 
erga  tc  conscrvare  vigorcm,  nisi  forte  de  leinerariis 
excessibus,  quibus  jain  tibi,  sicut  audiviinus,  prx- 
cipitium  prxparasti,  debita  fuerit  satisfaciio  subse- 
cuta.  Audivimus  siquidcm,  et  non  ntodicum  dolo- 
rem  concepimus  ,  audientes  quod  ad  ecclesiarum 
et  rclioiosorum  locoriiin  jubtitiain  nulluin  habens 


gerit,  duni  iii  eis  prxsens  fueris,  divina  prohibeant 
oHicia  cclcbrari ,  douec  satisfaclioiiein  e\hiboe- 
ris  super  prxmissis  oninibuscotnpetcntcia  ;  sciturus 
pro  cerlo,  quod  si  in  inccepta  inaliiia  duxeris  per- 
sisiendum,  nos  a  juiainciiloiidelitatis.quotibiteneu- 
tur  astiicii,  univcrsos  tuos  homiucsabiolviinus. 

Daluin  llomxapuJ  S.  Pctruni,  Ikalciidas  Martii, 
ponlificatus  nostri  anno  quiuto. 

CCLII. 

Privilegium  pro  monatterio  S,  Laurentii 
Wed.nghutenti, 

(Latcrani ,  Mart.  7.) 

[IIbco,  Annalet  Pngmontt.^  t.  I ,  Probat.,  p.  117.] 

CcELESTi.Nus  episcopus ,  servus  servoniin  llei ,  di- 


divinx   piclaiis  considcraiione  respecium ,  cccle*  C  '^^^'^   ^*^*^   Cbristiaxo  abbali    inonastcrii    Sancii 


siam  de  Asperano  et  xdificia  quae  ibi  erant ,  oiu- 
niaquc  ad  caindcm  ecclcsiaiu  pertinentia ,  in  qui- 
bus  xdificiis  dileclus  fiiius  nosicr  abbas  Sancii 
^gidii  plusquam  lx,  millia  solidor.  se  asscril  cxpen- 
disse,  et  ecclesiam  de  Scieura  hoi^tilitcr  dcslruxissc, 
niesses  earum  de  Cassanicis  ,  de  Siagello ,  pro  tua 
diripiens  vuluntalc,  ccclcsinm  quoque  Sancti  Gene- 
sii  violentcrbouisomnibusspoliasti  ;domoetiam  Snn- 
cti  Ainataii  bonis  oinnibus  destitula,  quoddam  ctiain 
nioleiidinuin,  ct  messes  ejusdem  domus  per  violen- 
liam  occupasti,  cl  in  anitnae  lux  pcrniciein  deiinere 
illicite  prxsunipsisii  ,  ncc  in  iis  tuus  fuit  furor 
averscs;  sed  ut  magis  tux  ntaliiix  perversus  noia- 
reiur,  in  suggilatioiiein  mouasterii  Snncli  iflgidii , 


Laurcntii  in  Wcdim  kuscn  ,  ejusque  fratribits  laia 
prxscniibus  quain  futuris ,  pncclara  vita  prufcssis 
in  pcrpctuum. 

Religiosain  vitam  crigentilius  &posioUcnm  coii- 
venit  adesse  prxsidium,  ne  forle  cujuslitiet  tenieri- 
tatis  iiicursus  ,  aut  eos  a  pruposito  revocet ,  aut 
robur,  quod  absit !  religionis  infring.it.  Eapropier, 
dilccti  in  Doinitio  filii ,  vestiis  jusiis  postulatio- 
nibus  ciemcnter  annuiinus ,  et  pi'»fatuin  mona- 
steiiuin  Snncii  Laurentii  iu  Wcdiuikhusen,  in  qno 
divino  mancipali  esiis  obscquio  ,  sub  bcati  Pelri  ct 
noslra  prolcctionc  suscipiinus,  ei  prxsentis  scripti 
privilegio  cominuninuis  ;  in  primis  siquidem  sla- 
luenies,  ut  ordo  canonicus  qui  secunduiii  Dcum  et 


qiiod   ad  nos   nullo   perlinct  inediaute  ,  quodilniii  ^  benii  Augusiini  Regulain  atquc  insliluiioncni  Prx- 


eiiam  castruin  in  ejusdem  allodio  construere  teniere 
pntsuiupsisii;  in  quo  nimiruin  exccssu,  prxieralias 
injurias,  qux  ipsi  coenobio  pcr  te  contra  juramcn- 
tuui  tuum  ,  sicut  in  instrumcnto  bulla  tua  muniio 
cvidenier  apparct ,  irrogata  dicunlur,  abbus  ct 
conventus  ejusdem  loci  gravc  admodum  et  dainno- 
suin  requiruniur  prx'judicium  susliuere.^Quia  igitur 
co  inodo  illud  aniptccliinur,  ut  jaclurain  ipsius,  tan- 
quani  nobis  iilalam,  uos  ipsi  graviicr  paliamur,  no- 
biliiati  lux  pcr  nposlolicn  scripta  iraiiJan.iis,  clsub 
aiiaihcinalis  iuicriniiiaiioiic  disirictc  prxcipiniiis, 
qualenus  pricdiciuiu  casiruin  diriii  facias  siiio  ino- 
ra;  supcr  aliis  injuriisei  daiiiiiis  prxfaio  tiioiiasic* 
rio  irrogatis ,  ita  saiisfaciurus  ad  plcuum  ,  quod 


monstratensium  fralrum  in  eodeni  loco  inslitutus 
dignoscitur,  perpcluis  ibidein  tcmporibus  inviolabi* 
lUer  obscrvetiir.  Prxtcrea  quascunqiie  posscsslones, 
quxcunquc  bona  ,  idem  monasteriuin  imprxsen- 
tiarum  juste  possidet ,  aul  in  futurum  concessione 
pontificuin,  brgiiionc  regum  vel  principum,  obla- 
tioiic  fidelium  ,  scu  aliis  justis  inodis ,  prxstanle 
Domino  ,  potcrit  adipisci  ,  firnia  vobis  vestrisque 
successoribus  ci  illibala  perinanoanl.  In  quibus  hxc 
propriis  duxiaius  exprimciida  vocabulis  : 

Locuin  ipsu!n  iii  qno  prxrauiiu  monasteriuTii 
si'aiii  cst,  cuin  oiuuibus  pcTiiticiiti's;  curiain  in 
Maisi-Mc  qiioJ  ilciiricus  couics  de  Aracsbcnr,  qui 
inonasleriuiu  vestruin  pia  cousiJeraiioiic  induciuf 


4157  EPISTOLi£  ET  PRIVILEGU.  —  AN.  1196.  4 158 

rnndavii,  eoncedenlibus  Hcnrieo  ci  Goderrido  flllls  A  94  eccleslss  ad  quas  perlinenl,  remandi,  libera  sil 

vobis  de  nosira  auclorilsie  rscultas.  Psci  quoqoa 


suis,  eidem  monnslerio  trsdidit  perpeliio  possiden* 
dnm  ,  cum  omnibns  pcrlinentiis  suts ;  curiam  quas 
dicilor  Eveiibo,  monlem  qul  dicilur  £chols,et  mon- 
tein  qui  Uiciiur  Ceius,  mansum  unum  Wellere,  man- 
suni  unum  Ecnole,  mansum  unum  Buren  ,  mansum 
iinum  Hagcfien.mansum  unuui  Holibausen,  Griiiele, 
Hagenbole,  Mollensclea  ,  Wige ,  decimam  Wanden 
quam  habeils  ex  dono  Everbardi  dc  Ariliei,  et  Tra* 
iris  ejus  Joiiaihas ,  Eoolbem  in  Wirie  quani  supra* 
flicii  rraires  Henricus  ei  Goderridus  mouasterio 
vesiro  cum  oninibiis  periiiicfiiiis  suis,  deliberatione 
provida,  concesseninl ;  jiis  qiiod  babetur  in  mona- 
sierio  mouiulium  Runibecke.  Sane  novaliuro  \t» 
sirornm    quae   propriis    manibus    aol    sumpiibus 


el  tranquilliiaii  vesir»  paterna  in  poslenim  solli* 
ciludine  proviJere  volcnies,  auctoriuie  aposlolica 
coiiflrmamus  ut  inrra  clausuras  locorum  vel  gran- 
giarum  vestrarum.  nulliis  rapinam  vclfurlum  racere, 
ignem  apponerc,  saiiguincm  fuuderc,  bominem  le« 
mcre  capere  vel  inierficere,  seu  violeuiiam  audeal 
cxercere.  Prxierea  oiniies  libertaies  et  imuiuni- 
isies  a  prxdecessoribus  nostris  Romanis  poniiQ- 
cibus  oruini  veslru  concessas,  nec  nou  et  libertaies 
et  ezcmptioncs  sxcularium  ezactionum  a  regibus 
et  priiicipibus  et  fidelibus  rationabiliter  indultas, 
auctoriiate  aposiolica  confirmamus,  et  pncscntis 
scripti  priviiegio  coiumunimus. 


coliiis,   de  lioriis  et   virgiiltls  ,  et  piscaiionibus  B     Dcccrulinus  ergo  ut  nulli  omuino  homlnum  liccal 


vestris  ,  de  nutrimenlis  animalium  Tcstroruni ,  nul- 
liisa  vobis  decimas  czigere,vel  cztorquerepra^suuiat* 
Liccit  «(uoque  vobis  clericos  vcl  laicos  babere ,  et 
absoluios  e  sxculo  fugienics  ad  monastcriuni  reci- 
pcre,  et  eos  absque  contradictioue  allqua  retinere. 
Probibcinus  iiisupcr  ul  nuHi  frairum  vestroruin  post 
ractain  in  monastcriis  vestris  professioiiem,  fas  sit 
absque  abbatissui  liceniia,de  codem  loco  discedere : 
discedeuteni  vero  absque  comiiiuui  liiteraruin  ve- 
slrarum  cnulione  nullus  audeat  retinerc.  Ad  bxc 
inbibeuius  ncmini  episcopo  vel  alii  plus  a  vobis  pro 
▼estris  deciinis  petcre,  aul  recipere  liceal  quain  fue- 
rit  a  prxdecessoribus  concessuin  et  usque  ad  ha!C 
tcmpora  requisiliim.  Cuin  autem  gcnerale  inlerdi« 


pnbfatum  monasterium  temere  periurbare,  sut  ejus 
possessiones  auferre,  vel  ablatas  retlnere,  minuere, 
seu  quibuslibef  vezationibus  fatigare  ;  seJ  om- 
nia  intcgra  conserventnr  eoruin,  pro  quarum  guber- 
nalione  ac  suslentatione  concessa  sunt ,  usibus  et 
commodis  profutura  ,  salva  scdis  apostolicse  aucto- 
riiate,  ct  dicecesaui  episcopi  canoulca  justltia.Si  qua 
igitur  iii  futurum  ecclesiastica  saecularisfc  persona, 
banc  nostras  confirmationis  paginani  sciens,  coutra 
eam  temere  veiiire  teniaverit,  sccundo  lertiove 
commoniia,  nisi  reaium  suum  congrua  saiisfactiooo 
corrczerit ,  potestatis  bonorisque  sui  dlgnitale  ca- 
reat,  reamque  se  divino  judicio  ezisterc  de  perpe- 
trata  iniquliate  cogiioscai ,  et  a  sacratissimo  cor« 


ciiiin  terrx  ruerit,  liceat  vobis,  clausis  januis,  ez«      pore  etsaiiguinc  Deiet  Domini  Redemptorls  nostri 


clusis  ezcommuiiicatis  et  inierdiclis ,  non  piilsatis 
campauis,  suppressa  voce,  divina  officia  celebrare ; 
cbrisnia  vero,  oleunisacrum,consecrationes  altarium 
scu  basilicarum ,  ordinaiiones  clericorum  qui  ad 
sacrum  ordiiieni  fuerint  promovendi,  a  dioecesano 
suscipietis  episcopo ,  siquidem  caibolicus  fueril,  et 
couiniuuionem  sanctx  Roinaua*  seJis  babueril ,  et 
nisi  vobis  voluerit  sine  pravitaie  quadam  ezbibere; 
alioquin  liceat  vobis  qucmcunque  volueriiis  Ciitbo- 
licum  adire  aniistitem  ,  gratiam  ei  communio- 
nem  scdis  aposlolicx  babeniem  ,  qui  nostra  rre- 
tiis  auclorilate ,  vobis  quod  postulalis  iiiipcn* 
dat.  Probibeiuiis  iiisupci    ul  iiirra  fincs  parocbis 


Jesu  Cliristi  aliena  fiat,  atqiie  iu  eziremo  ezamine 
districtap  ultionl  subjaceat.  Cunctis  autem  eidem 
loco  sua  jura  scrvaniibus  ,  sit  paz  Doiuiui  nostri 
JesuCbristi,qui  et  bic  fnictuin  bon:u  actiouis perci- 
piant ,  et  apud  districtum  judicem  prxmia  asterna 
pacis  iiiveniaut.  Amen,  amen. 

Ego  CoDlesiiiius,  catbolics  EcclesuB  episcopus. 

Ego  Ottomanus ,  Osiieusis  et  Velletrensis  epi- 
scopus. 

Ego  Petrus  ,  Portucnsis  el  Sanciae  Rufin»  epi- 
scopus. 

Ego  Pelrus,  tit.  Sanctx  Cxciliae  presbyier  csrd. 

Lgo  Joannes ,   Saiictae   Pudeniianae  lit.  Pastor 


veslrue  nulius  siiie  assonsu  dioeccsani  episcopi  et  p  prcsb.  cardiiialis. 


vestro  eapellain  vel  oraiorium  de  novo  construere 
siuileal  ,  salvis  privilegiis  Romanorum  pontificum. 
Ad  baec  novas  cl  ludebiias  ezaciioiics  ab  arcbicpi- 
scupis  ,  arcbidiaconis  ,  decauis  ,  aliisqiie  oninibiis 
ecclesiasticis  sxcularibusve  persouis  ouiiiiiio  fieri 
probibemus.  Sepuliuram  quoque  ipsius  loci  liberjin 
esse  deceruimus  ut  coruni  devotioui  et  cztreiiiu: 
voluutati  qui  se  illic  scpcliri  dcliberaveriut ,  nisi 
forie  ezcomniunicati ,  vel  interdicti  sint ,  nullus 
obsistat,  salva  tniucn  justitia  illarum  ccclebiarum  a 
quiljus  morluoruui  corpora  assuiuunlur.  Deciiuas 
prxierea  et  possessiones  et  jus  ecclcsiaruin  vc- 
siraruin  speciaiites  qusc  a  laicis  dcliuenlur,  redi- 
mendi  et  legiiime  liberaudi  de  manibus  eoruin  et 


Ego  Jonnues,  ecclcsix  Sancti  Clcmentis  cardi- 
nalis  Viterbiensis  et  Tusculanus  episcopus. 

Ego  Uugcpresb.  cardinalis  tit.Equilii. 

E^o  Joaiiiies,  tit.  Sancti  Siepliani  in  Gcelio  monte 
presb.  card. 

Ego  Ciutius  ,   til.  Sancti  Laurenlii  In  Lucina 
prcsb.  cnrJ. 

£go  LoflTricius,  tit.  Sanclx  Pradczis  presb.  card 

Ego  Bcriiardus ,  Saiicti  Pctri  presb.  card.  lit. 
Euiloxix. 

Ego  Gratianus,  SS.  Cosinae  et  Damiani  diac.  card 

Ego  Gerardus,  Sancti  Adriani  diac.  card. 

Ego  Gregorius  ,  Sanctx  Blarix  in  Poriicu  diao 
carJ. 


4459 


COELESTINl  III  PAPiC 


1160 


Egn  Grcgorius,  Sancti  Georgii  ad  Vcliiin  aurenro  ^  sloiii  ani  specialis  privilf*gii  pr:vrogaiiva  l.vicliir,  ul 


diac.  c.ird. 
Ego  LoUiariiis  SS.  Scrgii   et  Bacclii  diac.  canK 
Ego  Nicolaus,  Sancts  Mariac  in  Cosmediu  diac. 

cnrd. 
E};o  Bobo,  Sancti  Tlieodori  diac.  cnrd 
Dntum  Lnterani  permanumCentii,  Sanct.  Liici.-c 
\t\  Ortliea  diac.  cnnlinalis  domini  papx  camerarli, 
Non.    Martii,   indictione  xiy,  Incarnationis  Domi- 
nirae  i196,  ponliGcatus  iiosiri  domini   Coelesiiui 

pauue  III  anuo  quinto. 

*  ^  CCLllI. 

Ad  capUnlum  Nidrotienne.  —  PtohV^el  ne  qnh  laicus 
iniiicecesi  NidrotienM}  jurisdiclicnem  eccle$iasticam 
exerceat, 

(Laterani ,  Mari.  17.) 

[THORKELm,  Dijilom.  Arna-Magn.^  11,  17. J 

CoELESTiKiis  epiKcnpos,  scrviis  servoruiii  Dei  ,di- 
lectis  niiis  Nldrosicnsi  capilulo,  salutcm  et  aposio- 
licam  bencdictioiieiu. 

Cuin  ecclcsiasticac  dignitates  ct  spiritunlis  juris- 
(Uctio  a  laicorum  persoiiis  dcbcniit  e»se  nliouae , 
luirari  non  sufliciinus,  qiiod  post  caiiouicns  iiisii- 
lulioues  felicis  lecordatiouis  Adriaiii  papoe  pracde- 
ccssoris  nosiri,  quibiis  tres  archiuiacoiiatus  in 
Ecclesiu  vestra  di8linxit,ct  decnnum  duxil  uni- 
rum  ordinanduin,  per  laicos  jurisdictiones  couque- 
remini,  ecclesiasticas  exerceri,  et  eis  in  spiritua- 
libus  indebitam  polestalctn  concedi.  Yolcntes  igitur 
taro  detesiabile  ? itium  a  Nidronicnsi  Ecclesia  re- 
ntovere ,  auctoritate  prjcscniiiiin  distiiictius  iulii-  C 
bemus,  ne  aliquis  laicus  in  dioctcsi  vcstra  cccle- 
ftiasttcam  jurisdictioncm  exercenl,  vel  cnusus  audiat 
aut  deflniai,  qua:  jiidlcio  cxii^iiut  ccclcsiastico 
lerminar'. 

Nulli  crgo  omnino  liomiuum  liccnt  hnnc  pnginnm 
nostrae  iiihibilioniset  conslitutiouis  infriugcrc,  vcl 
ei  ausu  temerario  contraire.  Si  qnis  :;u:cin  hoc 
alteniare  prxsumpserit,  indiguaiioiieui  omnipo- 
tentis  Dei  et  beatoium  Petri  ci  Pauli  auosiolurum 
ejus  se  noverit  incursurum. 

Datum  Laiernni,  xvi  Kalcudas  Aprilis,  pontifi- 
catus  nosiri  anno  quiiilo. 

CCLIV. 


el  liherlas  cognoscalur  ex  mnnere  ,  pI  digniias  pa- 
trat  cx  ornalu  Eapropser,  dilccte  iii  Doiniiio  fili , 
devotioiicm  Ecclcsi:e  lnn! ,  quam  rirca  ilomaiiaoi 
Ecclesiam  seupcrcxhibuit,  nt'endentes,coiisideran- 
tcs  eliani  rcligiouis  constnnliam,  quaui  le  tnulloniio 
lcstimonio  didiciinus  ohiiuere,  tibi  ci  succcssoribus 
luis  dc  bcuiguiiate  nposiolicx  sedis  usnm  mitneet 
annuli  duxiuius  couccdeudum,  quibiis  infra  Eccle* 
siam  tuain  ad  luissarum  SDlcmuin  iu  reslivis  diebiis 
ularls.  Niilli  ergo  bominani  liceal  bane  paginjin 
nostm  coucessiouls  inrringore,  vcl  ei  ausu  leiiie- 
rario  contrnvcnire.  Si  qni»  autcui  lixc  pra^suin- 
pseiil,  iram  Dti  omi;ipo{ei;tis,  et  indigiiatiunem 
SS.  Pelri  el  Pauli  apcs^oloium  Doverit  se  'iiicursu- 
B  rum. 

Datum  Lnlcrani,  vni  Idus  Aprllis,  poniificalos 
fiostri  ai:iio  ruinio. 


CCLYI. 

DerarJo ,  etecio  archlepiscopo  llessanenti ,   f  dici- 
mam  iutegam  [iaminis   Diomjsii  »  asierii 

(Lntvrani,  April.  10.) 
[PiRRi,  S/fi/i«  sacra,  t.  I,  p.  400.J 
Daluui    Latcrnni,  iv   Idiis  Aprilis,    pontificatus 
anno  v. 

CCLVII. 

Decernit  ut  Berardo  arch\episco\:o  Heisanensi  ^  pa- 
roclnam  iustranii  a^  Cra'cit  ei  Latinis  abbaiibus 
necessaria  procureuiur, 

(Latcriiii,  13  April.) 
[IbiU.] 
Bcrnardus,  qucm  Beruardum  Lclliis,  Bcriium 
vocat  Bonnglius,  nioi;nchus  S.  Beucdicti,  Bles^a- 
neiisis  fuit  aiiliiiles  :  ei  racu/tnlein  rccit  Cce- 
lcslinus  pnpa  III,  dato  di|iloiuale  Lalcrani ,  Id.luis 
Aprilis,  poul.  auno  v,  s..l.  1196,  ut  cuin  patochiaiu 
suam  visilaret ,  ahhatcs  Grxcos  et  Liiiiios  ad  pro- 
ciiratioiicni  sihi  dehitani  cl  consuctam  co:i)pciJcrc 
possct. 

CCLVIII. 

Ad  [YY'f7iV/ffiffiif]  Magaionensem  episcopum 

(Laterani,  April.  22.j 

[Cariel,  Scries  pra^sulum ,  eic,  I.  II,  p.  215.] 


Monasierii  S.  MavrilH  Agauuensis  possessiones   et  D      Collesti>'L's  episcopus,  servus  sei  voruni  Dei ,  ve- 


priviiegia   cvu[i\mni, 
(Latcrani ,  April.  2.) 
[Vidc  CiJicr.ENOX  ,  Bibl.  Sebus.,  p.  262.] 

CCLV. 

Willelmo  abbali  S.  Mauritii  Agaumnfiis  usum  atitra* 

el  aunuii  tribuit. 

(Laterani,  Aprii.  G.) 

[Gdllia  C'rtrM/,,XII.  431,  Proh.] 

CoELESTiMus  episcopiis,  scrvus  servoruiii  Doi,  ui- 

lccio  lilio  \Vii.i.FLMO  abbali  S.  Mauriiii  Agnuiieiibis 

salutem  ct  a|ioslol:c;im  bcuciiiclionein. 

Cuiu  inoiKibiciiuin  S.  M.>urilii  S.  Hoiuaiix'  Ercle- 

si;c  siijjsit  ct  suh  tuiiiuue  S.  Pclri  cxislal ,  dijsniiiii 

crciliiuui  cl  coiivcujius  ra!io»ii   ui  |!ei- bcdcui  npo- 


neriibin  r.ntri  Magaloneiisi  episcopo,  s.  et  np  h. 

Ad  culincn  licet  iiuiiieriti  suuimi  poiairicatus 
assuinpti ,  jiistas  petiliones  nos  admittere  coiiveuil 
siugulorum  et  jura  fralrum  ct  coepiscoporum  iioslru- 
runi  specinlius  iu  Domino  coufovere,  quia  duiu 
prxlattuui  ecclcsiarum  honor  debitus  conservaiur 
ilhcsus ,  vigor  ecclesiaslicus  susciplt  firiiiitaiciii  il 
disciptiiiu  ectlesiaslica  nuiiquain  potest  dcperirc. 
PtTvenii  siquidem  ad  apcsiolatus  nostri  notiiiaii), 
(piod  cuui  ple:  uiuque  in  ecclesia  tua ,  .'^rchidiaco- 
iiaiiim  cl  sacrisliaui  vacnre  coniingnt  illi  quoruin 
assciisiim  tenrris  requircre  digiiilaiihus  courereii- 
dis  nihil  raiio:iabile  vel  caiiouicuni  noiuinaiis  a  te 
lersouis    ohjicientes,    iostilutioucm    tuain   niali* 


EPISTOLiE  ET  PR1YILEGIA.  -  AN.  1196. 


IIM 


ioipedire  nituntur,  el  ordinaiioni  ipsi  Tolun- A  gn^^ionero  omnipoicniis  Dei«  el  beaionim  Pciii 


ducii  propria   contradicunt.  Molentcs  igilnr 

inaleTola  tergiversacione  quorumlibei  in  ec- 
I  consuel»  di^nitatis  insljiulio  prorogeiur, 
uitaii  lux  praeseiili  pagina  indulgemus.  QvLOd 
9  quorum  in  praediciarum  dignilatum  ordina- 

teneris  poslulare  assensum,  aliquid  ralio- 
)  vel  canonicum  contra  persouas  a  le  nomi- 

oon  objecerini,  et  requisiti  legilime,  non 
verinl;  liceai  libi  ,  eoruin  coutradiclione  vel 
laiione  peuitus  non  obslante ,  personam  ido- 

ipsius  ecclesi.e  ad  praedictas  digniiales  va- 
i  iufra  icnipus   a  Lnieranensi  concilio  con- 
ini  auctoritaie  aposiolica  ordiiiare. 
eniimus  ergo  ut  nulli  hoininum   liceat  banc 


el  Pauli  apostolorum  ejus  se  noverii  incursuruin. 
Daium  Laterani,  x  Kal.  Hall,  pontificalus  no- 
slri  anno  sexio. 

CCLX. 

Priori  91  monaehh  S.  Pancrniti  de  Levet  interdieii 
ne  pemionn  quatdam  tolvant ,  nete  c  eeeietiat  an- 
tequam  tMcent  aikui  promittant.  i 

(Lalerani,  April.  27«) 
[Rther,  Fadera,  I,  93.] 
CcKLESTiivus  episcopus,    servus  servorum  Dei» 
dileciis  flliirt....  priori  et  monacbis  S.  Panrralii  d« 
Leves ,  saluiem  ci  aposiolicani  benedictionem. 

Quae  in  praejudicium  ecclesiaruin ,  praeier  Jurii 
ordinem,  perperaiu  atteniaulur ,  aucioriiate  sunl 


im   iioslrae   concessionis  iurringere ,    vel  ci  B  apostolica  corrigenda ,  ei  cum  nobis  immiiieai , 

ex  iiijuncts  servilulis  oflicio ,  de  singulis  ecclesiis 
per  universum  orbein  diflusis  palerna  solllcitudine 
cogilare,  ipsaruin  dcbcmus  uiiliiaii  consulcre ,  ei 
onera  sublevare  lenemur. 

Accepiuius  siquidem  quod  ad  insianliaro  quo- 
runidam  nobilium,  quibus  favorero  vestrum  iioii 
potcraiis  de  racili  denegare,  primas,  secundas  ei 
icrtias  vacanles  ecclesias  quibusdam  dericis  pro- 
misisiis,  quibus  Inleriin  certas  solvisiis  pensiones, 
ex  quaruni  soluiione  ecclesia  vesira  non  niodicum 
aggravaiur.  Eapropter  vesiris  poslulaiioiiibus  (•«• 
voreni  aposiolicuro  impendentes,  vos  et  eccleslam 
vestram  ab  hiijusmodi  promissiouibus,  apostolica 
^  sedis  aucloritaie  absolvimus,  ei  ad  laliuin  pen- 


temerario  contraire.  Si  quis  hoc  atleniare 

oipserit ,     iiidigiiationem   omnipolentis    Dei 

iloruiii   Pelri  el  Pauli  apjstoiorum  ejtis  se 

il  iucursuruui. 

uin  Lalerani,  x  Kal.  Maii,  pontificalus  noslr^ 

(exfo. 

CCLIX. 

fri//e/iiitiiii]  epitcopum  et  capitulum  Eccletias 
Magalonentit, 

(Lateraui ,  Api  il.  2i.) 

[Ibid,.  p.  447.] 

LESTiNus  episcopus»   servus  scrvoruui    Dei* 

ibili   fralri  episcopo  Magalonensi  el  dilcciis 

spilulo  Magaloiiensi,  s.  el  ap.  b. 

boc  suinus,  licel  iinmerili,  ad  apicem  suninii 

caius  assumpti,  ul  bonis  dlgua  nierilorum 

a  in  Doniino  largiainur ,  ei  inaliliosis  obvie- 

loaotum  possuinus,  aciibus  singiilorum. 

tniam  igilur,  sicul  veridica  rdatioiie  rece- 

,  tam  lu,  fraier  episcope,  quam  bonaeine- 

I  pracdecessor  luus ,  cum  ad  Romanam  £c- 

n  venireiis  capli  fuistis  et  rebus    omnibus 

li,  el  socii  vestri  ad  redempiionem  ooacii ,  ei 

eliam    superabundanle  in    parlibus  vesiris 

i  plurimorum  mulli  canonici  et  homines  Ha- 

nais  Ecclesiae  a  parochianis  el  a  vicinis  ve« 

laepius  capiunlur.  Volentes  vestrls  ei  ecclesiie 

I9  quantum  possumus,  indemniiaiibus  prae- 

),  auciontaie  vobis  praesenlium  indulgemus,  ^ 

cunque  de  dioecesi  vestra  episcopum,  cano- 

vel  hoinines  Magalonensis  Ecclesiae  ceperil, 

ina  eorum  abstuleril  violenter ,  commoniius 

iee  reatum  suum  digna  non  curaverii  emen- 

e  corrigere ,  el  vobis  el  ecclesiae  vesirae  sa- 

re  competenier,  maleracloripseextunc,  sicul 

mttnicaius  ab  oniuibus  arctius  evilelur,  el 

ejus  ei  locus  iu  quo  idem  malefacior  com- 

ilur,  ei  personacapta,  vel  res  detiiiebunlur 

I,  us(|uc  ad  condignain  satisfaclionem ,  eccle- 

0  subjicialur  inlerdicio. 

li  crgo  honiinum  liceal  hanc  pagiiiam  nostrae 

isionis  infringere,   vel  ausu  lenierario  con- 

Si  quis  iioc  aiicniarc  prxsunipseril ,  iudi- 

rATBOL.  CCVI. 


sionuin   solutio.iein   decemiiuus  nou    leiieri;  di 
strtciius  inhibentes  ne  ecclesias,  aniequam  vacenl , 
nlicui  proiuiilcre  pr;rsuinaii8 ,  vei  de  ipsis  aiiguem 
iiiveslire. 

Nullieigoomnitio  homfniiai  licttt  toncpagiMDi 
nostr;jts  absoluiionis  el  Inhibilionis  infringere,  vel 
ei  ausu  leuierario  conlraire.  Si  quis  auleiu  hoe 
atteniare  prassumpseril ,  Indignatioiiein  Dei  ei  bea- 
torum  Pclri  el  Pauli  apostolorum  ejus  se  noverit 
incursurum. 

Dalum  Lalerani,  v  Kalendaa  Maii,  pontiQcaUis 
nosiri  anno  sexio. 

CCLXl. 

Pontem  Litim  cum  eapella  capitulo  Parmenti 

eonfirmat. 

(Romae,  ap.  S.  Petrum,  April.  29.) 

[Affo,  Storia  di  Parma ,  111 ,  309.] 

Cqelestinus  cpiscopus ,  servus  servorum  Del , 
dileciis  Oliis  Cirardo  arcliidiacono  et  capiiulo  £e- 
clesiae  Parmensis ,  salulero  el  aposlollcam  benedi- 
clionem. 

Cum  a  nobis  petitur,  quod  Jusium  el  honeslum 
esi ,  lam  rigor  aequilaiis  quain  ordo  exigii  raiio- 
nis  ul  id  per  sollicitoditiem  officii  nosiri  ad  debi- 
luni  perducatur  effecioni.  Eapropler ,  dilecti  in 
Doniino  filii ,  veslris  jusiis  postuiaiionibus  graio 
concurrenies  assenso ,  Punteni  Litlae  cuni  capeila , 
sicui  ea  jiiste  ci  sine  conlroversia  possideiia»  de- 
volioni  vcstrie  auclorilaie  aposlolica  conOrmamttS» 

37 


II8S 


C(£LESTG«I  m  PAPifi 


iW 


et  pnMentif  scrfpli  palrociuio  commnnimus ;  sia-  A  nularnm  doclmammi  el  4e  llalllaco  citielJo  dcci- 


tuenieSt  nl  nuili  omnliio  bominum  liceai  iianc 
paginam  noilrs  confirmationis  iufringere  »  ant  ei 
ausu  temerario  coniraire.  Si  quit  aolem  hoc  at- 
teutare  prsesumpserit,  indignalionem  omnipoteniis 
Dei  et  beatornm  Petri  et  Pauii  apoatolorum  ejui  ae 
noYeril  incursurum. 

Datum  Romx,  apud  S.  Petrum ,  iii  Kal.  Ilaii » 
^outincatua  nostri  anno  scxto. 

CCLXII. 

BuUa  pro  parthenone  Criunonig. 

Mtomae,  ap.  Sancium  Petrum,  Maii  i.) 

[GaU.  C/iri<r.  XII ,  Instr. ,  UO.] 


mam  de  Roan.  Itemro  apod  Anlisiiodorom  dnos 
furnof  ad  porum  Fescbel»  ei  foroam  de  S.  Rnsebio, 
ei  vineas  qaaroplores ;  roolendina  de  Cren.  Apad 
Aippam  tria  sexiaria  bladi,  et  qoinqne  solidos  een- 
suales;apad  Noersonam  modium  bladi  io  roolen- 
dino  de  Uoniet ;  apad  Ulienaiam  furnum;  in  campis 
de  llondefeis  panem  decims ;  apnd  Halliacuro  de- 
cem  libras  in  venditionibus ;  usaarlom  roortui  ne- 
moris  in  bosco  de  Arslaco;  apod  y arriacam  salBcien- 
lem  osam  terrae»  petne  el  nemoruro  ad  opus  roolen- 
dinonim  de  Creu ;  apud  Pratum-Gilberti  grangiam 
cum  terrilorio  sao  et  censum  cum  cosiumls  et  eon- 
sueladinibos;  eeclesiaro  de  Lucbiacocoro  repneseo- 


talione  sacerdotis ;  villam  de  Lissi  com  appendiciis 
CoELiSTiNcsepiscopus,  8erTuss«rvoruml)ei,dilectisBsuis,  et  ecclesiam  €jusdem  Tillae  coro  repraesenta- 


In  ChriSto  filiabus  Sariub  abbatissx  de  Crisenone , 
ejusque  sororibus  tam  praesentibus  quam  fuluris 
regularem  viiam  professis,  in  perpeiuum. 

Prudentibus  firginibus  quae  sub  babitu  religionis 
accensis  lampadibus  per  opera  sanciitatis  jugiler  se 
prsparanl  ire  obviam  Sponso  ,  seJes  aposiolica  de- 
iNst  patrocinium  imperiiri,  ne  forte  cujiislibet  teme- 
ritaiis  incursus  au  te.is  a  proposito  rcvocet,  autrobur, 
quod  absit !  sacrae  religionis  enervct.  Enpropier, 
dilectx  in  Christo  filiae ,  vesiris  justis  postulationi- 
bus  clementer  annuimus ,  et  pnefatum  locum  de 
€risenone,  in  quo  diviuo  estis  mancipatae  obseqnio, 
felicis   recordatioiiis   Eugenii  papae  praedecessoris 


tione  saoerdotis ;  grangiam  de  Cbarmel  curo  lerri- 
torio  suo;  roolendina  de  Arsiaco»  et  declmam  bladi 
el  vini ,  et  dnos  solidos  censoales »  et  quariam  par- 
tem  oblationum  per  tria  festa,  grangiam  de  Yerien- 
naco  com  lerrkorio  sno,  Tineas  et  domos  Yaraiacl 
com  appendiciis  suls «  grangiaro  de  Cbalmes  cam 
terrltorio  sno»  apod  Trociacnm  censaro  el  cosinRiu, 
apud  Sementeron  teniam  partem  declmae »  et  loiam 
minutam  decimam»  medietatem  decimae  de  Cliass:, 
censum  apud  Crevent  ei  eonsnetndines,  apud  Jussi 
censum  ,  ad  Colonias  censnm  et  cosiumas ,  apud 
Caslram-Censoriom  annnaiia  prsbendarom  cano- 
nicorum»  apad  Nuiliacom  in   Campania  roodieia- 


nostrivcstigli8inli»renles,subB.Petrietnosirapro.^  ,em  in  decimis,  apud  Lisigni  dacem  solldos  cco 

lectione  suscipimus,  et  praesentis  scripii  privilegio 

communimus.  Statuentes  ut  quascunque  possessio- 

nes,  quaecuuquo  bona  impraes^niiarum  juste  et  ca- 

nonice  possidelis,  aut  in  fulurum  concessione  pon- 

tificum ,  largitioiic  regum  vel  principum,  oblatioue 

fldelium  ,  scu  aliis  jusiis  inodis,  pnestante  Domino 

poteritis  adipisci,  finna  vobis,  vestrisque  succeden- 

tibus,  «t  illibata  permancant.  In  quibus  iiacc  propriis 

duximiis  exprimenda  vocabulis : 

Locum  ipum  iu  quo  caciiobium  vestrum  situm 
est,  cuin  omnihus  pcrtinentiis  suis;  furnuni  de  foro 
Antissiodori;  furnum  da  S.  Gervasio  cuni  usuario  de 
l>osco  dc  Bar  ;  molemlina  dc  pralis;  clausum  vinca- 
mm;  slagnum  de  Sanctolivis.octogintn  brunellos  salis, 


suales,  apod  Fonroone  medieiatero  fumi ,  jas  qood 
habeiis  In  monasierio  de  Firmltaie  vol^ls  nlbii- 
ominus  coufirmantes.  Sepnllnram  praelerea  ejasdem 
loci  veslri  liberam  esse  decerolmas,  al  eomm  devo- 
tioni  et  extremae  voluniali  qol  se  illle  sepeliri  ddibe- 
raverint ,  nisi  forie  excommoaicaii  vel  interdicti 
sinl,  nullas  obsislai,  salva  tamen  jastitia  iiiaram 
ecclesiaram  a  quibus  morluoram  corpora  assamon- 
lur.  Obeunte  vero  le»  nonc  ejnsdem  loci  abbatissa, 
vcl  earam  aliqua  qoae  tibi  saccesserinl ,  nalla  ibi 
qualibet  subreptionis  astntia  seo  violentia  pnepo- 
natur,  nisi  quam  sorores  commanl  eonseoso,  vei 
sororum  pars  consilii  sanioris»  secundnm  Del  timo- 
rem,  el  B.  BenedicliRegulam  providerint  eliceodani. 


nsnariumdeboscodeFretai.ApudBasernamduosino-  D     teceraimns  ergo  at  nuili  omnino  bominam  iiceat 


dios  bladi ;  in  molendinis  filii  nobilis  viri  Narioudi 
nnum,  el  alium  in  reddeniibus  Galfridi ;  el  teniam 
partem  allodii  in  bosco  et  plano,  el  aquis  et  omnibus 
CDSlumis  et  consuetodinibus  et  duos  modios  vini  in 
clsaso  Marioodi  domini  Baseroe  ;  et  apud  Baserne 
nnun)  sextariuin  frumenli.  Apud  Chistri  decem  so- 
lidos  censuales;  apud  Valan  censum  et  bladum;  apud 
monaslerellum  ecclesiam  cum  repraesentatione  sa- 
cerdoiis ,  viginti  solidos  et  decem  libras  cerae  ,  et 
quinquaginta  solidos  de  teloneo  villae  Liniaci ,  ei 
dimidiam  partein  niinutarum  decimarum;  in  Campis 
decimain  viul  et  bladi ;  apud  Apoignis  decem  solidos 
censoales ;  ad  Sanctum-Cirum  dcciinam  bhidi  et 
oeteroram;  spud  Maliiacum-viUam  medieiatem  mi- 


pra^falum  ccenobinm  vesiram  lemere  perlorbare , 
aui  ejns  possessiones  aaferre,  vel  abiatas  retiiiere, 
minucre,  sea  qailMisiibet  vexatloaiiras  faiigare,  seJ 
omiiia  iniegra  conserventar  eoram,  pro  qnoram 
guberoatione  ac  sastentatlone  concessa  sanl  asibus 
omnimodis  profulura,  salva  sedis  apostolicm  aodo- 
ritate,  el  dioecasani  episcopi  canoolca  |asiilia.  Si 
qua  igitar  infoiuram,  eic 

Datum  Romar,  apud  S.  Petram,per  roanom  Cencii 
S.  Lucix  in  Urehea  diaconi  cardinalis,  doroni  pap« 
camerarii ,  Salendis  Maii,  indictione  xiv,  locaroa- 
lionis  Dominicae  119G,  pontificatus  vem  domui  Cce- 
lesiini  lli  auno  scxio. 


II£S 


EPISTOI^  ET  PR1VILEGUL  —  AN.  lilHk 


1166 


CCLXIil. 


nnberlOt  archleiiiscopo  Canluaritnsi  mamlat,  copiam 
faeiai  monuckii  Tornei^niibut  ui  in  locum  dejecli 
ttbbaii»  inccestorem  $ub$iituant. 

(Latcratii,  M:iK  6.) 
[TwY^DEN.  H.  A.  Scr.,  I,  696.] 

CcBLCSTiNvs  episeopNs,  servuf  serTorain  Dei, 
lluBSRTO  Cauluariensi  arcliiepiscopo. 

Cum  de  agro  Doniiui  lolium  messem  trilieeam  op- 
pressurum  fulce  sil  aposlolica  resecandum,  fraierui- 
ta!i  tii«  per  aposlolica  scripla  mandaMU8,quatenus 
abbaie  de  Torneie,  lam  ab  adminisiralione  qptm  ab 
offlciA  abbaiix  tmolo,  monacbis  toetoriuie  nostra, 
sublaio  tppellationis  obstaculo,  licentiam  tribuas 
in  abbttem  personam  idoneam  eligendi.  Ad  bxc  ne 


Ajuxla  podia  S^  Severi  usque  ad  mare;  qnidqutd 
jnris  babecis  in  par:i!)us  Ra?ennati  lam  in  ci?i(aia 
quain  extra,  aquiroolum  cum  redimine»  et  adjacen* 
tiis  suis  extra  por:am  S.  Laurentii  Raten.  ubi  mo« 
icndinum  construxistis  juxia  pontem  in  superiori 
ei  exteriori  parte  ejusdem  pontis,  quem  tos  tenetis 
a  Jure  B.  Petri  sub  censu  unius  denarii  Lucensis 
monet»  Ecclesis  Roman»  annualiter  persoWenda ; 
quidquid  juris  babetis  in  episcopatn  CerTiae  aall- 
nas,  el  tumbas,  et  domos»  cum  terris  et  vineis, 
quae  sunt  positae  in  loco  qui  dicitur  Bovaredo,  el 
locum  Sancti  Peiegrini  cum  ler**is,  vineis,  campis  el 
pratis ;  et  quidquid  juris  babeiis  in  episcopatu  Cx- 
senap  curo  ecclesia  Sam^tie  Crucis,  qu«  est  de  jure 
B.  Petri»  cnm  oroiiibns  qu»  babetis  iu  eodem  vica- 


praedicii  abbalis  excessus  remaneat  impuniius,  vo- B  riaiu ;  quidqnid  babeits  in   comitatu   Auximano, 


lumiis  et  prspseiitium  tibi  auctoritate  mandamus, 
qiiaienns  auctoritate  nostra  ipsum  capi  fiicias,  et 
l.im  diu  careerali  custodias  mancipari,  doirec  siiper 
lioc  nostne  receperis  beneplacitum  voluntalis. 

Daiuin  Lateraui»  pridie  Nonas  Mnii,  panliicaius 
nosiri  auno  quinto. 

CCLXIV. 

Eccletiam  Sancta  Marirn  de  Porin  Rarennaiem  tuen- 
dam  tutcipit^  ei  ejut  bona  ac  jura  confirmai, 

(L^terani,  Nait  II.) 

[Faktczzi,  Mon.  Ravenn.^  II,  167.] 

CoELESTiHus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dci,  di- 

lectis  fiVm  Vardo  priori  ecclesiop  S.  Marire  iu  Portu 


quidquid  babeUs  in  comitatu  Senogagl.  et  locum 
qui  dicitiir  Nons  Crucis  cuni  capclla  ibidem  sdifi- 
^ata ;  quidquid  Juris  babetia  in  episcopatu  Faneusi 
ciim  capella,  cui  vocabulum  esi,  Sancu  Jfaria  da 
Mari ;  qiiidquid  juris  babetis  in  episcopatu  Pesau- 
rieiisi  et  Ariminensi;  qudquid  baiietis  in  episcopatu 
Pupuliensi  etcpiscopatu  Livieusi  cum  capella  Sancti 
Augustini;  quidquid  juris  babetis  in  episcopatu 
Fuveniino  cum  capella  S.  Marix,  qu»  dicitur  in 
Siratella ;  quidquid  babelis  in  episcopalu  Imolensi 
ei  Bononiensi,  sive  in  partibus  Mcdicinae  et  iii  plebe 
de  Vetcrana;  quidquid  juris  babetis  iu  comiutu 
Maulu;e  cuin  ecclesia  Sancti  Bariholomxi,  et  eccle- 


Raveniinlap,  ejusqiie  fralribus  tam  praesentibus  quam  p  ^ia  S.  Mariae  de  Venetia  cuin  oiiinibos  pertinentiis 

i&  in  perpetuum.  suis;  quidquid  babetis  in  episcopatu  Padovani  el 


fuloris  regiilarem  viiam  professi 

Commissae  uobis  apostolicae  scdis  nos  hortator 
auctoritas  ut  iocis  et  personis  ejus  auxilium  devo- 
lione  debita  implorantibus  tuitiuuis  prxsidium  im- 
peiiflere  delieamus.  Quia,  sicut  injusta  petentibus, 
nullus  est  tribuendus  assensus,  ita  legitima  et  justa 
posiulanlium  nbn  est  differenda  pctilio,  eorum 
praesenini  qiii  cum  bonestaie  viue  et  laudabili  mo- 
nim  conipositione  gnudent  omnipoteiiti  Domino  de- 
sejrvire.  Eapropter,  dilecii  in  Doinino  filii,  vestris 
jnstis  postuUtionibus  clementer  annuimus,  et  prae- 
faiam  ecclesiam  Beatae  Dei  geniiricis  Mariae  ciim 
omnibiis  ad  eam  pcrtineniibns,  ad  exemplar  felicis 
tiieinorix  Iniioceiiiii  el  Adriani  Uoinnnuriiin  ponli- 


Tarvisinensi,  et  in  episcopalu  Clodieusf;  quiJquid 
babetis  in  episcopaiu  Comaclensi,  et  in  loco  qui  dc* 
eitur  Gatula,  et  ViucareCa,  et  Fossa-Bovaria  cum 
omnibus  vallibus  et  paiudibus  eisdem  suis  pertlnen- 
liis ;  quidquid  babetis  in  saltu  Ferrariae  curo  ca- 
pella  Sanctap  Margaret»,  et  quidquid  bon«  rnemoriaa 

Guaiterius,Moyses,Anselmus,Gerardiis,Ravennates 
aicbiep:scoi»i  in  massa  de  Costanciago, et in  Sandolo, 
et  in  Argenu,  seu  in  aliis  locis  ot  fundis  vobis 
concesseruut  intuitu  pieiatls.  Quaecnnque  eiiam  a 
Firman.,  Ariminen.,  Cesenat.,  Cervien.,  Livien., 
Coinaclcn.,  et  Mantuan.  episcopis  eidem  ecclesis 
sunt  concessa;  quaecunque  ab  Ali|ionto  abbate  S. 


(Icum  praedecessoroin  nostrorum,  sub  B.  Pctri  et  0  Aiidreae  de  Cereio  ex  partibus  Istrias  per  Enpbit. 


iiostra  protectione  siiscipiuius,  et  pncseniis  scripli 
privilegio  communimus;  statuentes,  uiquascunque 
possessiones,  qnascnnque  bona,  eadein  ecciesia  im- 
pncsentianim  jusie  et  canonice  possidei,  aut  iu 
fiiturum  concessione  pontificnm,  largitione  regum 
vel  principnm,  oblalione  ftdelium,  seu  aiiis  Jiistis 
iiMNlis,  Dco  propiiio,  poterit  adiplsci,  firma  vobis 
vcsirisque  snccessoribiis,  et  illibaia  permaneant. 
Iit  quibus  baec  propriis  duxiinus  exprimenda  voca- 
biiiis : 

Locum  ipsum  in  qiio  praeHua  ccclesi:rsiia  est  et 
crtin  tela  iusula ;  locuin  qui  dicitur  Corrizolo  cain 
pnliide  sun  )ux4a  Biflrnlein,  el  Badarenuni  posiia 
uftqiie  ad  portutn  Gaii  Caesaris,  ct  »d  vinin  quap  vadit 


vestri  praedecessores  aciiuisiverani,  seu  ab  alils  ab- 
batibus  alioram  roonasterioram  ooocessa  sunt*  Pras- 
terea  quidquid  vobis  coneesserunt  abbates  S.  Apol- 
linaris  in  Classe,  et  S.  Joaonis  evangelistae,  el 
cantores  S.  Ravennatis  ecclesiae,  sicut  in  eoram 
scripiis  authenticis  continetor.  Lioeal  etiam  vobis 
clerieos  e  saeculo  fogientes  ad  conversionem  in  coii- 
gregatione  vestra  suseipere  absqiie  alicujus  episcopi 
vel  pncpositi  coniradictione  vel  molestia,  sed  et 
laicos  de  quibuslibet  parocblis  veslne  societati  ad 
disciplinae  videlicet  regularis  conversionem  per  vos 
ipsos  adjungi,  ni&i  forle  aliquibus  se  legalibus  con- 
dictionibns  teneanlur  obnoxii,  et  nnllii<  episcepns 
ve!  pra^posilus  vobls  iiitcrdicere  valeat.  Nulli  quoqiift 


im 


COELESTINI  m  PAPiE 


1168 


frairuin  cjutdcm  ecclesiae  liceniia  paicat  post  fa-  A     Ego  Oclafianos,  Ostiensb  ei  Velleirentis  episco- 
ctam  apud  vos  professioiiem  de  cUiistro  vel  (lomo      pus. 


▼eslra  aliqua  occasione  discedcre  sine  prioris  ec- 
clesUe  ▼estrae  aut  absque  coinmunis  congregnltonis 
licenlia.  Qiiod  si  quis  ex  clericis  vel  laicis  professis 
de  clausiro,  tcI  de  domo  Ycstr»  discesseril,  et  com- 
monilus  redire  contempscrit,  priori  ejusdem  eccle- 
si.T,  qui  pro  tempore  fucril,  ex  aposiolica  auciori- 
tate  sit  facuhas  ejusmodi  e  suis  offifits  suspendere 
et  eicommunicare;  siispensum  vero  vel  excoinmu- 
nrcaHim  nullus  episcoporum  abbatumve  suscipere 
vel  retinere  praesuinal.  Quae  omnia  aposiolica  aucto* 
ritate  concedimus»  quandiu  apud  vos  canonici  ordi- 
nis  tenor,  Deo  pnestante,  viguerit.  Prxterea  cleri* 
corum  tonsnram  in  vestro  loco  regulariter  per  pro- 
fessionem  voleniium  vrvere  noslra  auctoritate  vobis 
facere  liceat.  Porro  clericorum  vestroruui  ordina- 
lionem  a  quocunquc  maiueritis  catholico  episcopo 
siiscipiendi  licentiam  habeatis,  si  quando  Ravcnnas 
Ecclesia  forleantislitcm  non  habueril,  ve'  si  Is,  qui 
ki  ea  fuerit,  constiterit  non  esse  catholicum,  aut  si 
ta  gratis  vobis  concedere  noluerit.  Sane  friictiium 
Tcstronim  declmas  ubilibct  veslris  laboribiis,  siim- 
ptibusque  colligitis  nullus  cpiscoporum  vel  episco- 
palium  minisirorum  a  vobis  exigere  nudeat.  Sepiil- 
luram  quoque  sacrorum  locorum  vestrorum  liberam 
•mnino  esse  deceruimiis,  sicul  eorum  qni  se  illic 
tepeliri  deliberaverint,  devotioni  et  extrem»  vohiii* 
lati,  nisi  forte  sint  exconimunicati  vel  interdicti, 
nullus  obsistal.  Ad  li9C  adjicicntes  statuimus  au 


B 


Ego  Petms,  Porluensis  ei  Sanct»  RufliM  epiaco- 
pus. 

Ego  Melior,  SS.  loanuis  el  Pauli  presb.  card.  tit. 
Pammacbii. 

Ego  Jordanus,  S.  Pudenlians  preab.  card.  tit. 
Pastoris. 

Ego  Joannes,  lit.  S.  Clenseniis  card.  Yilerbiensis 
ei  Tuscan.  episcopus. 

Ego  Quido,  presb.  card.  S.  llari»  Transiiberini, 
lit.  Ciilixti. 

Ego  ilugo,  presb.  card.  S.  llartini ,  lil.  Equilii. 

Ego  ioaniies»l!l.  S.  Siepbani  in  Ccslio-Monte^ 
presb.  card. 

Ego  Ciiuhius,  lil.  S.  Laureniii  in  Lucina  presb. 

card. 

Ego  SoOirediis,  presb.  card.  lit.  S.  Praxedis. 

Ego  Gratiaiius,  SS.  Cosrose  et  Damiani  diac.  carJ. 

Ego  Gerardus,  S.  Adrtani  diaconus  card. 

Ego  Gregorius»  S.  Narise  In  Porlica  diaconiii 
card. 

Ego  Lotliarius,  SS.  Sergii  el  Bacclii  diac.  eanl. 

Ego  Nicobns»  S.  Hariae  iii  Cosiiiedin  diac»  cani. 

Datiim  Laterani,  per  uianum  Cencii  S.  Luciae  in 
Onhea  diaconi  cardinalis»  domni  papae  camerarii. 
V  Idus  yaii,  indictione  xiv»  Iiicamai.  I>ominice 
anno  1196,  pontificatus  vero  domni  Ccslcsiiui  papx 
111  anno  vi. 

CCLX?. 


cloritale  praxsenlis  privilegii,  ul  praefata  ecclesia  C  ^^^^^^^  Pmtienm  fotueuhmu  oe  primlegia  tfsi- 


Tcstra  cum  oinnibus  ubilibct  ad  se  pertinentibns  ab 
emnl  sit  extraordinaria  functione  iinmunis,  ut  viile- 
licet  si  aliquando  archiepiscopnm  Uavennaiis,  vel 
quemiibet  alium  epibcopuin  in  ciijns  parochia  ali- 
quain  ecclesiam  vel  possessiones  liabeiis,  vel  dece- 
dente  archiepiscopo,  clericos  vel  laicos  ejusdein 
ecclesix  ad  Kouianum  poniificem  vel  ad  impcriuin 
cujublibet  rei  gratta  proOcisci  contigerii»  nullain 
vobis  exaclionein  in  argciilo,  aul  cquitaturis,  aut 
aliquibus  aliis  slipendiis  de  t^jusdem  eccicsia;  rebus 
facere  audeant,  seu  ibidein  hospiiniido  aliquod  un- 
quam  gruvaiiien  inferre.  Praeierea  si,  ingruente 
bello,  cives  Ravennales  vel  aliaruui  riviialuiu,  vel 
lucorum  honiines  pro  mililihus,  vel  pro  iiieiuU  ci-  «v 
▼ilaie,  vel  casiro  collectani  feceriiil,  jani  uiclaiii 
ecclesiam  vesiram  ab  omiii  eiacliune  nihilouiinus 
immunem  esse  praecipimus. 

Decernimus  ergo  nt  nulli  omnino  honiiniim  liceat 
prxfatam  ecclesiam  temere  pertorbare,  aut  ejus 
possessiones  auferre,  minuere,  aut  aliquibus  vexa- 
lionibus  fatigare,  sed  oinnia  integra  copserveiitnr 
corum,  pro  quorum  gubernaiione  et  sustentaiioiie 
conccssa  sunl,  usibus  omnimodis  profuiura,  salva 
scdis  apostolioe  aucloriiatc. 

Si  qiia  igiiur  in  futurum,eic.  Cunciisautem  eidem 
loco,  eic. 

Ego  Coelestinus,  catholicae  Ecclesiae  episcopus. 
Ego  Albinus,  Albanen.  episcopus* 


firmai: 

(Laterani,  Maii  14.) 

[Carlulaire  deSolre-Dame  de  Parti^  1,  26.] 

CoELESTiKUS  cpiscopus,  servus  serTorum  Dei,  ve- 
nerabili  fralri  Mauritio  Parisieiisi  episcopo,  cjus- 
que  successoribus  cauonice  sulwtlluendis  in  per- 
peiuum. 

Qiianto  nobilis  etgloriosa  Paris'ensisEcclesiapr> 
scde  regis  Franconiiu  existit  famosior,  et  in  aniore 
el  rcverentia  beati  Peiri  ei  sanclar  Rom.iiue  Ecclc* 
six,  vencrabilis  frater,  Mauriii  episcope,  etc,  lU 
tii  prmlegio  Innocemii  il,  uique  ad  :  Spcclare  uif 
scuuiur. 

Jus  etiam  episcopalein  siibscriptis  abbaiiis  el  ea- 
rum  parochiis  seu  parochianis  omniiNis,  videlicel  in 
abbatia  de  Laiiuiacensi,  in  abbalia  Fossaleusi,  in 
abbatia  Sancli  Maglorii,  iii  abbatia  Saiicii  Victoris, 
in  ahbatia  valJis  Sanctae  Marix/in  abbalia  de  Sar- 
neia,  in  abbalia  Uerivallis,  in  abbalia  Ueniieuia- 
rum,  iii  abbatia  Monti:»  Eslivi,  in  abbaiia  saiicii- 
inonialiuiu  de  Nonte  Marlyrum,  in  abbalia  de  llc- 
dera,  in  abbatia  de  Kala,  io  abbalia  de  Gif,  in  ab- 
baiia  S.incti  Ciri.ici  et  in  abbatia  vallis  Profuudx, 
et  in  ecdcbia  super  Argenieolis. 

Paci  quoque  et  Iranquilliiaii  Parisieusis  Ecchfsie 
provitlere.voJeules,  etc,  ut  iu  yrivUegiig  inno^enlii  H 
ei  Lucii  IL 

Dalam  I^terani,  per  manuni  Ceucii,  Sanetx  Lu- 


I1G9  EPISTOLiE  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  li$6.  1170 

L'tri9e  in  Orlhea  iliaconi  cnrdinalis,  domni   paps  A  lobit,  ei  exinde  in  choro  iedinm  tuarum  iii   dabii 


camerari',  ii  Idtis  Maii,  indiclione  iiv,  anno  Domi- 
uic?e  Incarnaiionis  119B,  poiilificalus  Ycro  domui 
Coileslinf  papas  III  anno  sexio. 

CCLXVL 

Capituli  Matiwonemii  coniuetudinet  confirmat. 

(Lnierani.Maii  15.) 

[Sevehtii  ChronoL  hiit,,  II,  148.] 

CcBLE^TiNUS  episcopus  ,  servus    tervorum   Dei , 

dilectis  filiis  Malisconensi  capitulo,  salulem  ci  apo- 

stolicam  bcnedictionem. 

Ea quaea  fralribus  nosiris  gerentibus  legalionis oflW 
cium  delibcraiioneprovida  statuuntur  et  confirman- 
tiirymuniinineroborari  debent.  Eapropier»  dilecti  in 
Domlno  filii»  ves.risjiisiis  poslulaiioiiibus  gratoconsu- 


inveitituram,  Si  de  eorpore  iceleiiie  tligatur  tpheo' 
pui,  quaicunque  detmeat  ab  ea  poiieaionei,  natim 
ad  ipium  (corpui)  revertuntur.  In  eommuni  tamen 
remanentf  guouique  comecratui  iit;  aut  ii  forte  re- 
probaiui  [uerit^  ponisiionei  iuai  recuperabit.  Epi^ 
uopui  trei  procurationei  (refectionei)  generalei  debei 
iingulii  annii  in  rffectoriOt  in  Naiali  Pomini 
prunam,  in  paaione  D,  Vincentii  iecundam^  tir 
Paicha  tertiam ;  et  iria  pigmenta,  in  Adventu  Domim 
primum  pro  abbatia^  iecHudum  pro  iacriitaua^  tef" 
iium  pro  epiicopatn,  Epiicopui  in  capellana  qui  ad 
capiiutum  pertinent,  nuUai  habet  exaetionet^  CMcepto 
eo  quod  pro  modo  iuo  et  tempore  hoipiiium^  ii  forta 
neceae  fuerit^  negare  non  debet.  Epiicopui^  quia 


lf*ntes  asscnsu»  rationabiles  consueludiiies  eccle&iae  **  iacrina  eil,  debet  diruia  templi4ecta  reficere^  iigna 


▼calrx  bactenus  approbatas,  quas  dilectus  Qlius  Mel- 
chior  tit.  BB.  ioannis  et  Pauli  presbyter  cardinalis, 
ifi  pariibusipsistuucapostolicaesedis  legatus^appro- 
havit  et  confirmavil,  prout  in  ejus  scriplo  aulbcn- 
tico  contiiieniur,  quodad  mnjorein  firmitatem  inpo- 
Meriim  de  verbo  ad  verbum  praeseniibus  liti**Ti8 
inaeri  recimus  ei  transcribi.  Ciijus  tenor  est  talis  : 

Melchior  Dei  gratia  tituli  SS,  Joannii  et  Pauli 
preib.cardinaliif  apoitolicee  iedii  legatui^dHectiifiliii 
deeano  at  eapitulo  Matiiconenii^  ialutem  in  Domino, 

Piarum  deiideria  voluntatum  majoribui  convenit 
itudiii  adjuvarif  ut  it  quid  eii  defuerit  firmitatii,  lu- 
periorum  favore  adhibito,  iuum  effectum  comequan" 


fracta  refundere  (et  capitulum  relicta  euneta  cedificia 
templi^  turrium^  pavimeuti^  eic),  et  quas  neceaaria 
iunt  ad  divina  officia^  tam  in  iuminaribui^  quam  ia 
aliii  providere,  eiiamque  candelam  in  refectorio  ho^ 
ipiiibui  eccleiics.  Hac  oninia  qute  hacienui  iine  con- 
tradictione  obiervata  iunl  ineccleiia  veitra^rata  firma^ 
que  habemui^  et  aucioritate  legationii  qua  fungimur^ 
confirmamuif  iub  interminalione  anathematii  inki-- 
bentei  ne  quie  eii  prwiumat  auiu  temerario  contrnire, 
Quae  niniirum  nt  invioUbiliter  observeniur  (hie 
et  deincepi  papa  Ceeleitinui  reiumit  eermonem)^  im- 
pre8i»rone  sigilli  uostri  praesentein  feciinus  pagiuam 
roborari,  qiiam  praesenti  pagina  conOrmam«s,  ei 


lnr.  Sane  eum  tu^  dileete  decane^  ad  prariendAtii  (;;  jus  scriptipatrociiiio  cominunimus.  Statuimuseiiain 


noilram  aceederei^  pro  eccleiice  tuas  negotiii  promo- 

vendiif  inter   ceetera  ipiiui  eccleiioe  comtietudinei 

approbatai  eonfirmari  a  nobii  iuppliciter  poitulaiti^ 

quoi  eliam  bonat  memorice  [Stephani]  Matiiconeusii 

quondam  epiicopi  ostendiiti  icripto  authentico  ro^ 

boratai.  Noi  ergo  tuii  juitii  poitulationibus  annuen' 

teit  auctoritate  duximui  prceientium  itatuendum;  ut 

cum  Matiuoiuttiii  epiicopui  rite  fuerit  per  tempora 

comecratui^   inprimii  promittat  ie  cum  omni  vigi" 

ianlia  et  eura  comuetudinei  et  jura  eccleiim,  atque 

capituli  aut  clericorum  quibui  praficitur,  obiervatU" 

rum.  Ueee  autem  iunt  qua  hucusque  de  consuetudine 

et  jure  ecclesia  otftinuit.  Epiicopui  de  canonico  vel  de 

quolibet  alio  e  choro  eccleiix  et  e  clero^  dum  in  com* 

Muni  capitulo  reipoudere  voluerit,  injuitiiiam  facere  D  anno  sexto. 

rel  alioi  compellere  non  debet.  Quotieieunqne  vero  r«- 

qui^itui  fuerit  iuper  injuria  vel  damno  iilato  canoni" 

cii  vel  clericii  ejuidem  eccluiiBf  maxime  de  poiunio^ 

hibui  et  rebtti  ad  eccleeiam  pertinentibui ;  itatim  de 

malefaclotibui  condignam  jHititiam  facere  debet*  In 

canonicii  eligendii  vel  prabendii  dandii  episcopus  in^ 

terene  non  debet ;  excep'o  quod  canonici  electi  in  ca» 

pitulo  librum  pro  inveititura  de  manu  ejm  accipiunt, 

Item  vaeante  decania  vel   cantoria^  liberam  habet 

capiiulum,  iine  epiicopo  eligendi  facultaiem,  Deinde, 

ex  communi  comemu  electo,  vocat:ii  ad  hocepiicopui 

aicendendo  in  choro  honorii,  confirmai  dignitatem, 

Epiicopui  de  eccleiia  qnoi  votuerit  et  nbi  voluerUtar" 

chiliaconoieliaet.  electoi  tamen  in  cnuitulo  orwien^ 


ut  conslitutio  illa,  qiiam  idem  cardinalis  de  coii- 
silio  venerabilis  fralris  episcopi  vestri  ci  nostri»  de 
clericis  illisquierant  inofllciis  divinis  Malisconensit 
Ecclesix  negligenies  constituit,  firnia  peniius  et  il- 
libata  consisiat,  iie  aliqnis  vestrum  vel  successoriini 
vestrorum  eain  praesumat  temeritate  qualibet  vio- 
lare. 

Decerniinus  ergo  ut  nulli  omnino  honiinum  liceat 
hanc  paginam  nosirae  confirmationls  inrringcro,  aut 
ei  ausu  tcmerarlo  contraire  praesuniat.  Si  quis  au- 
tem  hoc  atientare  praesumpserit ,  indignationem 
omiiipotentis  Dei  et  beaiorum  Pelri  et  Pauli  aposto- 
lorum  ejus  se  novcrit  incursuruin. 

Datum  Liieranif  Idibus  Maii,  ponlificatus  nostri 


CCLXVII. 

Decernit,  ad  qvoi  ipeeiare  debeat  in  clero  Mutinemi 
onui  expemarum  in  adventu  aul  tramitu  legaio- 
rum  iancies  iedii,  et  metropolitani, 

(Laierani,Maii21.  ) 
[MuRATORi,  Antiq,  /(a/.,  V,  1055.] 

CoELESTiNUS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei,  ve- 
neraliili  frairi  Miitinensi  episcopo»  salutem  et  aposto- 
licam  bcnediclionem. 

Per  liticras  fraternitatis  tuae  nuper  nostro  apo- 
siolalui  deslinataH  nobis  significaro  curasii,  qiiod 
cuin  in  civilale  tua  talis  consuctudo  fuerit  ab  anti- 
quo,  ut  prima  die  episcopus»  secundo  canonici* 
lertio  albas  Sar.ett  Petri»  quarto  clerici  c:viiali> 


H7I  COELESTLM  lU  PAPi£  li7i 

ejusdemlegttosdebeaolsjdls  aposloljcneprocurare,  A  Yenerabili  /ralri    «rdiiepiseopo,  ei  dileciis    iliis 


fn  hoc  iu  «oli:s  ploriuiam  aggraTaris ;  qnia»  cum 
aliqutmlo  legaius  Romanae  Ecclesix,  vel  roetropc- 
liunas  luus  io  ciTitate  fpsa  per  umim  diem  lan- 
tuinmodo  commoraiur,  lu  solus  ei  proriirationem 
cxhilies,  ncc  alii,  qui  teiieutur,  tibi  alicujus  sub- 
\eotiouis  subsidia  submiuisiranL  Noleutes  igitur» 
qiiod  lu,  sicut  non  convenit,  in  receptione  aggra- 
veris  Ipsorum,  pnesenti  duxiinus  pagiiia  statuendum 
quod  sl  aliquando  legaius  Romanje  Ecclesias,  vcl 
meiropolilanus  in  Muiinensi  civitate  per  lot  dies 
inoram  non  fecerit,  quod  singulas  procnraliones 
per  ordinem  recipiat  niemoraus,  illi,  qui  adexlii- 
bendas  procuraiiones  teneniur,  tibi  siudeant  de 
ipsa  procuraiione  proporiionaiiler  respondere,  ut 


canonicis  Spalateaaibaa»  aalotem  et  ftpottolican 
benediclionem* 

Gum  inier  le»  fralertrchlepiseope,  et  laae  cifiltUa 
clericoa  aaper  varils  trtltalls  qavstlo  Terlerelar, 
eam  aosiro  eonapeciai  praeseouaiis»  ot  aab  nosiro 
examlne  TenlUaU  inedebllodaoderetar,  aqoibos 
utique  clericls  to»  frtter  trchiepiscope,  poaiultbas 
ut  quarUm  partero  decimationis  et  obklionom  de 
corpore  civiuiis  tibi  debilam  exbiberenl.  Pelebas 
etiam  ut  eo  lempore,  qoo  ad  Romanam  Ecdesiam 
accederes,  lu  vel  successores  lui,  idem  clerici  tibi 
adjulorium  impenderent  opportunum.  Ipsi  vero 
libi  ad  bxc  taliler  respondebaiit,  quod  prxdeces- 
sores  lui  quinque  hebdomarios,  presbyteroin  sci- 


nec  lu  possis  in  exhibendis  procuraiionibus  inde-  ^  W^^tit  leviiam,  suhdiaconum,  acolythuinetsacrisitiu 


bite  aggravari,  et  Romanae  Ecclesix  ab  iis,  qui 

tenentur.  debitus  bonor  el  servitium  impendatur. 

Dalum  Laierani,  xii  Kalendas  Junii,  pontifieatus 

nosiri   aono  sexto. 

CCLIVIH. 

S[icardd],  epheopo  Cnmonemi  mamial  ne  eecUiiam 
S,  Crueis  Cremonen$em  a  patronis  et  vieinig  eju$' 
dem  adminiilralioni  in  monaHerii  Nonantulani 
injurium  paliaiur. 

(Lalerani,  Jun.  4.) 

[TiiABoscni,  Sloria  di  Nonanlola^  II,  5i4.} 

Cqelestincs  episcopus,  servus  servorum  Dci,  vc- 

nerabiii  fratri   S.  Cremoneiisi  episcopo,  salutein  el 

tpoi»tolicam  benediciionem. 


per  toiam  tcnerentur  bebdomadam  procorare,  et 
boc  eis  imporiabile  videreiur,  iia  coiivenenint 
cuiu  canonicis,  ut  pro  recoinpensatioiie  procura- 
lionum  snpradicurum  haberent  ipsi  qiiarlam  par- 
tem  decimaiionisetoblationum  de  corpore  civitatis» 
sieutin  scripti.'i  bonae  memoriae  Gaudii,  Gerardt 
et  Pelri  prsdecessorom  luorum  couliiielur  expres- 
suin.  Peiebaiit  insuper  duodecim  pramlb  constitulis 
el  ccrtis  festiviialibus  anni  percipieuda,  poUiiooes 
Sabhatorum  ct  procurationes  iribiis  liebdomariis 
slngulis  iliebos  Domlnicis  exbibcnda.  Cum  igiiur 
nos  mullis  el  variis  negotiis  occupaii,  ad  bxc  in- 
leiulere  non  possemus,  venerabileni  fralrem  no- 


Conquereniibus  dileais  flliis  abbaie  et  convc.iUi  C  ^*'""™   J[oauiiem]  Vilerbiensem  episcopum   Sancti 


Nonanlulano  ad  nostram  audientiam  esi  delatuiii, 
quod  ecclesia  SancLe  Cracisde  Cremoiia  ad  eos 
specialiier  cl  de jiire  pertneat,  ei  priorein  ei  nio 
naclios  cl  capellanuin  usqiie  a.l  hacc  iciiipora  insti- 
luere  ac  dcsiiiuiTo  coMSiieveriut  in  eadem,  paironi 
€t  vicini  ejusJem  ecclcsia»,  reverentia  ecclesiastica 
prxierniissa,  iu  eonim  pra*juJiciuni  ip>a.'n  ecclesiam 
(ietiiiere  pro  sua  voluiitaie  conaiiliij* ;  et  priorem  et 
capeliunum  in  ea  coiiira  juris  ordinein  ordinare. 
Adjectum  est  etiain  qiioJ  qiiamJain  vineam  ejiisdem 
fcelesi;c  r.on:ra  voliinlateni  ibi  man^ntiuni  pignori 
obligaruiit.  Qiiia  igilitr  ista,  si  vera  sunl,  non 
debcnl  clausis  oculis  perlransiri,  fraiernitaii  Iqae 
per  aposloiica  scripia  inandamus,  quatenusdictos 


Chrmeniis,  et  dileclum  Olium  C.  de  Sanctu  Apostolo 
Stiictae  Marix  in  Porticu  diacon.  cardinadein  vobis 
concessimus  autlitores ;  iii  qnorum  siquidein  vos 
pr.cseiitiA  consiUuii  posl  inulias  disceputiones 
ct  allegaliones  hhic  imle  saniori  usi  consilio  tali- 
ter  coiivenislis,quod  quartain  pariein  dccimalionis 
ct  oblationuin  civiuus  vos  clerici  ipei  arcbicpi- 
scopo  constiioetis»  el  lu,  frater  archiepiscopc,  dtbis 
clericis  memoraiis  de  ipsa  quaru  parle  deciina- 
lionis  et  oblationum  per  tuum  procnraioreni  aiinua- 
lim  viginti  pcrperos  pro  reconipensaiione  suprailic- 
larum  procurationum,  et  quoJ  residunm  fnerii  de 
ipsa  quarta  in  nsus  luos  et  coininodum  convertaliir. 
Praeterea  sex  Uuluin  pranJi:i   Jabis   eisdem   sla- 


prajsumpiores,  ut  ecclesiam  ipsam    nieinoraUs  ab- 1>  ^"*»«  fesliviuiibus  anni,    sciliccl  saiicti    Donimi, 


bati  et  conveniui  Nonaniulano  in  ea  liberlaie  di- 

liiiltant,  qua  consueverunl,  sine  contradiclione  cu- 

Juslibct  crJinandam,  et  de  bonis  propriis    vineam 

lediinant  supraJiclam,  nioneas  efficaciler  el  inducas; 

et,  si  opus  fucrii,  ecclesiastica  ccnsura,  cessanie 

.'tppellatione  compellas. 

Datum    Lateranj,  ii  Nonas  Junii,  pootificatus 

nostri  anno  sexto. 

CCLXIX. 

Cotifinnalio  coinpositionis  inter   archiepiscopuiu   el 

clericos  Spalatenses, 

(Laicrani,  Jun.  15.) 

[Farlati,  lUyricum  sacr.^   III,  22G.1 

CoELESTiKus  cpiscopus,  scrvus    scrvoruin    Dci, 


Pentecostes,  in  translalione  sancli  Doninii»  sancli 
Anastasii,  sanctorum  Cosinx  ct  Daiuiani,  et  sancii 
Vinceniii ;  pouiioiies  Sabbatoruni,  el  iribus  liebdo- 
mariis  singulis  Dominicis  dicbus  procuraliones. 
Ab  omnibus  el  aliis  adjnioriis,  qiine  a .  lotius 
civiiatis  clericis  debiio  expeicbas  lain  pro  le  qmni 
pro  successoribus  luis,  prxdiclos  clericos  perpe- 
luo  reddes  immunes.  Qnam  urujue  conveniionuni 
ainicabilein  dc  assensu  et  voluniate  iitriusqne 
partis  faclain,  iios  ratam  babenlcs  et  ririnam,  non 
obsianlibiis  scriplis  supradictis,  vel  aliis  iii  pra.'- 
jiKlicinin  ipsius  archiepiscopi  npparciitibus,  eam 
ancloritaie  nposlolica  conflriiiai)uis  cl  prdcseiitis 
scripli  palrocinio  comtnuninius. 


iffS 


EPISTOCiE  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1106. 


1174 


Decernimus  ergo  ai  nulli  omnino  bominiiiQ   li-  A  aliqao  diminui  Yaleat  ?cl  lurbari,  omnes  dignilaiet. 


eeat  kanopag^nam  nosirx  conflrmationis  infnngere« 
^  el  ei  aoaa  leiiierario  conlraire.  Si  quis  autem  hoe 
aitenlare  ^raeaumpseril ,  indignalaonem  omnipo- 
tentls  Dei  el  beatonim  Pelri  ei  Pauli  apostolorum 
cjtts  se  DOTerit  incursunim. 

Datom  Laterani,  xvii  Kulend.  Juliit  pontiflcalus 
nostri  anno  sexto. 

CCLXX. 

Ad  Seardonensem  el  Tininemein  ein$eopot. 
(Laieraiii,  Jun.  15.) 

[Farlati,  Wyr.  taer  ,  119,  p.  227.] 

CcBLBSTiiios  episcopus,  serrus    servorum   Dei, 
Tenerabilibus    fratribus  ScardoiiPnsi  et  Tinincnsi 


episcopis,  salutem  ei  apostolicam  benedictionem.  ^  exprimenda  Tocabulis : 


libertates  el  beneficia  monasterio  Yestro  a  Romanis 
pontificibus,  prxdecessoribus  noslris,  induUa,  pras- 
senlis  authentici  pagina  confirmantes,  praeraium 
monaslerhim,  in  quo  divino  mancipati  estis  obso- 
quio»  cum  omnibus  Eccleslis  infra  nominandis,  sob 
B.  Petri  et  nostra  protectione  suscipimus,  ei  prc- 
sentis  scripti  privilegio  commaiiimus^  stalaentest 
ut  quascnnque  possessiones,  qiuecunqiie  bona,  tdem 
monastcriuin  impnesentiarum  jiiste  et  canoniee 
possidet,  aut  in  fuiurum  concessione  pontificum, 
Inrgliione  regum  vel  principum,  oblaiione  fldeliunt 
seu  aliis  justis  modis,  Deo  propiiio,  poterit  adl- 
pisci,  flrma  Tobis  Testrisque  snccessorlbus  ei  illi- 
bata  permaneant.  In  quibus  h«c  propriis  duiimus 


Cum  Tcnerabilis  frater  noster  archiepiscopus 
Tc&ter,  et  ejus  canonici  in  nostra  essent  pr^eseittia 
constitatit  super  decima  parte  decimationum,  qiix 
de  toto  archiepiscopatu  exira  ciTitatem  proveniunr, 
ipsi  canonici  advcrsiis  eutndem  archieplscopinn 
coepenml  proponere  qux  tionem,  et  eain  ab  ipso 
cum  instanlia  poslulare.  Yeruin  quia  iion  venerant 
ad  hoc  suflicientvr  instrucli,  vestro  duxiinus  exa- 
niini  commitiendain  et  (ine  dcJHto  lerminaiidain. 
Jdeoqiie  fralernitali  vestra!  per  apostoiica  sctipla 
inandamus  quatenus  partibus  coiivocalis  audiaiis, 
qux  hinc  inde  duxerittt  preponenda,  et  causain 
inier  eos  jusiitia  vel  concordia  terinineiis. 


Ecclesias  videlicet  lotius  parochine  Fiscanensls; 
ecclesiam  de  Esleetot,  eccleslam  de  Limpitilla,  ec- 
clesiam  de  TurmoTilla ,  ecclesiam  de  Wite  flou, 
ecclesiam  de  Palluel,  ccclesiain  S.  Kicbarii,  eccle- 
siam  de  Ingovilla,  ecclcsiam  de  S.  Walerico,  ecde- 
siam  de  llagna-villat  ecclesiam  de  WeJIis  et  duas 
ecclesias,  quae  sunt  opud  Dunuin.  Apud  Roiboma- 
gum»  ecclesiam  S.  Gervasii,  ecdesiam  S.  Uarija 
de  Wasto,  ecclesiam  S.  Albini  siiper  Sedaii  et  cc- 
clesiam  de  TorvilU.  In  episcopaiu  Lexovisnsi  cc- 
clesiani  de.  Dudecberaviifa;  in  episcopatu  Bijo- 
censi  omnes  ecclesias  de  Argentiis,  cuin  pertineo- 
t*is  et  omnes  de  DimondeviUa,  et  ecclesiam  S.  Gt- 


Datum    Lalerani,  xvii   Kal.  Julii,  poulificatus  q  brielis.   In  Anglia,  ecclcsiam   dc  Staniuges  aim 

capellis  suis.  (lu  monauieo  Anglico  tom.  II  halie- 
tur  Cogescnsis  prioratus  in  agro  Oxoniensi).  lo 
Fraitcia,  ecclesiam  de  ATisco-montc,  abbatiani  quo« 
que  de  Bernayo,  abbaliain  S.  Taurini  Ebroiceubis* 
abbatiain  S.  Beriltac  dc  Tornesio.  El  ordinationes 
earum  vobis  ei  per  vos  Mscannensi  EccIcsiaB  con*^ 
firmamus. 

Obeunte  vero  te,  nunc  cjusdem  loci  abbate,  vcl 
luoruai  qiiolibet  succcssonitn,  nuUus  ibi  qualibet 
subreptiouis  astutia  seu  violeutia  praeponatur,  nisi 
quein  fratrcs  commutii  consunsu,  vel  fralrum  pars 
cousilii  sanioris,  de  suo  vel  dc  alieno,  si  oportue- 
rit,  collegio,  secunduin  Dci  timorem,  ct  B.  Beae- 
dicli  Begulam,  providcrint  eligenduin.  Elcclits  au- 


nostri  anno  sexio. 

CCLXXI. 

MonMlerii  S.  Trini$nlis  Fiseanensis,  Itomano  tan- 
tum  poniifici  $ubjecli,  privitegia  postessionesque 
anget. 

(Lalerani,  Jun.  25.) 

[Neuslria  pia.  242.] 
Licet  ex  injuncto  nobis  a  Deo  apostoJalus  ofliviot 
viros  religiosos  communiter  lionorare  et  diligerc 
debeamus,  ac  ecclcsiis  sibi  coniniissis  suam  justi- 
tiam  conservare ;  ilils  tamcn  propeitsiori  cura  nos 
convenit  providere,  qui  B.  Petro  speeialiori  prxro- 
gativa  noscuntur  peciiliariicr  adhxTcre.  Fiscaneitse 
siquidem  inonasterium   S.  Trinilalis ,  ulpoto  i:i 


religione   ''undalum,   ac   longe    reiro  leiitporibiis  D  lem  ad  sedetn  aposioiicam,  aut  quein  inalueril  ca- 


nobileexslitil  ac  fantosuni,  nec  alicui,  nisi  tantum 
Komano  ponlifici  subjecliim  :  pro  quibus  omtiibus 
lucum  ipsuin  ainpliore  gralia  et  benevolenlia  d'^ 
gnuin  fore  ccr.scmus,  ct  lamiliariter  sub  pio  apo- 
siolicae  sedsgremio  volumus  confoverc.  Verunt,cuin 
sicut  Dobis  cxpoiii  fecistis ,  quenidam  luonaclium 
vestrum  in  Angliam  pro  tuenda  liberlale  monasle- 
rii  Fiscancnsis,  cum  prxdecessorum  noslrorum, 
Romauorum  ponlificum  privilegiis  mttierelis,  dum 
mare  intt-.r  terram  vestram  et  Angliam  inicrposiinm 
iransmearet,  contigit  ul  tempeslatc  fcrina  mona- 
chus  iiie  quassaius  privllegia  pcrderei,  cum  rebus 
aliis  quas  habebat.  Nos  igilur  providcre  volcnies. 
ne  quia  iila  privilegia  non  habciis,  jus  vesiruni  in 


tholicum  episcopum,  lioiuani  poiitificis  licentia  et 
mandalo ,  Lencdicendus  acccdai.  Sanc  novaliuiii 
vestrorum  qiiae  propriis  inaitibits  vel  suntpiibus 
coliiis,  sive  de  nutrimenlis  animalium  vestrorum, 
nullus  a  vobis  decimas  expeiere  vel  cxtorqiicre  prs- 
suniat.  Liceat  quoque  Tobis  clericos  vel  lairos, 
liberus  el  absolutos,  e  sxculo  fugientes,  ad  conver» 
sioi:en;  recipere,  et  eos  absquc  coiitradictione  ali* 
qua  reiiiterc.  Probibemus  insuper  ut  nulli  fralruin 
vesltoruni,  post  f.iclam  in  codein  loco  professio* 
itein,  fas  sil,  uisl  arctioris  relij^ionis  oblcnla  licon* 
tia,  de  eodem  luco  dlscedere ;  discedentcni  vero 
absqoc  communium  lilierarum  vestraruni  caii- 
lionc,  nullusaudeat  retinere;  chrisma  vero,  oieuui 


1  «75  CCJELESTINl  m  PAPiE  f  176 

sanclum,  ordinaliones  nionaclionim,  teu  clerico-  A     Datam  Lalerani,  per  manom  Ccntii  S.  Lndae  in 


rum  Testrorum,  consecrationes  altarium  sen  basili- 
carom  pnedicurum,  a  quocunque  malueritis  ca- 
tliolico  recipiatis  episcopo*  qui  nostra  fnltus  au- 
ctoriiaie,  Quod  postulaiur,  ^mpendat.  Ad  haec  ad' 
jicieiites  statuimus»  ut  ad  nuliius  concilium,  abbas 
ipsius  loci  accedere  coinpellatur»  nisi  a  Romaiio 
poniifice  Tcl  ab  ejus  legato  fuerit  evocatus.  Nec 
veslra  Ecclesia»  vel  abbas,  vel  monachi  aut  clerir.l 
vesiri  servientes  in  ecclesiis  a  jurisdictione  episco* 
porum  prorsus  exemplis,  prxter  Romanum  poniin- 
cem  Vtil  ejus  legatum,  a  divinis  Interdicantur  ofnctis, 
vel  excoinmunicationi  siibdantur.  Cum  autem  ge- 
nerale  inlcrdicium  terrae  fuerit,  liceat  vobis  clausis 
januis,  exclusis  excommunicatis  et  Interdictis,  non 


Orchea  diaconi  cardlnal.,  domioi  papae  ctmerarii, 
TU  Kalendr  iolil»  iodictlooe  xiv,  Incarnationit  Do- 
nilnicae  ann.  1196»  pootificaiot  vero  doniioi  COBle- 
ttini  papae  III  aooo  texto. 

Ego  Coelettioot,  catbolicae  Eecletiae  episcopat. 

Ego  Albloot,  Albaoent.  eplscopus. 

Ego  Octaviaooa,  Ostiens*  et  Vellitrent.  epiteopot. 

Ego  Petnis  Fomeriiit,  S.  Rufinie  episcopos. 

Ego  Joanoes  tiiul.  S.  Clemeniit  card.  Viterbient. 
et  Tiiscanell.  episcopos. 

Ego  Guido,  pretbjter  card.  S.  Mariae,  eiS.Ca- 
lixti. 

Ego  Joaooet,  iitul.  S.  Stephani  in  Ccelio  monlc 
presbyter.  card. 


pulsatis  caropanis,  suppressa   voce,  divina  oflicia         Ego  Ccntios,  iitol.  S.  Laoreniii  iu   Lueina  pre- 
celebrare.  Sepulturaui  prxierea  ipsiiis  loci  liberam     tl  yier  card. 


esse  decemimus,  et  eorum  devotioni  et  extremae 
voluntati,  qui  se  illic  sepcliri  deliberaverint,  nisi 
excommunicati  vel  interdicti  sint,  nullus  obsislat, 
salva  lamen  justilia  iliarum  ecclesiarum,  a  quibus 
morluorum  corpora  assiimuntur.  In  parochialibus 
vcro  ecclesiis,  quas  liabetis,  liceai  vobis  sacerdotes 
eiigere,  et  dicecesano  episcopo  praesentaro :  quibus, 
si  idonei  fuerint,  episcopus  curam  animanim  com- 
miitai,  utei  de  spiritnalibus,  vobis  verodeiempo- 
ralihus  debeant  respondere. 

Qnidquid  praeterca  digniiatis,  libertatis  vel  bene- 
ficii  ab  apostolica  sede,  Fiscanneiise  monasterium 
obtincre  cognoscitur,  nos  quoque  vobis  ei  ecclesis  q 
vestrae  itidem  concedimus  et  firmamus.  Nec  episco- 
pis  vel  episcoporum  ministrls,  nec  personis  qul- 
buslibei,  liceat  exaciiones  aliquas  aut  molesiias 
Fiscanncnsi  ccenobio,  vcl  ecclesiis  snpradictis,  vel 
ciericis  eisdem  deservieniibus  irrogare;  sed  liberi 
et  quieii  persistant ,  quaieniis  omnipotenti  Deo 
liberius  valeant  vota  persolvcre. 

Decernimus  ergo  ut  .nuili  omnino  hominum  liceat 
praeralum  monastcrium  temerc  pertnrbare ,  atit 
ejus  possessiones  auferre,  vel  ablatas  reiinere,  mi- 
nuere,  scu  quibuslibet  vexalionibus  faligare  ;  scd 
omnia  inlegra  conserventur  eoruiny  pro  quoriim 
giibernatione  ac  sustenlatione  conccssa  sniu,  iisiLus 
omnimodis  profutura,  snlva  scdis  apostolicae  aii- 


Ego  Joffrcdos,  titol.  S.  Praxedis  pretbjier  cr^rd. 
Ego  Federlcos ,  titul.  S.    llarccUi ,  presbjier 
card. 

Ego  Grailaous,  SS.  Cosmae  el  Damiani,  diacoims 
cardinal. 

Ego  Gerardns,  S.  Adriani,  diaconos  card. 

Ego  Gregorius»  .S.  Uariae  io  Poniro  diaconos 
card. 

Ego  Gregorius  S.  Mariae  io  Aquiro,  diaconos 
card. 

Ego  Nicolans,  S.  Mariae  in  Cosmedio»  diaeoous 
card. 

Ego  Bobo,  S.  Tbeodori,  diaconus  eard. 

CCLXXII. 

Mona$tem  Sanelte  Mana  Vandagiiien$i$  poueiua- 
ne$  et  pririlegia  eonfirmat» 

(Latcrani,  Jun.  26.) 

[MiTTiBELLi,  Ann,  Cnm.,  IV,  App.,  p.  202.] 

C0ELCSTI5CS  episcopos ,  tervus  servomni  Dei. 
dilecio  filio  Alicoo  abbati  monatterii  Sanciae  Mariae 
Tandagitiensis,  etc. 

Apostolicae  sedis,  coi  anctore  Domino  praesidf* 
mus,  nos  Iiortatnr  anctoritas  pro  ecclesiaram  staiii 
satagcre,  et  qnx  ad  earam  sunt  qnieiein  disposii.i 
propensiore  diligentia  stabilire.  Eapropier ,  dilerii 
iii  Domino  filii ,  vestris  justis  postolatioiiibus  tk- 
menlcr   annuimus  ,  et    praedictum    Yandagitiensc 


ctorilai^  Si  qua    igitur  in  futurum  ecclesiaslica  ^  monasterinin,  in  qjio  divino  estis  obsequio  manci- 


sjccularisve  persona,  hanc  nosirae  consliiutioiiis 
paginam  scicns,  contni  eam  tcinere  venire  lenlave- 
ril,  secundo  leriiove  commoniia,  nisi  reatum  suuin 
digiia  satisfaclione  conexerit,  polestatis  lionorisque 
sui  carcal  digiiiiate ,  reamque  se  divino  judicio 
exisiere  de  pcrpeirata  iniquilaie  cognoscat»  el  a 
sacratissiino  corpore  et  sanguiiie  Dei*et  Doiiiini 
Uedempioris  nostri  Jesu  Christi  aliena  Oal,  alqne 
in  exlremo  examine  districlae  subjaccai  uliioni. 
Conclis  auiem  eidem  loco  sua  jura  servaulibus,  sil 
pax  Domini  noslri  Jesu  Chrisli,  qiialcnus  et  hic 
fruclum  bonae  aciionis  percipiant,  et  apud  di- 
stricliim  judicem  praemia  aeternx  pacis  invenianl. 
Amen. 


pali ,  quod  iiti  recolendae  memoriae  ab  Huffone 
quondain  roarchione  «ronstat  esse  constraclum,  at- 
que  a  pnedccessorihns  nosiris  tanctas  recordatio- 
i:is  Silvestro,  Calisio ,  Iniiocentio  ei  Alexandro 
Uomanis  ponlificibus  libertati  donatum  est,  atque 
ad  jus  be:iii  Petri  sanctaeqne  Romanae  Ecclesiae 
speci.ili  prerogaliA-a  pcrtineiis ,  apostolicae  tedis 
priviiegio  cominuu:mus,  statucntes  oi,  quascunque 
possessioiies,  quu^cunqile  boiia  idem  monasteriuin 
impresenliaram  jusle,etc.,  firma  vobis  vestrisque 
successoribiis  et  illibata  peraianeanl.  In  quibus 
haec  propriis  duximus  cxprinicnda  vocalMilis  : 

Villam  abbati:e  iii  qua   monasteriuin  eti,  cuin 
|)lebe  Sancti  Joaiinis;    Vangadittam  cuoi  ecclcsia 


rt77  EnSTOLiE  ET  PRIVILEGIA.—  AN.  1196.  1178 

SaficL>  Mlchaelis ;  ^Um  qii»  diciiur  SaUatcrra,  A  diiiaD»  Salvateme  et  CaYazxan» ,  seu  etiam  Rami- 


cum  ecclesia  Sanctl  Antonini ;  CaTazanam  cnm 
ercletia  Sanctl  Laurentii;  ecclesiam  Sancii  An- 
dreae  de  Ramo  de  Palo  cum  peninentiis  suis. 
Infra  ei?itaiem  Veronenaem  ccclesiam  Sancti 
Salratoria,  cum  omnibus  suis  perlinentiis.  Quas- 
cunqne  etlam  possessiones  liabetis  i»  Ilasi ,  et  in 
Bardulino,  et  in  quibuscunque  locis  Veronensis 
eplscopatus.  Infra  episcopatum  Vicentinum  lerram 
de  Albareio.  lo  episcopatu  PataTino  ecclesiam 
Saiicii  Petri  silam  in  Moniesilice  cum  suis  omnibus 
pertineniiis ,  partem  Yallis  Almerici  cum  ecclesia 
S.*«ncti  Andreae;  in  Este  ecclesiam  Sancti  Firmi,  et 
ecclesiam  Saiicti  Petri  cum  suis  pertiiientiis ;  in 
Palso  ecclesiam   Sancti  Michaells,  posseKSiones  in 


pali  9  ac  de  territorio  Prosette ,  Saguedi  et  Venezie 
pietatis  intuitn  ex  integro  vobis  habendas  concO' 
diiuus.  In  aliisautem  locis  praediorum,  qu» propriis 
a  Tobis  exculta ,  sumptibus  fueriut,  ac  reddltuom 
vestrorom  dccimationes  nostra  vobis  aoctoritate 
▼indlcabitls,  sicut  ea  inconcusse  a  quadragintp  retro 
aniiis  habuistiSi  et  haec  facere  consuevistis.  Obeonte 
vero  te ,  nunc  ejusdem  loci  abbate ,  vel  tuonim 
quolibet  successorum  nullus  ibi  quallbet  snbreptlo- 
ois  astutia  praeponatur,  nisi  quemfratres  commuol 
consensu»  vel  fratrum  pars  consilii  sanioris  de  iuo 
vel  aliorum  religiosorum  collegio»  si,  quod  absit ! 
idoneus  ibi  repertn!«  non  fuerit  •  secundum  De> 
timorein,    ct   beati  Ueiieilicti   Itegulam  elegerint; 


curia  Viile  et  in  aliis  ejusdem  episcopatus.  In  epi-  B  electus  autem  ad  Uoniaiiuin  pontiflcem  coiifirman- 
scopato    Adriensi    Vcnexza  cnm   ecclesia  Sanctl     dus  accedat. 


Martini  ;  Prosettam  cum  ecclesia  Sancti  Lronis ; 
in  Contina  ecciesiam  Sancii  Sixti ;  in  Goviano  ec- 
cleslam  Sancti  Bartbolomaei ;  iu  villa  Coineda  eccle- 
siam  Sancti  Pelri,  et  quascuuque  posses£<(Oiies 
alias  in  eodem  episcopatu  habetis  vel  in  comitatu. 
Possessioues  in  episcopatu  Ferrariensi;  et  in 
episcopatu  Bonouiensi  ecclesiam  Saiictorum  81- 
itionis  et  Jud;e  de  Urbisanocum  pertinentiis  suis. 
Pncdictorom  denique  nostrorum  siatuta  praedeces- 
aonim  sine  ulla  volenies  servare  refragatione  mo* 
iiasterium  ipsum  sub  Roinaiioium  duntaxat  pontili- 
Guui  tuitione  positum  a  rcliqnorum  domiiiio  episco- 
ponini  cttiii  uuiversis  quus  nunc  poss^idere  digiioscltur 
ecclcsiis,  seu  quas  iniposterum  juste  acquisiveril,  G 
oiiiuiiio  liberum  sit,  et  a  synodalibus  quibuslibet 
exactionibus  absolutum  perinanere  decemiinus. 

Tibi  itaque,  fili  abbas,  luisque  omuibus  snccesso- 
ribus  liceat  veslras  qiiasiibet  ecclesias  ciim  coeiiie- 
leriis,  baptisseriis ,  capitulis  et  synodis  quiete 
posMdere,  easque.per  proprios  ordinare  sacerdotes» 
iiullius  episcopi  obsianle  contradiciione.  Reliiiiio* 
rum  vero  vestrorum  promotiones,  et  consccrationes 
basiiicanim,  sed  et  lnfantum  in  villls  vesiris  posito* 
niin  coiisignationes,  ut  a  catliolicis»  quos  invilare 
volueritis,  episcopis  pro  revnrcntia  sedis  apostolicaei 
nullius  inierveniente  inorbo  venalit.ais  peraganlur, 
p^rpetua  stabilitute  sancimus.  Presl)yteris  insuper 


Decemimus  ergo,  qiiod  riulli  omnino  hominum 
liceat,  etc,  salva  sedis  apostolic»  auctoritate.  Sl 
qiia  igitur  in  futurum  ecclesiastica  »  saecularisve 
personayClc. 

Datum  Laterani,  per  nianum  Centii  Snnctaa  LoclaB 
in  Orthea  diaconi  cardinulis,  domui  papae  came- 
rarii ,  vi  Kalendas  Julii,  indictione  xiv,  lncarnatlo« 
uis  Domiuicae  anno  1196,  pontiflcatus  vero  domni 
Coelustini  aniio  sexto. 

CCLXXI11. 

Alberto  epheopo  Vereelleati  ifl  Petro  abbaii  Loc^" 
dieiiti  mandal  ut  paeem  inter  Bonilaeium  archi" 
epiicopum  el  canomeoi  Januenses  componani. 

(Laterani,  Jul.  II.) 

[Ughclli,  llaliaMcra^  IV,  8SI.] 

CoELCSTiNcs  episcopus,  servus  servorum  Dei,  ve- 

nenibili  fratri  Albcrto  Vercellensl  episcopo,  et  dl- 

lecto  filio  PcTRO  abbatl  de  Locedio,  saluteui  et  a|io- 

■ 

stolicam  benedictionem. 

Laudabile  propositum  bonilalis  el  immobilis  fidel 
puritaiein,  quam  in  bonis  aciibus  exercetis,  provida 
meditatione  pcnsantes  ad  muliorum  servitiuin  vos 
sxpius  incitanius,  et  plura  negotia,  qiiae  vobis  fidu- 
cialius  committimus  exseqnenda,  Sane  ad  vestram 
volumus  notitiam  pervenire,  quod  cum  Ecclosiam 
et  civiiatcm  Jauuensem  in  quocunque  fuerimus 
oOicio  constiluti,  quadam  semper  dilexerimus  sin- 


iu  parochialibus,  monasteriique  ecclesiis   quocuii- |^  ceritalispraprogaiiva   personas  etiain  arctiori  fuerl- 


que  lempore  constitutis  vulgatorum  pariler  et 
secretoram  crimiuum  sibi  conimiiisis  populis  iiijnn- 
gendi  poeniientias  praesentis  auctoritate  privilegil 
sit  ludulla  licentia.  Ad  eosdein  etiain  spectabii  solu- 
liones  quaestionum ,  quae  de  coiijugiis  emerserint, 
ac  difficiliora  quoque  negotia  ,  ut  juxta  sanctorum 
Patnim  terminentur  instituia  ad  te,  fili  abbas, 
luosqoo  referre  successores.  Studii  praeterea  vestrl 
sit  sacrosanctum  chrisma  singuiisannis  per  veslros 
a  catholico  quocunque  malueritis  episcopo  legatoa 
accipere ,  acceptum  vero  baptismalibus  ex  more 
eccleslis  distribuere,  sicul  omnimode  hacteous 
fecisse  noscimiui. 
Sane  cunctls  abbatiae  decimis,  simulque  Vanga- 


inus  charitatis  vinculo  ainplexati ,  de  unaninii  con* 
cordia,el  vera  pacis  trauqu.llilate ,  qiiae,  Doinino 
cooperante,  hactenus  in  eadem  viguit  civilate ,  de 
qua,  et  ipsis  priinum ,  et  postmodum  uuiversas 
Chrisiianitati  multa  coinmoda  pervenerunt,  sicut 
ex  manifestis  rerum  Indiciis  polest  perpendi, 
gaudio  magno  sumus  et  exsultatione  gavisl,  vo« 
luntate  promptissima  exoptantes ,  quod  a  tam  lau- 
dabili  proposito,  et  opera  commendabili,  ullo  tem- 
pore  non  cessarent ;  verum  humani  generis  inimi- 
cus,  qui  unanimes  non  diligit  voluntates ,  sed  el  In 
cordibus  dissidenlium  habital ,  ei  ad  scissuras  fa- 
cicndas  nequiter  elaborat,  xixania  inter  venerabilem 
fraircm  nostrumBouifacium  Januensem  archiopisco* 


1179  CGELESTLM  ID  PAPiE 

pum,  ( t  ejiis  cunoiiicos  semiuavit,  el  qui  fueranl  A 
per  concordiam  fiVUf  a  paterna  graiia  facii  sunt 
a^ieiiiy  ei  paiernng  amor  more  solilo  non  blanditur. 
Discrv*iioni  ?eslrae  perapodlolica  scripia  mandaiiins» 
quatenus  ad  supradictam  civitalem  personaliier  ac* 
cedenies  ad  reiormaodnm  loter  eos  pacem  et  con- 
cordiam  propensiu^  laborelis,  ipsumarcbiepiscopum 
diligenllus  inducenles»  ut  a  corde  suo  conceptiiia 
rancorem  amoveat,  el  canonicos  siios  paterna  i>eni- 
gnitate  diligens,  si  quam,  curadeni  offendeado ,  cui- 
pam  contraxisse  vidcntur ,  non  ad  animuni  revoret 
led  ea  ez  cordis  airectii  oinnino  rclaxet,  ei  fanqiiain 
lionus paler  suis  filiis  coapali  et  misereri  addiscal. 
Postmoduni  vero  commoniiionem  vestram  ad  ipsos 
canonicos  conTerteotes  eosdem  iiiduccrc  s*udcatis. 


flM 


ccLxxy« 


[Mhkaeli],  Mrchiepiuopo  Senauemiyei  Mkknii  Sametm 
Coiumbte  moudaU  eogaui  eomtem  Ntpermentem  ut 
dtmam  de  Coleugee  prioraiui  de  Clumiata  rcslilMl* 


(Lalerani,  Ang.  6.) 
[Ibid.] 

CcBLBSTiinis  episcopus,  serrus  serTorom  Dei,  Te* 
nerabiii  fratri  Senonensi  archiepiscopo»  et  dilecto 
filio  abbati  Sancts  Columbae  in  Senonensi  dioeccsi 
constituio,  salulem  ei  apostolicam  benediclionem. 

Ex  insinaatione  dilectorum  filtorum  abbatis  et 
conventns  Cluniacensis  nos  accepisse  noTeriiis,qno4 
cnm  prioralus  eoruin  de  Cliariiale  lempore  qi:o  clin- 
rissimus  iu  Christo  filius  noster  Philippns  iUustris 
Franconini  ren  Hierosolymam  profectus  est,  in  po 


ut  arcbiepiscopum  tanquain  Patrein ,  et  aiiimaruni  B  nitentia  et  peccatis  habiUntium  exigentibus,  nimio 


tuarum  recterem  diligant  propensins ,  et  bonorent 
et  cjus  correctionibus  iiib-jercndo  salubribus  inoni- 
tis  obedire  procureni,  et  a  sua  non  disseiiiiant  vo- 
lunlate.  Demnin  vero(quod  Deiis  avertat !)  si  paries 
commonitionibusvestris  acqiiiescere  forte  nolucrint, 
sed  in  sua  duxerint  duritia  pcrsistendum ,  audiatis 
quae  hinc  inde  proposiu  fueriiit,  et  secunduin  qiiod 
Deus  vestris  cordibus  inspiraverit,  et  noveritis 
expedire,  quossiiones  Inter  illos  exortas  sine  appcl- 
lationis  obstaculo,  mcdianie  jiistitin,  terininetis. 

Datum  Laterani,  v  Idus  Julii,  pontificatus  nostri 
anuo  scxio. 

CCLXXIV. 


fuissct  debilorum  oncre  gravatus»  et  Pcirus  de 
Croyon  serviens  nobiiis  viri  comilis  Mivemensifl» 
niinium  ipsoi  afiligeret  et  gravaret,  prior  et  fratrta 
ejusdem  loci  domuni  de  Colenges  ad  ipsnm  priorem 
spectanlem  ,  pro  tredccim  mille  solidis  inveniendis 
jpsi  priori  vendiiioni  exponere  sunt  coacti ;  uude 
prioralus  deCharilate  damnificaius  est  piurimuni 
et  gravatos.  Et  iicet  ipf  e  coines  ad  inslauiiani  prae- 
dicii  abbatis  Cluniacensis  postmodum  in  praesentia 
venerabilis  frairis  nosiri  W.  Remcnsis  archicpisGOpi 
Sanctae  Sabiu»  cardinalis,  aposlolic«  sedit  ieg ati  • 
tunc  curam  et  solliciiudinem  regiil  Fraiici»:,  siiitul 
cum  cbarissima  in  Cbristo  filia  nosira  illustri  regina 


„        .     t  «.,./»#    .  .     .*    ..       Francorum,  matre  regisipsius  gercntis,  Ucliasa- 

Uugom^  abbali  Cinnmcenii,  permiUU  t  ut  tu  abbatus  r  ..     „  ...     . ^^  .      «.«*«:•     — -.1 

ad  monatterium   Cluniacense  perlinenlibui .  qu<e^  <^f^^^''^'^    Evangehis  jurameiilo    firmavil,  qood 


$ecundum  Deum  et  beaii  Benedicli  liegulam  el  sfa- 
lula  ordinie  viderit  eorrigenda,  corrigal.% 

(Laierani,  Aug.  5.) 
[Bti//ar.  Cluniac,  95*] 

CoBLESTiNus  cpiscopus,  scrvus  scrvorum  Dei,  di- 
lccto  filio  lluGONi ,  abbati  Cluniaccnsi,  salutciii  et 
apostolicam  benedictionein. 

Cum  a  nobis  petilur,  quod.justuni  esi  el  honesturo, 
um  vigor  xquitalis  quam  ordo  exi;;it  ralionis  ut 
id  per  sollicitudinem  ofiicii  nosiri  ad  debituro  per- 
ducatur  efieclum.  Eapropler,  dilcctc  in  Domino  flli, 
luis  justis  precibus  incli.nali,  ut  in  abbaiiis  ad  Clu- 
niacenseinonasteriumperiinentibus  liceat  tibi,  qiiae 


priori  el  fralribus  de  Charitate  reipsa  pecunia  sua 
doinuin  pneiaxaum  cum  ouinibus  pertineoiiit  red- 
deret  paciQce  possidendain,  nunquain  pof  Imodum, 
quamvis  ipsi  fratres,  nt  diciiur,  pecuniam  iliamei 
veilent  restiiuere,  illud  quod  juraverat  voiuitadiilH 
plere. 

Ciiin  igitnr  cura  cl  sollicitudo  omnium  ecclesiarum 
sit  nobis  coinniissa,  volentes  indemnitati  ipsius 
l>iioratns  de  Cliaritate,  prout  del)enius  paterno  af- 
fectu  sollicilo  providere,  discretioiii  vestrae  per  apo- 
siolica  scripla  niaiidainus  firmilcr  iiijungeutcs,  qua- 
teniis  supradictum  comitem  Niverncnsem  qui  eam- 
dein  doinum  de  Col>enges  servieniis  nomine,  sicnt 


Bccundum  Deum  elbeati  Benedicti  Regulam  ei  sta-  p  dicilur,  occnpavii,  et  in  propriosusus  converiit,  ut 

ipsuni  servienlem ,  si  praedicta  domus  ei  fuil  resti- 

tiiUt  anctoritatc  nostra  nionere  et  inducere  cfiica- 

citcr  laboreii» ,  ul  domuin  ipsani  prioratui  supra- 

ciiclo,  recepta  ab  ipsis  pcciiiiia  rcstituta,  sine  difii- 

culiaie  qiialibel  restitucre  non  omiltat  :  ct  si  qui4 

in  ipsa  doiuo  ab  ipso  coiuite  vel  pratiicio  servienle 

supenedincaluni  cst  non  computciur  ipsis  fnitribus, 

scd   de  redditibus  doinus  rcctpiis  illud  Oat.  Si  iion 

iJein  comes  ant  ipse  servieiis  daxerii  resiitucnihnn, 

vos  iiostra  freti  auctoriiatc  laiu  ipsum  comitciii  quam 

quoslibel  alios  doiiiutii  ipsam  lenenles,  ad  camdeui 

doinuin  cuni  periiiienliis  piiefniis  fralribus  per  cx- 

coinmunicationis  el  iiiKTdicti   scnlciiiias ,  stiblato 

contradictionis  ct  «ippcllalionia  obstuculo,  compei* 


luta  ordinis  videris  corrigenda,  corrigere,  el  ibidein 
Statuere  slatuenda ,  liberam  libi,  coniradictione  et 
appellatione  cessaiiiibiis,  ancloriute  pra^seiiliuin 
concedimus  facultaiem.  Senleniiam  quoquc,  qiiain 
in  contnmaces  et  rebelles  duxeris  canoiiice  pro- 
mulgandam,  ratani  habentcs  et  nrraain.  ipsain  fa- 
cicniusy  auctore  Doniino,  invioiabiliter  observari. 

MuIIi  ergo  oinnino  hoiiiinum  liceat  Iianc  pnginain 
nosiraeconcessionisinfringere,  vel  ei  ausii  teinerario 
contraire.  Si  quis  autem  boc  aueiilarepixsumpse- 
rit,  indignationem  omnipoienlis  Dei  el  beaioruni  l^e- 
iri  el  Pauli  apostoloruin  ejus  se  novcril  iiicursurum 

Datum  Laterani,  NonisAugusti.pontificaius  nosiri 
«nno  sczto. 


4f81  CPISTOLX*  ET  PRIYILLGIA.  —  AN.  1196.  118) 

laiis,  facit^ntes  ulramqiie  sententiam  iisquc  ail  ccm-  \  Specialilcrauiem  dilccii  filii  oostri  rr:itres  Cluuia* 


dignain  aaiisfacUoiiem  iiiTiolabililcr  oUservari,  nullis 
liilcris  obsianlibua  a  sede  aposioiira  iinpciraiis. 
Quod  si  ambo  eis  exsequemlis  nequiveriiis  iiiie* 
resse,  Cu  fraler  arcblepiKope »  ea  nibilominus  ex- 
sequaris. 

Daium  Laierani,  viii  Idua  Augusil,  pontilicaius 
nosiri  anno  sexio* 

CCLXXVL 

Canomeis  ecde%im  S.  Salvaioris  Veneia!  asserit  eccle^ 
Miam  S,Bartholoma:i  a  Marco  epi^ieopo  Iributam* 

(Laicrani,  Aug.  8.) 

[CoBNELii,  Eceles.  Venei,^  XIV,  124.] 

CoEixSTiNUS  episcopus,  scrvus  servorum  Del,  di- 
lectis  Oliis  ....  priori  el  canonicis  S.  Salvaloris  de 
Rivoallo,  salnlem  et  aposioiicam  b.  nediciioueiu. 

Cum  a  nobia  petilur  quod  juslum  esict  boiiesium, 
lam  vigor  «quitatis  quam  ordo  exigit  ralionis»  ui  id 
per  soiliciiudinem  officii  iiostri  ad  debituin  perdu- 
calur  effectuin.  Eapropter,  dilecii  in  Domino  Olii» 
vcstris  Justis  precibus  grato  concurrentes  assensu, 
ec(  lesiam  S.  BartboloiuTi  pro  e\iiatione  scaiidali , 
quod  s;ppe  inter  vos  et  ....  plebanum  ipsius  orie- 
liatur,  a  venerabili  fratre  nostro  Harco  Casiellauo 
cpiscopo  cuiu  tbesauro,  libris,  ornamentis,  domibiis 
et  aliis  possessiouibus,  ac  periineiitiis  suis  pia  vobis 
el  successoribus  vestris  del.beratione  concessaui.sic- 
ut  eam  juste  ac  pacifice  possideiis ,  et  iu  scripio 
ejusdemepiscopipleiiario  coiuineiurvobis  etper  vos 
ecclesiap  vestrae  auciuriiaie  upostolii-a  coafirmamua, 


censes,  lani  dc  frequentibus  injuriis  suis,  quain  de 
Ipso  quotidiano  defectu  justitise  conqucrcntcs,  uni* 
versiiatem  vestrain  per  litteras  peiicruut  apostolicaa 
excitari,  ut  iia  videlicet  eis  in  iribulationibus  suis 
coutra  malefactores  eorum  prompta  debeatis  iiia- 
guanimitale  consurgcre,  quod  ab  angustiis  quna 
sustiiieut,  et  pressuris  nostro  pos&iut  praesidio 
rcfpirarc. 

Ideoque  universitaii  vestrae  per  aposiolica  scripia 
disiricle  uiandamus,  qualeiius  illos  qui  in  aliqueiii 
dc  fratribus  ipsis,  vel  convcrsis  insiignulc  diabolo 
ninuiis  viuleulas  iiijeceriiit,  vel  ros  scu  doiitos  eoruni, 
vcl  boniinuiii  suorum  irrevereulcr  iiivaseriut,  vcl 
dcciuias  laboruui  seu  nulrinienioruiu  suoruin  spretis 
D  privilegiis  apostulicx  sedis  extorserint,  aut  ea,  qu» 
prsediciis  fratribus  ex  lestameiito  decedenlium  re» 
linquenlur,  conlra  jusliliani  dcliuucrint,  si  laici 
faerint,  eos  candclis  accensis,  sublala  ;ippcllaiiono 
exconimonicatiouis  seutentia  perccllaiis;  clericos 
autem  appellatione  remota  ab  officlo  ct  beneflcio 
suspendatis,  Mutram  relaxaturi  seutcntiam»  donec 
pra^dictia  frairibus  satisfaciant  pleuarie,  et  hi  prae- 
cipue  qui  pro  vioieuia  manuuni  iujectionc  vinculo 
fucrint  aualhematis  iunodati,  cuiu  dioecesani  ept- 
scopi  litteris  ad  sedcm  apostolicain  venienies,  ab 
eodeui  viuculo  mcreanlur  absolvi.  Yillns  auiem,  in 
quilMis  bone  prx'diclorum  fnilruni,  scu  boniinum 
suuruiu  per  violeotiaiu  deieuta  fucriui,quaudiusunt 
ibi  iuterdicli  seutenli;c  sifppoiialis. 


et  prxsentis  scripti  patrociuio  couiuiuuiuius.  Niilli  ^  Dnluni  Latcraui,  vi  Idus  Augiiaii,  pontificatus 
ergo  omuino  homiuum  liccai  banc  uostrae  coiifir-  uostri  aniio  scxlo. 
inationis  paginam  infriugere,  vel  eiausu  temcrario 
contraire.  Si  quis  auteni  boc  atientare  prxsumpsc- 
rit,  indignationem  oinuipoieiiiis  Dci  ei  bcatorum  Pa- 
tri  et  Pauli  apostolorum  rjns  se  uovcrit  iiicursurum. 
Datum  Laterani,  vi  Miis  Augusti,  poutificatus  lio-. 
stri  auno  scxto* 


CCLXXVII. 

Archiepiscopis,  episcopis,  abbatibus^  tlecanis^  aliisque 
ecclesiarum  proflatis  maudat^  ut  direptores  et  vexa- 
tores  fratrum  Cluniacensium  iaicos  excommuni' 
centf  dericos  a  muneribus  submoveanl, 

(Laterani,  Aug.  8.) 
[Bullar.  Cluniac,  90.] 

CcELESTifius  episcopus,  scrvus  servoruai  Dei,  ve- 
nerabilibus  fratribus  arcbiepiscopis.  episcopis  et 
dilectis  filiis  abbatibus,  decauis,  aliisque  ec<*lesia- 
nim  prxlntis  ad  quos  litlene  istx  pervenerinf ,  salu- 
tem  et  apostolicam  benedictioncm. 

Non  absque  dulore  cordis  ct  plurima  lurbntionc 
didicimus,  quod  iia  in  plerisque  partihus  ecclesln- 
aiicn  cciisiiM  dissolvitur,  el  caiionicx  seiiteutix 
severiias  cnervntiir,  ut  viri  rcligiosi  et  bi  mnxime 
qui  per  scdis  npostolicx  privilegia  inajori  donali 
suut  liberlaio ,  passim  a  nialefactoribus  suis  inju- 
riam  susliueaul  et  rapinns,  diim  vix  invcnitur  qui 
coiigrua  eis  proieciioiie  snbvcuijt,  ct  pro  fovciida 
INiuperuni  iiiuoceulia  muriim  derensionis  oppou  it. 


CCLXXVlll. 

Ma§istro  Leoni^  procuralori  Constantinopolitano  ^ 
mandal^  ut  episcopo  Castellano  ( Yeneto)  decimas 
de  bonis  Joannis  Canalo^Lupi  exhiberi  ab  ha^re" 
dibus  eogal, 

(Laternni,  Aiig.  12.) 
[CoBHELiiJs,  Eccles.  Vemt.,  i.  XIII,  p.  iSSJ 
CcELESTiNus  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dei»  di- 
lcclo  filio  mngistro  Leom  prucuratori  Conatautiuo- 
polita.iO,  saluieiuetapostolicain  beiiedictionaiii. 

Vcucrabilis  frater  noster  Casielianus  episcopus 
iransmissa  nobis  querela  proposult,  quod  decima- 
|.  liones  qux  ip^um  et  ejus  ecclesiam  de  bonis,  qua 
fueruut  olim  Joannis  Canalo-Lupi  de  jure  coniin- 
guut,  eideiu  detinentur  injusto  et  ipsis  minus  liciie 
dcfraudaiitur.  Nolenles  igiUir  ut  dictus  episcopus 
suijuris  Ixsionein  incurrat.per  apostolica  tibiscripia 
maiidamus  quatenus  hxredesct  coinmissarios  cjiis- 
dcin  defiincti  ad  dehitain  solutionem  decimationum 
ipsorum  nuiitio  prsfati  cpiscopi,  cum  requisitus 
fueris,  facieudam  per.censuram  ecclesiasticam,  sicut 
jusiuin  fuerit,  appellatioue  cessaute,  compellas. 
Vulufuiis  eliam  ci  luaiidamus  ut  memorati  episcopi 
in  omnibus  jiislitiis  snis,  et  prxcipue  in  decimis, 
qnns  siii  prxdecessores  bactenus  bnbuenint,  et  qiix 
ad  ipsum  et  cjus  ecclcsiam  ratiouabiliter  perti- 
nere  noscuniur,  auctoriuie  nosira  couMrvcs  !»- 


1185 


CCELESTINI  m  PAPiE 


118» 


deninem ,   nuIKs  liiieris  ▼eriuifs  el  jitsiiiix  pne-  A  consoeiatJiiieai .    sublalo  obttaculo    appcnationis 


judicanilbus  a  sede  apostolica  linpctraiis. 

Daium  Lateraui  ii  Mus  Augusti,  poutiflcatus 
nostri  anno  ?i. 

£CLXXIX. 

Joachimi  abbatii  de  Flore  c  conMlitudones  de  vila 
monachorum  et  mona$teriorum  ecenobio  eju$  iub^ 
jeeiorum  et  de  rebu$  ab  ip$i$  fratribu$  poue$$i$ 
et  eorum  numero  i  confirmat. 

(Roin»,  Aug.  25.) 
[Acta  SS.  Maii,  t.Vll,125.] 

CcELESTiNOS  cpiscopus,  s<*rvus  servoruin  Dei,  di- 
feciJs  filiis  iuACHiuo,  abbuti  et  couYenlui  de  Fiore , 
saliitem  et  apo^tlolicam  lienedictionein* 

Cum  in  iioslra  esses,  fili  abbas,  praesontia  conisti- 
tulus,  luis  nobis  relationibus  exposulsli  quasdaiu  B 
constiiuUones  de  vita  monacborum  tuorum  et  mo- 
nasteriorum  luo  coeuobio  subjectorum  ,  et  de  rebus 
ab  ipsis  fratribus  possidendis  et  eorum  numero  te 
fccisse ;  qua.s,  ut  iii  eisdem  roouasteriiH  et  ab  ipsis 
fralribus  observentur,  confirm.iri  a  nobis  cum  in- 
siantia  postulasti.  Nos  igitur  tuis  precibiis  inclinaii 
praedictas  constituiiones,  sicut  a  te  provide  fact» 
tuui,  auctorilate  apostolica  confirmamus»  firmiter 
inliibentes ,  ne  ipsarum  constltutionuin  forma  in 
monasteriis  supradictis  temeritate  cujuslibet  euer* 
▼etur. 

Mulli  ergo,  eic. 

Datum  Romae,  Yiii  Kalendas  Sepiembris,  ponti- 
ficatus  nostri  anno  scxto. 

CCLXXI.  ^ 

[/Egidio]  epiicopo  Mutinensi  permittit  ut  clericorum 
quorumdam  inobediemiam  vindicet. 

(Laterani,  Nov.  8.) 

[TiRABOSCHi,  Mem.  Moden.^  IV,  18.] 

CoELESTifrus  episcopus ,  servus  servorum  Dei  , 
veiicrabili  fralri  Mutinensi  episcopo ,  salutcm  ct 
aposiolicam  benediciionem. 

Cuin  pra^tcr  co:umune  dcbitnm  cbartalis  lc  tan- 
quam  cbarissiiuum  rralrem  noslrum  prxcipue  di- 
lcctionis  viuculo  amplexiinur,  ut  debitus  libi  honor 
ei  obedicnlia  consucta  sine  diminulione  qualibet  a 
Mls  subdilis  impendatur,  gratum  nobis  est  admo- 
dum  et  acceptum  ,  et  quantum  cum  uosira  possu- 
iniisbonesiale,  adhocstudiumintendimuseioperam  d  <^®  praedictis  omnibus  sali&factionem  praestlteriat 
impcndere  diligentem.  Audivimiis  saiie,  et  audien-  coiupetentem. 
tes  nequaquam  potuimus  non  mirari  quod  clericl 
plebis  de  Baioaria  et  quidam  alii  dioecesana  tibi 
lege  subjecti,  occasione  archiepiscopalis  prolectio- 
nis,  contra  te  elationis  cornua  conlumaciter  assu- 
menies,  debilam  libi  obedientiam  subtrahere  tauia 
praesuniptione  couanlur ,  quod  eorum*  excessus 
nequaquam  pr.Tvalel  emeudare ,  neceorum  pr;ivis 
actibus,  proutconvenit,  conlraire.  Ne  igiiur  praefali 
cSerici  diuiius  sua  leineritale  gaudeanf,  et  iuobe- 
dicniia:  viiio  pro  sua  voluutate  laboreni,pr»senliuin 
libi  auctoritute  libcram  tribuiinus  facultatcm ,  iit 
tam  de  supradictae  plebis  quam  de  aliis  tux  dioe- 
cesis  clericiit  secundum  aDiiquam  et  ratiooabilem 


disponere  valcas ,  et  pf out  jastuin  faeril,  ordinare. 

Nulli  ergo  omnino  boroinum  llceat  hane  pagi- 
naro  nostrae  concessionis  infriugere,  vel  ei  aosu  le- 
merario  contraire.  Si  quit  auiem  boc  attenure 
prxsumpserit,  indignationem  omnrpolentis  Dei  et 
beatorum  Petri  et  Pauli  apostoloruro  ejoa  se  no- 
verit  incursururo* 

Datum  Laterant,  n  Idus  Novembris,  ponliacatus 
nostri  anuo  sexto. 

CCLXXXL 

Archiepiuopo  Ravennatiei  eju$$Hf[raganei$  mandai^ 
$ub  escommunicationi$  pana  cive$  Mutiuen$e$ 
eommoneant^  niona$terio  Sonantutano  qme  ab$lu» 
lerint  reddanU 

(Laterani,  Nov.  14.) 
[TmAMscBi,  Sioria  di  Nonantota^  II,  5i4.] 

CoELBSTiicus  episeopus  ,  servns  servonim  Dei, 
▼enerabilibos  fratribus  Ravennati  archiepiscopo  et 
tuffraganeis  ejus,  saluiem  et  aposiolicam  benedi- 
cUonem. 

Ad  audientlam  apostolatus  nostri ,  dilectis  filiis 
B*  abbale  et  conventn  monasterii  Nonaniolanl 
conquerentibus,  cst  delatum,  qnod  cives  llolinen- 
ses  nullum  ad  ecclesiarum  cultum  respectom  ha- 
bentes  eoruin  ecelesias  libris  et  paraineniis  aliis, 
et  eoruro  boroiiies  l)obos  et  oniversa  sopellectilt 
cujusdaro  occasione  collectae  per  violentiaro  spo- 
liarunl.  Yolenles  igitur  ab  ecclesiaruro  roolestatio- 
Dibiis  ei  roinistroruui  earuro  ex  debito  •droinistra- 
lionis  nobis  injuncta:  laicalero  violeniiam  fortios 
propulsare,  fraiemitati  vestne  per  apostolica  scri- 
pta  pnecipiendo  roandamus  ,  qiiatcnus  praefatos 
cives  Mutinenses  ,  ut  quae  nequiter  dictis  ecclesiis 
absiulerunl  praefatis  abbatl  et  conventui  sine  diflS- 
cultate  restituaut,  rooneatis  et  efllcaciter  inducaiis. 
Quod  si  forle  in  coniumacia  dnxerinl  persistendnin, 
priucipales  ipsius  iniquilatis  auctores,  omni  appel* 
latione  cessaute  ,  anatbematis  sentenlia  feriatis,  et 
lerram  ipsani  interdicto  ecclesiastico  supponentcs, 
singulis  Doiuiiiicis  ct  festivis  diebus,  accensis  can- 
delis  ftt  pulsalis  campanis,  per  universas  ecclesias 
vestraruui  dicecesum  ipsas  sententias  innovari  pu- 
blice  faciatis,  et  tandiu  ab  omnibus  oliservarl,  dooec 


Datum  Laterani,  xix  Kalendas  Decembris»  pon- 
tiflcatus  nostri  auno  sexto. 

CCLXXXIL 

Epiicopo  Aitrebatemi  et  abbati  S.  Yictorii  ac  priori 
S.  Marlini  de  Campis  Paritiensii  mandat^  ui  Ee- 
ele»iam  Calensem  Ecclesics  Pariiiemi  iubjiciant 

(Laterani,  Nov.  23.) 

[  Collection  dis  Carlulaire$f  IV,  65.] 

CoELESTi^ius  episcopus ,    servus   scrvorum  Dei^ 

veuerabili  fratri  Attrebatcnsi  episcopo ,  et  dileclii 

filiis  abbali  S.Vicloris,  clprioriS.  Martiiii  deCam- 

pis  Parisiensis,  salutem  et  apostolicam  beoedictio- 

nem. 


Ilg5  EPISTOLiE  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  H96.  1186 

Qum  bomines  simas  ei  liumaniiaiis  lege  delenli.  a  «<>  audientlara  charlssimi  in  Christo  fllii   illuslrrs 


non  debel  nobis  videri  mirahile  si  quem  aliqiiaiido 
fcrupuluin  contiiigal  in  iiostris  aclibus,  secundum 
idquod  humanum  esl,  apparere.  Cum  eniin  olim 
ilileclus  Olius  Marlinus,  presbyter  Calensis  Eccle- 
six,  nuotius  ad  praeseuliam  noslram  accessisset» 
et  quoUdam  nobis,  ex  parle  ejusdem  Ecclesix  exhi- 
buissei  auihenticuni  qnorumdam  prudentum  viro- 
rmn  sigillis  et  lesiiinonio  consignaium,  quo  Calen- 
Ris  Ecclesia  a  jnrisdiclione  Parisieiisis  Ecclesiae  se 
asscrebat  exempiam  ,  nos  eidem  scriplo  omniino- 
dam  fldem  adhibentes  eidem  nuiitio  ,  super  ex- 
einpiione  jam  dicla  ,  miinitionis  noslrae  iilteras 
duxiinus  concedendas.  Procedeiite  vero  teinporc, 
cum  nunlius  memoratus  super  eodem  negotio  co- 


regis  Francorum  ab  abbntissa  appellalum  fuissei, 
idem  appellationi  minime  defereutes,  eo  quod  jura 
non  sinunt  ab  arbitris  appellare,  pronnnliaverunt 
ipsam  Calensem  Ecclesiam  nulla  ab  aliis  abbaiiis 
libertatis  praerogativa  diOerre,  qiiaR,aucloritaie  pri- 
vilegiorum  aposiolicx  sedis,  Parislensl  Ecclesi.u 
sunt  subjectae.  Quia  vero  abbalissa  saepe  dicla  reli- 
gionem  juramenti  contemnere  non  rorinidans,  ci- 
dem  seiiteniix  parere  contemnii,  discretioni  vestrae 
per  aposlolica  scripta  mandamus  quaieuus,  si  pra:- 
missis  veritas  suffragaiur,  litteris  exempiionis  sive 
exsecuioriis  vel  indulgeniiis  a  prxdictis  abbaiissa 
et  convcntu  a  nobis  obtentis,  appellatione  quoque 
ad  niemoralum  regem  interposita  nequaquam  ob- 


iiaretur  a  nobis  privilegium    iinpetrare,   Ecclesia  B  slantibus,  sublato  cujuslibet  contradictionis  et  ap- 


Parisicnsisid  insuuin  pra;judiciuin  attenlaium  agno- 

sceiis ,  dilectiim   filium    magistrum   Tliomam    ad 

agenduin  pro  se  ad  sedem  aposlolicam  destiiiavit. 

Nuntiis  igitur  utriusque  Ecclesije  in  nosira  pncsen  • 

iia  consliiutis,  dilectos  filiosB.  lituli  SanclaiMarix 

Transiiiierim  presbyterum,  et  G.  Saiiciae  Mariae  iii 

Porticu  diaconum ,  cardinales  coiicessimus  audito- 

res.  In  quorum  pracsentia,  cum  inter  ipsos  fuisset 

aliquandiu  disceptatuin,  memoratus  magister  Tho- 

mas  per   lelicis  recordationis  Innocentii,  Eugenii, 

Alexandri  et  alioruin  pluriuniRoinanoruin  pontifi- 

cum  privilegia,  per  beiiediciioiiein  insuper  abbatis- 

sae  et  virginuin  consecrationcs  a  P;irisiensi  episcopo 

factas ,  Caleusem   Ecclcsiam   Parisieiisi   Ecclesix 

ftubjeciionem  debere  consianter  a  nobis  propoiiens« 

et  a  triginta  annls  vel  quadraginta  contluue  eidein 

episcopo  et  archidiaconis  et  pnedecessoribus  ejus 

in  obedientia  et  procurationibus  tempore  visitatio- 

nis  et   aliis  temporalibus   respondisse,  qiioddam 

uobis  attulit  instrumentum ,  diiectorum   iilibrum 

H[ugtiuis  V]  Dionysii  et  R[oberti  IV]  Saiicti  Ger- 

mani    Parisiensis   abbatum    sigillis  et  tfs.imonlo 

roboratum;  cujus  te.nore  didiciuius  quod,  cum  ve- 

nerabiles  fratres  iiostri  Ambianeosis  et  Tornaceiisis 

episcopi  et    iidem  abbates  causas  supradictac  quae 

iuier  Parisienseni  et  Calensem  Ecclesias  vertebatur 

vx   coiiiproniisso    cogiiiiores  existerent,  receptls 

utriusque  Ecclesiae  lilteris,  et  poeua  quingentarum 

librarum  de  observatione  arbitrii  hinc  inde  impo- 

sita»  praestita  etiam  super  hoc  etiam  ab  eadem  ab-  D  eis  a  te  impositum  iion  servantes  ,  et  poslmodum 


pellationis  obsiaculo,  per  censuram  ecclesiasticam 
memoratum  Calciisem  Ecclesiani  Pari»iensi,  lan- 
qu;*in  matrici  Ecclesiae,  faciatis  esse  subjectaro.  Si 
vero  aliter  res  se  habuerii,  partibus  ad  vcstrani 
praesentiam  couvocatis,  audiatis  quae  hiuc  iiide 
duxeriiit  proponenda,etcausam  ipsam,appellaiioue 
reniota,  flne  canonlco  termiuetiSy  et  faciatis  quod 
decreveritis  per  censurameccleaUsiicam  a  partibus 
inviolabiliter  observari. 

Quod  si  onines  his  exsequendis  jiequiveritis  iii- 
teresse,  duo.vestrain  nibilomlnus  ea  exsequantur. 

Datuin  Lateranl,  ix  Kalendas  Decembris,  pontifl- 
catus  nostri  .anno  sexio. 

CGLXXXm. 

Liiurit  ad  [Oddonim]  ipi$copum  Ptnnintim  <  i#ii- 
teniiam  depoiiiiom»  in  xlericot  de  Ar$ita  latam  » 
eonfirmat* 

(Laterani,  Nov.  30.) 
[Ughelu,  Italia  tacra^  1, 1125.] 

CcELEsTiifus  episcopus ,  servus  servorum  Dei , 
venerabili  fratri  Penuen.  episcopo,  saluiem  ei  apo* 
stolicam  benedictionem. 

^quum  est  et  conseutaneum  rationi,  ot  en  qiiae 
a  delegatis  a  iiobis  ratione  prxvia  staiuuntur,  firnMi 
debeaiit  et  illibata  consistere ,  et  conflrmalionls 
nostrae  muuimine  roborari,  ut  nullaienus  io  poste- 
rum  prssumpiloue  quorumliliet  violcniur.  Sane 
cum  olim  clerici  de  Arsita,  Ecclesiae  luae,  sicut 
asscris,  juramento   fidelitatis  astrictl  tnierdicimii 


batissa  fldei  cautione,  tam  ipsa  quam  conventu  suo 
proclamantibus ,  iu  exemptionein  et  libertatem  , 
quorumdaro  privilegioruro  obtentu  sibi  a  quibusdaro 
episcopis  Parisiensibus  indullorum;  iidem  episcopi  et 
ablMtes,  auditis  allegationibus,  authenticis*diligen- 
ter  iospectis »  audita  etiam  abbatissae  confessione 
io  Jore,  videlicet  quod  benedictionis  inunus  a  Pa- 
risiensi  episcopo  recepisset,  professione  etiani 
manu  propria  scripta  etsuper  aitare  posita,  Pari- 
ftiensi  Ecclesiae  subjectiooem  et  obedientiam  pro- 
niislsset ,  habito  de  pace  tractatu ,  cum  noii  possei 
iitodus  compositionis  occurrere,  communicaio  prii- 
deotuin  virorain  consUio  super  quxstione  jam  di- 
cta,  Calensem  Ecclesiam  condemuaruut.Et  cum  boc 


lam  per  te  quain  per  ven.  fratiem  nostrum  Val- 
vcnsem  episcopum  de  auctoritate  iiostra  excom- 
municationis  fuissenl  senteniia  involuti.  Quia  neu- 
tram  sententiam  iervavenint,  de  mandato  tamen 
nostro  in  eos  per  te,  et  memoratum  episeopum 
depositionis  fuit  sententia  promulgata ,  sicut  lua 
nobis  relalio  patefecit.  Volentes  igtur,  ut  quod  per 
eos  factuin  est,  robur  futurls  temporibus  debiias 
obiineal  flrmitalis,  ut  isti  nullaienus  de  sua  valennt 
nequitia  gloriari,  quia  coiitra  prxlatos  soos  erigcre 
calcaneuni  non  vercntur,  sententiaiii  depositionis 
a  te,  et  memorato  episcopo  in  clericos  de  Arsita 
btam,  sicut  rationabiliter  lata  est,  nec  legitimaB 
appellationia  remedio  aoblcvata,  auctoritate  aposto- 


1187 


GCELESTINI  m  PAPiE 


IIS8 


lica  coiifirinamos»  ei  prsseniis  tcripti  palrocinio  A  lemiuti  reslr»  per  apoi tolica  Mripta  maiidamus, 


cemmunimus* 

Decernimus  ergo  ut  nulli  omnino  hominum  li- 
ceat»  eic.  Si  quis  aulem,  ctc. 

Datum  Laierani  Ji  Kal.  Decembrfs»  pontificatus 
nosiri  anno  sexlo. 

CCLXXXIV. 

BuUa  pro  monialibu$  S.  Juliani  AntU$iod. 

(Laierani ,  Dec.  3.) 

[Gall.  Chri$i.  XII ,  Instr.,  U9.] 

CcELESTiNus  cpiscopufi,  scrTus  serTorum  Dei,  to- 
nerabilibus  fratribus  Senonensi  arcbiepiscopo  ,  et 
Nivernensi  episcopo  ,  saluiem  et  apostolicam  bene- 
diclioncni. 

Transiuissa  nobis  di)^elarum  in  Chrislo  filiafum 
Cbbaiissa*  cl  monialiiini  S.  Juliani  Antissiodorensis  g 
conqiieslione  accepimus ,  quqd  cum  venerabilis 
fraier  nosier  Aniissiodorensis  episcopus  eis  lanquam 
bonus  pater  debcrel  In  benediciionlbus  confovere, 
ci  suap  religionis  otium,  quod  suscepisse  videnlur, 
«iiqiiibiis  quxsiioiium  tumultibiis  non  turbare* 
fpse  (qiiod  vix  credere  possunins)  occasione  indul- 
gcniix*  a  seile  apostolica  iinpetralse,  eas  aggravat 
muUipIiciter  et  infestat.  Gi  cuin  indulgeiiiia  ipsa 
pro  melioratione  moitaslerii  a  nobis  eidom  cpi- 
scopo  fiicrit  de  benignitaie  sedis  :ipostolicae  con- 
cessa,  ipsc,  siciit  dicilur,  iion  ad  ejusdcin  moiia- 
sierii  ulilitalem  perntissa  sibi  ulilnr  poleslaie.  sed 
poiius  lucruin  lemporile  allciidens,  quam  s&lutcm 
considerans  aniniarum  ,  (psas  assiduis  quxstio- 
nibus  propuisando  faligal  ,  et  earuin  jura  la^dit  C 
niultiplicitcr  et  perlurbat.  El  cum  cniiidciu  cpisco. 
piim  del;ereiil  babcre  in  suis  jiisiiliis  nercnsorem, 
ipsum  advcrsariuin  seiiliuiit  el  cognuscunt :  el  cum 
pcr  ofiiciales  suos  de  nialerncloribus  ipsius  niona- 
!»terii  jiisliliam  requirunt  coiise(|ui  vel  habere,  lot 
el  laiiia  ab  ipsocl  suis  cidcni  iiioiia.<-t<'rio  gravaiuiiia 
inferuiilur,  quod  iiisi  eis  per  sedis  aposiolic£  cle- 
meiiliam  cito  succurralur  ,  o|)ortel  ipsas  (proiil 
aiunt)  ct  babilum  stisceptx  r.  ligionis  deserere,  ci  ab 

ipso  inonasierio  exsulare 

nbbaiissa ecclesiain  de  Colangiis,  iii  ({\i:i 

jiis  prxs  Mitationis W.  de  S.  Prisco  clericum 

pnesenlarunt. illius  insiiiuiionem  recu- 


qualenns  si  prsdlcius  episcopos  ea  qas^  praMKiimus 
celeriter  emendare  noluerit ,  tos  ipsam  ab  indebiia 
molestalione  mooasterii  anted  cti,  abbaiissc  et  roo- 
nialiom»  proot  expedire  Tideritis ,  soblato  appeUa« 
lionis  obatacolo,  compescatis ;  et  taro  monatterinni 
ipsom  qoam  moniales ,  de  auctoritaie  aposlolica  ia 
omoibos  qoxstiooibaa  protegere  el  defendere  pro- 

curetit quod  ai  ambo  hit  exte- 

quendlt  nequiverilis  inleresse »  to  fraier  archiepi* 

tcope,  eis  nihilomious 

Datom  Laterani,  tertio  Nouat  Decembrit,  pooiifi- 
catus  nostri  anno  teilo. 

CCLXXXV. 

AbbatibK$  5.  Peiri  Salxburgen$i  et  Ebar$ber§anu^  ae 
jnreppotilo  S.  Andrean  Fri$ingen$i  mandat  «f  /ri« 
tre$  Garzin$e$  eontra  €.  comitem  Madeiingen^im 
tueanlnr. 

(Lalerani,  Dec.  11  ) 

[Laxo»  Regeeta,  I,  566.] 

CCLXXXVL 

Abbati  ^emmerodenei  et  uhola$tico  majoris  tcalium 
Trevireneis  mandal  mi  jndieent  inter  fr^sirn  S. 
Petri  Moguntinieteorum  pr«tpo$Uum  Stfiitmmde 
Eppen$teiH, 

(Laterani,  Dec*  l^.) 
[JoAnrcis,  Iter.  Mogunt.  Script.^  II,  488.] 

CCLXXXYIL 

Privliegium  pro  monc$ierio  S.   IHong$ii 

{  Laterani,  Dec.  13. ) 

[D.  F£LitiE?i,   Hi$t.  de  Cabbage  d$  Saini-Dengt, 

PreuTes,  p.  ciiv.] 

CoELBSTiNus  opisropus,  serTus  tenrorum  Dei.  di 
lecto  filio  JoA?iNi  eleemosynario  S.  Dionjrsii,  talutrm 
ct  aposlolicam  benediclionem. 

iiisiis  petenlium  desideriis  dignum  etl  nos 
facilcin  prsbere  coiisensum  el  vota  quae  a  raiionis 
tramite  iion  discordant  eflcctu  prosequenie  eniii- 
plere.  Quapropter,  dilecte  iu  Domino  fili,  luis  pre- 
cibiis  inclinati  doinum  et  nemus  Berengerii  et  alias 
possessiones  quas  tuo  stiidio  ad  opus  domus  e)ee- 
mosynariac  ncquisisti ,  aucloritate  tibi  apostolica 
confiriiiainus,  st:ituenles  ut  posscssiones  illas  ei 
quidquid  ibi  vcl  alibi  in  fulurum,  Doniiiio  conce- 
deutc,  poteris  adipisci,  libei-e  et  quiete  dnin  viicri« 


sans ,  nibil  canonicum  objicietis  in  personam ,  et  d  adininisircs.  Ita  tamen   qiiod  post  obituin    luom 


prssentationem  eidem  abbatissae  adaiiitere  recusa- 

tit.  ..••.., voluinus  nec  debe- 

mus  quod  sicut  ipsum  oon  convenit ,  ut  occasione 
indulgentiae  nostrae  roolettei  mooasterium  ante  di- 

cluro,  cum  etiam  de converta- 

lione  laudabili,  et  administratione  bonesta,  plurium 
lestimooia  de  illit  parlibus  recepimus  pnelatorum. 


omoes  possessionet  ilbe  ad  doiiinm  eleeinosynariani 
pleno  Jure  pervenire  delieant  ei  devolvi,  ticui  a  di* 
lectis  flliit  H.  abbale  el  conventu  S«  Dlonytii  libi 
propter  bonam  et  piaro  inlenlionem  qoam  ad  i!o- 
mum  eleemosyoariam  liabere  dignoscerit  etl  eon- 
cestiiro  et  io  eorum  tcripto  aotbeotico  coniineiur. 
NuUi  ergo  oronino  horoinom  liceal  baoc  paginam 


eidein  episcopo  per  scripturam  noslram noslrx  confirmationis  el  constilutionit  infringerc, 


firmiterque  pnrcipimus  ut  monatterium  ipsuin.  .  . 
.  .  .  molestatione  indebita  non  fatlget ,  cl  abba- 
tissam  et  moniales  penuittal  in  saucto  babiiu  Do- 
miiio  pacifice  dcservire  :  et  si  eas  in  aliqiio  usque 
nuiic  irrationabililer  offendisse  dignoscilur ,  per 
se^isuiu  celeri  cmeudalione  castiget.  Ideoque  fra- 


vel  ei  ausu  temerario  contraire.  Siquis  aulem  banc 
atteiitare  prursuinpserit ,  indignationem  omnipo- 
tentis  Dei  et  beatoriim  Petri  et  Pauli  aposioloruiii 
ejus  se  novcril  incursuruni. 

Dat.  Lat.,  Idib.  Deccmb.,  pontificalut  oottri  aiino 
scxto. 


1189 


EPISTOLiE  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  liOC.  |i90 

CCLXIXVII  bii.  A  luisque  siiccessoribiis  sUtuimug  esse  de  celero  lue- 


Eul€$m  Nico$ien$i$  po$$e$$iofie$  el  pmiiegia  eoH" 

firmaL 

(Laleraiiiy  Dec.  13.) 

[DBllAS-LATRiK.fi uffftre  de  rUe  de  CAy/ir*, premi^re 
pariie,  Documeiiis,  p.  601»  ex  cbariulario  Saacl» 
Sopbis  Veiieue,  cbaru  n.  8,  Cf.  n.  9  (39).] 

Celbstinus  episcopns  ,  servus  servoruiD  Del,  Te- 
nerabili  fratri  Alaiio  ,  Micosiensi  arcbiepiscopo» 
ejnsi|ne  successoribus  canonice  subsiiluendis,  io 
perpeiuuni. 

In  emineiiii  Aposiolice  Sedis  speciila,  disponenie 
Doroiiio,  consiiiuii,  fraires  nosiros  episcopos  lam 
propinqnos  quain  longe  posiios  fraierua  deberous 
cariuiie  diligere,  et  ecclesiit    sibi  a  Deo  comiuis 


tropoliiico  jure  subjet  tos. 

Usum  insuper  palei  iibi  tuisque  successorlbus 
carltatis  intuilu  couceJimus,  ui  lu  eo  biis  diebus 
utaris  qui  iiiferius  exprimuniur,videllcei:  InNati- 
viiate  Domini  ,  in  festiviiaie  proihomariirls  Ste- 
pbani,  Circumcisione  Domiui ,  Epipbania,  Tpo- 
pami  (58),  dominica  in  Ranuspalmarum  (59-60),  Cena 
Domlni,  Sabbato  Sancio,  Pascba,  secunda  feria 
posiPascha,  Ascensione,Penlecosie/n  naialiciobeati 
Jobannis  Bapiisie,  iribus  festivitatibus  beate  Marfe, 
commemoraiione  Omnium  Sanctorum,  solemni- 
tatibus  omnium  apostolonim,  dedicationibus  eccle- 
siarum,  consecrationibus  episcoporum,  ei  ordina- 
tlonibus  clericorum  ,    ccclesie    tue  principalibua 


paterna  soiicitudiiie  provldere.  Ea  propter,  vene-  ^  festivitaiibus  ei   anniversnrio  iuo    iue  consecra« 


rabiiia  in  Cbrislo  frater  arcbiepiscope,  tnis  jusiis 
posiulatiouibus  demenier  annuimus  et  prefactam 
Micosiensem  eccleaiam,  cui,  auctoreDomiiio»  prees- 
ae  dignosceris,  sub  i>eati  Petri  et  noslra  proie- 
ciione  suscipimus  ,  ci  presentis  scripti  privilegio 
communimus;  ataiuentes  ul  quascumqiie  posses- 
aiones,  quecumqoe  bona  eadein  ecclesia  liiprescn- 
iianim  juste  ei  canonice  possidci,  aui  in  futurum» 
ccncessione  pontificum,  largitione  regum  vel  prin* 
cipum,  oblatione  fidcliuin,  seu  aliisjustis  modiSt 
preslanta  Doniino,  poterii  adipisci,  firina  tibi  iuis- 
que  successoribus  et  illibata  permaneant ;  lu  quibus 
hec  propriis  duximusezpriinendu  vocabuUs: 
Locum  ipsum  in  quo  prefaia  Nicosiensis  ecclesia 


iionis  die.  Convenit  igitur  le  diiigcntius  providere 
quoiYiodo  sit  bonor  bujus  Indumeuti  modesta  ac- 
luum  vivaciute  servandus,  ei  ui  ei  monim  tuomm 
ornamenta  conveniani  ei  lu  esse  valeas  uirubiquc, 
auctore  Domino  ,  conspicuum  et  quem  pasioraiis 
cure  constringit  officium  dilectione  probeiis  fra- 
tribus  exbibere,  ei  ipsi  eiiam  adversarii  propter 
mandalum  dominicum  tuo  circa  ie  copulentar  af* 
f^ciu,  pacem  sequaris  cumomnibus,  piis  vaces  ope- 
ribus  virluiibus  polcas,  fuigeai  in  pectore  ioo 
ratioiialejudicii,  cum  superhumcrali  aciione  con- 
Junctum,  ita  procedas  in  conspectu  Dei  ei  oculis 
hominuni,  quaiinus  commisso  iibi  gregi  virlu  ia 
presies  exemplum,  et  ipsi  adversarii  videntes  opcra 


ailaeat,  cum  omnibus  periineniiis  suis,  doiem  etiam  G  tiia  bona,  glorificent  Patrem  luuin  qul  in  celis  est. 


ejusdem  ecclesie,  vldeiicei  duo  casalia  a  karifsimoia 
Cbriaio  fiiio  Aymcjico,  illustre  rege  Cypri,  ipsi  ec- 
cleaie  daia  el  assignaia,  scilicet  Orniibia  (40)  ei  As* 
cendia  (41);  decimas  insuper  istarum  regionum  Cy- 
pri  que»  ex  consiituiione  Sedis  Apostolice,  ad  ip- 
aam  Nicosiensem  ecclesiam  periinent,  Nicosie  vi* 
delicei,cum  pcrtinentiis  suis,  la  Solic  (49),  laTbo- 
inasie  (43),  la  Tremetossie  (44),  le  Quii  (45),  la  Quer- 
cherie  (46),  Cberin  (47),  Lapiion  (48),  Melyas  (49), 
Maraiha(50),  Syvorie(5i),Cambi  (52),  Xiudas  (53) 
et  feodum  ,  Briem  (54),  et  Asquia(55),  et  Pigui  (56) 
ei  Prasirove  (57),  auctoriuie  apostolica  tibi  ct  iuis 
auccessoribus  confirmamus. 


Sii  in  lingua  iua  edificationis  sermo,  sii  zeli  fervor 
in  animo,  et  preier  hec  cuncta  que  officio  iuo  coa« 
vetiiunicuni  teiiiperantia  agis,  ut  que  pallei  digni- 
iaa  expeiii  vidcaris  frequenter  amplecil,  ei  glo- 
riam  scmpiternam  acquirere  iibi  possis  In  celis. 

Presenti  eiiain  decreto  districtius  iuhibemus  ut 
eiuiiteria  ecclesiarum  ei  ecclesiasiica  beiieficia 
nullus  Iiercdiiario  jure  possideat.  Quod  si  quis  fa- 
cere  forie  contenderii,  censiiira  ecclesiasiica  com- 
pescaiur.  Ne  auiem  iii  posieruin  lua  vel  succcsso- 
rum  tuorum  jura  valeaiii  quomodolibei  deperire, 
prohibemus  ne  inonachi  iii  provincia  iua  capella- 
nias  ifiieant,  sacerdotis  seu  capcllanis  ofliciwn  vei 


Episcopaius  quoque  inrerius  annotatos,  videlicei  II  beneficium  sine   auctoriiale  ponlificali   usurpeni; 
Paphensem,LimichoniensenetFamaiigustanum,tibi      sed    presbiiciis    capallauis  integre  conservenlur 

(39)  Le  n*  9  esi  uiie  confirmatlon  de  la  bulle  de 
§lei        " 


C^leaiin  III  par  Innocent  111,  du  !•'  f^vrier  liOl. 

S40)  Ornilhi.au  sud-esi  deN*cosie. 
41)  Secouaiexie:  Afendia.C"t%i  Aphendia,pre8 
d^bmithi. 

i4i)  Solia,  dans  la  valleede  ce  noui. 
43)  Siiuaiion  inconnue. 
(44)  Treroetboussia ,  dans  la  lleasor^. 
45)Chiti,  pr^s  de  Laniaka. 

(46)  Mieux  dans  ie  aecond  iexie  :  la  Qaitrie^  Ky- 
tbrea,  &  resi  de  Nicosie. 

(47)  Xeri,  au  sud  de  Mcosie. 

(48)  Secoud  iexle:  Lapizon^  Lnpithos. 

(49)  Peui-6tre  Milia ,  k  rextr^mit^  de  la  Mosso- 
r^,  .vers  ie  Karpas. 

(50)  Moraiba,  daiia  la  Mcssor^e ,  au  nord-oueat 


de  Famngoustc. 
(51)  Sygouri  ou  Sivori,  dansla  Messor^e. 
(5i)  Second  texie :  Cambyn.  Siiuaiion  incertaine. 
(55)  Syuta,  daiisla  Messoi^e. 

(54)  lucoiinu. 

(55)  Aschia  ou  Pacha-Keui,  an  centre  de  la  Mca« 
aorec. 

(56)  Pighi,  au  nordesi  de  Ic  Messor^e. 

(57)  Prosione  ou  Praslove  seroblerait  ^ire  P^ris* 
ierona,  pr^s  de  Pighi  ,  dans  la  Messoree;  mais 
peut«6tre  fuui-il  lire  Praslionc,  qui  seraii  plul6 
Prastio  ou  Prasiion  tou  Sygouri,  ^gulcmcni  daiis  1 
Messo  ree 

(58)  La  Purificallon  de  \%  Vierge. 
(59-601  Le  dimaiidie  des  Ramcaux. 


1191 


quecttroque  ad  jus  peniiieiit  capellanic.  Staluimns  A 
preterea  ul  nullus  ctijuscuroque  ordinis  clericus 
ecdesias  in  vita  sua  lanUim  slbi  concessas,  ad  Jus 
aribiepiscopl  periinentes,  sine  conscientia  velron- 
sensu  tuo  et  successoruro  tuonim  Taciat  censuales 
(61),  vel  in  cujusquani  transferat  potcstaiem;  et 
si  facturo  fuerit,  irrilum  babealur.  Prohibemus  iii- 
super  ne  interdictos  vel  excommunicaios  tuos  ad 
divinom  offlcium  vel  comrounioncm  ecclesiasticaui 
sine  conscientia  vel  consensu  luo  aul  successoruro 
tooruro  quisquam  admiltat,  aui  contra  senieniiam 
luam  canouice  promulgatnm  aliqiiis  venire  presii* 
mat,  nisi  forte  periculum  immineal,  ut,  dum  pre- 
seniiam  tuaro  babere  nequiverlt,  per  alium  secuu- 
dum  formam  ecclesie,  satisfaciione  premissa,  opor- 


teat  ligatum  absolvi.  Porro  crucem,  vexillum  scili-  "  "^*»'»  subscripsi. 


COELESTIN]  in  PAPifi  |f«| 

Ego  Melior,  stnetoram  lobaniiU  et  Patili  presblier 
cardinalia»  litnli  Paroaebi,  snbscripsi. 

Ego  Jordanus,  saneia  PndenUane,  tiUili  Pasioris 
(6S),  presbiter  cardinalis»  subseripsi. 

Ego  iobannes,  tituli  Clementis,  sancti  Intloensis 
(63)  ei  Tuseanensis  episeopns,  snbscrppsi. 

Ego  Guido»  saneia  Marie  Transiiberin,  litiili  Ca- 
lisii,  presbiier  cardlnalis,  snbseripei* 

Ego  llugCy  presbiter  eardinalis  sancti  Marilni,  li- 
luil  Equicii,  snbscripsi. 

Ego  Jobann<s ,  tiiuli  sancti  Stephani  In  Cclio 
monte  presbiier  cardinalis»  snlKscripsi. 

Ego  Soffredus,  sanoe  Praxedis  presbiter  cardi- 
nalis»  subscripsi. 

Ego  Jobannes,  iltoH  sanctePiisce  presbiier  cardi- 


cei  Douilnicuni,  per  tuaiii  diocesem  el  episcopatus 
superliis  nouiinaios,  aiite  le  deferendi  licentiam 
imperilmur.  Auctoriiate  iiisuper  apostolica  probi- 
benius  ne  qiiis,  iufra  flnes  lue  diocesis,  sine  tuo  vel 
successoruui  tuorum  assensu»  ecclesiaro  vel  orato- 
riuin  construere  de  novo  presuroal,  salvis  privilegiis 
poniificuro  Roroanorum.  Obeunie  vero  le »  nuuc 
cjusdeni  loci  archiepiscopo,  vel  tuorum  quoUbet 
successorum,  nullusibiqualibel  subrcptionisastulia 
seu  violentia  prcponatur,  nisi  quem  canonici  ipsins 
loci  cuiii  suffraganeorum  consillo  canonice  provide- 
riul  eligeiiduin. 
Decernimus  ergoul  nulli  horolnum  oronino  liceat 


Ego  Gracianna,  lanciornm  Gotme  el  Dnmiani 
diaconus  cardinalis,  subscripsi. 

Ego  fierrarduSySancti  Adrianidiaconus  cardittalis» 
subscripsi. 

Ego  Gregorius,  sancie  Marie  in  Portu  diacoons 
cardinalis,  subscripsi. 

EgoGregoriuSySancleMarie  in  Aquiro  diaroaus 
cardiualis»  subscripsi. 

Ego  Gregorins,  sanii  Georgii  ad  Tcloni  aurewr 
diaconos  cardinalis,  snbscripsi. 

Ego  Nicola,  sande  Maro  in  Cosnidin  diaconns 
cardinalis,  subscripsi. 

Ego  Bobo,  ssncti  Theodori  diaconns  cnrdinalH, 


prefalam  Nicosiensem  ecclesiam  teinere  pertorbare,  q  subscripsi 


Datum  Lalerani,  per  manum  Censil»  snnciel«ude 
in  Orihea  diaconi  cardinalis,domiiiipapecnmerarii, 
idusDecembris,  indiciiono  xv,  Iiicamtiionis  Domi- 
nice  anno  1196,  pontificaivs  ?ero  domini  Gelcs- 
lini  pape  anno  ti. 

ANNO  U96  1197. 


aut  ejus  possessiones  auferre,  vel  ablaias  reiinere, 

minuere,  seu  quibuslibet  vexaiionibus  faiigare;  sed 

omnia  iniegra  conserventur  eorum,  pro  quorum  gu- 

beriiatione  ac  susteniatione  concessa  suiil,  usibus 

omnimodis  profutura,  salva  Sedis  Aposlolice  au- 

ctoriiate.  Si  qua  igitur  in  futurum  ecclesiasiica  se- 

cularisve  persona  banc  noslre  constiiuiionis  pngi- 

nam  sciens,  contra  eam  lemere  venire  leinpiaverii , 

secundo  lerciove   commonitus,  nisi  reaiuin  sunm 

congrua  saiisfactione  correxerit,  potestaiis  hono- 

risque  sui  careat  dignitaie,  reumque  se  diviuo  ju- 

dicio  exislere  de  perpetrata  iniquitaie  cogiioscai, 

el  a  sacratissimo  corpore  ac  sanguine  Dei  ct  Do- 

mini  redempioris  nosiri  Jesu  Christi  aliena  fiat, 

atque  in  extremo  examine  divine  uliioni  subjaceat.  D  tulo  Uoihomagensi,  saluiem  et  apostolicani  bene- 

Cuiictis  autem  eidem  loco  sua  jura  servaniibus,  sit     d  ctionem. 


CCLXXXYIII. 

Ad  deeanum  et  eaj^iulum  Raikomagemu.  —  Supir 
annalibus  prmbendarum. 

(Lateranl,  Nov.  27.) 

[Marsi,  Coiia7.,XXII,  619.] 

C4CLESTIKUS,  etc,  dileclis  filiis  decano  ei  opi- 


pax  Domini  nosiri  Jesu  Cbristi ,  quatinus  ct  hic 
fruciuin  bone  aciionis  percipiani»  et  apud  dislric- 
lum  judicem  premia  eterne  pacis  invenianl.  Ainen. 

Ego  Celestinus,  catholice  Ecclesie  episcopus. 

Ego  Octavianus,  llostieiisis  et  Veictrensis  epi- 
scopus. 

Ego  Petrus,  Portuensis  ei  S.  Rufiue  episcopus. 

(61)  On  ne  voulaii  pas  que  les  olercs  h  qui  aoraicni 
^l^  accorJesles  ^glises  ou  benedces  dependaiit  de 
I*arcliev6cli^  pusstfiit  les  ccder  ou  en  affernier  les 
bieiis  h  qui  que  ce  fOi,saiis  la  coiinaisKance  et  rauio- 
lisaiioii  expresse  du  m^iropoiilain. 

{^±)KuHs.Palfori$. 

(63;  Le  Ms.  est  ici  fautif.  Le  carJinal  Jcan  a 


Cuni  a  nobis  petilur  qnod  religioni  et  bonesiaii 
convenire  dignoscitor,  animo  nos  ddbemus  iu- 
benti  concedere,  el  peientinm  desideriis  congniaui 
suffragium  imperliri.  Eapropler,  diiecti  in  Douiiiio, 
vesiris  jusiis  precibus  iuclinali,  anliquim  vesim- 
Ecclesio:  consueludinem  super  aunalibus  prxbeii- 
darum  decedcntium  canonlcomm,  conseusu  arcbi  • 

sooscritainsi  d*anlres  bnlles  :  c  E};o  Jobannesepi 
scopus  Tuscanensis  et  Vilerbieusis ,  S.  Cleiiieiuis 
prcbbytercardiiialis.  subscripsi.  »  (Paoli,  Cod.diiA. 
t.  l.p.  5U.)  c  Ego  Johannes,  tituli  sancii  Clenieiiii» 
cardinaiis  ,  Tuscauensls  episconus,  subscripsi.  i 
(Paris,  Archivei  de  CEmpire^  Settion  hlsiorHiiir, 
L*  2«^5|  1  ) 


1193 


£PISTOL.£  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  119?. 


fl9i 


rpiscopi  ct  toiitts  capituli  roboratam,  ticut  In  aii*  A.  arcbteptsropi  qnaestio  vertcreiiir»  ipse  arcliiepisco< 


tlientici&  eorum  instruroentia  apparet;  scilicel  nt 
quolil)el  decedente  canonico  frucius  omiies  prat- 
bendiB  illius  anm«  in  quo  obieril,  in  usus  pios 
aecundnm  rationabilem  defuncti  dispositionem,  aut» 
cessanle  dispositioue,  seeundum  capituli  arbitrium 
erogarentur,  auctoritate  apostoliea  conflrmamiis, 
ti  praesentis  scripli  patrocinio  mnnlmus.  Nuili  ergo 
lioniltinm,  etc. 
Datum  Turonis  [leg.  Lateranis],  ?  Kal.  Dec.  1199. 

4NN0  1196-1197. 

CCLXXXIX. 

Abbati  et  contentul  S.  Joantiii  in   Viiieit  prineribil 


pus  poiit  cogniiionem  caus»  in  prolatione  6enlenti.T 
bis  verbis  non  fuit  usns:Talem  partem  condeinnn, 
¥el  talem  absolvo;  sed  prouuntiavit  ita  :  Siatno.  ri 
prsecipio.  El  infra  :  Attendentes  igitur  quoil  boc 
verbum,  Siatuc^  rem  perfectam  signiflcal,  et  cun: 
eflectu  non  verbotenus  accipitur.  Item  seeundnui 
Gregorium,  qiiod  praecipitur  imperatur »  et  qiiod 
iiiiperatur,  necesse  esl  fleri;  et  aliquando  si  non 
liai,  poenam  liabet.  Coosideranies  uihilomiiina  quod 
iion  (!cbet  aiiquis  coosiderare  TerbaiSed  Tolunlateni, 
ciini  iion  intentio  ?erbis,  s^d  ?erba  intentioni  de- 
beant  deservire,  iiilerprelainur  procuratoribii!i 
uiriusque  partis  prdnsenlibus,  et  diffinimus,  qiioil 
pracfati  archiepiscopi  ?erba  tali  forma  proiata,  per* 


tti  in  iffiorHin    eccletia  lratre$  recipianlnr  uUra  ^  P»*^**»"  ari.iiic|i 

nonagiiita^  vel  aliquii  qui  deeimum  quinlum  nn-      petuo  valiiurje  scntcntix  obtineaut  firaiitatcnv. 

uum  non  attigerii. 


(Lnterani.) 

I ///«/.  de  Vabbaye  di  Saint-Jean  dei  Vignei,  Prcuv., 

305.] 

Cqllcstixos  episcopus ,  servus  servoriim  D«*i , 
nbhati  et  con?entiii  Sancli  Joaniiis  iu  Vlneis,  sa- 
liilcin  rt  aposlolicaro  benediciioncm. 

Signiflcalum  est  siquidem  nobisperlilterns  nostro 
aposiolatui  prxseniaias  quod  cum  pracJecessores 
vcsiri  magnis  poicniibns  personis  nlniiuro  favora- 
liiles  se  eihil>endo,  lot  consueverint  8.Tpe  in  fratres 
recipcre,  ut  ecclesix  vestrse  dormiiorium,  vcl  re- 
fcctorium  commode  nuliatenus  caperet,  nec  rcil- 
ditus  ccclesix  suflicerc  posscnt  ad  victui  necessaria 


ANNO  1197. 


CCXC  bh. 


Altimt  electo  Nicotiemi  areltiepiicopo  «  piteuti  emi* 
dem  Eccletio!  capitulo^  pallium  miitit. 

(Latcrani,  Jan.  3.) 

(DeSUs-LATaiE,  llittoire  de  i*ile  de  Chgpre^  {'• 
parlie,  Docuiiieuts,  p.  1)05 ,  ex  churtiilario  Saii* 
cLc  Sopl:i.e  Veiieio},  chirta  n.  1.  Cf.  u.  3,4, 

CcLRSTiNUs  episcopus ,  servus  servorum  Dei.  ve- 
nerabllibus    fra:ribus  Pa|!hensi,    Limiconiensi  cl 


•droinistranda  ;  ita  quod  aliquando  proeorurodem  ^  Famaugusiano  episcopis,  ct  dilertis  filiis  uuiTersis 

poicniium  mngnatum  instanlia,  quidani  cuui  essenl 

iii  xiate  teiicriores,  nec  possent  observare  regularis 

ordinis  discipliii.im,  in  ecclesia  vcstra  ponereutur, 

ad  aposlolic»  sedis  coasilium  et  auxilium  duxii^tis 

super  his  omnibiis  rccurrciidum,  humililer  et  cum 

dcvolione  oiunimoda    postulanies,    ut   auclorilale 

apostoiica   sialueretur  iu    postcrum,  ultra   nona- 

gcsimum  numcrum   persoiiarum,   et   aliquis   pucr 

iiifra  deciir.uni  quiiilum  anuuni  in  consortiiim  vc- 

siniin  recipi,  ucc  debeat  aduiitti.  Nos  igitur  vostris 

precibus  auiiueuies,  prai&eiiiiuiu  auctoriiaic,  staiui- 

mus  ultra  ucnagiuia  fiatics  iu  ecclesia  vcslra  uoii 

admitii   debeaut ,    vel    aliquis  piier  recipiatnr  iu 


ecclesiaruiii  prcla4is  ct  aliis  clcricis  per  Nicosicn- 
scNi  dioccsim  consiiuiiis,  saluleni  et  apostolic.iui 
beneliciioncm. 

Iiiscrutabilis  profundltas  divini  consilii,  ciijiis 
niilu  tcrrcnn  ct  cclestia  disponuninr,  supra  peiraiu 
esse  sinliiii  (65)  ccclesie  fuudameutum ,  et  lieatum 
Pctruni ,  quein  ipsius  ecclcsie  vicarium  instituit  el 
Ningislnrii,  cuiu  Simou  antea  vocaretur,  Pelruin 
Yoluii ,  inuialo  uoniiue,  appellare,  ut  ille  qiii  ecclc- 
si;c  ,  ciijiis  fiindaineu!uui  supra  petram,  qiic  Clin- 
sins  esi,  ihnoscitnr  ordinatum,  debebat  per  pr  - 
crpMini  (loiuiiiicuiu,  magisieriiiin  obiinere,  Pelius 
isoinine  v<)c;«reiur,  qui  ct  populos  in  fuiidumeiiiii 


ccclesia  vcstra  quem  nondum  coiistiterit  quiuium  j)  fi.lei  rorKlnrel ,  ct  ligandi   atqne  solveiidi  haberei 


dcciinuin  annuin  attigissc. 

Datuin  Lnicraui,  pontiiicaliis  nostr.  anno  s€Xio. 

CCXC. 

,SenteiUiam  ab  0[ber:o]  archiepttcopo  Medtolanenti 
iatam  iiiter  Matth,  magitirum  et  eonvertot  hotpi- 
taiii  S.  Simpliciani  cotifirmat, 

{Decret.  Creg,,  I.  v,  lit.  40,  c*  15.) 

lu  his,  qux  anil  ^iitatem  contineut.  Ei  infra : 
lunotoit  apostolatoi  uosiro,  quod  cum  inler  m:i- 
gisirum  M.  et  conversos  hospitalis  Saiicti  Simpli- 
ciaiii  snper  eodeiu  hospitali  iu  prxsenlia  Mediot.  v 

(Gi)  Lei  pi^iTS  n««  3,4,  5  et  6  sont  des  repeii- 
tidiis  ou  cifiifirinaiioiis  de  celio  bulle.  Nous  avous 
inis  a  pi  )0i  divorses  corrcciioiis  qu*elii*s  o^t  four. 


plen.iria^n  polcst;Uem.  Veruui  Dominiis  ac  redem- 
ptor  iiosier  qiii,  quando  vutt  cl  quoinodo  vult, 
iuf^pmt  dc  oniniiius  et  (lisponil,  diguntus  est  iiisu- 
lain  Cypri,  que  a  longis  reiro  tcmporibui  a  nia- 
gistra  Sedis  Apostolice  facia  fiierat  aliena»  ad  ecclc- 
sicRoiuanegmuium,quc,disposilionedivina,mater 
cunctnrum  csse  diuoscilur  generalls ,  noslris  ieui« 
puri^us  revocare,  inspirans  charissinio  in  Chrisfo 
filio  nostro  A..  illustri  regi  Cypri,  ut  a  nobis,  pc- 
iics  qiruu ,  licct  immeriils,  pleniiudo  residei  pb- 
icsiaiis,  nuncio  et  litteris  postulnret  quod  in  eadeui 

nies  po""  ?r^^Jinrcr  la  copie  du  texle  n»  I ,  qni  cst 
la  prenirrf^  picci*  irniscrite  daiis  lc  cr,v*  Inln*. 
(05 1  A;i  Mf.  ttatum  ;  d;ins  In  piec»;  n*  j    ttutMU 

3S 


fi93 


COELESTIM  in  PAPifi 


im 


iiisula  iina  ecciesia  que  essei  meiropolis  el  trei  A  graiani   connireniiam  impendenies,  liberiaies  ei 


sedes  episcopales,  de  Sedis  Aposiolice  auciorilaie 
staluerentur ;  qiiibus  ipse  se  doies  assignatunim 
proposuit  competentes  et  in  eisdem  tales  insti- 
tuerentur  prelati ,  qui  populum  Domini  verbo  sa- 
luiis  pascerentet  predicatione  assidna  edocerent. 
Cujus  utique  pium  In  Domino  propositum  com- 
ineiidantes,  de  comuiii  frairuin  nostrorum  con- 
silio,  ejns  petitioiii  annuimus,  et  Aflano],  lunc 
canceliario  pre/aii  regis,  nunc  Nicosiensi  archi- 
episcopo  •  et  ilbi ,  frater  Paphcnsis  episcope »  tunc 
archidincone  L:tudicens!s  (66),  in  ipsa  insula  lega« 
ilonis  oflSiium  eiercentibiis ,  plennrn  Tobis  secun- 
dum  Deum  ordinandi  ecclesias  et  accipiendi  dotcs 
a  predicto  rege  eisdem  ecclesiis  assignandas  tri- 


immunitaies  a  charissiino  in  Chrislo  filio  KnnutO' 
illuslri  rege  Danorum  ei  inclyix  niemoria!  WalJe* 
roaro  quondam  patre  ipsius,  iii  colonos  nionasterii 
vesiii  et  cosnobio  \estro  concessas,  videiicet  ut  ab 
omni  regio  servitio  sint  liberi  et  immunes,  sicut  in 
coruindem  regum  ei  venerabilis  frairis  nostri  A. 
Lundensis  arcbiepiscopi.  aposlolic»  scdis  legaii, 
scriptis  authenticis  coniineiur,  vobis  et  per  vos  mo- 
nnsterio  vestro  auctorilatc  aposlolica  confirinamus, 
et  prxsentis  scripti  palrociuio  coinmunimus. 

Decernimus  ut  nulli  omnino  hominuni  iiccathanc 
nosirae  paginain  coufirraaiionis  infringere,  vel  ei 
ausu  temerario  contraire.  Si  quis  auiem  hoc  atten- 
tare  prxsumpserii,  indignaiionem  omnipoientis  Dei 


boimus  potestaiem.  Geterum  Nicosiense  capituhim,  ^  cl  beatorum  Petri  ei  PauU  apostolorum  ejus  se  no- 
ad  cclebrandaro  elleciionem  nrchiepiscopi  canonlce      verit  incursurum. 


procedenies,  cundem  canceUariuro  in  ipsorum  ar- 

chiepiscopum ,  voto  unanimi ,  poslularunl,  et  post- 

niodum,  de  aulhoriiate  legaiionis  qua  ipse  lecum» 

Iraier  Paphensis  episcope,  ipse  fungebatur,  siciil 

vobis  fuerat  ab  Apostolica  Sede  indulium,  per  ve- 

ncrabiles  fratres  nostros  Nazarenum  archiepisco- 

puiu ,  Beilehcnutanum  et  Acconensem  episcopos, 

muiius  ei  fuerit  consecrationis  iinpensum.  Et  quia 

idcm  >icosiense  capitulum  palleum  (67)  ab  Aposto- 

lica  Sede  jaro  dicto  archiepiscopo  Mcosiensi  coii- 

cedi  paiiier  et  transniitii  huroiliicr  posiulareut, 

ipsoruni  peliiionibus  inclinnli,  palleiiin  pcr  le,  fra* 

ler  Paphensis  episcope,  principaliier,  secundario  ^ 'n^^ursus  aiil  eos  a  propoaitorevocei,aul  robur,qiJcJ 

vero  per  dilecios  filios  nostros  Leonardum  et  Hadul-      absii !  sacrae  religionis  infringai.  Eapropier,  dilecii 

in  Doroino  liiii,  vesiris  jiisiis  posiulaiiunibus  cle- 
menier  annuimus  cl  ecclesiam  dc  Capclla  praefaia, 
in  qun  divino  mnncipali  esiis  obseiiuio,  siib  beaii 


Dai.  Laterani,  xiv  Kal.  Februarii. 

CCXCII. 

}iona$t€rii  Capellenm  tutelam  $utcipit  bonaque  tt 

jura  confirmat, 

(Laierani ,  Jan.  26.) 

[WcNCK,  Ueuiuhe  Landetgetchichte^iotn.  III,  p.  123.] 

CoELESTi.Ncsepiscopus,  servus  senoruro  Dei,  di- 
lectis  fiiiis  Nicolio  abhati  de  Capeila  ejusque  fra- 
tribiis  lam  prxseniibus  quam  fuiuris  reguiarciu 
viiam  proressis  in  pp.  m. 

Religiosam  vitani  eligeniibus  aposlolicuro  conve* 
nii  ndcsse  prscsidiuro,  nerorie  cujuslibet  icineriiaiis 


phuiu ,  caiionicos  Nicosienses ,  ei Jero  archiepiscopo 

iluximus   transinilleiidum.   Quocirca ,   universilaii 

vesiie  per  aposiolica  scripta  roandarous  quaienus  ci 

debitaro  in  oinnibus  obedientiaro  et  revercntiaro  ex- 

hibentes,  saluhria  ejus  nionita  et  prccepla,  oroni 

coniradiclione  posiposiia,   suscipiatis  et   Griniier 

•bficrvelis. 

Daium  Laierani ,  iiii  Nonas  Jnnuarii,  ponlin- 

catus  noslri  auno  sexio. 

CC.XCL 

Monatterii  Soroentit  tiberiatet  vhmumtatetque 

confirniat. 

(Laierani,  Jan.  19.) 

[SutM,  Hitt,   a[  Daimark,  VIII,   70G.] 

CoBLESTi.Nus  episcopus,  servus  servoruiu  Dei,  di* 
lectis  filiis....  abbaii  etconveiitui  de  Sorve,  saluiein 
el  aposloiicaro  bencdiciioiieui. 

Incuinbit  nobis  ex  debito  pastornlis  onicii,  ui 
Justa  peteniibus  audientiain  cutn  cflicieniia  prx^ 
beamus,  inaxime  ubi  eoruin  vola  et  pieias  aJjuvat, 
et  explorali  jtiris  veriias  non  relinquit.  Eapropier, 
dilecli  in  Doroino  filii,  vestris  jusiis  poslulalionibus 

f6C)  Ou  iie  sait  rien  deceprelat.  qui,  npres  avoir 
cte  archidiacre  dc  Laodicee,  en  ^yrie,  etait  alois 
c>^qiiede  Papbos. 

(67)  Le  pallium  ^tnU  une  bande  d^eiofle  de  laine 
bbiichc,  orneedc  croix,que  le  prclat  portait  nu* 
loui  i!u  cou  et  sur  les  epauies,  en  laissniil  reloiuber 
se$  exueuiiles,  ruue  devaui,  raulre  par  derriere. 


Peiri  el  noslra  prolectione  suscipiniiis,  ei  prtcseniis 
ScrijMi  privilegio  coroinuuimus  ;  iii  priiuis  siquiJcm 
sialuenies,  urordo  canoniciis,  qiii  secundum  Deuiu 
el    bcaii   Augiisiini    Rcgulam  nique  insiiluiioneiu 
Prserooiislraiensiuiu  frairum  in  eoJem  loco   iusli- 
lulus  esse  diguosciiur,  pcrpcluis  ibidom  leinpoiibus 
inviolabiliier  obscrveiur.  Praicrea  quascunqiie  pos- 
sessioiies,  quxciiiiqiie  boua  eadcin  ccclcsin  iinpne- 
senliaruin  jusie  ct  canoiiice  possidet,  aut  in  fulu- 
riiin  conccssioue  ponlificiisu  ,  largiiione   reguin  vel 
D  principum,obialione  fideiiuin^scu  aliis  jusiis  inodis, 
prxsiaule  Domino,  poteiit  adipisvi,  lini.a  vobis  ve- 
slrisquc  successoribus  et  illibala   perroanennt.  In 
quibus  li;ec propriis  duxiniusexprinunda  vocabulis: 
Locnin  ipsum,  in  quo  pnefaia  ecciosin  sila  e*'., 
cum  omuibus  perlineniiis  suis;  cuiiaiu  in   Eveis- 
torff  cuin  loio  prasdio  .\lbrechieroih,  el  llougercn 
cuin  oinuibusperliuculiis  suis,  UuLhliolz,  Egemlorf, 
ct  Luininesveli   cuni   omitibus   peninenliis  suis, 

C*cst  lesigne  lepluselevede  lu  dignilcepiscopale.  Le 
pape  ne  raccordaii  que  lres-exce|)ii;>niielieiiieiii  ;iu\ 
eveques ;  il  eiait  ic^erve  :iux  patriarchos  et  au\ 
arciievdques,  et  nese  lueilaii  qifa  ceriaines  grnn<!cs 
fdtes  deierroiuees.  Le  pape  seul  ponvaii  et  peiiicu- 
corc,  car  Tusage  iren  est  pas  cniicremciii  perdu, 
s*cn  revclir  quand  il  le  jiigc  convenablc. 


1197  EPISTOLiE  ET  PRITILEGU.  —  AN.  1197.  IIM 

L:i»I*Miroi,Wiii:tep,  Weldesbcrc,  Solnlinsen,eiaJiiid  A  cnlo  fiigicnrcs  ml  ron?ersioiiem  reclpef6,et  eot  ibs- 


Solnliusen  el  Lander>husen  cam  omnibtw  pcrllncn* 
tiit  suis»  Albcridesberc  et  Bezingen  cnm  pnbdiis  suis; 
euriani  in  Wirne  cum  toto  pnedio  suo,  curiam  in 
Griroeldesdorf,  curiam  in  Cngilgis  et  curiam  in 
Uiersbusen.  cnm  omnibut  pertinentiis  suis.  In  Lei- 
genbacb  redditns  quatiiordecim  solidorum ;  in  Wolrs- 
busen  quinquaginia  solidos*  in  Wirabin  decem 
«l  octo  solidoSy  in  Riliershusen  triginta  qnaiuor 
solidos.  in  Bidenbacb  quatuordecim  solidos^iinGri* 
melderotli  qnatuor  solidos  ti  dimidium,  in  Gerla- 
hesdorf  decem  solidos,  in  Biibenliusem  decem  el 
(icio  solidos,  in  GeiTridesdorf  decem  et  norem  soli- 
«k>s,  in  llermannesdorr  tres  solidos,  in  Egendorf 
quiiiqus  solidoit,  iii  Deidenbttsen  (riginta  qiinlnor 


que  contrad ctoiie  aliqua  relinere.  Prohibemus  in- 
snper,ut  nulli  fraiTum  vestroruinposifaclam  iu  ec- 
clesin  veslra  professionem  fassit,nisiforte  arctiorit 
rcligionifi  oi>ientu,  absqiie  abbalis  sui  liceutia  de 
eodcm  loco  discedere,  discedente:n  vero  absqoe 
cominiinium  lilterarum  cautione  iHtUus  audcal  re- 
tiiiere.  Cbrisina  vero,  oleum  sanctum,  consecraiio- 
nes  aliarium  seu  basilicarum,  ordinaiiones  cleri- 
coruiii,  qui  ad  sacros  ordines  fueriiU  promoveudi, 
a  dioRcesiiiio  suscipietis  episcopo  ;  siquidem  catbo- 
licus  riierii,  el  coinmunionein  sacrosanclx  RoinanaB 
sedis  babiierii,  aiioquin  liceai  vol.is  qHeincunqua 
voliieriiis  caibolicum  adire  antistitetn,  gratiam  ei 
coiumiinionem  aposloJicae  sedis  habenlem,  qui  iio- 


solidos,  in  Grin  oldesdorf  ct  Frilngeiidorf  duo  ta-  B  ^^^  ^retus  aucloritate  vobis  quidem  pomulata  im- 

leiita  el  decem  ct  septem  solidos»  in  Soinhusen  diio 

taicnia  ct  octo  selidos,  in  Robenrotb  duodecim  «o- 

li'.!oi  et  diinidium,  in  WVgebach  duos  solidos,  in 

llolziitaiincsbuscn  viginti  scptem  solidos,  in  Alden- 

dorr  qunluor  solidos,  in  Sigozeshusen   sex  sojidos, 

iii  Bi!»oplicsliiisPn  duodeciin  solidos ,  in   Limpacb 

quinqiie  solidos,  iii  Eicben   duos  solidos  et  diini- 

«liuin,  in  Lcnterscbeit  sexdectin  solidos,  iii  Malzncl- 

icni  quntuor  siilidos  et  diinidium,  4n  Siacblersrotb 

scx  soliuos  ct  diniidium,  in  llusleden  trigintn  so« 

lido.s  in   tiiicliolz  q^iattior  solidos ,  in  Salibuden 

s**pte!n   solidos,  in   Viriie  quinque  solidos,  in  Al- 

ileiidori  viginti  qualuor  solidos ,  in  Megenharderoth 

octo  solidos,  in  Engilgis  quindeciin  solidos  el  di' 


pcndat.  Sepulturam  quoque  ipsius  loci  liberam 
di^ceriHuiHS,  ui  eorum  devolioni  ei  exlremse  voluii- 
lati,  qui  se  lllic  sepeliri  ddibcraverint,  nisi  forta 
excommunicaii  vel  interdicti  sini,  nullus  obslaial, 
salva  lamen  juslitia  iilarum  ecclesiarum  a  quibus 
mormorum  corpora  assumuntur.  Decimas  prxierea 
et  possessiones  ad  Jus  ecclesix  vettrae  specianies» 
qiix  a  Jaicis  delinentur,  redimendi  et  lcgiliuie  II- 
berandi  de  manibus  eoruin,  ei  ad  vestram  eocle* 
siaro  revocandi,  libera  sit  vobis  de  noslra  auclo- 
liiate  faculus.  Olicunte  vero  le,  nnnc  ejntdein  U>cl 
abbate,  vel  tuorom  quolibel  succestorum,  iioriiis 
ibi  qualibet  tubreplionis  astutia  seu  violenlia  pr«- 
ponaturv  niti  queui  Iratrcs  cominuni  eonsensu,  rel 


midiuin,  iii  Urfa  ires  solidos,  niolendinum  in  Viriie,  ^  fratrum  pars  inajor  et  tanioris  consiiiit  secutiJutu 


iii  lloiyhusen  duodeciin  solidosColonicnsis  nionet;r, 
iii  Eppebagen  ununi  soiiduin,  in  lleiv?ige^agen  qua- 
luor  solidos,  in  RulLcrsbusen  decein  solidos,  in 
Runebacb  novem  solidos  in  Belfproih  dumleciin 
suiidos,  in  Wildingen  Ires  solidos,  In  Wil^ardesddrf 
diios  solidos,  iii  Wichie  dtio  lalenla  ci  quatiior« 
«leciin  s«didos ,  f  n  Palcblnz  Domzelar,  ltcldelbach« 
1-Jli.icb,  Hegenebacb ,  trigintn  ires  solidos  et  dlmi* 
diiim;  in  Seilpacb  iriginla  solidos ,  in  llilsungcn 
ociosolidos,  in  Uolzhiisen  ocio  solidos,  in  Unshtisen 
quainor  tolidos,  iii  Sachseiihiisen  seplem  solidod, 
fn  Diclicben  fteptcni  s<didos,  iii  Scastebnch  sepiem 
fiolidon,  in  Riidolvebbngcne  scpicin  soiidos,  in  Ger- 


Deitin  et  B.  Auguslini  Regulam  provideat  eligenduni. 
Deceriiimus  ergo,  ut  nulli  omnino  bominum  liceai 
prsefatam  ecclesiaui  teniere  perturbare,  ani  ejut 
possessiones  anrerra,  vel  al.latas  deiioere,  luinner^, 
seu  quibuslibei  vezatiooibus  failgare»  sed  oninia 
iiitfgra  consenenlur  eorum,  pro  quoruin  gubfriia* 
tiuiie  ac  siisientatlone  concessa  sunl,  usibus  oiiini- 
modis  pntriitura,  salva  sedis  nposiolicae  aucioriiate 
et  dioecesani  episcopi  canonica  justiiia.  Si  qua  igi- 
tur  in  fulurutn  ecciesiaslica  saeciilarisve  periona, 
liaiic  lioslne  consiitutionis  paginam  sciens,  c«inini 
cam  teniere  venire  lenlaverii,  sccuiido  teriiove  com* 
monita,  nisi  reatum  Mtuin  congriia  saiisfaciione 


stefe  sex  solidos,  in  E.chagene  qiiatiiordccim  solidos  j^  correxeril,  potesialls  honortsque  sui  dignitate  ca^ 


ct  diniidiiini ,  iii  Jazbach  ocio  solidos  et  dimidiuin, 
iii  Mouusebncli  dtios  solidos,  in  Schnegelbiz  Ires  m>- 
l:dos,  in  Dnimrrslinsen  ct  Steincilcprxdinin  unuin, 
in  Bellcnbiisen  viginti  duot  tolidos,  in  Munstre 
quatuordecim  solidos,  in  Frowenroib  sex  solidos  ei 
Ver»e  quinque  tolidos. 

Sane  novaiium  vestrorum  quad  propriis  manibiis 
aut  suroplibuscoiitur  sive  de  nutrimentis  aninialium 
veilrorum,  nullus  a  vobis  decimas  exigere  vel  ex- 
torquerepracsunial.Gnin  aniem  geoerale  intcrdiciutn 
lerras  luerit,  liceat  vobis,  clausis  januis,cxdusis  cx- 
conimuiiicaru  ci  interdictis,  non  puliatis  campanis, 
siippretsa  %oci-,  divina  oflicia  celebrare.Liceat  (|no- 
qt.efobitclerlcos  etlaicos,liberos  et  absuluios  e  sx- 


reat,  reamque  te  divino  judicio  cxisiere  de  perpa- 
trata  iniquitate  coginiscai,  el  a  sacratissiino  corpors 
et  sanguine  Dei  el  Domini  Redemptoris  iiosiri  Jctn 
Christi  aliena  fiat^atque  in  extrenioexaniina  divioas 
nltioni  subjace.nt.  Cunclis  auieiu  eidem  ioco  tiia 
jurn  servantibus  sil  pax  Domini  iiostri  icsn  Christi» 
quatenus  et  hic  fructum  boiis  aclionis  percipiant, 
ct  nfMid  disiricluin  judicein  praemia  xterna»  pacis 
inveniant.  Ainen,  anien. 

Ego  (^ORJesiinus,  catbulida  Ecclesix  cpiscopui. 

Ego  Ociavinnus,  Osiicn.et  Velietrensis  episcopus. 

Ego  Petrus,  Portueusis  el  Sanct»  Ruflii». 

K^o  Melior,  SS.  Jwannis  et  Pauii  presbyter  car« 
dinalis  tituli  Paniniachii. 


1199  CIELESTIM  lU  PAPJS  1300 

ligi>  ioaniif s,  Sancil  Clenientis  eardin.Yiterbien*  A  itteullis,  liospiie^  eiim  lerris  ciiliisei  iucul  is  qnns 


sis  el  Tosetnensis  episcopus. 

Rgo  Hugo,  presbyier  csrdiuslis  Sancti  Marltni 
liltili  Eqnilii. 

llgo  iosniies ,  liiuli  Sanctl  Siepbani  In  Ceelio 
Diotiie  presbyier  cardinalis. 

Cgo  Soffredns » litull  Sancl»  Praiedis  presbyier 
eardinaiis. 

6go  Bernardus,  Sancti  Petri  ad  Vincula  presby« 
ler  cardinalisiituii  S.  Eudoii». 

.£go  Joannes,  tllull  Sanclx  Priscc  presbyier  car- 
dlualis. 

Ego  Gratianua,  Sancloruin  Cosm»  et  Dami.nni 
diaconus  cardinalis. 

EgoGerardus,  SuiiciiAdnani  diaconiis  cardinalis. 


balieiis  apud  Cbevanes ;  bospites  cuin  terris  culiis 
et  iiicultis  qnos  habetis  apnd  Soisiacom ;  vilbin  cum 
lerris »  pratis  ei  nemoribus  de  YilladHdone ;  omoe 
qiiod  bsbelis  apud  Euriaciim,  et  quo«i  babelis  apn  I 
Yibrcel,  et  ea  qua:  babciis  apud  Casiras,  molenJiiia» 
prnla ,  irineas  et  omnia  »!ia  qiiae  babeiis  in  Corbo- 
liensi  lerriiorio,  et  aliis  lcrriioriis,  et  modium 
bladi  quem  babelis  in  ni.ijori  decima  de  SoUiaco» 
de  donatione  ragaiii  ei  M.  uioris  ejus;  nuiMlinas 
quas  iKtbelis  apiid  Corl.olium  in  solemnitaiibua 
beati  Eiuperii  ct  bcaii  <£j;idii,  et  pnebendam  iii 
nxus  eccleshe  fesira;,  a  le,  fili  abhas,  cum  asseiistt 
cbarissinKe  iii  Cbristo  filias  A.  illustris  Frauconiiii 
regitix ,  pielalis  intuitu  ac  pia  deliberalione  cou- 


Ego  GregorliiSySaiicUe  Mari»  in  Poriicu  diacoiius  B  cessam.  Coinpositiouciii  insuper  qii»  iiiter  tos  et 


eardinalls. 
Ego  Gcegorius,  Sancia  Mari»  in  Aquiro  diaconus 

cardinalis 

Ego  Gregorius,  Sjttcll  Gregorii  ad  Veium  aurcum 
diaconns  cardinailis. 

Datum  LaieraiiJ»  per  manum  Censii  SanctxLoci» 
in  Ortbea  diaconi  cardinalis,  donini  papae  camcra' 
rii.vii  Kal.  Februaril»  Indlctione  !▼•  liicamalionis 
Dominicae  anno  1196,  pontlflcatus  vero  domioi  Cod- 
lettiui  pap»  III  anno  sexto. 

CCXCIU. 

EuUnm  Sanctl  Exuperii  Corbolieuiii  proticthnem 
iuicipH  poi»iiiione§que  eorroborat,  confirmata  tii- 
iuper  cothpositione  inter  abbaiem  et  Mauricium 
Pariiiemem  episcopuin  i  de  procuratione  episcopii  q 
itt  Eeeleiia  Parii.  exiohenda,  • 

iLaterani,  Fcbr.  i.) 

IJcau  BocQUET,   Vie  de  S,  Spire  et  S.  Len,  .p.  52. 

Paris,  1627,  iii-8*0 

CcicLCSTiKcs  episcopus,  servus  scrvorum  Dei, 
dileclis  filiis  Hugoni  abbali  et  canonicis  ecclesiae 
Sancli  ExuperiiCorboIiensis,  lam  praesentibus  quam 
f(ituiis«  canonice  subsliluendis,  In  perpeluum. 

EflTuctum  jiiaa  posiulanlibus  indulgere,  et  vi- 
gur  xquiutis  ct  ordo  eiigit  ralionis ,  pr»serlim 
quando  peientium  voluntatem  et  pielas  adjuvai,  ct 
veritasjion  reliiiquit.  Eapropter,  dilecii  in  Domino 
(llii,  vestrts  ju6iis  postulationibus  clemenier  annui- 
,  iiius;  ei  prxfaiam  ecclcsiam  Sancti  Ciuperii  Cor- 


boiue  memori»  Mauritiuin  Parisienscin  episcopum, 
super  procurationibus  dc  cxiero  episcopis,  qni  ii» 
Ecclcsia  Parisiensi  pro  lcmpore  rueriiit  cxsolveiuii, 
aaiicabiliter  inlercessit ,  sicut  provide  facia  esi  e t 
ab  ulraque  parle  recepia  ct  hoctenus  observaia.  ct 
in  scripto  exlnde  roiifecto  plenaric  cot:tinet::r,  pro^* 
senti  privilegio  confirniamus.  Pr.Tie^ea  libvri;iics 
et  immuniiales  sb  ecdaiarum  pra*|jiis,  rcgibtis  ci 
principibus  ecclesi;e  vcstrx  coiiccss:is,  nec  iion  an- 
iiquas  el  raiionabiles  consueiudines  bactenus  ob 
servatas,  ralas  babcmus,  ct  eas  fuluris  leinporibus 
niibalas  deccriiimus  perinaiiere. 

Decernirous  ergoul  nulli  oinniuo  bominuni  licent 
praeratam  ecclesiam  temere  pcriuibarc,  aut  ejus 
possessiones  auferre,  vel  atilalas  reiinere,  Hiiuuen^ 
seu  quibusJibet  vexationibus  fatigare,  sed  oiunia 
integra  coi:servcntur  coium,  pro  quorum  guhei- 
naiionc  ac  susieniatione  conctssa  suui,  usil.us 
omniiuodis  profuluro,  salva  aposiolico}  sedis  au- 
cloritaie,  el  dioBccsani  cpiscopi  cauonica  judtilia. 

Si  qua  igiiiir  iu  fuiuruni,  cic. 

£go  Ccelesiinus,  caiholicae  Ccclcsix  episcopus. 

Ego  Conradus,  Uoijuuliiiciisis  arcbiepiscopus. 

Ego  Octavianus,  Obiiensis  ct  Veilcireusis  cpi- 
Mopus. 

Ego  Petrus,  Poriucnsis  ct  Sancix  RuiuK  epi- 
scopus. 

Ego  Joaiines,  tiluJi  S.  Clementis  cardiiialis  Vi* 


boJieusis,   in  qua  divino  mancipail  eslis  obsequio,  ^  terbieusis  ct  Tusculan.  episcopus. 


sub  beati  Peiri  et  nosira  proieciione  suscipimus  et 
prxsentis  scripli  priviJegio  communlrous,  statuon- 
tcs  ut  quascuuque  possossioncs,  quaecunque  boua, 
eadem  ecclcsia  iinpr»sentiarttm  juste  ei  canouice 
possidel,  aut  in  fuiurum  coucessione  poniificuni, 
largilioue  regum  vel  priucipum,  oblatioiie  iideiiuui, 
scu  aliis  jusiis  modis,  prxslaute  Duuiino,  potent 
adipisci,  firuia  vobis  vestrisque  successdribus,  et 
iilibata  permaneant.  lu  quibus  bxcpropriis  duxiiuus 
cxprimenda  vocabulis  : 

Locumipsum  in  qiio  pnef.ita  ecclesiasita  esi,  cum 
ouiuibus  pertiuenliis  suis;  clausiruiu  cum  bospili- 
bus  iu  eodem  ciausiro  niuneiiiibus;  vilJaiu  Balc- 
curiis,  bospites  do  Fouteiieto  cum  lerris  culiis  et 


Ego  Melior,  Sancloruin  Joaiuiis  et  PauJi  cardin. 
tituli  Pammacbii. 

Ego  Petrus,  tiluli  Sanctx  Cxcilix  presn.  card. 

Ego  Jordaiius ,  prcsbyier  card.  Sauctx*  Puden- 
tian»!  lituli  Pastoris. 

Ego  Guido,  S:»iiclai  Mariae  TranstiLcrim  lituli 
Calixii  presbyter  card 

ii^o  Uugo,    preslyler  card.  S.   Mariini,    tituli 
Equitii. 

Ego  Joannes.  liu  S.   Slepbaiii  iu  CaMio  nioute 
presbyier  card 

Ego  Cintbius,  liluli  S.  Laureiilii  iu  Luciua  pre- 
sliyiercard 

;o  SoffreduSi  tit.  S.  Praxcdis  presbyier  card« 


tm 


EPISTOUE.  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1 191 


1S0S 


Ego  Beriiariltt.s  S.  Pelri  ad  Viiicula  preshyif.r  A 
cird.  lil.  S.  Eiidoii;c. 

Ego  ioannei  •    lilttli  Sanclas  Priies  presbylcr 
CHrdinalis. 

Ego  Gratianus,  Sanctorum  Cosmx  el  Daniiaiii 
diacoiiui  card. 

E^o  Gerardua,  Sancti  Adriani  diac.  c:ird. 

Ego  GregoriuSt  Sauciae  llarix  iii  Poriicu  diac. 
card. 

Ego  Gregoritts  •  Sanclx  Uariat  in  Aquiro  diac. 
card. 

Ego  Gregoritts,  Saucli  Georgii  ad  Velum  aureum 
tliac.  eard« 

Cgo  Loiliarius»  Sanctoruni  Sergii  ct  Dacclii  diac. 
card. 


i:i:XCV  VI. 


[Ofl0ti']r  epUeopu  Dobifnni,  mttwlal,  horteiHr  /.fan- 
(ranenm]^  iintcopuin  l*apien%em^  neeanonicot  Hh» 
c«/ilfiio#  privei  decimii  deler,ilorio  i*oriui  Albartv. 

(Lalcraiii,  Febr.  10.) 

[Campi,  UiiL  di  Pittc,  II,  375.1 
CoELesriNus  episc(»ptt8 ,  servus  serYorum  bci, 
venerabili    fralri   Bobiensi    episcopo    saluiein    et 
aposlolicani  bencdiciionem. 

SigniGcaruiit  nobis  dilecli  filit  canonici  Placen- 
lini  quod,  cum  iii  lerritorio  Portus-Albanr  a  longo 
leiiiporc  decimas  liabuissenl,  inter  Airanuni  qiioii- 
dnm  Papienscin  episcopum  et  ipsos  siiper  illis  oliui 
quxslio  cst  buliorla,  qNain  utique  contro\ersiaiii 
bona!  meniorix  V.,  qiiondam  Ilomanx  Ecclesi»  car- 


Ego  Nicolaus,  SancUe  Uarix  iu  CosmeJiu  diac.      diualis,   tunc  apo&tolicx  sedis   lcgaius  diligenler 


car.l. 

Ego  Bobo,  Sancii  Tbeodori  diMC.  rard. 

Oaia  Laicrani,  per  nianum  Cciilii  Saiicix  Liiciff 
in  Oriliea  diaconi  cardinalis  doniiit  pa|>ui  camcrarii, 
Ual.  Februariif  indictioiie  xy,  Incarnalionis  Donti- 
iiic»anno  1196,  poolilicatus  tcio  domni  Coeicsfrini 
}Kip»Ul  anoo  sexto. 

CCXCIV. 

Ceraldo  epiicopo  Cadnrcemi  concedil  ut  percipiat 
in  eccleiia  S,  Amaiorii  iumptui  nteeaarioi  pro 
iiiuere  ad  iedein  apouolicam  et  pro  aliii  ad  Eccti' 
olam  iuam  ipectanlibHi. 

(Laieraui,  Feb.  I.) 

[  Seriei  epiicop.  Cadurceiii.^  76.] 


cognoscens ,  pro  jani  diclis  canoiiicis  senlentiaui 
promulgAvii,  qnge  sentmtia  posiiiiodum  per  sedeui 
apostoiicaiu  fuit  confirroata.  Cumque  iideui  cano* 
nici  easdcm  «lecimas  illias  auclorilaie  senteiiii.-e 
possidcrciii,  deiiuo  super  quibusdani  cjusdem  loci 
deciinaiionibus  inier  archipresbylerum  ejiisdeai 
loci  et  diclos  canonicos  Placenliiios  fuit  quasstio 
suaciiaij.  Ei  ciiin  ex  delegntiouc  apostolica  fene- 
rabili  fritri  episcopo  cl  eliam  pracposito  Laudensi 
cadeiu  controvcrsia  coiumissa  fuissel;  ipsi  utrius- 
qiie  partis  ratioiies  siudiosius  inspexerunl,  ot  babito 
prudeutum  virorum  consilio  declinas  illas  roemo- 
raiis  cauonicis  ad|judicare  cttrarunt.  Proces^u  vero 


CoBLESTiNUS  cpiscopus,  scrvus  servorum  Dci,  ?e-  C  '««P«ris  veoerabilis  fraier  nosier  L.,  «uuc  Papleii- 


iierabili  frairi  Gebaldo  Cadurcensi  episcopo,  salu. 
teni  et  aposlolicam  benedictioneui. 

tVatrum  roepiscoporum  nostioruin  jusiis  petitio* 
nilius  digiium  rst  iios  facilem  pra*bere  asiensum» 
ct  coruni  pia  desideria  in  Doniino  proiiiovere. 
Eapropter,  venerabilis  iii  Cbrislo  frater,  luis  justis 
poslttlaiiouibtts  annueiites  ea  qiix  in  ecclesia  B.  Ma* 
ri£  Rupis  Ainaioris,  lesiiinonio  multorum  episco- 
poruin  et  abbatum,  et  alioruni  didiciinus  le  liabere 
videlicet  sumplus  iieccssarios  tibi,  el  familiae  lua*, 
01  bospiiibus  tuis,  le  pnesenie  vcl  abseiite,  suni- 
"jIus  ct  equitaiuras  iii  itinere  ad  sedeni  apostobcaui 
accedeiidi,  et  io  aliis  pro  lua  ccclesia  faciendis, 
sicut  ea  bactenus  iii  pace  tc  didiciinus  fiossidere. 


sis  episcopus,  quod  illae  decimae  ad  eosdem  canoni- 
corperiinereninon  faciens  aliquam  meniionem,  a 
sede  apostoiica  impetravit,  ut  de  iaboribus  propriis 
nemini  leneretur  decimas  exbibere,  et  sic  in  prar* 
dicio  loco  vel  lerrilorio  propriis  sumpiibus  bborem 
exercens  sub  lali  occasione  canouicos  illos  decimis 
illis,  et  suo  jure  niiiiur  spoliare. 

Quocirca  fralernilati  tu«  per  apostolica  scripta 
luaudauius,  quatenus  prasdicturo  episcopum,  ut 
occasiono  illius  Indulgenti»  pr»fatos  cationicos 
iliis  decimis  nou  destitaat,  cum  ex  ipM  illoram 
juri  nulluro  prsjudiciam  afferre  velimus,  s#tt  fhJh 
iiiatioiies  sibi  solitas  minorari ,  si  rem  ita  se  habcre 
iiiveiieris,  aucioritate  iiosira,  cessanteappcllalionc. 


lilii  et  successoribus  luis  donatuus,  rotioedimus,  D  proul  jiistum  fucrlt,  cogere  iion  omiltas. 


aucloriiate  apostolica  confirn^amug,  ct  prarseutis 
scripli  pnirocinio  coiutnunimus.  CoiicediuittS  insu- 
per  ut  baec  omnia  prxdicta  l.bi  et  successoribus 
liiis  liceal  per  vos  vel  luiuistros  vcstros  ab  eadem 
ecclcsia  accipere  cum  ii  qui  iu  eadcui  pracsuut 
ecclesla,  roinistrare  disti.icriiu. 

Dfceruinius  ergo  ut  nulli  liouiiuum  liceat  banc 
pagiiiam  uostne  concessiunis  et  conflrmaiioiiU  iu- 
friiigere,  aui  ei  ansu  temerario  pra!Suiiiatcouiraire« 
Si  quil  autero  boc  alientare  pra.*»uiiipseril,  indigiia- 
tionein  omnipotentis  Dei  et  beatorum  Petri  et 
Pauli  aposioloruin  ejus  se  «overit  iucursurum. 

Daluiu  Latcraniy  Kal.  Februarii,  poiitlficitus  iio- 
siii  n  1100  VI. 


Dalum  Laterani ,  iv  Idus  Februarii,  piuilificatus 
nosiriannosexto. 

CCXCVII. 

Capilttlo   Ottoldibacemi  arekidiaconaium    Rangoee 

confirinai 

(Laterani,  Febr.  i7.) 

[U^SERiiAif?!,  tpitcopaiui  Wirzeburg,,  Prob  ,  54.] 

CcELF.!iTi2(us  episcopusy  8f  rvus  servorum  Dei,  di- 
lectis  filiis  capittrlo  de  Onoldesbacb  saiutem  et 
aposlolicaui  benedicliouetu. 

Juntis  petcniium  desideriis  dignum  est  nos  facU 
lem  prxbere  coiiseiisuin,  ei  vola,  qua:  a  mtionis 
irainiie  mm  discordanl,  cffeclu  rroAequcnie  com- 
plerc.  Capropter,  diiccti  iii  Doroino  ntiiy.v^stnsi^isiis 


IM8 


OCLESTINI  Ul  PAPi& 


IS04 


IMMluiaiionibos  grato  coneurreiilet  assensu  archH  A  auiem  boe  atteotare  pnesompserii,  indignationem 


riijiconatnm  Rangowe  cum  omnibusperliaentiis  suis,. 
sicut  ipsum  ecciesia  vestra  a  quinquaginia  annis 
]uste  ac  sine  coniroversia  noscitur  possedisse  , 
ecclesiae  ipsl  aucloritaie  aposlolica  confirmamus,  et 
praasentis  scripti  patrocinio  communimus. 

Decerniiiius  ergo  ut  nulii  oronino  liominum  liceat 
hane  paginam  nostrae  confirmationis  iHfringere,  vel 
ri  ansn  lemerario  coniraire.  Si  quis  autem  hoe 
atteulare  praesumpseril ,  indignationem  oinnipo- 
lentis  De{  et  beaionim  Petri  et  Pauli  aposiolorum 
ejus  se  BO¥erii  incursurum» 

Datum  iaieran. ,  lu  Kal.  Martil ,  pouiiflcaius 
uusiri  anuo  aeuo. 

CCILCVIH. 

Sororibuf  S.  Marim  SuiSihnentibui  eoncedUt  »1,  uofi 
abttante  juramenlo  quondam  faelo^  de  aitentu 
abbaiittarwm  tive  pralaiarum^  iit  liceai  quatlibet 
idvneat  recipere  monialet^ 

(Laierani,  Mart.  I.y 

[D.  Gbrhai!^  Uitt.  de  Notre-Dame  de  Soittoni.  pag. 

445.] 

CcELcsTiifua  epieeopus,  servus  servorum  Dei,  di- 
leciis  in  Cbrislo  Aliabus  abbatissae  et  conventui 
luonasterii  Saiictae  Bariae  Suession.t  saluiem  et 
«postoliCam  betiediciioiiemr 

Apostolicae  dignitatis  oflkio  provocamnr  et  com« 
luune  debiiuro  cbarilalis  reiiuirit  ut  locis  Dei  dicatis 
iiostrae  provisioiiis  manuiu  taJiier  apponaiuus,  qiiod 


omiiipotentis  Dei  et  beatorum  Petri  et  Paull  apo« 
siolorum  ejus  se  noverit  incursurum. 

Datum  Laterani,  Kalend.  Martii,  poutiOcatua  no- 
strl  anno  vi. 

CCXCVIII  bit. 

Eccletia  S.  Marim  et  S.  Joannit  evangeiitHf  Cappen- 
bergenoit  protectionem  tuteipitf  boaa  poiseisioaei- 
que  confrmat. 

(Laleniii,  Mart*  7.) 

[NicscET,  Muntteritche  Vrkmnd.^  III,  294.] 

CoELCSTiiios  episcopos,  servos  servorum  Dci,  di* 

lectis  llliis  UEaiHAsisio  abbati  ecclesiae  Sanctae  Ma- 

ria!  et  S.  loannia  apostoli  iu  Capenberg,  ejusque 

fratribus  tatn  praeseulibos  quam  fuluris  regulare.n 

^  vitaro  professia,  In  perpetuuui. 

Reiigiosam  viiam  eligentibus  apostolicum  conve* 
nit  adesse  praesidium,  ne  forte  cujiislibet  temcrtt  tis 
incursus  aut  eos  a  proposilo  revocet,  aut  robur,  qjo  I 
ahait !  sacrae  religionis  infringat.  Capropter,  dilecii 
in  Domino  01ii,vestris  justispostulatioiiibus  cleineii- 
ter  annnimuSy  et  praefaiam  eecleslam  Saaciae  Ma- 
riae  et  Sancti  Joannis  aposioli,  in  qua  diviiio  mau* 
eipaii  estis  obsequio ,  ad  exemplar  felicis  ret oija* 
tioiiis  Eogenii  pap«  praedecessoris  iioslri,  siib  benii 
Petri  et  nostra  protectione  suscipiinus,el  prdcseuiii 
scrlpti  privilegio  communimus ;  in  primis  siquideni 
siaiuenies  nt  ordo  caiionicns,  qui  secundum  Dtiuiii 
et  beaii  Augostlni  Hegulam  aique  instituiioncui 


per  aliquorum  violentiam  aliquatenus  non  turbeu-  ^  Praeinonstratensium  fratruiu  iu  eadein  ecclesia  iu- 


lur,  sed  ad  laudem  el  ad  gloriam  notninis  Jesu 
Cbristi  tam  temporaliter  quam  spirilualiier  oplaiuni 
cuui  ipsius  adjuiorio  recrpiant  incrementum.  Saiie 
ad  apostolatus  nostri  audientiam  perveiiit  quod  rc- 
troactis  temporibus  plures  ad  abbaiiai»  vesiram 
coiifluereiit  a  vicinis  locis  moiiiales.  Cuni  laiideui 
propter  multiludincm  earum  de  faculiatibus  mo* 
iiaslerii,  prout  necesse  erat,  viclum  non  poterant 
obiiiiere,  praedecessores  vestro  Jiiramenio  iiiier  se 
firinavcrunt  quod  a  lempore  iilo  in  antea  nullam  ab 
aiia  ecclesia  reciperent  monialem,  sed  modo,  cuni 
paueae  sint  qua$  juramentum  firmaverunt  et  ecclesia 
vestra  suo  defraudetur  ofllcio,  lum  quia  pauca»  sunt 
resideiiies,  tum  quia  scnes  et  decrepita;  ,  quxdain 


slilutus  csse  dignoacitur,  pcrpeiuis  ibidein  ten:po- 
ribiis  inviolabililer  observetur.  Praeierea  quasciin- 
qiie  possessiones,  quTcuiiqiie  boiia  eadeni  ecclcsia 
iinpraeseiilianim  jusle  et  eanonice  possidet,  aui  iir 
ruluruin  concessione  ponlificuni,  lurgitionc  reguiti 
vel  principum,  oblalione  fideliuni,  seu  aliis  Jusl  s 
motlis,  praeslaiite  Doiiiino,  poierit  adipisci,  linna 
vobis  vesirisiiue  successoribus,  cl  illibaia  pcnna- 
neanl.  In  quibus  liaec  propriis  duiimus  expriiiicuiU 
vocabulis : 

Locuin  ipsuin  in  qoo  pnrfaia  ecclcsia  sita  csl 
cuiit  otniiibus  periineBiiis  siiis,  eeclcsiam  iii  Alen  ei 
ecclesiam  in  Weme,  quas  vel  bona;  memorije  Wer- 
nerus  Monasteriensis  episeopus   citm  decaniis  et 


vero  in  aelale  lenerrima  siiil,  nec  vale.iiil  regutaris  ^  parocbiis  earum  ecclesi»  veslrae  contulii,  vel  ejus- 


ordiiiis  disciplinam  observare.  ad  apostolicae  sedis 
consilium  et  auxilium  ducilis  super  bis  omnibus 
recurretidum,  buinililer  et  cuiii  devuiione  omni- 
moda  pustulantes,  ul  auclorilate  aposlolica  slaiue- 
retur  In  posterum  ui  a  vicinis  ecclesiis  liceret  vohis 
idoiieas  recipere  moniales.  Nos  igiiur  vesiris  posiu- 
lationibus  annueiiies  praesentium  aucloritaie  vobis 
duKiiniis  indulgendum,  ut  non  obstanto  praediclo 
jiiramenU)  de  assensu  abbaiissarum  sive  praelalariim 
suaruin  vobis  liceat  qiiaslibet  idoneas  recipeie 
uioiiiales. 

Decerniuius  ergo  ul  iiulli  lioininuiii  liceal  baiic 
iiostiie  concessionis  paginam  ct  indulgeiiliam  iu- 
fiinuere .  vcl  ei  ausn  tcmcrario  contruirc.  Si  quis 


deni  rpiscopi  suecessores  ¥obis  posiea  roufiruin- 
runt ;  eccleaiam  in  Burk,  quain  vetierabilis  fratcr 
noster  lleriniannus  Monasleriensis  episeopns  eccU*- 
sia*  veslrj;  provida  deliberalione  conccssil;  curtim 
in  Lobusen,  quani  Fridehcus,  coines  de  Alieua. 
vobis  tradidit  liiulo  veiidilionis,  et  agros  cidenv 
curli  ailjacenies,  quos  vobis  nobiles  de  Erperode 
vendideruut.  Sane  laborum  vesironini  quos  propriis 
nianibus  aut  sumptibus  colitis,  sive  de  borlis  fl 
virgultis  ei  piscaiioNibiis  vestris,  vel  «lo  nulpimcu- 
lis  animalium  vcstroruiu,  nullus  a  vobis  dccimas 
exigcre  vel  eitorqnere  praesunial.  Sepulturaiii  quo- 
que  ipsius  loci  iiberani  esse  dccemimus,  ul  eoriim 
devoiioui  ei  cxlrcmac  volunlaii,  qui  sc  illic  sepelin 


i905  EPISTOL.£  ET  PRIVILEGfA.  -~  AN.  1I9Z  Ii06 

delibera?erint,  nisi  forte  excoromuiiicali  vel  iiiter-  \  nicx  aiiiio  fl9G,  ponliflcatus  vero  doinni  CoBlesliul 
dicii  sim,  nullas  obsislal,  saWa  lanien  juslilia  illa-      papae  Ul  anno  sexlo. 


ruin  eccleslarum  a  quibus  mortuorum  corpora  assu* 
muniiir.  Deciroas  praeterea  el  possessiunes  ad  jus 
eccleiiiaruin  Yestrarum  spectantes,  quae  a  laicis  de- 
liiientur,  redimcndi  el  legltiroe  liberandi  de  mani<- 
bua  eorum,  et  ad  ecclesias  ad  quas  periinenl  revo- 
candl,  libera  sil  Tobis  do  nostra  aucloritate  facul- 
tas. 

Deccrnirous  ergo  ut  nuin  oronino  bominuni  llceai 
prjbraiain  ecclesiam  teinere  perturbare,  aul  ejus 
l>0!»se&sio!ies  auferret  vel  ablatas  retiiiere,  miniiere, 
seu  quibuslibel  veiationibus  fatigare,  sed  omnia 
integra  conserventur  eorum,  pro  qiioruni  gubema- 
liotie  ac  sustentalione  concessa  suni,  usibus  onini- 


(L,  S.) 
Plumbeum  sigilium  appendel  ex  fllis  sericls  flavl 
ac  rubri  coloris. 

CCXCIX. 

Ad  cMpiiulum  Lingotienie.  —  De  retidenliM  eanonl' 

corum. 

(Laterani,  Ifart.  13.) 

[Mansi,  ConeiL^  XXII,  623.1 

CoBLESTiifus  episcopus  servus  servorum  Dei«  di  • 

leciis  flliis  dccano  et  capitulo  Lingonensi,  salutem 

et  apostoticam  benedictionem. 

Cum  a  nobis  peiiiur  quod  Jiistum  est  et  lioiie* 

smni,  lani  vigor  aeqnltaiis,  quam  ordo  exlgit  ratio« 


iiiodis  profulura,  salva  sedis  apostolicx  aucloriiate  ^  nis,  nt  id  pcr  sollicitndineni  ofllcii  nostri  ad  debt- 

tum  perducalur  cflectuin.  Eapropler,  dilectl  in  Do- 
inlno  filii,  vestris  juslis  postnlationibus  inrliiiaii, 
insiilutionem  a  bunx  inenioriae  P.  qnondani  Tuscn  • 
laiio  episcopo  iii  Ecclesia  Lingonensi  ractani ,  et 
per  delegatos  postmodum  judicesClarxvallis,  et  Lou- 
givadi  abbaies  innovatani,  et  coinmnni  oinnium  ca« 
nonicoruni  juramento  flrinalam;  videlicet  ne  quis 
praebendisrruclum  prscsuiiiatacciperejiisi  annuatiiti 
sedeciin  septimanas  in  Ecclesin  morain  fecerit  eon- 
tinue,  vel  inlerpolatim ;  ita  quod  nni  principalium 
korarum  niatuiiiil  vcl  majoris  roissae,  sive  vespera- 
rum  Intersit  oflicio ;  salva  lamen  Ecciesis  consueui'* 
diiie  de  scbolaribus,  vel  collateralibus  episcopt  et 
decaui  ad  sedein  apostolicam  accedentibus,  auciori- 
laie  apostolica  confirinainus,  et  pnesentis  scripii  pa« 
Irocioio  conimuniinus.  Decernimus  ergo  ul  nnlli,  elc. 
Daium  Laterani,  iv  Idus  Martil,  poniiflcatus  no- 
stri  aniio  sexto. 


ci  dioecesani  episcopi  canonica  jusliiia. 

Si  qiia  igitur  in  futurum,  clc.  Cuiiciis  autem  ci« 
d4*ni  io<'0,  elc. 

Ego  CcDlesiinus,  catliolic»  Eci-lcbiu»  episcopus. 

E^jo  Ociaviaiius,  Osiiensis  ci  Ycllcirciisis  episco- 
|>tis. 

Ej!0  Petrits,  Portuensis  el  Sunclue  Rufinae  t*pisco- 
pus. 

Ego  llugo,  presbyter  cardinars  S.  Martlni  tiL 
Equitii. 

E)0  Joaiines ,  tiL  S.  Siepbani  in  Coslio  mouie 
l>resb.  cardinalis. 

Ego  Carlli.,  lit.  S.  Laureutii  in  Lucina  presbyter 
cardiiialis 

Ego  Soffredus,  lii.  S.  Praxedis  presb.  cardina- 
ils. 

Cgo  Btrnardus,  Sancti  Pelri  ad  Vincula  presb. 
cardiiialis  lil.  Eudoxix. 

Ego  Peirus,  lil.  S.  Caccilio!  presb.  cardin.d. 

Cgo  Jordanus,  Sanctae  Pudenliaiis  lil.  Pastorls 
prcsb.  cardinalis» 

Ego  Joannes,  tii.  S.  Clementis  cardinal.  Viter- 
Liens.  et  Tiiscanuib  episcopus. 

Ego  Guido,  presbyter  cardiiialis  SanctA  Mari» 
Transliberiin  til.  Calixil 

Ego  Gratianus,  Saocloruin  Cosnix  el  Daniiani 
diacoiius  card. 

Ego  Gerardus,  Saiicti  Adriani  diaconus  cardi- 
iiaiis. 

Ego  Georgius,  S.  Mari»  iu  Porlicu  diaconus  car- 
diiitilis* 

Egu  Giegorius,  Sanctas  Maria:  in  Aquiro  diacon. 
card. 

Ego  Gregorius,  Sancti  Georgii  ad  Vtiluni  aureuni 
diacon.  card. 

Ego  Loibarius,  Sanctoruni  Sergii  et  Uaccbi  diac. 
card. 

Fgo  Nicolaiis,  S.  Mari»  iii  Cosroedin  diacon.  car- 
d>n«f. 

E^o  lk>bo,  Sancti  Tbeodori  diac.  card. 

Daiuin  Latcrani,  per  manuin  Ccniii  Sanct»  Lucia* 
in  Ortbea  diacuni  cardinalis,  domoi  pap»  caiuera- 
rii,  Non.  Martii.  indictionc  xv,  Incarnationis  Donii- 


CCC. 

Praposito  Brandenburgenti  u$um  mitrm^  annnli, 
ehirotecarumt  tandaliorum  coneedit^  petente  Si- 
frido  comile  et^eattellano  Brandenburgensi. 

(Laierani,  MarL  18.) 

[I\iED£L,  Codex  diplomaticut  Brandenburgentit,  1. 1 

pars  viii,  p.  ii2.] 

CoELEsTiifos  episcopus,  servus  servoruni  Dei,  di« 

lecto  filio,  prxposito  de   Brandeburc,    salutein  el 

apostolicam  benediclionem. 

D      Licetsemen  verbi  divini  a  quocunque  prolatum  pre- 

tiosum  existat,  nec  quo  liabitu  prasdicaior  utatur,  sed 

quid  praedicct,  sit  poiiusatiendendum,quiaiaroeuin 

oculis  boniinum  ornatus  ailenditur  veslium  elsermo- 

num,  instiiuta  suni  in  DeiEcclesia  insignia  dignilaium 

qiiibus  in  Dci  oHiciis  el  verbi   propagalione  divini 

iili    lantum    utaiilur,  quibus   de  aposiolica  fueril 

benignitaie  indnlium.  Eapropier,  dilecte  in  Domiiio 

fiii,  tuis  postalaiionibus  anuuentes,  qui  in   mcdio 

nalionis  pravx  et  perversa&,  scilicei  inter  Slavos  el 

iniiuicos  Cbrisliani   nominis  coiistilulus,  aliqiiibus 

postulas   insigniis  decorari,  ut  doctrinae  pabulum 

saluluris  ei  verbum   fldel,  quod   eoruin  cordibus 

assidua  pruidicaiione  infundis,  ab  eis  lanlo  gratius 

ei  facilius  aduiittalur,  quanlo  phiril>us  lc  vidcrinl 


iM7 


CGLLESTLM  UI  PAP.C. 


1208 


iiitigiiiiiiin,  usum  roitr»,  annuli,  cliiroiliecaruiai  et  A  a   fiilclilNis  «leproiuenfiii,  Yel  qu»  aliquo  temporo 


•andalioruin  iufra  ccciesiain  tuai»  toletnnibot  lan- 
lUKi  liiebus,  cum  Ycrbum  prxdicaiionit  diixerit  pro- 
poiiendum,  in  mltsaniro  tolemniis  ad  precet  nobi- 
1 1  viri»  Sifredi,  eoroititet  castelljini  in  Brandebure, 
persoii»  tuae  aucioritaie  praBseuiiuiu  indulgemus. 

Nuill  ergo  oronino  bominum  liceat  banc  nottr» 
paginaro  concessionis  iurringere  vel  ei  ausu  teme- 
rario  contraire.  Si  quis  hocalteniareprrsumpserli, 
iudignationero  oiuuipoienlis  Dei  ei  beatorum  Pe- 
Irl  el  Pauli  apostolorum  cjui  ^e  uoverit  incursumnu 

Datuin  Lateraui»  xv  Kjleudus  Aprlis,  pouliHcatut 
no»trl  anoo  sexto. 

CCCL 


feiieeiNia  dtsposilione  mirabili  stabiliYiu  Yemni  in 

hoe  deYoiionem  Yeslram  in  l>oroi»o  multipliciier 

commeBdanras,  quod  ab  aposiolica  scde,  peoes 

qaam«  dlsponenie  Doroino,  pleniludo  retldel  pole* 

■talit»  eoaeedere  Yobit  buroiliter  posiuhtiit»  ui  iu 

AnBoniiaikMeel  Pariflcalionebealc  Yirginit  ei  festo 

S.  BlatU  Yobit  liceat,  euin  lufra  Sepiuagetimam 

CYcaerial,  CloriM  tn  exeelii$  Deo  el  Se^entiam  ad 

mittan  canUre.  Not  igilur  Ycslrit  postubliooibos 

annnenies,  aucloriuie    Yobis    prxscniioro  iBdnl- 

gctttts  ul  liceal  Yubis  in  fesliviuiibus  aniedictb 

doria  tn  exeelM  Deo  el  Seqnentiam  in  mitsarom 

tolemnlls  decantare»  dcvotionem  vestrani  alieniius 

*,,...,..,,     ,  •.  #    c    I»  .  •      comnioncotes,  ui  sicui  Yoce  cupitls  aiigclici  caniici 

tceietM  de  Alltiwlla  doaalwnem  eapuuto  5.  Petri  n  .  .    *  ■  i  i     ?•    • 

MogMntini  eoNfmat.  «««  parlitipes.  sic   vot  Ules  exbibeatis  lu  opere 

(Laieraui,  Mari.  29.)  4"^  ^  etema  palria  angelorum  possitis,  facieiiie 

[WnnfcTYirEin  Dnere».  Mogunl.,  II,  344.]  Domlno.  consortia  adipiscL 

CcKLEbTiifiis  cpiscopus,   scrvus   Krvoriim    Dei,         Dainm  LaUraul»  vi  Idus  Aprilis,  ponlificatus  no- 
dilectis  Ullis  capiiuli  S.  Pelri  Aiogunliui,  saUitemeC 
aposiolicani  bciiedictioiie.ii. 

iiistis  peientiuiu  desideriis  diguum  est  nos  faci- 
lein  pnebere  coiiseiisuiu  et  vota  qu«  a  raiionis 
iraiuiie  nou  discordant,  eifeclu  prosequeiile»  eom- 
plere.  Eapropier,  dilecti  in  Diiuiino  flli',  veslris 
Jusiis  postulatioBlbus  grato  coiicurrentes  assensu 
ecclesiam  in  Altavilla,  qnam  Sifridus  de  Eppinstcin 
pt.vnosiius  vesier  de  asseiisu  venerabilis  fralris 
i;Ostrl  Moguntiui  arcbiepiscopi»  Sabinensis  episcopi 
Yobto  ad  stipciidioruni  coniulit  suppleuientuniy  sci-  C 
licet  ut  in  eadein  ecclesia  iiisiituatis  sacerdoiem 
cl  de  provenlibus  ipsius  competenlein  pnebendain 
nssigneiis  eidem,  et  qiiod  rcsiduuin  fuerit,  vesiris 
utilitatibus  devolvalur,  aucluriia  e  vobis  aposiolica 
coufiriuamus  et  prxseuiis  scripti  p;itrociiiio  coui- 
luuniuius. 

Nulli  crgo  omnlno  liomiuiini  liceul  lianc  nostrdui 
paginam  confirmaitouis  infringere,  vel  ei  ausu  te-* 
iuerario  conlraire.  Si  quis  autem  lioc  attentare 
prxsiiiupseril»  intlignalioneni  oinnlpoieutis  Dei  el 
iicaiorum  Petri  et  Pauli  aposioloruiu  ejus  se  nove- 
lil  iiicursuruni. 

Daliim  Laleraiu,  iv  Kalend.  Aprllis,  poutificatut 
iiosiri  anno  scpliiao. 

CCCII. 

nonaehn  S  Btatii  in  Sigra  Sitva  permittil^  ut  ^iii- 
hindmu  diekut  fettii  cantenl  :  t  Ctoria  in  ejceliii 
Oeo,  et  Sequentiam,  i 

(Laierani,  April.  S.) 
[GcRBCBT,  lliiioria  Nigrm  Sitvw.  i.  Ili,  p.  113.] 

CcBLEikTi.NUS  episcopus,  servus  servomtu  Dei, 
d  lectis  fliiis  alibali  et  convcnlui  S  Biasil  in  Coo- 
sianiietisi  dicccesi  coustiiulis,  saluicni  et  aposloU- 
esiiii  l:eiiediciioncm. 

Li'cl  siiigulis  dielius  Dotniiio  debeaiiius  caiiti- 
cuin  jubilatioiiis  exsolvei e,  sancioruni  Ihilrum  lamen 
iiislilutio  deliberatione  proviJa  ordiiiavil,  ui  iii 
diclNis  festivis  rum  in:«joribus  debeatnus  modul.n- 
tlouibus  dccanlare,  ei  qux  in  soleuiniutibus  esscul 


tln  anno  yii. 

CCCIii. 

Momattirii  Wadegozingemii  jura  ei  poiieuionti 

eoufirmat. 

(Laterani,  April.  18.) 

[HoGOt  AniMlet  PmNouslr.,  I.  II,  Prob.,  p.  625.  j 

CGEtBtTiJcus  cpiscopus,  scrvus  servoruiii  Dei,  dile- 
dit  filiis  GooEmoo  abliati  de  WaJegoxeu  ejuaque 
fralribos  tam  prssenlibus  quani  fuiuriSf  regulareio 
Yiiam  professls  in  perpetnnm. 

Rcligiosam  Yitani  eligentibus,  apostolicum  con- 
venit  adesse  praesidium,  ne  forie  cujuslibet 
lenicrilatit  incursus  aut  eos  a  proposito  re- 
Yocettanl  roburt  quod  absit!  sacnc  rcligioniji 
iniriugat.  Eapropter,  dilecti  iu  Doiuiiio  fllii.  vestris 
juslis  p«islulaiionibus  clementer  aiiuuimus  ei  pne- 
fatam  ecclcsiam  in  qua  divino  inaucipali  c.>titobse- 
quio,  sub  bcati  Pelri  el  iiostra  proteciiouc  siiscipi* 
mut  el  praetentis  scripti  privilcgio  coiurounimus, 
tlaiuenlet  ut  quascunque  possessfones,  quaccuuqM 
l>oua  eadcm  ecclesia  impraeseuiiarum  jiisfc  ei  ca- 
nouice  fMissidet  aul  in  rulurum  coiicessioue  pnnii* 
ficum,  brgiiionc  regum  vel  jirincipitui,  oblaliouo 
ildelium,  seu  aliis  juslis  modis,  prestanle  Domioo, 
poicril  adipisci,  flrma  vobis  vcsirisque  sucres&ori- 
^  ims  el  illibata  pcrmaneant  lii  quibus  b;cc  propriii 
duxinios  csprinicnda  vocabulis : 

ius  patrouatus  et  eurain  auitiianim  eccli^i.t 
Saiicii  Micbaelis  in  Biickenlieitii ;  jus  paironaius 
ecclcsis  Sancti  Hartini,  in  eadein  villa  cum  omni- 
ims  appcndic-iis  suis;  ecclesiam  SMicue  Maric  in 
Raiiispacb  cum  deciuiis,  oblationibus  ei  aliis  ap- 
pciidiciis  suis;  cellani  in  Marcelo  cuni  agris»  pratis, 
vineis,  luoleiidiuis,  decimis,  oblalionibus  et  aliis 
appeiidiciis  suis :  ecclesiam  de  WilUri  cuin  omoi 
iulegritaie,  ecclesiaiii  de  R-.ildingeu  cum  decimis 
eC  aliis  pcriineutiis  suis;  in  Marceto  piseariaiu  ei 


III 


moiendinum.  Iiem  in   Marcclo,   iu    liardiiige, 
ikiic»  iu  Freniestorr  ceuium    vigtnti   diuriialcs, 
prxdiuin  ki  Uusiad,  lerram  dominicaiem  dc  Ctrp* 


I2W  EPISTOLiE  tt  PRIVILEGIA.  —  AN.  I19Z  liiO 

petiberg  ei  qnoJ  «puJ  Bestenie  possidebat;  allo- A  muiii  conseiisu,  yoJ  rratruin  pars  coiisilii  samons, 

secuiiduni  Dci  tiiuorein  et  beati  Augustini  ReguLiiii 


diuin  in  Burgalben,  ccclestatn  Saticti  Adolfl  iu 
eadein  Tilla  cutn  decimis  adTOcatia  et  aliis  perii- 
nentiis  snis,  et  aliam  quariain  partcm  qoain  a 
Tempiarlis  acquisistis,  allodiuin  in  Singescbeil, 
allodiom  in  Borbach  et  dlmidium  mansum  Move, 
qiiariam  partem  maiisi,  octaTani  pariein  uenioris, 
quoJ  dicitur  Putzernualt,  mansum  unjm  apud 
Piie,  bona  oninia  qu»  habetls  in  Siswiire.  Saiie 
iioTalinm  Testrorum  quos  propriis  manibus  aut 
samplibos  eoliiis,  siTo  de  iiuirimeniis  animaliuiu 
Tcstrorum  nnllus  a  Tobis  deciroas  ezlgcre  Tel  ex- 
lorquere  pracsumai.  Liceat  qiioqiie  Tobis  clericos  tcI 
laicos,  litncros  ct  absoluios  e  saeculo  fugientes,  ad 
coiiversioncm  recipere,  ei  eos  absque  contradictione 


proTidcriut  eligeiiduui. 

Deccriiiinus  ergo  ul  nulli  omnino  bominum  liceat 
prx*ralam  ecclesiain  teinere  |>erturbare,  aut  fjus 
possessiones  aurerre,  tcI  ablalas  reiioere,  miiiuerc» 
seu  allquibus  Tcxalionibus  rutigare;  sed  incouctissa 
et  illibaia  persevereut  eoruin»  pro  quorum  gubcr* 
naiione  ac  susteutatione  concessa  suiit,  usibus  oui- 
uimoJis  prorutura,  salva  diCBcesani  cpiKopi  cano- 
nica  justitia.  Si  qua  igttur  in  futurum  eeclcsiastica 
saecularisTe  pcrsoiia,  hanc  nostrs  constilutioiiis 
paginaiu  scicns,  rontra  eani  venire  lentaTeril, 
secundo  lcrtiove  coiuiuonita,  nisi  prxsumplionciu 
s«iani  congrua  satisractioue  corrcxerit,   poiestatis 


aliqua  retinere.  Piobibeinus  insiipcr  ul  nulli  fra-  B  honorisque  sui  dignitate  carcat,  reamque  se  diTiiio 


iruiu  vesirorum,  post  factain  in  eadein  ecclesia 
professioiiem,  fus  sii  de  coJcm  loco,  nisi  arciinris 
religionis  oblenlu,  discedere;  discedcntem  Tcro 
absffTie  cominunium  liueranim  cnutione  nulliis 
audcat  relincre.  Ad  h.TC  ciiam  inhibenius  nc  cui 
episcopo,  vel  aliis  plus  a  vobis  pro  vostris  decimis 
peiere  et  rccipere  li  csi  quam  fucrit  a  prxdeccsso* 
ribiis  corum,  usqtie  ad  bx^c  tenipora  requlsituin; 
iMiu  autein  gencralc  inlerdiclum  lcrrae  fuerit,  liceat 
Tobis»  clausis  jauuis«  excliisis  cxcomniunicatis  et 
inierdiclis,  non  puUalis  cainpanis,  suppressa  Toce, 
divina  oflicia  cclcbrare ;  cbrisma  vcro,  olcum  sa- 
erum,  consccraiiones  nltariiim  scu  basilicarum,  ordi- 
nationes  caiionicoruin  seu  clcricoriim  Testrorum  qui  ^ 
ad  Sjicros  onlincs  fuerint  promovenili,  a  dicpccsaiio 
suscipietisepiscopo.siquidein  Culbolicus  fuerit.et  gra- 
Uam  alquecomniunionemaposiolica*  sedis  bahiierit, 
et  ea  graiisTobis  ct  absqiie  pravitatc  aliqu.!  Tolueiit 
eibibere,  alioquin  liceat  vobis  quemcunque  mnliie- 
rilis  adire  aniistitcin  graliain  ct  communioucin 
apostolic»  sedis  hubcnleiu  qui  nosira  fullus  aucU- 
ritate,  vobis  quod  postulalis  impcndul.  Prohibciniis 
fiisuper  nl  infra  flnes  parochlae  vcsirce,  niillus  siue 
asscnsu  dioecesani  cpiscopi  ct  noslro,  capellam  scu 
oraioriuin  de  noTO  construcrc  audeat,  salvis  privi- 
legiis  Komanoruni  poiilincum;  ad  lioc  iiovas  et 
indcbilas  exactioiies  ab  archicpiscopis,  episcopis, 
archidiaconis  seu  decanis,  aliisque  omnibus  cccle< 


judicio  esistere»  de  perpelrata  iniquitate  cognoKat 
ei  a  sanctissimo  corpore  et  sangiiine  Dei  et  b&' 
mini  nosiri  JcftU  Christi  alioiia  Aat,  aique  iu  extreino 
examiiic  dislriclx  uliioni  suhjaccal.  Cuiiciis  autem 
eidcin  loco  ^ua  jura  serTaiitibus,  sit  pax  Doniiui 
iiostri  Jesu  Christi,  quaicnus  et  hic  fructuui  bona 
aciionis  percipiaut  et  apud  suprenium  Jiidiceiu 
pRcmia  afterus  pacis  iuTeniant.  Ainen. 

Datiim  Laieranii  per  maniim  Ceucii  Sanciae  Luci« 
iu  Ordiea  diaconi  cardinalis»  doiiinl  papae  caino- 
rarii,  xit  &ulciidas  Maii,  iiidictione  xt,  Incamatio- 
nis  Douiinicxauno  1197,  pontlflcatus  veroCoBlestini 
papx  II i  aniio  sepliiuo. 

CCCIY. 

Unhenh  finelibut  m  reguo  Dudas  conMHih^  fiil 
ad  eceleiiam  Aruvenum  $aseo  mnro  conMtmeth 
dam  pecHninm  dederint,  de  injuncliM  itro  iui$  rs- 
cciiibu»  pceniienliiB  xl  diVs  induigei» 

(Lateraui,  Aprii.  to  ) 

[La^gcbee,  Scripl.  rerum  Dan.,  t.  VI,  p.  387. ( 

CoELESTiNUS   cplscopus,  scrvits  scrvorum    Dei, 

utiivcrsis  Chrisli  Adelibus  in  rcgiio  Dacix  coustitu* 

lis,  et  accedentibus  seu  transiluui   habenlibus  per 

Ariisiensciu  Ecclesiani  salulem  et  apostolicam  bciie- 

Jictioiieui. 

Cuiu  inter  varios  huinanx  fragilitatis  eTcnius 
iioii  est  facile  habitantibus  super  terram  incursus 
eTudere  delictoruro,  proposila  sunt  ad  salutis  nostr» 


slaslicis  saecularibtisve  personis  oinuino  llcri  pro-  D  rcniediuiu  opera  pietatis,  quibus  tanto  amplius  Do- 


hibenitis.  Sepulluram  praelorea  ipsiiis  loci  liberam 
es&e  dcccriiiinus,  ut  corum  dcvoiioiii  vi  cx(rem;c 
volunuii  qoi  se  illlc  scpcliri  deiibcraTerint,  nisi 
forie  excommnnicali  tcI  interdirti  sinl,  nulliis 
obsislatt  salTa  tamen  jiisiilia  illarum  ecclesiarum  a 
quibus  niortuorum  corpora  assumuiitur.  Decimas 
praeierea  et  possessioiies  ad  jus  ecclesiarum  Tcslra- 
nim  spectantes  qn»  a  laicis  delinentur,  redimendi 
et  legitime  liberandi  de  manibus  coriim  ei  ad  cccle- 
sias  ad  qiias  perliiicnt  rcTocandi,  libere  sit  Tohis 
dc  aucioriiale  nostra  facnltas.  Obeunie  Tcro  tc, 
nunc  ejusdem  loci  abhaie.  vel  luoruni  qiiolibet  snc- 
ccssoruiu,  nullus  ibl  qualibcl  subropiionis,  asluiia 
scu  violculia  pnrponalur,  iiisi  quciu  fistres  coiii- 


iiiiiium  Tsleainus  habere  propitiutu,  quanlo  ea  dc- 
Toiius  in  necessitatibus  exercuerinius  proximorum. 
Ciim  auieui  veiierabilis  frater  noster  Petrtis  Arii- 
sicdsis  episcoptis  stcrnae  retributionis  inlnltu  ad 
honorem  Dci  ct  laudabile  commodum  cleri  et  populi 
8uae  curae  commissi,  cathedraleoi  ecclesiam  qu& 
lemporibus  antecessorum  stiorum  de  lignea  tolum- 
niodo  materia  constructa  fuii.  lapidibus  construere 
disposueril,  quod  in  terra  Tcstra  fieri  •itie  grnTl 
labore  ac  sumptu  non  potesl,  universilateni  vestram 
roganiu3,  nionemiis,  cxhortamur  attentiot  ei  pcr 
apo^tolica  scripia  maiidamus,  ac  in  remissionem 
pcccaniiiiuni  injungimus,  quatenus  diThii  amoris 
iuiuriu  ct  coQintunis  utilitaiis  obieniu  d«  bniiis  Tobis 


nit  COELESTIM  III  PAPX  I2li 

a  Deo  coUatls  ad  tain  pium  ei  lauilabile  opns  expleu-  A     Sicut  pbiake  aureae  odorainentorum,  pleux  ora- 


(him*  grala  et  niuniOca  impendaiis  tubsidia  cba- 
ritaiis,  ut  vobis  adminieulantibus  cilius  et  melius 
ecclesia  ipsa  conslrui  valeat,  et  vos  per  baec  et 
alia  bona,  qux,  Domino  inspirante»  feceriiis,  ad 
«terniiatis  possitis  gloriam  pervenire.  Bls  autem, 
qu\  operi  niemorato  juita  sibi  a  Domino  facullatem 
iudultam,  maunni  porreierinl  charitatis»  de  injun* 
ctis  pro  suis  eicessibus  poeoiientiis  xl  dies  de  mi- 
sericordi  couQJentes  Greatoris  clenientia  indul- 
gcmus. 

Daium  Laterani,  ii  Kal.  Maii,  poniiflcalus  nostri 
aiiiio  septiino. 

CCCV. 


tionibns  sanctomm  iii  conspectu  Aliissiiiiiy  ad  ei- 
piandam  criminum  nostromm  corruptelam  odorem 
suavitatis  emittuut,  ita  saluti  nostrae  plurimuiu 
credjmus  eipedire»  si  eomm  in  terris  celebrem 
habeamtts  roemoriam;  ipsoram  merita  solemnibus 
recolendo  praeconiis,  qooram  in  coelo  speramus 
intercessionibus  assiduis  adljuYarl.  Sane  cum  di- 
lccti  filii  G.  et  ?•  monachi  Silvae-Majoris  ad  sedeiu 
apostolicam  accessisseut »  et  de  suncta  couver>a- 
tioiie»  vlta  ei  meritis  beati  Geraldi,  ipsius  nioiia- 
sterii  fiindatoris»  tam  per  litteras  venerabiliuni 
fratrum  nostroram  Burdigalensis  arcbiepiscupi  et 
suffraganeoram  cjus,  quam  aliorain  ,  ubbatuin  vt- 


/,....,.  .     ,  -.  dclicet  et  nobilium,  nos  plenarie   instruiissent, 

tanomeii  Aruiien$ibu9aiieril  prwbendaiiex.a  Pitro  n    ...  .     .  7-  .  i-      .  r       .. 

£mti!ono  ealtafat^  "  ^^  plurima  ccrte  indicia  eoruni  nobis  et  frainbiis 

obtuli:,seut ;  ct  per  vcnerabilcs    fruires    nusiros 


epUcopo  cotlatas, 

^L.aierani,  ApriU  23.) 

[Ibid.] 

CcELESTifics  episcopus,  servus  servoram  Dei,  ve- 

iierabili  fratri  Petbo  Arusiensi  episcopo,  salutem 

et  apostolicam  benedictionem 

OflQcii  nostri  debituiu  et  chariias  ordinaia  requf- 
r.t,  ut  qux  a  fratribus  et  cocpiscopis  noslris  acta 
laudubiliier  fueriui»  auctoritalis  nostrae  praesidio 
iuconvulsam  obiiueaut  firmitatem,  et  plenain  in  fu- 
luro  agendi  liduciam  tribuant  potiora.  Sicut  autem 
01  parte  tua,  vciierabilis  in  Clirisio  frater,  nostris 
est  auribiis  inliiiiatumf  de  bonis  pairimonialibus  et 
aliis,  qu»  ralionabiiitcr  ac  ;:iisisti  ac  de  iis  qiix  com* 


Roihomagensem  archiepiscopum »  Catalaunenseiii 
cpiscopum»  et  quosdam  aiios»  (qui  luiricula  qux* 
Douiinus  per  illius  saucti  viri  merita  operauir  ple- 
nius  cognoverunt)  certiores  fuisseniiis  effecii; 
auditiseiiam  virtotis  ejus  et  miraculoruui  iiisigniis, 
ct  quod  iuter  caraales  spiritualem,  iuter  boniinrs 
ctiam  angclicam  coiiservationem  babuisset,  ipsuin, 
qui  corporaliter  dissolutus  cum  Cbristu  essc  lueruii, 
(ne  debito  ipsius  bonori  et  glorix  quodauimodo 
vidercmur  detraherc,  si  sauctiOcatuiu  a  Domtno 
penuitteremus  ulterins  devotionis  liuuianse  vene- 
ratione   carere)  de  fratram    nostroruni    consiiio 


missa  libi  circlesia  prii:5  iiabuer.nl,  ?ex  prabend;is  C  ^^T*"^^^':.^^'!!"®''^^^^^  in  sauctorum 

provide  statuisli  canonicis  assignundas,  (]iv  rid^^in 

ecclesiae  debeani  descrvire.  Kos  igitiir  biatuium 

ipsum  dignis  in  Doinino  laudibus  commcndanles,  ut 

lirmitcr    oninibus  futuris   teniporibus  observe;ur, 

prout  circuiuspectc  ac  providc  factum  esl,  sicut  iu 

auiheniii.0  veuerabilis  fratris  nostri  Asgeri,  Lun- 

densis  archiepiscopi,  aposiolic:e  sedis  legaii,  ei- 

pressius  coniiuetur,   auctoritate  apostolica  conlir- 

niaiuus  et  prjesemis  sciipti    patrocinio    coiuiiiu- 

niiuus. 

Kuili  ergo  oiunino  boniinuiu  liceat  lianc  pagiiiaiu 
nosirjrconnrinaiionis  iufringere,  vel  ei  uusu  leiiie- 
rario  poiilraire.  Si  quis  autem  boc  attentare  pr;e- 
suinpserit,  indignationein  «innipotentis  Dci  et  bca- 


ca^aiogo  nui.ieruudum.  Cum  evio  lucerzta  ejus 
sic  arserit  in  boc  mundo,  quod  pcr  Dei  gratiain  jaiii 
non  sub  modio»  sed  super  candelabruui  nierucrit 
collocari,  ut  iu  se  ardcns  per  opcra  charilatis,  lu- 
ceat  aliis  per  eiemplum  :  universitatem  vcsiraui 
rogamus,  monemus,  et  auctoritate  qua  fuiigiinur 
praecipicndo  mandamus,  quateuus  aj  veneratiouciii 
ipsius  devoie  ac  salubriter  eiciiati,  ipsuui  festivi- 
tate  solemni,  coustiluta  dic,  annis  singulis  eicola- 
tis,  ut  ideui  oratiouibus  volivis  pulsatus,  pro  nobis 
apud  Doiuinuui  intcrcedat. 

Datum   Laterani.   v  Kalendas  Maii,  pouliricalus 
nostri  anuo  vii. 

CCCYII. 


loiuin  Petii  et  Pauli  apostoloruui  ejus  se  noverit  ^  [Cerardo]^  epiicopo  bonoHieHsi  pennittii  ni  excoM' 

mutticet  eo$,  qni  boua  Eccletia  occui.uvcrmi, 

(Lateraui,  Maii2; 


incursuruui. 

Datuui  Ljtcrani,  ii  Kal.  Biaii,  poniiflcatus  nostri 
anuo  s^ptiuio. 

CCCVI. 

(Jnivenis  fitleiibus  per  Burdigalensem  proviucimn  con- 
ktitutis  GeritlUum^  monaslerii  Siivas^Mujoris  fun- 
duiorem,  in  Suncios  relalum  nuntiat. 

(Laleraiii,  Apiil.  27.) 

•Mabillo!!,  Acla  SS.  ord.  S.  Bened.^  Saec.  VI ,  p.  ii, 

p.  874.  ] 

COELESTiMUS   episcopuft «  scrvus  servoruni    Dci, 

universis  Christi  fldelijjus  per  provinciain  BurUiga- 

lensem  constitutis,  saluiein  et  apostolicain  bciicdi- 

etioueiu 


[Savioli,  Anii.  Bol.,  II,  ii,  200.  j 
CoELCSTiKus   episcopus,    scrvus   servoruni   Dci, 
venerabili  fratri  Bonou.  episcopo  saluleni  ci  apo- 
stolicam  benedictionem. 

Pctilionibus  tuis  favorem  nos  aposiolicuni  cihi- 
bere  liflicii  nostri  debituin  eiigil,  et  tu;e  devoiiunis 
siiiceritas  hortatur  fortius  et  iuducit.  Eapropier, 
vciierabilis  iu  Chrislo  frater,  pciilionihus  lui:>gra:u 
concurrciiius  nssensu,  invasores  possessionuin  Bo- 
nonieiisis  L^jclcsiu:  ei  illiL-ilos  detentores  eicouiinu- 
uicationis  seotcniia  perccllendi  et  abscivciidi  co.<, 
saiisfacliune   reir^^la    qui   ob   pr.cdiclani    c.iu>;'.u> 


1215  EPISTOLiC;  ET  PRIVILEGIA.  —  AiN.  1197,  fll4 

inveiieris  eicomniuiiicaiione  teneri,  libepam   tibi  A  Lii|)o,  *  do  Cistelleio,  ^  d*Avaron,  de  Crolgnon  ti 


concediinus  sine  appellationis  obstaculo  auetoriiate 
apostolica  faculiaiem* 

Nulli  ergo  oninino  liominum  liceat  faanc  nostrae  pa- 
giiiain  eoncessionis  inrringeret  vel  el  ausn  temerario 
coiitraire*  Si  quis  autem  boc  aiientare  praesumpserit 
ludigiiaiionem  omnipoteniis  Dei  et  bcaiorum  Peirl 
et  Pauli  aposioloruni  cjus  se  noverit  incursurmn* 

Daium  Laierani,  anno  Incaniationis  Dorolnicae 
4197,  VI  Nonas  &iaii,  |ioniificaiu8  oostri  aiino  se- 
piiiiio. 

CCCVIII. 

Cmnokii  SihW' Majorn  pradia  et  privilegia  recen$el 

et  confirmai, 

(Laterani,  Maii  10.; 

[CalL  Chriti.  nov.,  II,  Inslrum.,  516.] 

CcELESTiicus  episcopus,  serviis  servorum  Dcl, 
fiileetis filiis  Petbo,  abbniimoiia  leiii  Saiicl» Blarae 
Siif;L*-llajoris,  ejiisquc  frairibiis  inm  praeseulibiis 
quam  futuris  regularem  viiam  professis  in  perpe- 
tuum. 

Quoties  a  nobis  peiitur  quod  religioni  et  bo« 
iiestail  convenire  dignosciiur,  animo  iios  dccet 
libeuii  concedere,  ei  peieiitiiim  desiJeriis  congrnum 
suflTragiuin  iinpertiri.  Eapropier,  dilecti  in  Doinino 
lilii,  vesiris  juslis  postulalionibus  clementcr  annui* 
inus,  et  prapfatum  inonasieriuni,  in  qiio  divino  man- 
cipaii  esliR  obsequio,  ad  eieniplar  felicis  recorda- 


B 


dc  '  Foncanbalada,  de  Madiraco,  de  Loupiac  ,  de 
Borabat,  do  Baignaus,  de  Benalgia  veleri,  de  Gri* 
boii  et  Aguillaco,  de  Ardenas, '  de  Daignaco ,  luni 
omnibus  pertlneutiis  eoruindeni  prioraluum  ;  eccle* 
sias  eiiani  *  de  Epielo,  de  Ganiac,  de  Sanclo  Leono« 
de  Montinac,  de  Corbillae,  *  de  Sanclo  Sidonio,  de 
Dlassaco,  de  Saucio  Geruiano  de  Campet ;  priornliis 
quoqiie  *  S.  Andrcae  de  noniiiio  Domin*,  **  de  Podio 
Dodonia  cum  ecrlcsiis  suis  S.  Cbrislopbori  et  S.  Se- 
veriui;  prioraluni  S.  Martiiii  et  S.  SaUiriiini  de 
Bociis,  ct  **  S.  Vincenlii  de  Poiielo,  et  S.  Laurentii 
d*E$curc8,  cum  oniiiibus  periinenliis  eoruin;  quid- 
qiiid  babetis  apud  Brojas  el  Jalaui. 

Iii  Xanlonensi  dioecesi  prioratuui  S.  Nicolal  de 
Boyano,  cutn  ecclesia  sua  S.  Mari»  do  Insula  quie 
esi  in  Arverto  ei  possessioiiibus  suis  de  Oleron  et 
Praironicl.  In  Vasalensi  diocicsi  eccle^iain  **  do 
Brana,  cum  aliis  posscssionihus  vei»lris ;  prioratus 
S.  Juauiils  de  Blaigiiac ,  et  S.  Peiri  de  Caslet,  cum 
ecclesia  sua  de  Siurac;  prioraius  deRiiflio,  de  ^ 
Sorsaco,  de  Coiraco,  de  Fisuls,  de  la  Gardera,  d^ 
Niaco,  *^  de  Liiigone,  curo  omnibus  perlinentiis  eo- 
ruin  ei  *'  de  Bello  Fonie  cum  perilnentiis  suis.  lii 
Pelragoricensi  diQecesiprioraiosS.  Martini  ''CanipH 
Martini,  el  **  de  Scaurniaco,  de  Pikone,  et  S.  Ulrici 
et  S.  Nicolai  de  Gorson,  "  de  Loupebaco,  cum  eo- 
ciesia  suade  Miitzac;  prioralus  S.  Salurnini  **  de 
Puieo,  cutn  ecclesiis  suis  S.  Mari<e  de  Belpojet  et 
tioiiis  Lucii  papae  praedccessoris  nosiri  sub  bcail  C  deLonasio;  prioraium  '*  de  Is  Veriila,  cuin  eecle* 


Peiri  et  nostra  proteciioiie  susclpiinus,  el  praeseiitis 
scriptl  privilegio  coinmunimus;  iii  priinis  qiiidein 
siatuenies,  ut  ordo  monasiicus,  qui  seciindum  Deum 
ct  beati  Benedicli  Rpgulam  iii  codem  nionasterio 
Hosciiur  iusiiiuius,  perpetiiis  ikidein  lemporibus 
iiiviolabiliier  observelur.  PiuMeica  qiiascunque  pos- 
sessiones,  quaecunque  bona  idem  inonasierium  im* 
pnesenllarum  jusie  et  canonice  possidel,  aul  in 
ftiitiruni  concessione  poiiiififuiii,  largf!ione  regum 
▼ei  princfpum,  oblatione  lidciiuin,  set  aliis  jufrtis 
uiudis.  praeslantf^  Doimjiio.  polerit  adipisci,  firiua 
vnbis  veMrisr*ue  successoribiis  et  illibala  pernia- 
neanl.  lu  quibus  baec  propriis  duxiinus  ezprinienda 
vocabuiis : 


siisbuis  S.  Martini  de  Coinbis  et  '^  de  Ciossia; 
prioratum  "  S.  Pasioris,  cuin  ecilesiis  slbi  perti- 
neuiibus,  et  prioraium  de  **  Atenacoet  '^de  Mausia, 
cuin  omuibus  periiiientiis  eoruin,  et  de  Sioraeo, 
cum  pertineutiis  suis.  In  Agennensl  dioeeesi  priora- 
lum  S.  Anlonii,  et  de  Bunauld,  cum  ecclesia  S.  Ru- 
fiiiae  et  de  Maureliaco,  ei  S.  Mariae  de  CulturiSt 
prioralus  S.  Sylve»tri  de  Pciia,  *'  S.  Peiri  de  Gimi- 
laltlo  de  Escassefort,  cum  eielesiis  et  aliis  pertiueu- 
liis  suis;  |irioratti8  etinm  deMonlburt»  de  Culezuu, 
S.  Caprasii  de  Lavardac,  S.  M.*riae  *'  de  la  Fita,  ^ 
de  Caubeosa  cuiu  eeclesia  ejus  S.  Aadreae,  cum  oui* 
nibus  pertinentils  eoruin.  In  Caiurcenai  diceceai 
nionaslcnum  monialium,  scilicet  "   Pomarelum» 


Locuui  ipMim,   iii  qiio  prarfaium  monastcrium  ^  cum  prioralibus ,  ccclesiis  et  aliis  possessionlbua 


sitnm  est,  cuni  omnibus  periiucnliis  suis;  ineadem 
nilla  ecclesias  S.  Peiri  et  S.  Juaiiiiis  :  graiigias  ad 
biuin  monasteriuni  periincnles ,  scilicet  Mal/brai, 
cuni  lerra  de  Bunasse  :  grangiam  dc  Daignac  et  de 
Carensac ,  cum  ccclesia  dc  Ncrigean  :  grnngia  de 
Foiiigravosa  el  S.  Mcolai  do  Geiiisaco,  et  dc  Monl- 
faiiul  cum  perlinenliis  earum  :  dccimas,  molendiua, 
culoiios,  qiiae  specialiter  ad  inonnsieriiim  vcstrum 
s;  enanl;  prioralus  quoi|ue  de  *  Senon,  *  de  Saiiclo 


suis,  salvilaiem  de  BUnqueforl.  In  Auxiianensi 
dioccesi  prioralum  **  Gavarreii,  cuin  ueciiua  et 
ceiisu  loiius  villae,  furnis  et  aliis  possessionibua 
suis;  prioralus  de  Lucader.  de  Mauvaisin,  de  ^ 
Gilo,  de  '*  Perquerio,  de  *'  Boga  dcl-inont  de  Ca- 
nens.  In  Aragonensi  dioecesi  prioraius  de  "  Roala» 
de  Piiilano,  »*  de  Unocaslello,  de  »•  Ezca,  de  Pra- 
iclla,  de  Alcnla,  cuiu  ecclesiis,  deciinis  et  aliis  poa* 
sesstouibuscoruin...  lu  Lincoluiensi  diceccsi  lu  Aii- 


'  Sciton.  •  S.  Lotiliez.  »  de  Castelicii.  *  ife  Daion.  •  Funcanibalas.  •  In  Daux  Rennugo  vieille. 
»  Espiei.  •  S.  Siduiu.  •  S.  Aiidras.  *•  Piiy  Doduu.  •»  Portels.  *•  de  Branc.  Rucb.  '•  Soursac.  Scs« 
cas.  "  L:iui!Oii.  **  Belfoiii.  »•  ('aiiip..M:<riiu.  *'  Escniiniac.  *"  Lmtpebac  de  ViUefrancbc.  "  de 
Piirb.  ••  de  Vinnis.  •»  Creispe.  •«  S.  Pasioiir.  •«  itc  Catleies  ct  Teiiac.  •*  les  Nauses.  »•  deGoti. 
tnii  ili*  Nogarei.  ••  ja  llilr.  '» Cabeousc.  ••  la  Poinarcte.  "  dc  Bavarrcl.  *•  dti  G^L  »'  Perqucicf. 
»■  Buugtic.     •*  Brusin.    »^  uu  tasliile.    »•  Exac. 


liis 


CCDLESTLM  III  PAP.€ 


1216 


Hihi,  prioraium   de  '*  Proella^    cuui  peninenliis  A  siveab  arcliie|HSCopiscl  ducibusAquiUinix.  uccnou 


suii.  la  Camcraconsi  dioecesi  abbaliam  S.  "  Dionv- 
sii  de  llrocares,  cuui  cccJeslis»  dectniis  ei  aliis  per* 
liuenliis  suis.  In  Siiessioneusi  dioecesi  prloraiiis  " 
S.  Leodegarii  el  '*  S.  Pauli  de  neiiiore,  el  Bell;e« 
vallis.  In  Laaduiicnsi  diosccsi,  prioralus  deCesy  et 
S.  Probae  el  dc  Lapion.  lu  Remensi  dioecesi  prio- 
raiuui  ^*  Noveii.  Iii  Cal.ilauiiensi  dicDcesi  prioraluui 
dt  Cbeutry.Iii  Seiioiiensi  dioDce»i  prioratuni  Neronis- 
\illae.  lu  Aureliaiinisi  dioecesi  prioralum  S.  Bar- 
iliolomaDi  ^'  dc  Scde  Meri,  caui  ccclesiis  S.  Joan- 
nis  de  ^*  Curcy ,  et  S.  Simpboriani  de  Complens. 
^  Saiie  novaliuin  vesirorum.qu»  propriis  manibus 
aui  sumplibus  coliiis  ,  sivc  de  uutrinionlis  aniuiu- 
liuiu  veslroruni,  uulliis  a  vobis  decinias  exigerc  vcl 


et  aliis  illius  terrc  baroiiilius  monasterio  et  bonii- 
uibus  vesiris  pietatis  et  religioiiis  considerationo 
indultas  raias  babetilcs.  aucioritaie  aposlolica  con- 
nnuamus ,  statuentes  ut»  sicut  ab  eodein  prsde« 
cessore  iio.stro  statuiuiu  fuisse  dignoscitur»  iiulla 
ecclesiasiica  saccularisve  persona  kabiialores  ve- 
stros  ad  arma  coinpellere ,  vel  indebitas  exactioncs 
ab  eis  exlorquere  pra^umat...  Sepulturam  prxterea 
iliius  loci  liberam  esse  decernimus,  ui  eonim  devo  • 
lioiii  et  extremae  voluntaii,  qui  se  illic  sepeliri  deli- 
beraverint,  uisi  forle  cxcommunicali  vel  interdici: 
sint,  nuUus  obsistat ;  salvatameu  justitia  ilUrum  cc- 
cicsiaruni  a  quibtis  inortuoruiii  corpora  assumuii^ 
tur. 


exlorquere  pnR:>uma(.  Liceat  qiioque  vobis  clericos  Deceriiimus  crgo,  ui  nutti  boiohiuni  fas  sit  pr:r- 


vel  laicos  liberos  cl  absolutos  ct  e  sxculo  fugientcs 
ad  couversioueiu  recipere,  cl  eos  absque  coiiiradi- 
ciioue  aiiqua  retii.cre.  Cum  auiem  geiierale  inierdi- 
cluni  terrx  fuerii,  liccat  vobis,clausis  januis,  expul- 
sis  excommuiiicaiis  ct  iiiicrdictis,  iion  puisatis 
canipauis,  suppressa  voce  diviua  oOicia  cclcbrarc. 
In  parocbialibus  autcui  ccclesiis,  quas  habelis, 
liceai  vobis  sacerdoies  eligere,  ei  dicecesano  epi« 
•copo  pra*seiilare,  quibus,  si  idonei  fuerint,  episeo- 
fus  aniniaruui  curanKouiniiiiat,  ut  ei  de  spirituali- 
lius,  vobisautemdeiemporalibusdebeauirespondere. 
Cbrisnia  vero ,  olcuin  saucium ,  consecratioucs 
altariuin   seu  basiiicaruui,  ordiualiones  monaclio- 


fainm  ecclei^iani  temere  perturbare,  aul  ejns  pos- 
scssiunes  aurcrre,  ablaias  reiinere,  miuuere,  seu 
quibuslibci  vcxaiiouibus  fuiigarc;  sed  omnia  iuic- 
gra  conservcntur  eoi*uiu,  pro  quoruin  gubernatioiic 
ac  sustcntaiioiie  conccssa  suni,  usibus  omniinodis 
profulura,  salvasedisapo&lulicic  aiictoriiaie,  et  dioe- 
cesani  episcopi  canunica  justitia  ...  Si  qu%  igitiir 
iii  futuruni  ecclesiastica  saccularisve  persoua  banc 
iiosirae  coustilutioiiis  pagiiiam  scieiis,  conlra  eain  le- 
iiicrc  vcuiretcnlaveril,  sccumlo  terliovccominonita. 
nisi  rcatum  suum  congrua  salisfaclione  coriexerit, 
poicstalis  lionorisqiie  sui  digniiale  carcat,  reaniqtiu 
scdivitiojudicioexisiere  dc  pcrpetrata  iniquiiaic  co- 


rum  vcl  clcriiorum,  qui  ad  sacros  ordiiies  fucrint  q  gnoscal,  ct  a  sacratissiino  corpore  ct  sanguine  Dci 


proinovcndi,  a  dioecesano  accipietis  cpiscopo,  si 
quidem  catliolicus  fuerlt,  ei  gratiani  atque  comniii- 
nionem  aposlolicae  scdis  babtieril,  etea  vobis  graii.s 
et  alisque  pravilaie  aliqua  volucrit  exbiberc  :  aiiu* 
qiiin  liccat  vobis  qtieincun<|uc  nialueriii^  cadiolicuui 
adire  aiitistilein,  <iui,  noslra  fulius  aticlurilalc,  quud 
postulatur  iuduli^eai. 

Ad  boc,  praesciili  (iecreloslaiuiiniis,  ulobcunletf, 
nuiic  ipsius  loci  abb.ile,  vcl  tuoruni  quolibet  suc- 
ccssorum,  nullus  ibi  qualibel  subrepiioais  asiutia, 
seu  violentia  prarponaitir,  iiisi  quein  fraires  cotii- 
muni  consciisu,  vcl  frahum  pars  cousiiii  saniuris, 
sccuuduui  Dci  tiuiureiu  ci  beali  Uciiedicli  Regulam 
providerit  eligcnduni.  A  laicis  aulcm  decimas  extg^ 


et  Doniini  Redeinptoris  nostri  Jesu  Cbrisli  aliena 
fiat ,  aique  in  exirenio  examine  districtae  ultioui 
sulijaceat.  Cunclis  auleni  cidem  loco  jura  sua  ser- 
vaiilibus  sitpaxDomini  nosiri  JesuCbris(i,qiiaieuus 
ct  bic  frucluin  boiiae  acliouis  percipiaiu,  et  apud 
disiricluni  judiccm  pru!iuia  a*tcru:c  pacis  inveniaui. 
Ainen. 

F'go  Coelcstiuus,  catbolicac  Ccclesiae  episcopus. 

ligo  Petrus,  (iluli  S.  Cii^cili:^  prcsb.  r.ardin;»lis. 

Ego  Jurdatius  presliyicr  cardiiialis  S.  Piiden.,  liiuii 
Pasloris. 

tgo  Joaiiues,  (iiuli  S.  Clemeulis  card.  Viterbieii- 
sis,  e(  Tiiscul.iiius  episcopus. 

Lgu  Guido,  prcjjbyier  cardin;ilis  S.  Mariac  Traiis- 


sub  interminatione  analliciuatis  probibcnius.  luhi-  D  itbcriii;is  liiuli  Calt\(i. 


bemus  quot|ue  iie  iufra  leriniiios  parocliiarutii  ve- 
blrarum  ecclcsiam  vel  oraloriuin  siuc  asseusu  dioe- 
cesaui  episcopi  ct  vcsiro  quisquam  aidificarc 
prjcsuuial,  salvis  (amcn  privilegiis   IU)uiau;e  ccelc- 

b\x Libcrtates  pViclere:)  et  iiumuiiiialcs  a  relicis 

lerorJutiouis  Alexandru  papa  praidcces.sorc  iiusdo, 


llgu  llugo,  picsbyier  cardinalis  S.  Maitini  tiiuli 
Equicii. 

Egu  Joaiiues,  lidili  S.  Stcpbaui  iii  Coelio  mou(e 
prcshyler  cardinalis. 

Kgo  Sosftedus,  tiiuli  sanct;c  Praxedis  prcsbyicr 
cardinalis. 


1217 


EPISTOL.C  ET  rRIMLEGIA.  —  AN.  4197. 


nis 


£|^i  Jj.iDiiet,  itliili  S.  Priscx  pre&byier  canJiiia«  A  nit) ;  ecciesiain  Saiicil  ClemcMiiis  ciirti  oninibus  qii;« 

in  ejtis  parocliia  liabeiis;  ecclcsi«'iiii  Saiicii  Nieolal 
juxla  ponani  Maris  cum  pnrochia  et  omnibuf 
suis  porlinenliis  ;  ccclcsiam  Sancli  Angcli  «ie  Cal« 
liillo  cum  oinnibus  ijiix  in  ipsiiis  parochia  habeits; 
ecclpsiam  Sanclx  C«>lonili:r  ctim  parnrhia  ei  posj^es- 
siouilmsquns  iii  ca  habciis  ;  ecclcsiam  Sancii  llar- 
liui  (lo  Ruibale  cuin  parochia  ei  perlincniiis  siiis; 
ecclcsiam  Sancli  Barlholom.Ti  de  Moute  cum  paro- 
chia  ei  aliis  perliuenliis  suis;  ecclesiam  Sanciae 
llarinx,  ei  oralorium  juxia  montem  Coiiftpejaii 
cuin  paiochia  ct  omiiiLus  pcrlinouliis  suis ;  eccle« 
siamSanctiZenouiscuin  paiochii  etperifue^iiiissuis; 
parochiam  qux  ruil  olim  Saucli  Ai.drcx  «Jc  Bcr* 
nard  cum  omuibus  qit.x  ihidcin  babeiis;  piebem  Sa:> 
cii  Christophori  el  Saiicti  Qiiirici  cu:ii  oiiinibus  su*8 
periiiictiliis,  ccclcsiam  Snucli  Apollinaris  ei  eccle- 
Ham  Saucii  llcrmclis  cnm  pnruchiis  el  omnibus 
enrum  ptrtiiiculiis;  caiupum  el  viiic:im  eiira  por* 
lain  Cnllinam,  viiienm  juxta  poiiicm  Foliaet  n 
quidqniJ  habclis  in  suhuriiio  Galluli,  el  viiieaiii 
Scopcluli,  et  quidquiil  babeiis  iii  curia  Gallioue, 
ci  iu  curia  Grauarulc,  seu  iu  ecclcsia  ejus,  ct  in 
curia  Bonci  tnin  in  lcrris  quaui  viucis  ci  olivctis, 
ci  quidquid  habctis  iu  ecclesia  Sancli  Casciani 
cl  parochia,  el  posscssionibus  ejns,  ca  qu.x  jusld 
habetis  iu  ccclesia  Saiicli  Ucracliani,  et  quidquU 
habclis  iu  tola  ilioeccsi  Pcusaurien.  cuiu  decimis, 
priiuitiis  vivorum  rcddiiibus,  ierris,  viiieis»  liortis, 
Q  oltveiis,  silvis,  pralts,  pjscuis  ei  panteriis  aucU>« 
rit:ilc  apostolica  coiinrmaiuiis. 

lieccrnimus  ergo  ul  nulti  omuino  hominum  liceai 
prxfalam  cnnuuicam  temere  perturbare,  aui  ejus 
possesbioucs  auforrct  vcl  ablatas  retiiicre,  miniicre, 
(cu  quibuslibcl  vexatioiiibus  ralicarc,  sed  omui.i 
iiilcgra  eouserveiitur  c*irum,  pro  quorum  guberu:i- 
lioiie  ac  sustcntaiiouc  conccssa  suui,  usibus  omui- 
nioJis  profulura,  salva  scdis  apostolic»  potesiaic, 
ei  dioccesaiii  episc.  caiioulca  justitia.  Si  qua  igiiur 
iu  futurum  cccIesiaMica  8:eciil«iisve  persona,  liatic 
nosine  constiluiiouis  pngiiiam  scicns»  conlra  eaui 
lemere  vctiire  teutavciit,  secundo,  tcrliove  coui- 
nioiiiin,  iiibi  rcalum  suum  congrua  salisracliomi 
currexcrit,  poteslatis  honorisque  sui  careal  digiii* 


lif. 
Fgo  Ociavi:iuus,   0>iiensii  ei  Velletreusis  epi- 

SCOpllS. 

Kp»  Petrus,  Poriucnsis  ci  S.  Ruflnae  episc. 

£go  Gran..*.  Sanciorum  Cosnix  ei  Damiani  cpi- 
scopus. 

Ego  Gerardus,  S.  Adriani  diaconng  canliu. 

Ego  Gregorius,  S.  Mariar  in  Porlicu  diaconus  w» 
dinalis. 

Ego  Gregorius,  S.  Mari»  in  Aigro  dlaconus  rar- 
dinalis. 

Ego  Grcgorius,  S.  Georgii  ad  Yeluro  aureum  dia- 
couus  eardinalis. 

Ego  Lotarius,  Saucloniro  Scrgii  ct  Bacchi  diaco- 
nus  cardinalis. 

Ego  Mculau«,  S.  Mariae  in  Cosmidiu  diaconus 
caniinalis. 

Ego  Bobo,  S.  Thcodori  diaconus  card. 

Dalum  Luiieraui,  |ier  maniis  Cciisli  S.  Luci.T  in 
Orthea  diaconi  cardiualis,  domini  p3p,-e  canicrarii, 
sexlo  Idus  Maiiy  ii.dictione  iv,  Incaniaiioiiis  Douii- 
nicsanno  1197,  ponliflcatus  vero  domiui  CaMcs- 
lini  papae  lertii  aniio  septimo. 

CCCIX. 

Cunoitfram    ,Sfliif/(e  Mariof   Piiaurenxein  inendam 
tuscipit  el  eju$  bona  couprmut. 

(Laleranl,  Maii  13.) 

[CoLLtci,  Aw/ir/ii/a  Piceite,  lom.  IY.App.,p.  iixii.] 
CcEL£S?i^us  rpiscopus,  scrvus  servorum  Dei, 
diteciis  liiiis  Bavbaldo  praeposilo  bealae  Mari;c 
Pansaurien.,  ejnsquc  frairihus  lam  prxsentihtis 
qiiam  fuluiis  caiioiiicis  substitueudis,  iu  per|ic- 
luum. 

lu  aposlolirx  sedis  regimine,disponenteDomino, 
ronsiituti  nccesse  habemus  omuibus  ecclesiis  saiu. 
briier,  auiiliauie  Oomino,  providere  ci  jusiis  pe« 
lcnlium  volis  clemenler  annuere.  Eapropier,  di- 
lccti  in  Douiiuo  filii,  vcslris  jnsiis  posliihiiionibus 
henignum  inipaitienies  asscnsuiii  pixdiciam  cano- 
nicam  Sauct;i!  Marix,  in  qua  divinu  inanci|)ati  estis 
obscqiiio,  ad  cxemplar  prxdeccssoriiiii  noslronim 


sanclx  meiiiorix  Alcxandri  II,  Mculai  II  ct  Eugc-  D  i:(tc,  rcaniquc  se  dixiiio  judicio  ciisiere  dc  pcrpe« 


iiii  III  Romaiioriim  pontiflcum  stib  beali  Petri,  cl 
tiuslra  proicciiuiic  suscipimuF,  ci  pnvsciitis  scripii 
iiriviiegio  cominuiiimus ;  statiiciitcs  ul  quascuuquc 
posscssioucs,  qiixcuuque  bona  cadciu  caiiouica  im- 
prxscnliarum  raiioiiabililcr  possidei,  aul  iii  futu- 
runi  concessiuue  poutiflcum,  largiiione  rcguin  vct 
prtncipum,  oblalionc  fldcliuiu,  scu  aliisjuslis  ino« 
dts,  Dcu  propilio,  poicril  adipisci,  flrma  Tohis,  ve- 
siiisque  successoribus  el  illihaia  permaneant.  In 
quibus  b.TC  propriis  duiimus  eipriiiicnda  ?oca- 
bulis  : 

Duinnicatam  domuiu,  quaiu  iuhabitaii;iui  juxia 
Pensaurien.  ecclesiam  silaiu,  alias  cilam  douios  ci 
horios  circa  eiindein  sitos  cuin  capclla  Sancii  Joan- 


iraia  iuiqiiiiate  cogiioscai,  ei  a  sacratissiiuo  cor- 
pore  ac  sangiiinc  Dci  ac  Dontini  Ucdcniploris  nosiri 
Jcsu  Christi  alicua  flai,  atqiie  iu  cxlrcmo  eiamiiio 
dislriclsc  uliioui  subjaceai.  Cuuctis  aulem  eideui 
lo(U  sua  jura  servaulibus  sil  p.x  Douiini  uuslri 
Jisu  Chrisii,  qiiaieuuset  hic Truclum  bonaD actionia 
percipiaui,  ei  apud  disiricium  Judiceni  praemium 
ieicriia:  pacis  invcniant.  Anicn,  amen. 

Ego  Ccclesiinus,  cuiholicse  Ecclesias  episr. 

Ego  Oclavianus,  0:>ti('n.  et  Vcllitrcn.  cpisc. 

E^o  Peirus,  Portiietisis  ei  SaucUx  Rutin.  epino. 

Ego  Pcirus,  lii.  Sauci%  Ca^ciliae  prcsb.  card. 

Esio  Jurdanus,  Saiicio!  Pudeu.  li».  Pastoris  prcsb 
card. 


1119  COFXESTIM 

Ego  Joanncs,  tU.  Sancli  Clemenlls,  Viierbiensis  a 
episc.  presb.  card. 

Ego  Gutdo,  presh.  card.  Sanciae  Mariae  Transii- 
Deritn. 

£go!lugo,  presb.  canl.  Sancli  Martini  tit.EquUii. 

Ego  Joannes,  lit.  Sanctae  Stepbani  in  Cielio 
monie  presb.  card. 

Ego  Ciiitli.  lit.  Sancti  Lsiurentii  in  Lucina  pre»b. 
cnrd. 

Ego  loanncs,  tit.  Sanciae  Prisc»  presb.  eard. 

Ego  Fra Cosmtcet  Daniiani  diac.  card. 

Ego  Grcgorius,  Sanctae  Bfarix  iii  Porticu  diac. 
card. 

Ego  Gregorius»  Saiicts  Mariac  in  Aquiro  diac. 
card. 

Ego  Gregorius,  Sancti  Petri  ad  Vclnm  anrenin  ^ 
diac.  card. 

Ego  Lotarins,  Snnclorum  Sergii  ct  Bacchi  diac. 
card. 

£go  Nicolans,  Sanciae  Marix  in  Cosniedin  diac. 
tard. 

K.$o  Bobo,  Saiicti  Tbeodori  diac.  card. 

Datum  Lnicrani,  per  inanuin.  •  . 

Ccntii  Saiictx  Lucisc  in  Ortbaea  diaconi  cardinalis, 
doiniiii  pnpx  camerarii  iv  Idus  Maii,  indictione  xv 
anno  Doittiiiicae  Incarnationis  1197,  poiiliflcatus 
vero  doiniiii  Coelebtini  pnpx  III  auno  vii. 

CCCX. 

Couveni':onet  factat  hiter  abbatltiam  5.  Alexaudri 
et  llngonem  Parmensi»    EccUm  canontcum   el  ^ 
pUbU  S.   Vuncratu  arcidpre$bylerum  confirmat, 

( Laterani ,  Maii  128.) 

[Affo,  Storia  di  Parma^  III,  Sii.j 

CcELESTiNUS  cpiscopus  ,  scrvus  servorum  Dei , 
dilcciis  in  Clirislo  filiabus  GciLLve  abbatissae  ac 
soDribtis  Sancti  Alexandri  Parmensis ,  salutem  et 
apostoiicani  benediclionem. 

£a  qua!  concordttcr  vel  judicio  raiionubirtter  sta- 
tnuiiiur  rirnui  debent  ei  illibata  consisiere,  et  iie 
processu  temporis  in  recidivae  contentionis  scrti- 
puliiin  reiabaniur,  aposlolico  suiit  muuimine  robo- 
randa.  Eapropter,  dilectx  iii  Christo  1111»,  vesiris 
poslulationis  grato  concurrenies  assensu  coinposi- 
liiincin  qtix  inier  vos  et  niagistnnn  Hugonem  D 
Parniensetn  canonicuin  et  plebis  Sancti  Paii<  raiii 
;irchtpresbyicruin  super  ecclcsia  Sancti  AnJrea;  de 
Fabrore  rationabililer  intcrccssit  sicut  sine  pravi« 
latc  facta  est  ei  ab  utraque  parte  recepta,  et  liac- 
lenus  observata  et  in  instruinento  cxinde  conreclo. 
noscilur  contineri  ,  aucloritate  apostolica  confir- 
uiainus  ei  prxsentis  scripti  patrocinio  coininu- 
tiiiuus. 

Niilli  ergo  omnino  hominum  fas  sil  hnnc  iiosirx 
conlinnnlionis  paginam  inrringerc ,  vel  ci  :Mtsu 
tcmerario  coutiaire.  Si  qttis  autein  lioc  ali^^niare 
prxsuntpserit ,  indignatioticm  oinnipoteniis  Dci  ci 
bcatoruin  Pelri  et  Pauli  npostotoruin  cjiis  se  iiovc* 
lii  incursurun . 


in  PAP.€  leso 

Dalum  Lnternni,  v  Kalcndas  Junil,  pontificaitit 
nostri  anno  te;)tiino. 

CCCXL 

Uouaslerio  S.  Dioniisii  asterit  pntrouctum  eectnia 
B,  Maritc  de  Medvnta^  a  VhHivoo  Francorum  regi 
conceuum. 

(Laterani,  Maii  28.) 
[DouBLET,  llist.  de  Saini^DeHys,  p.  527.] 

CoELESTiNcs  cpiscopMS,  servus  serTorum  Dei,  di- 
leciis  filiis  IIlgom  abhati  Sancti  Dio^^sii,  fjii<qtie 
fralribus  lain  pRTsentibns  quam  rnluriii,  regularciH 
Titam  piofessis  in  p«rpetuum ,  s;klulcm  ci  apost»* 
lieam  benetlictioncm. 

Qtioiios  a  iiobis  petitur  quod  religioni  et  lioneslati 
convenire  dignoscitur,  nnimo  nos  decei  libenti  con» 
cedere,  et  pctentium  de>ii!eriis  congniiini  snlTra* 
giuin  impertiri.  Eapropicr,  dilccii  in  Doinino  lilii, 
vcstris  justis  poslnlationibu»  clemcniiiis  nnnncnlcs 
conccssioncm  patronains  ccclesia;  Beal:c  Marix  de 
Medonla ,  a  charissiino  in  Chrisio  filio  nostni  Plti- 
lippo  itlustri  rege  Franconim  vobis  raciain.  rat.-uii 
habentesetfirmam,  cnmdetn  nucioriinle  a|K>sioIica 
confirmamus  et  praesenlissrripii  privtlegio  comnin" 
nimus;  siatuenies  nt  in  praprata  ccclesia  S;incue 
Muriae  cum  omnibns  appendiri.s  sttis  \obis  coiicessa. 
deccdentibuscanonicis  ejusdem  eicicsiu^,  Inco  euruiii 
monachi  veslri  ordineninr,  perquns  graiius  in  ci- 
dem  ecclcsia  Deo  serviiiuin  assidue  inipendaiur. 
Praeterca  quascunque  possessiones.  quaeciinqtte  bona 
eadem  ecclesia  iinpr;€sentiarnin  raiiouabilitcr  pos- 
sidet  aut  in  rutnrum  conccssione  pontificuiUy  lar- 
gilione  regum  vel  principum ,  oblatione  fideliuni, 
seu  aliis  juslis  niodis,  pra*stanlc  Doinino  ,  poierii 
adipisci,  lirina  vobis  vcslrist|ue  succcssoribus  et  il' 
libata  permancnnt. 

Decerninins  c'tgo,  nt  ntilli  oinnino  liominuin  li- 
ceat  pra^fatam  ccclesiam  temere  pcrinrliarc,  aui 
ejus  possessioncs  auferre ,  vcl  ablaias  relinere, 
niinuere ,  seu  qnibuslibet  vexatioiiibus  fatigare; 
sed  omnia  integra  conserventur  coruni,  pro  quuruni 
gnbernalione  ac  sustentatione  conccssa  snnt,  usi- 
bus  omniinodis  profuturn,  salva  sedis  aposlolica 
auituriiate,  et  diceccsani  episcopi  cniionica  juslitia. 
Si  qua  igilur  in  fiiturutn  ecclcsiitstica  sxcnlarisve 
persona  ,  hanc  nosira:  constitnlionis  paginain 
sciens,  conira  eam  lenicre  venire  tentaverii,  secumto 
lerliove  cotnmonita,  nWi  realum  sui.ni  congrua 
salisfactione  corrcxerit  ,  polestntis  honohsqiie 
8ui  careat  digiiitale,  rcain<inti  se  divitio  jiiiiicto 
cxislcre  de  peipeirnia  iniqtiitate  cogiio^cat  ,  ei 
a  sacratissiino  corporc  ac  sanguine  Dei  et  i^^- 
luini  Ucdeinplohs  iiostri  Jcsu  Chrisii  alieiia  fiat.  ai- 
qtie  in  cxireino  exainine  divin;c  ultioni  sutijnte.ii. 
Cuiiclis  nu;eiii  oidetii  ioco  sna  jura  servaiiubus 
sil  \*Si\  Doinini  t;o<lri  Jesii  Oirisii,  qiialenus  «i 
hic  truclutn  boii:r  .idionis  percipiant,  et  aptid  i^i- 
siricuiiii  juiiicein  pnrinia  ?aierna!  pncis  invenunt. 
Anien. 

£go  Copleslinu^,  calhclira  r.rcIesiiC  epifcopus. 


mi 


EPISTOL.C  ET  PRIVILEGIA.  —  A>.  1197, 


ira 


£go   Ociavianus,  ObUeiisis  ei  VelicirensU  epi- j^  nosir:e  pagiiix  diiximus  insercndam ;  cujiis  leuor 


SCOpJS. 

Ego  Peirus,  Porluensis  et  Sanciac  Rufinse  epi- 
scopus. 

Ego  Pelr.is,  liu  S.  Cecilire  prcRb.  card. 

Ego  Jo.innes,  lil.  S.  Clemeniis  cardinalis  Viler- 
hicnsi»  el  Tiiscan.  episc. 

Ego  Giruio.  S.  Marix  Transiiberim  til.  Calixli 
pre&b.  card. 

£go  lliigo,  presb.  cnrd.  S.  Manini  tit.  Equilii. 

Ego  Joannes,  lii.  S.  Siepbnni  in  Coelio  monie 
prcsb.  card. 

Ego  Cinihius,  lii.  S.  Lnurcniii  in  Lucina  prcsb. 
card. 

Ego  SoflTredus,  tit.  S.  Praxcdis  prcsb.  card. 

Ego  Joanncs,  lil.  S.  Priscse  presb.  rard. 

Ego  Graiianus,  SS.  Cosmx  et  Painiani  diac. 
curd. 

Ego  Gerardiis,  S.  Adriani  diac.  card. 

Ego  Gregoriiis,  S.  JdariiB  in  Poriicu  diac.  card. 

Ego  Gre^oiius,  S.  M.uiac  iii  Aquiro  di.ic.  caril. 

Ego  Gregorius  S.  Georgii  ad  Vclum  aurcuia 
c3iac.  carJ. 

Ego  Lolarius,  SS.  Sergii  el  Bacclii  diac.  card. 

Ego  Nicoiau5 ,  S.  Marije  in  Cosmcdiii  dfac. 
c.«r«j. 

Daiuin  Laieraiii,  per  manum  Ceniii  Sancias 
Lucice  in  Orlliea  diaconi  card.  doinni  papx  ca- 
merarii,  \   kalendas  Junii  ,  indiclione  xv,    aniio 


lalis  est : 
I  In  iiomine  sancioc  et  individuae  Triniiaiis 
I  Ej^o  Iturcbaplus,  Ebersbergcnsis  abbas,  el  ego 
Conradus  ecclesi;e  S.  Andre.n  Frisingensis  prx|H>- 
situs,  acccpto  mandalo  a  domino  apostolico  supcr 
liic  (\\ix  verlebatnr  inter  Garzonses  ei  Ovenses 
fraires  de  ecclesia  Purtiin ;  nt  nos  eam  auctoritaie 
ipsius  determinaremus  :  pariem  utrainque  aucio- 
riiaie  aposiolica  in  loco  metropolitano  Salzl)ur- 
gensi  convenimus  danlcs  eis  inducias  ut  paraii  ex 
uiraque  parto  vcnlrcnt.  Consedimus  igiiur  iu  ae- 
clesia  baptismali  ejusdem  audituri  causain  partis 
uiriusque* 
c  Procedcntes  ergo. ...  prspposiius Garzensis  et 
B  fraires  sui  promiserunt  se  probaturos  justam  pos- 
sessioncm  babuisse  in  ecclesiain  Puriim  quadrM« 
ginia  aunis  et  ainplius ;  et  violenlnm  ejusdeni 
possessionis  spoliationeni,  qu.x  facta  fuit  lcinpoie 
sc!ii«M'niis,  qi:.indo  Egelolfus  iu.pcratoris  capcll:)- 
nits  inirusus  fuit  '**  m»  icvt%  pnvposilurain  ab  ipso 
ir.pciatctc,  ob  odlum  Aibcrti  ^aizl-.rfreiisis  arcbi- 
episcopi  qui  lunc  cidem  prniscdit  Ecciebix.  Idein 
veio  Albcrtus  ob  odiiiin  ejusdem  inirusi  ecclesiam 
Purten  alienare  volens  a  pnedicio  invasore  permii- 
til  eam  ad  tcmpns  Ovcnsi  pra?posiio.  Conradus 
vcio  nunc  Moguntinensis  arclilcpiscopus,  qui  tuiic 
Salzburgcnsi  prscscdit  Ecclesix,  in  primo  capitulo 
suo  ssDpcdiciam  ccclcsiain  Garzensi  restituit  eccle* 


Uoiuinicx   Incarnaiionis  1197,    poniificatus  vcro  C  ^'''^  "V*'"^"*  ''"^^^'^  possessione  iuerunl  di.nec  ab 


Joiniii  Coelestini  papre  111   anno  srpiimo. 

CCCXII. 

Semeniiam  a  Bnrchardo,  abbtite  Kberiber^emi,  ct 
Conrado  prarpotito  S.  Andreiv  Frisingenti,  latam 
iuter  Garzensei  et  pra'po$itum  Oventem  con^ 
firmal. 

(Laterani ,  Jun.  2.) 

[Monum.   Boica,  I,  64.] 

CoELESTiMS  episcopns ,  servus  scrvorum  Dei , 
dilectis  liliis. .  .  •  prxposilo  el  fratribus  Garzcnsis 
ccclesix,  salutem  el  apostoiicam  benediciioneni. 

Ea  qux  de  aucioritaie  sedis  apostoiicac  ratione 
prxvia   siatuuntur ,  ne  in  recidiv»    contenlionis 


Ovcnsibus  occasionc  apostolic.irum  Jitieianim  non 
citati  ncc  con\icli  rursum  violenter  sunt  cjccti. 

I  Nos  igitur,  audita  probaliouesuperiusprxtuiss.i, 
qua  probata  fuit  jusia  eoruin  posscssio  el  pcr 
Ovenses  violenla  ejectio ;  cum  delegaia  nobis  a(r 
aposiolica  auctoritaie  praediciam  ecclesiam  Purten* 
scm  ecciesiK  Garzensi  restiiuimus,  et  Garzenseiii 
praeposilum  et  fratres  ejus  in  possessionem  ejusdrm 
capellx  cum  pertinenliis  suis  remiltimus.  Ilcnricus 
Salzburgensis  ecclesia  sacerdos  plebanus  curatus 
dixil,  quod  ecclesia  Garzensis  eccle»iam  Purteui 
cum  perlineiitiis  suis  bona  fidc  et  justo  litulo  pos- 
scdit  temporc  ITiigonis  et  llcnrici ,  pr.Tposiloruni 
Garzensis  ecclesitp,  plusquam  xl  annis  usque  ad 


scriipulum  relabantur,  apostolico  convenit  prxstdio  D  tempus  scbismalis,  iii  qiio  lempore  vioieuter  cjccti 


communiri.  Eapropler,  dilecti  in  Doinino  filii,  ve- 
stiis  jusiis  poslulaiionibus  graio  conciirrentcs  ns- 
Kcnsu  ,  sentenliam  quam  dilecii  lilii  Burcbardus 
Ebersbergensis  abbas  ctConradus  ecclcsix  S.  An- 
drca*  Frisingensis  prxpositus,  a  sede  apostolica 
judices  delegati  super  controversia  ecclesix  Purti- 
iiensis,  qux  verlebatur  intcr  vos  et  dileclos  lilios... 
pr.Tposituni  et  capitulum  Ovoii,  canonice  protule- 
nint ,  vobis  et  ecclcsiic  vcstn:  prxfalani  ndjudi- 
raiiics  ecciesiam,  siciit  nb  cis  ratioitabiliter  lala 
c»t,  nec  logiliina  appcllationc  suspcnsa,  auctoritaie 
apusiolica  confirmainus  ci  prnescntis  scripti  patro- 
ciiiio  communimns,  ad  citjns  facti  m.njorein  evidcn- 
liaui  senienliam  ipsani  dc  veibo  ad  vcrbuin  huic 


sunt.  UUcalciis  Salzburgeiisis  ecclesix  cusios  iii« 
ratus  dixil  :  Garzenscm  ccclesiani  pra^dictam  Pnr- 
tensem  jiisle  possedisse  xl  annis,  donec  Ovenses 
violenter  iniraverunt.  Conradus  decanus  de  PJi- 
delvescbirclien  juralusdixit,  notam  sibi  essejus!ain 
posscssionem  Gariensium  in  ccclcsia  Puitciisi 
sexagenariam.  Iterilioldus  sacerdos  de  Sewen  ju- 
raius  dixit,  noiam  sibi  csse  jusiam  possess  onein 
Garzensium  in  prn.Iicta  ecclesia  iisque  ad  teinpiis 
Egcloin,  qui  tcinpore  scliisinaiis  In  caindem  pme- 
posiiuram  violeiitcr  inlrusus  fuil  ab  im|»eratore 
ob  cujus  odiuin  doniiiins  Albertus  arcbiepiscopus 
porinisit  cani  0\cnsi  pr.Tpnsito,  quam  posiea  do* 
ininus  Conradus  niodo  Mogiinlinus  arcbicpiscopu^ 


iitS  OELESTINI  III  PAP.£  ilU 

ioaniii  prappasiio  com  oroRi  iiilcgritatc  rcsiiluil.  >  A  tlCTolvi,  pcr  sncecssioncni  ad  allos  transciuil,  ctfi 

Dcccriiinins  crgo,  iii  nulli  oinnino  hominain  iiccal 
hanc  noslnv  psginam  confirmationis  infringcrc,  vcl 


ci  ausii  tenierario  contraire.  Si  qiiis  autcm,  etc. 

Datum  Laterani ,  i?  Monas  Junii,  pontifiralus 
nostri  anno  scpiiino. 

CCCXIII. 

Abbati  nionaehitqne  Fitcanemtput  tnterdicil  ne  ar- 
ckidiacono  Caleii  annuam  procurationent  tribuant» 

(Lntcraiii,  Jun.  5.) 

[.\eutlria  pia^  i45.l 

CcELESTHitis  csMscopns,  scrvus  scrvoriim  Dci,  iH- 

lcctis  filiis,  abbati  ct  convcnlui  inonastcrii  Fi$»caii- 

ncnsis,  sululem  ct  apostolicam  bcr.cdiciioncni. 

Ciiin  cx  injtincio  nobis  apostolalus  ofiicio,  ccclc* 


dictum  nionasterlum  maxiinom  Inde  patitar  dctri^ 
mentom,  aim  lam  sanctomm  Patrutn  anctoriuti- 
biis  quam  spcciali  mandato  felicis  recorJatlouis 
Urbant  papx,  praedcccssoris  noslrl»  vobis  bojas- 
iiiodi  fnerit  adcinpta  racultas.  Volenies  Igitur  lio- 
ncsiati  Tcstr»  cousulcrc  et  indeiiinitaii  Tcstri  iito- 
oasitTii  pRecaverc,  universiiati  Testne  per  apo- 
stolica  scripla  mandainiis  atque  prxcipiinas,  qaa« 
lcniis  ab  hujusniodi  locatiouibus  et  alienalionibus 
pcuitus  abstineutcs ,  sarpe  dictam  mooastcrium 
onero  dcbitoruni  de  cxiero  nullatenus  aggravetis. 
Vobis  eliaiu  et  prioribus  obedientiarain  Tcstraruro 
arcutts  iiibibcmus,  ne  pcnsioncf  seu  possessioncs 
ad  ipsum  monnstcrium  vcl  ad  pjiis  obedientias  pcr- 


■iarum  oninium  curam  gercre  lcncaiuur,  illaruni  ^  liiiiMiles   vcndcre  scu  alicnare  qnomodolibet  prT> 


tamen  indemuitatietgraTamiiiispccialius  iiitcudcre 
nosoportct,  qux  ad  iios  nullo  pertincnt  incdio.  Ad 
audientiam  siquidem  nosiram,  cx  vcstra  conquc- 
siione  perrcnil,  qiiod  archidiaconus  Cnlcti,  occa- 
sJoiie  hospilii,  quod  iicnricus  bon;c  incinorix  abba^ 
vetiter,  cbaritative  et  libcralitcr  eidcin  archidiacono 
ac  prxdceessoribus  ejus  aliqiiotics  conrerebat,  an- 
iiuam  a  monasterio  vestro  procurationcm  contra 
prlvilegia  Roinanae  Ecclesi»  cxigcrc  non  Tcretur. 
Nos  ergo  nolentcs  lantum  praedicti  moiiaslcrii  sustt- 
nere  gravimcn  ,  universilaii  vcstrac  •  attcioritaic 
pncsentiuni,  inbibemus  ne  eidem  arcbidiacoiiosuper 
procuratione  ipsa  debeaiis  iii  aliqiio  respoudcre  ; 
Ktaiuentes  ut  nuili  oninino  hoininuin  liccat  haiic 
paginam  nostrc  prohibitionis  infringcre»  vci  ei  ausu 
teinerarlo  contraire.  Si  quis  aiiteiu  hoc  attentare 
prxsuuipserit,  indignalionem  oninipolentis  Dei  ct 
UB.  Pciri  et  Piiuli  apostolonim  ejus  sc  noverit  iu- 
cursuruiii. 

Datum  Lateraiii,  iii  Nonas  Juiiii,   pontificatiis 
iioslri  anna  septimo. 

CCCXIV. 

Uonachot  Nonanlulanot  monet,  ne  pravum  morem 
in  atiignationepottettionum  monatlerii  relineanl. 

(Lalcraui,  Juu.  i.) 

ITiBABOscBi,  Storia  di  Pionantola,  II,  3i5.] 

CcELESTisius  cpiscopus  ,  scrvus  servoruiu  Dei , 


C 


suiiiaiis.  Si  vero  ronira  prohibitioiies  tam  dini 
prcdecessoris  nostri  quam  nostras  fucrit  aliquiii 
attcnlatuni,  tam  prxdictas  iocaliones ,  quain  pos- 
scssionuin  alicnaiioucs,  in  irriium  penitus  revom- 
mus,  ct  nullas  vircs  dcccruimus  obiinere. 

Daluui  Latcrani,   ii  Nonas   iunii,   poniificatus 
noKtri  anno  eepiiiiio. 

CCCXV. 

Ilugoni  abbati  (ratribuuiue  S,  Diomjtii  concedit,  ne 
quit  in  eot  excommunicalionit  temcnttiim  amdeat 
protiiulgare. 

(Laierani,  Jiin.  13.) 

[Cflr/fi/flir«  de  :V..D.  de  Parit,  I,  137.] 

CcELESTiNCs  eplscopus ,  scrviis  scrToriiui  Di-i , 
dilociis  filiis  llLCOiTi  abbati  el  ronvenlui  Saiicii 
Diunysii  s.ilutein  ct  aposlolicam  benediclionein. 

^obis  hi  meir.oriaoccurrcnte  qiiodinnionnsterci 
vcdtro  •  quod  uiiiversis  circumposilis  pracmineio 
diguoscilur,  purlins  urdiiiisct  observaiittx  rcgula- 
rcs  aileosemper  vigucrini,  ut  ipsa  rauix  veslrx  il 
hoiicsialis  aucloritiis ,  iu  divcrsas  mundt  iiarlctt 
boiix  trinsfiiudens  convcrsatiouis  odorcm »  domum 
vesirani  et  nominis  sui  rcverentiam  celehrein  rcd- 
derel,  ct  terrcnis  etiaiii  friculiatibus  locupletcm ; 
illuil  vobis  et  ccclesiae  vcstra;  inunimen  indulgeittis 
iluxinius  concedeuduni,  qiiod  a  vobis  incursantiuui 
iiijurias  ei  eicessus  oicludiit,  et  grci  veater  in  iti- 
nocenlia  vitx  dcgous,  a  lumiiltu  eicmptum  se  g»ti- 


diiectis  filiis  abbaii  et  couvciitui  Nouaululunis,  ^a-  D  ^'^^^  s;cculari.  Nosiro  siquidem  apostolatui  huuii 


lulein  et  apostulicain  beiiedictioneui. 

Sicut  ea  quae  ad  coinuiodam  et  ecclesiaruiu 
prorectum  deliberaiione  provida  siatuuntur  fi rni.i 
dcbeiit  et  iliiiiata  mnnere,  ila  ea  qiix  ad  ipsaruiii 
diniinutioiiein  vergunlur  vcl  dispcudiuiu  ,  per  ali- 
qtiorum  iusolenliam  aileulaia,  abolcuda  sunt  et 
penilus  eislirpanda.  Pervenil  siquidein  ad  audien- 
liam  noslram  quod  vus  cuidain  pravae  consueiudiui 
saiis  enormiler  inlia^rcnics  couduciore  vivcuie 
l>ossessioiies  nrionasierii  qiix  ipsiiis  conduclori  prius 
loralx  fucraiit ,  alii  lucaliouis  tilulo  neqiiuquaiti 
tradcre  dubitaiis,  ita  quod  si  priinus  loculur  ;ih>qiic 
hiercde  discesscrit,  possessioucs,  qiiac  ad  ipf.iiiii 
nionasitrivuu  post  iliius  ubiuiin   dcberont  dc  jiiro 


lilor  iuliiuastis  in  partibus  volris  sat^pe  contin- 
gere  quod,  cum  vobis  sit  aposiulicx  scdis  auctori- 
tatc  iiidultuiu,  iie  ccclesiaruiu  prxlaii  ,  uisi  do 
maudato  suuiiui  poinificis  vi*l  lcgati  itoiuanx  Ec- 
clesiic,  in  vos  e&comniuuicaiiouis  vafeant  sentciitiani 
proiuulgarc,  prxluti  ocelehiuruui  iii  odiuni  bujus 
libertatis,  sicut  accopiiinis,  cui  nou  Invidere  se«i 
potiiis  coiigraluluri  doheioiii,  f)ro  inonachoruiii  de- 
liclis  ecclesius  vcs>lr;is  pussii»  pro  sua  voliiiii.ilca 
divinoruin  cclebratioiic  suspcudiiul  ,  in  houiincs 
veslros  et  vobis  coiuuinnicuuios  excoiuniuuicatiouis 
sonlentiaiu  proniuignndo 

Voioiilcs  ijiiiiir  vobis  ct  ccrlcH.T  vcstne  in  hoc 
paloriiii  boiliiiitx  inc   pnnid^Mo,  aucluiiLite  pr.T- 


i 


|«3  EPISTOL.€  ET  PRIVILEGIA.  —  AN.  1197. 

sciiiium  dislrictius  inbiLemas»  ne  aliquis  pro  mo-  A  rCCXVIL 


1«0 


oaclionim  Jeliciis,  dummodo  abbatis  sui^  lanquam 
ardinarii  judicis»  Tolucrinl  slarc  maudaio,  in  cc- 
clcsias  vel  homines  Teslros,  vel  in  cos  qni  vobis 
jccixas  vel  alios  reddiius  leneniur  exsolvcie,  sus- 
pcnsionis  seu  cxcommunicaiionls  audeai  scnien- 
liain  promufgare  ,  sive  aliquid  liac  occasione  in 
ire^lrum  pracjudicium  allcuiarc ;  in  quo  si  leme- 
riiale  propria  duxcrit  procedendum,  nos  scuien- 
tiaiii  ipsam  aucioriiatc  apostolica  Irriiam  decerui- 
nius  pvnilus  ei  inaiiem. 

Dccerninius  igitur  nt  nulli  omnino  bomiiium 
liccnl  banc  paginam  nostrae  probibitionis  et  con- 
siituiionis  inrringcre,  vcl  ei  ausu  lemerario  con- 
truirc.  Si  quis  aulem  hoc  aitentare  prxsumpseril. 


Monaiterittin  Anieiunge$bornen$e  tuendum  iu$eiinl^ 
acbona^jura  atque  privilegia  eon/irmai. 

^Lalerani»  Jul.  27,) 

[Falee,  Codex  tradit.  Corbeien$.,  85S.] 

CoELESTiRis  0)  iscopus,  scrvus  scrvoruin  Dei,  di- 
lcciis  filiis  iloiEO?ii  abbati  iiionasterii  in  Anieluiiges« 
bonic,  ejusque  fratribus,  tani  pra.*seiitibus  qnam 
futuris,  regularcm  vitain  profcssis  iu  pcrpciuam 
meinoriaro. 

Religiosam  viiam  digentibus  apostolicum  conve- 
uit  adesse  pncsidium ,  ne  forie  cujuslibei  tenieri- 
taiis  incursus,  aut  eos  a  pruposito  revocet,  aut  ro- 
biir,  quodabsitl  sacr»  religionis enervet.  Eapropter, 
dilecti  in  Douiino  filii,  vesiiis  justis  poslulaiionibus 


iiidiguaiionem  omnipolcntls  Dci  ct  bcaloruin  Pelri  d  clcincntcr  annuiuius,  cl  pra:ralum  monasteriutii  in 


et    Pauli    apostolorum   cjus  se   novcrit  iiicursu- 
runi 

Daium   Laterani,  Idiis  Ji.*nii,  poniilicatus  noslri 
aiino  sepiimo. 

CCCXVI. 

Ad  archie\.i%coyMm  Rot/iomagensem, —  Quid  sit  ani' 
madveriendum  in  pradatore^,  tnca$ore$^  aiit  com* 
bu$toie$  eccUsiarum. 

(Laieraui,  Jul.  3.) 

[.MANSi,Cotici7.XXIl,C20.] 

CicLESTixus  cpiscopus, ....  arcbicpiscopo  Ro- 
iboniagensi,  ctc. 

Cum  anobis  pctilur  qiiod  juslum  csl  cl  Iionc- 
siuni,  tam  vigor  acquitatii  quam  ordo  cxiRii  ra-  ^ 
lionis  utid  pcr  solliciiudincin  ofliiii  iioslri  ad  dc- 
bitum  perducatur  cflcctum.  Eaproptcr,  vencr.ibilis 
in  Cbristo  frater,  tuis  postulalionibus  nnnuentcs, 
aucloritate  tibi  prxscntium  indulgcmus ,  ul  si 
quaiido  aliqui  ccclesias  provincix  vcl  carum  jns 
aut  possessiones  de  prxdalione,  vcl  inccndio,  aut 
alio  quocunque  modo  invadcre  pra^sumpscrint,  si< 
qiiidem  ipsi  invasoresde  provincia  iua  siiil,  licilum 
libi  sit,  soblalo  appcllationis  obstaculo,  in  perso- 
nas  eorum,  eiceplis  cbarissimis  in  Cbrislo  filiis 
Franciaeet  Angliae  regibus  illuslribus,  ci  coruni 
faiuiliis,  et  escommunicaiionis,  et  in  lernis  eorum 
interdicil  scnteniiam  promulgare.  Sane  si  bujus-* 
modi  malefaciores  de  aliena  provincia  fiierint,  ct  ^  immuuiiaiibussuis. 


Amclungcsborne,  in  quo  divino  inancipati  estis  ob- 
scquio,  sub  B.  Petri  ei  nostra  protectione  suscipimus 
ct  prxseniis  scripti  privilegio  commonimus;  lu  pri^ 
nis  siquidem  staiueutes  ul  ordo  monaslicus,  qui 
secundumDeumetB.BenediciiRegiilam  alque  lusti- 
tntiOMcm  Cisiercicnsium  fratniiii  in  codem  mona- 
slcrio  inslitutus  essc  dignosciiur,  pcrpetuis  ibidem 
temporibus  inviolabililer  obscrveiur.  rrxlerea  quas^ 
cunque  possessiones,  quxcuiique  bona  idem  innna- 
sierium  impnrseiitiarnm  juste  el  canoniie  possidet, 
aut  in  fuiurum  conccAsioiie  pontificum,  largiiione 
rcgum  vcl  priiicipniii,  oblaiiune  fldelium,  scu  allii 
justis  iiiodis,  Dco  ptopillo,  poteril  adipisii,  lirina 
vobis  vestrisquo  succi  ssoribus  ei  illibala  periiia- 
ncaiil.  In  quilus  bxc  propiiis  duxiuius  expriincnda 
vocabulis: 

Locum  Ipsum  in  quo  praefalum  monastcriuro  siium 
fst  cum  omnibus  pertinentiis  suis,  fundum  vel  do« 
icui  monasierii  vcstri  in  Elersen  (08),  in  Adololdes* 
sc  (C9),  n  Oderkese  (70)  In  Erdesbuae  (71),  iii  Grcnc, 
ad  loiig:iin  iiidagiiicni  in  Suibe,  iii  Gesc,  iii  Liider^ 
dessc,  in  Aldcnibeib,  iii  Walicnslide,  iu  Oiidcnbu- 
sen,  in  Swalenbnsc,  in  Salinis,  in  llaclieni,  iii  Vo- 
lcnbcrge,  ia  Nieubacliem,  in  Osterse,  iu  Reinleves* 
scii,  iu  Ueinwardcsse,  iu  GuJdiii{[en,  cum  pnitis, 
viiicis,  tcrris,  nemoribus  el  virgultis,  usuagiis  ci 
pascuis,  iu  bosco  ei  plano,  in  aquis  ei  molcndiuis, 
in  viis  et  semiiis,  el  ouinibus  aliis  libcrtatibus  cl 


eorum  episcopis,  cuin  a  te  super  boc  fuerint  requi- 
sili,  passis  injuriam  non  fucrit  salisfactuin,  liceal 
fraternilaii  iuae,  appellatione  remota,  in  ipsos  cx- 
communicationis,  et  in  lerras  eorum,  quas  inlra 
provincix  tux  flnes  b.nbuerint,  proferre  sentcniiain 
inlerdicti.  Nulli  ergo,  elc. 

Datum  Laterani,  scslo  Nonas  Julii,  poiiiiflcatus 
nostri  anno  sepiinio. 


(68)  Allerseni  ad  llollesminnam  ei  Visurgiin. 

{^)  Aro'xeii  prxfeclura  Altersen  vill.i. 

(70)  Oclkassen   in   praefeciura  Wickenscm   inira 

PATIiOL.  CCVL 


Saiie  Inboruin  vesirorum  quos  propriis  manibus 
aiil  stiniptibus  colilis,  tani  de  ierrls  cuUis  quain 
inculiis,  sive  de  liortisei  v.rgultis,  ei  piscaiionibi.t 
vcstris,  vcl  ile  iiuirimeni  s  aaiiiiialiuiii  vesaiorum, 
nullus  a  vobis  decinias  exigere  vcl  exiorquero  pra*- 
suniat.  Liceai  quof|ue  vobis  clcricos  vcl  laicos  libe- 
ros  el  absolutos  e  sxculo  fugiciiies,  ad  converbioncm 
reciperc,  ct  eos  absquc  roniradictione  aliqua  reii- 
ncrc.  Probibenius  insupcr  ui  nulli  rrairuni  vc^trorum 
posi  faciani  in  vesiro  monasterio  professiouem  fas 
sit  absqiie  abbatis  sui  liceniia  de  eodem  loco  disce- 

priiicip.aium  WoIferbtittcU 

(71)  Erxliusen  viliaad  Ljinam  in  prxfeclura 
Grene. 

39 


|fI7  COELESTC^l 

clcre;  diifedeniem  tero  atsque  communi  liiieranim  A 
cauiione  nuUus  audeat  reiinere  ;  quod  si  quis  forle 
reiiuere  praesunipserit,  licilum  sil  vobis  in  ipsos 
monaclios  sive  couYersos  senicntiam  regularcin  pro- 
ferrc;  illnd  dislrtctius  inhtbenies,  ne  lerras  scu 
qiiodlibf  I  bcnericiiim  ecclesix  veslrac  collaluin  liccai 
alicui  personulirer  dari,  sivealio  inodo  nlieiiari  absque 
consensu  loiiuscapituli  velmajoris  partis el  sanioris. 
Si  qiix  vei-o  donaiiones  vel  alienalloncs  aliler  quam 
dicturo  est  facix  lucrini,  cas  iriilas  esse  censeinus. 
Ad  bxc  eliain  prohibemus,  iie  aliquis  inonacbus  sive 
conversus  sub  profcssione  doiiius  vesiras  asirictus 
•ine  conseiisu  ei  liccnlia  abbuiis  el  majoris  partis 
caplinli  vesiri  pro  aliquo  Qdejubeal,  vei  ab  aliquo 
pecuiiiam  inuluo  accipiat,  u^lra  prctiuin  capituli  ve- 
•Iri  providcnlia  consliiulum,  iiisi  propler  manife-  ^ 
stain  domiis  vestrae  utilitalem.  Quod  si  quis  facere 
prarsumpseril,  uon  teneraur  conventns  pro  his  ali* 
qtiateuus  respondcre.  Liciiuui  prji*lcrea  sit  vobis  in 
tausis  proprils,  sivc  civilem,  sivc  criminalem  coii- 
lineant  quaeslionem,  fralrum  vestroruin  tesiimoniis 
utr»  ne  pro  defectu  lesiium  jus  vusirum  iu  aliquo 
valeat  deperire*  Insuper  auctoritale  apostolica  in- 
hibemus,  ne  ullus  episcopus  vel  qiixlibet  alia  per- 
sona»  ad  synodos  vel  convenlus  foreuses  vos  ire, 
▼el  judicio  saeculari  de  vestra  propria  substanlia  vel 
possessionibus  vestris  subjacere  compcllat;  nec  ad 
domos  vestras  causa  ordines  celebrandi»  causas 
iractandi,  vcl  aliquos  pubHcos  convcnius  convo- 
candi  veiHre  praesumal :  iiec  regularem  eleciiouein  ^ 
abbatis  vestri  impedial,  aut  de  iiistiluendo  vel  rc* 
movendo  eo,  qiii  pro  lempore  fuerii,  conira  siatuia 
Cistercieiisis  ordinis  se  aliqualonus  inlroniillat.  Si 
vcro  episcupus  in  cujus  parocbia  donius  vcstra  fiiii« 
dala  esl,  cuui  humtliiaie  ac  devotione  qua  convciiit 
requisiius,  subsliluluin  abbatcni  bciiedicerc,  et 
alia  qnas  ad  omcuin  suum  perlinenl,  \obis  conferre 
rcnuerii,  liciluin  sil  eidein  abbati,  si  laincn  saccrJos 
fueril,  proprios  iioviiios  lienediceie  el  aKa  quje  ad 
ofllcium  suuin  periiiienl  exercere,  ei  voliis  oiunia  ab 
:i|io  episcopo  percipere,  qiia:  a  veslro  fiieriiil  inde- 
biie  denegnla.  lllnd  .idjicienles,  ut  in  recipiendis 
professionibiis,  qiix  a  bened.clis  vel  benedicendis 
abbniibusexhibcntur,ea8intepiscopi  rorinaci  expres- 
sione  conienli,  qux  ab  orij^ine  ordinis  noscilur  i;i-  D 
stituia,  ut  scilicet  abbales  ipsi  salvo  ordine  suo  pro- 
fitert  detieani,  et  contra  siaiuta  ordinis  sut  nullain 
professioiiein  facere  compcllanlur.  Pro  consecrutio- 
nlbus  vero  allariuin  vel  cccleslariiin,  sive  pro  olco 
smicto,  vel  alio  ccclcsiuslico  sacranicnto  nulhis  a 
vobls  siib  oblcntu  consucludinis  vcl  alio  niodo,  qui- 
ciinqueaudcal  eilorqiiere;  scd  omnia  gralis  vubis 
episcopus  dioeccsnnus  inipendal;  alioquin  liceai  vo- 
his  quemcunque  nialucriiis  catholicum  adlrc  anli- 
stilem,  graliam  et  eonimtinionem  sanctac  sedisRo- 
mans  habentcm,  qui  nostra  frclus  auctjrilaie,  vubis 
qiiod  poslulatur  indulgcai.  Qiiod  si  scdes  diceccsani 
episcopi  forle  vacaveril,  intcrim  omniaecclesiaslica 
nacraincnia  a   viciiiis  cpiscopis    accipere  ac  sine 


m  PAPiE  ii28 

conlradiciioae  posaltit,  tie  lamen  ut  ex  boc  in  pcsie- 
riim  propriis  episenpis  iiullum  pRrjudiciuin  gcnere- 
tur.  Quia  vcro  intcrduin  episcoporum  copiaiu  non 
habetis,  si  qucm  episeopaai  Koroauae  sedi:i,  ut  dixi- 
mus,  coinnianioneni  babenlem,  et  de  qno  plennm 
iiolitiam  hal.ealis  ptr  vos  iransigere  ronti^^erit,  ab 
co  beiiediciionesT.isonim  et  ve  lium,  contrcralion<'s 
allariuin,  ordinationes  luofiachoruro  auctcrtaie  apo- 
sioi:c.x  sedis  accipcrc  Taleatis.  Porro  si  cpiscopi  vtl 
alii  ecclesianin  rectores  in  roonasteiia  vc  Ira  velper- 
soiias  inibi  consiituias  excommunicaiioiiis  vel  interdH 
ctisenlenlijm  promulgaverinl,  sive  etiani  in  nierfe* 
narios  vcsiros^procoquod  decimas  non  solvitis,  vd 
aliqiia  occasione  eomm  qnae  ab apostolica  bengni- 
lalc  vobis  indulia  sunl,  seu  benefaclores  vcsiros 
pro  eo  quod  aliqua  Tobis  bt^ncGcia  vel  obse^nia  cx 
chariiate  prxstiterinl,  tcI  ad  laborandum  adjuvcrint 
iu  illis  diebus  in  quibus  vos  laborats»  ct  alii  feriaii* 
liir,  eamdemsenientiam-protulerint,  ipsam  tanquain 
conlra  aposiolicae  scdis  iiidulu  prolaiam  duvinusir- 
liiandam,  ncc  litterx  iikc  firmiuteiYi  babe  nt,  quas 
tacito  nomiiie  Citierciensis  ordinis  et  contn  leno- 
rem  a|M>stolicomro  priviiegioram  consiilcrit  iinpc* 
trari.  Pacl  quoqoe  ac  tranquillitati  Tcslrae  pateina 
in  posicrum  sollicitudine  provi Jere  Tolentes,  au  t  ri- 
laie  apostolica  probibemus,  ut  infra  clausiiras  loco- 
runi  seu  grangbram  Tcararum  nuUas  rapjiain  seu 
furlum  faccrcy  igneni  appoiicri'»  sangoineni  fonderc, 
honrinein  temcrc  caperc,  tcI  interficere,  scu  Tiuien- 
tiam  cudeat  exerccre.  PnRterea  omncs  li!icrtaics 
cl  iinniutiiialcs  a  praedcccssoribnt  nostiis  Boinauis 
ponlificibus  ordini  Tcstro  concessas»  iicc  nou  I  ber- 
latcs  cl  cxempiiones  saeculariuiii  exaciionum  a  re- 
gibus  el  principibus  vel  aliis  fidclibns  raiionabiliier 
voliis  in(!ulta.«,  auctoiiinie  apostolica  cunfirniainus, 
cl  pr.xseiilis  scripli  priv  legi-)  co:uinuiiinius. 

Dcccrniimis  ergo  ut  nulli  oinniiio  bnuiinum  lireat 
pr.tfalum  monasleiium  leinere  pcrtnrbarey  sui  ejiis 
pussessioncs  aufcrre,  vel  ablutas  relinere,  iniiHiere, 
scu  qutbiisUbct  vcxationibus  Aiiigare,  scd  oiniiia 
inicgra  coiiscrvei:lur  eoruni,  pro  qnorum  gul>eriia- 
tioiie  nc  susteiikilione  concessa  sunt  iisibus  omni- 
iiiodis  profuiiira ;  salva  sedis  aposlo!icae  aucturitate. 

Si  qiia  igilur  iu  futurnin,  cic. 

Ego  Ca*le^ti:ius,  calbolicx  Eccles:2C  episcopt:s. 

CgoOciavianus.Osiicnsis  et  Vellctrensisepiscopus. 

Ego  rclruSy  Poriuensis  cpiscopus. 

Ego  Joaniies,  lit.  S.  Cleiiieniis  cardinalis  ViiiT- 
biensis  et  Tiiscanensis  episcopus. 

i^go...  (hie  uui  curHiuaium  relicla^  locus), 

Ego  Jounnes,  lii.  S.  S:c,  hini  in  Coelio  nrnte 
presliyter  cnrdtiiuiii. 

Ulic  ilcrum  carUiuali  abicuti  rclicug  locus). 

l/^oSiiffie^MS,  lil.  S.  rraxedis  presb.  card. 

Lgo  Borinrdus  9.  Pclri  ad  Viucula  prc>b.  card 
lit.  Eudexia!. 

Ego  Gcrardus,  Sanni  Adiiani  di.ic.  card. 

Ego  Grcgorius,  S.  Ilariir  in  Porticu  diae.  car4. 

(//ir  rcliclum  ahfnti  ^paiium  ) 


IS» 


EPISTOLiC  ET  PRIVILEGU.  —  AN.  1197. 


ItSO 


Ego  GTCgoriuty  Sancli  Gcorgii  ad  Veliim  mirciin  A  nppciKliciifl  tuifl,  q  it  voliis  vir  lhro2fi.ifa  noliilit 


diac.  card. 

Kgo  Loiliariut,  Sancionim  Scrg>i  ei  Baccbi  dlac. 
cird* 

{Hic  aiuHli  diacono  datm  locui.) 

Ego  Gregorius*  S.  Angeli.  diac.  card* 

Ego  Bobo*  S.  Tlieodorl  diac.  card. 

Datnm  Lalerani,  per  maniim  Ceiilii  Sanctae 
Luciae  in  Orlhea  diac.  cirdin  ,  domni  papae  canie- 
rarii,  ti  Ka),  Augiisli,  indiciioiie  xv,  Incarualloiiit 
Dominicx  amio  H97,  poniificalus  vero  doroni  C(e- 
lestini  papx  III  anno  scpiimo. 

CCCXVIII. 

MonaiUrio  Stiingadenti  eccleiiam  Widergeltingcn' 

uin  aiterit, 

(Laterani,  Aug.  7.) 

[Mon.  Bok.  VI,  503] 
CoKLSSTiTivs  episcopus,  servuB  servonim  Dei»  di- 

# 

lecto  filio  praeposito  eccleslx  de  Siaingaden»  talutero 
et  apostolicam  ben^dictionfm* 

Jusils  peientium  desideriis  dlgnnm  est  not  faei- 
lem  praebere  consensum,  et  voia  qux  a  raiionis  ira: 
miie  non  discordant,  effectu  prosequente  coniplcre. 
Eapropier,  dilecie  in  Doniino  fl:i,  luis  jusiis  posto- 
laiioni:iot  gralo  concurrenP;es  assensu,  parockialcm 
ecclesiam  ile  Wildrikehingen  libi,  et  per  te  mona- 
sterio  luo,  sicut  roonasterium  ipftnin  eam  jtisie  ac 
siiie  controvcrtia  potsidet,  aocioritate  apostolica 


comes  Bohcmix  monaslerii  vesiri  fundalor  provida 
('el  bcraiione  concetsit.  Libcrtniem  e:iam  boininuin 
vesironim  supcr  colleriis  el  terram  qux  est  inter 
Saiidow  et  lerminum  Bohemix  qoam  bonx  mcmo* 
rix  ilenricus  Pragensis  episcoput,  dum  curain  du« 
catus  Boheroix  gereret,  ecclesix  vestrx  dit  i'ur  oon- 
lolisse,  sicut  ea  omnia  juste  ct  pacifice  possldetit 
et  in  confeclis  exinde  auihenlicis  continentur,  vo« 
bis  et  pcr  vos  ecclesix  vetirx  aucioritaie  apostolici 
confirmamus  et  prxseniis  tcripii  palfocinio  com- 
fiiunimus,  stntuenies  ut,  ti  vos  in  aliquo  prxsenso- 
riiis  aggravari,  libere  vobit  liceat  ledero  apotioli* 
cam  appellare. 
Nulli  crgo  omninn  hominoro  liceat  hanc  nosirx 
^  paginaro  proieciionis,  confirinationis  ei  concessio- 
nis  infringere,  vel  ei  autu  temenirip  contraire. 
Si  quisautein  hoc  atlcnlare  prxsumpscrit,  Indigna- 
tionem  omnipolentis  Dei  et  beaiornni  Petri  ei  Pauli 
apostolorum  ejnt  so  noverit  incursurum* 

Daluro  Laterani,  vii  Idut  Augusti ,  ponilflcatut 
nosiri  anno  septimo. 

CCCXX. 

Kccleiim  S.  Marite  de  ArtHla  Fanemii  proUclio* 
nem  $uicipilf  honaqne  el  prtpile^ia  con/irmuL 

(Laterani ,  Sept.  iO.) 

[lliTTARKLLi,  AnnaL  CamatduL^  t.  IV,  p.  208.] 

CoELESTiNus  cpiscopus  ,  scrvut  servoruni   Dci» 

dilcctis  filiis  Derardo  prlori  ecclesix  Saiicix  lia- 


conflrroanius,  et  prxscniis  scripli  patrocinio  com-  ^  rix  de  Arzilla  eJHsque  frairibus  lain  prxsenilbus 


monimus. 

Nulli  ergo  omnino  liominoro  liceat  hanc  paginai» 
nottrc  confirmalionis  rnfringcre,  vel  ci  ausu  leiue- 
rario  contraire.  Si  quit  auiem  boc  attcniarc  prx- 
iuinpserit,  indignationero  omnipoteiitit  Dei  ci  bea- 
torum  Peiri  et  Pauli  aposloloruro  ejus  se  noverit 
incursuriiftt. 

Daiuro  Laterani,  vii  Idut.Augutti,  poniificatus 
nostri  anno  sepilino. 

CCCXIX. 

PrMUghm  pro  monailerio  TeiilemK 

(Laterani,  Aug.  7.) 

[Hooo,  Annale$  Praimonit.,  t.  II.,  rrobal.|p!3fi.] 

CcELBSTiNot  cpiscopus,  scrvus  servoruni  Dei,di- 


qiiam  futuris  rcligiosani  Titam  professis,  iu  perpe* 
tuum* 

Religiosam  viiam  eligcntibus  apostolicom  con- 
venit  adesse  prxsidinm,  ne  forie  cu|uslihct  leme- 
riialis  incursus,  aut  eos  a  proposiio  rcvocet ,  nui 
robur,  quod  absit  t  sacrx  religionis  infringal.  Ea- 
propier,  dilecti  in  Doroino  filii,  vestrit  jusiis  p<»* 
tiulalionibut  cleroenier  annuimut,  et  prxfaiam 
ecclesiani  Sanctx  Marix,  qux  specialit  jurit  et 
proprieiatit  bcati  Petri  existit,  in  qua  diviiio  man- 
cipati  esiis  obtequio,  tub  beati  Petri  et  notim 
protectioiie  tuscipimot,  et  prxsentlt  tcripii  privi- 
legio  communtmus;  in  primls  siquldem  statuentcs 
iit  ordo  canonictts  qui  tecundum  Deum  et  teati 


leciis  filiis  abbaii  et  canonicis  de  Tt^la  taluiem  et  D  Augtistini  Regiilam  in  eadem  eccletia  inttilulut  etso 


opottolicam.benediclioneio. 

Sacrotancta  Romana  Ecclesia  devoios  et  homiles 
filios  ex  assuetx  pielatis  offlcio  propensius  diligere 
cohsuevit,  et  ne  pravornm  liominum  molesiiit  agi- 
tenlurcos  .tanquam  pia  niaicr  snx  prol«ctionis 
nianifuhie  confovere.-Eapropter,  dilecti  lu  Domino 
fllli,  devotlonem  quam  erga  be^ilum  Pelruro  et  not 
ipsot  dignosciroini  babero  Mtendeiiles ,  |>ersonat 
vetirat  et  ecdesisui.  io  qur.  estis  divino  obteqoio 
nianclpatiiCttin  ornnibot  bonit  qnx  imprxsentinroro 
raiionabilifer  possidel,  aut  in  fuiurum  jut!it  modlt, 
prxstanie  Doroino,  poterit  adipisci,  tub  B.  PoCfi  et 
iiostra  proieciione  tutcipimus ,  specitliier  aoiem 
vilbn  qux  dicltur  Tcpla,  cum  lcioneo  ei  oronibut 


digiioscitur,  prrpetuis  ibidem  (emporibut  inviol:ibi« 
riterohscrveiiir.  PrxtereaqOatcunque  posses&ionet, 
quxcunque  bona  eudcm  ecclcsia  imprxteniiiirum 
iosleet  canonicepossldet,  aui  in  fuiurum  conce^ 
tione  ponlificum,  largitione  regum  vel  princ  ipiHn, 
oblatlooe  fldeirum  tvu  aliit  josiis  modis,  prxstanie 
Domino,  poterit  adipisci,  flrroa  vobis  vetirlsqife 
tuceetsoribtts  et  iilibtta  perroaneant.  hi  quioot.bxe 
proprUt  doximttt  tiprimenda  voctbutls  • 

Locnm  ipturo  In  quo  prxftla  ecelesia  siia  ett,  quam 
nobilit  vir  ValenitcomesFauentlsprovldadelibeni* 
tione  conttrustt,  et^i  tubscripiat  possetslonfs  con- 
ces^it,  cum  oinuibus  peninentiis  tuis.  Bocpiialo 
quod  est  pn>pe  ecclesiain  supradictnm,  ei  capellani 


IfS!  CCELESTIM  lll  PAP.«;  «^2 

Sancii  JjcoIii  com  liofpilan.qn.'»  comes  pn*dicliis  A  loribut  iinuiii  bisanzIuM  annit  tingulii  persolToiis. 
propriit  cipeiisis  consthixit ,  cl  omnibus  pcriincii-     Si  qua  igiiur,  etr. 


Ego  C<«lesliniiS»  calliAlir«  Ecrlcsia*  episcopiis. 

Ego  OctaTianuSy  Osticnsis  et  Vclletrci;sis  cpi 
scopus. 

EsoPctnif »  rortneiiais  el  Sanct»  Riifiiaa:  cpl- 
scopus. 

EgoGuidOp  SancUe  UariaB  Transtibei  iin  ttt.  Ci- 
lixii  prcsb. 

Ego    llogOt  preskyt.  canl.  Sanclt   Martini  lii. 
Equitii. 

Ego  Bemariltts,  Saucti  Petri  ad  Viticiila  prcsb. 
car%l.  lil  Euduiiae. 

Ego  Joannes,  tii.  Sanetae  Prtscs  presb.  carrf. 

Ego  Bernardus,  Sancti  Adhani  diac.  card. 

In  Portico  diac. 


liis  siiis;  doiniitn  unam  in  civilalc  Fancnsi;  novcni 

hortos,   qui  sunt  propc  ecclesiam    niemoraiam; 

vineani  unam  In  plauo  burgi  ciim  suis  porlincntiis; 

omncs  vlneas,  qn»   focrunt  dc  dole  Adjuta*.   lu 

Mftlli.ino  viiicas,  quas  idem  comes  acquisivit  ab 

Hugoiic  diice;  cainpum  nnum  in  loco,  qui  dicilur 

Paludis;  canipum unum  juxla  liuusinaris;  campum 

iinum  in  rivo  de  Arcu  ;  campum  nnum  juxia  gurg. 

VoUc;  cnnipum  unum  qtii   fuit  qiioudam  llonesti 

Atbirril;ei  campom  Unum  juxta  Sancium  Maurum, 

rl   loium  olivclnm  ,  quod  fuit  Burcebatalle.  Sanc 

iiovnliuin    vcslrorum,  qti.ii  proitriis  manibus  aut 

sumpiibus  coliiis ,  sive  d«  boriis  et  piscationibiis 

vesiris,  vd  de  nulrimentis  animalium  vestrorum  ^      Ego  Grcgorius ,  SancUe 

niiilus  a  vobis  dccimas  cxigeie  vel  csiorquere  prx-     card. 

sumat.  Liccat  quoqiie  vubis   clcricos  vel  laicos, 

libcros  ci  absolutos,  e  s.xculo  fugientes  ad  convcr- 

stoncm  rccipere  ci  cos  absque  contradictlone  aliqua 

reiiiiore.  Prohibemus  insuper,  ut  oulli  fratrcm  ve- 

stroruiii,  post  factnm  iii  rcclcsia   vesira  professio- 

ncMf,  fas  sit  absqiie  prioiis  sui  liccnlia«    nisi  ar- 

ciioris  religioiiis  obieniu,  de  codcm  loco  discedcre; 

tiisccdcntcm  vcro  absqi:c  con^munium  liitcranim 

vfstrarum  cantioiic  nullus  audcat  retincrc.   Cuin 

antoiii  gcnerale  inlerdicluin  terra:  fucrit,  liceal  vo- 

bis,  clausis  januis,  exclusisexcoinmunicalis  et  in- 

icrdiclis,  non  puUatis  campanis,  suppressa  vocc» 

diviiia  oflicia  celebrare.  Cbrisma  vero ,  olcum  san- 

crium,  consccralioncs  altarium  el  basilicarumv  er- 

(iinnlioiios  clericonim.qul  ad  sacros  ordines  fuerini 

proTiaovciiHi,  a  difJtccsano  suscipielis  cplscopo,  si- 

qtiidcm  cnibultcus  (uerii,  ei  cominunioiicm  sacro- 

sanct;c  Romaiia:  so.iis  linbucrit,etcA  vobit  vobicni 

sine  pravil.tic qtialibol  cxbibcrc.  Alioquin  liccal  vobis 

qucmciiiiquc  vulscriiis   ratliolicum  adirc  antisti- 

lcm,   gratiam  cl   couiniunioucm   aposlidicx   sodis 

bnbcnioiii.  qui  iiostra  ficlus  auclori:atc  vobis  quod 

pQSiul.iiis   impc.idat.  Ad   b:i:c    iiovas   ei  indebitas 

exuctior.cs  abarcbiopiscopis,  cpiscopis,  arcbidiaco- 

r.is    scu    dccaiiis,  nliisquc  ecclesiasti  is  sa;cu!ari- 

bukve  pcrsonis  omuino  ficri  probibc.mus.  Scpultii- 

lani  quoque  ipMiis  ioci  libsram  cs^se  dcccrnimus,ui 

corum  dcvolioui  cl  cxlrcma  voluiitaii,  qui  se  illic  D  ^*'^*"''  «fl*'*^^"»»-  Sane  sicut  ex  teiiorc  litlcr.>njm  vc- 

Lcpoliri   dclibcraveiiiii,  nbJ  forle   excommunicali      «»<.*rab.lis  Irairis  tiosiri  Liigduncnsis  arcliiepiscopi 


Ego  Gregortus»  Sanclae  Marix  in  AqBiro  uiac. 
card* 

Ego  Gregortos,  Sancti  Georgii  ad  Velum  aurcma 
diac.  card. 

Ego  Grcgorius,  Sancli  Angeli  diac.  card. 

Datum  Latcrani,  per  manuro  Cencii  Saiict;c  Li:- 
clx  iii  Oriliea  diacoiii  eardinalis  do.iini»  p9|iae  cj- 
nicrarii,  tv  Idiis  Septembris,  indictioiie  xv,  Incir- 
iiaiioiiis  Domiuie»  anno  1197. 

CCCXSI. 

Canohich  S,   JHarlAf  l^niircititi  decimat   nornUnn 
HuuciUiUm  el  StaaiphiHiium  os«rrfl. 

(Ulerani,  Sepl.  37.) 

[Vit!c  BiA?scot.i.M,  Serie  ekroML  dri  rescofi  e  gorcr' 
iiatori  tli  Verona;  Vcrona,  17*9,  4%  p.  85. J 

CCCXXII. 

Dointionet,  iuUiiMtionei  et  dotntionet  factas  n  (ini- 
doiie  domiuo  Salionii^pro  imliiHiioH'.*  cfufvnicoiuf*^ 
vt  ecclcii.i  D,  Maricc  Satiouii  cotifirntoL 

(LntcraniyOcL  22) 
[(«'/(//•  Cliritl.  tior.i  IV,  Inslium.,  25.] 
CetLtsTiALS  cpiscoptis,  servus  scrvonim  Dci,  di  • 
r.iiis  liliis  dccnno  ct  canonicis  C.  Marix  de  S  ux 
silulcm  cl  apostolicam benediciioiicm. 

Cuui  a  vobispctiiurqiiotljiistuin  esl  ct  lionesium. 
t.tm  vigorxquitalis  quam  ordo  cxi^ii  ratiotiis  ui  iJ 
pcr  sollicitudineni  oOicii  nostri  ad  debiium  pcriiii- 


vel  ii.ierdicti  sinl,  nullus  obsistsl;  salva  lamenju- 
slitia  iusrum  ccclcsiarum,  a  quibus  iiioriuorQin 
(orpora  arsumuiitur. 

Dcccrnimus  crgo,  ut  iiulli  omnino  bominum  li- 
ccai  pixrulam  cc( tosiam  tcmcrc  pcrlurburc  ,  ant 
cjus  posscssionos  niiforre,  vcl  nbljiias  rciiiicrc .  iiii- 
iiiioro,  sou  quibusliboi  vexaiiouibus  fatigare;  sod 
omuia  iuiegra  coiiscrvciilur  corum ,  pro  quoruin 
^iibornaiionc  ac  su:»tonlaiioiie  coi>ces9a  sunl,usibus 
omiiiinoJis  proruluia,  salva  fcdis  aposiolicce  aucto- 
rilalc.  Ad  i:itiiciuai  atitcm  liiijusmodi  percepUe  a 
sci^:  a*.)0slclic3  ;i!/cr(alis  nobis   nosirisquc  succcs- 


cogiiovimus  evideiiter ,  qiiod  dilectiis  filius  iiobilis 
vir  Guido  doiiJnus  de  Saux  pro  auiir.x  sux  remCirkC 
vos  in  ecciosia  D.  M;irias  ipsius  castri  canoniros  dc 
novo  instituii,  etvobis  ei  ipsi  ccclesix  possessioms 
plurimas,  ei  rodJiius  dc  niera  liberalitaie  doiiavii  ct 
alias  coiicissioiies.  ci  libcrlaies  imiulsii,  ct  iilciu 
arcbiop  scopus,  ipsius  noiiilis  piclaiis  opus  scripli 
sui  pu^iiia  roburavit.  Mos  ergo  rucium  ejiisdcm  no- 
bilis  luudabiie  attcndonics,  insti.ulionem  vcs;raiii  e( 
concessioiics  ac  iit:er:iliiatos  vobis,  ci  ciuem  ccoKsin: 
factas  sicui  rulionabiliicr  facl;c  suni,  ui  supra.licii 
iiftbilis  aullioulico  couline«ilur,  vobis  et  per  vos  ipsi 
ccclo^ix    auciontaic    a|H)stulica   confirmamus,  o» 


1233  EPISTOLiE  ET  PRIYILEGIA.  —  AN.  ilOT.  mk 

prxsealis    srripti    palrociiiio    coDmiinimns.   Niilli  A  sil*'^»  €0inpcll.i(i8.  Q119J  si  omnrs  liis  cisc^qveiidis 


^rgo  omniuo  liomininii  liceal  lianc  pngiiiani  nosinc 
(oiinrmaiionis  inrringere  vel  ci  ausu  icnicratio  con- 
iraire.  Si  (|uis  ancni  lioo  aUciilarc  prxsumpscrit 
iadiifnaiioncin  omnipoicnlis  Dci  ei  B.  Pciri  el  Pauli 
aposioloruai  cjus  se  iiovcril  incursurum. 

Daluni    LaicranifXi  lial*   Nne.nb.»   |K)uiificaiut 
iiosiri  anno  vii» 

OCCXKIll. 

Fraliibus  MaJoriS'}! oufnierii  de  rffarauUa  capglia 

quauam  scnbU. 

(Lalcraiii,  Nov.  8.) 

[.MoRicE .  MSm,  pour  scrc.  a  fhist,  de  Diet.,  I,  728.] 

CocLESTiNos  episcopus,    scrvus  scrvorum  Dci , 

abb.iii  et  conveniui  Majoris-Monaslerii »  cic. 


iiequiveriiis  interesse,  duo  vesirum  ca  nibilomiunt 
cxscquanlur. 

D.ilum  Laierani,  vii  Kalendas  Deccmbris,  ponii- 
ficaius  uosiri  anuo  vii. 

/n  plitmbo :  Coelbstixus  mpa  III. 

CCC.\XY. 

Episropum   Laudensem  inler  episcopum  Papieniem 
el  canouicos  IHacenlinos  judicem  coniUi.itii, 

(Laierani,  Dcc.  II.) 

[Campi,   llist.  di  Piac,  II  »576.] 

CccLESTisiut  episcoput ,  servus  tervorum    Dci , 

vcncrabiii  fralri   Laudcnsi  episcopo   saiulom     el 

aposiolicani  bciiedictioncin. 

Sigiilficauie    iioliis   veiierabiii  fiatre  nosiro  Pa- 

Oblala  iioliis  cx  pario  vcsira  peiitio  coniinebal ,  B  pi<^i'*si  cpiscopo  ad  audicniiam    no>|ram    noveris 


C 


quod  Joaunes  <2rucl  ci  U  iniliics  quaindani  olim 
inpellain  consirnxeranl,  ci  ciJeni  ianlos  rcdditiis 
assignarani,  quod  ad  susicnfationem  duornm  suili- 
( erc  poierani  monachorum  ,  clc.  Cuniquc  proccssu 
leniporis  proptcr  guerras  ei  borribilcs  icinpestaics 
bvllorum  in  partibus  illis  mala  uiulta  ei  incommoda 
supcrvciiisscui,  ei  prjcfala  capclla  pcr  annot 
a*ii](ioi  sine  scrviionbiis  reinanserii  desiiiuta , 
clerici  Delcnsis  Ecclcsia:  rcparalioiii  ipsius  eccle- 
si;c  coniradicuni ,  etc.  Ncs,  eic,  ui  liccat  vobis 
ad  rcparaiionem  islius  capclix  iulcinJcre,  eic. 

Daium  Laierani,  vi  Idus  Novcmbris,  uontilicaitis 
iU3Siri  anno  sepiimo. 

CCCXXIV. 

\Ua'na!do]  Hatisconensi  el  |  Roberio]  Cabilonenti 
eifiscopis  et  decnno  Ledonensi  m:indai ,  compellanl 
iininuUium^  domininn  Casiri  Uanuldi  ((Hcsc,  Ca^ 
b.lr.n.),  et  Cilonem  de  Belfort  {dioec,  Vesontion,)^ 
tit  prioraini  de  Louinco ,  ad  monaslerium  Trt» 
uorcicHse  pertineHii ,  ablata  bona  resti:uant, 

(Laieiaui,  Nov.  2o.) 
[JccNiN,  A'o:.v.  hisl,  de  TournuSf  Pr.,  p.  183.] 
CocLCSTiNus  cpiscopiis ,  servus  servorum  Dei , 
vcncrabiiibus  frairibus  Uaiisconensi  ei  CabiUo- 
iii-nsi  cpi  copis,  ei  dilecto  fiiio  decano  Ledoneusi 
in  Bisiintincusi  dioeccsi  constituio »  salulcm  ei 
aposlolicam  beiicdiclioncin. 

Qucrclam  dilcci«)rum  filiorum  inonacborum 
Trcnoribicnsium  ad  nos  dclaiam  acccpimus  ,  qupd 
Uainaldus»  dominui  Castri-nainaldi»  Cabilloncnsis  D  Guilielmus  de 
diokccait,  ei  Giloi  de  Bclforl,  Bisuniiux  dicecesis, 
prioraiui  corum  co  ILouiuco  clccmo.synas  qnas 
antecctsoret  ipsorum  eis  p^o  aiiimabus  siiis  con* 
iulcrant  ultinia  volunlaie,  ci  qnxdam  alia  bona 
aureruni  violcntcr  ei  dctincni  in  ipsius  prioralus 
pra!iudicium  et  gravamen.  Quia  igitur  susiincrc 
noii  clebemus  ut  prxdictum  monastcrium  sui  juris 
susitneai  la^sionem  ,  discrciioni  vesirae  pcr  aposio- 
iica  scripia  mandnmus  ,  qualcnus,  si  prxniissa 
ycra  esse  vohis  consiiierit ,  mcmoratos  R.  ci  G. 
ut  ablala  rcitiiuani  univcrsa  ei  dc  daniais  et 
injnriis  priori  cjusdem  domus  salibfaciant  conipe- 


l>ervenisse,  quod  cuni  causam  ,  quc  verlitur  inier 
ipsnm  ci  canonicot  Placcniinos  tuper  quibusdam 
dccimis,  vcnerabili  IValii  noslro  Bobicnsi  cpiscopo 
commiscrimiit  audiendam;  ipsc  Papiensis  cpi- 
scopus  propicr  gucrram,  qum  orla  esi  intcr  quod- 
dam  casirum  ipsitit,  ei  marcbionem  Malaspinam  , 
ad  prxsentiam  dicii  Bobientis  episcopi  iioii  potesi 
accedcre  sine  gravi  terrarum  tuarum  ,  ac  pcrsona: 
periculo  ci  iimorc.  Yolenies  iiaqiie  uirique  parii 
paterna  sollicitudine  providcrc,  ei  eidem  caus» 
pcr  tusc  discreiionis  tiudiuin  debilum  imponcrc 
rinein ,  per  aposiolica  iibi  scrlpta  mandamns , 
qualenus,  merooralis  liticris  neqiiaquani  obsun- 
iibus,  si  pcr  cas  nondum  ett  legiiiuie  iii  causa 
proccssum,  parict  ad  iuam  prxsentiam  convoccs, 
et  quod  jusium  fueril  inicr  cas,  appcUaiione 
rciuota  siatuas,  ei  faciat  quod  tiatueris,  invio- 
labiliter  oUservari. 

Daium  Laicrani,  iii  Idut  Decembris,  poniifi- 
^.aius  iiosiij  anco  tepiimo. 

CCCXXYL 

Leontio  monaslerii  5.  Salvatoris  Messttuensit  ejns- 
que  monachis  asterit  decimas  a  GuHlelmo  archi' 
episcopo  llhegieiui  donatat,  {Fragmenium,) 

(Lalcrant,  Dec.  S9.) 
\9inni t  Sicilia  sacra f  i.  II,  p.  981.] 

.  ..Drclmas,  possessionum  vetlrariimin  ienimcnio 
BIcsx,  qnas  frater  nosier  lUicginut  arcliicpisccpns 
conscnsu  capiiuli  tui ,  ccclesioi  vesti^ 
remisit,  siiper  quibut  qimiio  vericbatur,  ticui 
pacilice  possidciis,  aucioriiate  aposiolica  confir- 
mauius. 

NuIIi  ergo  boiniuum  liceal,  elc* 

Daium  Laterani ,  iv  Kalend.  Jauuar. .  pontif* 
Ccelestini  papa^  III  aniio  vii. 

CCCXXYII. 

Ad  archiepiscopum  Caniuariensem.  —  Pro  monachis 
in  Coventrensi  ecclesia  restiluendis. 


lenicj' ,     por    excommunicationis    scntcnliani   ei 
iiitfrdictum  tcrnc   ipsornm  ,  .-ippellalione  postpj- 


(Laieraui  ?) 
[Mansi,  Concii.,  XXII,  61S.J 

CcELCtTiNus  episcopus,  scrvnt  tervorum  Dci,  di- 
lcctis  liliis  arcbiepitcopo  Caniuarieiiti ,  episcopo 


MS8  CdlLESTINI  Hl  PAPi£ 

L!ii€olnieiitl,  et  abb.ii!  Sanctl  Etlniun Ji,  saltflem  ei  k 
aposiolicam  benediclionem. 

Slcut  ea  quae  a  pnedecessoribus  nostris  provida 
fuerunt  4fol  beratione  stuluta,  nuila'enus  irritari 
Tohinios  vel  iurritigi ;  sic  qiia*  per  subreptioncm  ab 
eis  obtenta  gnnt,  in  honeslalis  erclesiaslicx  detri- 
meiiium  corrigl  voluinos,  et  in  statum  redigi  me- 
liorem.  Gum  enim*  slciit  arcepiniusv  imo  sicut  bcne 
novimos  in  Coventreiisi  Eccleaia,  fere  a  prima 
fldci  Cbrlbtianae  fundaliono  iu  Anj^lia  ordo  fuerit 
roonasiiciis  insiitultis,  et  intnniuin  iu  ca  observnn- 
lia  servieriul  rcgulari,  ut  ab  aposlolica  scde  prvi- 
legiari,  el  ab  inclyiae  recordatioiiis  regibus  Angli» 
dotarl  meruerini  et  ditari ;  dolemus  plurimum  qnod 
Tcnerabilis  frater  noster  Cestrcnsis  episcopns,  oc- 


CCCXXVIII. 

Uonasteni  CisonleniU  proteclionem  snscipil  et  di* 
sciplmam  possessionesque  confirmat, 

(BozcLiici,  Callo-Flan^ria^  3GI.) 

CoELESTisos  rpiscopiis,  servos  servorum  Dei,  i!l- 

leclis  llliis  abball  Cvsoniensis  Ecclesiae,  ejusque 

fratribns  tam  prxsentibos  qnam  foturis,  regnlarero 

Titam  professia ,  In  perpetuum. 

Cum  sitis  regolarem  Tlum ,  Domino  inspiranlft» 

profeasi,  paci  Tcslrae  patema  consideratione  pro- 

spicimus,el  ne  possilis  malignonim  vcxationibus 

faiigari,  apostolicom  Tobis  pairocinium  exhibe- 

mus.   Eapropter,  dilecti  in  Domino  filii,    Tcsiris 

jnslis  postolalionibas  cleroenter  annuimus,  ei  prae- 

fatam  eeclesiaro  Sancil  Calixti,  in  qoa  divino  esiis 


casione  qnarumdam  litleramm,  quas  a  bonae  me-  ^  obsequio  mancipati,  ad  eiemplar  felicis  reconLiiio- 


morla  papa  Clemente  prasdecessore  nostro ,  ad 
falum  suggestionem  sine  conscienlia  nostrn,  et  frn- 
Irum  lirsirorum,  sicut  dicltnr,  et  quod  vix  credere 
posaumus,  ImpelraTii,  dilectos  lllios,  priorem,  el 
conventum,  de  eodem  nionastcrio  violenter  ejecit, 
et  canonicos  in  eo  inslituii  saeculares.  Cum  i<>iiur 
Id  in  iiionasticae  rpligionis  ei  lotius  ecclcsi:.sticae 
ilisciplinae  redundct  opprobrium;  nec  nostrae  in- 
tenlionis  sit,  qiiod  praedictiis  praedecessor  nostcr 
lani»  irregulaniati,  nisi  circumventus,  auctorila- 
lein  praesiiierit  aul  favorein;  fraternitail  veslraa 
per  aposiol  ca  scripta  mandamus ,  ct  in  viriute 
obedieniix  districie  pr.ccipimus ,  quatenus,  praedi- 


nis  Alcxandri  pnpaeprsdecessorisnostri,  sub  B.  Pciri 
et  nostra  proieciione  snscipimos,  et  pneseniis  scripti 
privilcgio  communimus;  in  priniis  siquidem  st:i- 
tuenics  ui  ordo  canonicus,  qui  in  ecclesia  vestra 
per  bonx  memoriae  Raynaldum  qnondani  Remeo- 
sem  archiepiseopttm,  siecondum  Regnlam  B.  Auga- 
siiui  el  iustitutioiiem  fratnim  ecclesiae  B.  Dionfsii 
Remensis  instilulosessedignosciior,  perpetuis  ibidem 
leinporibus  inviobbilitcr  observeiur.  Pneierea 
quascunque  possessiones ,  quaecuuqoe  bona  cadem 
ecclesia  iuiprsesenliarom  juste  et  caoouice  possi- 
det,  aut  iu  futurum  concessione  pontificuin  ,  largi- 
tionc  rcgum  ,  vel  principom ,  oblatione  fidelium. 


ctls  litteris,  vel  aliis  privilcgiis  confirmalionis  vel  (;*  seu  aliis  justis  inodis,  Deo  propiiio,  poterit  adi- 


indulgenliae  nequaquam  obstantibus,  amolls  ab  eo* 
dero  monasieiio  saecnlaribus  clcricis  qul  In  eo 
fueruni  pcr  si:pradictuin  eplscopum  Instituli,  siiie 
aliciijus  qua^stiouis  impeijinienlo,  monasiicuin  ibi- 
dem  ordincm  reformeiis,  moiia^hos  ejectos  exinde 
redeuoies  in  illud,  et  talcs  in  eo  instituentes  [f.  re- 
ducenlcs]  persoiias,  qua^  beati  Denedicti  Uegniam 
Observare  debeaiil  et  desiderent.  Meiiioratum  vero 
episcopum,  et  uiiiversos  dciciitores  boiioruin  ejus- 
dem  eccleslae  ad  corum  resiitniionem  pf^r  censumm 
ecclesiasiicam,  appollaiionepostposlta,  compcllaiis. 
Yoliimus  etiam  uibiloniinus  et  mandanius  nl  do- 
naiiones  ejusdcm  episcopl,  infcudationes,  locailoues 
01  alienationes,  posbessiones  ejnsdcin  ecclesiae  ab 


pisci,  firroa  vobis,  Teslria  quoqae  soccessoribus,  cl 
illibala  pennaueanl.  In  qaibui  ba^c  propriis  di.xi- 
mus  expriki!enda  Tocabolis : 

Locum  in  qno  Toslra  ecelesia  siti  esl,  cum 
decimis  et  liberis  hospitibus,  iia  qiiod  super  eos 
nullus  advocationem  habeat ;  ecclesiam,  grangiam 
el  lerram  du  Lovilio  curo  integritate  deciinae,  el 
hospitiom  lotius  villae;  nemus  praebendarum ,  Ua- 
lum-Alnetum,  nemusquod  dicitur  Salengretum,  el 
possessionem  ejusdem  villar,  et  Cysonii  in  lerra 
arabili,  prali.s  silvis,  maresco  et  aquis,  sicut  ab 
aniiquopossidebat;  cursum  qiioqiie  fiinlis  de  Bur- 
gela  ,  quem  ecclcsia  polest  diiccrc  per  nccessaria 
sua   absque   aliciijus  proh^biiione ;  ecclesiam  dc 


eo  lempore  factas,  nostra  freii  auctoritaie  cassetis ;  D  Asli  cum  integritale  decimae ,  lerra  arabili,  et  (72) 


eos  qui  contrayciiire  praesumpserint,  sublato  appcU 
laiionis  obstacolo,  ccnsura  canonica  pcrc^Ilcntes ; 
ijlos  qui  nianus  violenias  in  prxdictos  inonachos 
injccerunt,  denuniiet!$  cxcoininuiiicaio^,  «^t  cum 
littcrariitn  vestranjin  tesliuionio  vcniatil  aJ  seJciu 
Lpostul.cani  absolvencli. 
1'aiuw,  e  c 


(7i)  llic  et  in  sequcntibus  locis  vidoiur  mansi  no- 
miue  (lointis  indlcari. 
(7^i  liicc  vox  ul  hic,  ita  sxpealibi  pro  villa  poni- 


manso  prcsbyterl ;  ecclcsiam  de  Bosni  cum  inte« 
gritale  deciuiae,  grangia  el  hospiiibus,  ecclesiam 
dc  Caniphaiii  cuni  iniegritaie  decimaect  hospilibns, 
ecclcslam  de  BouTincs  cum  inlegriiaie  deciin^,  ct 
niaiiso,  grnugia  ,  lam  in  lcrra  ei  curlc  (73)  Boati 
Aniandi,  quain  in  aliis  terris;  ecclesiain  dc  Gni- 
son  cuiu  inicgritalc  deciiuac;  ecclesiain  de  Ge- 
ncch  cum  iiitegritale  deciinx,  el  inatis«>  ct  grangin  ; 
ecclesiam  de  Cobrln,  ecclesinni  de  Stiintniuio  cuia 
iniegriiatc  dccinise,  el  lcrragio  toiiiis  villcc.  Iiospi- 
libus  ct  lilicro  nianso;  capeilun  de  tlorncii  cuiu 

inr.  Apnd  Flndonrdu:u  :  Qttidniniresbyfcr  dc  BovO' 
nis  cnrtCf  iic  fwtiw  vHh  r?f(t.'ar. 


1257  EPISTOUB  ET  PRIYII^EGIA.  -  AN.  1191-1198.  1S3S 

Iniegriuie  decims  et  lerragia,  curlein  de  Beaure-  A  ullut  Tloleniiam,  tcI  rapiiiim,  seii  furium  facere» 

lenere,  capere»  vcl  inierficere  au* 


paire  cum  nemoriliiis  •  aquis,  marisco,  vivario^ 
lerra  arabili ;  cur  ein  de  Yitri  cuin  lerra,  bospiiibus, 
el  eo  jure  quod  babetis  in  reddiiibus  el  decimis 
^iisdem  vilke  ecclcsiam  de  Cberen,  eeclcsiam  de 
Fys  (Lys),  ccclcsiani  de  Touflcs,  capellam  de  I|est- 
bcrga,  curlem  de  CrespeUn,  curo  lerragio,  hospi- 
libus  et  loia  villa,  iia  quod  i'n  ipst  nullus  iiisi  soliis 
abbas  jtisliliam  vel  advQcaiioncm  eierceal ;  domum 
lapidcam  in  moniiculo  Tornacensiy  ul  reddiius 
Ipsius  usibus  iiifirmorum  ecclesix.  perpeluo  depu- 
teiilur ;  domos  de  Mcsslnes ;  qqinque  solidot,  quos 
comes  Flandreiisis  solvii  pro  arboreto. 

Sane  noralium  vesirorum  qux  propriis  manibus, 

vel  suinpUbus  coliiis,sjve  de  nulrimenlis  vestronim 

animalium    nullus   a   vobis   dcciinas    exigere    vel  " 

cxtorquere  pr;^sumai.  Cuni  autem  generale  inter- 

diciuinterns   ruerll,  liceat  vobis,  clausis  jaiiuis, 

excommuuicaiis  vel  interdiciis  exclubis ,  nou  ptil* 

satis  canipanis,  suppressa  Yoce,  divina  officia  cele* 

brare.  Sepulturam  qiioque  ipsius  loci  liberam  esse 

deceriiimus,  ut  corum  dcvotioui  et  eitremae  vo- 

luiiiaii  f   qui  se  lilic  scpeliri  dcliberaverinl,   nlsi 

excommuiiicali  vel  interdicti  sint,  nullus  obsistai, 

salva  tamen  juslitia  illarum  ecclesiaruiUt  a  quibus 

niortuorum  corpora  assumuniur.  Probibemus  insu* 

pcr,  ut  nullis  rratrum  vestrorum,  post  faclam  iii 

eodem  loco  profcssionem ,  nisl  arctibris  religionis 

obieniu,  absqueubbatissui  licentia  fas  sit  de  clau- 

stro  discedere;  discedenlem  veroabsque  communium  C 

liiierarum  cautione  nullus  audeat  rcliiicre*  Liocat 

vobis  clericos  vel   laicos,  liberos  et  absolulos  e 

sxciilo  fugicnies  ad  conversionem  recipere,  et  eos 

absque  contradicUone  aliqua  reiinere.  luleriliciinut 

eiium  nc  episcopo  vel  archidiacoiio  liceai  in  vos, 

vel  ecclesias  vcslras  sine  manife^ta  et  rationabili 

causa,  excommunicaiionis,  vel  inlerdicti  seiiten- 

tiam  fcrre,  seu  vos  novis  et  indebiiis  exaciionibus 

fuiigare.  Obcunle  vero  ic,  ejusdem  lori  abbaie.  vel 

liiorum  quotibet  successorum,  nullus  ibi  qualibet 

suhreptionis  astuUa,    seu  vloleiiUa   prseponaiur , 

nisi  queni  fraires  eomniuui  consensu,  vel  fialruin   • 

inajor  pars  consilii    saiiioris,  seciindum  Dei  timo- 

rem  et  beaii  Augusiini  Regulam,  provideriut  eli- 

genduin.  Praeierea  nibilomiuiis  arctius  intcrdicinius 

oe  episcopo,  arcbidiacono  vcl  eorum  ministerialibus 

canbnlciH,  seu  clcricis  aliis  pro  conlirmaiione,  inihro- 

nizalione,  vel  beiiediciioiie  abbaiisveitri  palerridum 

(74),  cappam  sericam,  vel  qtiidquam  aliud  f;icultas 

Tellicciilia  puieal  a  vobis  obtenlu  ciijuslibei  consue- 

ludinis  exigendi.  Si  vcro  pro  bis  a  vobis  e\egcrint, 

cuin  dciestabile  sil,  et  olivium  (contrariuin)  ralioni, 

libere  vobis  liceal  eis,  quod  postulaverini  deiicgare. 

Ad  bxc  paci  et  tranquillitali  veslrae  paterna  solli* 

citutiiue  providere  volentes,  auctoriiate  aposiolica 

probibemus  ne  iufra  clausuram  locorum  veslrorum 

i74)  Ea  consulas,  qusc  §i:pra  diximus  circa  privi- 
Ifgia  Kccl.  Murtlaii.  CnMcruin  bTC  adversus  ciiam 


sive  bouiines 
deai. 

Deeernimns  ergo  nt  nulli  omnino  homiiium  liceat 
prxfatam  ecclesiam  temere  perturbar(»,  aut  e\ki% 
possessiones  auferre,  vel  ablatas  retinere,  minuere» 
seu  quibuslibet  vexaUonibus  fuligare ;  sed  omiiia 
Integra  conserveniur  eorum,  pro  quorum  guberna- 
tione  ac  susientatione  concessa  siinl,  usibus  omni* 
modis  prufuiura,  salva  sedis  aposiolicx  auctoritaie 
et  dlQeccsaiii  episcopi  canonica  justitia. 

Si  qua  igilur  in  futururo,  ctc. 

Sic  siguatum  : 

Lgo  Coilesliuus ,  catbolic»  Ecclesiai  eplico* 
puSy  etc. 

ANNO  119i-li9a. 


CCCXIIX. 

Eccletim  S.  Thoma  d$  Paraclif»  (EbUtiqJ$eiish\ 
prolectionem  «Hscfptr,  pcssessionatqui  ae  jnra  cok" 
firmat, 

(  Lakcebck  ,  Seriptores   rerum  Danicarum  , 

t.  Vl,p.  i42.1 

CceLcsTi!<tJ8  episcopusi  servus  fervonim  Del» 

dilectis   flliis   Willclmo    abbali   ecclesiaD  Sanctl 

Thomas  de  Paracliio,  ejusqiie  fratribas  tim  praa-« 

senUbus  quaro  futuris,  regularem  vitam  professis, 

in  perpeiuum. 

Ad  hoc  universalis  ecclesiae  eura  nobiiL  a  provi- 

sore  omniuro  bonorum  Deo  commissa  esi,  ni  reli- 

giosas  diligamus  personns,  et  lieneplacenies  Deo, 

et  religioncro  siudeamus  inodis  omnibns  propagare» 

Nec  enim  Deo  gratus  aliquando  famulatus  impen* 

ditur,  nisi  de  diaritaUs  radice  procedehs  i  pori- 

laie  rel.gionis  fuerit  eonservatus.  Opoitet  igitur 

omnes  Chrislianae  fldei  amatores  religionero  dill- 

gcre  ei  loca  venerabilia  cum  ipsls  personis  diviiio 

serviUo  mancipaUs  attenUus  confovere,  ut  nullit 

pravorum  hominum  inquiotentur  molesliis  vel  im- 

porlunis  angariis  fatigcntur.  Eapropter,  dileeti  io 

•  Domino  filii,  vestris  jusUs  pusiulationibas  clemeiiter 
annoiroiis  et  prxfatam  ecclesiam,  In  qna  divino 
esiis  obsequio  mancipaU,  sub  beaii  Pciri  et  nostra 

^  proiectione  suscipimus  ei  praesentis  scripii  privi- 
irgio  coinmuiiiiniis;  in  primis  siquidem  statnenies 
ui  ordo  canonicus,  qui  secundum  Deum  et  beail 
Aiigiist'ni  Iteguiam  et  institutionem  fiatrum  Sanctl 
Vicioris  Parisiensis  in  cccIcsiaWestra  insUiulus  esst 
dignoscitur,  perpeiuis  ibidem  temporibiis  inviola- 
biliter  observetur.  Praeterea  quascunque  posses- 
siones,  qiiaurunquo  bona  eadein  ecclesia  iinpracsen- 
liaruin  jiiste  et  canonjce  possidel,  aut  in  futururo 
concessione  poniilicum,  largiiione  regum  vel  priii- 
cipuni,  oblaiione  fidelium,  seu  aliis  justis  modit, 
prxstante  Domino,  polcrit  adipisci,  flrma  vobis 

advocatos  hiijus  abbailae  dicia  videniur,  qui  olim 
p^lefridum  siVi  vindicare  coiiabautur. 


ISS9  CGELESTINI 

vctirisque  tocceMoribns  ei  ilUbala   pcrinaiicaiil.  a 
lo  quibut  kaec  propriit  dusimus  exprtmenda  vo- 
caluiUs  : 

Locum  ipsuro  in  quo  praefala  ecdcsia  conslrucia 
esl  cnm  oiniiibus  perlineiiliis  suis;  ecclesiam  dc 
Therby  cum  decimis;  lerliam  parlem  dccimarum 
ecclesiuc  in  ecclesia  de  Alsentorp;  leriiam  partem 
ilocim:irani  ccclcsix  Anncssx;  terliam  partcm  de- 
cimanim  de  llselsinglic;  teriiam  partcm  decimarum 
ecetesixCrxkom,  tiskilso;  inansionem  in  Synderby 
cum  silva,  ngris  et  praiis;  terram  in  Saerfloux; 
iiiansionein  in  Juliglie  cuin  ejusdein  vill;e  et  pralis 
ei  agris,  et  molendiiio  sito  juxta  Vaerebro;  man- 
tionem  in  Haihelo.;»  cum  silvis,  pratis  et  agris; 
totam  villam  Naetvelh,  cum  silvis,  praiiset  agris 
et  piscationtbus;  Yiilain  de  Tiacro^by  cuin  ecclcsia,  B 
tilvis,  pralis  ct  agris;  lerram  in  Ilali  cum  parli- 
cula  silvu! ;  terram  in  Tolletorp  cum  silva,  lerrnm 
in  Frithlopb;  mansioiiem  in  llxlsingx  cum  silva, 
sigris  et  praiis.  Sane  grangiarum  vestrarum  qnac 
propriis  manibut  aut  suinpiibus  coliiis,  sive  de 
luitriinentis  vestrorum  aniinaliuni,  ntillus  omnino 
a  vobis  decinias  exigere  vel  cxtorqucre  prxsumat. 
I^iceat  vobis  quoque  clericos  vel  laicos  liberos  ct 
abtolu.'os  e  sxculo  fugientes  ad  convcrsionem  rc- 
dpere  ct  in  vcstra  ecclesia  absque  conlradictione 
aliqua  retiiiere.  Prohibcmus  insupcr,  ul  nulli  Tra- 
irum  Testrorum  post  ractam  in  loco  vcsiro  prcfes- 
tionem  fas  sit  de  eodcm  loco  absque  licenlia  aln 
batis  sui  nisi  obtentu  acrioris  rcligionis  discedcre; 
ditcedeniem  vero  tiiie  coinmuniuin  liiicraruni  ve- 
ttrarum  cautione  nullus  audcat  rctiiicre.  In  paro- 
chiiilibus  aulem  ecclcsiis,  quas  lenetis,  liccal  vobis 
clericos  eligere,  et  dioBccsano  episcopo  prxsenlare, 
quibus,  si  idonei  fueriiil,  episcopus  curam  aiiiina- 
ruin  committaly  ut  ei  de  spirilualibus,  vobis  vero 
de  temponilibus  debeani  respoiulcrc.  Scpuliuram 
quoque  ipsius  loci  liberani  csse  concediuius,  ut 
iorum  dcvotioni  ct  extremae  voluiitati»  qui  se  illic 
tcpeliri  deliberaveriut,  nisi  forle  exconnnunicali 
Tel  iiilerdicli  sinl,  nulliis  obsislal,  salva  lamen 
jusiitia  illarum  ccclesiarum,  a  quibus  mortuoruin 
corpora  assumuniur.  Cuni  nutein  gcncralc  intcr- 
diclum  terrjc  ruerit,  liccat  vobis,  dausis  j:inui<;, 
non  pulsalis  tintiiinabulis,  exclusis  cxconimuni-  d 
catis  ct  interdictls,  suppressa  vocc,  divina  oflicia 
cclebrnro.  Obeiinlc  verp  le,  nunc  cjusdcni  loci 
abbiite,  vel  tuoruin  qiiolibet  succcssorum,  nullus  ibi 
qiialibct  subreptionis  aslutia  seu  violeniia  prxpo- 
nniur,  nisi  queni  frnlres  communi  coiisensu  vel 
fratrnin  pars  consilii  snnioris  secundum  Dci  tiino- 
rcin  et  beali  Auguslini  Rcgulam  provideiil  cU- 
^eiKliiiii. 

Deccrnimus  ergo,  nt  nulii  oinniiio  hoininum 
liconl  praefalaiii  ecclesiani  temere  pcrlurbarc,  ai:l 
rjus  possessioncs  aiiferre,  vcl  nblalas  relinere, 
iuiiiuere,  seii  quibiislil»ei  vcxationihiis  fnlignre,  sed 
oiunia  iiilcgra  el  illibri'a  serveniur  eoruin,  pro 
Q^oruin    gubcrnatioiic    cl  susten(a'ione  conce^sa 


UI  PAPiE  ii40 

sunl  usibus  omnimodis  profulartt  salvt  tedis  apo- 
ttolicac  aiicioritaie  ei  dicecesani  episcopi  canonica 
justitia.  Si  qua  igilur  in  futarum  ecclesiastica  sae- 
cnlarisve  pcrsona,  hanc  nostne  contlitutionis  pa- 
ginam  sciens,  conlra  cam  lemere  venire  lenlavcrii, 
tccundo  lertiove  commoniia,  nisi  reatum  suum 
congrua  satisfactioiie  correierit,  poteslaiis  liono* 
ritque  tui  careal  dignitale,  reamquc  se  divino  Jc- 
dicio  eiisiere  de  perpeirala  iniquiute  cognoscat, 
et  a  sacralissimo  corpore  ac  sanguine  Bedeiiipioris 
Doaiini  nostri  Jetu  Christi  aliena  fiat  atque  in  ex- 
Iremo  examine  dittrictae  ultioni  suhjaceal.  Cunctit 
autem  eidein  loco  tua  jura  senantibut  tit  pax  Do- 
niini  noslri  Jesu  Chri^ti,  quatenus  et  hie  fnicium 
bonffi  aciionis  pcrcipiantei  apud  districlum  judicein 
prx;itia  apiernx  pacis  inveniant.  Ameu. 

CCCXXX. 

Monastcrii  Loci-Dei  proteetionem  sttscipitf  posses" 

sionesque  eonfirmnt. 

(LixcEBEi,  Scriptores  rernm  Danicarttm^  V,  p.  180). 

CcELESTiNcs  cpiscopus,  scrvut  servorum  Dei, 
dilcciis  filiis  abbati  et  conventui  de  Loco-Del  salu- 
leiu  cl  apostolicam  benediclionem. 

Cum  a  nobis  petitur  quod  juslum  est  el  bone* 
ttuin  ,  tam  vigor  acquilatis,  qnam  ordo  exigil  ratio- 
nis,  ut  id  per  sollicitudinem  oflicii  iiostri  ad  dcbilum 
pcrducaiur  eflectum.  Eaproptcr,  dilecti  in  Domino 
filil,  Tcstris  justis  precibus  gratuin  inipcnicntes 
asscnsum,  personas  vestras  cum  omnibus  boni$, 
qutc  imprxsentiarum  rationabiliter  potsidctis,  aut 
in  futurum  justis  modis,  Dco  propiiio,  potcHiii 
adipisci,  sub  beati  Pelri  el  nostra  protectione  siis* 
cipiinos.  Specialiter  auiem  illa  bona,  qux  venera- 
bilis  frater  noster  Oinerus  Ripcnsis  cpiscopns  ad 
cxemplar  praedecessoruro  suorum,  pia  deiibcraiionc 
Tobis  noscitur  contuUsse,  sicui  ea  juste  ac  siue 
controversia  possidelis  et  in  ejusdem  episcopi  el 
Tenerabilis  fratris  nostri  Aiisalonis  Lundensis  ar- 
cbicpiscopi  nposlolicac  sedis  legali  ct  bonx  ir.e- 
morix  Cscheli  antccessoris  sui  scriplis  authenticis 
contiuetur,  vobis  et  per  vos  nionasterio  vestro  au« 
ctoritate  npcsioUca  conrirmamus,et  prxscnlitscripii 
patrocinio  conimiinimus. 

Nulli  crgo  oninino  bomiiium  fns  sit  personas  scu 
Lona  vestni  icnicrc  pcnurbare,  aul  hnnc  pngina:n 
nostrae  protcctionis  ct  confirmalionis  inrringcre  vel 
ci  ausu  lemerniio  conlraire.  Si  qnis  autcin  hoc  at« 
tcntnre  prcsumpseril,  intliguaiionem  omni})otenUs 
Dci  ac  beatorum  Petri  ct  Pauli  auostolorum  ejus  sc 
noverii  incursuru.T.. 

CCCXXXI. 

Domum  leprosorum  de  valle  Bugnensi  tuendam  tHS' 
cipitt  iisqne  t  partem  (urestiv  de  Lantastra  iinniU' 
ucm  ab  omni  exactione  i  asscrii  , 

{'listoire  ccclcs.dWbbcvillc^  p,  387,  lesie  Brcquicnt, 

Table  chron. ,  IV,  M.) 


mi 


EPISTOLiC  ET  PRrVILEGiA.  —  SPURIA. 


iUl 


SPIJRIA 


I. 

PnvUegUim  pro  motiastirlo  MorbacemL 

(Latcrani,  Maii  i2,  anno  liOO.) 

[Mabten.,  Thes,  AnecdoL^  I,  C33.] 

CoELESTiNus  episcopiis  ,  scrvns  scrvorum  Dei,  di- 

ieciis  filiis  ,  Slxtheiito  abbali  nioiuislerii  Sanclo- 

ruin  Peiri  et  Pauli ,  aique  Leodcgarii  marlyris  de 

Murlinc,  ejtisnue  frainbus ,  lam  pracscnlibus  quam 

fiiiuris,  re;5ularcin  viiain  professis,  iii  pcrpcluum. 

Convenil  aposlolico  niodernmini  pia  religione 
po:lcniibus  benevola  compassione  succurrere ,  el 
posccniibus  justa  et  religiosa ,  alacri  devoliooe 
.nsseiisum  iinpcrtiri.  Ex  lioc  lucrl  poiissiinum  prx- 
nuuni  a  Coniiiiorc  omniuin  Deo  procul  dubio  pro- 
meremur,  si  venerabilia  loca  opporlune  ordinala , 


A  tudini  ccclcsinslica^  iniimelur,  qualiler  rdigio  mo- 
nastica  rcgulari  babitu  dirigatur ,  cO!ico.*diaqiie 
convenienli  ecclesiasticemancipeiur,  ne  forie,  quod 
absil!  sub  bnjus  privilegii  obtcnlu,  aniinus  congres- 
susque  rectitudinis  vestraR  a  noriiin  justitix  aliquo 
modo  retorqucatur.  Nullam  sanc  potestalem  in 
codem  loco  Basiliensi  cpiscopo  cujuslibei  vcl  roini* 
mae  rei  gerendae,  aut  ordinandx ,  nisi  pro  conimuni 
fralrum  et  abbatis  voluntate  conccJimus ;  nec  a 
quolibet  episcopo  vel  archiepiscopo ,  nisi  a  solo 
apostolicac  sedis  praesule  in  ipsum  abbalcm,  vcl  cjiis 
nionaslerium  ,  excommunicationis  scntentiam  pro 
qiiacunque  causa  dari  pcmiitiiniiis.  IIoc  qiioque 
spcciatim  subjicientes  *  ut  idein  coenobiuin  cuin 
airio  suo,  cuin  oinnibus  sibi  pcrtincntibus,  ab  omni 
mi  meliorcin  fucrint  sine  dubio  statiim  pcrducta.  ^  quorumlibet  bominuin  incursione  sit  liberum,  iiec 


Propterea  qnascunque  ppsscssiones  ,  quxcunque 
bona  ijdem  inonssterium,  quod  situm  cst  jnxta  ri- 
pam  qux  vocatur  Morbacb,  impr.Tseatiaruni  juste  ct 
caiionice  possidet,  aut  in  fuluruin  conccssiunc  ponli- 
nrum,largitioneregunivelpriiicipum,obIationcride- 
lium,  5euaIiisJu^t!smodis,prx8tnntc  Doniino,polcrit 
a;!ipisci,  firma  vobis  vestrisque  successoribus  et  illi- 
b.ita  permaneant.  Sane  iiovaliumvestroruin  quxpro* 
|niisn.anibus,autsuinptibuscoIiti8,sivedenutriiiien- 
113  animnlium  vcstrornm  nullus  a  vcbis  dccimas  cxi- 
gerQ  aut  exiorqiiere  pracsumat.  Ltceat  vobis  clcri- 
cos  vcl  laicos,  a  sxcnlo  fugienlcs ,  liberos  et  abso- 


non  ab  cpiscopi  Basileensis  ,  seu  episcoporum  om- 
nium  ,  sive  episcopalium  ministrorum  ,  regumqne 
iinperatorum,  ducum,  coinitum,  omniumque  liomi- 
num  omnimodis  scrvitiis  et  gravaminibus  sit 
alienuin.  De  advocatiae  vero  constitutione  ita  dccer- 
nimus  ,  ut  nullus  lianc  velut  jure  bacredilario  sibl 
debitam  sorliitur,  iiisi  qui  comniuni  vel  saniori 
/ratrum  clcctione  constituatur ;  qui  tamen  advoca- 
tus  locum  illum,vcl  possessioncs  ibidcin  Deo  servicn- 
tium  iiunqiiam  injuste  »  vel  violcnter  attingat ,  ncc 
liceal  ei ,  invito  abbate ,  monasterium  ipsum ,  aut 
monnslerii  rusticos  vei  familiain  frequentiis,  liospi- 
ttis  aggrayare  ,  nec  quaslibet  exactiones  ab  eis 


lutos  ad  convcrsioncm   recipcrc ,   et  cos  absque 
contradictione  aliqua  retinerc.  Probibemus  insnpcr /^  extorqnerc,  scd  necaiiqiiain  cis  judiciorum  placita, 
ui  nulli  fratrum  vcstroruin, post  fnciam ineodem loco      i^i^I  ^^  abbatc  invitatus  exerceat,  ncc  de plai  itoruni 

niultisquasvocantjusliliassuprn  tertiam  partem  qu« 
illi  ex  coosuetudine  dcbclur,  accipiat ;  illorum  vide- 
licet  tantum  placitorum,  ad  qux  ab  abbate  invilatus 
fiiierit ;  quod  si  liuruin  transgrcssor  fuerit ,  inutilis 
monastcrio  rcpcrtus ,  et  secundo  tertiovc  coinnio- 
nitus,  ciilpam  non  correxerit,  amoto  co  ,  alius  qni 
placucrii,  aut  nnllus,  si  placuerit,  substituatur. 

Locuin  illuin  omnimoda  libertate  donntuui ,  tam 
ib  omninin  mortnlium  jure  quam  ab  oinni  moIcst')a- 
runi  lemeraria  inquieludinc  tutum  sempcr  et  abso- 
lutum  forc  decemimus,  et  abliatiam  illic  pcrp«Uuuin 
habcri,  et  sub  apostolica)  scdis  lutcla  semper  pro- 
tcgi,  aurcunique  c\  boc  bizjntiuin  aposiolico  pali- 


post 
possessioncm ,  fas  &it,  absquc  abbatis  sui  liceniia, 
nisi  arctioris  rcligionis  obtentu  ,  dc  codem  loco 
discedere ;  discedentem  vero  absque  communMim 
iilterarum  cautione  nullus  aude.it  rctiiicre.  Cuin 
autem  generale  interdictum  tcrrae  fueril ,  licc.tt 
\obis,  clatisis  januis,  cxclnsii  excommunicntis  ct 
intcrdictis,  iion  pulsalis  campanis,  supprcssa  voce, 
i!ivina  officia  cciebrare»  Scpulluram  ipsius  loci 
prxterea  liberam  esse  deccrniinus,  ul  eorum  devo- 
tioni  et  cxircmae  voluntati ,  qui  se  illic  scpeliri 
clelibcraverini,iiisi  fortc  cxcommunicati,  vcl  intcr- 
4!icti  sint,  nullns  obsist:it,  salva  tainen  justitia 
illaruin  ccclcsiarnm  ,  a  qnibus  iHorttioruin  corjiora 


assumuniur.  Obcunte  veio  le ,  nunc  cjusJcni  loci  D  lio  annualiter  pcrsolveiidnm  in  signum  perpctux 


dlibatc ,  vel  tuorum  quolibet  successoruin  ,  nullus 
ibi  qiialibet  subreptionis  astalia,  seu  violentia  prx- 
ponatur,  nisi  quem  fratres  coinmuni  omnium  con* 
sensu,  vel  fralrum  pnrs  consilii  sanioris,  sccundnin 
})ei  tiinorem  et  bcnti  Renedicti  I\cgnlam  pcrviJerint 
ciigondum.  Cxicrnni  vcio  boc  delibcraiitos  dccer- 
nimus  ,  ul  congntis  boc  tcmpcribus  nob!r;T?  sollici- 


libertatis  ,  nc  pncter  ejnsdem  ccmsus  debitum  nihil 
scrvitiis  Bonianx  Ecclosix  ampliiis  ab  eo  quoiibet 
inodo  requirendiim.  Hsum  quoqne  dalmaticx  ct 
saiidanorum  In  missarum  soItMnniis  licentia  nostrx 
apostolicx  nuctoritatis  concedimus,  tam  iibi  qu.am 
sncccssnrihus  tuis,  sccundiim  qiiod  inprivilcgtisprx- 
decessorum  nostrorum  bnbctur.  Abbasvero  noaoisi 


lilS  COELESTINI  HI  PAPiE  ^^ 

a  nofira  •poslolica  lede  benedlciiiar  a  qiia  bene-  A  Miu  ieneroar  cx  offido  aposlolaius  noairi  soirtciie 


dici  debei;  et  si  in  aliquo  crimine  accusalus  fuerii, 
de  eadem  nostra  apoitolica  sede  laniuro  judiciuni 
cxspeciel.  Illud  etiam  generuliler  addeiidum  duxiinii$ 
ut  qui  Iquid  auclorilaie  aniecessorum  qiiorumlibel 
nosiroruin  regum  et  iiiipcraiorum  ,  ipsi  Morbacensi 
monasierio  con&tat  esse  concessum  ;  slt  etiam  no- 
stra  aposiolica  atxloritaie  per  lioc  nostnim  privi- 
leglum  confirmatiiiii  atque  corioboratuin,  staiucnies 
sub  aposlolira  censura  »  et  sub  diviiii  judicii  ohle- 
slasioi  e,  ne  quis  unquain  nostrorum  successorum 
pontificuin  Romunorum,  reguin  ,  ducum  ,  marchio- 
nuro,  couiitiim,  et  prxterea  archiepiscoporuin  ,  ac 
ciJiisliUet  digniiaiis  \el  condilionis  lioniiiium,  con- 
tra   hoc   privilegiuro  quidquam  audeat  altcnlarc. 


cogitare,  plus  lamen  sollicilius  Tolumas,  el  debe- 
mus  inlenderc  locis  iliis  in  quibas  renror  rcligiooi« 
et  ordinis  observatar,  el  ad  Roroanam  Ecclcsiam, 
nullo  mediante,  subjecla.  Eapropier,  dilecte  lili  io 
Chrislo  Ricbarde ,  Tcsiris  jusris  precibus  clemcnler 
annuimus ,  el  prapralum  Sancli  liodesii  monaste- 
riuin  quod  ad  jus  el  proprictatem  Roman»  Eccle- 
six  perttnere  dignoscitur,  specialiier  sub  beati  Petrl 
et  nosira  protectione  suscipimus,  el  prseseniis 
privilegii  scriplo  commanimos ;  Ia  primis  siquldeni 
slalucntcs,  ul  ordo  monaslicas,  qni  secandam 
Dcum  et  B.  Bcnedicli  Regulam  in  eodem  monn- 
sicrio  institutus  csse  dignosciiar,  perpeluis  ibidem 
lemporlbus  inviolabiliier    observetar;    siaiueniest 


Quod  si  qiiis  praesumpscrit ,  scial  se  noslri  anathe-      ulquascunqiie  possessiones,  qaxcanque  bona  idcin 


niaiis  viiiculo  usque  ad  condignam  salisraclioncm 
tnsoIubHiter  innodatum.  Qui  autem  pr6  iniuitu 
custoJierU,cl  nc  iu  aliquo  iurringatur,  in  seobserva- 
veril  bcnediciiouis  grallam,  el  peccalorum  suorum 
absolutioncni  a  relribulore  omnium  bonorum  Deo 
consequi  niercatury  ut  in  ccelcsti  %ei\e  glorielur. 
Amen ,  amen. 

Cgo  Coelestinus,  caiholicap  Ecclcsix  episcopiis. 

Ego  LeOf  liluli  Sanctae  Crucis  in  Jerusaleni  prc- 
sliy^. .      .dinalis 

Ego  Guala  Saiicii  Matiini  pr:shyter  caro<unlis 
liluli  Eqiiilii. 

Ego  Stephanus ,  basilicx  XII  Apostoloruiu  prc- 
fbyler  cardinalis. 

Ego  Gregorius,  lituh  SaActx*  Anaslasix  prcshyicr 
cardisialit. 

Ego  ThomaSy  lituli  Sauctx  Sabiiix  preshyier 
canlinaiis, 

Ego  Pelagius ,  Albnnensis  episcopus. 

Ego  Mcolaus,  Tiisculanus  episcopiis. 

Ego  Otto  ,  SuiiCtorum  Sergii  ct  Ikicchi  dtacoiius 
carJinalis. 

Ego  Gregorius ,    Sancti  Angelt  diaconus  cardi* 

Ego  Rumanus,  Sancii  Thcodori  diaconus  card. 

Ego  Stephauus ,  Sancli  Adriaiii  diaconus  cardi- 
nalis. 

Ego  Pclriis ,  Saiicii  Georgii  ad  Vchiin  aurcuiii 
diaconus  cardinalis. 


monaslerium  jusle  el  canoutce  possidel,  aut  in 
futurum  concessione  pontiflcum,  largitione  regaro 
vcl  prlncipum,  oblatione  fidelium,  seu  aliis  justis 
modis ,  pRcstante  Domino  t  poterit  adipisci ,  lirma 
libl  luisque  successoribus  et  illibala  permaiieaut, 
1»  qiiihus  baec  duximus  aduotanila ; 

Locum  in  qao  monasieriuro  ipsam  siium  est 
cum  universis  ad  eam  lam  in  civitate  Beneveniana , 
quam  extra  spectaniibus,  Tidelicel  ecclesiam  S. 
Nazarii,  juxta  prsscriptum  mouasleriuin  siiaw, 
ecclesiam  Sancti  Angeli  a  porta  Rufioa ,  et  eccks- 
siam  S.  Nicolai  posilain  in  suburbio  ejiisdem  portx, 
necnon  et  alias  ecclesias  quas  extra  civitaicin  pos- 
Q  sidenl  noininalaro,  cura  casis,  apothecis,  baliioo, 
ollvetis,  vineis  ,  moiendinis,  lerris,  bonis ,  praii< , 
silvis  el  ischis.  Yolaroui  qaoqiie  at  inm  lu,  fili 
charissime,  quaro  eiiam  successores  lui^  quciii- 
cunquc  episcopum  vohieriiis  vocare  ad  consccra- 
lionem  ecclesiarum  vestraram,  aut  ordiuationuin 
clericorum  veslrorum ,  sine  contradiclionc  aiiciijcs 
rpiscopi,  id  vestra  aiicloritate  agere  Talcatis,  iiec 
qoispiam  missarum  solemnilates  celcbrarc  preso- 
nial,  nisi  ab  alhaleipsius  monasterii fuerit  inviuitus, 
aposlolica  ceusura  omnimode  staiuenlcs ,  et  prolii- 
heiiles  omnein  ecclesiasticam  saecularemque  digni- 
tatcin  In  prxfalo  Tenerabili  monaslerio  conditio* 
iieiii  quamHhel,  aut  novam  consueludincm  iuducerc. 
Liccai  quoque  vohis  clericos ,  vcl  laicos  c  sa*culo 


Datuin  Laleranl,  per  manum   magi!>irl  Gunthcri  D  fugicnies,  lihcros  el  absolulos  recipere,  et  eos  sine 


dotnni  papx  nolarii,  xi  Kalendas  Junii  ,  indiclioue 
Tiii,Iniarnationis  Doininicx  aniio  1199,poniificatus 
Tcro  domni  Coelestini  papx  III  aniio  i, 

IL 
PriviUglum  pro  monntterio  S.  Modesti  Deneventano. 

(Ilomx,  ap.  S.  Petruin,  April.  3,  anno  1195.) 
[UCHELLI ,  Italia  tacra ,  Ylll ,  127.] 

CoELESTiNus  cpiscopus ,  scivus  Scrvorurii  Dci,  ililc- 
clo  filio  Ricardo  abhali  nioiiasierii  Sancli  Mo- 
desti,  quod  construclUin  esl  in  B  nevcniana  civiiate, 
cjiisque  succcssorihus  canonicc  Cligcndis ,  iu  pcrpc- 
tuuin. 

In  eininenti  aposlolicx  sedis  spccula  ,  disponenic 
Domino,  consiiiuii,  dc  univcisaruui  Ecclcsiaiuiu 


conlradiciioiie  nllqiia  retinere,  et  non  liceat  laiu 
archicpiscopis  quain  episcopis  ecclesias  inoiiasierio 
Tosiro  subjcctas ,  et  sacerdotcs  vel  clericos  enruni 
iiilcrdiccrc,  aul  parochianos  exconimunicarc ,  et 
si  quis  hoininiini  haliens  pairociuium  aiicnjus  cc- 
clesix  illud  volucrit  dare  veslro  nionasierio  ,  liceal 
lioc  ei  raceie  tle  nostr»  conccssionis  licoiuia.  Aii- 
liquas  qtio<|uc  et  ralioiiahiles  consuetudiiics,  cl 
immuuilalcs ,  scu  cliain  liherlatcs  vohis  et  niona- 
stcrio  vestro  coiicessas  ct  haclcnus  ohservatas 
ratas  habeinus,  cl  eas  futuris  lcmporibus  inicgr.is 
el  iHibatas  nianorc  sancinuis.  Milrain  quoquc  nc 
aiinultim,tain  tibi,ililccie  fili  Iiichardc.quainsuccos- 
soribos  lui:>  In  eo<!e:n  coeiiobio  Oouiin(>  serviiui^ 


1215  EPlSTOLiE  ET  PR1VILEGL4.  —  SPURIA. 

perpeiutliicr  habere  concedimns.  Obennte  le  Tero,  A 
nunc  ejusdero  loci  ibbalet  vel  tuoruni  quolihel  suc- 
ce«soruro,nullusibi  qualibel  subreplionis  astulia  seu 
Tioleniia  praeponaiury  nisi  quem  fratres  de  cnrorouni 
consensu «  vel  major  pars  sanioris  consilii  secun- 
dum  Dei  tiroorem  ei  B.  Benedicti  Rcgularo  provi- 
deriut  eligenduro.  EIccius  autem  ad  llomannm 
poiitiikem  beneUiccndiis  accedat.  Sepulturam  pnie- 
lerea  ipsius  loci  liberam  esse  deccruimus »  ut  eo- 
turo  devoiioni  cxtrcinae  voluiitatis  qui  se  iilic 
sepeliri  deliberaverini»  nisi  excommuuicati ,  vel 
luierdicti  fuerint,  nulliis  obsistat,  salva  tamen  ]u- 
stiiia  illiirum  ecclesiarum  i  quibus  moriuorum 
corpora  assttmonliir. 

Decernimus  ergo  iit  nuUi  omnino  hominum  liceal 
prxfaturo  roonasteriuin  temere  perturbarc,  aut  ejus 
posscssiones  auferre»aul  ablatas  retinere,  minuere, 
seu  qnlbuslibetvexaiionibus  fatlgare,sedoinnialnto« 
gract  illibaia  perinancanteoruin,  pro  quorum  guber^ 
natione  et  susicniatioae  concessa  sunt  usibus  oinni* 
niod:sprofutura«  salvascdis  aposiolicae  auctorilaie. 
Si  qua  igilur  in  futuniin  ecclcsiaslici  sa*culailsve 
per&oiia  banc  noslraro  constitutionem  scicns,  contra 
eam  venire  tcntaverit ,  secundo  terilove  commo« 
nita ,  iiisi  realum  suum  congrua  saiisfactione  cor- 
rexeriti  potc^tatis  boiiorisqie  suL  diguitate  careat , 
reainque  se  diviiio  judicio  exislere  de  perpeirata 
Iniqnitate  cognoscat»  el  a  sacratissimo  corpore 
et  sanguine  Dei  ctDoniini  nosiri  Jesu  Christi  alieiia 


114« 


RL 


B 


Philiffpo^  $pi$eopo  Billovnc§M%  reMponail ,  merito 
eum  in  malii  renari ,  ^icod  c  preetutem  pacifieum 
exuent  miiitem  beUieotum  induerii,  i  eoque  ad^ 
jutorc  c  rex  Galtia ,  qni  regi  Anglorum  sacramento 
eorporaUter  pratiito  ienebatur  attrictut  tuper 
indemmtati  tam  oppidorum  quam  terrarum  ob» 
tervanda^  eonira  fidem  ei  taeramentum  impudcnter 
tcnient  oppida  regit  violenter  oceupavcrii ,  ierram 
kotiiii  mann  crudeUier  vatiaverii,  i  —  i  Ab  erga* 
ttulo  tandem  ndieniem  regi  Francorum  regem 
Anglim  vifriUter  oceurritte ;  pro  quo  contra  tuper» 
biam  humlUiatim^  eonira  injuriam  jut  ei  tequita" 
f<m,  eonira  arroganiiam  ei  intemperaniiam  modum 
ii  modetiiam  dimieatte.  i  Addit »  c  u  regi  Anglo" 
rum  pro  eo  Utterat  direxitte  tnppUcaioriat,  i 

(Maiisi,  Coiici/.,  XXII,  €11.) 

CcrLBSTiifus  episcopus»  servus  servorvm  Dei, 
dilecto  fhitri  Pbilipto  Belvicensl  episcopo,  sabiiem 
et  ab  exorbitatione  rcdllom  maturare. 

Sinistre  llcel  llbi  evenerit ,  nec  micum  :  concio- 
rum  enun  meretur  odiutn ,  qui  omnium  se  in  com- 
nioiie  approbat  luimiruro.  Praesulem  niroque 
pacificum*  exucns ,  militem  bellicosum  imluisti  ; 
clypeum  pro  iufula,  gladium  prostola,  loricam  pro 
alba,  galeam  pro  mitra  ,  lanceam  pro  baculo  pasto* 
rali,  ordincm  rerum  et  sericm  pcrverlens ,  teme- 
rarius  bajulasli;  non  viin,  sicut  ailegns,  sed  virlu- 
tcro  vi  rcpellore  volens ;  noii  pro  patria ,  sed  conira 
patriaro  puguans.  DeGallia  namqiie  vestra  Jaui 
publice  declainare  possumus  :  Vw  tarras  cujut  rex 
puer  iti  (Eceli.  x).  Rex  namqiie  vester  regl  Anglo- 


fiat,  aique  inextremiiexainiiie  diviiiae  ultloni  sub- £  rum  sacramenlo  corporalitcr    pncsilto   tenebatur 


jaceat.  Cunctis  autem  cidcm  loco  sua  Jura  servan* 
tibus  sit  pax  Domiui,  quatcnus  ab  eo  fruclum 
bonae  actiouis  percipiant,  et  apud  disirictum  judi- 
cem  praemia  aelern»  pacis  inveniant.  Ameii. 

Ego  Ccelestinns,  caih.  Eccl.  episc. 

Ego  Ocuvianus,  Ostien.  et  Vclletren.  episcoptis» 

Ego  Albinus,  Albanen.  episc. 

Ego  Joanues ,  episc.  Praeiiest 

Ego  Petnis ,  Portuen.  ct  S.  Runnx  episc. 

Ego  Pandulpbus ,  prcsb.  card.  basilicx  XII  Apo- 
iloloruro. 

Ego  Peiriig,  presb.  card.  tit.  S.  C;ecili>. 

Ego  Pctrus,  presb.  cardin.  S.  Pctri  ad  Vinc.  tit. 
Eudoxix. 


astrictus  super  indemnitate  tam  oppidorum ,  quam 
tcrrarum  suarnm,  sibi  nddliter  observanda,  saliem 
usque  ad  redituin  ab  itliiere  peregrinaiiouFs  sua». 
Sed  contra  fidem  el  sacramentum  iinpudenter  ve- 
niens  oppida  praedicti  regis  vlolenter  occupavit, 
torram  hosiiii  roanu  crudelUer  vastavlt :  ab  erga- 
stulo  la.idem  rediens  regi  vestro  rex  ille  virilitcr 
occurrit,  iioii  de  multitudine,  scd  in  Doinino  Deo 
spem  poaens.  Non  eniro  virorum  vel  viriiun  ,  ic d 
virtutum  copla  bella  vincuntur.  Pro  rege  iuit  em 
Angliae  conlra  superbiain  liu»nililas,  contra  iiijuriarn 
ius  et  xquitas,  contra  arrogantiaro  et  interopcran- 
tiain  rooilus  et  inodestia  hueusque  diroicaveruui. 
Numerosis  eniro  viriuiibus  nou  viribus  iininunes 


Ego  Jordanus,  prcsb.  card.  S.  Pudentianae  lit.  D  viri  victoriam  consequuntur.  liijuriaro  armis  irro- 


P;»sioris. 

Ego  Gratianus,  SS.  Cosmse  ct  Dam.  diac.  card. 
Ego  JofTiedus,  Sanct;c  Mario)  in  Via  Lata.  diac. 

card. 

Ego  Jo;innes,  S.  Thcodori  diac.  card. 

Datum  Romne,  apud  Sancium  Pctruro,  pcr  mintis 
jEgidii  S.  Nicolai  in  Carcere  Tulliaiio  diaconi  car* 
di:talis,  terlio  Nonas  Aprilis,  liidiclioiie  x:ii,  Incar» 
ratiouis  Dom.  anno  1195,  poittif.  vcro  D.  Coelestiul 
pntiae  III  anno  v. 


gatam  arinorum  propulsare  remcdio  legcs  et  jura 
permitiunt.  Nunc  vero  tandem,licet  sero,  rex 
Angliae  se  suamque  nianifestavit  aniinositatem ; 
quoniam  vix  est,  ut  virtus  clausa  cchvrl,  ut  aniino- 
silatis  ardor  exslingui,  ol  probitatis  sciutilla  com- 
priiui  valeatet  concludi.  Virtus  eniro  claudi  nescit^ 
et  ignis  oppressus  In  flamroam  eroropit.  EfTrencui 
siquidcm  domini  tui  vesaniae  non  soluin  consiliarium^ 
sed  et  complicem  te  tani  insipientem  quani  iiiso- 
lcntem  exhibuisti;  qiixsisti,  ei  inveuisti ;  pulsasii, 
et  pulsatus  procubuisti ;  iu  fuveam  quaui  fecisti  • 
roerito  iiicidisti ;  ubi  autciu  iiiventus ,  ibi  judicatus. 
Sicut  igilur  ex  litlerarum  tuuiuin  nobis  directarum 
itnoie  perpcndimus,  exccs6us  patiios  nobis  impu- 


Iil7  COELESTINl  III  PAPiE  liiS 

taiis,  ciilpam  liiain  iii  nos  rclorquerc  laboras,  nos  A  qni»  requiesninl,  inn\iinc  vcro  corpora  mailyniin 


lepiflos  asserens  el  dissiinulatores.  Quiil  ergo  si 
ovis  in  pastorcTn,  in  patrcin  filius  iiisurgat  ?  nec 
paslor,  queio  non  pavisse,  ncc  paicr  cril,  queiii 
non  pceniieal  educasse.  Nocens  crgo  in  lioniinc 
leluin  esty  siinplicitaiis  iroagine  malio^nam  astutiam 
palliare.  negi  lamen  Angloruni  pro  le  littcras  diri- 
gimus  supplicaiorias.  Qualilalc  nansque  captionis 
tiiac  niedullitus  inspccta,  in  tali  casu  non  possumiis 
ncc  dclieiiius  iinperarc,  scd  laniom  supplicarc. 
\ictor  ergo  snpicnter  vincendus  csl,  quia  sic 
Icgitur  :  Sapientia  thicU  malUiam  U^ecle.  vii}.  Nos 
aulcm  pro  te  supplicamus,  non  importnnc,  sed 
opporlune.  Arguiricntum  eniin  diflldentix  est  im- 
portuna  prccuin  instan:ia.  Debitum  quoquc  faciliiis 


Yitalis  ct  Agrirohc,  Floriaui  cnm  qn.idra^inla  Sfiriis,. 
quinque  corpor.i  Innocentutn,  ct  S.  Juli:ui.T  ridii.T; 
ac  mystcrta  fere  enmia  Sahatoris  nostri  Jesu 
Clirisii  ihidem  dcTotissime  dcsign.intnr  ac  demoii- 
strantur;  ubi  niulta  mlracola  Deos  optinios  niaxi- 
nius,  ipsonim  sanctonim  inlerTcuientibus  incriti^,* 
operalur;  nniversilatcm  YCsCrani  rog:imiis  et  liorta- 
mur  fn  Domino,  in  reniiss:one:n  vobis  pecfaniinutn 
injungciites,  qualcnas  ad  prxfatnm  tcmptuui,  iti<- 
ploraluri  a  Domino  deliclomm  Tcniain ,  in  bnmili- 
tate  spiritus  acccdatis.  Nos  cnim,  nt  Christi  fidoles 
quasi  pcr  prxmia  salubritcr  ad  meriia  inTitemus. 
dc  ouitii|)Olculi$  Dci  niisericordia  et  bcalonim  Petti 
el  Paiili  apostolorum  ejus  anctoritatc  cnnfibi,  omni- 


e\scquiluc  patiens  cispcciatio,  qiiam    exlorqiiel  ^  1»"*  vere  poenitcniiUis  et  confessis,  qiii  in  dicio 


iiuporluna  peiilio.  Inicrim  vero  vinculis  et  lameniis 

inancipaliis,  vincula  tua  cl  lamcnia  lcniter  paticn- 

tcrquc   sustiiieas  justa    illud  poelai  (Ovio.,  Der , 

V.  7): 

Leniter  ex  merito  quidquid  pntiare^  fereudnm  est. 
Qua  venii  indigne  pana ,  dolenda  tenii, 

Et  illud  nie.nio  lanicntis  expiandum  csl,  quod 
cum  pudoris  dispcndio  vcutcr  acqiiiiit. 
Datnui,  ctc. 

IV. 

Altare  S,  Harfof  ecclesio!  S.  Siepliani  Douowensii 
qui  f  viiiiarerint  ei  mnnus  pro  ipsius  ecclesim  slntu 
et  consertattone  porrexerinl  adjutrices^  »  iis  pec- 
caia  condona!* 

(Lati  raiii,  llaii  8.) 
[Acitt  SS.,  Febr.  t.  II,  48.] 

Coei.ESTiNL's  episcopus,  servusscrvoruin  Di*',  uni- 
Tcr.vls  Cliristi  (idclibus,  salulcni  ct  aposlolicain  be- 
nedlclioncnK 

Vitae  pcrenuis  giorla,  qua  mira  bcuignilns  Con- 
ditoris  omniuui  bcalam  coronal  acicm  civium  su 
pcrnnrum,  a  ndcniptis  prciio  sangiiiiiis  fusi  de 
prclioso  corporc  Rcdcmploris  mcrilorum  dcbrl 
acquiri  virlulc  :  iiiter  qua:  illud  cssc  pr.rgrande 
dignoscilur,  quod  ubiqiie,  scd  prxciptie  iu  saucUi- 
ruiiiealeslis  majestas  Allissiiiii  cullaudctur.  Cum 
i<^quc  in  templo  gloriosi  prolomariyris  Slepb.ini, 
niind  d.citur  llicrusalem  dc  Itonouia,  quoJ  scrviis 


tomplo  allare  S.  Marire  Virgiiiis  dcTolfoiiis  <;rali;i 
quotics  visilaTcrint,  et  manns  pro  ipsins  ccctosia* 
statu  et  conservatioiic  porrexerint  adjulriccs,  aniios 
daccnios;  et  altarc  S.  Pctri,  Innoecnluni  scxcen- 
tos;  el  S.  Jacobi  cenlnm;  S.  Catliariiix  conUiiu  ci 
qulnquagiuta ;  *  S.  Nariac  UagJntcnx  ccntuin  cl 
quinqunginta ;  S.  Joannis  Bapiisf.-c ,  contutn  ci 
sexaginta;  S.  St^phani,  trcccntos;  S.  Agnciis, 
duccntos;  ct  Sanctx  Trinitati«,  trcccnlos;  coluiti- 
iiam  Tcro  ad  siinilitiidincm  illius,  in  qua  P.cdcniplor 
iioslcr  flagcllatus  eYstiiil ,  duceittos ;  ncc  non 
S.  Juliaiia!  ccnlnm ;  et  Sanctonim  inariyrnni  Vilnl.s 
cl  Agricolu!,  dueenloset  qninqiiagLta;  acBB.  Flo- 
l^  riani  ct  sociorum  ejus  scpulcra  in  dic:a  cccUsia 
consisicntia,  quadringentos ;  cl  locnm  qui  appcna- 
lur  C^Ivaria',  irecenlos  et  sexaginta;  sini  liier  ct 
qui  iii  Nalivitatis  Domini,  Ctrcuiiicisionis,  Epiplia- 
i.i:e,  Asccnsiouis,  et  Pcnlecosies,  cl  S.  Stepbaiii 
resliviiatibus  et  celebrilale  Oinnium  Sii;cioruiu 
dictum  lemplum  annuaiim  visitaverint ,  septingeii- 
tcs ;  scpulci  uni  vcro  ad  inslar  sepolcri  Douiiiii  fa- 
bi-icahiin,  scxta  feria  majoris  bebdoiuad;c,  el  iu 
Pascbaie  Itesurrcciionis  Doniini  nosiri  Jesu  Chrisii, 
ct  diiobus  srquciilibus  dicbiis  anniialiiii  devotioiiis 
causa  iutraiilibus.et  inanusporrigeutibu>adjutriccs, 
omiiiuiii  pcccalorum  rcniissioneiD  plcK:iri.-ini  de 
iiijuiiciis  cis  pOBiiiienliis  misericorditcr  rcbkaiutiii, 
ci  conccdiiuus  pcrpciuam  (75)  valilurain. 


Dci  Petroniiis  ejusdero  civilatis  episcopus,  insiar  D     Datum  Lilorancnsc,  viii  Idus  llaii,  puntilicalus 


s^ptilfri  Domini  nostri  Jesu  Clirisli  ju  Jerusalem 
ciexit  ci  coustruxii,  qunm  plurium  sanctorum  rcli- 

(75;  Erat  valoludiiictu. 


noslri  aiiiio  quinio. 


CCELESTINI  lll  DECRETA 


I.  Episcopo  Ambulen,  [.il.  Al/nlen,]  responJet^ «  Tetii- 
plariis,  Ifospitalai  iis  ei  aliis,  ora:orin  babenlilHis 
iii  douiibus  suis,  non  lircre  CDinpatias  iu  eisdeni 
poncr*  pubiicequc  pui^aic.   »  (Aicisri.Ni   luir. 


Opp.,  \\\  X\l.) 
II.  EpiMcopo  .l/vc;/.  :.»1.  Ambiniicini]  pr^ri/»//,  nl  /, 
prftbifri'*  itlu'itii  liitiiuit,  ^Air.t-TiM  Tair.  Opp.» 


m^ 


DECRETA. 


12S0 


III.  Bodulnho,  tfncopo  Audegapewi ,  coneedil^  vt  A  ^l^ .  Qntbuidam  mandai,  eogaul  archUphcopMm,  ut 
. i 1: —.••:-  ^.».1.»      .     ahlata   monatterio    Dolemi  rettiiuaL  (Aucusti.ni 

Tarr.  App.  IV.  570.) 
W.  OnibHtdnm  mnndai^  cogant  mililem  quemdam, 

n(  B.  de  Lmn,  [Dolenv]  arctudincono  t  de  ino- 

lciulini  obvcniijiiilfiis  dccinias  etsolv.il.   i  (Au- 

r.LMiNi  Tarr.  Opp.  IV,  391) 
\VI.  Qnibutdam  mnndni,  ut  B.  arciiidinenno   Do" 

iensi  feni  deeimas  pertohi  de  lerris  quilfutdam 

iubeal,  (lirul.) 
Wll.  Archiepiscopo  Eboracenside  malrimonio  quo' 

dam  respondel,  {Decr.  Cfeg.  L.  iv,  i.  17,  c.   10.) 

Rercrenlc  nobis :  ei  iufra  :  Fralerniiaii  iuac  iarucr 
rcspondenius,  qiiod  puhllcx  lioneitlalis  jiisiilia  pro- 
liibcnlc  malrimoniuin  iiitcr  eos  conlralil  non  pouiit, 
ei  contraclum  dcbuil  scparari;  ac  pcr  lioc  cum  filii 
iicc  per  Ecclcsix  permissioucm,  nec  per  palernain 


eos.  f  qui  propicr  iinpedimcniiiiii  «Ttatis  presliy- 
i«>rii  lionorcm  atllpisct  non  possuiil,  si  lil  soluin 
olKtare  fo^novcrii,  ad  illud  lempiis  lol<*ret,  qiio 
ens  ad  suscipiendum  oniis  sarcrdolii  idoneos  com- 
proliaverii.  i  (.Man>i  XKII,  63i,  550.) 

l\,  Patriarrham  Aquileiensem  hortatur,  tideat.  ne 
f  pnvpostli.  ei  alii,  quilms  secundum  morem 
/errae  noscatnr  allributa  poteclas  in  loro  d^ccdcn- 
lium  pcrsonis  aliquibus  assignandi  prxbendas, 
proprios  niios,  qtios  in  sacris  cciistituliordinihus 
prcnuerihl,substiiuanidcccdentibus.i  (Mansi  XXIf, 
Gl?,  627.) 

V.  Unirersis  judicibus  Drneventanis  interfiicit^  c  ne 
qnis  coruniadvocaius  os.>e  pr.nesu«nat  nisi  in  pro- 
pria  oausn,  vcl  firlasse  si  alicui  ecclcsix,  vcl 
pro  alifiijus  muniflcenli.^c  dcbilo  ad  impenden- 
duin  patrociniuiu  fucril  oLligatus.  i  (MA.isi  XXII, 


VI.  Capituh  Bisiuco  respondet.  si  laicus  c  ad  jiis.  b  '8"**''*"^'»'"  excusmitur.  ad  iuccess.oi.imi  houorum 
sioiicin  abbalis,  in  ciijus  servliio  commoratur,  in      «^ «*»■•"'>'"•»»  «'»«  v..ii»«i«»  «i.o..nt^ .^^.»:t.^..^: 


cloricum  ycI  monacliiim  vel  convcrsum  manu^ 
fcinerarias  prxsumpsii  miilerc,  i  ct  abbaiem  et 
iaiciim,  doncc  ad  sedeni  a|K)slolicain  venianl,  pro 
oxcoinniuniraloliabendum  csse.  (AtxusTi.Ni  Tarr. 
Opp.,  IV.  4il.) 

VII.  Kpiscopo  Brugnn  [Brugnnlensi]  respondet^ 
f  •  f  rum,  qui  asseratiiicauiioiiciii  lai.T  Hcnlcntiic 
iiiridisse,  non  ni!»i  pcr  sedciu  apostolicain  abso- 
liiiionis  possc  bcnonciiiin  proniorcri;  i  2*  i  prc- 
>'  yieros  biffamos  cl  viduariini  inatiios,  ncc  vivcn- 
liliiis  uxoribus,  ncc  derujicli*;,  ad  diviiiaruuideiicrc 
iclrbraiionc.il  adinitii.  i  (Ma.nsi  XXII,  057.) 

VIII.  [Archi]episcopo  Brundisino  respondet  de  i/«, 
17.'.!  c  sarranicDlum  inviii  pro  viia  ct  rebns  sor- 
vaiidis  feccrinl,  1  (Deer,  Creg,  L.  11, 1.  24,  c.  i;».) 

Verum  in  ea  qitxstionc  qu:c  quinto  loco  ponitur, 
an  a  sacraincnti  vinculo  absolvantiir  qui  illu.l 
iuviii  pro  vila  el  rebus  servandis  recciunl,  niliil 
aliud  aibilramur  quam  quod  anlcccssorcs  nostri  Uo- 
rnnni  ponliflccs  nrbilrali  fuisse  nosciintur  qui  i:;lc$ 
n  juratnculi  nexibus  absoivcrunl» 

C^icrum  ut  agatur  consuliius,  et  aufcratur  ma* 
teria  dcjcrandi,  non  cis  ila  cxpressc  dicatur  ui  jn- 
rnmcnta  non  scrvcnt;  scd  si  iion  ca  altcndcrinl, 
tion  ob  boc  sunt  ianqiiam  pro  mortali  criiuine  pu- 
nirnri. 

IX.  Fpincopo  Cn^snrauguslnno  respondel,  f  qnando, 
pr.v!MMida  vacanie,  toinplurcs  cx  bis,  qui  num<»- 
rali  sint  Uii,  in  voccm  appcllalionis  eruinpanl,  si 
appfllaiioiicm  inlra  quadniginla  dirs  proscciiii 
1:011  ricriiit,  proccieudiun  essc  ad  canonic.iin 
cioiiioiicni.  i(Mansi  XXil,  571.) 

X.  Archiepiscopo  Cantnnrienii  respondett  1  defcr.Mi- 
dniii  noii  t>sse  appcflalioiii  illiu^,  quem  aihersa 
liiis  de  spolinliot;e  post  a;'pcllalioneiu  legilinic 
iiiierposilain  sibi  facla  paratus  sit  in  continciiii 
cniiMnrcn;.  >  (Mansi  XXII,  041.) 

XI.  Archieiiscopo  Cnutuaricnti  retpondeU  <  si  in 
causa  malriuiotiiali  criniiiialiicr  qu;cslio  agiloiur, 
iioii  per  inlerposilani  personam,  scd  pcr  ipsatn 
principalem  caiisain  nialrimonii  lcrminari  opor- 
tcre.  >  (AuGi-STiM  Tarr.  Oi»p.  IV,  503.) 

XII.  Cuidfim  per  W,  dccanum  ^Cnthnlnven»  contU' 
lcuti  respondelj  f  niiilierem,  qux  credcns  mor- 
luitin  inariluui,  liabiinin  religiouis  assuuipserit  01« 
eo  re^erso,  de  iiion:islerio  ediicia  riieril,  posi 
obiiuin  viri  ad  observauitnm  rcguhe  iMViiaiu  nou 
c^^se  contpcllandum.  >  (AictisTi.M  Tarr.  Opp.  IV, 
51)  i.) 

XIII.  Epitcopo  Cenomnnenu  etectum  abbaiem  de  Pe- 
ticea  n  tese  conprnunim  nunti.tt.  {fJccr,  Creg.  L  i, 
i.  0,  c.  15.) 


paternoruin  non  vidcnlar  aiiquatcuus  adiniliendi. 

XVIII.  Epitcopo  Exontensi  mandai  ^  ut  ioeafones 
pra^diorum  eectesiaslicorum  a  eanonieis  factas 
retciadat.i \vQy^ri:ii  Tarr.  Opp.  IV,  387.) 

XIX.  Abbati  S,  Eaeundi  coneedit^Hl  f  quandocunque 
Tuerii  rcquisitiis  privlfegium  stiiini  s«'U  qiianicuii- 
quc  indiilgcntiaiii  exliibere,  iiistriimentiim  ab  ipso 
judice,  audienle  parle  contraria,  lantuiumodfi 
recitelur,  ila  qiio;l  privilc;;iitm  ad  irnnsrrilendum 
nullo  inodo  traJatur.  1  (Alcusti.m  Tarr.  Opp.  JV. 
374.) 

XX.  Epitcopo  Vnmenti  \Fanensi?\  retpondet^  f  mo- 
iioiDacliias  nCi*  siiper  ct  clrsiarnin  pracscii  aiiohi- 
biis  iie«:  in  aliis  casibus  toleraiidas  csae.  1  (Di'cr, 
Creg,  L.  v,  1.  35,  c.  I.) 

XXI.  Episcopo  Eacentino  coneedit^  ui  monasicriuin 
CrnnJen.,  quoU  inj.ittu  eiut  prior  monatierioCerat, 
tuhjccerit,  in  inittiuum  retiiiuat.  (Atxu^TiNi  Tarr. 
Opp.  IV,  417.) 

XXII.  Oblaiis  uuirertis  moHasterii  S.  Petri  de  Fef" 
tu:n  pracipii,  ui  abbuti.  obcdiani.  (Mam  l  XXIL 
057.) 

XXIII.  Archiepitco\}o  ngdruniino  scribii  de  Jo.^qui 
a  Crarco  episcopo  uon  f  in  qiiaiiior  icniiionlins  1 
ordinutus  tacerdot  sit;  f  im  iiiinnv,  inqiiii,  de 
c:cicro  coniinisiioiies  ci  ('oiisiiriudiiies  riiwuin  in 
c^rdi.iilins  obscrvari.  1  (.\LCL>Ti.xi  Tarr.  0,  p.  IV. 
3;»8.) 

XXIV.  E  itcopo  VncoUtienti  et  nbhniibus  dc  Thnwn: 
et  de  Lnbr.re  mnndm^  cogani  G.  Bochit,  ul  prcsbij» 
levo  citiilam  eccietiam  rcstitiuii.  (Alcu^tim  i';<ri'. 
Opp.  IV,  57o  ) 

XXV.  Episcopo  Lincolnientt  el  abbali  T,  tnandat,  ut 
Luciani  viduain  liliani  C.  el  A.  1  lc^ilinia.n  nuii« 
liciit  [ii/.  jiidiccul|.  I  (Decr.  Crcij.  L.  iv,  1.  17, 

c.  n.) 

XXVI.  Epitcopo  Liucolniensi  et  priori  Je  Fraelonnn'e 
et  archidiacouo  de  Marin.  tnandnt,  coganl  C[/i/« 
friduni],  arcUiepiscopum  Eboracemem^  ut  peru- 
niam  n  R.  pra^posito  acceptam  restttunt.  (Uicu- 
sTi.M  Tarr.  Opp.  IV,  4li.) 

XX VM.  Caititulo  Lucensi  \Lucerien%\  1\  respondet^ 
clerico>  Uaieiiscs,  qui,pcr  Vii;ilem  [Vig  lieusem?) 
episcopuin  susjicnsi,  beneflcia  ecclesiasiica  adi*pii 
sinl,  bencliciis  esse  privandos.  (Umi  XXII, 
570) 

XXVIII.  Capitulo  Vagdeburgensi  nspontieu  cum  N. 
arcbidiaconus  Ceiiomanensis,  f  licci  sii  Eccl^sias 
eoruni  decani:s.  lamen  quod  in  pariibiis  Gatlica- 
nis  sibi  poiiiis  liab  iaiionein  idegcrit,  jani  per  a:i- 
iioriim  decein  spaliutn  toru:ii  fcicclesia  ilLus  pnc- 
sciiliaui  baberc  iiequiverit,  >  ui,  ni  i  vo  a  us 
redierit,  noviiin  decanuin  cligani.  (Decr.  Creg.^ 
L.  III,  I.  4,  c.  8  ) 

XXIX.  Quibusd.imrcspondet^^\v.mC  inilitis.  qiMm 
pator  f  discrclionis  annos  iiullatciiiis  ageniemi 
bjb  lum  lcccril  »*.i5jcij'«MC  nion  cli;dc.n  (in  pro\in- 


1851 


CGELESTIM  lU  PAPi£ 


ItSS 


dae  HogiiniinaR  moiinsterio),  si  liabiliim  reiinere  A  pRCtentium,  proposiia  nobis  asseriione  moottritii. 


noliierii,  sid  lioc  noii  e^^se  cpinpellendum.  >  (Acgu- 

STim  Tarr.  Opp.  IV,  393.) 
XXK.  Archiei>l»copo yidrosiensi  [Nidrotien$i]  pras' 

cipil^  m  f  a  cominimione  4jus,  qui  per  sacnlef  am 

uinnuum  exieutioneiii  in  eilicium  excommuuica- 
.  lioiiit  incl«lit,  lirel  denunlialut  non  til.abtliiieal.i 

(Manm  XXII,  633.) 

XXXI.  [Canonir.ii  Piclavien%ibui]  ^rtecipil  ul  llu;;» 
Lem.  tulMiiacouum,  a  Jurdano  liu  S.  Pudciuianae 
presb.  cardlnali  canontcuin  ecclesiaeeon|in-intli- 
lulum,  I  Inrralreinelcanonicoin  inirgreaditiiitani 
cl  eldem  iu  clioro  stallnni  el  in  capilulo  locum 
assignenl.  i  (Augostini  Tarr.  Opp.  IV,  303.) 

XXXII.  Priori  ei  caitonicit  S,  Uanerii  scribit^  ne  •fii- 
liiient  juranieniniii  de  cerio  c:inoniconini  iiumero 
pr:cbtiinni  nuciurilaie  aposlolicae  sedis  inigrare. 
(Mansi  XXIi,  G33.) 

XXXtll.  Quibutdam  mandat ,  nl  I.  dc  Malarrena  cl 


I    (inum  Cavalca  eorumniie  socios,  nni  ccclcsiam  B    ^uienti  respondei.   (Decr.Oreg.L.  n,  l.'4. 
dc  Milialon.  cl  ali:tt  episeopalL*s  llegiiii  ecclesias         ,v     •      .  c»    .  «•       e  •  . 

violcntcr  frcRcrini,  excomniuuicent.   (AuGUbTiRi         Prudcnliaiu Ei  iii|ra:Sane  consuluii 


Tarr.  Opp.jV,  421.) 
XXXIV.  [Walierio]  archiepiscopo  Roihomagenii  r«- 
ipondett  <  eos  csse  pro  absoliilis  liabciidot,  qni 
pro  iujeclioue  uiaiiiiuiu  iii  clericos  vel  ali;)t  rcli  • 
giotiis  pcrsonai  exconiniunicatioucin  iiicurieriiil, 
ct  a  legaiis  cardiitalibiitt  ijui  a  latcre  Uoniani 
poniiftcit  desiinantiiry  tiiit  pro  leuipore  absoluli, 
cum  id  legaii  uiandaluiii  tibi  tupcr  liis  non  otieii- 
dant  expretsuiu.  i  (  Augustini   Tarr.  Opp.  IV , 

m.) 

XXXV.[H'a//frto]  archiepiscopo  Roihomngensi  scribii 
de  cotleaiorum  jure  pras^entandi  prwlatos.  (Baluzii 
Misc.  111,  m.) 

AgnoKliur  tedit  aposlolicx  digiiilas,  eidcm  ab 
ipso  Domino  iu  bealo  Pelro  concessa,  ulubi  enicr- 
git  alicuijut  dubilalioiiis  articulus  ad  ipsius  oraculum  q 
rcreralur,  el  quod  ipsa  tlaiuerii  retpondendum  siiie 
iilh  dabel  ab  omnibus  liae^ilalione  recipi  et  scrvari. 
£i  tua  tiquiJeiu  nobis  esi  parte  propo&iium  quoJ 
iU4)rovincia  lua  i^xpe  conlingil,  ui  ad  Ecclesias,  in 
«|uibus  collegia  jus  pra*senlaudi  noscuntur  baberc, 
corum  abbaics  aoi  per  sc,  aui  per  liiieras  tuas  pcr- 
FOiias  idoncas  diaecetanit  epitcopis  reprxteulant, 
quibos  pnesentaiit,  potimodumf  et  receplit,  ali- 
«juando  anle  iuttitii^*onem,  aliqoando  post  conira- 
dlcont  monaclii,  teu  aUerius  ordinis  collegia,  et 
reclanianl,  tuper  quibus  apcrio  tibi  quaeris  cerlifl« 
carl  rcsponso,  utrum  inslilulio  Jam  facta,  vel  adiiuc 
facienda  propler  bujutroodi  debeat  impcdiri.  Ad  quae 
libi  duxinius  Jioc  modo  resoonJendum,  quod  vide« 
licei  iu  prxsenlatloiiibus  laliuin  prxlaloruro  iiitel-  D 
ligi  debent  quod  ^  collegiorum  suoruin  fiani  as- 
seiisu,  sinc  quo  llnniialein  non  valent  ali(|n:ilenus 
obiiiiere.  Uiide  cum  consiiieril  conventus,  vel  ma- 
joris*  et  hauioris  partis  non  afTuisse  consensum, 
iostiiutioiies  bujusniodi  convenit  vacuari,  nisi  ex 
tnliqiia,  et  approbaia  consueiudine  vel  roncessn 
liberiale  aliqui  eorum  probaverinl  commisti  sibi 
collcgii  nou  debere  in  ecciesi.nruro,  seu  benelicio- 
ruui  coilaiionlbo^  requih  conseusum. 
Datum  Lalerani. 

XXXVI.  [V^aUeno  OTchiephcopo  Hothfimngenv?] 
siriUil  dt  ^acobo  sacerdoie  pro  excommuaicaio  *»oit 
hubendy.  (Ibid.) 

Yenieus  ad  tposlolicam    tcdem   iacobus  lator 


qiiod  cum  malutina  oflicii  celebrarel.  qiiaedaoi 
monialis  eccletiam  iptaut  ingrediont  cum  alio  cle* 
rico  ludendo,  impediroenlum  parabat  qnomioas 
Dco  pottet  debitum  obsequium  eshibere*  Dude  nie- 
moratut  tacerdot  commotut,  ut  lilieriot  possei  circa 
divlnorum  celebrationem  vacare ,  manlbui  In  eain 
appotiiit  ulextra  ecclesiara  poncret«  com  nollet 
eiire»  ib  trabendo  iptam  coegii  eaindem  Inin 
Eccletiam  retidere ;  teii  tu  illuin  propter  hoe  tta- 
quain  excommunicatum  viiatti  i  et  Tacit  ab  aliit 
evitari.  Meoque  p.  a.  tibi  roan*  quod  ti  res  ita  te 
babet«  eum  de  cxiero  non  evKet,  eum  es  boc  iptum 
excommuuicatu.n  videainus  aliqualenos  non  leneri. 

XXXVII.  Decano  Rothomagensivariis  dt  rebut  cea- 

c-2.) 

consuluittl  not 
olrum  cum  causa  apptllatione  remota  commiititur, 
et  reus  coram  eodein  judice  actorero  reconTenerii, 
et  aclor  super  reconveniione  appellailonit  obstaea* 
lum  interponit,  an  tit  bujutmodl  appelbtioai  dcfe* 
rendum.  Not  vero  iia  tentimut,  quod  cuiii  actoris 
el  reieadero  tit  condiiio,ei  uno  eodeaique  Jiire  c.rcn 
appcIUiionit  reme.iluro  debeat  uterqne  censeri,  s:cat 
dctiderai  actor  ut  tibi  jusia  roandaloris  rescriplum 
Justitia  Qal  appellatinne  remola,  eodem  iiioJo  rec  m- 
Tenieuii  debeat  In  tua  Jutiltia  retpooJcre* 

XXXVin.  Sufraganeis  ei  deeano  Rothomagangi  scrt' 
bii  heec :  i  Per  falsarios  qui  nuper  tuni  lu  Urtie 
repeni,  quoidam  suni  liiierae  ilrtiiiialar,  qnat  tt« 
memiis  f anquam  veras  ab  aliquibus  aduiitii;  idco- 
que  mandauiuSy  ti  quot  taies  valueriiit  re|>ertre« 
quts  cpgitoscere  poieritit  es  couiparatiotie  bulls 
el  qualitaie  styli»  laciatis  capi  et  landiu  tub  arciA 
cuslodia  diaineri,  donec  id  nobis  fuerii  imiaMi* 
lum. »  (AuGusTiai  Tarr.  Opp.  IV,  415.) 

XXXIX.  Qttibusdam  mandai  ut^  t  cum  Jud^i  paro- 
cbiam  S.  LauJi  pro  parie  uiagna  occupaverinly 
niti  Judxi,  qui  in  civiiale  lioibomageiisl  moren- 
lur,  declmat  ei  oinnet  proveniut  aliot»  quot  ds 
parocbiauis  fldelibus,  si  ibi  babitarenl,  coiiseqn^ 
renlur,  S.  Laudi  ecclesiae  el  alilt,  quarum  paro- 
cbiat  delineant  occupaiat,  annit  tingulls  recom- 
pcntare  curaverint  :  omnet  Cliritti  characlers 
insiguitos,  qui  Jud«is  obsequium  esbibere,  aut 
inuluo  aliquid  ab  cis  accipere,  aui  rettiiucre  jam 
accepium,  venditiones  aul  locationet  cum  eit 
conlr4bereyti!u  queiiilibet  aliuni  coutracluni  iniret 
vel  eis  ave  dicere,  sen  babere  coiloquium  tenia- 
verinl,  anallicinaiis  viitcuio  a^lringanl.  »  (AuGU- 
STiNi  Tarr.  Opp.  IV,  391.) 

XL».  tpiscopo  Senognliienst  oncedii^  t  nl,  com  ab 
ejus  subdiiis  ad  scdein  apo>lolicaiu  fuerii  appella- 
tuin,  cogal  appellaiiicui,  ul  inria  20  dics  po^  ap- 
pellaiioiieni  inicrpu^ilaiu  iier  arripiat  ad  tede«a 
apostulicaiu  Teuieiidi.  i  (IIaiisi  XXll,  627.) 

XU.  Episcopo  Tcra(ii<Q|T«iiiiiio?}  respomdai^  dlri- 
uiendum  iiou  esse  niairiinoniuiu  C,  qui  %  post- 
quain  iura^i,  quoJ  ttliam  V.  Uuceret  iii  usoreiQ, 
vulunlale  luuutj  i  aliam  dusei^t.  (IIaiisi  XXII, 
653.) 

\L\\.  Abbmi  el  contentui  yeicelleusi  eonee^^  ul  sl 
arcbiepiscopi,  arcuidiacoui,  arcbiprcsbylcri  et 
decaiii  c  numeroin  CTeciionis  el  pcrsoNanim,  in 
coiicilio  Lalerancnsi  consiitutum,  cudi  eorum 
ecclesias  visiiani,  cscedere  fo*'*^  prjetuinpserinl, 
ci  pro  illit  procurationeiu  exegeriul,  deOrgcai. » 
(M*:«si  XXII,  G30.) 


fS53 


OECRETA. 


iS5i 


XLI1I.  Fidilibui  in  VianeMi  [Viinnentit]  protincia  A  quod  G.  uiore  snsi  defuiicUi,  (Hiam  ejiis,  privignam 


eontliiutis  jfraeipitt  ut  i  aiilcquaiii  deiiucaiil  de 
runclis  liouis  colleclis  cspeusas,  salvis  priviiegiis 
Kcclesi.-e  Koinan»,  deciinas  eccle^iis  cuiii  iutcgri- 
lale  debila  persolvaiit.  >  (Maiisi  XXII,  571.) 

XLIY.  Hane  lrcc/e</arMin  quantmdam]  couMuetudi* 
nem  reicinait :  i  ui  cuiii  alicujus  prxlail  debeal 
elcciio  couliriuari,  conveulus  diias  personas  no- 
niiiict,  auribus  laleuier  patriarclias  vel  priucipis 
expriineudas,  ut  sic  illaruiii  vel  alterius  cligendae^ 
vel  toiiiis  e^eciiouis  nenitus  irriland£  habeaut  fa- 
ciiluteni  »  {Decr^  Oreg,  L.  i,  i.  6,  c.  i4  ) 

XLV.  Archiepiecopo  euidum  respondei,  c  noii  videri 
esse  convenieus,  ut  palliuiu  suuui  alii  coiuinodet» 
cum  palliuin  persoiiain  uon  traiiseai.  i  (Decr.  Greg, 
L.  1, 1.  8,  c.  i.) 

XLYL  Arckiepiscopo  cuidam  de  prasentationibui 
respottdeL  (Decr,  Greg,  L.  iii»  U  10,  c*  6.) 

Ea  noscitur.  Et  infra :  Cum  in  provincla  tua  saepe 

contingai  quod  ad  ecclesias,  in  quibos  collegia  ]ut 

praeseutandi  Itabere  noscontur,  eoruin  abbales  aut 

per  se,  aut  per  liiteras  persoiias  idoiieas  episcopis 

liioeces.  praesentanl,  ei  eis  praeseutatls»  et  recepiis 

aliquando  autc,  aliquando  posl  inonacbl  contradi* 

cuul.  Respondeuius  quod  in  praisentationibus  prac- 

latorum  inlclligi  debet,  qaod  fiaui  de  collegiorum 

suoruni  asseiisu,  tiiie  quo  non  obtineul  firmilatem* 

Dnde  sl  constiteril,  couvenlus,  vcl  inajoris  ei  sa* 

nioris  pariis  iion  alTuisse  consciisuiu,  inttituiionet 

Lujusmodl  convenit  evacuarl,  uisi  ex  antiqua  ef 

approtata  consuetudine,  vel  concessa  libertale  ali- 

qui  eorum  probaveriut  commissi  sibi  collegii  no» 

debere  in  eccleslanini  seu  beueficiorum  coUationibut 

rei{iiiri  contensum. 

XLVll.  Epiicopo  cuidam  respondet  de  ilt,  qui  pcr 
judicet  remotioret   cxcouiiuuuicaliune    absoluti 
c  iii  illicita  coii^auguiuiiaiis  copula  rcinanent.  » 
(Decr.  Greg.  L.  i,  t.  31,  c.  6.) 

Siguificavit  nobis  tua  rrateruitns  quod  quidain  de 

parochianit  iuis,  cuin  pro  illicita  consaiiguiiiitalis 

et  afliuitatis  copula,excoiuiuuuicalioiie  notanlur,  ad 

judicet  reiiioUores  ab  npostolica  scde  iitteras  impe* 

trani,  per  qiias,  cum  ab  excommuuicatioue  fuerini 

;.bsuluii,  quia  dicti  delegati,  ad  locum,  ubi  testes 

produci  vale.int,  nou  accciluiii,  nec  aliquot  pro  eo- 

ruiu  rcceptioiic  irausiuilluut,  iu  prxnumlnala  iiefa- 

Tix  coiijuuctiouis  copula  rciuaiicnl,  et  causa  debituin 

nou  surtitur  eflreciuiu.   £l  infra :  Cuui  ilaque  pro 

lualiiia  vcl  desidia  judicis  delegati  nou  debeut  quis 


vidclicel  propriam,  copula  cariiali  cogiiovit  :post- 

nioiluin  aliain  aceipicns  in  nxorem,  cum  privigua 

publice  unquaiu  cauis  ad  vouiiiuiu  rediens,  illicl- 

tain  reni  coinmillcre  non  eipavit.  Quia  vero  tuper 

bis  consiliuiii  requisisti,  praeseuti  pagina  responde- 

niut  quod  iegiiiiiix  uxori  cohabitaiit,  et  necettaria 

subiuinistraut,  uoii  cognoscai  cain,  quandiu  vixerit» 

nisi  ab  ea  fucrii  rcqiiisitus  :  et  iunc  ad  ipsam  non 

siue  gravi  cordis  dobire  a:  cedat,  qui  etiam  pro  iu- 

cesiu  et  adulterio,  duucc  cuin  ea  permanserit,  juxia 

moderamen   tui  arbitrii  pQeniteiitiam  agens,  posl- 

niodum  si  supervixerit  ei,  perpeiuo  siue  spe  coigu- 

gii  permaucbit. 

L.  Episcopo  cuidam  respondeu  llenricum  pretbyie- 

^     ruiu,  c  licei  noi^  ipse,  sed  a'.iquis  pru  eo  lu  duello 

^     piigiiaverit,  nuu  dcbere  iii  tacris  ordiuibus  iniui- 

sirare. »  (Decr.  Greg.  L.  v,  l.  U,  c.  2.) 

Ll.  tpiscopo  cuidatnr  mandat,  ut  Y.  diac<muin  frul 

beneficio quoJaiu  paliiur.  (Augdstini  Tarr.  Oi>p« 

IV,  361.)  r  V  1»- 

Lll*  Episcopo  cuidam  respondel  dc  B.  «:lerieo,  qul 
cuui  c  putliaiu  quaiudaiu  detpontatsei,  caiiouiciis 
s:t  pioiuotus.  »  (AocusTiKi  Tarf.  Opp.  IV, 
385.) 

LUI.  l!l/;i«copo  euidam  concedU^  ui  noihus  niilitis 
ciijusdaiu  tiliiit  c  ad  sairot  ordines  prouioveaiur.» 
(Ibid.,  p.  3dU.) 

LIV.  Eyiscopo  cuidam  mandat^  ut  W.  tubdiaconum 
c  laiidiu  lanquaiu  excoiuuiunicatuiu  faviai  ab 
oiiiuibut  cvitari,  doiiec  luulicrciu  a  coiitoriio  suo 
diiiiiitat. »  (.\vcusTi.^i  Turr.  Opp.  IV,  403.) 

LV.  MagitlroCoitiuibode  caiisih  delegatis  respoudcL 
(Deer.  Greg,  L.  i,  L  30,  c.  i.) 

Studuisti  a  nobis  quxrere  utruin  de  causa  quaia 

^  alicui  dclegamiis,  alius  qui  sii  geiieralit  iu  pro* 

viucia  legatut,  ante  cognitionem  vcl  potiea  coguo- 

tcere  valeai,  vel  commisslouis  nostrae  processuin, 

quem  judici  delegato  iransmitiimuSy  ialiter  iinpe- 

dire. 

lictpondemus  quod  cum  mandatum  tpeciale  de« 

rogai  generali ,  legaius  commlssionem  alli  faciain 

tf>ecialiier,  impedirc  nou  poieti;  ei  ti  tecttudum 

furiuani  mandati  iiostri  teuteniia  jain  fuerit  pro« 

mulgata,  iion  poterii  ipse  legaiut,  nisi  super  boe 

mandaium  tpeciale  recepeiii,  eam  quomodoiibel 

irritare  :  iptam  iaiuen,  ti  ratiouabiliier  laia  fueril, 

coiinrmare  valebit  et  exsecutioui  maudare. 

LVI.  Cuidam  respondet,  c  de  qua  impotentia  lllod 


,a  ,«u.ane.ulu.«  i..  cop...a  c«..ju..cliouis  h.iqu*  suf-  D     i^^t.fV^v^deS  m  s!t«%e?»"S 
fraifium  iuveuirc.  lale  damus  luas  fraieruilati  re-  plures,  quibus   iitieraj    dirigaiilur,  ipsis  exse- 

queudis  iiiiercsse  siinul  nequivcrint,  uuut  aoC 


fragium  inveuire,  lale  damus  tux  fraieruitati  re 
tpousuin  quod  quolies  ca  qux  prxdixiiuus  in  tua 
dioecesi  evenire  contigerit,  licite  potet  taliter  abso* 
lutot  iu  pristinaui  excouimuuicatiouis  scuteiiliain 
revocarc,  ipsosquc  tandiu  cadeni  seiiteiiiia  tciicre 
ligalos,  duiicc  causa  iu  recoptioiie  icsiiuiu  ci  iu 
aliis  lcgitimuui  iucipial  habcrc  piogressuiu, 

XLVtll.  Episcopo  cuidam  rescribiit  ne  c  occasione 
juramenli,  de  rebus  ecclesia:  iiou  alienaudis  pne- 
stiti,  pra:teruiittat,  quiii  populu  iiidigenti  super 
basilicai uin  insinictioue  siudeat  talulMitcr  provi- 
dere. »  {Decr,  Greg,  L.  iii,  l  48,  c.  6.) 

XLIX.  Epihcopo  cutUam  rcspvmiel  de  G,  matrimouio, 

{Decr^  Greg,  L.  iv,  t.  12,  c.  4.) 

irau$iui!>$.c    uub.^   t<i.c    liitcrx   demoi:straruQl 


plures  eoruiu  nihiloiuinut  exsequautur* »  (Deer* 

Greg.  L.  i,  U3,  c.  13.) 
LVII.  Guidam  resf.ondet^  c  ti  couira  R.  coram  Dul- 

incn.  cpiscopo  et  ejus  conjiidicibus  nihil  proba- 

vissct,  siaiiduui  tauicu  scut::ntiai  fuiste,  nisi  H. 

caiu  osicudcrei  irritaiidaiu. »  (Decr.  Greg,  L.  i, 

t.  9,c.O.) 
LVIII.  Ciitddm  mandai,  ni  D.  presbytero  eeelesiam 

quamdaui  rcbtitui  jubeat.  (Decr,  Greg,  L«  v,  1. 1, 

e.  li.) 
LIX.  Cuidam  respondet  de  c  iu:Iulgentia  fel.  mem. 

Adriaiii  papu;,  tuiie  Albanensit  episeepi   iu  Nor- 

vagiaiu  legaii,  qwa  pcriuissum  cst  uiiiuibas  illiut 

lorru^  huiiiiiiibus  ih  scxto  gradu  cuu/iMgi.»  (Djcr. 

Creg.  I..  iv,  i.  14,  C.  3.) 


im 


C(£LESTIM 


LX.  Ad  qu(Pithnei  ettjuidam  respondet  de  eognatione  A 

ipiriittili, 

(Mansi,  ConcU.,  XX,  C38.) 
LaiKlabileiii  ponlificalis  oflkii  ciiram  proseqaerlSv 
quia  iii  liis  de  quibus  dubiias  nialfem  tuain  Roma- 
naiii  Ecclesiam  consulis»  elab  ea  poslulas  edoceri, 
asscrisquc  imprimts  quod  quidam  quamdam  in  uxo- 
rcai  duxit ,  cujiis  patcr  ipsum  dum  csset  pucr  de 
sacro  fonte  levaverat,  qui  anibo  conjugcs  xx  annis 
p.inter  simul  manserunt»  et  fllios  procreaverunt, 
ficct  a  deciino  quiiito  anno  corum  conscientia  Ixsa 
Tuisset,  postmodum  rero  contra  convictione  ac- 
lionc  (76)  e  jure  pncposita  facia  est  fides  Ecclcsix 
pcr  lestes  oniiii  exccplione  inajores»  ipsum  viriim 
a  palrc  cjus  cum  qua  contraxcrat  de  baptismatis 
uuila  fuisie  susccptuin.  Ilujusmodi  aiilem  cuni  2a* 
cb.inas,  et  Dciisdedit,  Romani  pontifices,  talcm 
copulam  dccreverint  separandam ,  ulpote  ubi  co- 
gnalio  spiritualis  csse  niinime'  dubilatur,  maxime 
iiilcr  cos  pcr  quos  compatcrnitas  ipsa  contrabiiur, 
qui  iii  lcge  divina  gcrniuni  csse  dicuntur,  licct  taiito 
tcnipore  sibi  invicem  cobabitavcrint ;  qiiia  taincn 
diuturiiiias  lcniporis  non  miiiuit  peccala,  scd  aii- 
gcl,  et  spccialius  potcst  boc  nota  siipcr  bac  causa 
proprio  dccurrente  Ecclesia  conlraciuni  illum  co- 
gnovit  illicitum,  diccns  matrimonium  illud  fore 
secundum  statuta  canonica  diriniendum.  Moncndus 
csl  innicn  ulcrque  ut  in  neccssariis  provident  alieri 
juxia  vircs.  Prolem  autcm  susreptam  ante  scpara- 
lioncm  bujnsmodi,  si  aliud  non  obsistit,  legilimain  G 
cssc  ccnscmus. 

Qnxris  ilcrum  quando  matrimonium  accusari 
coutingil,  an  sil  carnale  commcrciuin  suspenden* 
duin,  aut  quamliu  dissiinulari  possit ,  vcl  poiins 
siisliiicri.  Ad  qiiod  bubctur  responsum,  quod  Ale- 
xnmler  11  :ipertc  prohibcal,  ne  ab  invicem,  doncc 
causo!  justa  Ct.ii  ex.iiniiialio,  scparcnlur,  ct  Syui- 
inacbi  papx  coulincat  iiistitulum  ut  prxlatus  ali- 
quis  accusalus  aniequ.im  ca  q\ix  objiciunlur  lucc 
clarcscant,  rcrniiiui  iion  debcant  a  subjeclis  antc 
probat.im  aciioiicni  jurc  siio,  quoJ  bobet  iii  allero 
piivari  noa  opus  sit  pru^serltin  arliculo  conjirgii 
alicruier  accusatus. 

Item  superadjecisti  qiiod  aliqiiis  contraxit  cum 
qua(!am  puclla  iniiiibili»  qiw  tandcin  gctatis  inciain  ^ 
attiiigenSy  et  ab  illo  cognila  pluries,  post  quatiior 
aut  quinque  annos  peifccla  xtate  digressos  conira 
malriinonium  allegavil ,  asseverans  se  nb  initio 
disscnsisse  sempcr  ab  illo,  ct  quod  dicit  pcr  testes 
probat  fania,  et  convcrsatione  prasdaTa.  In  boc 
itaqiie  casu  scnlimus  quod  adversus  inalriinonia  au- 
iliri  hon  dcbeaiit,  qii.x*  aulc  coj^nilioiicin,  sivc  aiite 
iegilimuni  atliugeiid  cuin  potiiit  niiiiinic  rcclamavit 
sicut  enim  anlc  coiisensum,  qui  in  aniio  xii  spe- 
ralur,  secundum  jus  caiionicuin  poliiii  dissciil.re, 
sic  posiquain  legitimo  tcniporc  acccJenlc  scinel 
ctiam   copulx    niariiaii    consenlit,  ex     ratibabi- 


111  PAPiG  1256 

tione  sibi  supcr  koc  siieoiium  non  amD:gitur  iii- 
dulsisse. 

Rursut  quidam,  vt  dicis,  TOlum  castltatis  cmil* 
tens,  juravit  se  qiiamdam  ducliiram  postei  In  oxo- 
rem,  Unde  a  fraternitaie  taa  requlsiii ,  tonsuhis 
viris  prudeniibos,  arbilramor  qood  cuob  aiiupics 
voliim  apud  Deuro  non  minos  obligel  qoam  solemne 
pro  co  qood  icmere  joravlt,  pQenilenliam  agai, 
quod  Deo  votom  fecii,  stodeai  observare.  Qood  si 
poslquani  bujusmodi  joramenlom  praestilit,  ad  nu- 
ptias  jani  niotu  proprio  convolassel,  cum  voium 
simplex  mairimoiiiom  contrahendom  iinpedial, 
contractom  lamen  non  dirimat,  nibil  ambiguilatis 
tua  quaeslio  continet.  Verum  quod  intcrrogasti  de 
Saracenis  qui  cum  in  captivftale  esscul ,  quaruiii- 
dam  Cbristianarum  viros  iu  Jdiis  et  macbiiiatiouibus 
cicciderunt,  utrum  quia  postea  ad  lidem  Chri^tia- 
nam  conversi  fuerint,  easdem  dejure  possint  docere 
in  ukorein,  vel  si  duxerinl,  ipsum  conjtigiom  va- 
lcat.  Hic  Triburiensis  conciiii  regube  conseulimfir» 
nsscrcnles  quod  si  morlem  Tirorom  maliiiose  fae- 
rint  macbinatx,  licel  earum  stodio  ad  eccle^iasti- 
cam  fidem  accesserinl,  lamen  nee  eis  adbscrere 
dcbcnt,  nec  si  adbacserinl  tolcrandi;  iion  euim 
bsec  dispensaiio  si.ie  pcricuio  posset  admiiti ,  cam 
damnum  lantum  tali  lucro  Ecclesia  compcm^arc  noo 
vclil. 

Ad  bxc  Saraceni  quidam  in  bello  su.it  Cbristia* 
nos  inicrfctiisc  notati,  Cbrlstiaiii  similiter  S.ira' 
ccnos.  Postea  Saraceni  ad  Chrislianain  fidem 
convcrsi,  uxores  eorum  qnos  certainine  beJlico  neci 
iradidcrant,  sibi  matrinionialiler  copularonl;  iJ* 
ipsuin  el  Cbrissiani  de  Saracenis  niulieribos  con- 
versis  ad  fidein  fecisse  noscuntor;  qux  lamen 
poslquam  de  prionim  virorum  morte  veriiaiein 
compcrierint,  divorliu.ii  instanter  exposciiiii.  Re- 
spoiideo  qua^stioni  In  bis  qiiod  cum  nec  Cbrisiiani, 
nec  Saraccni  inorlem  alterutrorum  procurasse  no 
scuiitur,  mairinionia  bujusmodi  inter  praedic!as 
personas  lit  ite  conlrabi  possunt,  et  laliter  copubiii, 
cujuscunqiie  seius  exislant,  divoriiuin  pro|*!cr 
moricin  coiijugum  jure  obiinere  vei  etiam  posiu- 
larc  non  possunU 

Itcin  si  quid  juris  erit  in  scquenli  caso,  quein 
propoiicndo  volutsii,  cuin  scilicel  Cbristiano  viro 
propier  odiuui  Cbristuin  negante,  et  sibi  copulante 
paganam,  et  ex  ea  filios  procreante,  Cbrisiiana  iu 
Cliristi  opprobrium  relicla,  cnm  conseniu  sni  ar- 
cbidinconi  ad  sevundas  nupiias  convolassel,  et  fl- 
iios  ex  ipsa  suscepissei,  no!i  vtdeiur  nobis  quo.l 
licct  prior  maritus  rcdcal  ad  ccclcsiasiicam  oni- 
versitaiero,  eadcin  n  sccundo  dcbeal  re<!ederc,  et 
rcsignari  priori,  maxiine  cum  ab  ea  visa  riieiii 
Ecclesi;c  judicio  disccssissc,  el  lcste  Gregorio  co:i- 
luinelia  Crcaloris  solvat  ju&  malrimonii  contra  cuin 
qui  rclinquit  odio  lidci  Cbristianx. 

Quoit  an  possii  priori  viro  reverso  ad  riueni,  ei 


(76;  Locus  corruptus,  ut  nlii  bciie  inulii  iurrar 


1i57  DECRETA.  1^58 

noleiile  ad  vitain  monasticim  commeare,  Tel  uiriim  A  taclis  sacrosnnctis  EYangeliis,  uterque  jurejuraiido 


ille  reversus  eain  quam  ritu  geotili  sibi  copulaTiC, 
el  qu»  proptor  eum  nd  fidem  nostram  cum  suis 
liberis  est  reTersa,  mortua  prfma  possit  liabere  in 
morem ,  et  aii  fllil  ante  conTersioneni  geiiiti  ob- 
teniu  nupliarum,  qua  post  converslonem  ritu  ec- 
clesiasiico  celebratae  fuerint»  et  simillier  fitil  iHlui» 
i|OC  cam  licentia  archidiaconi  sui  a  marito  priorl 
venientes,  sed  secundo  infideli  uupsit  Tiro  catbo« 
lico,  legiiimi  sint  lenendi.  Jam  gloriosae  doclrinae 
Apostoli  qoa  dicitur  si  matrinionio  fiilelis  discedit, 
discedat  noo  l>iter  aut  soror  sulijecli  bujusiiiodi 
serrituli,  quani  illud  decretuin  uieinorali  Gregorii 
non  est  peccatum  dimisso  propter  Deum  si  aliis  se 
copulaTerii;  iufidelis  euiin  discedeiis  et  in  Deuni 


dicat  qnod  nuiiquam  per  carnis  copulam  una  caro 
efl^ecli  sinl,  et  tunc  Tidetur  quod  mulier  Taleat  ad 
secoiidas  nuptias  conTolare.  Yerum  si  ille  aliani 
duxerit»  tunc  illi  qui  juraTcraut  rei  perjurii  ie« 
neantur»  et  peracta  pcena  cogantur  ad  connubia 
priora  redire. 

Denique  quiJ  indicia,  et  persona  lestiuui,  qul- 
bns  ante  juramenlum  Tel  deposiiioiies  nullibi 
objecium  fuil  pont  atlesialiones  publicatas  possit 
opponi.  UnBC  iii  Ecclesia  Romana  de  longa  con- 
suctudiiie  obtinuisse  cognoscas,  ut  anie  juranien- 
tum  Td  deposkiones,  et  pnejudicia,  et  ipsas  te- 
siium  legitiina  exceplio  in  jure  possit  propoui, 
et  si  crimina  testibus  objieiuntur,  de  quibus  iiou 


peccat  €t  in  mairiinoniuui.  £t  nibilomiuus  qnod  B  fiieriiii  bacleiius  accusati ,  sed  uniain  ad  soljin 


pratdecessor  nosier  bona  memoriae  Alexander  Ml 
lla  dixii;  tanta  est  tIs  malriiiionii ,  ui  qui  uuie 
sunt  genlti  post  contracluin  niatrimonium  lc^iiiiHi 
babeaiitur,  nos  in  bujusmodi  dvbitare  non  siuuui, 
quia  in  bis  et  lilier  aditus  paieat  ad  religioneiu 
niigrare  Toleiili,  et  ille  qul  ad  fidem  rcTerlitur,  eam 
qux  conTersa  ei»4  defuiicla  priina,  sibi  possit  liciie 
copularey  flJii  etiain  io  siipradicio  casu  lcgiliiui 
habeaniur. 

Pra*ierea  cum  quis  cognoTisse  aliqiiam  aecusa- 
titr,  an  sint  tesles  interrogandi  de  visu,  aiit  sola 
Ticiniae  fama  suflicial;  tcI  si  juratis  testibus  sil 
credendum,  qui  se  illius  copulas  conscios  esse  fa- 


exceptionem  a  quolibet  opponuniur,  prob.*ttio 
utique  illorum  criminvm  exbibenila  est«  aiite- 
quain  causa  per  seutentiam  tenuiueiur,  cum  fcicut 
canonica  constituia  [debeani  esse]  testes  ab*que 
ulla  iiifamia,  Tei  suspicione,  tcI  manifesu  maculat 
iii  (ereiido  testimonio,  reqiilrilur  qood  si  sola  ilU 
criiniuay  de  quibus  alio  tempore  coiiTicii,  tcI  coii- 
/cbsi  fuerintf  testibus  objiciunlur,  a  iestimonio  n;- 
peUi  possuni,  quia  sicut  Stepbanus  et  alii  pap« 
poiitifices  Romani  mulU  tesianiur«*noB  est  credeii- 
duui  contra  alioa  eorum  confessioni,  niai  priua  se 
probaTeriut  lunocentes.  Caeierum  si  de  criminibus 
ad  solam  exceprtonem  objeciis  testea  eonTicti  fuo- 


leutur,  sed  de  tIsu  uil  aflirmant,  nos  inter  alia  r  ri"<»  ^^^  confessi,  poena  ordinaria  mulctari  non 


consulere  decreTisti ;  ad  baec  ilaque  responilemus 
qaoJ  si  testimonium  coiiveniens  de  tIsu  reddaiur 
vel  audiiti,  Tiolentcm  praesumptioiiem  fama  con- 
sentieiis  subininisirct ,  et  adminicula  legitlma  iu 
hoc  iinpertialur,  eidein  standum  est  testiniouio 
iiiraloniin ;  eteuiio  circumspeclus  judex  :itque 
discreius  juita  id  quod  jure  civili  cautuin  exislii, 
uioiuin  aiiiiiii  sui  ex  argumeniis  ei  lesiinioniis 
ijuje  rei  apiiora  esse  comperit,  in  biijuimodi  con- 
linnabil. 

Sollicite  quoque  ad  ultinium  requikivisli  qn.inium 
lempus  indulgendum  sii  naluraliter  frigidis  al  ex- 
perientlam  copulae  nuptialis,  in  qua  si  defccerint 
separentur*  Nos  vero,  [cum]  in   aiiiiqnis  latn  ra- 


possunt,  cum  actio  contra  ipsos  secundum  jus,  el 
ordiiie  nou  procedat.  SuOicii  ergo  si  a  perbibendo 
lestimonio  repellanlur,  pra*seriim  ubi  crinien  quud 
eis  ol  jicitur  causain  de  qua  agitur  coutingere  iiou 
videalur. 

Gum  vinim  tepru^lenlemnoTeriinuseldiscreiuiR. 
si  in  quibiisdaiu  dubitas,  a  nobis  solliciludiiie  pa- 
slorali  rcquiris,  libi  libenter  de  jure  canouico  qiiod 
possumus  respondeinus,  et  prudentiam  tuaui  dign  s 
iii  Deo  iaudibus  conimendamus.  Curasii  iiia  nobis 
insinuatione  propoiiere  uirum  et  qiiae  inlra  discj^- 
lioiiis  annos  a  pareiitibiis  monasterio  Iradiia  esi, 
et  habiiuui  religionis  induens  benedlctionem  acce- 
pii.  et  cxiens  postinodom  cuidam  se  milili  cop.ila- 


iionibus  quam  legibus  super  liaec  diversa  teinpora  D  vit»  etiamex  qiio  prolem  suscepit,  ad  moiiasteriuii. 


concedaiiturt  Id  lanien  in  praeseiiti  consuiiaiione 
sentimus,  ui  si  naturaliter  frigidus  non  poiesl  iliam 
quam  duxit  uii  pro  conjuge  a  tempore  celebiaii 
contractus,  si  fri};iditas  prius  probari  non  possil, 
usqne  ad  Irienuiuui  secunduni  authenlicuin  legale 
cohabitct;  quo  elapso,  si  nec  lunc  coire  potuerii, 
Juxia  decreium  Gregorii,  si  mulier  per  jtisium  ju- 
diciuin  <le  viro  probare  poluerit  quod  cuni  ea  coire 
nou  possii,  aliuiu  accipiat;  si  auiem  ille  aliaui  ac- 
coperit,  separentur.  Quodsi  ainbocoiisentiaut  simul 
esse,  vir  eani  etsi  iion  uxoreni,  saltem  babeat  ot 
sororeni.  Aut  tri  quod  nunquani  se  invicem  coiijun- 
gunt  aiiibo  faleiilur,  septinia  propinquoruin  manu 
aiil  Ticiiioruiu  bonae  fanix,  si  propinqui  deluerinl, 

PATROL.     CCVl, 


redire  cogaiur ,  cuiu  iiia  se  asscrat  posiqiiam  oon* 
sentiendi  babuit  faeultaiem  discessisse,  et  benedi- 
ctionis  munos  InTitani  se  suscepisse  commemoret ; 
super  quo  consuliaiioiii  tvae  taliter  duximus  re« 
spoiidenduui ,  quod  cum  Tisa  eoncilii  collecta  cen- 
suram  inonacliom«  aul  paterna  doTotio,  aut  propria 
professio  faeiat ,  ei  quod  horum  fuerii  allegaiuin 
tejiebit  reTerteudl  ad  ssculum  adiiu  penitus  iuter« 
dicto,  non  Tidelur  ilia  nionasticae  a  se  prufeasionis 
posse  jugtim  excutere^  cuin  eam  non  consiet  evi- 
denler  coniradixisse  cum  benedictionem  accfpii; 
quam  quidem  non  nisl  aeute  discreu  recipiuni  qiiae 
Tetantur:  praesertim  si  ratihabitione  sequiiur,  et  sl 
eain  qiiando  contradixisse  constiieril,  quod  ainea 

4U 


1239 


VARIORUM  AD  (XELESTINUM 


lieo 


gesiam  eti  roboratom ,  nec  obloquilur  quod  de  A     LIYI.  Cuidam  th  jmdicibas  depHtailg  rupondet. 


«.mcli  viri  pncdecessoris  noslri  Leonis  propria  con- 
sliiuUone  per  conlrarium  sensum  admiiliiur,  ut 
piicUae,  qiiac  parcntiim  coacLT  imperio  virgiiiitasis 
habitum  suscepeniiit ,  ipsiiin  possunt  sinc  prjevari- 
caiioiie  dcserere,  cum  liacc  de  ea  constel  inlelligi, 
qii:c  in  aDtaie  nul)ili  constiiuta  nosciiur,  ium  qiiia 
Jiberum  linbct  arbilrium  in  electione  posiia  paren- 
tum  scqui  non  cogilur  voluiitatom. 

LXI.  Cutdam  scribil  c  virum  mercalorem,  qui  ad 
religionis  habitnin  transieril,  iicc  babitum  pnsse 
abjicere,  nec  aliquam  sibi  mairiuionio  copulare.i 
{Decr,  Greg.f  L.  iii,  l.  32y  c.  10.) 

LXU.Quibuidflm  ffMin<(a/,  ul,  c  si  quns  causas  Kie- 
ctiiares  clerici  Parisius  couimoranies  liabiieriiii, 
jurecanomcodecidanl,  nec  permittant  juri  scripio 


{ikcr,  Greg.f  I.  ii,  i.  ii,  c.  2.) 
Aduliimam  iaterrogaU  fuinius  si  JuJices  depu- 
laii,  ai  de  possessione  el  proprieiale  cognoscani, 
gravibus  pariiam  sumplibiis  parcere  cupieiites,  de 
ulraque  comroisliiii  andiaiii  allegaiiones ,  pariier 
el  testes  admitlanl :  deinde  prius  audi^nl  at:esla« 
iiones  de  possessione,  et  pronantient  secuntlum 
lcnorero  illaruro»  utrum  liciie  l:oc  againr.  Noi 
aiitem,  cum  boc  sit  in  jure  civ ili  ezoressum  »  quod 
liciie  possii  fieri  respondemus. 

LXVII.  Cuidam  de  appellaiionibut  reupondet. 
(Decret,  Greg.^  L  ii,  i.  28,  c  40.) 
Praeterea  requisiti  ruimus,  si  quis  judex  iu  pro- 


consuetudinem  prxvalere.  >  (Decr.  Greg,^  L.  ii»  q  luterii  sentenliam  :  c  Nisi  Seroproiiio  inlra  viginli 


t.  2,  c.  9.) 
LXIII.  Cuidam  respondet,  ne  B.  muliercin  ab  A. 

rclicta  Peiri  militis  veiari  de  t!oiiio  quadam  pa* 

lialnr.  (Decr.  Greg,^  L.  iii,  1.  17,  c.  4.) 
LXIV.  Cuidam  respondel  de  cUricis  sive  in   funo 

'^  sive  in  homicidio  vel  perjnrio  deprehensis. 

(Decret,  Greq,^  I.  ii ,  l.  1,  c.  10.) 
Cum  non  ab  bomine.  Ei  infra:  A  iiobis  fuit  ex 
parie  tua  quxsitum ,  uirum  liceai  regl ,  vel  alicui 
sxculari  persoux  judicare  clcricos  cujiiscunque 
ordinis,  sivc  in  furto  sive  in  homicidio,  vcl  pcr* 
jario  seu  quibuscunque  ruerint  eriminibus  depre* 
hensi.  Consultatiooi  luae  ialiter  respondemus , 
quod  81  clerieus  in  quocunque  ordine  constituius , 
in  rurto,  vel  bomicidio ,  vel  peijurio  seu  alio  cri- 


diessaliifcceris,  leexcommuuiraium  vel  siispensnin, 
aiit  iiilerdictum  esse  eognoscas,  >  ille  in  queiii 
rertur  senleniia,  medio  tempore  appellans,  ad  dteni 
siatuuim  intnirae  satisfeceril,  uiniro  ille  sentenlia 
lali  ligetur,  aui  inierposilione  appellatioiiis  tuius 
cxistai  ?  Vidclur  aulc^m  nobis  quod  liojusmodi 
sonientiam  appellalionis  obslaculuiu  debeai  impe- 
dire* 

LXVIII.  Cuidam  de  testimoniit  reapondet. 
(Decr.  Greg. ,  I.  ii,  i.  20,  c.  27.) 

Prasterea  cum  quis  accusator  aliquam  cognovisse: 
an  siiit  lestes  iiiterrogandi  de  visu,  aut  sola  ▼ictnije 
famo  sumciat,  vel  si  juratis  lestibussil  credeiiaum. 


mine  fueril  deprebensus  legitime,  atque  convictus  ,  q  fl"'  ^^   carnalis  copulc  conseios    esse   fateuiur, 


;ab  «cclesiasiico  judice  deponcndus  est.  Qui ,  si  de- 

positus  iiicorrigibilis  fuerit,  excoinmunicari  debei ; 

deinde,  contumacia  crescente,  anatlieinatis  inu- 

crone    rcriri ;   posimoduin  vero,  sl  in   proruntbiiu 

malurum  veniens  conicnipserit ,  cum  Ecclesia  iioii 

babeal  uUra  quid  raciat,  ne  possit  esse  ultrn  per- 

diiio  pbiriinoruin ,  per  sxcularem  coinprinieiidus 

estpoiesiaicin  ,  iia  quod  depuieiur  ei  exsiliuin  vel 

ulia  legitima  poena  iiircrn:ur. 

LXV.  Cuidam  respondet  de  quadum  cellHta  qum 
eximi  voluerit  a  subjeciioue  quoi  matrici  eccieuas 
debebatur. 

(Decr.  Greg.^  1.  i,  t.  8,  c.  10.) 

Prxierea  quarto   loco   qnxsiio   lalis   accessU , 


sed  de  visu  iiiliil  aflQrmani  ?  Respondeinus,  qnod 
61  tesiiinonium  conveutens  de  visu  redilaiur,  vel 
oiiam  (le  audiiu  ei  prxsuroplioncro  ▼iolentam  ra- 
ina  consentiens  submiuislret,  ac  alia  legiiiina  ad.iii- 
nicula  suffragenlur,  statiduin  esl  lesiinionio  ju- 
ralorum.  Eleniin  circumspecius  ju Jex  at']iie  discre* 
lus,  luolum  animi  sui,  ez  argumeniis  ei  ie>tiino- 
niis,  qux  rei  aptiora  esse  compererii,  confiru:al>ii. 

LXIX.  Cuidam  de  testibut  publicis  respondet, 

(Decr.  Greg. ,  I.  ii,  l.  21,  c.  7.) 

Prxterea  si  lestes  publici,  quos  tua  civitas  niin- 

cnpnt  synodales,  super  causi  matriinonli  coram  ic, 

vcl  luo    capitulo  seinel  lesiimonium   reddi  lerini, 

nou  dcheiil  compelli,  ui  in   prxseniia    aliciijiis 


qnod  quadam  cella  eximi  voiuil  a  subjcctione,  qun  q  Uelegaii  judicis,  super  eadem  causa    iieraio  pn- 


niatrici  domui  lenebatur.  El  infra  :  Fralrcs  illius 
ccllx  se  confiientes  in  jurc  illi  domiii  quondam 
ruisse  (ubjectos,  rererebant  quxstioneiu  otnn  de 
hac  subjeciione  ruisse  inotam  ei  transaciioue  sopi- 
iain ,  caieiius  ut  quemdam  annuuui  censom  Eccle- 
six  nialrici  reddendo,  essent  a  subjeciioue  principa* 
lis  domus  exempti.  Et  infra :  Prior  consequcnter 
pro  majori  ecclcsia  proponebat,  quod  de  spiriiuali 
su^jcclione  lrans'gcre  non  licerct.  [iespondcmus 
igitiir  quo'l  cx  pr:ediota  rrnlruin  ccnrcssione,  cuiilra 
eosscnlentia  proccdcre  dcbenl,  pricserlim  cuin  illa 
Iransaciio  (iirei  nobis  de  illo,  quod  cella  detcrnii^ 
nntc  reddcrc  teiicbalur,  constnrc  iiequivcril)  iiii- 
«jUiLiteui  Siuioiiiacaiii  cui.tinui^s    puiettir. 


beaiii  juraiuenium,  dumiiio  lo  aiiier  fiat  fiiles  ju- 
d.ci  dclegalo  :  uisi  forte  aitlculus  novas  quossiioi.is 
euicrgai. 

liujusiiiodi  vero  lestes  publico  jore  possunl  pro* 
pter  inramiam  a  perbibeudo  iesiiuionio  removeri, 
si  eam  po.stquain  iu  coromuui  recepli  rueriul,co:i- 
tigerii  coniraxisse.  Quorum  lestimonia  si  quaiulu- 
que  non  studiose,  scd  in  proferendo  ermvoriiii, 
et  seincoiilineniicorrexeriiii,  reprobari  noiideleiii: 
secus  uuiem  eril  si  currectioui  sux  iuterpusuLriut 
iulcrvallum. 


IS6i  ePiSTOLi£.  ItOi 

UI.  QMJbMuiam  reipoitdei  de  P.  acotifiho  qni  eum  A  ab  aliiii  vulnernti  .id  inorlem,  iia  lainen  quod  iUa 

homicidia  neqne  faclo  ejus,  Rei|iie  consilio  perpc- 
irata  fnerunl.  Ki  infra  :  Consullalioni  lu«  l;i!iier 
recpoiiilemus,  qiiod  cuin  prxdiclum  acolythuni  ad 
frugem  mcliorisvitae  iraiisimsedicatig,  poterltip&e 


quihusdam  hominibus  ad  reiiiiindwu  prmdonibui 
urma   iumpserii, 

{Decr,  Creg. ,  I.  v,  t.  25,  c.  4. ) 

Conlineiitia  litteraruni....  Ei  infra  :  Cuin  P. 
•eolyihos  rum  qiiibusdam  ad  resistenduin  pra*do- 
iiiLus  arma  suinpsisisel,  in  coiiflictu  illo  tresfuerunt 


ad  subdi.iconatus  ordinem    proinoveri,  et  aliaris 
ministeriuin  exercere. 


VARIORUM  AD  CdLESTINUM  III 


EPISTOLiE 


I. 

€iiitrt»it  abhaiii  5.  Victori»  ad  Cmteilinum. -^Cro' 
inlninr  ei  de  ejui  promoiione^  comniendaique  illi 
S   Viciorii  eccteiiam. 

(Marten..  Ampt,  Cotlect,^  I,  260.) 

Sanctissimodominoet  Pairi  Coelestino  Dei  gratia 
siiiiimo  poiiiifici,  fraier  Cuarinds  paupcruin  Ecde- 
sixS.  Vicioris  PariKieusis  minisler  humilis,  cum 
c;i'ieris  ejisdcm  loci  fralribus ,  debiliim  tnnlo  Patri 
oliedieniix  obsequinm,  et  revcrentix  pleniludinem. 

Oinnipoienii  Deo.  Pater  sanctey  rereiimiis  gratinSy 
qui  sacrosanctam «  qiiam  uiiici  Filii  sui  pretioso 
saiiguine  redemil  Ecclesiam,  fidei  vestrae  sincer-laii 
commisit,  sunimiim  vos  cerlumque  pasiorem  con- 
sliliiens.  q:ietn  de  oviiim  pridem  saluie  ci)gnove>al 
«sse  sollicitum,  ut  pateniuin  onintbus  aflVxiam  ini- 
penderet,  qui  vigilaverat  anle  pro  omnibus.  Saiie 
suum  amicum  vos  lonfidebal  eiistere,  qtii  vobis 
dicere  voluit  :  Amice^  ateende  iuperiui  {Lue,  Jkiv), 
«y>lies  mufidi  et  aliitiidinem  quamlibet  peilibus  ve- 
sliis  inclinnnsycum  de  parlc  solliciludinis  vos  irans- 
feire  i^lacuit  iu  plenitudincm  polesiatis.  Crediinus 
quod  idein  pluries  oliin  contigissel  de  vobis,  si  ita 
ord  nasset  Onuiipoiens,  et  vcstro  beneplaiilo  coii- 
cordaret.  Nunc  antein  diiiturna  multoruin  dicruin 
cxperieniia  de  his  qux  ad  honorem  et  uliliiaiein 
•anct£  Ecclesix  sun*.  necessaria  vobis  hululla  cte- 
liiiis  cognitione  miiltiplici,  ad  hoc  in  eminentiore 
Christian;e  reiigioiiis  loco  veslram  voluit  Omiiipo- 
lens  ceisiludinem  coUocarc ,  iit  industriac  vestrx 
caulela  pervigili  jamduduin  In  tot  et  lautis  expe- 
rientissiina  eradicareniur  de  agro  pleno,  rui  b<*ne- 
dixit  Doniiiius,  qiix  noxiasunl,  ac  diligeulius  planta- 
renior  s^iliibria.  Ulinam  cordt  vcstro  viva  recordatio 
et  perst*vera!isiiihxreat,quam  bieviiempore  de  har 
luce  niigraruni,  quilus  nunc  siiccessistis  (77)  in  ca- 
thedraiii,  ut  sancioruin  aposlolorum,  quorum  geri- 
lls  vicem  »  imiiando  dum  licet  exempl.iy  eorumdem 
pervenire  valeaiis  ad  prvmia,  et  per  eum  qui  iu 

(77)  Niminim L^clus  III,  qui  (auum  annisi,  mcn- 
hibos  2,  ( t  tiit  bus  iS  siilii ;  Uib.  nus  111,  qui  aniio  i, 
li/ensibiiM  2,  et  iiiebiis  t5;  Gregorius  ViH,  qut  9 


B  proximo  immiuet  finem,  divina  propitianie  ciemeit- 
tia,  non  finiendain  accipiatis  mercedcin.  Cacteris 
quidem  Deum  timentibus  in  paterniiatis  vestr« 
promoiioiie  communis  cst  gaudiorum  matcria.  Seti 
iii  hac  parte  laeiiiis  B.  Vicloris  ecclcsia  glorialur 
speciali  priviicgio,  qu»  pielatis  dignaiione  coelesiis 
Vds  hacteiius  l>enignissiinum  Patrein  in  suis  iieees- 
sitalibus  et  inexpiigiiabilem  cognoscilur  inTcnisse 
patronum.Celsitudiuisigitur  vestrae  pcdibiis  provo- 
luli,  suppiicamus  atlentius»  quatenus  pro  aniniae 
vestrae  remedio  sacrani  apostolicae  sedis  interprela- 
tionem  siiper  illud  verbiim  ex  integro  aucioritato 
vestra  impetratani  servis  vestris  restiluere  digne- 
mini,  et  causam  nostram  juxla  priorem  coqunis- 
sionem  in  intcgruin  formare. 

^  w. 

Ateonora  reginm  Auiflorum  ad  CetteiiinMm. — Ponii- 
ficis  opem  imptorat  pro  tiberaiione  Richardi  regii 
Angtoruiu,  fitii  tui, 

{KiUio\m.) 

[Peiri  Dteienkii  Opera, ed.GiLES,  1. 11,  p.  58»ep.  I  i4.] 

Revcreiido  Putri  et  domino  CoelestinOv  Dei  gratia 
suniino  ponlifici  A.  in  ira  Dei  regina  Anglonim,  dii- 
cissa  Normannix  et  comitissa  Andegaven.,  misente 
niairi  exhibere  so  patrem. 

Sileic  decrcvcrain,  iie  insolentixetpraisumptioiiis 
arguercr,  si  forte  adversus  principem  saccrdoiiim 
vcrbuin  aliqiiod  minus  cautuin  abundnntia  cordis, 
et  vehemcntia  doloris  eiicerel.  Sane  non  niultnm  ab 
|v  insania  diflerl  doior,  dum  in  iuipelu  siix  accensionls 
est,  doniinos  non  agno.scit,  sociuin  non  verrtur,  nec 
dcfert,  nec  parcil  alicui ,  sed  nec  sibi.  Neino  ergo 
mireiury  si  verborum  modesiiain  vis  doloris  exaspc- 
ret,  jactur.^m  enim  piango  publicam  :  sed  et  faini- 
iiaris  dolor  in  spiritus  niei  prxcordiis  inconsolabi* 
iiter  radicavit.  Sagiltae  eniin  Domini  in  me  sunl , 
(tuaruin  Indignatio  ebibll  spiriiummeum.Gentesdi* 
Tttlsas,  popuii  iacerati,  provinciae  desolaiaR,  et  gene- 
raliter  loia  occidentalis  Eeclesia  conrccta  lameiitis 

tantnm   mensibns,  et  Clemens  III.  qui  5  annls,  S 
mcnsibus,  10  dieb^  pontincaluin  tenueruul. 


1263  VARIORUM  AD  CdXESTINUll  I3G4 

in  spiritu  contrilo  ei  linniiiialo  snpplicai  vobis ,  A /v^f •  qua  fteii  ommia^  mee  iamem  eoniutmeiur  {M 


qnem  eonslrituil  Dens  super  genies  et  regna  in  omni 
plenitudine  potestaiis.  AfDictoruni,  quaKso,  clsmor 
inlroeal  in  aures  Tesiras  :  caiamitaics  enim  nostrae 
muliiplicatae  sunt  super  numerum  (Pm/*xixix).  Nec 
ista  dissimulare  poiesiis  citra  criminis  et  infamiaB 
uotam,  cum  sitis  ▼icariuscrucifixi,  successor  Petri, 
•acerdos  Cliristi,  Cliristus  Domini,  Deus  etiam  Plia- 
raonis.  De  vullu  luo^  Pater,  Judicium  prodeai,  oculi 
tui  videant  cequiiatem  (Psal.  xvi). 

De  arbitrio  Yestro  ei  de  clementia  Testrs  sedis 
peniient  volapopuli,  et  nisi  maluriiis  arripiat  manus 
vesira  judicium,  tota  redundabit  in  vos  tragopdia 
bujus  mali  :  cum  sitis  pater  orphaiiorum,  et  Judex 
▼iduaruin,  nioerenlium  et  doleiiiium  consolalor,  et 


xviii).  Quod  si  ad  leoipns  homanuni  evaduni  jiioi- 
cium ,  divinuin  terribilius  etl,  qnod  imminel  eis  : 
quorum  gaudium  praesens  ad  Inslar  puiicii,  inlermi- 
nabilis  vero  pflNia  ignis  el  veraiis.  Quis  enim  un- 
quam  persecuior  iDoocentic  uiiricem  illius  manum, 
qui  auferi  efnriium  primeij^m  (Pm/.  lxxv),  |ioleii- 
tesque  potenler  poiiily  legitur  evasisse?  Ut  de  pceiia 
laceam  geliepoali » svpe  leglmus ,  qoomodo  digiius 
Dei  pro  arbitrio  soo  legna  el  Imperia  iransrert; 
quas  etiam,  sicnl  voll,  erigil»  el  sleui  vult  dcjicit 
poiestates.  Noii  deierreal,  quxso»  vos  saicularis  ela- 
tio.  Superbus  esl  Moab,  et  major  est  superbia  ejus, 
quAiri  roriitudo  illius ;  ccoiitrario  auleni  iiomeo  Do* 
niiiii  plurima  foniludo.  Illud  vero  publice  conlristat 


omnibus  civitas  rerugii.  In  tanto  cumulo  miseriarum  B  Ecclesiain  ,  populique  monnur  excitat,  nec  niedio- 


unicuin  et  commune  omnibus  exspeciaiur  de  vestrx 
potestaUs  auctoriuie  solatium.  Filii  Israel  Moysen, 
cujus  agiiis  vices»  consultabant  in  duris,  et  ad  ta- 
liernaculum  foedcris  confugiebant  in  angusiiis  suis. 
Rex  nosler  in  arcto  esl,  et  undiqiie  angustiae  pre- 
rounl  eum.  Videte  stalum,  aul  poiius  casuin  regni , 
maliiiain  temporis,  tyranni  saBvitiain,  qui  de  fomace 
avaritiae  arma  iniquitaiis  incessanter  rabricai  coutra 
regem,  quem  in  sancia  peregrinaiione,  in  prote- 
ctione  Dei  cffill,  et  tuitione  Romanac  Ecclesiae  ca- 
plum,  el  vinculis  carceralibus  coarciatum  lenet,oc- 
cidiique  tenendo.  Contemnit  enim  Dcum ,  et  terri- 
bllia  Judicia  ftjust  pracdae  incubai,  et  non  esi  qui 
de  niaiiu  ejus  possit  eruere.  Si  Ecclesia  Romana , 


criter  niilital  in  dispendium  veslrae  opioionis ,  quoil 
in  tinlo  discriniioe,  io  tol  lacrjmls,  in  loi  provin- 
ciarum  supplicaiionibus,  oec  onum  nuotium  ad  prin- 
cipes  illos  a  veslro  latere  deslinaslis.  Sappe  pro 
causis  mediocribus  vcstri  cardinales  in  magna  po- 
teslute,  etiam  ad  parles  liarbaras  legatione  fungun- 
tur;  in  causa  vero  lam  ardua,  laro  kameulabili,  lani 
comniuiii,  ncc  unom  adbuc  sobdiaconum,  aui  aco- 
lytbiiin  destinasiis.  Legatos  eoiro  bodie  facil  qnae- 
slus,  non  respectos  Cbrisii,  non  bonor  Ecclesiar, 
non  regnorum  pax,  aul  populi  salus.  Quis  qoaestus 
vobis,  aui  provenius  glorioslor  possel  esse,  quani 
1*1  liac  liberatione  regis  suinmi  pontificalus  apiceni, 
sive  sacerdotium  Aaroo,  ei  Pbinees  exalure?  Sane 


complosis  manibns,  ad  laiiias  injiirias  Cliristi  silet;  ^  non  multum  biimiliasses  sedis  aposioHcs  diguita- 


exeurgui  Deui  (Psal,  lxvii),  et  jiKJicet  raiisam  no- 
stram,  respiciai  in  faciem  Chritii  sui  (Psal.  lxxxiii). 
Ubi  est  zelusEliae  in  Acliab?zelus  Joannis  in  Ilero- 
deinT  zeUis  Ambrosii  in  Valentem?  zelus  Alexandri 
lertii,  qni,  sicut  audivimus  et  vidiiiiiispatrem  isliiis 
principis  Fiedericum  pleiia  aucioritale  aposlulicae 
sedis  solemniieret  terribiliier  a  fidelium  coniuiu- 
oione  praescidit?  Porro  tyrannus  apostulicas  claves 
babei  ludibrio,  nec  nisi  verba  repulat  legein  Dei. 
Sed  tanto  conslantius  deberetis  arripere  gladium 
spiritus,  guod  esl  verbum  Dei  (Ephes,  vi).  Siripium 
esl  enim  :  Qui  vos  spernit,  me  spernit  (Luc.  x).  Meo 
si  vestram  non  vultis  aut  Ecrlesiae  Roinanae  iiijUriam 


lein,si  in  propria  persona  ad  Unli  liberalioueni  prin* 
#'ipis  iii  Gernianiam  descendisses.  Qoeni  eniui  ua 
ofliciose  colebat  in  prosperis,  Um  desidiose  desercrc 
non  debuit  in  adversis. 

Quare  non  appeiiditis  in  libra  joslitiae  beneficia  , 
qux  l>onae  uiemoriae  lleuricus  pater  isiius  regis 
vubis,  sieut  vidiiuus»  ioariiculosumuiae  oecessiUlis 
exbibuit,  ut  e  diverso  lyrannideni  Frederici ,  quam 
in  vos  el  Ecclesiae  Romanas  possessioues,  et  in 
omnes,  qui  vobis  fideliter  adbsrebant,  exercnit? 
Cum  enim  praenominatns  Fredericus  faiitor  sclii- 
smaticae  dissensionis  elaoctor  conlra  Alexandruni  III 
caiioiiice,  sicul  scilis ,  eleclum ,  in  pariem  npostaix 


perseqiii,  vobis  lamen  dissimulare  non  licet  Pelri  D  Oclaviani  conjurassety   aiqiie   sub  illa  schisiuaiis 


opprobrium,  ei  injuriam  Chrisii. 

Non  sit  ergo  alligaiuin  iii  ore  vcsiro  verbuin  Do- 
uiini,  nec  in  vobis  linior  buinaniis  obrual  spirilum 
libertatis.  Tolerabilius  est  incidcre  in  inaniis  liomi- 
nuiii,  quam  dereliiiqucre  lcgeni  Dei.  Confidunt  in 
virtule  lua,  et  in  multitudine  dmtiarum suarum  go- 
rianiur(PsaLxL\\\\*)  inimici  criicis  Christi,  quorum 
finisinteritus,  etgloriaeorum  in  confutione(Pmlip,\n)m 
Quidquid  ecclesiarum  ci  paoperum  necessitaii  sub- 
Irahitur,  insaiiabilis  avaritiae  devoral  ingluvies.  Sed 
prope  est,  ut  iii  eo^  nianus  Domini  leinpcsiivam 
excrceat  ultioiiem ,  et  eveniet.  quod  fi.  Jo!)  lie  pr;c- 
dooe  impio  prote;»latiir  :  Divitias ,  quas  r/erorott/, 
evomei,  ei  de  ventre  ejut  extrahet  eas  Deus  (Job  xx); 


conciissione  generaliter  ubique  lerraniiu  Ecclesia 
laboraret,  regesFranciae  el  Angliae  variis  ex  utrai|ue 
parte  legalionibos  lenUbaniur  :  conique  seuieuiii 
regis  Franciae  coi*siliorum  varieUte»  cui  faverei 
parii,  fluctiians  dubia  vacilbrel,  rex  Henricus  do- 
lens  Christi  tunicam  diuiius  scindi,  primos  Alexjii- 
dro  pnpae  consensii,  mnluque  cautela  trahens  regem 
Fraiicoruni  pariter  ad  consensum  apostolicum  et 
suis  munivit  consiliis ,  el  firmavii  anxiliis ,  el  sic 
navein  Peiri  jam  sub  certo  discrimine  naufragaii- 
lem  in  secura  littoris  staiioiie  locavit.  Haec  apuJ 
casirum  Ridulphi  vidimus,  ubi  eliam  Roinanorum 
votis,  siciit  ipsi  pro  miraculo  publice  praedicabaui. 
pleiiioribus  xeniis  auri  el  argenii  regia  niunificentia 


^W  EPISTOUE.  196« 

satisfeclt.  NotabiliierigilardehODesUlgloriam  »e(IU  A  cordisiii  spirlto  eontrlto  et  hunillialo  frequenicr 

obluli  (PtaU  l).  Quia  lameu   umel  cosj^if  loqMar 


apostolicc ,  quod  aliqua  unquaui  ingratiludo  tanti 
beneficii  roerooriam  poluit  abolere.  Quandoque 
poterii  ex  causa  consimili,  quod  Oeus  averiatl 
scliisinaiis  pullulare  ferroenturo ,  teslraeque  prae- 
seiiiis  desi<1i;c  et  defectus  recordalio  poterit  nunc 
•'tll.iuibus  cedere  in  singultum.  Licet  enim  libera- 
tioiiem  regis  ille  veterator  serpens,  ille  coliiber 
loriuosus  roachlnationibus  prxsiigiosis  impediat, 
confldiinus  lamen  in  Doiiiino»  quod  tempestife  re- 
tpiciel  in  [aciem  Chritti  tui  {Ptal.  lxixiii),  ei  dakii 
tMpefium  rep  tuo  (/  Reg.  ii)«  Exspectatio  slquidem 
nosira  io  spe  ceria»  et  flde  firma  conTaluii.  Fil 
enim  incessauter  oratio  ab  ecclesia  ad  Oeum  pro 
eo.  Deus  auiciu  qui  in  tempore  accepto  exaudii» 


adhuc  ad  Dominum  meum  ,  cum  tim  puUit  ei 
ciuit  (Gen.  xviii).  Dimitle  roe,  Dominet  ut  plangam 
paululum  doloreni  lueum  {Judic,  xi).  Nescio  enim » 
quo  pacto  iinpciui  auxietatis  ex  ipso  planctu  et 
lacryiuaruin  profusione  lentesciu  Oiu  exspectavi 
ei*o  pcrdiia ,  si  cssct ,  qui  leniret  dolorem  mairis » 
qui  diceret :  Jouph  filiut  tuut  vtvir  {Gen.  xlv),  et 
eductus  est  de  cisierna »  nee  eom  fera  pessinia 
devoravii  {Gen,  xxxvii).  0  fera  pessima »  ligribus 
ct  lamiis,  omnique  fera  crudelior»  qui  flliom  mefim 
niilitem  Chrisli »  chrisium  Domini »  peregrinuin 
crncillxi,  vinculis  alligatum  imperaiori  vendidit 
et  iradidli !  Sic  ei  durior  adversarius  consiitutus 


ei  adjnvat  In   die  salutis»  respiciet  in    oraiiones  B  est  •  aique  de  ergastulo   in  labyrinthom »  ei  da 


bumilium»  et  non  spernet  preces  eorum  {Ptal.  ci). 
MuUum  enim  volet  deprecatio  jutti  attidua  {Jac.  v). 
Sol  ad  preces  Josue  stetit »  et  luna  cootra  vallem 
Achialon  non  est  vaoik{Jotue  x).  Quia  justi  precibus 
obiinetur»  ut  a  corde  peccatoris  sol  Justii4;e  non 
rece^t»  el  mena  boroiiiis»  quamvia  in  defectum 
prona  sit»  virtoium  lamen  stabiJitale  firmator.  Mon 
€iiim  tanium  reroiiiitur  oraiione  pcccalum»  sed 
pcBoa  peccati  declinaiur  beneficio  precuro.  Ideo 
komum  ett  regi  prmttotari  cum  tilentio  talutare  Do^ 
wtim  {Thren.  iii).  Nam  si  nonc  in  fomace  tribuU- 
lionis  porgalur  a  Deo»  qui  circa  eum  adversa  ei 
prospera  aaluberrima  rooderatione  dispouit»  vexaiio 
iniiisibil  In  gloriam »  atqoe  pro  coufusione  duplici 


Scylla  iranslatos  M  In  Gharybdin.  A  dieboa  Judae 
Iscariotis  non  est  invenlus  simllis  illi »  qul  sic 
violaret  iegem  Excelsi ;  qui  lu  malitiose  traderci 
jiisium.  Ct  li»c  in  occulio,  etlo  tenebris  facia 
sunt :  erant  enijn  opera  lenebrarum. 

Uemoriam  ahundantiie  tuamttUio  tuet  (Pm/.cxliv)» 
Paier  niisericordiar»  preeor»  oi  do  oro  leoiiis»  ei 
de  inaiiu  besilae»  liberes  lunocentem.  Cl  qu»  tibi 
utiliias  in  sanguino  ejos  ( PtiU.  xxix)»  qul  de 
manu  tua  exactissiine  requlrelor!  Qola  credeba- 
mus  aliquando»  quod  dlsposoissel  Domiooa  pcr 
vos  filio  roeo  facere  mlaericordlam »  facti  tumuo 
ieetantet  {Ptat.  cxxv).  Nunc  aolem  res  io  coo- 
Irarium  veraa  esl :  triomphal  enim  longe  latequo 


at  rubpre»  In  lerra  aua  dupliciapossldebit.l^MfMG  ^lnl^lug^  tapionHa  oincit  maiitiam  {Sap.   vu)»   eC 

audiu  in  geniibus  filil  mei  caplione  personot  iu 

triviis  Gcth»  el  io  eompilis  Ascalottls  inclrcum* 

cisorum  solemois  applausus.  Heu »  hou »  percossll 

nos   Domiuus  plaga    gravi  et  castlgatione    cro- 

deli  1  A  me  viscera  mea  lyraijnnus  ivolslt»  el  ec* 

clesiu  spollaos  in  terra  tanctorwm  imqua  gettii 

{ Ita.    xxvi) »    plebos  inoumeru  aroariiodlne  et 

rooBrorc  coofecll'  {Tkren.  i).  iu  his  oroiiibus  non 

est  aversus  furor  ^us»  sed  adhuc  inanus  ejus 

exteuia.  Noa  parclt  iuonachis»  iion  reclusis»    non 

eremitis ,  non   luouialibus ,   nou  leprosia.  Perie- 

nnii  eniro  jiis  ei  fas»  tiinor  Dci,  fides,    religio  et 

lioncstas.    Exturge  ^    quare   obdormit  ^    Domine; 

f^exturge,  el  ne    repellat  in  finem   {Ptal.  xliii). 

Moveat  lc,  suiiiine  poiitifex ,  eui  uou  liujus  pccca- 

tricis  iufelicissiiiiae  dolor»  salleiii  clainor  paupcruiu , 

compediiorum  geinitus,  iuierfeciorum  aanguis,  ec- 

clesiarum  spolialio,  cl  generalis  denique  prcssura 

saucloruiii.  Yide,  quanta  maUgnatut  ett  inmicut  in 

sanc/o  (P^a/.  l\xiii).  luvaluerunt  hostes  Ccclesix, 

prolongaveruHt .  iHiquitatem  tuam  {Ptal.  cxxviii), 

conforUli   suiH   addentes  prxvaricationem,  iniqui- 

laiem  apponimt  iniquiuii  {Ptai.   lxviii),  ut  snii- 

guis  sanguiiicm  Ungnt,  ul  tUperbia  eorum  atceudat 

temper  {Ptal.  lxxiii),    et   impielas   modcrnonini 

meusuram  palrum  suoruin  nou  solum  impleai ,  sed 

Iransccudal.  Cerie  horrendo  anailicmaie  feriondi 

eraiil »  aut  pviiiis  fuluiinandl.  Cxsurgai  igilur  orbia 


it  que  oirf  qui  confidit  in  Domino »  et  erit  Dominut 
/Uucia  ejut  {Jer.  xvii).  Sane » sicut  nonc  ei  publici 
gemilus »  et  generales  impendttntur  lacryms»  slc 
ilcaideratos  goolilms  umpesiive  comrounibus  exci- 
pieiur  volia  io  exsulUlione  univers»  lerrae.  Demiuf» 
III  uriute  tuM  imtahitur  res  {Ptai.  xx)»  et  Ecclesia 
lloroana»  qa«  nuuc  Dimls  culpabilitor  io  ^us  libo- 
railoiie  leniescil»  oon  •Ine  lai:rymlsenibescet»quod 
iu  Uuils  aDgaaiiis  untom  filiom  noo  acQuvU. 

ni. 

Ejutdem  epittola  altera.  —  Stmi/ls  argumentu 

(Anno  an.) 
[Opp.  Pelri  Blesensis.  ed.  Gilbs  ,  t.  II »  p.  tf5, 

ep.  145.] 

Saoctissimo  Patri »  ac  domino  C.  Dei  graila » 
S.  pootifirl»  A.  eadem  graiia  reglna  Anglia»  du- 
dsaa  Mormaoni»»  el  comitisu  Andegavic,  saluuin 
61  miseilcordiae  visceribusabundare. 

Tcdet  anliiiam  mearo  vit»  roex.  Quidquid  enim 
verobar»  accidil;  ei  adliuc  exspectatio  duiioris 
OTenius  oiniiem  gratiam  coiisolatiunis  abscitiii. 

Quando  ego  non  timui  graviora  periculu  verit  f 
LalMrem  iUqiie  ei  dolorem  meum  considerans» 
a  putillanimiiate  tpiritut  et  Umpettaie  {Ptal.  Liv) 
frobvertor.  Cgo  vero  iam  delibor,  ei  doloribus  festi- 
naU  seneclus  pauciliUm  dienini  ineorum  nuiiiiai 
luihl.     Mulloiies   vobis  Kripsi .  ali|ue  saerificium 


IS67  VARIORUM  AD  CCELESTINUM  1268 

episcopus,  el  arripiat  qoasl  fulgur  Judiciom  manoi  A  oiiiiam    eos  fecisie  podeai ,   lyrannus  eos  lubuii 
toa ,  sicot  Petros  ono  iciii  Aiianiam  et  Sapliiram 


{AcL  ▼)*,  et  ono  ictu  Simonem  Magoiii  potoit  delere 
de  mcdio  (Act»  iiii),  $ic  «pirtla  tabhrum  luorum 
inierficiai  impioi  (  /m.  xi  )•  Alioquin  videberis 
dcclinare  in  obligaiionem  malilix  per  coiisensuni* 
Declinantii  autem  iit  obiigationem  ^  adducei  Do^ 
ntinui  cuitt  operantibui  iniquitaum  (Pial.  cxxiv). 
Acciugere  gladio  luo  iuper  femur  luum^  poteniii' 
iime  {Pial.  xliv)  ;  giadio  scilicet  ipiriSm^  quod  en 
iterbum  Dei  (Epha,  vi).  Arripiat  jiidicioin  manus 
lua ,  et  in  polestate  collala  tibi  carlitos  tolie  vir- 
gani  peccaionitn  desuper  sortein  jusii ,  et  icuio 
bona  toiuntntii  tuw  (Pial,  v)  proiege  flrMiui  lueuiii, 
ei  fiiiui  iniquitaiii  non  apponal  nocere  (Piat,  lixxviii) 


roalitiae  fauiorcs,  c^jua  %i  dcboeraut  exbibuis«e  ui- 
lores. 

Dilexl  Tos,  aoii  HnifMm  ei  rerbo^  ied  opere  el  tert- 
tate  (I  Joan.p  iii).  Noiiquid  reddilor  pro  bono  nia- 
loin,  el  odimm  pro  diieeiione  uuaf  (Pioi,  cvoi.)  Ui 
•nlva  paoe  doinini  nei  ttnnn  loquar,  dico  ei,  qood 
qonndoqoe  ioab  exprobrasae  legiiur  David  regi: 
Dilioii  eos,  qui  1«  oderunip  «f  eoi  odio  nabei  qui  i§ 
diligunt  (  //  Reg,  xix).  Hen»  quonodo  exannator 
ttccliis  jiistitia* !  qoam  miserabiliter  claves  Ecclesise 
siiiini  perdideronl  ofDcinin,  et  iibi  glorioscs  Pelri 
priiicipalos  eininere  debueral,  ibi  coiitttmeliosius 
oppriniitur  et  vilesdt  poiilificalis  auctoriias !  Lupus 
irruit  in  ovile,  ieo  in  Ecclesiam  Dei,  el  iinguiarii 


ullurius  innocenti.  Curo  innocentia    regis  fllii  mei  3  ferui  depaicitur  eom  {Piot.  lxxiv),  nec  esl  qiii  pro 


testiiiionium  babeat  ab  his  qui  prope  sunl,  et  ab 
iis  qui.longe»  noii  habctis  cxcusationein  de  pec- 
caio.  Qiix  ciiini  excusaiio  possit  veslram  desi- 
diain  ct  incnriam  palliaiey  luin  oiiniibiis  liquf  sit, 
quod  lilicrandl  liliuni  iiieuin  iiabelis  poieslatcni» 
ei  subirahiiis  vuluuta;eiu  ?  Nonne  Peiro  aposiolu, 
et  in  eo  vobls  a  Deo  orone  regnutn,  omnisque 
poteslas  rcgenda  committiior?  (Maitlt.  xvi.)  Bene- 
dictus  autein  Dominus,  ^at  taiem  poteitatem  dedit 
hominibui  (Matih,  ix).  Non  rex,  non  iinperalor,  aut 
dux  a  jugo  veslr»  jurisdiciionis  exiniiiur.  Ubi  est 
ergo  zelus  Pliinees?  ubi  est  auctoritas  reiri?  ubi 
c»t  qiii  dicat  :  Zetui  domuitua  comedil  me?(Piai* 
r^xviii.)  Appareat,   quod  iion   in  vaiiuiii    duii  sunt 


donio  Domini  ex  adverso  ascendal :  qoodqiie  fanii- 
liarius  el  iniolerabilius  doleo,  filiom  mcttm  tyran- 
niis  cruciat;  dissiniulat  bocsnminuspontifex;  nec  ei/, 
qni  redimai,  neque  qui  ialrum  faciol(Ptal.xu).  Si  qua 
ergo  ci>iisol:itio  in  Tobis,  si  qiia  virliis  cbarilalis  in 
Chrisio,  si  qua  miseratio,  si  qoa  compassioDis  vlscera, 
si  quid  deniquc  quod  aifectum  Patris,  el  ponlificateni 
sapiat  unclionemy  aodial  omnis  populns  sapientiani 
esse  in  Tobis  ad  faciendum  judiciuin.  Sed  quid 
lalibus  imnioror?  curro  in  ineerluin,  et  aera  ver- 
bero  (/  Cor.  ix),  atqoe  in  \eiitos  noslrl  gemilus 
evanescunl.  Obslinaiio  lyranni  dnrior  adamanlf 
est ;  et  scio,  quod  quem  Deus  negligii,  nemo  pote- 
rit  corrigere.  Sermo  mecs  in  lerram  cecidit,  et  rc- 


vubis ,  et  cucpiscopis  veslris  gladii  ancipitei  in  ma-  ^  verlitur  ad  me  vacuns  (Sap.  1),  noc  in  bis,  ad  qua 


nibui  vedtiii  (Pial,  cxlix).  Diciie  tiiif/iiti:  yoliie 
inique  agere ;  et  deUuquentibu»  :  Noliie  exaliare  cornu 
(Pial.  Lxxiv).  Nun  degeueret  in  hxredc  Pclri  di- 
giiilatis  apostolicx  revercnda  successip.  Vestriiin 
signoscite  principatuin,  probale  zeluiii,  acciiigiinini 
ad  opus  foi  titUiJinis,  et  hoitorate  miuisterium  vestrum 
(11  Tim.  IV);  gloria  \eslra  dorivetur  ad  postcros, 
et  cognoicat  generatio  altera  {Pial.  lxxvii),  quain 
inaiiiier  lyrannus  illc  prasuropseril,  ei  qnam  po- 
lenter  pra'Suniplioncni  cjus  sedes  Roinaiia  punierit. 
Yohis  ciiuidein  couverteiur  in  discriinenet  criinen, 
si  reinissas  habealis  niaiius,  et  addat  impuiiitas 
cornua  peccatori.  Si  enim  in  «trtdi  hcec  (acluiunt^ 
in  arido  quid  fiel  f  (Luc.  xtni.) 

Recolal,  quTSO,  veslra  palernilas,  quanlus 
ainicus  vir  iiieus  rex,  paler  islius  regis,  ei  quain 
fidclis  vobis  faeril;  atieiidite  quain  benignos  iste 
succe.«sor  paterna!  dcvolionis  exstileril.  Nec  a 
corde  vestro  excidai,  quanla  ego  soUicitudine  per 
ipsum  vesiroruin  negotia  legaiorum,  iino  vesira 
promoverim.  Si  eliaju  in  vcslris  iiecesbiialibiis 
inea  unquam  circa  vos  aifectio  torpuit ,  decidam 
merito  ab  inimicii  meii  inanii  (Piai,  vii).  Ego  au- 
tem  nonc  eiperiar  vestrorum  promissa  carui- 
nalium  verba  esse  et  folia;  arhores  auiem  nun 
a  foliis,  aut  floribus,  sed  a  fmciihus  cognoscun- 
Uir  (MoUh.  vii).  Et  nos  quidem  a  friiclibus 
•uium  togooTiiiius  eos  (iWd.).  Diccre  pinlct.quod 


roissus  esi,  prosperalnr.  Me  igiiur  iribnlationon 
lempestas  borrenda  demergii,  me  profundum  absor- 
bet  ahyssi  terribilis,  et  urf(el  super  me  puteos 
de$perationis  os  snoro  (Piat.  lxtiii).  Populi  nostn 
omnes  dant  manns  snas  niorli,  aique  cnro  infcmo 
percnliunt  foedus  tabescenles  et  arescentes  prs 
timore  et  exspecUtione,  qu«  snperveniunt  uuiverso 
orbi  occideniali  (L*e,  xxi).  Tu  autem,  Domhie  Deus 
Sabao:b  ,  qui  judicas  jusle,  vide,  qnia  rim  pmii§T 
(hn,  xxxTiii),  jndica  causam  ineam.  Ei  quia  in 
lcrris  judicein  non  iuvenio;  ego  niisera,  et  nutii 
niiserabilis  terrenum  judicem  ad  iiinin  terribile  tri- 
bunal  appello.  Infelii  ego»  qoare  doloris  mei  vehe- 
D  nicntis  inipetum  sequor,  et  os  meum  in  coohim 
ponu?  sed  arqnaniiniier,  quxso,  Pater,  susiiiie..i 
lienigiiilas  veslra,  qnod  ex  dolore,  non  ex  dclibcra- 
tione  processit.  Pcceavi  ego;  ei,  ut  verbo  beaii  iub 
olar,  qum  dixt,  iiffii«m  tioii  dixiuem^  ide&  non  ad- 
dam  ultra  (Job  xxxix),  et  sopponain  digituni  ori 
roeo  (Job  xxi).  Yalt* 

l\. 
Ejuidem  epiitola  tertia.  —  Similii  argumenti. 

(Aniioll92.) 

llbid.,  p.  68.1 

Reverendo  Patri,  et  domioo  Coclestisio  Dci  grf 
tia  suturoo  ponUfici  A.  roisera ,  et  utiuam  roisera- 
bilis  Anglorum  regina ,  ducissa  Normanniic ,  comi- 


IS50 


EPISTOLiC:. 


1270 


tii»a  Aiidegavis,  iuiserx  inatri  eihibere  le  nriiseri-  A  Quid  facio?  cur  subcislo?  quare  moror  mlsera,  et 


Cfniise  pairenu 

liiYideuie  locoruin  dlttaniia  proliibeor,  beatisslme 
p3pa,  vobii  prassenttaliter  ioqui ;  nepesse  lamen  est, 
ut  phingam  paululuin  dolorein  iiieuin.  Et  quis  mibi 
Iribuat  iit  scribanlur  sermones  mei?  Tota  inierius 
et  exteriiis  aiixior :  uude  et  verba  mea  dolorc  eunt 
piena.  F^rU  sunt  timorei,  iHtus  pugno!  {11  Cor.  vii); 
nec  ad  niomenium  roilii  respirareliberum  est  a  iri- 
MalioM  malorum  et  doiore  {Psal.  cvi),  a  tribula- 
|toitt6tts,  f tf«  tnvftieninl  nos  nimis  (Psal,  XLv)  Tola 
dolore  coutabui,  peliique  ine,e  consumptis  carnibus 
a^lhaesit  os  ineum  {Psal.  ci).  Defecerunt  anni  mei  in 
gemiiibus  {Psai.  xxx),  et  utinaui  omuiiio  deficlauL 
Utiiiain  totiis  sauguis  corporis  mei  jain  emurlui. 


iion  vado.  ut  videam  quem  diligitanima  mea  {Cant^ 
iii),  vinclum  in  mendicitate  et  ferro  f  {Psal.  cvh) 
ulquid  enim  lanto  lempore  inater  poluit  oblivisel 
filii  uteri  sui  ?  Tigrides  ergn  fetus  suos »  et  lamias 
etiam  saeviores  emollii  affeciio.  Fluctuo  tamen  lo 
dubio.  Si  euim  abiero,  desereiis  filii  roel  regnum^ 
quod  uudique  gravi  bosiiliiate  vastatur,  erit  iu  ab- 
senlia  mea  omni  consilio  el  solatio  destitutum.  SI 
aulem  substitero ,  desideralissimain  mibi  raciem 
filii  mei  nou  videbo.  Non  erit,  qui  liberationem 
filii  mei  studiose  procurel,  ei ,  quod  roagis  vereor, 
ad  inipossibilcm  peeunis  quaiitiialeni  delicaiissi- 
mus  adolescens  lormeiilis  urgebiiur,  lanixque 
aHKciionis   inipaiiens  facile  in    mortein  suppijciis 


eerebrum  cajiilis,  ossiunique  medullae  iia  dissolvan-  q  ailigeiur.  0  iuipie,  crudetis  et   liire   tyranne  ,  qui 


lar  in  lacryinas,  ut  iu  ffleius  tota  pereflluam.  Avulsa 
suut  a  nie  viscera  iiiea ,  baculum  senectutis  .meae, 
el  lumen  oculorum  meorum  perdidi  {Psal,  xxxvii), 
uiei>que  volis  accedercl»  si  Deus  infcliccs  oculos 
iiieos  ne  inala  geiitts  uiea:  ulterius  viileant,  perpetua 
csDcitale  damiiaret.  QirtJ  det  mihi  ut  pro  le  moriar^ 
fili  mi  ?  {11  Reg.  xviii.)  Matrem  tnnu^e  niisoriae  respi» 
ۥ  luisericordis  maier,  aul  si  filius  luus  fons  inise- 
ricordi»  iiiexbaustus  ,  peccata  matris  requirit  a 
filio,  ab  ea  qii»  sola  dcliquil,  totuin  exigal,  puuiat 
Impiam,  et  de  pcenis  iuuoceutis  non  rideat.  Qui 
ceefnt,  ipse  me  conterai^  tollut  manum  siiam,  et  suC" 
cidat  me :  et  kffc  sit  consolaiio  mea^  ut  ofHigens  me 
d*U0re,  non  parcat  {Job  vi)« 


iiou  es  veritus  luanus  sacrilegas  imrnilteie  in  cbri- 
stum  Domini,  iiec  le  regalis  uuciio,  uec  snncue  vias 
revQrenila,  oec  Dei  liinor  a  lania  inbumanitate 
cobibuii!  Porro  princeps  apostolorum  adliuc  in 
aposiolica  iCiie  regnat  et  imperal,  ei  in  medio 
aoiistitutus  est  judiciarius  rigor ;  iiludque  resut, 
ui  exeraiis  in  malefieos ,  Paier ,  gladium  Peiri , 
quein  ad  boc  cotisiiiuit  super  gentes  et  regna. 
Chrisli  ciux  autecessit  Gxsaris  aquilas  ,  gladius 
Petrigladio  Constaniioi,  et  aposiolica  sedes  praeju- 
dicat  iuiperaioriuc  polestali.  Vestra  potestas  a  Deo 
ei>t,an  ab  boniiuibub?  Noune  Deus  deorum  locutus 
csi  vobis  iu  Petro  aposiolo  dicens :  Quodcunque 
ligaveris  super  lerram,  erii  ligalum  el  in    ccUis;  et 


Ego  inisera,  et  uulli  luiserabilis,  cur  iu  hujiis  de-  C  quodcunque  soheris  super  lerram,  erit  solutum  et  in 


lesianda  teoectutis  igiiouiiuiam  veiii,  duorutu  re- 
f  iiorum  dooiina,  doorumque  reguiu  niater  exstite- 
raiii :  avulsa  suut  a  ine  viscera  mea ;  qeneralio 
iN#a  ablata  est^  et  retoluta  est  a  me  {Isa.  xxxviii). 
Pies  juiiior  et  couies  Britannix  iu  pulvere  dormiunt, 
et  eorum  mater  infclicissima  vivere  cogiiur,  ut  ir* 
remediabililer  de  mortuorum  roemoria  torqueatur. 
Ikio  fiiii  inihi  supereranl  ad  solatium,qui  hoUie  mihi 
fniseras  et  damiiats  supersunt  ad  supplicium.  Rex 
Rieardiis  tenetur  in  vincuiis.  Joannes  frater  ipsius 
regnum  captivi  d>'populalur  ferro,  el  vastat  iucen- 
diis.  /n  omiti^iis  versus  est  miht  Dominus  in  crudC" 
lem,  ei  adrersalur  mihi  in  durilia  manus  sua  {Job 


cmlis  f  {Malih.  zvi.)  Quare  ergo  taulo  tempore  tani 
uegligenter,  iroo  tam  crudeliter  fllium  nicum  ^ol- 
vcre  differtis,  aot  poiius  nou  audetis?  Sed  dicetis 
lianc  potestatem  vobis  in  aniroabus,  non  in  corpo« 
ribus  fuisse  commissam.  Esto  :  certe  sufficit  nobls, 
si  eorum  ligaverilis  auinias ,  qui  filioin  iiieum  li- 
gatiitn  in  carcere  lcnent;  filium  ineuro  soivere,  ?o- 
1  is  iti  etpedito  est,  dummodo  huiuanum  timorem 
Dei  tiinor  evacuet. 

Kedde  igitur  mihi  filiuin  meum,  vir  Dd,  si  tameu 
vir  Dei  es,  et  non  potiiis  vir  s:inguiiiuin,  si  in  filii 
uiei  liberaiione  torpeas,  ut  satiguincm  cjus  de  manu 
lua  requirat  Allissimus  (Cen.  ix).  Heu ,  lieu ,  si 


xzx).  Vere  pugnat  ira  ejus  coutra  me ;  idco  et  filii  ^^  sumnius  pasior  in  mcrcenarium  iiervertaiur,  si  a 


iiiei  piignant  inier  se ;  si  taineii  pugna  est ,  ubi 
uiius  viiiculis  arctnius  aflDigilur;  alius  addens  do- 
lorein  super  dolorem  ipsius  crudcli  tyrauuidc  sibi 
regnum  exsulis  usurpare  iiiolitur.  Bane  Jesu  ,  quis 
niihi  tribuat,  ut  iu  inferno  protegas  me,  et  abscoii- 
das  me,  donec  pertrauseat  furor  tuus  (Isa.  xxvi), 
donec  cessent  sagitta»,  qua*  in  me  sunt,quaruiu  iu- 
digiiatlone  spiritus  meus  lotus  ebibitur.  Mors  in 
voio  mihi  est,  et  vita  in  txdio  ,  et  cuin  sic  nioriar 
incessanter,  in  deslderiis  tamen  habeo  mori  ple- 
nius ;  vivere  compellor  invita ,  ut  vita  mihi  sit  pa- 
buium  inortis  et  maieria  cruciatus.  0  felices ,  qui 
hiexperti  ludlbria  viix  huju8,et  iiiopiiiatos  eventus 
conilitionis   inccrlx    bcalo   pneveneruiil    aborsu! 


fade  lupi  fiigiat,  si  coiniuissam  sibi  ovicuiam  iinu 
arietem  elecluni,  duceiu  Doniiuici  gregii,  in  faii- 
cibus  criieiii»  besiix  derelinquai !  Bouu^  pasior  alios 
pastores  i:isiruii,  et  informat,  iion  ut  fugiant ,  si 
vidcrinl  liipum  veuieiitcm,  sed  animas  suas  pro 
ovibus  suispouaut  {Joan,  x).  ADima  tua  tibi,  qux*so, 
salva  sit,  duiuniodo  non  dicaro  ovis  tu»  sed  fiii. 
tui  liberatioiiem  crcbris  legationibtts,  saluiaiibui 
luoiiiiis,  coiuiuinalionum  touitruis,  generalibus  in* 
lcrdlctis,  seutentiis  terribilibus  studeas  procurare. 
Sane  vero  ve&lram  pro  eo  auiui:impoiierelis,qui  pro 
eodein  adhuc  unuui  verbuin  diccre,  aut  scribero 
uoluislis.  Dei  Filius,  lestimouio  prophet;e ,  de  ccelo 
(lcsccudii,  ut  educeret  vlnctos  do  laeu,  jn  quo  nou 


1971  VARIORUM  AD  COELESTINUM  izj 

ei  al  aqiia.  Nanquid  qiioil  dernii  Deiim ,  dedccei  A  qnod,  propier  negltgentiain  lleli  ueerdolis  min!- 


Dii  serTum?  Filios  mcus  torqueiur  in  Yinciilis  , 
noc  ad  eum  descendis,  nec  miliis,  nec  moveris  super 
coniritione  ioseph.  Christus  boc  vklei  •  et  silet ; 
scd  opus  Dei  negligenter  ageniibus  abundanler  in 
summa  districtione  retriboel  (Jer.  slviii).  Legali 
iiobis  Jam  lertio  promissi  sunl,  nec  sunt  missi : 
iiique  verum  fatear,  ligati  poiios  quam  legati.  Si 
liLius  roeus  in  prosperis  ageret»  ad  simplieem  ejus 
▼ocationem  festinantius  accessissent ,  quia  de  ma- 
gnifica  ejus  munificentia,  et  de  publieo  regni  quaestu 
sux  legationis  uberes  manipulos  exspectarenl.  Et 
quis  qii.Tsius  eis  gloriosior  esse  posset,  quam  re- 
gein  liberare  captivum,  reddere  pacem  populis » 
religiosis  qiiietein,  el  gaudium  universis?   Nunc 


straniis  in  Silo,  gloria  Domini  de  Israel  ir.iiislata 
est  (/  Reg.  i) :  nec  Jam  parabob  temporis  praaieriti 
est,  sed  praesenils;  qma  tepmiU  ihmimu$  10^90* 
€%lum  SUOf  lukermacmUim  immm^  mki  kmbitmrii  im 
kominibm$9  <f  trmdidit  im  empiieiimlem  mrimiem  om» 
rum,  ei  pmiekriimdimem  eormm  im  wmM  imimiei! 
(Psai.  Lixvii.)  Impnlator  eorom  postllanimitali» 
quod  Ecclcsia  coacolcator,  peridiuittr  ftdes,  oppri« 
initur  libertast  dolos,  patieniia  ei  iniqoitas  inipo- 
nitate  noiritor.  l]bi'esl»  qood  Dominos  Ecclesi;» 
suae  qoandoqoe  promisil :  Smgee  ime  §emlimm^  ei  m«- 
miHa  regmm  laeiakerie;  pommm  te  t»  euperbiam 
iwcutorum^gaudium  in  fenefolJooao  etgemeraliomemy 
(/ca.  Lx.)  Ecdesia  olim  soperboiotn  et  suMimium 


autem  filH  Ephrem  inlemdenlei  el  miiteniet  arcum  ^  colla  ptqpria  viitole  caleabat»  legesque  imperaio- 


in  dle  belii  conveni  sunt  (P$ai.  lxxvii),  et  in  tem- 
pore  angiisliae,  dum  lupus  praedae  incubat,  canes 
routi  latrare  aut  non  |>ossunt,  aut  nolunt.  Haeccine 
promissio  illaest,quamnobisapud  castrum  Radulphi 
cum  tanu  dileciionis  et  fidei  protesiatione  fecistis? 
Qiiid  profuit  vobis  simplicibus  dare  verba,  et  illu- 
dere  vota  innoceniium  inani  fiducia?  Sic  olim  rex 
Achab  roediis  amiciii»  contraxisse  cum  Benadab 
perhibetur,  illorumque  mutuam  dilectionem  even- 
IBS  babuisse  iufniisios  aodivimus;  pugnas  Jiidae, 
Joannis*  Siroonis  Machabaeonim  fratrum  ccelestis 
dJspensatio  felicibus  prosperabai  auspidis ;  missa 
vero  legatione  sibl  firmantes  ainlcitiam  Romano- 


ruin  sacros  canooes  seqoebaniur.  Nune  aoiem 
ordiue  torbalo,  oon  dicam  eanones,  sed  eanonum 
conditores  pravis  leglbos,  ei  coiisoeludinibos  exs^- 
crandisarcUnlor.  Detesunda  potentomflitgitiaiole- 
rantirr;  nec  esi,  qoi  molire  aodeai  et  in  paoperum  pce- 
cau  douUxai  rigor  canoulcus  exerceiur,  Ideo  noa 
immerito  Anachartis  phllosophtts  lelis  araiiearom 
leges  el  canones  eomparabal»  qoae  aoimalia  delH- 
liora  relinenty  fortia  aoUm  IranamillonL  Auitermmt 
regei  lerrte  <f  primcipee  eomvemerunt  t»  miKm  adeer^ 
tueCltriitum  Domimi\Pimi.  u),  filiom  meom.  Luos 
eum  torquel  in  vincolis;  aller  Urras  illios  crodeli 
hostiliuie  devasUI.   El,  ot  verbo  vulgari   utar. 


rum,  Dei  perdiderunt  auxiHom,  nec  eis  seiiiel ,  sed      ^nut  tomdet,  alter  espiiat;  umui  pedem  temetp  alter 


s;L*pios  venalis  eorum  familiaritas  versa  est  in  sin* 
gultum.  Solus  desperare  nie  cogitis,  qui  solus  post 
Deum  spes  mea,  populiqoe  nostri  Aducia  fueratis. 
Hlaiedictui  qui  confidil  in  homine  {Jer,  xvii).  Ubi 
i*st  ergo  nunc  praestolatio  mea  ?  tu  es  ,  Doniine  , 
Deiis  meos.  Ad  te,  Doroine,  qui  taboretn  consiileras, 
sunt  oculi  ancillae  lus.  7ic  rex  regum  et  Dominut 
dominantium  (/  7ffii,  vi),  rcipice  in  faciem  Chriiti 
tui  (Ptai.  Lxxxiii),  da  imperium  pueroluo,  et  <a/- 
vum  fac  filium  ancilla  tuas  (Pia/.  lxxxv)  ,  ncc  iu 
eo  punias  delicla  sui  patris ,  aut  maliliain  niatris 
su».  Ex  certa  et  publica  reluiione  cognovi* 
inus  9  quod  imperator  post  Legietisis  cpiscopi 
inortem,  quem  funesto  gladio,  longa  taineii  in;i- 


excoriat.  Ilaec  vidd  sommoa  ponlifex,  ei  gbdiuiu 
Peiri  supprimil  in  vagina  reposllom.  Sie  addil 
cornua  peccatori,  ipsaqoe  Udiomiias  fjos  praeso- 
mitur  ad  consensom.  Videlor  enim  eonsentire,  qui 
cum  possit  et  delierei  non  corripil,  el  dissiuiolatrix 
patieutia  socieiatis  occollae  scnipulo  uuu  earebit. 
Iinminet,  sicul  pnedixil  aposiolus,  lempus  dissen  • 
sionis,  ut  perdiiionis  filius  reveletor,  insunt4|ue 
tempora  periculusa  (//  Tim.  lu),  ut  scilidatur 
tunica  Cbri»ti  iucuusulilis,  ol  runipatur  rete  PeMit 
et  catholic»  unitatis  solidilas  dissolvalur.  Inilia 
muloruin  suot  hxc  (Uatth.  vui)  :  seuliuius  gravij, 
graviora  liiuemus.  Mec  prophctissav  nec  filia  suro 
propbetae;  plura  laoien  de  fnluris  lorbatiuuibu^ 


uu   dicitur  occidisse ,  Ostunensem  episcopum ,  et  D  dolor  dicere  suggerebal :  sed  ipsa  verba,  qu»  aug- 


quatuor  episcopos  comprovinciales  ejus  ,  Sa- 
ferniunum  etiam  et  Tranensem  archicpiscopos 
coarctat  roiseria  carcerali ,  et  quoil  auciorius 
apostolica  nuUalenus  dissimuiare  dcbiierai,  Siciliani, 
qiiam  a  temporibus  Constantini  coiistat  esse  patri- 
inonium  S.  Petri,  post  legationes,  post  supplica- 
iiones,  post  comroinationes  apostolicae  sedis,  iu 
p<;rpetuuin  Roiii<mae  Ecclesiae  praejudicium,  usor- 
palione  lyrannica  occupavit.  In  omnibus  his  iion 

esl  avcrsus  furor  cjus,  sed  adbuc  manus  ejiis  ex- 
teiitQ.  Gmvia  qiiiilem  intulit,  sed  certissiiue  potestis 
cxspectare  in  prox-imo  graviora.  Hi  enini,  qiii  de- 
bueraiit  esse  coliiinnae  Ecciesiae,  in  oinnes  veiitos 
arundiuea   levitate   moveiitur.  Uiiuam  recolerent 


gerit,  subripit.  Spiritom  enim  siogoltus  inieriipii, 

ei  aniinar  vires   niceror  absorbens  vocales  inedtus 

anxietaie  pnecludit.  Yale. 

Y. 

Chartula  refutatiomi  Petri  Laironii^  algne  Ay.ofii 
domno  Ceeleitino  papns  lil  factu. 

(Aimo.  1193.) 

(lluRATORi,   Aaliiiuil.  JlaL,  V,  84 i.] 

In  nomine  i>ominiy  anno  Domiiiicae  Incarnationis 

niillesiiiio  centesiuio  nonagesimo  tertio,  ei  aitiio  111 

poiiiificatus  domiui  Coelesiini  III  papae»  indiciione 

XI,  lueuse  Jiilii. 

Nes  quidem  Petrus  Latro  filius  quondam  Pelri 

Latrouis,  pro  medieuie  subscriplx  rci,  et  ego  Juau- 


1175  EPlSTOLiC.  1274 

nos  MicolaiManx  Joaniiis,  adinncltis  carator  Od- A  curator  esti8,et  ex  ejiis  peciiuia  pro  omni  jure 


doni  filio  dudum  Oddoiiis  Pelrl  Laironis,  cujus  do- 
mina  Liicina  avia  el  lutrix  e&t,  a  manibus  Joannis 
Donadei  Judicit  datos  ad  agendum,  et  solotionein 
debilonim  faciendum,  et  ad  crediu  recipietida,  sic- 
ut  per  inKlnimeiitum  InTentarii,  manu  Lconis  scri* 
uiarii  conscriptum,  apparet ;  pro  ipso  mlnore»  el 
pro  altera  medietate  inferioris  rei,  ambo  simul  el 
pariier  io  praesentia  dbminorum  Judlcum ,  Joannis 
Saxonis  Archarii,  et  Henricl  dativi,  et  per  eornm 
auctoritatem  atque  decretum,  quaiitum  ad  dicium 
nrmorein  pertinet,  propria  noslra  ▼oluutate  renun- 
liamus,  et  jure  traiisactionls  in  oroiiibus  ei  per  om« 
nia  generaliter  refutamus  Tobis  domino  Centio,  Dei 
gratia,  Sanct»  Luclae  in  Silke  dlacono  cardiiiall, 
ei  domini  papas  camerariot  mandato  qnoque,  ei 
procuratori  In  hae  causa  speciallter  constitnto  prae- 
faii  dotiiini  Coelestini,  Dei  graiia  summi  et  unlver* 
salis  III  pap«,  ei  ad  opus  ei  otilltatem  ejasqoe  snc- 
cessoriiin  perpetiio,  id  est  omiiet  IUas  ducenlas  li* 
liras  denarionim  Papienslam,  quas  qnondam  do- 
iiiinus  Innocentiiis  papa  Peiro  Latroni»  avo  niei 
Petri  Latrofiis,  et  proavo  dictl  roinoris  debnUse 
dignoKitur ;  pro  quibus  el  caslrum  Saxl,  civitatfin 
Veterem,  Gobiiam  ei  casale,  quod  dicitur  Vulgan^ 
iii  pignus  concessit,  ei  In  beneficlum  dedlt,  slcnl 
per  privilegium  praedicil  domlni  ptpc  Innocentil 
apparet;  qnod  etiam  pariierper  prfvilegium,  quod 
iiiihi  Petro  el  Odiloiii  fratri  meo,  Patrl  olim  dictl 


nosiro  mihi  Pelro  Laironi  centum  nncias  bonlauri 
de  rege  solvitis  causa  transactlonis,  et  milii  Joanni 
Nicolal  pro  dicto  minore  praedicto  jure  transaclio- 
nis.  ei  decreto  praediclonim  judicnm  alias  centam 
auri  uncias  datis  el  solvltis,  qnas  omnes  pro  ipso 
minore,  et  eorumdem  Judicum  decreio,  pro  patenio 
debito  ipsius  minoris  solvo  filiisi  quondam  domini 
Slephani  Normanni,  qui  pariem  cjusdem  ininoris 
castri  Cereris  intus  el  de  foris  uunc  usque  sub  usii« 
ris  pignori  babuerunt,  sicul  per  inslrttmenlum,  roa- 
iin  Joannis  Kalo  scriniarii  scriplum,  usqne  modo 
•ipparuit,  qnod  mihi  incisum  reddideruni.  Proplerca 
ego  Joannes  Nirolai  pro  dicto  minore,  ei  ego  Petrus 
Latro,  ex  ipsis  ducenlis  auri  uncils,  et  ex  omnl 
jure  nosiro,  ct  ipsins  minoris,  quietos  bene  voca- 
mus,  et  non  sohit»  pecunix  excepiionem  refuta- 
inus. 

El  quia  diu  inter  nos,  et  dictum  dominum  papam 
Cislestinum  el  praeJecessores  eius  non  solum  tx 
prffdicto  beneficio  castroruin,  verum  eliain  ex  uni- 
versa  pnelibata  pecunla  nomlne  impensaritm  coii- 
cessa  lis  vel  aliercatio  exstitil  nonnnllls  quaestlo- 
nihus  innodata,  talem  nohis  dictus  dominus  papa 
exceptionem  proponebat,  diceiis  :  Benefielum  danlis 
vel  accipieniis  inorte  liniri ,  el  dictam  pecnniaro 
lotam  vel  panem  esse  nobis  soluiam»  multis  alle* 
gatlonibus  assereiiies ;  nos  tanien  non  aliis  proba- 
lionibus»  sed  per  pra^dicta  privilegla  nostram  iii- 


niinoris,  dominos  papa  Alexander  111  ad  ejus  iii-  Q  tenlionem  fundare  niiehamur.  Tandem  doniinoroni 


siar,  ei  In  euindem  niodum,  innovandi  animo  fecll, 
nfhllonrnius  coniparct :  iii  quo  nobis  pro  eisdem 
ducentis  librls  deriariuiu  Papienslum  dicta  casira 
obligavli,  el  in  l:eiieficium  dedil,  praster  clvitaiero 
Vclerein »  quani  lunc  reruiavimiis.  Qiiae  vero  privi- 
legia  amodo  In  omnibus  infringimiis  el  cassamus» 
iia  quod  nullius  peniius  niomentl  babeantur.  Nec 
iion  refiitaniiis  vobis,  ut  dlctum  esi,  omnes  ilas 
qiiiiiquaginta  libras  provenlensiuin,  quas  in  alia 
inaiiu  praelibatas  doininus  papa  Alexander  nobis 
debuit,  pront  In  suo  prlvilegio  nune  usqae  compa- 
ravit,  qiiod  pariter  infringimus  et  cassamus,  el 
pracdictum  beneficium  casirorum  penilus  refulainiis. 
Quodcunqae  iiaque  Jus,  el  quamcunque  acliuncm 


cardinalium,  et  aliontm  prudenlum  virorum  parli- 
bus  inienenienlibus,  placabili  pacio  ad  hanc  Irans- 
aclioncin  perveninius,  cuni  lam  majori  quam  minori 
de  re  duhia  ei  liie  inceria  iransigere  a  legibus  per- 
initialur.  Ideoqiie  amodo  praedlclus  dominus  papa 
ei  successbres  ejus  ex  hac  causa  quieii  semper  ei 
paclfici  maneant.  Insuper  eliam  promililinus,  hoe 
noslnim  Jiis,  scilicel  mei  Petri,  ei  dlcii  minoris 
toium  vel  pariem  nemiul  concessuin,  vel  aliier 
alieiiaiuiu  habere.  Ei  s|»ecialiier  ego  Pelnis  pro» 
mltto,  si  praediclus  Impubes  vel  alier  ejus  respectu» 
vel  eo  aliquo  in  tempore  contra  hanc  refuiailonem 
venire  prapsompserlt ,  eum  quiesccre  faclam.  Si 
ncluero ,  vel  non  poluero,  el  dainnum  aliquod  ^*us 


personalein  el  in  rem,  sivc  hypothecariam  adver»us  ^  occasione  diclus  dominus  papa  ei  ejus  successores 


prelibatum  donilnum  papam  Ccelesiliium,  ei  in  cjus 
possessionibus  el  hoiiis,  et  speciatiler  In  diclis  ca- 
siris  et  casali  nobis  obligaiis,  et  in  beneficiis  datis 
tini  jure  vel  occasione  beneficii,  quain  etiam  rcspe- 
ciu  obligalionis,  ei  loiius  praiflxae  pecuniae,  el  ejus 
fruciuuin  vel  acresslonum  hal  enins,  vel  liabere  quo» 
quo  inodo  possemus,  eliam  uiidecunque  el  quomo- 
docunque  usque  niodo  cujuslibei  causas  vel  rei  oc- 
casiotie,  adversus  dominum  papam  Coelesiinum,  el 
in  diclis  casiris,  ei  aliis  bonis  suis  quaerere  vel  11- 
ligare  posscmus,  vobis  pro  eo  et  suis  successoribus , 
ui  dictum  esi,  procuralorio  noininey  in  omnibus  el 
|ier  omnia  g eueraliler  jure  iransaclionis  refotamiis. 
Pro  eo  qiiod  vos  pro  diclo  domiiio  papa,  cujus  pro- 


passi  fuerinl,  lani  ex  hoc  quuin  ex  concessione  vel 
alienaiione  praedicli  juris  nosiri  facia,  si  apparue- 
ril ,  quod  absii  !  quanli  uiriusque  caass  danini 
exsiiierit.tanturo  aucioriiaie  propria,ei  sine  ofleiisa 
Juris,  el  aliciijus  curiic  proclainalione,  in  meis  re-* 
bus  ei  possessionibus  rusUcis  el  urbaiiis  eis  pla* 
ceniibus  Jure  pignoris  vindicenl,  el  'eis  plenarie 
satisfaciant.  El  si  coiilradicere  voluero  a  jiire,  qiiod 
in  eisdeni  l)onis  habeo,  cadani,  el  lanliimdeni  pro 
pcena  praesiare  lciiear.  El  huic  proiuissloni  scioiis 
nie  lcgibus  adjuvari,coquod  pro  minore  iniercedo, 
illud  scilicel  juris  vel  leguni  auxilium,  cl  oidne 
aliud,  quod  pro  me  in  hac  causa  omniuo  iuirodu- 
cium  csi,  omnino  refuio. 


1275  VARIORUM  AD  GOELESTLNUM  tm 

Prslerea  rgo  dicliit  Petnis  Lalro.et  praefatui  A  tuis  ronsortilMit  olim   domnat  Adrianut  papa   IV 


ioannes  Nicolai  pro  dicto  roinore  in  omnilNit  prx- 
dictit  capitulit  reruiamus  orone  Jus  et  oronem  ez* 
repiionero,  qua  uii  pos<«mii8  quoquo  modo  ad  in« 
fringeiida,  qux  dicta  sunt  oronia.  NoTissime  au- 
lero  ego  Petrus  Lairo  pro  me  ei  roeit  liaeredibus 
el  siiccessoribiis,  el  ego  Joannes  Nicolai  pro  dicto 
minore,  ct  ejus  bxredibus  ct  tiiccessoribus,  oflQciOv 
quo  fungor,  vobit  pro  dicio  domiiio  papa,  et  ejiis 
soccessorilius»  ut  diclum  esl,  procuratorio  nomiiie» 
lianc  refutalionem  ,  el  omuia  qiiae  denotantur  su- 
perius  observare,  defendere  et  adimplcre  promitti- 
mus»  sub  pcena  supradictaruni  ducenlarum  uncia« 
rum  auri  duplarum,  et  soluta  poena  h.-ec  cbartula 
i:iliiloininus  in  sua  mareat  firniilate.  Qiiain  scril>ere 


debuit.  Pro  quibut  ei  civiiatem  Castcil^iiiam  tt 
universom  comitalum  ejus»  ac  Montero^Alturo  obti- 
gavil,  et  Jure  pignorit  tradidit,  sicut  per  privile- 
giiim  ipsius  domni  papaa  Adriani  apparet ;  qiiod, 
quautum  ad  porlionem  ipsins  oliro  Pelri  de  Allcgia 
pertiiiciy  inaiie  desisiat  et  vacanm,  et  nullius  mo- 
menii  penitiis  liabeatur.  Qiiae  portio  nobis  competit 
vel  compctere  videtur  lain  ex  tiiccessione  praedicli 
Andreae  de  fialdoino,  quam  ex  concessione  et  man- 
dalo  mihi  Sfiecialiter  Jacquinto  pro  medieiate 
farto,  el  roibi  Constantiae  pro  altera  medielaie,  vi- 
dcl  cet  a  Kiera  usore  Petri  Latronis,  ei  filia  qnon- 
dani  Farulfi  de  Monatierio;  ticut  per  publicuiu, 
quod  vobis  tradituus,   insirumentum  apparet ;  et 


rogavi    Joannem  Lconis  scriniariuro  in  menic  et  B  ipsi  quoque  doniir.A  Aiidreae  de  Baldoiao  pertinuit 


iiidictione  siipradicta. 

Dominus  Joannes  Guidonis  de  papa,  testis. 

Doniinus  Tostus  Petri  l^eusvossalvet,  testis. 

Pelrus  de  Centio,  domlni  papae  utcerius,  testis. 

Paulut  Maiagrorous»  domini  papae  utceriut»  te* 
ttit. 

Pctnit  Roberti,  timiliter  utceriut,  lesUs. 

Clement  utceriut,  tettit» 

Ego  Joannet  Leonit,  tanciae  Romanae  Eccletiae 
trriniariut,  habens  potestaiem  dandi  tutores  et 
coraiores»  emancipaudi  etiam»  decretum  interiHi- 
nendi,  et  alimenta  decernendi^  complevi  et  absolvi. 

YL 


ex  succetsione  oliin  Maris  filiae  tuae ,  quam  ex  do- 
roina  Albascia  uxore  sua ,  et  filia  praefati  douiini 
Petri  de  Attegio  procrcaverat,  sicut  per  lesta 
roentnni  ipsius  iloniinar  Albasciae  apparel,  quod  vj- 
bis  pariter  pro  ipso  doroiio  papa  damus.  Ouodcunque 
ilaque  Jus  et  quamcunque  actionein  pertonaleni  et 
in  rein  sive  hypoihecariamy  tain  etiam  ad  agenduin 
quam  excipiendum»  qood  quarove  advcrsus  d:ctu*n 
doinnuro  paparo,  et  universaro  Ecclesiam  Romaaani, 
et  specialiter  in  oronibiis  praedictis  rebus  atquc 
pignoribus,  scilicet  civitalis  Cattellanae  inlos  6t 
foris,  ac  totiut  coroitatut  et  Montit-Alti,  etger.e* 
raliter  in  omni  patrimonio  Roinaiiae  Eccletiae  ,  et 


Chnria  refHlationis  factat  Cceleiiino  ///  papre  de  p  adversus  aliam  quamcunque  personam  hal>ere  pot- 
cmtat€CaM'eUanaaConUantia  et  SibUia  uorori- ^  ^^^  ^  ^^,  occatiooe  .  teu  respectu  loiius 
bu%^  et  llyacmiho  Petrt  Deusvostalvet,  et  Ntcotao 


et  Octaviano  frairibus, 

(Annoil95.) 
[MuRATORl,  Antiq,  Ital,^  il,  lil.] 

In  noniine  Doroini,  anno  Dominicae  lucamatio- 
nis  1195,  et  anno  iv  pontificatus  doiiiniCoelettini  ill 
papae,  indictione  xiii ,  mense  Februarii,  die  prima, 
nos  quidem  Constaiitia  uxor  quondam  Andrcollae, 
et  Sibilia  uxor  Hyacinlhi  Peiri  Deusvossalvei,  ger« 
roanx  sorores,  filiae  quondain  Andreae  de  liaidoino. 
Nec  non  et  nos  principaliter  Hyacinthut  Pelri 
Deusvossalvel,  alque  Nicolaus  et  Octobianiis  fraires 
fitil  diiduro  praefati  Andreottx;  oiniies  tiinul  pro 
portioiie  unicuique  nostrum  conipeienii,  ante  pra»- 


portionis  praedictaniin  inille  marcarum  argenti 
ipsi  oUm  doinino  Petro  de  Attegio  compeieniis, 
et  fructuuin  ,  iisuraruin,  vcl  accessioiiuin  earuni, 
poBiiae,  et  omiiis  causae ;  vobis»  ut  dictum  e^t, 
proruralorio  noiniue  pro  ipso  domno  papa  tt  suis 
tucccssoribus  generaliter  refutamut,  cedinius  et 
roandamus.  lla  ut  quidquid  not  usque  inodo  quoad 
posscssioncin  et  proprielatein  nostro  jure  et  no- 
roine  respectu  oninium  praedictarum  rerum  adver- 
tus  quaincunqiie  personnm  ngere  vel  excipcre 
posscinus,  ipse  aiiiodo  doinnut  papa  et  tuccessores 
ejussuo  jure  et  noinine  agnnt  et  excipiant ;  et  iit 
utili  possiiit  ct  directa  actione  inleiidere,   vos  iii 


tentiam  doininorum  judicum,  Saissonit  priuiiccrii,  D  re  praedicta  doinni  pap%procuralorem  constituiiutis. 


et  Joaiinis  Saissoiiis  arcarii,  atque  Peiri  Pauli 
liubei  dativorum  ;  et  in  praesentia  domiii  Petri  dc 
|!iJlce  causi<Jici,  et  subtrriptonim  tesiiuin ,  propria 
iiotlra  voluntate  renuntiamusy  et  generaliter  refu- 
lainus  vobis  domno  Petro  Saraceiio  doinni  pap:c 
tenescalco,  mamlato  et  procuratori  doiniii  papx 
Coelesiini  ad  hoc  specialiter  coraiu  diclia  sapienti- 
lius  coiistiiulo,  ad  opus  et  ulilitatem  ipsius  donini 
pap:c  ct successonini  ejus,  ac  tolius  EcclesiaR  Romanae 
|>crpeliio,  id  cst  ouiiiein  lilcm  et  petitionem  ,  quam 
ipsi  doinno  papae  et  Roiiiaiiae  Ecclcsiae  fccimus ,  pe- 
trvimus,  pctere  vel  iaccre  poiuimus  ,  videlicet  de 
lanivcrsa  portione  qiion<l:iin  Petri  de  Atiegia,  scili- 
cci  iliiruui  niillc  inurcarum  argciiii ,  qiins  ei   et 


llanc  auterorefutationem,  cbnccssionem  el  uian- 
datuni  vobis,  ut  dictum  est,  pro  ipso  douino  papa 
faiiinus,  pro  seiaginta  diiabus  niarcbis  argenti  el 
dimidia,  qu:is  iiobis  oinnibiis  pro  portione  unicui- 
que  iiosiruiH  couipetenli ,  pro  dicio  doinho  papa  ct 
ex  sua  pecuiiia,  ut  dictuin  est,  procuratorio  noiiiiiie 
datis  atque  pcrsolvitis.  De  quibus  oinuibiis,  el  «le 
omiii  nostro ,  quantuin  ad  dictain  portionem  Petrl 
de  Aticgia  periinet,  praedictarum  niille  marcbaruni 
argenti,  iios  bene  quiclos  vocamus,  ei  noii  soiiiix 
pccunia:  vel  argenli  exceptionem,  etoinneni  aliam 
cxccpiioiiein ,  si  qua  couira  prxfatuin  douiniini 
papain  ct  Roinanain  Ccclesiaro  ad  iurriiigenda,  qu.^e 
dicla  duut,  et  iurcrius  apparcbuut,  in  omuibus  tt 


EPISTOLi£.  1978 

possemus»  per  omnia  generaliler  rcfiiiamus*  In- A  aposlolatui  mea  gravnniina  flebilher  enarrare.  Jaiu 


snper  promiuimus  sub  poena  praediclx  siimin:e 
argenti  duplx»  hoc  nosirum  jus,  tolum  vel  pariem 
nemini  concessisse,  obligasse,  nec  aliter  nlienuftst*. 
El  si  aliqiiid  de  rehus  et  possessionibus  dictx  ctvi- 
tatis  Caslell  mx  intus  et  de  foris  ,  el  loto  comitatu 
cjus  p<^r  nos ,  aui  per  ipsiiin  quondam  dominura 
Peirnm  de  Atlegia,  tcI  persnos  haeredes  ct  suc^ 
ccs^oros  mole  rinsril  debiti  obligatumy  illud  ex 
predicia  sunima  argeiiii  recolligere  et  exobligare 
sub  inferiori  poeiia  proiniltimus.  £l  si  aliquando 
pcr  arienalionem  vel  obligalioiiem  a  iiobis  ractam, 
vel  a  pra*dicio  domiiio  Pctro  dc  Altegia  et  suis  hx- 
ledibus  et  successoribus ,  dictus  domnus  papa  et 
successorcs  ejiis,  vel    Ccclesia    Romana   daniiium 


enim  trieiininm  est  elapsum  qiiod  rex  Fraiifi»  mo 
in  xtale  niibili  despoiisavit  et  mihi,  prout  naiuralis 
ordo  reqnirit ,  debitum  reddidit  maritale.  Postmo* 
duin  vcro  instigaiione  diabolica  etquorumdam  ma- 
litiosorum  principnm  persnasione  seductus  flliatn 
ducis  S.  superinduxit  et  retinet  prouxore;  me  vcro 
in  qiiodam  castello  incarcerari  pnecepil ,  iibi  sic 
proscripta  dego  quod  ad  coeluiu  levarc  oculos  non 
aiideo  neque  possum.  Nullam  allegat  pra*tcrea  pa- 
renielam  nullamve  causam  aliciijiis  excessns  pro 
quo  ab  illo  debeam  separari ;  sed  facit  de  voluntaie 
decretiim,  de  perlinacia  legem  ct  de  voluplate  fu- 
rorem.  Duleo  quidem  ,  et  non  tristari  non  possuin, 
qui  pnnem  comedo  cum  dolore  et  potum  cuin  la- 


aliqiio.l  patieiiiur,  quanti  erit  damnum,  tantiiin  in  ^  crymis  assidue   permiscere  comtiellor  {PsaL  ci), 


nodtris  boiiis  ipsi  doiniio  papa  et  successoribus  ejus 
plareiitibus ,  sine  juris  ofl^ensn,  et  alicujus  curiae 
prucJainaiione,  auctoritatc  pio|iria  jure  pignoris 
vTiiJ.ceiit,  qiiautum  ad  dictain  sunimam  argenti 
pertiuet.  Et  si  aliquo  moilo  coniradtcero  volueri- 
iiius,  cadenius  a  jiire,  qiiud  in  eisdein  boniti  habui- 
inus,  et  ipsum  damnuin  dupluni  ipsi  Ronianae  Cc- 
clesis  solvere  teiieamur.  Pro  qiio  vero  damito,  si, 
quod  absii!  accidcrct,  nos  speci.Jiier  Jacquintus  et 
Miculaus  AiiJreo(t;e  insolidum  nosira  bona  qnan- 
luin  ad  illud  perlinct,  obligamus,  et  a  R.imana 
Eicleaia  pro  nobis  et  iiostrU  hxredibus   prccario 


etnon  pro  metantuin,sed  etiam  pro  rege,  qui 

orthodoix  fidei.Christianis  etuniversis  dcregno  suo 
exeiiiplum  tribuit  inalignandi.  Proh  dolur !  S|>ernero 
vestras  sanctilatis  liileras  non  rormidul,  audire  car- 
dinalium  jussa  recusat,  arcbiepiscoporum  et  prae- 
sulutn  dicta  contemnit,  ei  admoiuiioiies  religiot*- 
ruin  qiiorumlibet  aspcrnatur.  Cgo  auiein  quid  dicain 
ct  quid  faciain  ex  toto  igiioro,  quoiiiain  innumera- 
bilibus  angustiis  circumvenior.  Undc  nisi  vcstra 
misericordia  milii  miscrcri  dignetur,  morti  succum- 
baiu  in  proximo  temporali* 

VIII. 


possidenius,  reuuntiantcs    oinne  juris  vel   leguin 

auxilium,  qiiod  pro  nobis  in  hac  caiisa  inlroduclum  ^  ^^"W'  ^^'«'"^'••''^.^?!'.?/L'!!'  ^*'^*"'"""'-  ^*  ^* 

est,  eo  quod  cx  parle  pro  aliis  intercediinus.  Ct 


aroodo  diciiis  domous  papa  et  successores  ejus,  ac 
lota  Romaiia  Ccvlesia  qiiiete  semper  et  pacifice 
luaneaui.  Cl  pro  nobis  ei  noslris  hxredibus  ct 
successoribiis  nos  omiies  praidicti  masculi  et  fcmiuai 
vobis  pro  diclo  doiniio  papa  et  suis  successoribus  et 
lota  Romaiia  Ccclesia,  qiix  dicta  sunt ,  omiiia  ob- 
servare,  derciiderc,  ei  udimplere  promittimus  sub 
pcena  toiius  pixvIicLe  suinmu)  argenli  dupla*.  Ct 
toluta  pce.  a,  hxc  ihartiila  firina  permaneat.  Quani 
fcribere  rogavimus  Joannom  Lconis  scriiiiarium  in 
mense  et  iudiclione  suprascripta  xiii. 

Peirus  Sarraceniis  Joannis  Kinardi ,  tcstis. 

Paulus  MalagrOMius  domui  pnpae  useriiiSt  testis. 

Grcgurius  Joannis  Dibentisaquam ,  lestis. 

Jiiaimes  Oddonis ,  teslis. 

La:ireatius  Barbuccia,  lestis. 

Cgo  Joaniies  Leonis  saiict.x  Romnnx  Ecclesi;e 
scii.  iarius,  habens  potestatem  daudi  luiores  ei  cura* 
tores,  einancipaiidi  etiam,  decretum  iiiterpoiiendi, 
et  alimeota  decerneudi  comples  i  et  absolvi. 

TIL 

Ingeburgh  regiuT  Francorum  adCalesiinum. — QuoH 
tpsa  negiecta^  filiw  ducis  de  Merania  ri'X  adiia:' 
seril. 

(Annoil96.) 
[nALiz.  Miscelt.,  ed.  Mansi,  tom.lll,  p.il.] 
Iiiopinati  doloris  anxielas  me  compellit  exordium 
Tulis  iiropoDerc  doiorosum, in geinitu  cordis  vcsiro 


eapiione  sua, 
[MA!«si,Coiid/.,  XXil,  611.] 

Venerabili  domino  et  Patri  CocLESTiifo  summo 
poniifici  PniLippus  Ileivacensis  episcopus  salute.il 
ct  obcdienti»  caiionicae  devotionem. 

Superna  dignitatis  (avor  felicitatcm  vestram  et 
mulliplir«8successuscve&it  iii  altuin,  ad  inemoriani 
reducens  illud  legale  :  Insomies  invilai  ad  culpam, 
gui  sontes  praslerit  iinpnnitos.  Universis  Ccclesiis 
Jam  qiiasi  notorium  habetur,  quani  irreverenter, 
qiiamqiie  inhumanitcr  in  dominum  suuin  regeni 
Francorum  rex  Angliae  jampridein  insurrexerit , 
eimilis  homini  qui  inontein  maguum  fune  crrcum- 
ligatuni  tenUit  dejicere.  Afferent  igitur  secum  i&- 
D  nem  et  gladium,  subnixus  ctiain  apostaticis  Brai- 
banceiiorum  cohortibus,  patriam  nostram  irrucrat» 
circumquaque  depopulando.  Qnod  cuni  vidissem , 
illius  legalis  iion  iminemor  :  Vim  ti  repellere  licet, 
et  iliius  :  Pugna  pro  palria^  mHilnin  etcitium  cuneis. 
et  aciei  procerum  immistus^  hO!>li!iUS  iriucntibus 
obviam  cxivi.  Scd  huiuaiiis  noveica  roriuna  cousi- 
liis,  proposilum  rei  sinistro  mancipavit  effectuL. 
Captus  quideui  Ibi  suin ,  et  viuculis  gravtbus  ei 
cateiiis  addictus ;  nec  ordinis  digiiiias,  iiecDei  r&- 
vereutia  ,  remedii  aliquid  vel  mitigatioiiis  mihicoti^ 
tulerunt.  Taliter  ergo  rex  Angli;B  in  christuni  Do« 
inini  morc  lupino  sxvire  noii  formidavii  ;  iiec 
vestris  auribus  incognituin  exislimamus.  Quid  er^^u 
dissimuIatis?Quis  pater  vidcret  fiiiuin  errare,  ei 


i279 


I.NDEX  IN  THOMAM  ClSTEIiC. 


IS80 


(acertfl  ?  Qiiis  virga  filium  noii  p^irciiierci,  iii  gla-  A  siqMiiieiii  siiiijcctoriim  peliilonero  ad  vot  dircctaiii. 


tliiiiii  iioii  iiictirrereiT  Desperal  paier  lie  (ilio,  eum 
comininalioiie  iion  corripit  vtl  flagclio.  Liice  qirulem 
ciarius  cluce^icil  quod  rex  Aiigliae,  cxleriqiie  com- 
plices  sui,  qui  violenier  inauus  in  nos  iiijecerunl, 
dicix  senlentix  caiioiiem  incideruni.  Iiijoria8*iiobis 
el  niolestiiis  cnormiter  illalas  vcsirx  paieruilali 
lacrynialiililcr  iusinuamus  Jacrymis  noslris  :  et 
peiiiioni  clemenier  coodesceiiuatis.  In*ligiiuni  cst 


vacuain  rcverli  el  iiianem,  qiis  el  bumllitateni  re- 
dolct,  et  ralionts  subnixa  est  praesidio.  Nec  iwma- 
nisesl  a  culpa.qui  cuin  polest  eorrigere»  dis»imul«l 
eincndarc ;  iicc  carct  scrupulo  socielalis  occttlue, 
qui  manifeslo  racinori  desinit  obviare.  Licet  igiinr 
verba  tlolorts  toties  muliiplicaverim,  Pater  Mncie, 
iie  mintinlni.  Nescii,  imo  neqailt  pcctoris  chiitttro 
doltir  a<isiduus  scpeliri.  Yaicat  pateniitat  vesira. 


TABULA  RERUM  ET  VERBORUM 

In  Commentariis  in  Cantica  canticorum  vencrandi  Patris  Thomo  monachi  Cisterciensis 
adnotandorum.  De  comroentariis  enim  reyerendi  Patris  et  theologiM.  Joan.  Algrini 
cardinalis  quiain  marginibus  propter  brevilatemnihil  adnotatum  est,  seorsum  postnune 
apponetur  tabella 


Aaron  omatus,  Si. 

Accubftus  regis.  Sl.  Accubltus 
sponis  Iriplei,  ima. 

AcUo  Inum  virorum,  09. 

Adolesceotul»  sunt  anim»,  i.  Ado- 
lesceniula  pariens,  152.  Adolescens  a 
Doinino  suscitatus,  31. 

Advcnlus  Salvaloris  triplez,  iS, 
e3. 

if-:dificare,  55. 

if:dificalio  triplei,  15. 

.€dinrium  triplei  pectorum,  53. 
iEdilicia  iu  roonUbus,  178.  iEdilicium 
ecciesiae,  f6fd. 

ifCquinodium,  111. 

iOslus  triplei,  59. 

Airectiones  animorum,  8.  AtTecllo 
Iriplei,  39. 

AflUcUonis  causa,  57 

Ager  triplei,  155. 

AUe  sersphio  duodedm,  6. 

Albedo  quadruplei,  116. 

Allocutioliis  CbrlsU  uUliUles,  17i 

AUoqui  sororem,  172. 

Aitare,  mensa,  candelabnim,  5.  Al- 
tareiriplei,8l. 

Amana,  id  est  diaboli  caput  tripiex, 

87. 

Amandi  Deum  caas»  qualuor,  C. 
Amari  possuni  tria,  59. 

Amictus  ChrisU  quadniplex,  90. 

Amicus  custodil  nos  in  tribus,  125. 

Amorts  Dei  proprietates  sei,  :>. 
Amor  Dei  in  nos  iripiei,  4.  Amor  Dri 
in  Iribus,  32.  Amor  suavis  in  tribus, 
53.  Amor  sapiens  in  tribus,  ibiti.  Amor 
furiis  in  quibus,  7.  Amori:»  languor 
triplei,  41. 

Ampleius  sponsa  ordo,  184.  Am- 
pleius  sponse,  iHU. 

Amygdala,  7. 

Amygdalus,  12,  58. 

AiiKeii  qualuor,  27. 

Animacuriosa  rcquirillrla  deDeo.l7, 
Annnae  iHa  consideranda,  18.  Animie 
qualuor  profeclu»,  50.  Anima  pouilur 
iiro  ovibus  in  Iribus,  67.  Anima  qui»! 
sil,  169.  Anim»  pulchriludo,  77.  Ani- 
ma  ignor:mlis  quaiilur  triplici  lur- 
bme,  179.  Anima  perfeclio  e  quibus, 
1.SI.  Anims  rigalio  Iriplei,  175. 

Aninu  impugnatio  triplici  acic,  16. 


Animaliom  qualuor  iuter  se  comiia- 
rallo,  138.  ^ 

Anni  imperii  Christi  tres,  157. 

Aperit  Deus  in  nobto  varia,  104. 
AperUo  Iriplei,  49.  Aper«iones 
Christi  quatuor,  104.  Apertloiies  coo- 
sdentJjB  quatuor,  tM.  Apetlio  cordis 
nostri  ad  coDtefflplatiooem  est  qna- 
druplei,  ibid. 

Aposlolorum  vestilus,  179. 

Apparitio  Dei  quadruplei,  18.  Ap- 
pariiio  triplei,  161. 

Aqua  et  puleus,  8.  Aqn«  cbarita- 
tem  eisiinguenles,  41.  Aquanun  de- 
ductio,  57.  Aqua  multiplei,  96.  AqiMS 
niiraculose  mot«,  149.  Aqoa  et  vioum 
in  nuptiis,  175. 

Aqulla  Eiechielis,  51. 

Aquilo  venlus,  96.  EJus  com  austro 
connictus,  fdid.  Aqullo  tria  tacil,  tM. 
Aquilonis  incommoda,  174. 

Arabi»  onus  quod,  esl  64. 

Arbores  tres  in  paradiso,  57.  Ari>o- 
rcs  bon«  uUlilalis. '  59.  Arbor  sob 
qua  sponsa  sedit,  58.  Arbor  JusUtic, 
168. 

Arc«  moralis  ronstructio,  65.  Arca 
tesUmenU,42.  Arca,  osUum,  feneslr», 
101. 

ArcusqnidnQiel,  88.  Arcus  tres, 
136.  Arcus  iris,  134. 

Ardens  el  lucens,  170. 

Areol»,  liO,  127. 

Arma  Golix  quid  signent,  66. 

Aromala  et  eorum  odor,  IH). 

Aromalum  Iria  geoera,  120.  178. 

Arlificis  varielas,  lil. 

Ascendendi  gradus,  70, 169.  Ascen- 
deodi  modi  de  lavacro,  80. 

Ascensus  animas  triplex,23.  Ascen- 
sus  horoinSs  triplei  et  quod  asceuden- 
dumsupra   propriam  voluntalem  sit, 
138.  Asccnsus  nari»  virg^iuis  quadru 
p:ex,167 

AssumpUo  mulliplci,  159. 

Astuiia  da^moiiisin  tribus,  41. 

Auditus  visui  prapponitur,  45, 

Aurora  triplex,  135. 

Aururo  pururo,  1.  Aurum  quld  st- 
enificel,  5.  Aurum  saptenUe  tria  facit, 
76. 

Auster  venlus,  96.  Ejus  cum  aqui- 
Inne  couOictus,  ibid.  Auster  trla  iacit, 
97. 

Avarili«  rolc,  currus,  aurigje,  20. 


Ave,  vale,  aalve,  28. 
Avenlo  Dei  aea  dUecU,  154. 

B 

Babjkwls  onos,  87. 

BapUama,  148. 

BipUsmus  et  ejot  obcUo»  41. 

Basis  templi  acnlpturK,  51.  «^ 
tres  columBaniB,  lia.  Bubm  et  m» 
vium,  1. 

BeaUtodo  qoadraplei,  154.  BeaU> 
todo,  140. 

Bellom  filionui  Iirael,  15.  Bellaai 
gerenti  nccesaaria,  15.  Belium  tce 
prcliam  triplei,  118. 

Beoedictf  Patris  benedicUoiiet,  5. 

BenedicUo  a  tribus  genUbo»,  tttrf. 

Benefldoa  triplei,  90.  Beaeflcia 
Dei  Uia,  99. 

Bibuntor  varia,  145. 

Bos,  leo,  homo,  aquila,  147. 

Boiri  trea,  155. 


Calamitatom  inferai  tpedee   tiei^ 

Candor  quadraplei,  116. 

Candeiabrum,  50,  55,  Idi. 

Candidatio  bona  et  mala,  87. 

( anales  purpuns,  151. 

fantare  ro^stice,  142. 

Capilli  dlversorum,  78.  CapUli  spoii- 

!,  151. 

Capram  pro  peccatis  immolari  soli- 
tam,  151. 

^Caprea,  45,  78.   Caprem  geBelli, 
146. 

CapUvilastriplei,71. 

Caput  iriplex,  27.  Diaboli,  87.  ca- 
put  DirisU  aureum,  121.  Caput  ia 
princfpe,  145. 

Carcer  ronraliler,  141. 

Carroelo  caput  sponsa  comparaiur 
propter  iria,  150. 

Caro  Chrisii  tribus  floruit,  12.  Carais 
voluplates  qualuor,  51.  Caro  Iripiici- 
ter  immolatur,  55.  Caro  ChrisU  prc 
Uosissima,  7.1.  Caro  apposila,  101. 

Casiiiaiem  sex  conservantia,  56.  Ca- 
stitaUs  domus,  ItO. 

Casiroram  Iria  genera,  82, 142. 

CausjB  Del  adVertum  oos  85. 


4281 

Odere  Ucet  in  triban,  168. 

CelUrium,  cubicultiD,  boftuBy  8. 

Cervi  el  eorum  natnr»,  45. 

CliiriuttoordiHe8,S9  Gradus^SOJO. 
Eitiem  ascripia,  170.  CbariUtem  ex- 
sUogiientes  aqu«,  41. 

Cbrittos  niger  ei  pnlcber,  11 .  Kiiis 
augmenutio,  17.  TenUtio,  96.  Simili- 
tudo  com  malo  arbore,  58. 

Cbristus  esi  bedera,  ficus,  etc.,  59. 
Ejusdolor,  iS.  Paopertas,  51.  Nalivi- 
Us,  50,  ApporUUjSl  CbrisU  clari- 
laa,  68.  Lacrymc,  83  OmpaMtio  ciim 
rore,  pluvia  luedo,  pane,  etc,  77, 
Cbrislus  quomodo  visiut  ternim.  82. 
Quomodo  habiutin  nobis,  101.  Cbri- 
sU  aperiliouea  quatuor,  104.  Cbristi 
remedia  oontra  languorem  mundi  et 
quod  descendit  ticut  phivia,  ros,  et 
tUllicidium,  106.  CbrisU  dorsum,  nia- 
nus,  et  c^potaurenm,  121.  Cbristus 
frater  noster  est,  199.  Cbristus  fiiit 
Dobis  datus,  natns,  damnatus,  16*. 
Cbristus  nos  per  quatuor  docet,  162 
Cbristus  tria  pro  nobis  dedit,  171. 
CbrisU  bcies  triplex,  172. 

Cborda  tres  citbare,  121. 

CJtmm  somendo  aervent  religiosi 
prcsertim  tria,  101. 

Cingendi  apecies,  107. 

Cinnamomom,94. 

Drcumdsio,  25, 150. 

Circumspectio,  165, 175. 

Circumstantic  aggri*vanies,  52. 

Ciihar»  versiw  el  chordc,  121.  G- 
Tiutes  in  quibus  dilectus  qucritur, 
60.  Ci\iUtes  tres  qoaram  tbeologit 
meminit,  113.  Qvitas  propugnaoulum, 
175. 

Claves  qnatoor,  48. 

ClimaU  mundi,  50. 

Clvpei  quatoor,  83. 

Corium  triplex,  48. 

Oenacnlum,  16. 

Gogiutio  qualis  sit,  iM. 

C^tationom  effectua,  26.  Cogita- 
Uonum  tria  genera,  78. 

G>gnilio  Dei  triplex,  4 

r/>liigationis  dispersio  triplei,  15. 

CQlles  tres,  86.  Collto,  mons,  etc, 
177. 

Colloquium  sponss,  86.  Colloquium 
et  oscolum,  164. 

Collom  spons»,  21,  147.  CoUum 
corporis  m.YSiid,  85. 

Color  Iriplex,  146. 

Colubri  innovaUo,  47 

Columb»  proprieuies,  27.  Coliim- 
b»  triplex  coosideratio  et  columb  e 
tres,  SS3.  ColunibiB  tres  de  quibus  llt 
menlio  in  sacra  Scriptura,  132. 

Columnc  cceU  et  earum  gcnera, 
122. 

l.ommercium  triplex,  exsecnibile, 
miserabile,  admirabile,  1. 

CompaUendum  proxiino,  8i 

(^oocepius  liberaUo,  16(1. 

Concubina  pariens,  132.  Omciibin« 

pioies  triplex,  ithd. 

Cobfessio  pura ,  integra,  aperta,  et 
fidelis  in  iribus,  4.  Coiilessiouem  qua- 
luor  impediunt,  3i.  Coofessorum  ve- 
ttitus,  179. 

Coufusio  triplex,  51. 

Congratulaudum,  proximo,  85. 

Congregatio  iriplex,  49. 

GonscienUa,  15,  24, 55, 40,  101  el 
104, 

ConsideraUo  triplex.  65 

CxinsolaUo  triplex,  99. 

Contemplatio  trium,  23.  Contem- 
plaUoois  excestus  duo,  59. 

ConversaUo  triplex,  52. 

Convivium  in  monte,  100.  Coovi- 
Tium  nuptiale  triplex,  179. 

Goplosus  Deus  in  tribus,  121. 

jCordis  varietas,  45.  Cor  tribus  ape- 
ritar,  ibid.    Cornottrum    triplicitir 


INDEX  IN  THOMAM  CISTERC. 

a  Deo  aperitur,  Urid.  Cordis  effbsio 
qoadruplex,  105.  Cor  nostrum  aperi- 
mus  quatoor  modit  ad  contemplatio- 
nero,  104.  Cor  ett  pitdna  quaru, 
149. 

Comn  et  lenUcnla,  4. 

CoronJB  quatuoT,  59.  Coron»  CbrisU 
et  bonorum  tret,  75. 

Corvi  proprieUtet,  1 17. 

Crater  triplex,i45. 

Creatnra  omnit  loqultnr  nobit  mo- 
dis  tribus,  105 

Crines  rasi  Samtonis,  88. 

Crurum  ofllcium,  22. 

Crux  Domioi  et  ejos  tignlOcatio, 
152.  Cruces  tres,  142.  Crucii  virtus 
Uip!ex,  168. 

Cupiditas  in  tribot,  66. 

Currere  in  odore  ungnentorom,  7. 
Currere,  sUre,  ire,  146. 

Currut  Dei  et  pudidUa  et  rot»,  20. 
Corrus  Phnraoiiis  tres,  20. 

Custodes  dviutis,  in  tribus,  67.  Cn- 
stodes  quinque,  6iSu  Custodet  Sioc 
tres,  113. 

Custodienda  snnt  bniUtoribnt  Cbri- 
tti  prajcipue  tria,  67.  i 


Dcmonis  astutla,  41 

Jiamasd  oiiera,  60. 

Debitores  quibut  timus,  159. 

Dedicatio  triplex  trium  Ubernacn- 
loram,  dedicare  et  dedicationis  tripiex 
uUliUs,  12.  Dedicatio  ecclesi»,  179. 

DeliciiB  triplicet,  166.  Delid«  spi- 
riUiales,  1C6. 

Dentet  et  denUom  genera,  78.  Deii- 
tet,  labra,  paiatnm,  1^3. 

Deprecatio  Dei  triplex,  169. 

Descendere  et  aesceotut  dilecti 
tres,  127. 

Descensus  Cbritti  in  Mariam  ^irgi- 
nem  ticut  descendit  pluvia,  ros,  stiiii- 
cidium,  106.  Dncensut  diiecU  iriplex, 
128.  Detcentus  Iripiex,  156.  Descen- 
sus  ChrisU  tres,  Und.  Descensus  cnl- 
pe,  ilrid.  Descentut  compaasiouit  et 
Deiievolentis,  137. 

Desertum  quadruplex,  7 1 . 

Desiderabiiis  boino,  I2i. 

DesponsaUo  £cclesi.'o  iriplex,  76, 
et  anim»  triplei,  iirid. 

Deo  iiisuiuntet,  prctulUntet,  ex- 
tniUntes,  el  sibi  saltantes,  8.  Deus 
est  tribus  modis,  16.  Deus  apparuit 
quadrupiidter,  17.  Deus  occurnt  tri- 
bus,  26.  Deum  derelioquenU  Iria  sunt 
incommoda,  19.  Deus  est  nobiscum  tri- 

?iiciler,  128.  Deus  comparatur  toli, 
35.  Deus  avertitur  tripliciter,  154. 
Deus  precatur  triplices,  169 

Dextcra  et  ieva  ei  la;va  Dei  tribus 
tupponitur,  42  Dextera  sponsi,  164. 

biaboii  niacbinaUo,  149. 

Dies  malus,  52.  Dies  Iriplex,  55. 
Dies  tres.  temporahs,  spirituaiis  et 
coelestis,  62. 

DigiU  multiplices,  109. 

Diiectio  prielaU  Iriplex,  137.  Dile- 
ctio  triplex,  159.  Dilectionis  onera, 
11.  Diiectus  ex  dileclo,  dilectus  ex 
dilecU,  etdilectus  in  dilecto,  116. 
Dilecti  nomen  trlplex,  4.  Dilecti  spon- 
si  laus,  62.  Dllectum  kivenire  impe- 
diunl  tria,  65.  Dileclus  tenetur  modis 
quatuor,  69.  Dilectus  (iliabus  Hieru- 
saiem,  125.  Dilectus  unde  dicatur, 
ibid.  Dilerii  jugnm  triplex,  iM,  D1- 
lecti  habilus  et  derliiialio,  126.  D1- 
lectus  ubi  querendus,  itrid,  Di.ecti 
inven'io  Iriplex,  iCO.  Invenitur  in 
iribiis,  161.  DiiecU  .ipprpheiidemli 
ordo.  ibid.  Diiecti  conoqiiiiim,  164. 
DilecU  l\jgre  tres,  177.  •Diligil  nos 
Deus   tripliciler,  5.  Diligendi   tres 


It8i 

cant»,  6.  Dlligendi  Deom  modi  iret. 
56. 

Disdplina  domns,  110. 

DiscreUonis  quinqne,  gradus,  Wd. 

Dispentationis  onera,  I1 1 . 

DisUnctio  pastorum.  85. 

Diviuiiatis  gloria,  159. 

Divitiarum  contemptus,  151.  Divi- 

tisrum  usus  varius,  174. 

Docemur  a  Cbristo  pro  quatuor. 
161  K      M  • 

Dolor  triplex,  50,  40,  42,  58. 

Dominus  et  Adonai  interpreUntor, 
10.  5. 

DomiisDei  et  anima  josU,  53.  Domut 
triplex,  110, 162, 171.  Domo  ejidunt 
boroinem  tria,  178. 

Dona  Dei  teptem  SpiriUi8taiicU.l7S. 

Dormitio  triDlex.  52. 

Dorsum  CbrisU  aorenm»  121. 

DuplidUstriplex,54. 

Duritia  triplex,26. 

Dux  bi  prelio,  etc.,  SL 


Kbron  in  Sicbem,  157. 

£bor,  27. 

Kbiima,  147. 

Ecciesi»  ornatos,  51, 145.  Detpon- 
taUo,  76.  Anguli,  77.  Collectio,  176. 

Effectos  Spiritus  sancli  et  nequam» 
97.  Effectus  pieuUs  triplez,  181. 

Egressio  anim«,  165. 

Egressus  et  ejus  causa,  75, 155. 

Eiectio  triplex,  135. 

Eiectrum  unde  fiat,  22. 

Electusex  miiiibusdilectut,  116. 

ElemenU  e  quibusbomo  contUt,  75. 

Elementit  quomodo  abuUmur,  IbS 

Rmmanuel,  127. 

Emissioues  quatoor,  9i.  Tres,  111. 

Equi  et  aurigc,  currus  Pharaotiis, 
20.  Kquoram  vocabolo  significantur 
tria  bominum  genera,  158. 

Esau  opposits  tres  turmiP,  55. 

EucharitfUa,  148. 

EunUum  diversi  gradnt,  118. 

Ev»  Ues  fllii,  15. 

EvangeiisUram  figurv,  146. 

Exacuo,  177. 

Exceilentia  triplex,  139. 

Kxinaniiio  CbrisU,  5. 

Exploratio  apostoloram,  85. 

Exploratores  varil,  163. 

ExsuiUre  Deo  el  modi  extolUA» 
di,9. 


Fades  Dei,  16,  76.  Fadet  CbrisU, 
59,171.  Faciet  qiiatuor,  59.  78.  Fa- 
cies  ad  Deuro  coovertcnda,  61.  Fades 
tripliciter  se  babens,  147. 

Favusetmel,01.92. 

Femiiia  pariens,  132.  Feminarum 
ornatus,  144. 

Femstra  et  paries,  49.  Fenesl n.s 
ad  quinque  aperiri,  50.  Fenestra, 
ostium,  arca,  l04. 

Fenum,  ligniim,  sUpula,  84. 

FerciiU  convivii  tpiritoalit,  24, 
Fercuia  tria,  75. 

Fervor  iriplex,  25. 

Ficus  qiiatuor,  56. 

Fides  triplex.  Hrid. 

Figura  o\  is  tnpiex,  151. 

Filii  Ev«  tres,  13.  Filii  mnlUplicet, 

07. 

Fines  terrc,  27,  42. 

lisiula,  94. 

Flaroma  fornacis  mnndl  triplei, 
106. 

Florere  germen,  138. 

Fiores  carnis  (brisU  tres,  12. 

Fioram  utiliUtes,  29.  Fioris  v.trin 
accrpiio,$4.  Flot  ubi  reperiatur,  iiwj. 


1185 

Flos  mali  arboris,  37.  FIos  tria  haibel 
bona,  41.  Flores,  bieiAs,  imber,  53. 
Floris  proceasus,  54.  Flos  Iriplei,  64, 
155. 

Fluenu  gratis  Irla,  23. 

Fluidi  tiipUces,  169. 

Fontes  tres,  28. 

Fontis  nomea  tripIex,96.FonsmuI- 
liplei,  ibid. 

Foramen  triplex,  petr»,  aspidis, 
acus,  108. 

Fomacis  flamma  et  ioceodiuro,  106. 

Forles  triplices,  66. 

>''oriitudo  est  doctori  oecessaria» 
137.  Forlitudo  Iriplex,  127. 

Fossa  duplex,  9. 

Foves  gradus  trlplex,  70. 

Fratres  conlra  nos  pugnantes,  13. 
Frater  noster  Christus.  153.  Fratres 
tres  habemus  omnes.  ibid. 

Fnic(us  terr»,  7.  Fructus  moltipU- 
ces,  49, 123,  176.  Fructus  perceptio, 
175 

Frumentum,  Tinum,  oleum,  8.  Fru- 
mentum  varium,  143. 

Fuga  quadruplex,  103.  Fug»  dilecti 
tres,  177. 

Fuodamentum  fidel,  et  supra  quod 
a!ii  cdiQcant  ligna,  a!ii  fenum,  etc, 
53.  Fundamentum  multiplex,  171. 

Funiculus  coccioeus,  bl.  Funicoius 
lrlplex,8l,166. 

Furous  ex  quibos,  71. 


Gallus  quatuor  lacit,  52.  Gallus 
quando  caniet,  141. 

(laudium  triplex,  28, 163,  Gaodium 
triplex,  et  quodlibet  multiplex,  45, 
4  ^,  56.  Gaudii  pleoa  in  tnbus,  57. 
Gaudii^  in  trihus  seqountur  jusU  ve- 
sUffia  ChrisU,  ibid. 

Gemitus  iriplex,  50. 

Gemma  grata,  graUor  et  graUssi- 
ma,  6, 130. 

Geoarum  not»,  120. 

Geoerallones  qoatuor  upienUs, 
52. 

Germeo  triplex,  138. 

GermioanUum  quatuor  genera , 
ibid. 

Gladli  sex,  73.  Gladius  super  fe- 
mur.  in  corde,  in  ore,  in  manu,  ibid. 
Gladii  usus  et  quis  pertransivit  aui- 
mam  Mari.T,  99. 

Gloria  triplex,  44,  84.  Gloris  locus 
triplex,  51.  Gloria  difTerenler  nritur, 
57.  Gloia  unigpniU  triplex,  101.  Gln- 
ria  omnium  sanctorum,  116.  Gloria 
ves!ium,  157  Gloria  Divlniiatis,  139. 

Gloriari  bono  poiest  homo  in  tribus. 

r>7. 

Gloriosornm  qualuor  proprietates, 
21.  (;ioriusus  Deus  in  tribus.  116. 

Gollx  arma  quid  signent,  6iS. 

Gradus  ascensus  octo,  75.  Gradus 
vidcndi  Deum  tres.  85.  Gradus  discre- 
Uonis  quinque,  llu.  Gradus  eunUum 
diver«i,  115.  Gradibus  tribu.s  prove- 
hit  Deus  sanctos  suos.  itrid.  I£t  gradus 
analuor  quibusprovehitur  anima,  127. 
Gradus  humiJtatis,  129.  Gradus  roaii- 
Ub  et  jusUlis,  118.  Grad  -s  asccn- 
dendi,  159.  Gradus  tres  cb:iriLaiis, 
170. 

Gralia  triplei,  52,  95.  101.  Gratis 
agunlur  Dco  in  tribus,  9.  Gralix  gra- 
dus,  51. 

Gressus  justorum,  1i4. 

Guttur  iripiex,  124. 


I.\DE\  IN  THOMAM  CISTERC. 

Hanius,.8.  Ksdos  triplex,  77.  Us- 
dusrid  est  peccatum  triplex,  99. 

Hiemis  pigri  iia*ui*a,  54.  Hiems , 
imber,  flores,  53.  Hiems  triplex, 
ibid. 

Hinnuli  agiles,  146. 

Homo  triplex,  42.  Ilominis  formaUo, 
deformatio  et  reformatio,  47.  Ilomo 
desiderabills,  124.  Homines  cor  s[»er^ 
bantur,  161. 

Hoiior  Domini  triplex,  ibid.  Hortl 
qualuor,  92.  Hortus  quadruplex.  96. 
Hortus  in  qoem  deacendit  dilectos, 
112.  VideorUis. 

Hostes  triplices,  13. 

Humiliatioois  Christi  caoss,   115. 

Humilitas  triplex,  4, 163.  Humilitas 
Domioi,  2.  Humilitas  in  quibus  sit 
Deos  uode  nobis  amandus,  91 .  Hu- 
miUtatis  tresgradus,  2i.  HuuiiUUiis 
domus,  110.  HumiUlalis  gradus,  129. 

Hydris  sex,  172. 


I 


Idola  camis,  90. 

Iniis  in  rubo.  5.  Ignis  triplex.  12, 
91.  Iffnis  proprielates  tres,  55.  Ignis 
multrplex,  9i.  Ignb  efllectus,  98.  Iguis 
osus  multiplex,  171. 

Igoorantia  anims,  139. 

Imago  ChrisU  iriplex,  112.  Imago 
Dei,  135.  Imagp  Iripiex,  109.  Imago 
cordis  triplex,  t(rfd. 

Imber,  biems,  llores,  53.  Imber  tri- 
plex.  5i. 

Imttatoribiis  CbrisU  costodieoda 
sunt  tria.  67. 

Imperii  ChrisU  aool  tres,  179. 

Impioratores  varii.  85. 

locommodum  triplex,  50.  locom- 
moda  qoatuor,  162. 

Incredulitas  iriplex.  112. 

lodigeoiia  fratrom  io  tribiis,  40. 

luferoi  calamitastriplex,  10.  Infer- 
nus  et  ejus  crucialus,  71.  Infemus 
triplex,  48.  Inferni  fliimina  quatuor» 
114.  InferausmulUpIex,  140. 

Infirmitas  varia,  138. 

Ingressus  sponsi,  69. 

Inimicus  hominis  triplex,  118. 

loiquitatis  tres  species,  10. 

losinuatio,  177. 

Insuls  periculum  triplex,  163 

Insullantes  Deo  sibl  saltantes.  8. 

Intellectualium  rerum  divisio,  16. 

loventio  et  osculatio,  160.  loveoUo 
dilecU  triplex,  ibid, 

Ira  tripiex,  56. 

Ire,  currere,  volare,  1 46. 

Irls  arcus  caelesUs.  134. 

jsaac  et  ejus  prjodium,  8 


Joanois  BapUsts  laudes.  15. 

Jucundiias  superna  triplex,  31. 

Judicium  iriplex  ei  quadrupiex.  ». 
Judiclum  dalum  Filio,  tbid.  Judicium 
iriplex,  46,  50.  Judicium  exiremum, 
50,  108.  Judicium  com  diabolo  io  tri- 
bus,  82. 

Jugum  ditecU  iriplex,  12j. 

Jumenloriim  gpiiera  quatunr.  G7. 

JusUlia  homiuis  triplex,  9.  Justi- 
tis  gradus,  1 18. 

Juslgs  triplex,  19.  Justus  muliiplex, 
52.  JusU  sequunlur  vesligia  Christi 
tribus  gaudiis,  57.  Justorum  gressus, 
143 


H 

nabitalio  rhrisl!   in 
tnpiex  describlinr,  lOI. 

Habiuvit  (Jiristus  in 
trihuh,  101 


nobis   rursus 
oobis  modis 


Lahla  sponsae.  91.  Labia,  lingna, 
vesUmenla,  virginis  qus  et  qualia, 
92.  Labia,  dcnios,  p&!at'jm,  153. 


1284 

LabormolUplei  lo  divefsis.  58.  La- 
bor  triplex  io  teoebris  primis,  se- 
cuudis  et  terUis,  61. 

Lac  el  Yioum  50  Lac  triplex, 
100. 

Lacryms,  120.  Lacryms  tripUres, 

Lstari  de  quibus  deceat,  8. 

Lstiiia  triplex,  76. 

Lsva  I)ei  supponitor  tribus,  4!. 
Lsva  mauus  tria  ucit,  164. 

Lampas,  caodelabmm,  lucema,  50 
Lampas  ardeos,  luceos,  170. 

Laoces  Gxs  in  cor  Absaloni^,  36. 

Languor  amoris  triplei,  41.  Lan- 
guor  muodi  aote  Chrisii  adveotum  tri- 
plex,  106.  Langoor  aoims  in  variis, 
114. 

Lapidom  significatio,  22.  Lapis  se- 
pullurs  Domioics,  26.  Laiiis  in  fun- 
damento  quem  capit  Jacob  in  titulum, 
35.  Lapidis  locus  triplex,  47.  Lapis 
triplex,  57. 

Lapsum  faclunt  tria,  143. 

Laqueomm  triplicitas  et  tenslo,  10. 

Laiendi  tres  causs,  77. 

Laus  Dei,  142 

Lavacmm  septiforme.  79.  LaTicro- 
mm  genera,  i6id.^  et  131. 

Lectuli  quatuor.  29.  Lectolos  tri- 
plex,  64.  Lectuli  ad  quem  iiivitatcr 
sponsiis  apparjtus,  72.  LecluU  sponsa 
tres,  165. 

Lectus  ChrisU  triplex,  49. 

Lenticula  olei,  4. 

Lex  triplex,humana,Mosaica,ovaii- 
gelica,  5.  Leges  lats,  128. 

LiberaliUs  Dei,  99. 

Lignum,  fenum,  stipula,  84.  Ligni 
nomiue  quid  appellaouom  venial, 
168. 

Lilium  in  quo  tria  ooosideranda,  34, 
Lilium  in  locis  tribus  ioveoiri,  35.  Li- 
lii  torma,  36.  Lilia  virtutum  et  lilium 
triplex,  62.  Rursus  lilium  tri(*lex, 
ibid.  Lilia  iria  io  veiitre  virgiois.  121. 
Lilia  tria,  127.  Lllium  et  ejus  oroatus, 
146. 

Lingna  sponss.  91,  Lingua  qnadm- 
!ex,  ibid.  Lingos  igoes  qiiaiuor, 
12. 

Liquefactio  triplcx,  112. 

Livor  quid  sit,  1 13. 

Loca  tria,  doctrins.  pugos,  et  me« 
licins  in  diversis,  49.  Locus  gioris 
triplex.  51.  Locus  lapidis  triplex.  47 
Locus  triplex,  57,  llO.  Locusqoadm- 
plex.  148. 

Locutio  triplex  creatoraram,  om- 
nium  ad  oos.  105. 

Lucens  et  ardeos.  170. 

I.uceras  qiiatuor,  49.  Lucerna, 
lampas.  caiidelabrum,  50 

Luciferi  conalus,  3. 

Lumiusria  qualuor  fecit  Deus.  6 

Lunsciariias  a  sole,  135.*Luos  i» 
terpreiatio,  ibid. 

Lux  triplex,  19.  Lux  qo;:dmplei  et 
Iriplex.  52. 

Luiuris  rots  et  currus,  20.  Luxu- 
ris  immundities,  97. 

M 

Magnanimos  in  oratione  (aciont  tna. 
133. 
Magnom  dicitur  quiJ    triplidter, 

27. 

Malitis  gradus,  118. 

Malus  arl>or  el  ejus  florcs,  58.  Ma- 
lum  granalum.  162. 

Mandragora  ei  ejus  forma,  157. 

Mansiones  tres,  16. 

Marius  Dei  ad  tria  palet.  42.  Mar.us 
sponsi,  108.  Manus  Dej  bis  miliilur 
arl  iios,  ibid.  Manus  diiecli  lornaiiie.s. 
120.  Manus  CbrisU  aurca,  121.  Manus 
triplcx,  140 


r 


1285 

Mare  esl  mandus,  SO.  Mare  signi- 
flcat  porsecutores,  68. 

Maria  est  leniicula,i.  Maria  coUom, 
Sl.  Maria  stella,  luua,  aurora,  12,  Ma- 
ri«  ortus  et  ascensuS;  71.  Maria  olfert 
Chrislum,  89.  Maria  iridl  camparatur, 
t5i.  Marie  plenitudo,  135.  Maria  est 
iuna,  iind.  Maris  miraculum,  98.  Ma- 
rin  est  aurora,  155.  Maria  privilegia, 
ii6.  Marisasceusus  etc,  167.  Maria 
esl  maler  nostra,  159. 
Marsupium  dialMli,  1. 
Martyrum  triplex  gradus,  156.  Mar- 
tyrum  vestilus,  179. 
Matrimonium,  29. 
Maires  tres.  168. 

Mel  et  lac  sub  Ungua,  9t.  Mel  et 
favus,  100. 

Membra  quihus  tangitur  et  tangit 
Deus,  130. 

Meusa  triplex,  123.  Mens«  tres  in 
monte  quibus  nos  reficit  Domiiius, 
ibid.  Meii^arum  alia  coosidcralio,  123. 
Mensam  raciamiis  puero,  49. 

Mensiira  iripiex,  3.  Mensurs  Ya- 
rtetas,  102. 
Meridies  triplex,  17. 
Metallorum  typi,  15. 
Migrare,  emigrare,   transmigrar*?. 
quibi:s  couvcniant,  61^. 
Milieaarius,  175. 

Miraculum  triplex,  S8.  Miracolum 
In  Mari.1  triplex.  98. 

Misericor.;ia  Dei  triplex,  2.  Miseri- 
rordia  tripliciter  iiiterpretatnr.  iOid. 
Misericcrdia  homiuis  iriplex.ifr;//.  Mi- 
sericurdia  el  veritas  obviant  sibi,  ibid. 
Misericordia  Deus  et  Dei,  ^.  Miseri- 
rordia  triplex,  31.  MisericorJia  Del 
et  boi  inis,  66.  Misericordi»  opera 
tex.  160. 

Miss»  quare  tres  leganlor  in  Xati- 
Yilate  Domiui,  50. 

M'inilla  spons»  et  qiiid  monile,  21. 
Monili  comparatur  Christiis,  Ui.  Mo- 
iiiiis  interpretatio,  ibid 

Mons  et  campus  myrrhae,  87.  Mon- 
tes  tres  in  quos  asceodit  Dominiis  rt 
uii(!ededil  tesiimoniiim,  78.  Montes 
qn.ituor,  123.  Moolium  tria  genera, 
177 
Morieudi  varins  mrdus.  51. 
Mors  liominis  triplex,  18.  Mors  re- 
proboriiro  triplex,  liO.  Slmiliter  pii>- 
oitentium  et  justorum,  ibid.  Mortis 
tres  nunlii.  1-15. 

Moliis  animorum  qnatuor,  13.  Mo- 
tus  lerra  triplex,  lu9. 

Mulier  nijra  et  formosa  et  mulieres 
tripliccslt.  Mulieres  septem.  162. 
M  .Isi  et  ejus  eirecius.   153. 
Miindi  l.tn^iior  anteChristiadventum 
triplcx.    100. 
Muudum   et  immundum,  12i.    - 
Miirus.ostium,  etc.,173. 
Myrrh,e  virtus,  2t.  Myrrha  Iriplex, 
76,  8(5,  167.  Myrrh»  campus,  ollis.  et 
Rions,  86.  Myrrhs  probalio,  109.  Mvr- 
rba  tcr  Chi  istu  oblata,  163. 

N 

Nabnchodonosoris  arbor,  37. 

Nardus  mystica,  9i. 

Nariiim  tria  gen^^ra,  149 

Nasci  Chrisluni,  IjO. 

NativilatesCbrisii  tres,  23.  Nativi- 
tns  noslra  tnplcx,  28.  NaUvilatis  (Jiri- 
5ti  fructMs.  li.  NativitatisDU>ralis  pro- 
roctiis,  ibid. 

Nalurrj  variaJio,  50. 

Naves  Saloni:»iiis.  163. 

Nn7arpih  inlerprelatio,  155 

Nidus  triplttx,  3». 

Nigra  el  formosa  mulier,  11.  Niger 
el  pulcher  r.hrislus,  iUid. 

Nomeu  dilccU  iripiex,  4.  Nominum 
tpiODsc  racio,  5i.  Nomiuum  ratio.  53. 


LNDEX  IN  TUOMAM  CISCERC. 

Nomioom  sponse  ratio,  132.  Nomen 
Christi  triplez,  162. 

Novissima  hominis  considerandum 
habeot  corporis  et  aoim»  divortium, 
59. 

NoTitas  triplex,  47. 

Nox  quadrupiex,  67.  Nox  triplex, 
135. 

Nubes  triplex,  130,  136. 

Nuci  comparatur  recte  Josiorum 
vita,  1S6.  Niici  insunl  qualuor,  137. 

NupUas  iu  Evaogelio  tres,  172.  Nu- 
pti»  moraliter  ibia. 


O 


Obedientia  triplex,  101, 115.  Obe- 
dienUa  in  trihus  coosistit,  129. 

Oblalio  Mariv,  89. 

ObstioaUonis  duritia  triplex,  15. 

Oculus  vere  siniplex,  26.  Oculus 
muUip'.ex  1  -  27.  Oculi  slullorum  et 
columb.T,  ibid.  Oculo^  varie  haben- 
tr  s,  63.  Oculi  anim»  duo  88.  Oculos 
iic  ciflnm  videanttria  impediunt,  127. 
Oculurum  aversio  triplex,  130. 

Odor  ex  quihiis  caiisis  flat,  2i.  Odor 
triplex,  153.  Odorcm  ubi  det  viu  isla, 
157. 

Oleum  enVisum  et  mulliplex.  4. 
Oloum,  viniim.  rnimentum.  8.  Oleiim 
de\o:ionis.  25.  Olei  amoris  iripiex 
su:ivilas.  iO.  Olei  eireclits,  40. 

Oiiera  oneriim  sunt  tria.  10  Onera 
ne^oiiorum  varia,  ibid,  Onera  praMli- 
ciisdissimilia,  11.  Onera  dispcusalio- 
nis,  rrligionis,  dilecUonis  et  alia  qua- 
drup!uM;i,  11.  Onus  seducUonis  Iri- 
p!ex.  58.  Onns  invidis  iriplex,  58. 
OKcrn  iindecim  ex  ordine  notanda. 
OniisUal)y:onls,Philis:hiim,Moab,eU:., 
57.  58.  Oiius  Moab,  id  esl  de  patre  ac- 
ceptiim  in  generalione  triplex,  58. 
Oncra  qiiatiior  Daniasci,  60.  Onus 
scxium  videlicetdeserU  Maris,  id  est 
prrsecuiorum.  62.  Onus  septimum 
diirna.  63.  Onus  oclavum  in  Ar^bia, 
6i.  Oniis  noniim  vallis  visionis,  6k 
Ouus  decimum  quod  est  Tyri,  65. 
Considemtur  in    trihusi    ibid.  Onos 

Serreciorum  quod  c.sl  tertiom,  66. 
inus  undecimum  jumenlorum  austri 
et  jumentorum  geuera ,  67.  Oous 
damuatonim  Iriplex.  115.  Ouos  ma- 
lorum  triplex,  ibid.  Ooerum  graviias, 

m. 

Opera  misericordifle  sex,  100. 

Opprobriiim  Iripiex,  162. 

Oraculum  et  id  lripiex,58. 

Oralio  uiiiisetinitiilis,  60.  Oralio- 
nis  magnanimiias  pnM:cdil  ex  trihus, 
133.  Oralio  Iriplex,  176  Oratio  pura 
et  insiniiatio,  177. 

Ordines  chaiilatis  duo,  50.  Onlo 
istonim  verboriim  :  qujesivl,  inveiii, 
teniii.  introducam.  69  Ordo  ptcniicii- 
U».  8i.  Ordo  charilatis  135.  Ortlo  Kc- 
clcsi.p,  ibid.  Ordines  tres.  112.  0>do 
approliendendi  dilecli,  161.  Ordo  quo 
vpiiil  ad  amplexum  sponsa,  165. 

Ornnmcnium  et  vesles  sponsrp, 
32.  Ornamenta  £cclesi.'e  tria,  113. 
Oriiamcnia  principum,  ibid.  Ornamenla 
praplatorum.  ibid.  Oroamenta  religio- 
sonim.  ibid. 

Omatus  Aaron  et  moralLs,  31,32. 
Ornaliis  domus,  tbalaml  et  lecti,  3:2. 
Orna-us  tcclesl.-B,  179. 

Ortus  seu  hortns,  8.  Ortiis  in  quem 
desceudit  dilectus,  127.  Vide  bor- 
tus. 

OscitaUoncs  seplem,  1. 

Oscuiailo  et  a  conceptu  liberalio  et 
invcntio,  160. 

Osculum  et  oscnlum  qn.idruplpx  vi- 
delicet  cariiis,  dxmor.is,  boiiiiiiis.  di- 
lccti.  Kl  iria  esse  io  cs^^ulo.  labia. 


Ii86 

anbelitom  et  oris  approximatiooero» 
50.  Oscolom,  csculans  etoscuUlum  et 
quid  osculum.  basium  et  suavium  dif- 
ferutit,  ibid.  Osculum  triplex,  recoii- 
ciliatorium,  remuneralorium.  contem- 
ptf)rium,  ibid.  Osculum  triplex.  161. 
Osciilum  et  colloquium,  164. 

Ostium,  arca,  fenestrsp,  104.  Osttnm 
triplex,  lil  Ostium,  murus,  etc., 
173.  OsUum  moraie,  ibid. 

Ovis  iriplex  sterilitas,  80.  OYii  fl- 
gura  lriplex,131. 


Pacis  eiTectos  triplex,  43.  Paclt 
coininoda,  140. 

I*alatum,  dentes,  labia,  153 

Palliatio  ritiorum,  17. 

Pallium  Joseph,  51.  Palllum  tri- 
plex.  113. 

Palma  io  quibus  sit  nobis  imitanda, 
117.  Palmaeforma,  151.  Palmae  tres 
fruclu.s,  152. 

Panis  tripfex  hordesceus,  subcine- 
ricius.similagineus,  2.  Panis  iriplex, 
77.  Panis  triplex,  99,  134.  Panis  ap- 
posiUis,  101.  Panes  tres,  162.  Panis 
niuUiplex,  145.  Panes  tres  in  Bethie- 
hem,  155. 

Parabol»  in  Evangelio  tres  Cbri- 
sto  assignatje,  130. 

Paradisus  in  qua  triplex  lacta  divl. 
sio.  144. 

P^rieotiom  diflTerentiie,  132. 

Paries  lempli  Salomoois,  32.  Paries 
et  fenestra,  49.  Parietes  visum  impe- 
dieiiies,  50. 

Pascua  tria,  127. 

Passio  ChrisU,  87, 164,  i69.Passi»- 
nes  diversi  lemporis,  84. 

Passionum  tria  genera,  25 

Pastoralis  vita  qoalls  tsMe  debett, 
138. 

Pastorum  disUnctio,  85. 

Pater  quomodo  filium  recipit,  90. 

Palriarrhff-,  12.  50.  Et  omues  for- 
me  triplices,  ibid. 

Pauperes  censu  e(  spiritu,  160. 

Paoportas  Christi.  51. 

Pax  Dei  triplex,  9.  Pax  et  /OsUlb 
se  iovicem  osciilantur,  10.  Pax  tri- 
Dlex,  5i,  70,  155.  Pax    mulUplex  . 

Peccala  in  Spiritu  sancto  tria.  55. 
Peccatorum  tria  genera,  55.  Poccatum 
hominis  requiriiur  a  qualuor  ab  Ito- 
miiie.  a  diabolo,  a  proxlmo  et  a  prsD* 
lato,  68.  Peccalum  ut  hiedus  tripex, 
90.  Peccati  derelinquendi  gradus  irt  s, 
168. 

Pedes  spiritualcs,  107. 

Pellium  quatuor  geiiera,  \i. 

Peregrinantes  a  tribus  aflUguutur 
10.  Borumdem  oner;*,  ibid. 

Peregriui  sumus  et  servi.  72. 

Periectio  qiiadruplex,  127.  Pcr^- 
ctio  iriplex,  172. 

Persecutorum  tria  ceiiera,  62. 

Person»  quatuor  .nd  .Sdvatoris  obla- 
lionein  venientes,  98. 

Petentiiim  gradus  tres,  69. 

Petr»  triplex  reperitur  uobis  in- 
commodiim.  videlicet  pein  oiTeiisiM. 
nis,  siandaii  et  conflrariiouis,  75.  1  c- 
tne  commodum  triplex,  ibid, 

Philisihiim  onus  in  tribus.  .HR. 

Pielaiis  enectiis  triplcx.  VW». 

Pigmenlarii,  120.  Pigineotum  v4- 
nuiii  condilum,  163. 

Fisccs  varii,  102.  Pisces  nobis  i.ul- 
tandi,  158. 

Pisciiirc,  quatuor,  158. 

Planclus  perfectio,  142. 

rienitKdo  Iriplex,  101.   Plcnitodo 

Pu  liucatia  triplcx,  TilSL.  PafnllCDlLi 


It87 

triplpx,  86.  Poenileiitic  booa,  165. 
Pa^niieniiaB  ordo,  Hi, 

PoiDa  iiova  el  •  vetera,  188.  Poina 
nova  qtiatuor,  ibid.  Poma  velera  tria» 
189.  Pooui  triDlicia,  187. 

Portanies  Ctiristom  varie,  25. 

Port»  qoatnor,  187.  Purtarum  va- 
ri»  divisiones,  Und.  Port»  Hierusa- 
lero,  ibkt.  Portarom  moralizatio,  188. 
Portarum  alla  divisio,  tM. 

Potentia    duplex,  166. 

Prsdicatio,  141. 

Prasdicaturi  habenda,  31. 

Praelatus  per  Iria  proficit,  73.  Pr»- 
lati  dilecUo  triplex,  137.  Prslatis 
aoiroadvertenda,  iM.  Vita  ejus  qualis 
sit,  138.  Prslatorum  solUdtudo  drca 
qus  esse  debeat,  ibid.  Prslatorum 
ornamenta,  143. 

Prs.ium  triplex,  118. 

Prandium  isaac,  8. 

Princeps  iriplex,  142. 

Principum  omameut8|  145. 

Probatie  triplex,  23. 

Profectus  ires  gradus,  68. 

Profectus  anims,  174. 

Proles  concubins  triplex,  132. 

Promissum  triplex.  80.  Promian 
flponss  tria,  176. 

Propugnaculum,  civitas,  175. 

Proximo  compatiendum  in  quaUior, 
84.  Conffratulandura  in  roultis,  88. 

Pudicttis  currus  et  rots.  20. 

Pueri  in  camino  positi,  109. 

Pulchriludc  spoiiss^  26,  27.  Pul- 
cbriludines  spocsi,  ibtd.  Palchritudo 
aiiiins,  77.  Pulcbritudo  in  tribus  ex- 
tcriur.,  ibid. 

PiiriiicaUonis  tria  animalia,  28.  Po- 
rilicationi  Maris  coucurrentes  In  tem- 
plo,  98. 

Puritas  anims,  181. 

Putationis  tcmpus,  84.  Potatio  tri- 
plex  et  pro  iria  IH.,  88. 

Puteus  et  aqua,  8.  Puteus  triplex, 
96* 


Qoadragesims  tres,  23. 

Ouadraiis  novissimus,  78. 

Qiiadrigs  quatuor,  1  iO. 

Qusreiidi  roodus,  130.  Qosrentes 
Deum,  16.  Qusrentes  tria  rmslran- 
tur,  64.  Qusrentes  veniam,  88. 

Quies  anims  triplex,  70.  Qnieiis 
InvesUgationi  qus  sint  nece»arla, 
168. 

Quinquagens  pialmorom,  94. 

R 

Rviix  mala  est  diligenter  evel- 
lenila,  IS.Iiadix  Jesse  eto  radix  Jesse, 
80.  Itadix  quadriiplex,  ibid.  Radix 
tertis  profeclus,  ipid.  Radicis  Jesse 
quatuor  sigiia,  ibid. 

Itaiia  el  ejus  natura,  97. 

Reciinatorium  triplex,  78.  Reclina- 
toriuro  dilecti,  126. 

Recognoscimus  nos  Ipsos  trlplid- 
ter,  18. 

Rectiludo  et  ejus  observatio,  9.  Re- 
elitudu  in  qulbus  sit,  ibid.  In  pondere, 
numero  et  roensura,  ibid.  Ascensos 
ad  eam,  10. 

Redimei  nos  Deos  a  rooUis,  46. 

Rcges  tres,  primus  lalmrantium, 
sccundus  morientium,  tertius  ^en- 
tium,*47.  Hen  genliiim  (Ihristus,  tbid. 
Reges  quadrnplices,  163.  Rex.regina, 
ci»oriil)ina,  adolescentula  moraliler, 
132.  Rpgum  magortim  oblatio,   163. 

Rcgiiia  pariens,  132.  Regnum  Dei 
eommissum  iribns  virtulibus,  3.  Re- 
tfiium  Dei  atiingiinr  per  quatuor,  16. 
Ktegnum  triplex,  94. 


INDEX  IN  THOMAM  CISTERC. 

Religionis  ooera.  10,  11.  In  ribo 
cura  et  rigor,  129.  Qoadriga,  140. 
Omamenta  et  grados.  143.  Profectus 
in  tribtts  mdibus,  ISRS. 

Remedium  tripiex  Christi  contra 
trbilicem  languorem  mnndi,  106. 

Kemiasio  tnplex,  99. 

Repere»  ore,  pectore.  ventre,  cao- 
da.32. 

Resurrectio  Iriplex,  28.  Resnrre- 
ctio  qoadroplex,  98. 

Retribotio  Dei  triplex.  176. 

Reversiones  quatoor,  1 41 . 

Rigatio  anims  triplex,  178. 

Rigor  reiigiosi  qoadroplex,  129. 

Rivi  quatuor  e  oorpore  Christi,  85. 
Rivi  tres  unins  fontis,  188. 

Ros  et  ejos  efrectns,  ICS.  Ros  tri- 

Klex  a  Christo  addodtor,  varia,  tM. 
lOs  qoadniplex,  68.  Roris  feconditas 
triplex,  106. 
Rola.  146. 

Robor  causs,  131.  Robor  triplex, 
116 
Robos  et  ejos  asperitas,  8. 
Ruina  triplex,  98. 
Eath  qoam  flgarabat,  132. 


S 


Sabbatnm  aninuB  triplex,  70. 

Sacramentorom  tria  genera,  55. 

Sacrifidom  rooltiplex,  81.  SacriO- 
duB  triplex,  25,  54.  SagitU  qoadro- 
plex,  89. 

Salomoais  lectoli  tres,  75. 

Saltns  mysticos,  45.  Diabolioos,  61. 

SaluUlio  triplex,  26. 

Samsoo,  9. 

Sanctificatio  triplex,  150. 

Sanctis  sois  dat  Deos  triplicia,  116. 

Sangoisuga  et  ejos  filis,  60. 

Sanffuis  triplex,  60,  79.  Sangnis 
■nltlplex,81. 

Sapientla  qoadraplex,  48.  Sapien- 
tls  gieoerationes,  8d,  84 

Sapor  tripiex,  50. 

Sapphiri  ires,  121. 

Scieiitia  qusritnr  ob  qninqne  cao- 
sas,  139. 

Soorpios  qoid  sonet,  94. 

Scriptnra  estcella  vinaria,S9.  Scru- 
pnll  cordis  tres,  86. 

Scyphus  iriptex,  145. 

Sedere  in  umbra  cur  optemos ,  39. 
Sedet  Cbristus.  sedet  Spiritus  sanctus 
diversimode,  92. 

Semen  triplcx,  29.  Semiois  Abrahs 
utilitas,  71.  Seroen  verbum  Dei,  155. 
Semen  spar^itor,  127. 

SemiU  triplex,  19. 

Senarios  nomeros,  v,  73. 

Sermo  Dei  est  glaKlios,  51. 

Serpentium  tria  genera,  71, 186. 

Seasiones  quatoor,  52. 

Sicdtas  triplex,  106. 

Sicera  quid  sit,  28. 

Signaculum  triplex,  58, 169.  Signa- 
colum  et  sig[illum,  ibid.  Signaculum 
quadruplex,  ibid. 

Signoruro  genera,  50,  56, 99. 

Silentii  oous  et  silentiom  confes- 
slonis  triplex,63. 

Simils  sacrifidom,  161. 

Simpliciutero   tria  iropediunt,  55. 

Sindones  ires,  128. 

Sinistra  sponsi,  164. 

Siti)*ntes  tres,  96. 

Sodales  Chrisii  triplices,  17. 

Solis  roalitis  effectus,  18.  Sol  tri- 
bulationuro  facittria.  IH.  Solis  ortus, 
et  yot  justitis,  ibid.  Solis  e(rectu«, 
12.  Occasus.  36.  ObscuriUs,  5t.  Orius 
et  occasus,  65.  Soli  compara'ur  Deus, 
135. 

SoIeroniUs  triplex,  42.  £t  visp  ad 
perducentes,  ibid. 


1228 

Soiitudotriplex,  101,113. 
Solinm  triplex  et  qoodlil>et  eorum 
mu*tlplex,  44. 
Sollidtudo  lrip!ex.  41. 
Solomon  licet  reclius  scribalur;  la- 
men  quia  mlnos  consuete  videatiir  lu 
dictione-Salomon. 

Sonitres  tobs,  109.  SoDorum  trcs 
qiedes,  142. 
Sopor  triplex,  29. 
Sordes  tres,  91. 

Sorores  hominls  tres,  100.  Soror 
panra,  172, 

Spedes  mnlUrum,  27. 
Specolom  debemus  tenere,tergere, 
et  inspicere,  85. 

Spes  triplex,  54. 

SpecuU  et  speculum,  114. 

Spemendi  hominls  caiisa.  161. 

Spins  id  est  ubi  sint.  35.  Spiiistrn- 
Utionnm :  et  pongentes  lilium,  36. 

Spiritus  sanctus  loquitur  irilujs  vo- 
dbus,  16.  Spiritum  sanctoiu  expellunt 
tria,  54.  Sjpiritus  sancti  apparitio  in 
tribns,  ibid.  PeccaU  in  ipsum,  35. 
Spiritus  Yires,  51.  Spirilus  sanctus  ter 
datus,  94.  Spiritus  quadruplex,  97. 
Splritos  sancti  elTeclus,  ibia.  Spiritus 
mendax,  97.  Spiritus  neqoaro  effectus, 
ibid.  Spirilos  sanctus  opponitse  spiri- 
tui  immondo  etqoooHMio  repleal  suus, 
etc,  97.  Spiritns  sanctos  ot  vioum  \9> 
tificat,  100.  Spiriios  sanctus  ad  tria 
dator,  161.  Spiritos  triplex,  147  Spi- 
ritos  sancU  dona,  173. 

Sponsaiiom  qoatuor  genera,  11. 
Sponss  omamenU  et  vestes»  22. 
SponssTox  aoditor  a  iribos,  60.  Spoo- 
ss  colloqiiiom,  86.  Spnn^s  oomina, 
152.  Sponss  laudes,  129, 134.  Spoosa 
in  Canticis,  145.  Anie  venier.  Sponsa 
tria  prumissa,  176.  Spoiiss  et  sponsi 
pulchritodo  videatur  in  vocabolo  pjl- 
chriludo. 

Sponsusqoidloqnator,  81.  Spoosos 
ad  qoid  venerit,  f».  Et  quibus  Teuit 
ibil 

Siaeten  el  storax,  7. 

Slarc,  ire,  currere,  volare  quU  in- 
terse  dilferant,  14C. 

Stellarum  tria  genera,  135. 

Steriiiias  triplex  orium,  80. 

Sfercorum  quatuor  geuera,  80. 

Sterquilluium,  158. 

StolamullipIex,22. 

Suavium  et  basium,  1. 

SubsUntia  mulliplex,  171. 

Supplicatio  triplex,  176. 

Superbia  in  tribus,  123. 

SuadUredilectam,  165. 


Tabemacnlorom  genera,  II,  142. 
Gradus  ascendendi  ea,  i2. 

Tactus  multiplex,  134. 

Templum  Domini  trip!ex,  136.  Tem 
pla  qualuor,  59. 

Tempus  malum  multiplex,  45.  Tem- 
pora  tria.  teuUtionis,  lucUtioois,  pu- 
tationis,  5i. 

Tenebrs  tres.  61,  61. 

Teniatio  et  processut  cnlps,  46. 
Tentalioqiiadruplex.  73 

Terebinthtis,  7. 

Terra  iriplex  esl.  54,  82.  Terram 
risitavit  Christus,  t6td. 

TerrsmoUis  triplex,  109. 

Testamentum  Ibrmatur,  firmatur, 
connrmattir,  4. 

Thalamus  triplex,  23. 

Thamar  amarilodo,  73. 

Tbus  et  ejus  prsparatio.  164. 

TiKna  tria,  31. 

Tinior  triplex,  36,  58,  75,  7?S. 

Tormentum  conscientis.  140.  Tor 
menturo  ptenitentis  et  maiiUs,  ibid. 


Ii89 

Trinimnoret  difcrtf ,  170. 

TraosTl  dllectas  per  ?arios,  llt. 

Traosmigrationis  fasa.  OD. 

Tremor  ex  quibus.  108. 

Tribulaliones  septem,  55. 

Tnbuli  el  spina%  2. 

Tuba  iriplek  et  lub»,  7,  61.  Tuba 
lrip:ex,82.  Tuba  babel  tres  aonos, 
109. 

Tunics  qninque,  107. 

Turb.T  ires  Ksan  op|>osit»,  53. 

Ti:rb'nc  tripiici  anima  igiioranlis 
quatitur.  159. 

Turmx  Ksau  opposit».  53.  Turma 
opposii.D  v.^tsis,  eic,  G9. 

Furris  civiiatis  mystice,  85.  Turre* 
ires.  ibiH,  148.  Turris  tria  babel,  147. 
Turris  spirituais,  171. 

Turluris  cousuetado,  21.  Quatuot 
lan^lahi.ia,  55. 

Tyri  ouus  in  tribas  cooslderatar 
55. 

c 

Ubera  et  vlnum.  F.tduo  ubera  s)>on- 
si  et  «ponss,  S,  9.  tbera  et  mamma, 
89.  Ibera  m.vstica.  146.  IGO.  Lbera  ei 
eorom  efTeclus,  15G.  Lbcra  non  ba- 
bens,  172. 

rnibiiicus  etejus  figiira,  141. 

Lmbra  rerrigerii,d7.  L-mbra  triplcx, 
S9. 63. 

Lnanimcs  sumus  in  tribi:s,  153. 

Lngueuia,  et  unguenta  bona,  me- 
lio'^  et  optima,  3.  Lnguentum  tripicx, 
ibki.  Yiri  lllo  nnguntur  tripiices,  ibuL 
liuguentuni  viri  irrcprehensibiiis,  ilriH. 
fngiienla  spons«  prof>ria,  7.  Unguen- 
lum  nirsiis  irfplex,  iiid,  Uogaentum 
iiiuliip!ex,  9^1. 

Ingulae  qualuor,  00. 

tmo  Iriplex,  47. 


Va  triplex,  7. 
Vagationis  exitns,  17. 
Valiis  poru,  157.  Vallis  planiUet, 
177.  ^ 


INDEX  IN  JOAN  ALT.RtN. 

Vanitatls  tres  species,  .^.  Yauitaa 
mundi,  109. 

Vasa  transmigrationis,  69.  Vasomm 
genera,2i,  21 

Vf^liemens  dicltur  multipliciter,  55. 

Velte  Dei  triplex,  40. 

Veniam  quxrentes,  85. 

Vcnti  quatuor,  27,  .33,  77.  Vento- 
rum  ralio,  07.  Veulorum  efrectus, 
143. 

Vcntris  nomine  quid  siffniRcatur, 
108.  Venler  triptex,  lil.  Ventcr  tri- 
plicis  spoiisae,  145.  Venlres  varii  et 
de  quious  menlio  In  Kvang.,  146. 

Verbum  triplex  qiioJ  prolatum  esl, 

3uod  tactum  est  et  quod  caro  factum, 
.  Yerbum  Dei,  16.  Vcrbum  generis 
activi,  passivi,  deponentis,  neutri, 
commnnts,  21.  Verborum  istorumque- 
sivi,  Invcni,  tenui,  aptus  ordo,  69. 
Vcrbum  triplcx,  100.  \erbnm  caro  fa- 
ctum  est  tribus  de  causis,  ibid.  Verba 
Domiui  in  cruce,  152. 

Vespera  triplcx,  63, 64. 

Yestcs  sponss,  22.  Vestis  laus  in 
quatiior,  92.  Vestes  Cbrisii,  107.  Ve- 
slium  gloria,  137.  Vestcs  Aaron  qiii- 
bus  sint  habcndae,  138.  VestiM  iri- 
plcx,  161 

Vcstigia  Dirisli  in  tribus  sequlmar, 

4»,  o7. 

Vcstitus  apostolorom,  martjrum, 
confessorum,  virginuni,  179. 

Vetustas  liominls  triplcx,  24.  Vctu- 
stas  triplcx,  46. 

Viarum  quatuor  difncultates,  10. 
Viarum  difiiculUles,  143.  Vias  in  Hie- 
rusalem  coelestem,  41.  Vijo  perdu- 
ccntcs  ad  aolemnitatem,  42. 

Videnli  Dcum  qu»  sint  necessaria, 
8.  Viiienii  Deum  ^radus  ires,  85.  Vi- 
dendi  efrcctos  varius,  153. 

Vigiles  commendantur,  67. 

Vigilis  qualuor,  103. 

Vifls  tripiices,  155. 

Vineulum  triplex,  166. 

VincA  quatuor,  15,  14.  Yioea  viro 
tapieuli  qu»  sit,  61.  Vioea  quinta- 


1290 

plex,  61.  Vinc«  quatuor,  00.  Vincas 
ii.sunt  tria,  138.  Yiiiea  esl  rcligio, 
155. 

Vinilorcs  triplices,  175. 

Vinum  et  lac,  1.  Vinum  et  ubcra,  2. 
Yinum,  frumentum,  olcum,  8.  Yioi 
natura,  24.  Viniim  triplcx,  aibuni, 
subrufum  quod  claretum  dicunl  ot  ru- 
brum,  49.  Viiium  modice  sumptiim 
tria  bon.i  homini  facit,  99.  Vinum  tna 
Cicit,  luO.  Vinnm  p  tribiisbot^^is,  l.'>3.  Vi- 
num  lriptex,77, 163.  Vinum  iii  nupliii, 
173.  Yinum  triplex  de  triplici  vmea. 
170. 

Virp.^  anim.T  trcs,  3.  Vircs  ^auimali- 
tatis,  31.  Vircs  spiritus,  51. 

Virgae  profcctus,  71. 

Virgiuis  labia,  iiugua,  vestimenta 
qualia  sint,  9i. 

Yirgiuilas  est  lilium  interspinas,S5. 
VirKinitas,  140. 

Yirgul»  ires,  71. 

Viri  tres  Galilaeus,  emp.yreus,  et 
vir  bomo  et  DeuSy  69.  Yirorum  Irium 
act*n,  69. 

Virtutes  cardinale.<«,  56. 

Visionum  tria  genera,  65.  Vislonum 
onus  et  consideratio  alia,  t6td 

Vi>ilat  Dcus  terram  malam,  bonam 
meliorem,  et  optimam,  06. 

Visi!siioiicsquatuor,  43. 

VisiUtio  ferroe  a  Cbristo,  82.  YuiiLi- 
tlo  EcclesiiC,  83.  Visitatio  Dei  mu.ti- 
plex,  176. 

Yiiiorum  genera,  10,  21. 

Vitis  flores  tres,  155. 

Vilulus  triplex,  89. 

Vocat  Domiuus  tripllces,  99. 

Voccm  Dei  collivimus  ex  quatuor 
causis,  et  tria  impediunt  vocis  ejus 
audltum,  45.  Yocis  elfectus  triplex, 
ibid.  \ox  dilecli  triplex,  tbid.  ^oces 
ires,  56.  Vox  spouss  auditur  a  tribus. 
60. 

Yolare,  correre,  ire,  147. 

Voluntatis  Criplex  bonum,  49.  Vo- 
luDtas  triplex,  129.  VotimUlts  huma- 
D9  quatuor  genera,  151. 

Voluptatet  quatiior  camia,  51. 


Finis  Tabells  eoropendiosDQ  adnotandorum  in  ccmmentariis  optimis  doctissimi  et  re- 
ligiosi  admodum  Palris  ThomiB  Cisterciensis  monaobi  Deo  erati®.  —  Sequitur  Tabella 
Bon  minus  compendiosa  ac  siiccjncla  in  emunctissimam  expTanationem  magni  theologi 
magistri  Joannis  Algrini  ab  Abbatisvilla  rardinalis  r.ollecta  serie  litteraria  ad  numerum 
ehartarum  in  tres  partes  :  quarum  prima  do  materia  ,  secunda  de  ChristOf  tertia  de  diTa 
Virgine  Maria  est. 


Aqullo  et  aotler,  98. 

AromaU.  72. 

Boiia  spiritualU  Ixt  via,  45. 

Cbaritat  forlit  ut  mort,  171. 

ChrittJ  et  Cbristut,  etc  Caput  est 
Heitat  aut  dient,  119.  CogiUtioRes, 
120.  Coocepfo  perturem,  11  i.  Crura, 
123.  0»mones 'Ytnculcat,  45,  47.  De- 
sceDtiis  Id  bertaro,  138.  Dladema  du- 
p'ex,  76.  Ecclesiam  quanlum  diligat, 
176.  FesUnaUo  in  adjuUirium,  45, 47. 
Gcu»,  liO.  GcDeratio,  156.  Guttur  in 
qiio  verba  vitie,  If.S.  Hortum  matris 
quomiMlo  orn.ivit,  101.  liirarnari  cur 
voluerit,  157.  Inconiparaiuiiias  inter 
fliios  bominum,  58.  luviui  dilectoH  ad 
hortum,  105.  Labia  myrrham  distillan- 
Ut,  lao.  Undtt matrem,  78, 1  i4.  Manat 

PlTDOL.    CCVl. 


et  opera,  1 91 .  Mttrero  rocai  ad  gloriam 
•jt  provocet  ad  mitericodUm,  53,  55. 
lltirem  de  pattione  alloquitur,  155. 
Administratricem  In  ccbUs  racit,  177. 
Ilisericortper  nttremfactns.lSi.Ocnli 
ejus  colamblni,  1 19.  Pulcbritudo,  38, 
134.  Ruber  et  candor,  115,  «I  sea.  Sol- 
licitudlnem  matris  ostendit,  71 .  Tenta- 
tiones  evanescere  facit,  50.  Ventrit 
ejus  mundiUa,  133.  Videt  tstntus  dia- 
boli,  49. 

Fims  notmtdomm  de  Christo. 

Concubinse  prslatorum  sunt  anlmie, 
155.Crux  estarbormalusdicta.169.  Dia- 
boii  ru|ipi,98.  Die.Haspirans.64.  Dorous 
est  anima.  51.  Dilectus  saper  cor  ct 
bracbium,  170.  Diiectio  fortit  ut  mors, 


173.  EodetU  ett  borius  Dacum,  189. 
FoDt  tigDttut,  95.  Fractut  periecUo- 
ois,  43.  GeDUum  cuttodla,  15.  Hme- 
tid  tuDt  talpet  Gomprebendends,  63. 
Hyemt  ett  prcsent  viu,  86.  Hlerata- 
lem  vid  et  plate»,  67.  Hortat  codcIo- 
tns  et  ejat  fecuDditas»  95.  Hamilltas 
daplex,  55.  Jadsorum  perfldla,  14. 
Cedtat,  66.  LecUilus,  50,  70, 74.  Liiia 
adustis  medcDtiir,  65. 

llaria)  et  llaria,  etc.  Actat  Dnllat 
tinc  pnemlo,  81 .  AITectnt  et  intellecttit 
unius,  89.  Annunliatio,  113.  Ascen- 
tus  ad  dignHates,  Iff^.Assumptio,  7,  8. 
CasUtas,  144.  Cbiritas,  41.  Ctborum 
temperanlia,  12.  CngiuUo,  79.  Om- 
mendaUo  a  illio.  150, 131.  fompassio, 
35.  Conceptio  MU,  105.  Goiidudlt  de 

il 


fUli  decore  sermonem,  126.  Contem- 
ptatio,  105, 158.  Deprecalio.  153.  ^)e- 
siderium  filii  et  fldelium  salutis,  l. 
Gogoitioois  deilatis,  174.  Dispeosatlo 
omniiim  in  ccelis,  177.  Dolor  in  passio* 
ne  Fiin,  15, 113.  Eminenlia  altitudi- 
nis,  168.  Feconditas,  95.  Fons  signa- 
tus,  95.  Gaudium  de  resurrectione 
Filii  et  salote  fldeliom,  26,  87.  Gene- 
ratio.156.  Gralia,  96.  Hortos  conclu- 
sos,  93.  Homilitas,  2i.  Incomparabili- 
tas  inter  fllias  hominom,  57.  Innocen- 
tla,  83.  Intentio  bona,  152.  Inventa  a 
roagislratibos  non  invcnit  filiom  inter 
iilos,62.  Lacrym»,U9.  Laosafilio,78. 
llajesUlem  Filii  nonvidit,  131.  Mentis 
eircumcisio,  151.  Misericordia  et  pie- 
las,  86,  91,  173.  Morlificatio  carnis, 
112.  Muliereu  adsepulcromalloquitur, 
115.  Muros  est  defensioois  nostr», 


ORDO  RERUM 

184.  Nasos  id  esi  discrelio,  150, 154. 
Nomen,  6.  Obedientia,  111.  Odor  me- 
ritorom,  92.%Parva  per  bomilitatem, 
173.  Perseverantia  in  bonis  operibos, 
159.Prece8pro  nobis,  82.  Priv1iegia,75. 
Protectio,  20.  Poldira  tota,  87.  Ut 
looa,  136.  Poteos  aqoarom  grati», 
96.  Qocstiooi  non  respoodet,  126. 
Reqoiritfllium  in  templo,113.  Reverti 
terdicitor,  Ul.  Rogatfilium  nt  rever- 
tator,  74.  Simplicitas  ct  innocentia, 
27.  Singolaris  com  filio  ooitio,  129. 
Sollicila  pro  sois,  18,  19, 105.  Soror 
est  et  sponsa  ClirisLi,  89.  Spiritos  san- 
cti  in  ea  impletio,  41.  Soblimiiatis 
emineniia,  84.  Torbatio  per  qoadri- 
gas,  141  Vas  estcastrum.142.  tbera, 
cius,  6,  89.  Venler,  146.  Verborum 
modestia,  22.  Verecnndia,  21, 83.  Vir- 
giniUlero,  vovit,  108.  Vlrtnles  slngo- 


42» 

lares,23,  24.  Umbilicos  castiUtlt,  145 
Vocator  ad  corouam  triompbalem,  8T 
Vocat  filiom  ad  bortom  operom,  99. 
Vulneribus  filii  (aciem  nppreseuut, 
61. 

Finii  adnotalonm  de  Uana. 

Murmurconira  Mariam,  4i.  Mustum, 
164.  Naturanim  duarum  conjunclio,  2 
Operum  bononim  ioitia,  42.  Pluvia 
praesentis  miseriae,  56.  Prdatoruio 
aiirea  et  aureola,  176.  Quadrige  tor- 
bantes  Mariam,  141.  Regioae  pra*lato- 
ruro  sunt  anime,  133.  Snnamitis  ctii 
dicitur  revertpre,  141.  Turtiir,  56. 
Turris  David,  74.  Vinea,  175.  Vinum, 
164.  VirgtUa  fumi,  27.  Virtus  .\ltissi- 
mi,  59.  Uneueotorom  potentU,  91. 
Volpes  sont  ncretid,  62. 


ORDO  RERnn 

OUiE  IN  HOC  TOMO   CONTINENTUR. 


THOMAS  CJSTSnClENSIS  ET  JOANNES  ALGRU 
NUS  CARDINALIS, 

NotiUe.  9 

SenlentU  difflnitiva  in  forma  poblica  reTereodissiml 

Patris  magistri  Palatii  qoa  difilnitive  pronontUril  libnim 

super  Caotica  canlicorom  foisse  et  esse  compositom,  con? 

fcctom  et  editom  a  Patre  reverendo  Tboma  Cistercieusi. 

15 
EpistoU  dedicatoria.  15 

Pr»fatio  Tbom»  ad  Pontiom  Qaromontensem  episco- 

pom.  17 

Prooemiom  Joaonis  Algrini.  19 


COMMENTARII IN  CANTICA  CANTICORUM. 


Liher 
Liber 
liber 
Liber 
Liber 
Liber 
Liber 
Liber 
Liber 
i.ibcr 
Li  ber 
Lil»er 


primos. 

secundus. 

terlius. 

quarlus. 

quinlus. 

sexlus. 

septimus. 

ocuvus. 

nunus. 

(lecimus 

undecimus 

duodedmus. 


21 
85 
157 
207 
289 
35'1 
437 
559 
609 
655 
725 
793 


COELESTJSUS  IIJ  PONTJFEI  JIOMANUS. 

Nolilia  historlc.i.  863 

Nolilia  diploroatfca  805 

EPISTOL.E  ET  PRIVILEGJA  ordine  chronologico  di- 
gesla. 

ANN0  119I. 

I.  —  Ecclesiie  Porluensi  asserit  concc!«5innem  ab  ab- 
bale  S.  Joannis  Kavertuale  faclam.  807 

II.  —  tcclesia;  S.  Joannis  Rasiorfensis  proleclionem 
suscipll,  possessldnesque  ac  privilegia  rnnfinnr.?.  .      867 

III.  —  Archiepiscopis,  episcopis,  abbalibiis  prioribiis  cl 
Cieleris  ecclesiarum  praelalis  Pe  rum  qr.oncbiu  orchiepi- 
?icopiim  TarenUsiensem ,  sanclorum  ordinibus  ascnplum 
nuniiat.  ^^^<j 

IV.  — Abbatem  et  convenlum  Bell»  VaJlis  de  Peiro 
quondam  archiepiscopo  TarenUciensi,  in  sanclorum  nu- 
merum  relalo,  certiorem  facit.  871 

y.  —  Gaufrido  eieclo  Eboracersi  promillit,  Hngonem, 
episcopum  Dunelmensero,  ei  posl  accepiam  consecratio- 
nem  subjectum  iri.  872 

VI.  —  Monaslerii  S.  Maria  et  S.  ioannis  evangelislae 


Lobecensis  protectionem  snsdpit,  bonattne  conflnniL 

872 

VII.  —  Monasterii  S.  Maris  et  S.  Joannis  eTangelltt« 
in  Cismar  protectionem  soscipit,  et  privUegit  conttrmat. 

875 

VIII.  —  Reginaldo,  episcopo  Batboniensi,  et  abbatibus 
de  Badinges  et  de  Waltham  mandat,  ut  qu»  Baldninus  ar- 
cbiepiscopus  monachis  Cantuariensibus  abstulerit,  resti- 
tuant.  874 

IX.  —  Prioris  et  conventus  ecclesia  Qiristi  Cintoarien- 
sis  privilegia  a  Balduino  quondam  archiepisoopo  Mmu 
restituil.  875 

X.  —  Ecclesiam  S.  Laorentii  Florentinam  toendaro 
soHcipit  ejusque  buna  ac  jura  conflrroat.  876 

XI.  —  Monasterii  Nonantulani  patrocinium  soscipit  el 
privilegia  ac  possessioncs  couGrmat.  878 

XII.  —  Opizoni  subdiacono  Parmensi  et  magistro  Joanni 
BerL^omati  mandat  ut  a>ntroversiam  ioter  canouicos  ca- 
tbedralis  ecciesiae  Regins  et  S.  Prosperi  dericos  compo- 
nanL  878 

Xill.  —  Ecclesiae  S.  Sigismundi  protectionem  sosdpiX 
bonaaue  ac  possessiones  conOrmat.  879 

XiV.  —  Monaslerium  S.  Pctri  Piscariense  tuendum. 
suscipit  ejusque  bona  ac  privilegia  cooUrmat.  881 

XV.  —  Priori  et  conventui  Cantoariensi  privilegia  varta 
concedit.  884 

XVI.  —  Priori  et  fratribus  Camaldulensibns  jos  paio- 
chiale  ecclesiie  Sanct»  Margarita»  asserit.  885 

XVil.  —  Monasterium  S.  Anastasii  apod  Aquas  Salvias 
tuenduro  suscipit  et  ejus  possessiones  ac  bona  confirmat. 

886 

X\  iir.  — Ad  cnpiiulum  Narbonense.  — Conflrroat  trans- 
lalionem  Berengarii  episcopi  Ilerdensis  ad  metropolim 
Narbonenspiii.  t^ 

XiX.  —  Monashrii  S.  Gisleni  protectionem  suscipit, 
possessionesf(ue  ac  jura  conlirmat.  8bT 

X\.  —  Monaslerio  tluniacensi  monasteriuro  Balroense 
asserit.  890 

.\.\l.  —  Priviieginm  pro  l'pnrloo  Leone  et  flliis  ejus, 
ne  qnn  excommiiiiicari  possint  persona,  nisi  a  suntmo 
po!i?i;:ce  \e\  legalo  eius  a  lalere.  892 

XXII.  —  Moiiasterii  S.  Ragniberti  Jurensis  prolecho- 
nem  suscipU,  disci^iinamque  ac  possessiooes  coulirnuit. 

8JG 

XXIII.  —  Pr.Tposili  el  fralruro  ecclesi«S.  Nicolai  Slen- 
dnlciisis  pri\il«'giuiii  coiifiniial,  ut  sacramenta  ecclesws- 
lic ».  si  (liMM  esaiius  episcopus  recusaverit  tribuere,  a  quo- 
liliet  episc('po  accipiant.  895 

XXIV.  —  in  ecclesia  S.  Nicolai  Stendalensis,  innlis 
fralribus,  s.uiodum  fieri  earoque  interdicto  aflici  vetat.  — 
Pneposiio  ec  fralribus  S.  Nicolai  Slendaieosis  asserit  pri- 
viieginm  de  aninjarum  cura,  a  l.ucio  III  datum.  893 


Ii93 


QUJ:  IN  I10€  TOMO  CONTiNRNTUll. 


IS94 


XXV.  — Ecclesia  S.  Nicolai  Slendaleiisis  protectionem 
so^ripit.  805 

X.\V}.  —  Fcclesl»  S.  Maris  et  S.  Joannls  evangelisia 
Sueriiicosis  proteclioiiem  suscipit,  bonaque  ac  privilegia 
conlirmat.  896 

XXVII.  —  Umbertn  archiepiscopo  Arelatensi  concedil 
ut  per  cen^tiras  erclesiaslicas  iuordioatioDes  in  Pn>vincia 
eiorlas  compescat  897 

XWlli.  —  Composiiionem  inler  ecclesias  S.  Mari»  et 
S.  rniris  Siampeiiscs  factam  conlirmat.  896 

Y\l\.  —  Hulla,  qua  inprimis  statuit  al  in  monte  fru- 
cenberg  r  rdo  S.  Beoedicli  (lerpetuo  observelur,  deinde 
ot  liona  ejusdem  perpetuo  iliibata  permaiieant,  et  in  spe- 
cie.  Erctestedt.  Saverhauseii,  Dstliaimb,  Boliluimb.  Heit- 
Zelle,  Ingeimarstadt,  Kaputdis,  domus  ejusdem,  etalia  in 
Hersfplil,  redtiilus  saiis  in  Salzungen.  lusuper  concedit 
geiierjii  edicio  jus  celebrandi  divina  oflicia  cum  allegatis 
conditionibiis,  Item  jus  eligeudl  abbatem  juita  Heguiam 
D.  fienedicii.  89) 

\\\.  —  Monacbis  Cl'.:sanis  sub  eicommuDicalionis  p<rna 
pnecipit  ui  mnnachorum  Savilianeosium  diplomata,  jam 
diu  reteiiia,  iis  reddanl.  898 

XWI.  —  Ad  prsiaios  Angli»."—  Pro  Willelmo  Eliensi 
episcojio.  899 

XWII.  —  MnnaMerli  S.  Petri  Savilianensis  protectio- 
nem  snscipii,  posspssionesque  cooflrmat.  900 

\ \ \ II I .  —  H ugoui  episcopo  Cov enlrenti  poKsesslones 
quasdam  asseril.  iK)2 

\\\IV. —  Clericis  Cardonensibus  ecciesiam  de  Liemnn 
asserit.  U05 

\.WV.  —  Archiepiscopo  Strignniensi  nsserit  jus  regis 
Hnngari»  coronandi,  et  <  regi»  domus  onicialitim  pra^pn- 
silos  vinculu  anathematis  alligamli  et  iu  causis  spiritu  ili- 
bus  judicandi.  »  ^O^ 

X\.\VI.  —  Ecclesi.^e  Teulonicorum  Transilvannrum , 
prappositur^e  faclap,  lihertateiu  coolirmal  liUciis  ad  Slri- 
goiiiensem  archiepiscnpum  datis.  0i)5 

WWn.  —  Griile!tui,  domiui  Montispessulani,  bnna 
privllegiaque  conlirmal.  903 

XWV III  —  Theobaldo  episoopo  Clusino  rjusque  Kc- 
clesi^  omnia  hona  ei  jura  confirmat.  9t)i 

X\XI\.  —  Slenaro,  cpiscupo  \Ve.\ionensi  pr.ecipit,  no 
in   Coionis  ep'scopi  l.iucouiciisis  passessioues  iuvudat. 

906 

XL. — C[inlhio"]iit.  S.  Taurenlii  in  Lucina  presbytero 
cardinali,  aposiolicro  sedis  legalo,  et  Petro,  archiepiscopo 
Lpsaliensi.  el  Jerpuipho  [epis«'opo]  Scarensi  mandat,  ut 
C[olonis  Lincopiensiset  Steuari]\Ve.\ioiiensisepiscoporum 
de  didTcsium  cmfinio  lilem  disceniaut.  90G 

XLI.  —  Monachis  S.  Aiigustiiii  Cauluariensihus  conce- 
tht  c  ui  possint  celebrare  uivina  iu  gcncrali  iuterdictn.  • 

907 

XLIL  —  Monasterii  S.  Augustini  Cantuarieosis  supcr 
benedictione  abbalis  priv  ilegium  conQrmat.  907 

XLIII.  —  Monasterio  S.  Augiistini  Cantuariensi  conllr- 
mat  ecclesiam  de  Nortlibome  cum  capelUs  ad  opus  elee- 
mosynari».  907 

XLIV.  —  Monasterlo  S.  Augustini  Cantuariensi  confir- 
mat  prsbendam  de  Gustone  ad  vestitum  monachorum. 

907 

XLV,— R[egero]  abbati  S.  Augustini  fantuariensi  man- 
dat,  videat,  <ne  aliquisclericorum  commissam  sibl  eccle- 
flfa.-ii  rniquam  ad  firmam  assjgnet.  »  (IVagmentum.)    907 

XLVi.  —  Rogero,  abliati  S.  Augustini  Cantuariensi 
permitlit,  c  ut  si  quis,  beueficium  ecclesiasticum  a  mona- 
steho  adeptus,  solitum  fidelitatis  juramentum  pcsstarc 
coutempserit,  eum  a  beneficii  perceptione  suspcndat.  « 
(Fragmentum.)  907 

XLVIL  —  Monasterit  S.  Augnslini  Cantaariensis  privi- 
leffia  confirmat.  90» 

XLVIIL  —  Suenoni  episcopn  Arasiensi  signiflcat,  se 
AlKsaloui  archiepiscupo  Lundeusi  permisisse  ut  ei  cedcndi 
eplscopaiui  Hcenliam  trihunl.  908 

XLIX.  —  Absiloni  archiepiscopo  Lnndensi  congruenter 
epistois  tuperiori  scribit.  908 

ANNOil9i-1192. 

L.  —  Episcopis  quibusdam  mandat  de  oiore  R.  Kaouii 
Suevomm  regis,  contincnti»  voto,  ob  valetudinem  siis- 
cepio,  solvenda.  909 

ANNO  1192. 

LI.  —  Liberian»  basilic»  Prsnestin»  bona  conOrmat. 

910 

LII.  —  Ecclesi»  S.  Thoms  Halbersladensis,  a  Theo- 
donco  episcopo  condits,  monacbisquc  Pramonsiratensi- 
fcci  tradttc,  protectioocm  siiscipit.  91 1 


LIIL  —  Monaslcrii  Marbceensit  bona  ae  prifilegli  eo» 
flrmat.  9i| 

LIV.  —  Monasterii  Vallis  S.  Mari»  Helmttadiensis  pro* 
tectionem  suscipit,  possesslonesque  conflrmat.  913 

LV.  —  C-tpitulo  Januensi  asserit  capella  in  urbe  Tyro 
condend»,  facuitatem  a  Jocio  archlepiscopo  Tyreosi  coo-« 
cess;im.  915 

LVI.  —  Ubaldo  arcliir  piscopo  Pisano  primatum  Sanli- 
oi«  asserlL  913 

LVII.  —  Monasterii  Goldbacensls  protectionem  suscipit 
bouaque  ac  iura  conflrmat.  91.'^ 

LVIIi.  —  Patriarcb»  Gradensl  decimas  ecclesiia  S.  Ar- 
chidani  Constantinopolitan»  concedit.otque  ifi  ejiisdero 
ecclesi»    capellis  jure  conventuali  utatur,   permiltit. 

915 

LIX.  —  Joannl,  archiepiseopo  Logdonensi,  et  ejut  sur* 
fraganels  slgnificat,  se  mooachis  Clunlacensibus  conceii* 
sis.se  (  ut  universos  malelaciores  suos  et  hominum  luo- 
rum .  qui  de  proviucia  fuerlnt  Lugdunenti ,  ti  eorum  epi- 
scopi  et  ecclesiarum  praelati  ab  eisdem  fuerint  fratribot 
tertio  requisiti,  et  eos  ad  tatisfactionem  illis  congruam 
exhibendam  non  duxerint  compellendos,  liciium  sit  els 
illos.  candelis  accensis,  excommiinic  tiouis  »eoteoti«  at** 
que  Interdicti  subjicere.  •  915 

LX.  —  Kcclesia  Eugubioa  potsesslones  rogatu  Beuti- 
voli  eplscopi  confirmat.  9I7 

LXL  —Honasterio  Guniacen.sl  ecclesias  quasdam  aase- 
rti.  918 

LXII.  —  Ad  Bentivolum  episcopnm  et  clcrum  Eugubi- 
Diim.  —  De  sancti  Ubaldi  canonizalione.  918 

LXIII.  —  Eccleslam  Scalensem  tuendam  snsdpit,  bo- 
naque  ejus  conflrmat.  919 

LXIV.  —  Ad  Guillelmnm  Scotorum  regem.  —  Eccle- 
six  ScoticT  libertates  conflrmat.  9i| 

L\V.  —  Abbati  monasterii  S.  Sixli  Placentiui  annuli 
usum  co2icer!it.  9^ 

LXVI  —  Parthenonem  S.  Petri  Florentiuom  toeodiim 
sustipit.  bonnque  ejus  confirmat.  9i,'» 

LXVIL  —  Aynardo  arihiepiscopo  Vieonensi  ejusqne 
si:{rra^uneis  prrcipit,  ne  parodiiauos  suos,  quomiout  or- 
dini  Cartliusicnsl  bona  largiantur,  impediri  nnaot.      9il 

LXVIil.  —  Monastcrii  S.  Juslin»  protectiooem  tusd- 

Clt,  pos.sefsionesque  nc  jura  coniirmat,  imposito  mooadiis 
i/nntii  unius  censu  aouiio.  9^4 

LXIK.  —  Wiilelmo  episcopo  Lucensi  concedit  ut  coo- 
fcr.Mi  beneflcia  etiam  juris  patronatus  laici,  si  intra  eer- 
tuin  terminnm  non  fuerit  ab  iliis  alius  praeseulatut.     9S7 

L-XX.  —  Mon.isterium  S.  Mariae  Locedieiise  toeodom 
SMscipit.,  ejiisque  bona  ac  privilegia  conllrmaL  9S7 

LXXI.  —  Ad  de<*auuin  el  capiiuium  Itotbomageote.  — 
Indulxet,  ut  tempore  ioterdicti  diviua  oflida  absque  10- 
leiiiiiitate  celebrent.  9S0 

LXXII.  —  Ecclesiam  Lucensem,  petente  Gulllelmo  epi- 
scopo,  tiiendam  susdpit,  tjusque  booa  et  privilegia  corro» 
bor.it.  951 

LXXIII.  —  Conventui  Ulciensi  capellam  S.  Cruds  in 
Alvernia   sibm  in  territorio  Camalerisp,  asseriL         9U 

LXXIV.  —  Oistellanum  et  Ctiigiensem  episcopoa  Jtidi- 
res  constituit  inter  Wolc:incum,  eiectum  TergesUaum,  et 
patharcbam  Aq^uileien<icm.  95i 

LXXV.  —  Privilegium  pro  abbatia  fiotcheli  teo  VallU 
Lucldre,  quo  summiis  poniirex  sub  D.  Petri  et  soa  pfo- 
tectione  suscipit  pra^ratiim  monasterliim,  statuent  ut  ordo 
monasiicus,  qtii  secundiim  Deum  et  I)  Uenedicti  Regu- 
lam  et  institutionem  Cisterclensis  ordinis  in  eodem  roo- 
nasterio  institututus  es.se  dlgnoscitur,  perpetoii  Ibidem 
temporibus  inviolabiliter  observetur.  (Pragm.)  934 

LXXVl.  —  Monastehi  S.  Amulfi  Metensis  protectlooem 
suscipit,  bonaque  ac  pos.srssioiies  confirmat  93.5 

LXXVll.  —  Monasierium  S.  Vincentli  Metensis  tuen- 
dum  suscipit  bonaque  ac  pri\  iicgla  cx)nflrmat  938 

LX.XVIii.  —[SelTridol  eplscopoCicettreosi  et  abbatlbiit 
de  Hadinges  et  de  Waltham  nundat,  ut  f  elericot  de 
Lamhee  a  jiiramontode  observatiooe  oova  capell»|Ilal» 
dulno]  quondam  archiepiscopo  Caotuarieati,  praftitito  ab- 
aolvant.  »  gil 

LXXIX.  —  Abbati  monasterli  S.  Diooytii  concedlt  lul, 
appeilatione  fhvola  non  obstante,  circa  roonacborum  et 
conversonim  correctionem  libere  offidi  sui  debitum  ex- 
seauatiir.  1  9iS 

,  LXXX.  —  Monastehum  S.  Mari»  In  Flumine  toendum 
suscipit.  et  ejus  bonn  ac  privilegia  conflrmat.  943 

LXXXI.  ^  Ecclesia»  SS.  Andre»  et  Nicolal  Eropuleiw 
sis  protectionem  suscipit,  canonicorumque  potsefislooef 
et  pririleKia  confirmat.  9ii 

LXXXIl.  —  rniionicis  ecclesi»  SS.  Petri  et  Andre« 
PadeHmrnemiis  praMliuKa  Helmgeldere  et  privilegti  ife 
prspositis  ac  epJtcopis  eligendis  asserii.  ^7 


1995 


ORDO  RERUM 


im 


IX  tXIII.—l  Alberlum,  c>ctuin  LeoJiensem,  c  Sabbato 
golen lis  jejunii  Qtinluor Tompirum,  quod  in  Penlecosle 
celebratur,!  diaconnmortlinat.— 2.  nrunoni,arcl:iepiscopo 
Coioniensi,  roandal,  ut  Alberlo,  eleclo  Leodiensi, »  mu- 
nns  oaferatconsecralionis  i  ^3.  Willrlmo,  arcliiepiscopo 
Rem?.nsi,  «-cribil,  i  uti,  si  C)Ioniensis  rcfugiat  eisequl 

rirscopium  apostolioum  (dc  consecran(!o  A:bcrlo  electo 
.eoii'^nsi)  mclu  impcraloris  poteslalis,  idipsum  Dcmen- 
iisnih:!o:ninuseisequalur  >  —  1 4.  Omni  clero  ct  ponuio  et 
«>fflniuni  di.^iiitatum  et  ofUcionim  ccciesiasticis  IrJci^qiio 
perionis  toiius  Leo  icnsis  cpiscopalus  mandat  et  disiricto 
prvcipit  sub  poriculo  honoris  uoiuscujusque,  ut  nmnes 
obedijnt  Atbcrto  Lovanieusi  ct  omues  absoluti  a  fidc  et 
juramento,  quod  fecorant  Voniicusi  p"a>posito,  qucni  in- 
iruserat  impor.ilor,  faciant  fidcm  ei  jurnmenium  subje- 
ctioiiis  et  oDedieoiije  Aibcrlo,cuius  clectiouem  apprubat.i 

LXXXIV.  —  Parlhenonis  S.  Cosmte  Taliac^liensis  pro- 
iecUoaem  suscipil,  possessionesquc  et  privilogia  coniir- 
mat.  9^8 

LXXXV.  —  Monastcrii  Altorfensis  in  Alsalia  tulelam 
ftusci)iii.  posscssionesque  et  privilegia  coniirmat.        9oU 

L.\XXVL — l^ifVidum  eiecium  prspositum  8.  Marlini 
^'ormatiensem  sancit,  staliiitque  ut  •  eadem  prxpositura 
iiunr)iiam  de  c^elcro  Wormaliensi  episcopo  assignetur,  scd 
carain  et  administrationem  ipsius  pcr  proprium  sempcr 
pra*posilum  exerccatur.  >  9oJ 

L.XXXVII.  —  Lniversis  prioribus  et  fratribus  Carthu- 
sieusibus  concedit,  c  ne  aiicui  do  prioribus  aut  fralribus 
«eorum  siiie  couscnsu  et  votuulate  cjpituli  domus  suae  vcl 
luajuris  et  sanioris  partis  iicentia  patcal  appellaodi.  i 

95i 

LXXXVIII. — Canonicorum  ecclesis  S.  Maris  Savo^ 
nensis  possessiones  etjura  confirtiiat.  9v>3 

LXXXLK.  —  Domus  Cartliusienbis  proteclionem  susci- 
pitt  posscssionesquc  ac  pnvilcgia  contirmaL  9ji 

XC.  —  Prioris  et  fralrum  Carihusiensium  privilegia 
qii<i*.!am  conllrniat.  957 

XCI.  —  Monnstcrii  S.  Mari»  Pomposiani  protectioncm 
suscipit,  possessionesque  ac  priviicgia  coiilirm:il.        95S 

XCII.  —  Abbali  et  convcutui  Cisterciensi  ecclcsiam 
ScharJeburgeusem  a.sserit  a  Kichardo  Anglorum  rege  do- 
iiatam.  961 

XCIII.  ~  Kcclesiarum  Komanamm  S.  Marix  Dominae 
Ros9D  et  Beati  Laarentii  in  castello  Aurco  sitarum,  bona 
confirmat.  962 

XCiV.  —  Ecclcsiie  VeneLn  libcrtatcm.  privilcgia,  pos- 
•ess^ones,  petente  Marco  episcopo,  conllrmat  965 

XCV.  —  ( oiirado  episcopo  Ralisponensi  attribuit  au- 
ctoritatem  absoivendi  eos  qui  pro  ecciesiaRatisponeosi  di- 
micaotes  iocendia  fecf  ruut.  965 

XCVI.  —  Ecclesiae  S.  Petri  Marchtallensis  fhndationcm 
approbat.  966 

XCVIl."—  Pr!cri  et  fratribus  ho<:pitaIis  Hicrosoljmitani 
ecclesiam  Reicbartsrodcnscm  asscrit.  968 

XCVIil.  —  Ad  uuiverscs  episcopcs  et  abbates  prxposi* 
tos,  et  alium  clcrum  per  universum  re^^num  Djci»  consti- 
tutum,  littrra.s  miltil.  968 

XCLX.  —  Ad  Lincolniensem  et  RofTensem  eplscopos. — 
De  irriiati^ne  scntenlia}  in  Dunclmcnscm  episcopumprr 
Eborarciisem  nul:iicrprolnia;.  960 

C.  ~  Abbali  ct  convcntui  Lirum.  —  De  sepulturls  969 

ANjSO  irJ3. 

CI.  —  Buila  pro  cancnizatione  S.  Bemwardi  cplscopi 
Hildrsheimcnsis.  9^0 

CII.  —  Archicpiscopis  et  episcopis  pcr  Angliam  consii- 
tutis  scribit  exer.it<is  in  Orienlcm  profeclos  pro^^ler  dis- 
sensiones  non  cxplevisse  exspectationem.  Priiicipcsino- 
ueri  vutt  ut,  sedata  discordia,  tcrraesancue  opem  fcranU 

970 

CIIL—  Benioni  epis^^opo  et  capilulo  Hildesheimensi  ia- 
terdicit  nc  corpiis  S.  Bernwanii  iiijussu  abbalis  (rairuin- 
que  S.  Mirhaeiis  aul  ipsi  c  lemcrc  minuant,  i  nut  ininui 
ab  aliis  patiaulur,  neve  cblatioucs  lidelium  perlurbari  <i' 
uant.  973 

CIV.  — Monasterii  S.  Michaelis  Hildeshciniipnsi^.pro- 
tectionem  suscipit,  possessionesque  ac  priviicgia  conlir- 
mat.  975 

CV.  —  Ecclesii?  Ripcnsis  possessiones  quasdam  conKr- 
inrU,  pelcnte  Omern  cpiscopo.  975 

CVI.  —  Castrum  Ilatnciise,  posl  Absalonis  archiepiscopi 
Lundcnsis  niortcr.i  eoclcsia)  Hoscliildcnsi  obvenlurtim,  a 
Petri  episcopi  Hoscbildeiisis  successoribus  alieuari  vetat. 

971 

CVII.  —  Privilcgium  abbati  monarhisque  Fiscanen  i- 
bu«i  concessum.  974 

CVllI.  —  Omcro  episcopo  Ripeosi  asserit  i  omnc  de- 


bitum  iuris  regii  quod  mreoses  Quers«^t  sppellant,  Grt>ani 
vero  Skot  el  (>»if»^P«I  vvc  nt,  cl  dimidnim  cuitsjbel 
Juris  regii  qt-.rd  in  ci'>i:ate  P.ip.  ascriplum  cst  regtppo- 
testati,  iribus  his  eiceptis  :F<  ri;an,  Strandi^rrc  et  rausis 
quadragitila  marcamni  q;:od  Swrno  Grathe  rex  D.!i:ori.i]i 
omiiibtis  £cclcs;s  colou&s,  laa  urbicolii  qiani  rurii-o!is, 
di.i.isiL »  975 

CIX.  —  Monast^rii  S.  Brxter.icll  BiRgslaf!ersis  rm'eo- 
tiooem  suscipil,  posbcssior.esque  ac  priu!egia  i-oiiurmai. 

97.) 

CX.  —  Ad  abbalem  et  conventum  riseannensem.  —  Ll 
llceat  eos  a  benc!!cio  st:o  removere,  qui  eccksiis  suis  io 
propria  persnna  non  dcserviuni.  977 

CXI.  —  Monasterium  S.  Miiri»  de  Ferrsria (dirr.  TLe- 
anpusis)  tneodum  su:c:pit,  cjLsquc  Looa  ac  privi-e^ia 
couiirmat.  b78 

CXir.  —  M«r»astrrii  Sancl^e  Mnri»  Esrcmensis  proiec 
tionrm  suscipil,  cl  po<;sossioiics  ;uraque  coui;m.at.     9bO 

(^XIil.  —  Ab>alo:ii,  ar^ biepfiscopo  Lutiiionsi,  asserit  ra- 
strum  Harncusc,  posLo.iLum  cjus  UuScLildeusi  ecclesia 
evoMturum.  ^ 

(XIV.  —  Episcopl  Lucensis  et  prioris  Csnnlduleosis 
JLr.i  de  S.  Jncuudof  ecclesia  crnscnari  jiibet.  9bo 

CXV.  —  Bulla  pro  monssterio  Fiscauneusi.  —  Veial  ne 
intcrdicto  subjici^tur  ecciesi»  moaasicrio  FiscannenM 
suIjecttT.  Sb5 

CXVl.  —  Substitationem  Prarmonstratensinm  in  Icci:m 
Dionachorum  S.  >  inreotii  Vraiisia^  ii  n^is  rT.nnrmaL     9M5 

CXVll.  —  Bulla  pro  confinoatioiie  b^  iHirum  ciiuccsso- 
rum  moimst^rio  Sancti  Vinceniii  Vratislaviensis  987 

CXVIiL  —  Civium  Pisauoram  privi.egia,  a  Cui::oDe 
qoondam  rege  Hierosolvinit;a!0,  ei  ."^ib.v.ia,  uxore  ejus, 
ac  Uicardo  Aiigloniro  rege,  et  lionrado  quouJam  aioniis- 
ferrali  marchione,  coosliiula  conlirmai.  \hS 

CXIX.  —  Mouasterii  S.  Beoigni  Divioneosis  protectio- 
oem  sosclpit ,  posspssioDesque  ac  privilegia  ctMiCrmal. 

Uo9 

C.XX.  —  Privilegium  pro  ccclesla  Janocnsis.  99J 

CXXI  —  Meioartio  Livouije  geotis  episcopo,  de  inrep- 
tx  prsHilcatioois  profectu  gratuiatiir.  9i>3 

CX.\iL  —  Joaoui  decauo  et  capttu!o  Rrahomagecsi  coo- 
ccdii,  c  ul  cuin  gcueralc  intcrdicium  icTTA  fuerit,  lceat 
iis,  ciausis  januis.  e\cSu$i«  exconimuiiicaiis  ei  lulerdiclis, 
oou  pulsati;  campanis,  supressa  voce  otlicij  ceiebrare.  i 

996 

CXXIII.  —  Ecclesiam  B.  Petri  GuastaUeosem  (necdam 
susci|jil,  cjusq*  e  bona  et  juni  cor.firroat.  «^ 

CXXiV.  —  llona.slerium  S.  MariaB  ei  S.  Runiooi  Tavfc». 
toclcotc  lueo..ora  suscipit,  et  ejus  bouj  ac  jurj  coolirmat. 

999 

CXXY.  —  Partbenonis  Siicoensis  protectiooeni  sosci- 
pit,  et  possessiooes  ac  priviiegia  cooiinnat.  1C01 

CXXVl.  —  Mooasierium  de  Moote  S.  Pctri  Eeisterba- 
ceose  tucodum  suscipit,  et  ejus  bona  jnraque  GonSIrmaL 

10U3 

CXXVIL  —  Walterii  arcbiep.  Rotbomag.  qoaestiotibos 
respon^let  de  af  pellatiouibus.  iou7 

CXXVIIL  —  iiaspita.is  ante  m?jofem  ecclestam  Seneii- 
sis  jura  confirmaL  1010 

rxXfX  —  Boles!ai  eplccopi  Vacensis  conslitotionein, 
approbsntc  Jobo  archicpivopo  Strigouiensi  fictani,  d9 
s.vuodi)  quotannisdic  Naiivita.is  B.  karic  (8Sc|>i.)  ce!e- 
braiidi  coiillrmikt.  1011 

C.XXX.  —  Lccitsi.im  MctpMcasem,  peieote  Guir.e.mu 
cpiscopo,  tuendam  :>usclpii,  et  ejus  booa  juraque  conUnnaL 

lOil 

CXX.XI.  —  Ecc!esi«  Baloecosis  possessiooes  el  priviie- 
gin  cr  i.iirnnt.  1019 

CXXXil.  —  Biircesis  Theanensls  fnes,  epi«coporum 
possissioues  ct  privi.egia,  pclouic  Tlieodiuo  episcoi.o, 
COMlirnnl.  Iul3 

CXX.Xill.  —  Abbali  ri  conventiH  Var.umb-*o«ar.o  signi- 
ficat.  Jo.uitiem  Gunlhrrtum.  congre,.alion>s  Val.umhrosa- 
nis  i.isiHutor^m,  p*.  in:tte  abliate  et  conventu  Passinia- 
nonsi  iai  s:inoioru;n  t  umero  r**iaiuro  csse.  1018 

CXXXIV.  —  Lcclrsi.e  .'^.  Joannis  Ca:oin.iicnsis  prolec- 
tiODprn  suscipit  rt  p(v>sc«^siniies  .turaqtie  c  •nliruiat.      lOID 

CXXXV. — Guiile.nio  arcniepi<cop>  U:tveunati  ccnccdit, 
ut  booa  quaeuniD  Argcutanis  jure  cnqihyteuiico  lrad.4t. 

I02i 

CXXXVI.  —  Pr.-epo5iiocie  m^^nteS.  W'albi:rg's. G.  cnn- 
tori  S.  Gerronis  ot  5clio  asJco  S.  \L-»ri.c  .d  Gradiis  Cmo^ 
nicnsis  inaii<l:!t  ul  ino:Ms|erio  Duitiensi  ab  habitatcribui 
VViusT  villu>  decimam  quamdam  prsebtari  jub(  ant.     1023 

t.WXVIl.  —  Gitiiieliiio  Kavenuati  an-hiepiscopo.  \\Oii 

CXXXVili  —  Sicardo  Cremouensi  episropo.  iOlS 

i'XXXiX.  —  Bittronsi  episcopo.  tic  oecinus:  1023 

CXL.  -  Abbali  Viziliaceiist  dt  dtvortiis.  iOiS 


i297 


QUiE  IN  HOC  TOMO  CONTINENTUR. 


Ii98 


CXLI  —  Ad  qQtmdain  de  excommunicatione.        1024 

CXLil.  —  Ancoulio  episcopo.  —  De  senteuUa  excom- 

ounieationis.  1034 

CXLlll.  —  Priori  et capitoloDebum.  ms 

CX:  IV-\LV.  —  Monsslerio  S.  Aiigusllni  rantuarieusi 

coiiL-edii,  110  quisqiiani  abiialcm  vel   moiiaclios  ejusdf*ra 

mcuiS  erii  aiiiua  ^entcuiia  gravare  prasuinal,  uisi  ruerit 

a  Homaui  ponliucis  iaicre  (iesliualus.   (Vragmcotnm  ) 

1025 

CXLVL  —  llubcrio,  3rcliicpi>copo  Cantuaricnsi,  apo- 

slu.iJifi  scdis  legat '  iii(crJii::t,  iie  al>  abbale  mouachisque 

San^-ii  Arg-jstiui  obcdien(iam  exigat.  1Ui5 

CXlVIL  —  lingero  abbuti  Saiicii  Augustini  Cantuaricn- 

si  de  supi  riore  (*pislo.a  ^igniiictt;  i.terdicli  ei  iie  Hu- 

berto  an-iiippiscopo  obeuieiiliam  e&Libcat.  102tS 

ANNOliyj? 

<.Xi.Vill.  —  Ad  Canutum  Danorum  regem.  IC^ 

CXlIX.  —  Bulia  ia  graliam  S.  Jacobi  Pruvinensii. 

10.G 

ANNOUOl. 

CL.  —  Adalberto  archicpiscopo  Salzburgensi  mcn*'s 
aposlo!icx  icgalionis  tribuit.  1027 

CLi  —  MuuuSlerkO  Sieiiigadensi  asserit  bona  a  Wel* 
Ibne  duce  co:ial3.  102J 

Cl.lt.  ^  Monastcrium  S.  Laurenlii  Aversanum  tuen- 
dum  siscipit,  e  usque  hona  ac  privilegia  couUrmat    1029 

CLIII.  —  Ad  c/pituluin  Mutiiieiisc.  1031 

CLIV.  -  rrior^lum  liromiiolmensem  ex  dilione  moua- 
chorum  Acreusium  eximit.  1031 

CLV.  —  Biiila  pro  retormalionc  monastcrii  S.  Ca»arii 
Are;aten%is.  1032 

CLVI.  —  [Francisco]  Arelim»,  [nono]  Sencnsl,  et  Pis- 
torionsi  ep-.scopis  mandal,  ut  ab  alibatc  et  monachis 
Pastiulaneusii:t:s  rogati  corpus  S.  Joa:mis  Gualbcrti  cab 
eo  !Ov-o  iu  quo  po<>itum  sit  erigontcs,  dcvotionem  tidclium 
ad  vencratiouein  ipsius  saiiibriter  exciient.  >  1033 

CL^  II.  —  .\d  decanuru  ei  archiiliacouos  l.inco!niPnsis 
ecclesiae.  —  Contra  Gaurridum  iilboracensem  arciiicpi- 
acopum.  iU34 

CLVill.  —  Arpino  Po-ymniaccnsi  et  Wirelmo  Cuper- 
•aiio  episcopts  niamiat  ut  in  Cupersaiium  S.  Benedicti 
nooasterium,  quondam  copiosum.  nunc  prxlalorum  \ilio 
egeiitb  i.num  couveubnt  atque  iJoueum  alibatem  eiigen- 
Ji:m  curent.  1051 

CLIX.  —  Micbaeli  archiepiscopo  et  M.  archidiacono 
Seuoneusimandjt,  ut  judiceui  inter  capituiumOiraoieuse 
et  coaiilissimam  Caruotenscm.  1035 

CLX.  —  Adeiardo  episcopo  Verouensi,  mandat  ut  a 
duce  Austrix  jurameniuiu  rciipiat.  1U36 

ClXL  —  Ad  episcupum  Liucoluiensem.  —  Jubet  iii- 
quisiiiouemUeride  exccssibus  iLboracensis  archiepiscopi. 

1057 

CLXII.  —  Ecc!csis  Nidrosiensis  proiectionero  suscipit. 
posscssionesqi.e  ac  privi;cgia  conltrmat.  iu^9 

CLMiL  —  iCccleslx*  S.  Pelri  iLlioracensis  protcctionem 
suscipil,  posscssiouesquc  ac  privi.egia  conlirmat.       lOii 

CLXiV.  —  Capiulo  Tarraccueusi  pra^cipit  ut  Wiilel- 
mum  liaimuiidi,  qui  Bereugari.im  arcbiepiscopum  in  urbe 
Geruuda  crude.i.er  inter.ect-ri;,  aujti;ciijat:/a:um  ccriun- 
tient  terrjinqiie  ejiis  iulcriiicto  ariiLianl;  prjeloi-ea  regem 
et  rc^iiiam  Arjgonuni  snb  excommuuicaiionis  ct  i:.tcr- 
dicti  p«L'iia  horieulLr  ut  Willc.mum  sacicsq.ie  de  tolo 
regiio  prusrribaut,  eccicsiaque  Tarraconcusi  ct  ablnta 
reddaui  et  de  injuiiis  satisiacuut.  10 15 

Ci.X'?. —  i-CCiesi;e  llalicusis,  qu»  dicltur  ad  Novum 
Opjs,  prolecliouem  suscipit,  possessiouesque  ac  p:iviln- 
gij  connnual.  \\)iS 

CLXVi.  --  Parlhenonis  S.  Marls  Ilinsbcrgcnsts  proiec- 
tioueni  sasciptt  possessioncsquc  CGnliruiat.  lOiiO 

ClXVII.  —  I.  Jo3uni  abbati  monasf^rii  SS.  Facundi  ct 
Pr.niilivi  Sahnguiiensis,  e;usr|uc  successoribus  couccdit, 
c  ut  iis  liceat,  uumuiodo  picstjvieri  sinl,  in  ipso  nioua- 
sterio  et  i:i  aiiiiCixlesiis  ejusd  in  soleiiuiein  et  prnli;ica- 
lem  dare  licucdiCiionciu  et  tam  ciericos,  quain  laicos  in 
burgo  el  lu  cauto  alii^vquc  cxeuipli.s  ccciesiis  conimoran- 
tes,  appcilatione  remoij  ligare  vel  solveie.  » .Alia  privi- 
legia  aJiiii. —  2.  Jcauni  a!>bati  (I  couvcului  liionasicni  SS. 
1  Ji-uniieilVi^iiilivi  Saiiai,'Mnensis  coiiCvdit, «  ut  iioa  liccat 
alici!!  oainino  pcrson^  pneter  ttOManum  poutilicem  aut 
iegalum  cariiina>cm  aposio.ic«o  sin  i-;,  in  uicuaclius  coruin 
ubi.ibct  Labitantes  e\coniniuui<-atiuuiS,  suspensioais  aut 
intcrdicii  seuieuiiam  pro.niilj/arc  )  Alia  priviic^iu  adjua- 
gil.  —  5.  iisdeui  asseril  moua^leriuia  a  iieiciigaiio  de 
iiediua  coodilum.  tOiSi 

Li.XVlil.— itogerio  abbati  mouaslcrii  S.  Scvcriui  Nca- 
politani  aiinu.i  usum  conceda.  10.')1 

Cl.XiX.  —  Uo:iasterii  Bon»-Spci  protaclioncm  sustu- 


pit  bonaque  ac  privile^  cooOnnat  1051 

Ci.XX.  —  M(>u38lcrii  S.  Crucis  DonaFerdensls  prote- 
ctionem  aoscipii.possessionesqueac  priviiegia  coolirmat. 

lO^ 

CLXXL  —  Episcopo  Lincolhiensi  praripit,  ne  S.  Notfc 
monaclios  in  possessioue  iisncJ^iriensis  cl  Tumeiensis  ec- 
ciesiarum  imiietiiaL  lUo8 

CLXXIL  —  Mjnasterii  ScolorumS.  .T.ncobi  Patlsponen- 
sis  protcctionem  suscipit  et  possessioucs  iur.;que  coiiiir- 
niau  1059 

CLXXI  I.  —  Episcopo  Foropopuliensi  mand»t,  rurei  ut 
ecc.esia  S,  Mariai  de  i'ortu  perniaueal  iii  possc.<;sioui^  cc- 
clesije  S.  Joauuis  iu  Maratoralo,  a  cauouicis  Ua^cnna'ibu$ 
donai.'e.  lOuU 

CI.XXIV.  —  Ecclcsiam  S.  Beparats  Luccnsrm  taen^ 
dam  suscipit  eiii^ce  briiia  r.c  priu.e^^ia  couhrmat.     1060 

Ci.XXV. —  Mmasterium  S.  IVospcil  lle^iuum  sub  S. 
Bomaux  Lcc!csiju  pruleclio::c  rccipit,  ejusque  bOoa  ac 
jvira  loanrmat.  10G2 

(LLXXVI.  —  Giiberto  episiopo  Clarcmontano  rcspoii- 
det  <  ut  iiKerdicium  in  aliqua  ecc  esia  pcr  aiiquem  vsi 
ahquos  ex  canonicis  sinc  ejus  asseusu  pcsitum,  nuiialeuua 
dcbeat  cbscrvarc.  1064 

AXNO  1195. 

CLXXVIL  —  Bcraardo  cpiscopo  Favenlino  permltlit  ut 
moiiasierium  Gamundieuse  iniussu  ejus  a  priore  subje- 
clum  moiiasterioAccrctcusi.iu  priorum  stalum  rcstituat. 

iOtii 

CLXXVill.  —  Canonicorom  Mauriancnsinm  posse&si<>- 
ncs  quasdiim  confjrmat.  10o5 

CLXXIX.  —  Coinp.  sitionem  inter  abbatem  S.  Bene- 
dicti  IMaceutinum  ct  Martinum»  aii'.iu'.em  S.  Maria)  \al- 
lumbrosaiiuni,  de  jure  et  inslitutioae  ca*ocbii  S.  J*ucoiii 
Tauriiiensis  factam  cc^Uiirmat.  iOG5 

CLXNX.  —  Epifcpo  (aste1!ano  (Veneto)  prspcipit,  ut 
ecciesiam  5.  Barihjlomaei  cacooicls  S.  Salvatoris  iribuat 

iOiiG 

CLXXXI.  —  Petro  arcliiepiscopo  Compostellano  con- 
cedit  (  ut  cum  iu  lege  contlneatur  humaiia  quod  in  tri- 
butis  et  publicis  functirnibus  uuila  pripsciiptio  iccum 
obtineat,  it  iila  vola  sint  qu.>si  iribtila  qiix  i-eo  et  IL 
Jacobo  in  llispania  slaluerit  anuis  singuiis  exsoiveuda 
rex  itanimin:s,  ilia  quae  iii  eis  prx^scripiio  objiciatur,  io- 
ciim  non  habeat  aul  vigorem.  >  1067 

CLXXXiL  — Cnpituio  Bremensi  licentbm  permittit  ut 
fhitrcs  bcncficiarios  qui  debHos  i-apitiiio  cauunes  statuto 
tcmpore  non  prdeslitcrint,  beneiiciis  privent.  1067 

CLXXXill.  — Lliermanno]  Monasicriensi  el[Gerhardo] 
Osnabpigensi  episcopis  mandat  ut  quosdam  Ecciesiae 
Bremensis  ministeriales  analhcniaiizcu:,  si  iM>ua  eidem 
Ecclesix  iaiusie  abiata  n>n  rcstitucrint.  Itj67 

CLXXXIV.  —  Capitulo  Brmiensi  coiicedit ut cautio  de 
indemnitatc  ccc!esia*,  sb  Hartwigo  srchiepiscopo  <  tem« 
pcre  concordi;e  >  prjbslita,  permaneat  invioiala.         1(H>8 

CI.XXXV.  —  EcCiesi»  S.  Uonaiiaui  Bngensi  asserit 
Iega'.um  jn  testumenlo  Alargarcla»,  quondam  Flanjriae 
comiiiss:e,  constilutirm.  1069 

CLXXXVI  —  l'eienle  Siphrodo  titu  1 S.  Praxedi»  prc- 
sbvicro  cardinali,  ccc.esias  S.  Praxedis  privilegia  couce- 
d;i.  1069 

(LXXXVII.  —  [Adolfo]  archiepiscopo,  ct  dccano  ca- 
thclra  is  ccceside  ac  prap^isito  S.  Aiiiirc»  Colnnieu.sibus 
scri:  it  dc  discorJia  iuier  Adoilum  cooiitem  Schauenbur- 
geiiscm  et  Iiart*AigYtm ,  Mrvliiipiscopam  llaiiiburgeu- 
seni,  quoruin  aitrr,  S  a;  io  casiro  c^miiatuquc  SiacJieiisi 
occupa  is,  iT.a^iio  Kccic^i;^  Iiamb.<rgcnsi.s  iacomujCidc» 
c.islritm  iiarburger.se  conslruxerit,  aitcr  jam  uuiea  co- 
niitis,  Hicrjsoiymam  proficli,  Uuei  iuvasisso  <licat:.r. 
Mon,:s:cri.  nsi  et  Osaabn:geiisi  rpisjopis  datum  manda* 
tum  essc,  u'  coirjtciu,  hi  i  iiiata  archiepiscopo  daiiuia 
sarcissei,  exconimunicareiit.  0  i  si  audicutes  prxccplo 
iioii  ruerint,  ipsi  et  comiteni  cx.ommuiiicatum  etepisco- 
[)0S  di^uilahbus  siibnr.otos  dcclarf  nt.  iOTO 

Ci.XXXVIll.  —  Mouaslerio  italteohaselacensi  capedam 
Ccidlar;»  asscrit.  1072 

CLXXXIX.  —  Monaftcrii  S.  Zenonis  Reichenhallcuits 
palrociuium  suscipit,  et  posjessioucs  juraque  coutirmat^ 

CXC.  —  Ad  Iluberium  arcbiep.  Cantuar.  —  £1  iegatio- 
ncm  aposlo.ic«  sedis  co'nmittiU  lOTi 

CXCI. — Ad  omucs  Anuliaj  eplscopos.  —  De  reveren- 
tia  exhibenda  Hubirto  (^nluariensi  archiepiscopo,  scdis 
apo-loiic*  lcgalo.  lOT-i 

CXClt.  —  .\use!mo  episcopo  Fulcioatcnsi  inandai,  ut 
abi)ateiii  S.  Silvesiri  Ospciiensis  adprions  C^maidulen* 
sis  obcdieutiam  revocet.  1076 

CXCill.  —  Adpibcrlum  aTchiepiscopum.  SaizlMirgexi- 


Ii99 


ORDO  HERUM 


1300 


fem,  lattdfbas  ftflTert  i  qaod  in  morte  Leopoldi,  quondam 
dttds  A.iitUi«,  ad  utisfacieudum  de  excessiLus,  et  ea 
qus  pro  redemptione  illustris  regis  AngU«  ro^le  accc- 
pisset,  eam  integritate  reddenda,  tilium  ejus  jurare  cuin 
majoribus  terr»  cnegerit.  >  1076 

CXCIV.  —  Ecclesiie  S.  Mariae  in  Uznam  protectionpin 
suscipit  possessionesque  ac  privilegia  contirmat.        1077 

CXCV.  —  Ad  canonicos  Urgeileuses.  —  De  faciemla 
eleciione  episcopi.  1U7? 

CICVl.  —  Arcliipresbytero  et  primicerio  Locensi  de 
libera  sepultura  munasterio  S.  Petri  Puteolensi  ooncessa 
s.gnlllcaL  1078 

CXCVII.  —  P.  abbati  S.  Pelrl  et  magistro  Rudoipho, 
decano  Salzburgensi,  mandat,  ut  Rapotouem  de  Steiue  et 
Kberhardum  comitem  de  Dorubach,  qui  sub  duce  Austrise 
uiilitanles  monaslcrium  Itaumburgcnse  incendio  uc  rapina 
vexaveiiiit,  ad  sarcicndum  daiunum  cogant.  1078 

CXCViU.  —  Monasterio  Uaumburgcusi  asserit  prs- 
dium  Auegatlerperg  ab  kiiisabetha  de  Orteuberg  et  Ua- 
paione  ac  Heinrico   liliis  cjus,  donaturo.  1079 

CXCIX.  —  Monasterio  S.  Petri  Puteolensi  liberam  se- 

f»nlluram  concedit  ut  eorum  devolioni  et  extremse  vo- 
untati,  qui  se  illic srpcliri  deli]>eravennt,  nisi  forle  ex- 
«oromunicali  vel  intei\Jicti  sint,  nullus  obsisiat.         1079 

CC. —  Monasterii  Scoloriim  Wirzeburgcnsi^  protectio- 
nem  snscipit,  possessionesque  ac  jura  coulirmat.       1080 

tXl.  —  Ad  Galterium  Augustodun.  et  Gariierium  Tre- 
ecnsem  episcouos.  —  l)e  dirimendo  matrimonio  Galcheri 
de  Salinis  ct  M.  domin»  de  Borbouio.  1080 

O  IL  —  Moiiasterii  S-  Alcxandri  Parmensis  prolectio- 
uem  suscipit  bonaque  contirmaU  1081 

CCIil.  —  Abbali  monasierii  S.  Dionysii  concedit  ut, 
roouachos  et  conversos  .«uos,  appeilatione  eorum  non  ob- 
stiiile,  corrig-Jt.  1083 

CCIV.  —  Monasterio  S.  Alexandri  Parmensi  ecclesiam 
S.  Ocilia)  asserit.  108 i 

CCV.  —  Privilegium  p-o  ecclesia  S.  Genesii.         1083 

CCVI.  —  Ad  prepositum  et  canonicos  S.  Gcorgii  de  Ga- 
uaceto  in  diiecesi  Mutinensi.— Omnia  iiiorum  bona  ac  pri- 
viicgia  coofirmat.  1087 

CCViL  —  Heinricl  Romanorum  regls  intentionem  lau- 
dat  de  pace  procuranda,  de  Hierosoiymilanae  lerr»  subsi- 
uio  mittendo  et  in  meiius  promovendo  communi  boni  po- 
puli  ("hristiani.  Legatos  suos  commendat.  1089 

(XVIil.  —  Phviiegium  pro  monastcrio  Lucensl  (diceces. 
Olomuceosis).  1091 

CCIX.  —  (>>mpositionem  inter  Heinricnm  prspositum 
Hadinerslebensem  «  ct  nobilem  virum  Gardulphum  super 
tilu  ecclesi»  S.  Slephani  per  interventum  CLonradi] 
Mogimiini  archiepiscopi ,  Saoioensii  episcopi,  laclam, » 
ouuiirmat.  1091 

CCX.  —  Monasterii  Raoshovensis  tutelam  suscipit,  bo- 
naqiie  et  jura  coniirmat.  1091 

CCXL  —  Partheiiunem  Vilichensero  tuendum  suscipit, 
•l  ejus  posspssioiies  ac  jura  conQrmat.  1093 

CCXIL  — [MichaeliJ  archiepiscopo  Senonensi  scribitdo- 
lere  sequotr^Plii.ippusl  rex,  uicons.ilta  sede  Romana, 
cum  l[iigclmrgaj,  Kauuli  Danorum  rcgis  sorore  divoriium 
fecciit,  et  Ceut.  subdiacx)uuin,  notariuni  suum,  litierasque 
suas  panim  verecuude  suscepent.  Seutculiatn  i:lam  di- 
Torlii  cassat.  Mandat  ut  si  «  rex,  ea  vivenle,  aliam  su- 
pcrducere  voiuerit,  id  eidem  inhibere  flrmitcr  procuret.  • 

1003 

CCXIII.  —  Willclmo  archiepiscopo  Remensi,  S.  Sabi- 
ns  cardinali,  aposlolic;e  sedis  legaio,  et  ejus  siiirragaoeis 
eadem  mandat  qu»  supcriore  ad  archiep.  Senon.  epi- 
stola  l^yS 

CCXfV.  —  Philippo  Francorum  regl  c  senlentiam  illam 
divortii  (cum  Ingeburga  facti)  a  sese  irrit:itam  et  cassa- 
t:im  I  ountiaL  Hortatur  ut  <  uxorem  recipiat  et  maritali 
aifectioue  pertr.ictet. »  .      1^'«^ 

Cr.XV.  —  (>intirmatio  sentenlianim  excommunicaliohis 
rt  inlerdicti  laUrum  auctoriute  W-illeri  archiepiscopi 
contra  cives  Rothomagenses.  1098 

CCXVI.  —  Ca»nobiarchls  S.  Chrysogoni  faculUtem  a  de- 
eessoribus  suis  obleiiUm  utendi  poutiflcalibus  insignibus 
coticedit  et  conlirmat.  1  ii^O 

CCXVll  —  Capituli  (iirnotensis  privilegia  inrriugi  ve- 
taL  IIOI 

CCXVHL  — Canonicis  S.  Ouinliui  praecipit  ne  laBdant 
DriviloKium  canouicis  S.  Pcciunae  a  sese  concessum. 
*^         ^  IIOI 

CCXIX.  —  Michaeli  arrhicpiscopo  et  an^hidiacono  Sc- 
iionensi  mandal  ne  qiiaBdam  capituli  Caruotensis  privilc- 
gia  inrriugi  patiantur.  ^iO- 

CCXX.  —  SUtuil  ut  nnlliis  canonicus  irahalur  adjudi- 
cjiuTi  saxulare,  nisi  ratioue  foodi.  1 105 

CCXXI.  —  Sentcnliam  laiam  inler  Taoncm  abbai?in 


de  FonUna  Taouis  et  plebauum  Massarium  conflrmat 

1103 

CCXXII.  —  Kcclesiie  S.  Mari»  et  S.  Tlieobalcli  Melensj 
indulgeutiarum  privi.egia  conredit.  f  lu(i 

CCXXni.  —  Lcclesiw  Sipouiiu»  archidiacono  arcbipre- 
sbylero  et  pri.iiicei  io  mitne,  poJii  et  auiAuli  usum  couce- 
dit.  11U7 

(XXXIV.  -^Hu[berto]archiep.  (^Dtoar.,  ap.  sedtslega- 
to,  et  ejus  sulTraganeii  mandat  ut  homiaes  ad  subsrdiun 
terrae  HierosolymiUu»  ferendum  adbortentur.  Uidiardufli 
regem  admoneri  vuit  ai  c  miUtes  et  peditos  bene  instru* 
ctos  I  eo  transmitut.  1107 

CCXXV.  —  Ecclesi»  Peoncnsi  duo  castelU  asserit,  pe- 
tentc  Oddone  episcopo.  lilO 

CCXXVL  —  Archiepiscopis,  episcopis,  et  aliis  Ecclesia- 
nim  prjclalis  pcr  tolam  Alemauuiam  et  Teuloaiam  con- 
slitutis  niaudat  itiducaut  populuiti  c  ul  io  personis  et  re- 
bus  secuudum  jusum  disfiositioiiem  P|_etn]  Sanctc  Ccd- 
iix  et  J[oaiiiiisJ  tit.  Saucti  Stephani  in  i^Blio  nioole  pre- 
sbyteroruin  cardinalium  ipsi  HierosolymiiaiiaB  regiijiii 
succurrant.  •  llla 

CCXXVII.  —  Litteris  ad  capilulum  Beali  Martini  Turo- 
nensis  prohibet  ne  peusio  vel  modiatio  remm  Ecclesis 
ultra  deccm  libnts  sine  caulione  concedatur ;  tum  sUtuit 
utcanonici  abofiiciis  .lisseutes  priveutur  sex  deoariis» 
quos  de  commuui  percipiebiint  singulis  diebus.         1 1 10 

CCXXVilL  Ecciesiie  Auscieusb  proteclionem  suscipit, 
bonaque  et  jura  conlirmat.  1 1 II 

CCXXIX.  —  Ad  UajcK^eusem,  Abrincensem,  Sagiensem, 
et  t!onsuntiensem  episci)pc|s.  —  Desediii>ue  iu  caiioni- 
cos  a  civibus  RothomageusilNis  mola,  et  de  satisl^ctione 
ipsis  faciciida.  lllt> 

CCX.VX. '  Adcives  Rothomagenses.  —  Ejusdero  ar- 
gumenti.  1117 

CCXXX  bis.  —  Ecclesi,'*»  S.  Maria»  de  Novo  C^sirc  pro« 
tectiuuem  susdpit,  donationes,  bona,  ac  possessiones  ejus 
conHrmat.  II 19 

CCXXXI.   —  Privilegium  pro  monasteno   Beccensi. 

liiO 

O^XXXII.  —  Monasierii  S.  libri»  Germe<XKieP<is  pro- 
tectionem  suscipit  possessionesque  ac  priviiegia  couGr- 
maL  1123 

CCXXXIII.  —  Ad  Simonem  decanum  Eboraeensem.  — 
0e  administratione  ejusiiem  diuMiesis.  1 125 

CCXXXIV.  —  Ad  dericoi  liboracenses.  —  Ejusdem  ar- 
gumenti.  lliS 

(XXXXV.  —  Ad  Lincoluieosem  epLscopum.  —  Ejosdem 
argunien:i.  Ili7 

iXXXWI.  — Sententiam  a  Miohaele  archiepiscopo  et 
M.  archidiacono  Seuoiiensi  laum  iuler  capituium  Car- 
notense  el  Adeliciam  comiiissam  Biesensem  coniimiat. 

1131 

CCXXXVIL  —  Monasterii  S.  Mari-p  Daoleiensis  prote- 
ctionem  suscipit,  i>onaque  ac  privilegia  conlinuat.    1133 

AxNN0  1196. 

CCXXXViil.  —  Ad  Hubertum  Cantuarienscm  arcbieDl- 
scopum.  —  De  ncgotiis  lerrx  sanctae.  1135 

CCX.1  XIX.  —  Ad  Wulterum  Rothomagensem  archiepi- 
scopuiii  ut  eos  coerceat  qui  Ecclesi<B  ceusuras  con- 
temnebant.  1 136 

0:XL.  —  Alberto  episcopo  Yercellensi.  et  abbali  Lo- 
cedien^i  mandat ,  siib  auathcmatis  p?L*na  iiitenlicant  roo- 
nachis  S.  Jiisti  ne  conira  cauonicorum  tlcieiisium  privi- 
legium  burgensibus  Secusiensibus  sacramenU  ecclesia- 
slica  trilmant.  1136 

CXLI.  —  Gerardo,  episcopo  Bononiensi,  conceJit.  si 
sacerdot:  s  ecclesiarum  tum  civitatis  tum  diti*ce$is  lk*n<>- 
nicnsis  decesserint,  ut  muneris  eorum  atiis  mandandi  ha- 
beal  polesUlem.  1136 

CC.XLII.  —  Monasterii  S.  Mari.-e  BaumgaHensis  pm- 
tectioiiem  suscipit,  bonaque  ac  privilegia  coutirmal.  iI57 

CCXLIIL  —  Abbati  Longi  Pontis  coiicedit  c  iie  quis  io 
graiigiis  ad  mona*%ierium  pcrtinentibus  procuratioucs  p«j' 
slulet  aut  homairium  a  servitoribiis  e\peUl  >  1 1  ii 

C<.\LIV.  —  .tgidio  episcopo  Mutinensi  asserit  ius  i-it- 
nouicorum  iu  euiscopatus  sui  ccclesiis  iustituendorun). 

lUJ 

CCXLV.  —  Privilegium  pro  ecclesia  S.  Sepulcri  Hiero- 
so'.ymi!ana.  Ili- 

CCXI.VI.  —  Permutationem  c  possessionis  Bocham  i  a 
praeposilo  el  capilulo  ecclosiaB  .\usieosisfacUimcum  V{on- 
r..do~i  episcopo  el  cauouicis  Rutisiiouensibus,  couGrm.-it. 

lUT 

CCXI  VW>J«.  — Adclenim.  magnatcs  et  plebemC.vpriiii- 
scm.  —  Si;:iii';icalse.  peteme  .\malriD)  rejrc,  Ls^MltccbseMi 
arcl:idi:;coiium.  et  Alanuni  Cypri  canoellarium  delrj:as<«» 
ul  ii!  ln'*  ins«ila,  bMCus-pi»  srhtsinilca.  q'iilquid  ad  d  ic* 


1301 


WJE  IN  HOC  TOMO  C0NT1N£NTUR. 


1301 


Ecclesl»  confereodas  ipecUret,  nonobttaiile  appellatioDis 
obstaculo,  ordlnarenL  1147 

CCXLYll.  — •  Kcclesiam  S.  Albani  Basileensem  tuen- 
dam  susoipil,  ct  ejus  bona  juraque  conflrroat.  1148 

CCXLVllL  — MonasleriiS.  Feiri  Aldenburgensis  pro- 
teciiuuem   suscipit,   k)onaque   ac  privilegia   confirmat. 

IIW 

CCXLIX.  —  Parlbenonis  S.  Marie  Kluaynardensis 
pruiectionem  suscipit,  bonaque  ac  privilegia  conQrmaL 

O^L.  —  Ad  magistrum  et  firatres  militi»  Templi.  -^  De 
dcdinis.  11 W 

CCLl.  —  Comitem  Tolosanom  hortatur,  ut  damna  mo- 
oasierio  S.  /Egidii  illata  resarciat ;  alioquin  eum  ostendit 
a  Biluricensi,  ^'arbonensi,  Arelateosi  et  Aqueusi  archi- 
epi<copis  eicommuuicalum  iri.  1155 

CCLIL  —  Privilegium  pro  monasterio  S.  Laurenlii  We- 
dinghusensi.  1156 

CCLUl.  —  Ad  capitulum  Nidrosiense.  —  Prohibet  ne 
quis  laicus  in  dioi^cesi  Nidrosiensi  jurLsdicUoDem  ecclesia- 
sticam  eierceat.  1159 

CCLIV.  —  Mooasterii  S.  Maoritii  Agaunensispossessio- 
oes  et  priviiegia  conflrmat.  1159 

CCLV.  —  Willelmo  abbati  S.  Mauritii  Agaonensis  nsum 
miirie  et  annuli  tribuiL  1159 

CCLVL  —  Iterardo,  electo  archiepiscopo  Messanensi, 
decimam  inlegram  fluminis  Diooysii  asserit.  1 160 

CCLVIl  —  Decernit  ut  Berardo  archiepiscopo  Messa- 
nensi,  parochiam  lusiranti,  a  Gnecis  et  Latinis  abbatihus 
oecessaria  procurentur.  1160 

CCLVill.  —  Ad  Wilielmum  Magalonensem  episcopum. 

1160 

CCLIX.  —  Ad  WUlelmom  episcopum  et  capiluluni  Ec- 
desiae  M;<gatonensis.  1161 

CCLX.  —  Priori  et  monachis  S.  Pancratii  de  Leves  iu- 
terdicitne  pensionesquasdamsolvant,  oeve  ecclesias  an- 
tequam  vacent  alicui  promittaoL  1163 

lCLXI.  —  Poutem  Litis  com  capella  capitulo  Parmen- 
siconGrmaL  1162 

CCLXIL  —  Bulla  pro  parthenone  Crisenonis.         1163 

ClXXIlI.  —  Huberto,  archi(  piscopo  Cantuarieosi  mao- 
dat.  copiam  faciat  oiooachis  Torneieosibus  ut  io  locum  de- 
}ecti  abbatis  successorem  substiluaoL  1165 

CCI.XIV.  —  Ecclesiam  Saocl»  Maris  de  Portu  Raveooa- 
tem  tueodam  susciuil,  et  eius  booa  ac  iura  couflrmat. 

1165 

CCLXV.  —  Ecclesi»  Parisieosis  possessiooes  ac  privi- 
legia  confirmat.  1168 

CiXXVl. — Capituli  Matisconeusis  consueludiues  con- 
fiimaL  1169 

CCLXVII.  —  Deccmit,  ad  quos  spectare  debcat  in  cie- 
ro  Mutinensi  onus  eipensarum  in  advcntu  aut  transilu 
legalorum  sancUe  scdis,  et  melropoliiani.  1 170 

GCLXVIII  —  S[icardo],  episcopo  Crcmouensi  mandat 
ne  ecclesiam  S.  Crucis  Cremooensem  a  patronis  et  vicinis 
ejusdem  admiuistratiooi  io  mooasterii  Nooaotulaoi  inio- 
riam  oatiatur.  Ii71 

CCLXIX.  —  Coofirmatio  composilinnis  ioter  archiepi- 
•copum  et  clericos  Spalateoses.  lul 

CCLXX.  —  Ad  Scardoueosem  et  Tioiueosem  episcopos. 

1173 

CCLXXI.  —  Mooaslerii  S.  Trinitatis  Fiscaneosis,  Ro- 
Diano  taotum  poolilici  subjecti ,  privilegia  possessiooesque 
auffcL  1(75 

CCLXXII.  —  Mooasterii  S.  Mari»  Yaodagitieosis  pos- 
scssiones  et  privilrffia  conflmiaL  ll7G 

(XLXXlil.  —  Alberto  episcopo  Vercellpnsi  et  Petro 
abbati  Locediensi  niaodat  ut  pacem  inlcr  Bonifacium  ar- 
chii^piscopum  et  canonicos  Jaiiueiises  componaut.      1178 

CCLXXIV  —  Hugoiii,  abbati  Cluuiaccnsi,  permittit  •  ut 
in  abbaliisad  monasteriuin  riuuiaconse  perdiieniibus,  qu» 
secundum  Deum  et  beali  Benedicli  Hegulam  et  staiuta 
ordinis  videri  corrigeudj  corrigal.  )  1179 

CCLXXV.  —  [MicliaciiJ,  arcliiepisropo  Scnoncnsi,  et 
abbali  Sanclc  Columb»  mandat,  cogaiit  comitcm  Niver- 
oensem  ut  domum  de  Coleuges  pri  ratui  de  Charilale  re- 
stilua^  1 180 

*.  CLXXVL  —  Canoiiicis  ecclesi»  S.  Salvatoris  Veneue 
asserit  ecclesiam  S.  Bartholomaei  a  Marco  episcopo  iribu- 
tam.  1181 

CCLXXVII.  —  Archiepiscopis,  episcopis,  abbatibus, 
decanis,  aliisque  ecclesiarum  praeialis  mandat,  ut  dire- 
plores  et  vexatorcs  iratrum  Cluniacensiiim  laicos  excom- 
muiiicrnt,  cleriros  a  muneribussubmoveaut.  1181 

C(XX.\V11L— Magistro  Leoni,  procuraluri  Cnn.stanlino- 
politano,  mandat,  ut  episcopo  Castellano  (Vcocio)  dcci- 
mas  de  boois  Joannis  Canalo  I.npi  exhiberi  ah  hipredihus 
cogaL  1182 


CCLXXIX.  —  Joachhni  tbballsde  Flore  i  constituUones 
de  vita  monachorum  et  monasteriomm  Cffioobio  ejus  sub- 
jectorum  et  de  rebus  ab  ipsis  fratribus  posseasis  et  eomm 
numero  >  conflrmat.  1485 

CCLXXX.  —  iEgidio  eplscopo  Mutincnsi  permltiit  ut 
clericorum  quommdam  inobedienliam  vindicet.  1 183 

CCLXXXL  —  Archiopiscopo  Ravennali  et  ejus  suflTraga- 
neis  mjndat,  sub  excommunicationis  pa^na  cives  Mutinen- 
ses  commoueant,  mooasterio  Nooantulaoo  qu»  abstole- 
riotreddanL  1184 

^  CCLXXXII.  —  Episcopo  Attrebatensi  et  abbatl  S.  ^  icto- 
ris  ac  priori  S.  Martini  dc  Campis  Parisienste  mandal, 
ut  Ecrjesiam  Calensem  Ecclesi»  Parisiensi  sultjiciant. 

1184 

CCLXXXIII.  —  Litleris  ad  Oddonem  cpiscopum  Pen- 
nensem  t  sententiam  depositionis  in  clericos  de  Arsita 
latam  » conflrmaL  1186 

CCLXXXIV.  —  Bolla  pro  monialibos  S.  Juliani  Antissio- 
dorensls.  1187 

CCXXXXV.— Abbatibus  S.  Petri  Salzburgensl  et  Eber- 
sbergensi,  ac  prsposito  S.  Andre»  Frisinffensi  mandat  ut 
fratres  Garzeoses  oontra  C.  comitem  Medeliogeosem 
tueantur.  1188 

CCLXXXVf.  —  Abbtti  Hemmerodensi  et  scholastico 
majoris  ecclesi»  Trevirensis  mandat  ut  judicent  inter 
fratres  S.  Petri  Mogontiol  et  eorum  prcpositum  Sirridum 
de  Eppeostein  1188 

CCLXXXViL  —  Privilegium  promonasterio  S.  Dionysil. 

1  iQcl 

CCLXXXVI!  bis.  —  EcdeslJB  Nicosieosis  posseisioors  et 
privilegia  cooflrmaL  1 189 

ANNO  1191-1197. 

CCXXXVIII.  —  Ad  decanum  et  capitulom  RothonMi- 
geose.  —  Super  aunalibus  prebendarum.  119S 

ANNO  1196-1197. 

CCLXXXIX.  —  Abbatl  et  conventui  S.  Joannis  in  Vineis 
pr«scribit  ne  in  ipsorum  ecclesia  Oratres  recipiantur  ultra 
Donaginta,  vel  aliquis  qui  decimum  qointum  annum  non 
attigeriL  1193 

CCXC.  —  Sentcntiam  ab  Oberto  archleplscopo  Medio- 
lanensi  latam  inter  Matth.  magistrom  et  conversos  hospi- 
Ulis  S.  Simpliciani  conflrmat.  1193 

ANNO  1197. 

CCXC6ia.  —  Alano  electo  Nicx^siensi  archiepisoopo, 
pctente  ejusdero  Ecclesis  capilulo,  pallium  mittit.     1194 

CCXCI.  —  Mooasterii  Soroeusis  libertates  immuoitates- 
que  confirmaL  1105 

CCXCIl.  —  MonastPrii  Capellensfs  totelam  soscipll,  bo- 
naque  et  jura  confirmat.  1 196 

CCXCIll.  —  Ecclesi»  Sancti  Esuperii  Corboliensis  pro- 
tectionem  suscipit  possessionesque  corroborat,  confirmata 
insuper  compositione  inter  abbatem  et  Mauricium  Pari- 
siensem  episcopum  i  de  procoratiooe  episcopis  io  Eccle- 
sia  Paris.  exsolveoda.  i  1199 

CCXCIV.  _  Geraldo  episcopo  Carduceosi  coocedit  ut 
perctpiat  io  ecclesia  S.  Amatoris  somptus  oecessarios  pro 
Itiuere  ad  sedem  apostolicam  et  pro  aliis  ad  ecclesiam 
suam  spectantibus.  1201 

CCXCV-VI.  —  Ottonl,  episcopo  Boblensi,  mandat,  hor* 
tetur  Lanfrancum,  episcopum  Papiensem,  ne  canonicos 
Placentinos  privet  decimis  de  territorio  Porlus  Albar», 

laoa 

CCXCVII.  —  Capitulo  Onoldsbacensi  archldiaconatom 
Rangove  conflrmat.  1202 

CCXCVIII.  —  Sororibus  S.  Mari»  Suessionensfbos  con- 
cedit,  ut,  non  obstante  juramento  quondam  facto,  de  as- 
sensu  abbatissarum  sive  pnelatarum,  iis  liceat  quaslibet 
idoneas  recipere  monlales.  1203 

CCXCVIII  bis.  —  Ecclesi»  S.  Mari»  et  S.  Joannis  evan- 
gelist»  Coppenbergensis  protectionem  susci|  it,  bona  po.s- 
sessionesqtte  coofirmat.  i204 

CCXCIa.  —  Ad  capitulum  Lingonense.  —  De  residen- 
tia  canonicorum.  1206 

CCC.  —  Praeposito  Brandenborgensi  osom  milnn,  ao- 
ouli,  chirotecarum,  snndallorom  coucedit,  petente  SifryJo 
comile  et  castellano  Brandenburgeiisi.  1  ^06 

CCCI.  —  Kcclcsia)  de  AlUvilla  donationem  capltulo  S. 
Pelri  Mogunlini  coiifinnal.  1207 

CCCII.  —  Monachis  S.  Blasii  in  Nig[ra  Siba  permiltit  ut 
qiiibustlim  diebus  festis  canlent :  Gloria  in  excelsis  Deo,  et 
SeqtuiUiatn.  1207 

LCClll.  —  Mooasterii  Wadegozingensis  jora  et  posses- 
siones  confirmat.  1208 

aXlV.  —  Universis  fidelibiis  in  regno  Dad»  con.stitu- 
tis.  qni  ad  ecclcsiam  Ariisiensetn  saxeo  rouro  constmcn* 


I30S 


ORDO  RERUM 


130i 


<*ain  pccuDiMD  dedcrinl,  de  iujunclls  pro  suis  excessibus 
pQDnilontiis  xLdies  iiidu!grt.  l^iO 

CU^.V.  —  Cauoiiicis  Arusiensibus  asseril  prsbendas  sex. 

a  Petro  episccpo  collalas.  121 1 

•OXVI.  —  InivcTsls  fidelibus  pcr  Burdigalensem  pro- 

vinciam  consiitutis  (ieraldum,  nionasterii  Silv»  Ma;oris 

fundatorem,  in  sanclos  relatum  nunliat.  I^ii 

CCCVir.  —  Gerardo  episcopo  l^ononiensi  permltiii  ut 
cxcommunicet  eos,  qui  bona    Kcclesi»   occupaverint. 

1212 

CCCVCIT.  —  Copnobli  Silva  Majoris  pneiria  el  privilogia 
recensct  et  cnnfirmat.  1215 

CCCIX.  —  Cannniram  Snnctni  Mari»  Pisaurcnscm  tucn- 
dam  suscipii  ct  ejus  bona  crnlirmat,  1217 

CCCX.  —  Convcnlionfs  lactas  inler  abbalissam  S. 
Alexandri  et  liuf,'cnom  Parmensis  ccclesiffi  caiionict:m 
ei  piebis  S.  Pnnciatii  arcinpresliyterum  cnnlirmat.     1219 

CCCXr  —  Monasterio  S.  Dioiivsii  asscrit  palronatum 
rcciesix  B.  Mahs  de  Medoula,  a  Philippo  Krancnrum 
rege  concessum.  iSiO 

CCOXII.  —  Senlenliam  a  Burchardo,  abbale  El^rrsber- 
gensi,  et  (lonrailo  pr«Tposiio  S.  Andrcs  Frisingensi,  la- 
lam  iuicr  Garzcnscs  ct  prspcsltum  Ovenscm,  couUrm.it. 

1221 

CCCXIII.  —  Abbati  monachisque  Fisranensibus  inlor- 
dicitne  archidiacono  Caleii  annuam  procurationem  tri- 
buaiit.  1223 

CCCXIV.  —  Monachos  Kon^ntulanos  monet,  ne  pravura 
morem  in  assifiuaiionc  posscssiunum  monasterii  reti- 
neaiit.  1225 

CCCXV.  —  Hugoni  abbati  fralribnsque  S.  Dicnysii  con- 
ccdit,  ue  quis  io  eos  exconirounicatiouls  senieniiam  au- 
deat  promulgare.  12ii 

CICWI.  —  Ad  archiepisccp*im  r.oihomagcnscm.  — 
Quid  sit  animadverlenium  in  prxdalores,  iuvascrcs,  aut 
combustores  eccicsiarum.  1225 

(CCXMI. -- M^.ia^^erium  Amelungesbnmensc  iten- 
dum  suscipit,  ac  bona,  jora  atquc  priviicgia  counrmst. 

CrCXVIII.  —  Mrnasterio  Steingsdcnsi  ecclrsiam  Wi- 
d«*rgeIiingeosem  asscrit.  12i*J 

tCCXlX.  —  Priviiegium  pro  monasterio   TcpU':si. 

1229 

CrCXX.  —  Ecclesia  S.  Marl»  de  Arzilla  Fanensis  i»ro- 
tectiniiem  suscipit,  bonaque  et  privilegia  conlirmat.  12.^0 

CCCXXI.  —  Canonicis  S.  Mariie  Riinceiisis  decimas  iio- 
valiism  Kuncensium  ei  Stampbensium  asserit.  1252 

CCCXXII.  —  Uonaiiones,  insiiiuliones  el  dolaliones 
fjctits  a  Guidoiie  domino  Salionis,  pro  instilulione  ca- 
iionicorum   in   ecclcsia  B.    Mariae  Salionis,  coufirmat. 


CrCXXIII  —  Fralribus  Majoris  Monaslcrii  dc  reparanda 
capoKa  quadam  scribil.  1233 

.  CCrjCXIV.  —  [Rai.jaldo]  Maiiironcnsl  ot  [RoborVo]  Ca- 
biloM(  nsi  (-piscopis  et  decano  Lodonensi  inanilal,  corii- 
pellaiit  Itainaldum,  domiiiiim  Caslri  Kainaldi  (dinec.  Ca- 
Liloo.),  et  (iiiouoro  dc  Ucirort  (diirc.  Vesoiilion.).  ul 
prioralui  de  Louinco,  ad  monasierium  Trcnorcieusc  i>or- 
linouti,  ablata  bona  rosliliiant.  i233 

CCCXXV.  —  Episcopum  Laudrnscm  inier  episcrpum 
Papiciisoni  et  cauuiJccs  Piaccniinos  judiccm  couslituit. 

i23i 

CfCXXVl.  —  Loonlio  man.ns!orii  S.  Salvaloris  Messa- 
nonsis  cjusquo  nionadiis  a^soril  decimas  a  Guiliclmo  ar- 
chiooi^irpo  Uhogionsi  dc  n.-iias,  1251 

l!C'  XWIi.  —  Ad  3ril:i»^piscoprin  Canluarionscm.  — 
Pro  moiiachis    in   Couvcuircnsi    eeciesia    resUluendis. 

13.-^  > 

CCCXXVIII.  —  Moiipsierii  Cistiniensis  prOtectionem 
tuscipit  et  disciplinam  possessionesque  confirmat.      1^6 

ANNO  119UilS8. 

CCCXXIX.  —  Ecclesia  S.  Thom»  dc  Paraclilo  EMe- 
holtcnsis  protecliouem  sustipil,  possossiouesque  ac  .i<  ra 
conlirinnt.  1238 

CCCXXX.  —  Monastcrii  Loci  Dei  protecli^ncm  sust  i- 

pit,  po«sossionesque  co:ilirmaL  12i0 

•  Ci.CX.XXI.  —  Domnm  loprosorum  de  valle  Bugneiisi 

ttifndam  siiscipit,  iisqne  t  pariem  foresls  de  Caulastra 

iinmunero  ab  omni  exacliouc  *  asserit.  12  iO 

SPLRIA. 

I.  —  Pri\ileginm  pro  monaslerin  Morbareo^i  1241 

li.  —  Privilcgium  pro  monasteho  S.  Modesii  Beneven- 

Unn.  li;3 

111.  —  Philippo,  episcopo  Bellovacensi  rospondet,  me- 

rito  cum  iu  malis  versari,  qnod  <  pra>suicm  paciiloim 

exuent  miiitem  beilicosum  indueril.  »   eoque  adjulure 


I  rex  Galli»,  qni  regi  ADglomm  sacramento  corporalitcr 
pnpstito  leuebatur  asirictus  super  indemnitatii  tam  oppi- 
dorum  qoam  terrarum  observanda,  contra  fidem  et  sacn- 
mentum  impudenter  veoiens  oppida  regis  violenler  occu- 
paveri!,  terram  bcstili  manu  crudeliter  vastavoriL  i  — 
«  Ab  ergastulo  taiMlem  redicnlem  regi  Fraiiccri:m  regfo 
Angiire  virilitcr  occurrissc;  pro  qub  contra  scp<ri.i3m 
hNmilitaiOm,  coutra  iujuriam  jiis  et  arqr.itatern.  cruira 
armganliam  rt  iutemprraniiam  moilum  et  niiMJesti.imci- 
mica.sse.  »  Addit,  «  se  regi  Auglorum  pro  co  litiera<  di- 
rexissc  supplioatorias.  »  1246 

IV.  —  Aitare  S.  Marisp  eccle<iaeS.  Stepbani  Bono:  ien- 
sis  qui  visitaveriiit  et  manus  pro  ipsirs  eccies  .t  stntii  et 
coiiscrvatioue  porrcxcriot  adjutrices,  iis  peccaia  coudo- 
nat.  1217 

COELCSTIM  III  DECRLT.\. 

I.  —  Kpiscrpo  Ambulen.  re^pondel,  Temp*ariis,  Hospi- 
lilariis  ct  aiiis,  cralrria  hal*ruiibus  i:i  ('oaii!jt:s  s  is,  tcn 
iicorc  cimpanas  eisdeni  (loncro  p:;bliceque  pt:h'are    1247 

II.  —  Episcopo  Abicu.  |:ra.*cipil,  tt  1.  presbvie ro  ;;biata 
rostiluat.  12i8 

III. — Bodulpho,  rplscopo  Andogavoi:sL  cnuoodit  nt 
ecs  q«i  p-opler  imp^Miimeulnm  actaJis  pres.hy;crii  Imno- 
rem  ;.dipisci  ugii  possunl,  si  id  solLm  o^sturc  cognoverit, 
ad  iilud  tompus  toleret,  nr.o  ens  cd  suscipienduuj  oi:us 
sa.  c>  dotii  idnners  coniprobaverit.  1  ii9 

IV.  —  Patriarcham  Aqniloion<%om  hnriatrr.  rldoal,  cn 
prspo^ill,  et  a!ii,  quibrs  srcumlitm  rr.crom  lernp  iv  s"!- 
luratlributa  poiosias  in  Irco  i^eced^ntinm  p  r<oiiis  a;i- 
qiiiSi:s  assignandi  pra  benOus,  prnprics  li  ios.  qwr.s  iu  sj. 
cris  couslituli  ordinibus  gcnucrii.t,  suL:>.titiiai.t  deicdon- 
tibus.  Iii9 

V.  —  Lniversis  judiribus  Bonoven!anis  intordici*,  nc 
qi:is  eorum  cUvocatus  osse  praLsi.mat  i:i*i  in  propria 
caijsa,  vol  fcr!  sse  si  a  ici  i  ecrh-stic.  \e\  pro  ahci  Jms  n»;:- 
n  ticeiiti:»  dcbiio  ad  impeijdcndum  pa:rocii:ijiu  furrit 
cb  ii^iilus.  l-;9 

\  I.  —  CapitUiO  Bisitico  respondet,  sl  laicus  ad  jussio- 
noin  abbatis,  in  cujus  serviti»  commoraliir,  iu  ilericini 
\el  monaciitiin  vel  convorsum  m;«uis  temcrjri;:s  prv- 
siinipsit  niitlore,  et  abbalom  et  I;  iiM:m.  dcnro  ad  sodia 
apobtoiicum  veniani,  pro  excommunicato  liabcuduui  esse. 

13;9 

VII.  —  Episcopo  Brugna  [Dnignalonsi]  refpca.;ei, 
1*  eum,  qui  asseral  in  cautionem  lat.-e  sontrnti-Y^  inddissc, 
non  nisi  per  sedom  aposloiiram  absolniionis  pos«o  bone- 
Ijciuin  promoreri;  S*  presliyteros  biganirs  ei  \idnaruni 
marilos,  nec  vivonlibus  uxoribus,  iioc  de:uuciis,  ud  dni< 
nariim  (!ci'Oro  colebralioneni  admiiti.  12i9 

VIII. — LArchi]opiscopo  Ijruodisino  ro^pondei  dc  iis, 
qi:i  sacramentiim  iiniii  pro  \i:a  et  rcbus  servunuis  lo  t* 
rinL  Ml') 

IX.  —  rpisc<»po  Ca*saraijgi!staoo  respoii«!eT,  quam>. 
pra;!>enda  \acante,  complures  c\  his,  qni  unmerali  M:.t 
ibi,inv(Com  appollaiionis  orumpant,  si  :;ppeIlatioiie.^i 
intra  qcadraginia  dies  prosocuii  iiou  iueriut,  procedoti- 
dum  essc  ad  r;ii:onicam  oloctioiiem.  1^49 

X.  —  .\rcIiiepiscopo  Caiiltiarii'nsi  re«pond^t.  defcreii- 
dum  no:i  c<sc  appiMh.tioni  iiilus,  r]i:eni  :ui\ers.irii.s  dc 
spoliaiionc  posl  appciialiunom  lopiiime  inuriH.siUni  siLi 
facta  parali:s  sit  i'i  con  inciiii  convincere.  i2i9 

XI.  —  Arch:cpiscupo  Caiiliiariensi  respomlet,  si  ia 
ciusa  matrimoniali  c:iu:in;i.iicr  qn.Ts:io  agiieii;r,  i.on  p^T 
inierposil;:m  persoiiain,  so-I  ptT  ipsatn  principalcm  r;n'- 
sjui  inalritnniiii  termiiiari  oporlere.  U«0 

Xil.  —  Cuidani  pcr  >V.  liocaniim  Cafhalaven.  coi.sn- 
lenli  rpsjondet,  miilioroin,  qna*  crodons  nionuum  in.ri' 
lum,  habilum  rcligionis  assuinpseiit  et.  eo  re\crso,  dn 
monastono  educta  rueril.  post  obiium  viri  ad  o  scrv^n- 
tLim  ro;;uIa)  invitam  uon  tsse  coinpeiiendain.  ij-9 

XIll  —  Lpiscopo  Conomanonsi  elei-tuiu  albaten)<e 
Policea  a  soso  coiiiirmalum  nuntiat.  I24J 

\IV.  —  OiiilM:sd.!m  matidat,  cogant  r.rchit  piscopuni.  iit 
abl:ita  ir.onaslorio  holensi  roiiliiat.  IS  0 

XV.  — Quibusd.im  mandal.  logant  ir.ill  Om  quemddnt, 
iit  B.  de  Loun.  arcbitiiaiono  de  tiioleudiiii  cbveuiior.ib  s 
dorimas  exsolval.  12*i0 

XVI.  —  (^uihusdam  mand:it,  ut  B.  arcbidiaroiio  i  o- 
lcusi  funi  dccimas  pcrsolvi  de  tcrns  quibubdam  jubr<-f>. 

ir4) 
W  U.  —  Archiepiscopo  Lboracensi  de  matrimuoio  q*  '^ 

dam  rosponde',.  12  0 

XVlll.  —  £pi«^copo  Exonionsi  mandat,  ut  looationt^s 

pra^diorum  ecilesiasiicoruui  a  canouicis  factas  resciut*  «t 

i?no 

XI \.  —  Abbaii  ?.  Faciindl  i-onc^dlt,  ut  qnaud6cumi«i0 
fueritnqt;isuu«:  privilcgii*ra  suum  seu  quaincuoqQi  tc* 


1505 


QtiE  IN  HOC  TOMO  CONTLNEXTCR. 


1506 


dulgenlfom  cxbibere,  instriiraeninm  ab  ipso  Jndice,  au- 
«Jieme  parle  coiilraria,  raiilummotio  reciielur;  ita  quod 
iirivilcsiuro  aU  iranscribeiidum  uullo  uiotlo  iradat;  r. 
•^         **  t^^O 

XX.  —  FpiscopD  Vamrnsi  rrspondel,  mnnomacliias  nec 
r.ip»?r  ecclcsiaruin  prxseulaliouibus,  neciu  aliis  c-sibus 
to  eraiidjs  cssr.  ^^*>^ 

t\|.  —  Lpi-copo  Favenllno  concedil,  ul  monaslerlum 
lirniKten..  quod  in:uss;i  ejus  prior  mouasierio  Cer,.l. 
»  becerit,  iii  pnstiutiui  res;iiuat.  tioO 

XXII.  —  Ob:alis  uuiTcr«is  inonaslcrii  S.  Pclrl  dc  l'>r- 
tuni  prwtipil,  ul  ;l»hali  obediaul.  tiiaO 

X\|  I.  —  Arrhiei^scopo  Hvdrunlino  srrlbit  de  Jo..  qui 
«  Gr.i-co  rpisi-ojX)  iion  iu  qualuor  temporibus  ordiiiaius 
«.icerilo:<sit,  *  uolunius,  inq>iit,  dec.vlero  commislioues  ct 
cus-.ieiuiliucs  ritiium  in  ordiuibiis  obsprv;:ri.  >  t::5l) 

X\|\ .  —  Lp.scoiM)  Liiiroliiieiisi  el  abbalibus  dc  Thaui^e 
•I  dc  Labrirc  maiidat,  cr^ganl  C.  Uocbis,  ul  prcsbvtero 
cuMatn  cccieslain  resiiui.il.  t2o0 

X\V.  — i:piscopo  Liucolniensi  cl  abbali  T.  nambl, 
ut  Luciam  viduam  fliiam  G.  cl  A.  Icijiiimam  Duutient. 

1210 

XXV!.  — Tpiscrjpo  Lincolniensi  ol  priori  de  Fracto- 
poule  et  arcliuii  icoKO  dc  M.irin.  inaiid:it,  cogaiil  G[alfri- 
duiir.  yrdiiei  i>copuni  l':bor.«censcm,  ut  pecuniani  a  H. 
priHposllo  aCvCpljm  resliiiiat.  t250 

XVVIL  —  Capjtulo  Luccnsi  respondet,  clcricos  Ib- 
reiiscs,  qiii,  per  Vijiilcm  episcopum  suspensi,  beneficia 
ccnrsi:isuia  adf»p!i  si:ii,  bcuftlciis  csse  privaiidos.    t2*i0 

XVMll  —  CapiLiilo  Mai,'del>iirgeusi  respoudot,  cum  N. 
arvl:i.li  iconus  (.cu».uiaiu  n">i'5,  licel  sli  l.cclesiru  conim 
«!rc:ini:<,  laiiicn  <',:io  I  in  parlibus  Gallic.:iiis  sibi  polius 
li.ibU;iiioiir:n  c.Cjrrri!,  jam  pcr  aiinorum  deccui  spalium 
ponrm  f  cclosia  iliius  pra^fuiiam  h.ibere  nequiveril,  ut, 
II  s:  ^oc.iii^  roilieril,  novum  dccauiim  clisanl.  li-iO 

X\L\.  —  yuilii.sdam  rcspruJcl,  fl.ium  C.  inilitis,  quein 
palcr  discrcliouis  ui.iios  nullalour.s  .igciilcni,  li;ibiium 
lot«*ri«  s:i-f  ipcrc  ninuic!i:ilcin  (in  provinciJB  Mo;;iiulin» 
iiiouu^icri')!,'  ^i  li:il>iluia  rcUucrc  uoiucrit,  ad  lioc  non 
cssc  10  iipcl!cu<!iini.  ti^iO 

X\\  —  Arclacpisc^po  Vidrosiensi  [Ni»lrosiensi]  pr.c- 
cipii,  i!l  a  cjmuii  iii<»iie  ejus,  qr.i  pcr  saciilegain  niuuuura 
c^ion<^ioncni  iiicdicium  cxcommuuicaliouis  iiicidity  licot 
dciiU!iliaU:s  noii  si!,  al:.<:liiical.  l^-il 

XWL  —  ;Canr;;iieis  i'icu\ic::s;bus]  pr.Tcipil  ut  lli!g. 
Lciii.  sulMii..couum,  a  Jcruauo  liL  S.  ;'udPiJlijiioD  prcsj. 
c.irdiiiaii  cjmouicum  ccdesia»  coriim  inslitulum,  iu  fr.i- 
irein  1 1  c.iiiouicr.m  inirgrc  adiuiiia  .1  et  cidem  iii  choro 
ftul  um  cl  iii  Cipilulo  io^um  ass  gucnl.  1:2" ( 

X.XXiL  —  riuri  el  canonicis  S.  nanerii  scrilii!,  no 
d'.bilcul  j::ranjciilur.i  dc  rcrlo  craoii;corum  numcro  pr.T- 
siituni  auctorilate  aposlo.ics  sedis  migrarc.  i2>jl 

XXXUI.  —  Quijusci.im  inaudat,  ut  L  ce  M.iIn'reDn  et 
I.  liiiuu)  Cavulca  corumque  socios,  qiii  ecclesiam  de  .Mi- 
liatoii,  cl  a.t.is  episcopalus  itcgini  ecclesias  \iolcnler  fre- 
grriut,  ekcommuiiiceijt.  1251 

XXXIV.  —  [Walicrio]  archlepiscopo  RolliOinagensl  re- 
0po1.de t,  eos  es^e  pro  absoiulis  habcodos,  qui  pro  iuje- 
clioue  manuum  in  clericos  vel  alias  rcligiosas  pcrsouas 
excomuiuuicaiiouem  incurrerinl,  el  a  lei^alis  c^rdinali- 
bus,  qui  a  latcre  Komani  |K>niincis  desliiiantur,  sint  pro 
lcmpore  absoiuli,  cum  iJ  legati  mandalum  sibi  super  his 
uou  <:steiiduut  expressum.  1251 

XXXV.  —  I  Wallerio]  archiepiscopo  Rolhomagcnsl  scri- 
bit  (ie  cniicgicrum  jiirc  pr.Tseiitaudi  prxlatos.  1231 

X\XVL  —  [Wa.icno  archiepiscopo  llolhomazcnil?] 
scriiM*.  c!c  J.icolio  saccriiolc  ( ro  eicommuuicalo  ur.ii  ha- 
be;;do.  1551 

XWVn.  —  Dccano  Ilothcmac^cnsi  variis  de  rcbus  con- 
sul  iMi  rpsponfjol.  125i 

XXWill  —  SuirMcaneis  et  decano  Rolhomagcnsi  scri- 
bil  hipc  c  Pcr  fal^^arios,  qui  nupcr  sunl  iu  Lrbc  reperli, 
q  itetl.iiTi  suul  lillcro:  uesiinat^p,  quas  limenius  tauquam 
>eras  ;ib  iiti>|i.ii)us  admiiti;  ideuque  maiidamus,  fi  quos 
l.iics  \a!iierilis  repcrire,  qnas  cojj^uoscere  potcrilis  ex 
con.>pnralio!ic  bui.;e  et  qualiiatc  slvli,  luciaiis  c;ipi  ct 
taiidiu  s:ib  arcla  cuslodia  detiueri,  doucc  id  uubis  rucril 
Lit  iniiiiKn.  li5J 

X.Wi.V- — Oiiibns«Iam  mand.d  ul,  cum  Judsei  parc- 
cMntii  S.  I  a.idi  pro  paric  mt^ma  occupaveriiit,  nisi  Judiei, 
qiii  iii  (ivii.ite  hollioma^ensi  morenliir,  derimuscl  oaincs 
provcntus  a:ios,  quos  dc  paiorbiaiiis  Odciihus,  si  ibi  Iia- 
bilarciii.  OM.seqiiereiitnr.  S.  Laudi  ec  L  sie  cl  aliis, 
qi:anim  parochias  detiuearil  orcup;i5as,  annis  siugiili-i  re- 
ror:»j»' iisar.3  c»:r:jvcrini :  unins  i  hrisii  characiere  insi- 
piilos.  q-ut  Jiidxis  obseqiiiiiru  exhiberc,  aul  miilno  nli- 
q  ;id  .".b  iU  zccipere.  aut  resiiluire jam  acceplum.  xcn Ji- 
l;o::cs  aut  lOcaiioaes  cum  eis  cou;rAbcrc,  seu  quomlibcl 


al  um  contractum  inire,  ve!  e!s  avo  diccre,  sru  habere 
coiiOquium  teutaveriiit,  aiiathemalis  viuculo  astringant. 

mt 

XL.  —  Eplsc^po  Scnogar.ienst  c-ncedil.  ul,  cnm  ab 
ejus  subdiiis  ad  sedem  aposloliciim  fue.il  appel  alum, 
cogal  appellauiem,  iit  infra  20  cies  post  appeiialionetQ 
iuterposilam  iler  arripial  ad  sedeip  apostolicaiu  vcui  'i;qL 

125.1 

XLl.  —  Episcopo  Tcratiii  >  respondet,  dirimcndiim  uoh 
csse  matrimouiuui  ('..,  qui  posiquam  juras^et,  qi.ud  U  ijiu 
Y.  d:iccret  iu  uxcrcm,  voluniatc  uiutala  a  Jam  duirrit^* 

125:1 

XLTL  —  Abbali  et  convcntui  Vercercnsi  conccdit.  ut 
si  archiepiscopi.  archidiaroiii,  archipresbyteri  ct  decaui 
uumer.2m  eveciiouis  et  personar.im,  in  conriiio  Later» 
neiisi  eonstiluium,  cum  eorum  ccclcsias  visiiant,  eice- 
dere  forle  prapsumpserint,  ct  pro  idis  procuratiouem 
cxrgerint,  deiiegonl.  125J 

XlIIL  —  l'  iJc.ibus  in  Vianciisi  [Viennensl?]  provincia 
coiislitutis  pro^cipit,  iit  aulequam  dediicant  dc  cuuciis  bo« 
uis  collectis  cxpeusas,  silvis  privilogiis  Ecclesi»  Homa* 
ux,  dccimas  ccc.esiis  cum  integritate  debita  persidvanr. 

1253 

XLIV.  —  Hanc  [ecclcsiurum  quarumdam]  consuetudi- 
neni  rescindit  :  ut  cum  alicujus  pr^elati  dcbeat  electio 
conlirinari,  conventus  duas  personas  nominel,  auribus  la- 
teutcr  patriarch»  vel  priucipis  exprimeudas.  ul  sic  illa- 
rum  vel  alterius  cligeud;p,  vel  lotius  electiouis  peniics 
irritaiida)  babeant  facultatem.  l^^iS 

XLV.  —  Arcbiepiscopo  cuidam  respondet,  non  videri 
essc  convenicns,  utpaLium  siium  aiii  commodet,  cum 
paliium  pcrsonam  non  Iraiiscat.  I^ 

XLM.  —  Archiepiscopo  cuidam  de  prssentalionibus 
respondct.  1253 

XLV 1 1.  —  Episcopo  cui*am  respoodet  de  iis,  qi!i  per 
Judices  remoliures  excommunicalione  absoluti  in  illicila 
consaiigiiinltatis  copula  remauent.  1255 

XLVllL  —  Kpiscopo  cuidam  rescribit,  ne  occaslone  ju- 
rameuti,  de  rebus  ccc:csi;e  non  alieuandis  prapsiiti,  pr»« 
termittat,  quiu  populo  iudigenti  supcr  basihcarum  inslru* 
clionp  sludcat  salubhter  providcre.  lltfS. 

XLIX.  —  Lptscopo  cuidam  respondet  de  G.  matrimo^ 
Dio.  1253 

L.  —  JF.piscopi  cuidam  respondet,  Henrlcam  presby- 
leriim,  licetiiuu  ipse,  sed  adquis  pro  eo  In  duello  pu« 
gnaverit,  iion  debere  iii  sacris  onJinibus  mi:.istrare.    1251 

Ll.  ~  iipiscopo  cui  !am  mandat,  ut  V.  dlaconum  frul 
benencio  quodain  pali.-^.liir.  1254 

LIL  —  Kpiscopiim  cuidam  rcspondet  de  B.  clerico,  qul 
cum  puellam  quamdam  desponsassei,  cauonicus  sit  promo- 
tus.  1251 

Lin.  —  Episcopo  euidam  concedil,  ut  notbus  ml« 
litis  cuJLsdam   iilius   ad  sacros  ordioes   promoveati.r. 

Ii54 

LIV.  —  Episcopo  cuidam  'mandal,  at  W.  snbdiacouum 

tandiu  tanquam  e.\commuuicatum  faciat  ab  omuibus  evi- 

tari,  donev-!  muliercm  a  consortio  suo  dimitlat.  1254 

LV.  —  ii3gisiroColumbo  de  causis  deiegaiis  respoiidct. 

LVI.  _  Cuidam  respondet,  de  qua  impotentla  iilud  in- 
telligalur,  guodin  litieris  s:«pe  coosueverit  apponi :  vi- 
deiicet  ut  si  duo,  vel  tres,  vel  cliam  plures,  quiuus  litiera 
dirigantur,  ipsis  exsequendis  interc£se  simul  ncquiverint, 
uuus  aut  plures  coruui  uibiiominus  cxscquantur.      1251 

LYIL—  (..uidam  rcspondoi,  >i  oonira  11.  coram  Dul- 
mciis.  episcopoetcjiis  caujiidicibiis  nihil  pro!)avi£s?l,  slan- 
d>'m  tamen  snnleutia;  lui^se,  nisi  11.  cam  cslcnderet  irn- 
tandam.  ]25i 

LVill.  — Cuidim  mandat,  ut  D.  presb.vtcro  ccclesiam 
quamdam  reslilui  jubeal.  i^{ 

LIX.  —  Cuidam  rcspondct  dc  indulgentia  fcl.  mem. 
Adriaiii  paprp,  lunc  Aibaiieiisis  rpiscopi  in  iNorvagiam  le- 
gali,  qua  perinis<um  est  omnibus  illius  lerr»  bomiuibus 
iu  sextogradu  conjungi.  •  i2.oi 

LX.  —  AI  quaDsiiones  cujusJam  respondet  de  co^zna- 
lioue  spiritua!i.  \<^ 

LXl  —  tiuidam  «cribit  virum  mercalorem,  qui  ad  roll- 
gioiiis  habilumdransierit,  uec  habitum  pos.se  ab.icere,  .lec 
aliquam  sibi  matrimunio  copularc.  '  I2.*i0 

L.VIL  —  Cluibu-^dain  mandat  ut  sl  qiias  causas  spcula- 
res  c!crici  Parisiiis  cummoraules  habueriiit,  jure  canonico 
deciiljnl,  ncc  pcriuiliaul  juri  scripio  couiueludiiiem  pr^- 
valor»--.  1253 

LXIIL  —  Cuidam  respotidct,  ne  B.  mulierem  ab  A.  re- 
lictam,  Petri  militis  vexari  dc  domo  quadam  patiatur. 

12:>-9 

LXIV.  —  Cuidam  resnondot,  de  clericls  sire  in  ftirln,. 

sive  in  bomicidio  vel  pcr.urio  deprchensis.  1JL9 


1507 


ORDO  RERUM  QU  J:  IN  UOC  TOMO  CONTINENTIIR. 


I30S 


LXV.— 

mi  voluerit 


Cakbm  respondet  de  quadam  cellaU  rnic  exi- 
a  subjecUone  qu»  mairici  eoclesi»  debel>atur. 

12S9 
LXVI.  —  Cuidam  de  judicibus  deputalis  respondet. 

1260 

-  Ciiidam  de  appellatSonibus  resnondet.    1260 

—  Cuidam  de  testimonlis  responaei.         1260 
Cuidam  de  testibus  pul)licis  reapondei.    1260 

Quibusdam  respondet  de  P.  acolyto  qui  cum 
taominibus  ad  resistendum  prcdonibus  arma 

1261 


LXVn. 

LXVliL 
LIIX.  — 
LXX.  — 

qnibtisdam 
tumpserit. 


EPISTOLiE  VARIORUM  AD   COELESTINUM  III. 

I.  —  Guarini  abbalis  S.  Vicloris  ad  CoelesUnum.  — 
Graiulatur  ei  de  ejus  promotione,  oommendatque  illi  S. 
Victoris  ecclesiam.  1261 

II.  —  AleonorsB  regin»  Anglomm  ad  Cocleslinum.  — 
PonUficis  opem  implorat  pro  liberaUone  Richardl  regis 


Anfflomm,  filii  sni.  1261 

III.  —  l:jutdem  epistola  altm.  ^  Slmilts  trgmnenti. 

1265 

IV.  —  Ejosdem  epistola  teriia.  —  Similb  argumenU. 

Ii68 

V.  —  Chariula  refutalionis  Petri  Latronis,  atqoe  Nepo- 
tis  domno  CoelesUno  III  pape  lacla.  iiii 

VI.  —  Charta  refutationis  lactc  Coelestino  III  pipc  de 
civilate  Castellana  a  Constantia  ei  Sibilia  soronbus,  et 
Hyacintbo  Petri  Deus  tos  salf  ei,  et  Nkolao  et  Octaviano 
fratribus.  Ii75 

Vtl.— Ingeborgis  resina  Franoonim  ad  Coelesiinom.  — 
Quod  ipsa  negleda,  fiiuB  duois  de  Merania  rex  adbsseriL 

1277 

VIII.  —  Pbilippi  BelTtcensis  episcopi  ad  Calestinum. 
—  Be  captione  mia.  Ii:78 

Indbx  iif  Tbomam  CisnBciBmni.  1279 

Ikbbx  121  JoANxasi  iLaioiriii.  1289 


FINIS  TOMl  DUCENTESIMI  SEITl. 


Imprim^  par  \m  UciaM  Brqiel»  S.  A.  —  TwBhmt  (Bdf^ur) 


Pm.VrKO    IN   •SLCIl.M 


lC  ^ 


w 


BR    K.P3av.2(W 
EpntiX  at  prtvllasla.  ordln* 

SUnlord  UntvaraNy  UbrarlM 

3   6105   037    639    304 


CECIL  H.GREEN  LIBRARY 

STANFORD  UNIVERSITY  LIBRARIES 

STANFORD,  CALIFORNIA  94305-6063 

(650)  723-1493 

grncirc@slanford.edu 

All  book$  ore  subjecl  lo  recali. 


DATE  DUE